ДА ЛЯГЕНДЫ АБ 250-ГАДОВЫМ МАНГОЛА-ТАТАРСКІМ ЯРМЕ | Ліцьвіны і ВКЛ\nАўтар гэтага артыкулу цалкам аддае сабе справаздачу ў незвычайнасьці слова "лягенда" у дачыненьні да "татара-мангольскага ярма". Але погляды аўтара ў гэтым пытаньні, што будзе зразумела з далейшага, не адпавядаюць афіцыйна прынятай трактоўцы сапраўднага гістарычнага працэсу. Так, у гістарычнай літаратуры прынята лічыць, што татара-мангольскае ярмо на Русі доўжылася амаль 250 гадоў, было вельмі цяжкім і літаральна высушвала душу рускага народу.\nАле ці так гэта? Над якой, уласна, часткай Русі й над якім этнічным элемэнтам яе насельніцтва навісла гэтае злавеснае татара-мангольскае ярмо? Ці была практыка прызнаньня вышэйшага суверэнітэту паўкачавах дзяржаўных утварэньняў чымсьці новым і цяжкім для гэтага народанасельніцтва? Ці існавала 250-гадовае ярмо татара-манголаў сапраўды супраць волі кіруючае вярхушкі Маскоўскага княства?\nПачнем з таго, што Старажытнаруская дзяржава не была аднастайным этнічным утварэньнем. Так, насяляючыя Кіеўскае княства паляне не былі славенамі, а былі аланамі-скіфамі. Што ж тычыцца насельніцтва Пераяслаўскага ды Чарнігаўскага княства, то яно спрадвеку было разведзена цюркскаю крывёю торкаў і печанегаў, вядомых пад агульнаю назваю "чорных Клабукоў". Разанскае, Смаленскае й Северскае княствы засялялі заходнеславянскія плямёны вяцічаў і радзімічаў. Па паўднёвых землях Русі жылі фракійскія плямёны юлічаў-тыверцаў, продкаў цяперашніх малдаван. З трох наўгародскіх кавалкаў толькі адзін быў славенскім, іншы чудскім, трэці называўся нэрэўскі альбо мэрэўскі. Угра-фінскае племя мэра было асноўным насельніцтвам і Растова-Суздальскага княства або, як яго будуць называць пасьля, Масковіі.\nНасельніцтва Растова-Суздальскага княства заўсёды было варожа настроенае да насельніцтва Кіеўскага княства. Спробы некаторых гісторыкаў даказаць, што насельніцтва Растова-Суздальскага княства засялялася выхадцамі зь Кіеўскай Русі і, такім чынам, Суздальская Русь нібы зьяўляецца пераймальнікам культуры Кіеўскае Русі, гучаць непераканаўча. Міграцыя насельніцтва зь Кіеўскае Русі ў асноўным абыходзіла Растова-Суздальскае княства бокам, і ўцекачы сяліліся ў Зямлі Наўгародскай і на Крайняй Поўначы. Менавіта ў Архангельскай вобласьці, а не на Маскоўшчыне, захаваліся лягенды ды быліны кіеўскага цыклу. У пачатку Х стагодзьдзя насельніцтва Кіеўскае Русі плаціла даніну хазарам. Калі ж кіеўскія князі разбілі хазараў, плямёны вяцічаў і мэры падпалі пад іх валадарства і вымушаныя былі плаціць ім даніну.\nАднак даніна, якая выплочвалася кіеўскім князям, здалася даннікам цяжэй за хазарскую. Падтрыманыя угра-фінскімі плямёнамі Верхняга Паволжа, вяцічы адкрыта выступілі супраць Кіева. Сытуацыя апынулася настолькі сур'ёзная, што князь Святаслаў вымушаны быў адкласьці свой паход на Дунай і рушыў у 966 годзе ў лясы Разаншчыны на ўціхамірваньне паўстанцкіх плямёнаў.\nУ 988 годзе мэранскія плямёны, якія насялялі раёны Яраслаўля, Кастрамы, Галіча Мерскага, Нэрлі, азёр Нэра й Пляшчэева, нізоўяў Шэксны й Молагі, былі, як і Ноўгарад Вялікі, зьвернутыя ў хрысьціянства. Але ўжо з 1024-1054 гг. па будучай Масковіі пракацілася хваля паўстаньняў пад кіраўніцтвам мудрацоў. Паўстанцы паўсюдна вярталіся да айчынных багоў. І хоць бунты былі прыдушаныя, дух незадаволенасьці яшчэ доўга тлеў у гэтых месцах.\nУ 1054 годзе, пасля сьмерці Яраслава, у вярхоўях Волгі й Камы вылучаецца самастойнае княства пад вяршынствам дынастыі Рурыкавічаў, з праваслаўным веравызнаньнем і славенскаю пануючаю моваю, як сродка стасункаў ўсіх плямёнаў, якія прынялі хрысьціянства. Зрэшты, разам са славенскаю яшчэ доўга захоўваўся угра-фінская гаворка мясцовых плямёнаў. Так, адной з чатырнаццаці моваў, на якіх казаў Уладзімір Манамах, была й мова народа мэра. Гэтая мова праіснавала на Маскоўшчыне да 16-га стагодзьдзя, калі яна канчаткова была выціснута славянскай.\nНягледзячы на тое, што ў Растова-Суздальскай Зямлі і ў Кііве кіравала адна й тая ж дынастыя, як этнічны склад, так і культура, і інтарэсы двух княстваў былі глыбока розныя. Агульнасьць дынастыі не магла здушыць пачуцьцё варожасьці, што адчувалі народнасьці адзін да аднаго. Аналягічных прыкладаў дастаткова і ў гісторыі Заходняе Эўропы. Так Сьцюарты кіравалі і ў Англіі, і ў Шатляндыі, і ў Уэльсе, тым ня менш яны не маглі прадухіліць ўзаемных варожых пачуцьцяў гэтых народаў. Нешта падобнае можна сказаць і пра Бурбон як у Францыі, так і ў Гішпаніі.\nШто ж тычыцца ўзаемадачыненьняў Растова-Суздальскага й Кіеўскага княстваў, то дастаткова прывесьці такі прыклад. Калі войскі Андрэя Багалюбскага пад кіраўніцтвам ягонага сына Юрыя ў 1169 годзе ўзялі Кііў, то суздальцы ўчынілі ў горадзе такі жорсткі пагром, - прытым парабаваўшы і апаганіўшы ўсе цэрквы ды храмы, - што, як паказвае летапісец, і "паганыя" не дазвалялі сабе такога. "Была тогда на всех людях стон и туга, скорбь неутешная и слезы непрестанные". (Іпацьеўскі Летапіс, стар 373).\nПасьля суздальскага спусташэньня Кіеў доўга ня мог акрыяць, хоць і быў неўзабаве вызвалены князем Ізяславам з-пад улады паўночных князёў. Перад самым нашэсьцем манголаў Кіеў знаходзіўся ў руках Даніілы Галіцкага, які трымаў тут свайго тысяцкага Дзімітрыя.\nЗьвернемся цяпер да Ўладзіміра-Суздальскага княства, як стала называцца Растова-Суздальскае княства пасьля перанясеньня сталіцы ва Ўладзімір. Тут у гадзіны страшных выпрабаваньняў Вялікі Князь Юры паказаў сябе як неразумны палітык і бяздарны палкаводзец. Ён не прыйшоў на дапамогу волжскім балгарам, якія нейкі час змаглі аказваць сур'ёзны супраціў Батыю. Пасьля чаго ў 1237 годзе даў сябе акружыць на рацэ Сіці і ўшчэнт разьбіць.\nСапраўдны супраціў манголы сустрэлі толькі ў горадзе Казельск. Прастаяўшы пад яго мурамі два тыдні, яны ўзялі яго, спалілі, не пакінуўшы нікога ў жывых, назвалі "злым" горадам і адхлынулі ў свае стэпы, між іншым спаліўшы невялікае мястэчка Маскву, якое ўпершыню згадваецца ў летапісу пад 1147 годам.\nГэта было спачатку невялікае мерскае паселішча на Маскве-рацэ, якое ўмацаваў і пашырыў князь Юрый Даўгарукі. Ён прымаў там свайго саюзніка - князя Ноўгарад-Северскага. З гэтага часу Масква становіцца іншародным целам на самым Уладзіміра-Суздальскім княстве, куды князь Юры зганяў людзей розных этнічных груп, ад волжскіх балгараў да грэкаў. Стаўшы адміністрацыйным цэнтрам, Масква падпарадкавала і паставіла на службу сваім інтарэсам угра-фінскую Поўнач. Інтарэсы яе прышлай шляхты сутыкнуліся з інтарэсамі мясцовай і, калі ў 1263 годзе пры князю Данілу Масква становіцца самастойным княствам, яе найпершая мэта - пашырэньне ды адваёва як мага больш шырокіх зямель у аўтахтоннай (мясцовай - заўв.рэд.) Шляхты. І тут дарэчы прыйшліся манголы.\nЗ самага свайго станаўленьня Маскоўскае княства ўзьнікае як сіла агрэсыўная. Менавіта ў пашырэньні й складаецца жыцьцёвая сіла Масковіі. Уявім сабе, што ёй не ўдалося б вырвацца да мораў, разькінуць свае ўладаньні на Захад і Ўсход, прарвацца за Волгу. Хто б цяпер казаў пра маскавітаў больш, чым пра мардоўскіх, чувашскіх, удмурцкіх і іншых мала каму вядомых дзяржаўных утварэньнях, закінутых у лясах Паволжа? Але да Масковіі ў поўнай меры адносіцца вядомая прыказка: не было б шчасьця, ды няшчасьце дапамагло. Масква абавязана сваім узвышэньнем таму, што маскоўскія князі поўзлі перад мангольскімі ханамі. На працягу стагодзьдзяў яны былі верныя палітыцы Аляксандра Неўскага - палітыцы, заснаванай на рабскай пакоры манголам і вымольваньняў у іх міласьціны. Яны ніколі й не думалі змагацца з "татара-мангольскім ігам".\nІншы лёс чакаў Кіеўскую Русь. Пад Кіевам манголы зьявіліся ў 1240 годзе. Узяўшы яго штурмам, яны затым вырваліся на прасторы Эўропы, але пацярпеўшы паразу пад Ольмюцам ад чэскага ваяводы Яраслава з Штэрнберга, пасьпешліва адышлі ў Вугоршчыну. "Адсюль у тым жа годзе яны паспрабавалі ўварвацца ў Аўстрыю, але тут загарадзіла ім дарогу вялікае апалчэньне пад кіраўніцтвам караля чэсскага Вячаслава, герцагаў аўстрыйскага й карентийскага; татары зноў не вырашыліся ўступіць у бітву і хутка адхлынулі на ўсход". (С.М.Салаўёў. Сачыненьні, кн. 2, т. 3, М., 1988 г., стар. 141-142).\nТакім чынам заявы некаторых гісторыкаў аб тым, што не было ніякай заваёвы татара-манголамі краін Усходняе Эўропы, а быў проста набег з мэтай пакараць полаўцаў, не падыходзяць. У рэчаіснасьці не сустракаючы сур'ёзнага супраціву ў рускіх княствах, татара-манголы паспрабавалі заваяваць краіны Ўсходняе Эўропы. Аднак бітва пры Лігніцы апынулася піравай перамогай татараў, пасьля якой яны ўжо не вырашаліся ўступаць у бой з эўрапейскім рыцарствам.\nЯны яшчэ спрабавалі замацавацца ў вугорскай раўніне, якая магла служыць ім добрай кармавой базай для коней, але не змаглі зламаць ўпарты супраціў вугорцаў. Утыкаючы свае косы ў зямлю, яны абцяжарвалі наступ мангольскае конніцы. І сьмерць Вярхоўнага Хана ў Каракорум паслужыла манголам добраю падставаю павярнуцца назад у Прыволжскі стэп. Але яны ніколі добраахвотна не адмаўляліся ад свайго суверэнітэту над заваяванымі імі краінамі і ад атрыманьня штогадовай даніны. І ў той час як Паўночна-Ўсходняя Русь ахвотна прызнала вярхоўную ўладу татараў і стала часткаю Залатое Арды, Заходняя Русь адмовілася прызнаць над сабой татарскі суверэнітэт і выплачваць ім даніну.\nПолацкая Русь ляжала зусім абязлюдзеўшая й спустошаная, калі праз 18 гадоў пасьля Батыевага нашэсьця ў 1258 годзе ў беларускіх землях зьявіўся пляменьнік караля Міндоўга літоўскі князь Радзівіл Манціловіч. На прыгожым ўзвышшы князь Радзівіл знайшоў замак Наваградак, разбураны Батыем, адбудаваў яго і зрабіў цэнтрам свайго княства. Так "... без розляня крыві (бо не было каму боронити) опановал вялікую частку Рускай зямлі і Пачаеў писатися Вялікім Князем Наваградскім" (ПСРЛ - Хроніка літоўская і жамойцкая. М., 1975 г., стар 19).\nПотым Радзівіл рушыў далей на Падляшша і аднавіў разбураныя Батыем горады: Бярэсьце, Хмельнікаў, Драгічын, Сураж, Бельск, Бранск і г.д. "Тые ўсе замкі знову побудовал Радзівіл, а Русь, хрысціяне, якія былі па оном несщасливом спустошению Батыя зоставили, прыняў іх ласкава ў сваю абарону, а яны яму на послушенство прысягалі. Так Радзівіл і пановане свае ў рускіх князствах і замках прадказана снадне за кароткі час памножыў, разширил, і пісаўся таоквым тытулам: Радзівіл Монтилович Жомойтский і Літоўскае зямлі дедичный пан, Першы Вялікі Князь рускі Наўгародскі ". (ПСРЛ, М., 1975 г., стар 19).\nКалі прыняць да ўвагі, што "Літва" - гэта было славенскае племя вялетаў-люцічаў, якое насялялася ў межах цяперашніх Гарадзеншчыны ды Віленшчыны, то стане больш чым зразумела, чаму славенскія плямёны крывічоў, палачан, дрыгавічоў і кімеры прынялі іх дапамогу. Асіміляваліся зь імі і стварылі адзіны літоўскі народ. Акрамя таго, літоўскія князі, будучы па матчынай лініі праўнукамі Рурыка, мелі законнае права на полацкі прастол.\nШто ж тычыцца народа, цяпер званага літоўцамі, то іх гістарычнаю назва была "Жмудзь". Іх прарадзімай было Закарпацьце, адтуль яны перасяліліся на паўночны захад і аселі на поўнач ад ракі Нёман, захаваўшы сваю народную самабытнасьць, рэлігію, мову. Яны не былі славенамі і зь імі не асіміляваліся. Пасьля летапісцы памылкова прысвоілі ім назву літоўцаў, зьмяшаўшы іх зь люцічамі.\nПакуль князь Радзівіл зьбіраў і мацаваў Зямлю Рускую, Хан Залатой Арды Берке ня мог перашкодзіць гэтаму працэсу. Скарыстаўшыся тым, што шмат войскаў Залатое Арды восеньню 1255 былі адпраўленыя на заваёву Сірыі, паўсталі Данііл Галіцкі й Міндоўг. Супраць іх у 1258 Хан Берке паслаў 30000 войска пад камандай ваеначальніка Бурундая.\nСпачатку Бурундай абрынуў свае сілы супраць Міндоўга, але той умелымі манеўрамі пазьбег генеральнае бітвы. Не дасягнуўшы сваёй мэты, манголы ў 1259 рушылі на Галіцкую Русь. Застрашаны нашэсьцем манголаў, Данііл праз Польшчу зьбег у Венгрыю. Галіцыя жа й Валынь прызналі суверэнітэт манголаў.\nЎ 1260 годзе Хан Берке загадаў сваім войскам зь Сірыі вяртацца дадому. Адмова Хана Берке падтрымліваць Хулагу-хана ў ягоным імкненьні заваяваць Эгіпет прывёў да разрыву сяброўскіх адносінаў паміж дзвюма ордамі і да працяглае кравапралітнае вайны паміж імі. Да таго часу залатаардынцы сталі мусульманамі, лютымі ворагамі сваіх супляменьнікаў і саюзьнікамі мамлюкскага Эгіпту. Бязьлітасная барацьба паміж імі працягвалася зь пераменным посьпехам аж да сьмерці Хулагу У 1265 годзе. Тым ня менш хан Берке здолеў вылучыць частку сваіх сіл дзеля падпарадкаваньня Заходняе Русі і пад кіраваньнем ваеначальніка Кіданя паслаў іх туды, у той час як лёс яго самога вырашаўася на Каўказе ў бітвах з Хулагу-ханам.\nЎ 1263 годзе Кідань даслаў татарскіх паслоў у Наваградак з патрабаваньнем, каб літоўцы заплацілі даніну за пяць гадоў з усіх падуладных Радзівілам ліцьвінскіх (беларускіх) земляў. Радзівіл затрымаў паслоў, абяцаючы выплаціць даніну, а сам тым часам кінуўся таемна зьбіраць войскі. Калі было сабрана літоўскае войска, і на дапамогу прыйшлі браты Віконт Жамойцкі ды Жывінбунд Літоўскі са сваімі палкамі, Радзівіл адмовіўся плаціць даніну і паслаў Кіданю, замест золата ды каштоўных упрыгожваньняў, пару стрэл. Адаслаўшы паслоў, князь Радзівіл рушыў да Мазыру над Прыпяцьцю, куды па дадзеных выведкі павінны былі прыбыць манголы, пераправіўшыся праз Днепр.\nКідань разьмясьціўся над Дняпром ў вусьце Прыпяці, між тым як яго атрады гойсалі па ўсім краі, спусташаючы ўсё навакольле. Выбраўшы зручны час, князь Радзівіл нанёс удар па татарам разам з навагрудцамі, слонімцами, пішчанамі, жмудзінамі. Татары мужна абараняліся, аднак былі разьбітыя, а Кіданю зь цяжкасцю ўдалося выратавацца ўцёкамі. Разграміўшы й іншыя татарскія атрады і вызваліўшы палонных і здабычу, князь Радзівіл у вялікай славе вярнуўся ў Наваградак, дзе, будучы ўжо ў гадох, неўзабаве памёр.\nТакім чынам, ужо праз дваццаць гадоў пасьля татара-мангольскага нашэсьця ўлада Залатое Арды над Заходняе Русьсю спынілася, прычым ў 1263 годзе, больш чым за сто гадоў да Кулікоўскай бітвы, ардынцам было нанесена страшная параза ў лукавіне рэк Дняпра й Прыпяці. І з 1263 года мы назіраем новы працэс разьвіцця Рускае дзяржавы з цэнтрам на Захадзе.\nЯк на тое паказвае "Хроніка літоўская й жмойцкая": "Року 1272. Балаклай, вялікі цар татараў заволских, якія былі ў той час найможнейшими межы иншими татарамі", зноў паслаў паслоў з патрабаваньнем даніны, у чым яму было адмоўлена. Больш за тое, татарскім паслам і іх слугам былі адрэзаныя губы, насы й вушы і дасланыя Балаклаю са словамі, што такая доля чакае й яго самога, калі ён ня спыніць патрабаваць даніны. Тады зь вялікаю сілаю татараў хан Балаклай прыйшоў на зямлю беларускую, але князь Скірымонт Мікгайлавич, унук слаўнага Радзівіла, сустрэў яго на чале сваіх беларускіх палкоў на мяжы ў Койданаве і пабіў ўшчэнт. У гэтым жа баі загінуў і Балаклай. Пасьля гэтае перамогі князь Скірымонт перайшоў Днепр і вызваліў Мазыр, Старадуб, Карачы, Чарнігаў, Тураў.\nАднак татары не супакойваліся і ў "Року 1276 Курдан Солтан, цар заволский, помсцячы забітага бацькі свайго цара Балаклая, ад літоўскіх і рускіх князёў (забітага) пад Кайдановым, забраць усё арды свае Заволские, Нагайскія, Казанскую, Крымскую і тягнул на рускія князства, агнём і Шаблі плюндруючи ". (ПСРЛ, М.1975 г., т. 32, стар. 24).\n"Таго ж лета ходиша татараве і Рустам князі на Літву", - пад 1275 годам паведамляе нам уладзімірскі летапісец. (ПСРЛ. М.1965 г., т.30. Стар 95).\nТакім чынам, прымаючы пад увагу розьніцу паміж летазьлічэньнем беларускага летапісца, для якога год пачынаўся з 1 верасня і ўладзімірскага, для якога ён пачынаўся з 1 студзеня, можна ўсталяваць, што нашэсьце мела месца восеньню 1275 па Ўладзімірскаму летазьлічэньню або ў пачатку 1276 па беларускаму.\nСупраць гэтае сілы выступіў князь Наваградзкі Трайнята Скірымонтавіч. Да яго на дапамогу прыйшлі два ягоныя браты, якія стаялі на чале Карачаеўскага й Чарнігаўскага княстваў, Пісімонт Тураўскі й Старадубскі. Прыбыў Вялікі Князь Кіеўскі Сьвятаслаў, Семіон Друцкі, Давід Луцкі, княжата Валынскі.\nТатары ж атабарыліся за Мазыром, над ракой Окунеўкай. Яны прайшлі ў раён Прыпяці па паўднёвай ўскраіне Ўладзіміра-Суздальскага княства. Яны не йшлі праз Кіеўшчыну, князь якой, ня ў прыклад суздальскага князя ў гэты лёсавызначальны для Русі гадзіну выступіў супраць татараў, адмовіўся плаціць ім даніну і быў у ліку пераможцаў Окунеўскае бітвы.\nСюды, дзе разьмясьціўся татара-суздальскі табар, падышлі й літоўска-ўкраінскія раці і сьмела атакавалі ворага. Бітва пачалася раніцаю і працягвалася ўвесь дзень. Абодва бакі біліся з большым імпэтам, але да вечара супраціў татар-суздальцаў быў зламаны, і яны пабеглі. Перасьлед працягваўся да глыбокае начы. Толькі зь невялікаю часткаю сілаў Курдану ўдалося выратавацца. Шмат палегло ў гэтым баі й літоўска-ўкраінскага рыцарства. Палеглі на поле бою Любарт Карачэўскі, Пісімонт Тураўскі, браты Тройняты, Сімяон Друцкі й Андрэй Давідавіч.\nА. Н.Насонаў згадвае на тое, што: "Летапіс неахвотна паведамляе аб паходзе татараў у 1275 на Літву з удзелам" рускіх князёў "; паход гэты, між іншым, суправаджаўся спусташэньнем тых рускіх зямель, праз якія праходзілі ардынскія войскі, а поспех паходу быў больш чым сумнеўным; мы ня ведаем нават, хто з рускіх князёў у ім удзельнічаў". (А.Н.Насонов. Монголы и Русь. М-Л., 1940 г., стар. 63-64).\nУ той жа час беларуса-літоўскія летапісы кажуць пра тое, што татара-маскоўскія войскі пацярпелі поўную паразу і, зыходзячы з вышэйвыкладзенага, няма ніякае падставы ім не давяраць. Да таго ж па колькасьці сіл гэтую бітву на рацэ Акунёўка сьмела можа назваць бітвай народаў, а па сваім значэньні яна каштуе значна вышэй Кулікоўскае бітвы, таму што яна паклала канец татара-мангольскім дамаганьням на ўсе паўднёвыя й заходнія землі Русі і забяспечыла нармальнае эканамічнае й культурнае разьвіццё руска-літоўскае дзяржавы.\nЗначэньне ж Кулікоўскае бітвы, больш вядомай у гісторыі, чым Окуневской, зусім ня тое, якое ёй надаюць расейскія гісторыкі. Яна зусім не ўдыхнула ніякай надзеі ў душу маскавітаў, якія яшчэ сто гадоў пасьля яе працягвалі плаціць даніну Залатой Ардзе, у той час як ужо амаль усе землі былой Кіеўскай Русі былі вольныя ад татарскага прыгнёту.\nДа таго ж, на Куліковым полі Масква зусім не выступала супраць хана Залатой Арды Тахтамыша, а супраць узурпатара ўлады цемніка Мамая, і пасьля яго разгрому неадкладна паведаміла аб сваёй перамозе Тахтамышу. Недарэчна зьвязваць Кулікоўскую бітву з барацьбой супраць татара-мангольскага прыгнёту, зь якім Масква нават й ня думала змагацца.\nКулікоўская бітва магла толькі азначаць сабой выхад Маскоўскага княства на шырокую палітычную арэну і яго прэтэнзію граць вырашальную палітычную ролю ў славенскім сьвеце. Ніхто б цяпер і не памятаў аб гэтай бітве, калі б яна не была выйграная пад кіраўніцтвам Маскоўскага князя. А вось пры Окунеўцы яго не аказалася, і расейскія гісторыкі пастараліся забыцца пра яе. Так, насуперак фактам, адбылася фальсіфікацыя гісторыі.\nЗь іншага боку, Окунеўская бітва не пакінула такога сьледу ў гісторыка-мастацкіх помніках, фальклоры й народнай сьвядомасьці, таму што яна была адной з многіх, хоць і выдатных, перамог літоўска-ўкраінскага войска, якое ўжо на працягу дзесяцігодзьдзя атрымліваў перамогу над мангола-татарамі.\nПа-другое, Окунеўская, як і дзьве папярэдніе бітвы, была выйграная ў асноўным рэгулярнымі княжацкімі паліцамі і не каштавала літоўска-ўкраінскага народу таго напружаньня маральных і фізічных сіл, як Кулікоўская бітва маскавітаў, дзе яны паклалі ледзь не 90 адсоткаў свайго мужчынскага насельніцтва. Натуральна, што бітва, запатрабавалая значна меншых намаганьняў, не знайшла такога падрабязнага апісаньня ні ў фальклоры, ні ў летапісах. Акрамя таго, "вялікае бачыцца на адлегласьці". Звычайна "вялікімі" робяць бітвы гісторыкі наступных часоў, калі выдаецца час пераасэнсаваць ход гістарычнага працэсу ў спакойнай для краіны час. А калі такі настаў для беларускага народа, пасьля клапатлівых гадоў барацьбы й падзелаў Польшчы, ён знайшоў сябе на задворках Расейскай імпэрыі. І ўсё тое, што было лепшага ў ім, сыходзіла на стварэньне культурных каштоўнасьцяў польскай і вялікарускай культуры. Так, Міцкевіч пісаў на польскай мове: "Літва, мая Айчына", маючы на ўвазе Наваградчыну.\nУ той жа час трэба мець на ўвазе, што расейскія гісторыкі былі перш за ўсё гісторыкамі Масквы і ход гісторыі разглядалі з пункту гледжаньня яе выгод і посьпехаў. І калі Карамзін стварыў манумэнтальную "Расійскую гісторыю", у якой праводзіў ідэю кіруючай ролі Масквы ў яе барацьбе за зрыньванне татара-мангольскага іга і стварэнне расейскай імпэрыі, то для Окунеўской бітвы там не знайшлося месца. Пры гэтым варта адзначыць, што яшчэ з таго моманту, як патрыяршы стол перамясьціўся ў Маскву, маскоўскія князі атрымалі поўную ідэалягічную падтрымку царквы, якая і фармавала грамадскую думку таго часу: усё, што добра Маскве, - добра й рускаму народу.\nХіба можна знайсьці ў працах расейскіх гісторыкаў асуджэньне дзейнасьці Аляксандра Неўскага за тое, што ён па чорнай злосьці ды зайздрасьці да брата Андрэю навёў паліцы неўруевы на Рускую зямлю? Але затое вы можаце знайсьці ў іх панегірык яму за тое, што ён выкупляў рускіх палонных з Арды і засяляў імі свае пустуючыя землі. А не навядзі ён татараў на Русь і палонных б гэтых не было ў Сараі. Кожны школьнік знаёмы зь яго крылатай фразай: "Хто да нас на Русь з мячом прыйдзе, той ад мяча і загіне". Але не відаць было, каб татары гінулі ад гэтага меча; ды й сам Неўскі за гонар лічыў для сябе ласку татарскую.\nКалі, скажам, Алег Разанскі на дапамогу маскоўскаму князю не прыходзіць, баючыся за сваю зямлю, па якой шлях татарскі ляжаў на поле Кулікова, то за гэта ён названы "Чорны Алег". А калі Масква Разань пякла, то яна яе, вядома, ўзьядноўваюцца. І такіх прыкладаў можна прывесьці мноства, таму што расейскія гісторыкі, праводзячы адну й тую ж імпэрскую канцэпцыю, ня могуць дапусьціць і думкі пра тое, што Масква адыграла негатыўную ролю ў гістарычных лёсах, як рускага, так і нярускіх народаў. І таму яны ня могуць прызнаць, што не Масква, а Наваградак, не маскоўскія князі, а літоўскія вызвалілі асноўныя паўднёвыя й заходнія землі былой Старажытнарускай дзяржавы ад татара-мангольскага прыгнёту. Не Кулікоўская бітва, а Окунеўская была вырашальнай у лёсе славенскіх плямёнаў. І ў гэтым адбіўся лягічны ход гістарычнага працэсу, бо цяжка сабе ўявіць, каб эканамічна й культурна разьвітыя землі Кіеўскае Русі доўга зносілі ярмо паўкачавае цывілізацыі.\nІншая справа на паўночнам усходзе, дзе правадніком промангольскай палітыкі была Масква ў яе барацьбе зь Цвер’ю за гегемонію ў гэтым краі, зь яе імкненьнем заваяваць іншыя, якія не належаць ёй землі Ўладзіміра-Суздальскага княства. І ў гэтай барацьбе Масква ўмела скарысталася татара-мангольскім ігам для сваёй жа выгады.\nТак што, як бачым, у той час, як Масква толькі пачынала сваю гістарычную кар'еру, на паўднёвым захадзе ўжо ўтварылася моцная, жыцьцяздольная руска-літоўская дзяржава з цэнтрам у Наваградку і была здольная абараніць сваю свабоду й незалежнасьць ў другой палове 13-га стагодзьдзя ад татара -манголаў і пасьля пасьпяхова змагалася як з нашэсьцем немцаў, так і маскавітаў.\nВ.А.Чамерыцкі у сваім артыкуле "Работа аўтара Беларуска-літоўскага зводу над рускімі крыніцамі" прыйшоў да высновы, што: "... існавалі пэўныя грамадскія колы, прызнаваўся Вялікае княства Літоўскае адным з галоўных цэнтраў аб'яднання ўсходне-славянскіх зямель і імкнуліся працягнуць ажыццяўленне агульнарускія праграмы, пакладзенай у аснову палітыкі Вялікіх літоўскіх князёў Альгерда і Вітаўта ". (Летапісы і хронікі. М., 1980 г., стар. 183).\nна 7:38 AM


Прашу не абражаць Савецкае ўлады,— перабіў раззлавана Платон,— яна прыйшла не прыгнятаць, а вьпваляць бедных люазей і іх краіну. 1 лаяць яе я не дазволю...— Платон знізіў голас.— Трэба вам, дзядзька, зразумець, што тут не гандаль які вядзецца, а аддаецца павіннасць агульнай справе. Чаго ж ухіляцца ад гэтае павіннасці...\n— Н-ну-у-у, як разумеет!\n— Вось бачыш, ніякага сораму не мае,— адазвалася Юзя,— здавалася б, і ў вочы брыдка паказацца, а то-та ж — прыйшоў, як нібыта той. Пасоб, памажы...\n— У тым-то і рэч. А станься бацька ўдому, дык тады пальцамі затыкаюць. I цяпер вось што гавораць. Думае, што я помшчуся, калі не раблю таго, чаго яму хочацца, а бацьку застаўлю дома... Хітрыя, кулаччо!..\n— Платон, ці нелыа было б прасіць у цябе заступніцтва?\n— Не, мужчынкі, тут я ўжо вам не пасаблю нічога. Прыйдзецца ехаць. Пасобце Чырвонай Арміі. Гэта ваша павіннасць для саміх сябе...\n— Гэ, яго бацька астаецца, яму няма чаго непакоіцца,— улікнуў адзін з грамадкі.\nНазаўгра Гічкава сям'я прачнулася ранняй раніцаю. Юрка пачаў збірацца ў дарогу. Платон яму пасабляў. Юзя ўвіхалася каля печы, каб згатаваць снеданне. Праз ноч яна адышла ад злосці і прымірылася :і пастановаю мужа і сына не адпрошвацца ад падводы. Не прыходзілі ў голаў думкі, каб яшчэ паспрабаваць угаварьшь сына заставіць Юрку дома. Юзя ведала нораў аднаго і другога і лічыла дарэмным пачынаць усякую гутарку: «насталі — то зробяць».\nЮзю непакоіла адно — не застацца б ёй і без Платона. Яна, як і большасць мяшчан, не верыла ў цвёрдасць становішча. Што ж будзе, калі яна застанецца адна? Юзі хацелася абгаварыць гэта пытанне пры мужу і пры сыне, Ходзячы каля печы і гатуючы снеданне, яна разпоразу пазірала ў акно, каб упэўніцца, ці ў двары мужчыны. На вуліцы чуўся крык і суятня. Хаця б не пагналі раптоўна, не даўшы якраз сабрацца? Каб гэтага не здарылася, Юзя рашыла мужчын зазвааь у хату.


Калі бывае Праабражэнне Гасподняе. Які царкоўнае свята 19 жніўня 2015?\nСвята Праабражэння Гасподняга ў 2015 годзе\nСвята Праабражэння Гасподняга часцей называецца Яблычным Спасам. Вернікі асвячаюць яблыкі і мёд і ставяць іх на стол. У гэты дзень мы дзякуем Богу за дары прыроды і ўспамінаем аб чароўнай сутнасці Хрыста, аб яго адкупленчай ахвяры і пра цуд, аб'яўленай на гары Фавор.\nГісторыя свята Праабражэння Гасподняга\nАднойчы Хрыстос узняўся на гару Фавор разам са сваімі вучнямі: Янам, Якубам і Пятром. На вяршыні апосталы раптам убачылі, як пасвятлеў аблічча Збавіцеля, а яго пыльныя пасля дарогі адзення сталі зіхатлівымі і белымі. Яны ўбачылі чароўны вобраз сына Божага. Тады з неба на гару спусціліся 2 найвялікшых прарока: Ільля і Майсей. Яны казалі аб якая мае быць ахвяры Ісуса, пра яго распяцці і ўваскрасення, аб адкупленні грахоў усяго чалавецтва.\nАпосталы прапанавалі свайму настаўніку застацца на гары Фавор, але ў гэты момант да іх спусцілася зіхатлівае воблака, а голас Госпада загадаў ва ўсім слухацца яго сына.\nЦарква пачала святкаваць Праабражэнне Гасподняга ў IV стагоддзі нашай эры. Паводле Евангелля падзея Праабражэння здарылася за 40 дзён да Вялікадня, але каб не перапыняць Вялікі пост, яно было перанесенае на лета. Акрамя таго, свята Праабражэння Гасподняга стаў альтэрнатывай паганскім глыбокай пашане.\nУ дзень Праабражэння Гасподняга нярэдка праводзяцца святочныя мерапрыемствы, асабліва папулярныя дзіцячыя ранішнікі. Сцэнар свята павінен быць вясёлым і цікавым, а таксама павучальным. Загадзя можна правесці конкурс малюнкаў на зададзеную тэму. Цэнтральным месцам сцэнара стане спектакль, які апавядае пра гісторыю Праабражэння.\nНе варта забываць, што ў гэты дзень звычайна асвячаюцца яблыкі, пасля чаго іх можна ўжываць у ежу. Цікавыя загадкі аб яблыках і іншых ласках лета не дадуць дзецям засумаваць.\nКалі ёсць магчымасць, то ўключыце ў сцэнар выступ бацюшкі. Ён не толькі раскажа пра глыбінны сэнс свята Праабражэння Гасподняга, але і дабраславіць тых, хто сабраўся.\nВершы на Праабражэнне Гасподняе: віншаванні і пажаданні\nКалі вы хочаце павіншаваць родных і сяброў з Яблычным Спасам, то падыдуць такія радкі:\nСонца свеціць і народ з усмешкай, З чыстай думкай накіроўваецца да Айца, Каб отмолить свае памылкі, Каб «Не» сказаць граху. Свята Праабражэння Гасподняга, Аўгуст месяц падае усім сёння, У храме літургія і кадзіла, Усё з усмешкай радасна, мілыя, Віншую і цябе, жадаю, Радасці і шчасця табе ў дом, З Хрыстом Богам віншую, Шукай праўду толькі ў ім\nКалі з расою ранкам, зрывае яблык у садзе, Тое адчуванне такое, Што ў дзяцінстве я зноў жыву! Туман, трава, поля, платы, І бясконца рвуцца ўдалячынь, Расійскія мае абшары, Любоў да роднага і смутак. Смутак за лета, што згасла, Любоў да таго, што так міла, Хай выратаваў, што яблычным завецца, Прыбудзе з намі заадно!\nУ садзе паспяваюць яблыкі, Старая прыроды рух. Свята ідзе вялікі - Гасподняе Праабражэнне! Ты наліўное яблычак Прымі ад мяне ў падарунак. Няхай дзень твой кожны будзе Радаснае, светлы і яркі!\nКарнавальная ноч, вечарынка\nРэцэнзія на фільм «Адпетыя ашуканцы»\nЯк перастаць хвалявацца і жыць спакойна\nЯкія жаночыя захворванні вядуць да бясплоддзя?\nТарту са спаржай і лімонам\nПакаёвая расліна бамбук\nСон дзіцяці пасля года\nКурыны суп са сліўкамі\nЧарнічны пірог з цытрынавай цэдрай


У Гародні сваякі шукаюць сваіх блізкіх, якіх затрымала міліцыя | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nУ Гародні з самага ранку людзі шукаюць сваякоў ды блізкіх, якія не вярнуліся да раніцы дамоў, паведаміў праваабаронца „Вясны” з Гародні Віктар Сазонаў.\nСотні тэлефонаў паступаюць сёння ў гарадзенскую „Вясну” з пытаннямі, як знайсці сваіх блізкіх. Гарадзенцы скардзяцца, што іх адсылаюць з аднаго РАУСа ў іншы, не даючы інфармацыі. Праваабаронцы раяць, каб тыя, хто шукае сваіх блізкіх, складалі ў РАУСах афіцыйныя пісьмовыя заявы пра людзей, якіх ноччу захапілі і яны не ведаюць дзе іх шукаць.\nВіктар Сазонаў таксама паведаміў, што сотні людзей стаяць пад ізалятарамі на вуліцы Гая і на Кірава.Там таксама не даюць ніякай інфармацыі пра затрыманых, не прымаюць таксама перадачаў, нават вады затрыманым. На Кірава адмовіліся прымаць нават лекі, там сказалі, што ў ізалятары дзяжурыць „хуткая дапамога” і затрыманых забяспечваюць лекамі.\nДа гэтай пары адсутнічаюць лічбы па колькасці затрыманых. Паводле Віктара Сазонава, іх можа быць за сотню. У Беларусі з ночы не працуе інтэрнэт, няма доступу да незалежных сайтаў. Гарадзенцы звоняць знаёмым у Беласток, каб даведацца што адбываецца. Радыё Рацыя ад учора ў некаторых месцах Гарадзеншчыны працуе з перабоямі. Цяпер, паводле Сазонава, гэта адна з нешматлікіх непадкантрольных дзяржаве крыніц інфармацыі.


Партыя БНФ » Ад 3 верасьня ў Менску пачынае працу юбілейная выстава Алеся Марачкіна\nАд 3 верасьня ў Менску пачынае працу юбілейная выстава Алеся Марачкіна\nДададзена 01.09.2020 11:49:42 | 315 праглядаў\nУ чацвер, 3-га верасня, а 17.00 у сталічным Палацы мастацтва адкрыецца выстава твораў выбітнага беларускага мастака і грамадскага дзеяча, сябры сойма Партыі БНФ Аляксея Марачкіна.\nУ экспазіцыі “Армагедон”, прымеркаванай да 80-годдзя Алеся Мары — сябры суполкі “Пагоня” Беларускага саюзу мастакоў, экспануецца больш за 100 жывапісных і графічных працаў.\nВыстава дазволіць прасачыць працэс сталення мастака ад ягоных студэнцкіх эцюдаў да вялікіх жывапісных палотнаў, многія з якіх ўжо сталі класікай беларускага жывапісу. Сярод іх — “Вітаўт”, “Мікола Гусоўскі”, “Алаіза Пашкевіч (Цётка)”, “Максім і Вераніка”.\nНазва выставы адлюстроўвае актыўную грамадзянскую пазіцыю мастака, пра якую ён смела і паслядоўна заяўляе ўсёй сваёй творчасцю. Алесь Мара заўжды рэагуе на вострыя сацыяльна-палітычныя праблемы беларускага грамадства. Пра гэта сведчыць шэраг яго палотнаў, у тым ліку “Сцяна” (2001), “Плошча” (2010), “Пераможцы” (2010), “Навала” (2013), “Рыцар на ўсе часы” (2014) і нізка “Дровы” (2010-2019). Менавіта гэтыя актуальныя творы, напоўненыя глыбокай трывогай за лёс Бацькаўшчыны, выклікаюць найбольшы грамадскі рэзананс.\nРазам з тым, мастака зачароўвае сціплая прыгажосць нашай зямлі. З пачуццём замілавання Алесям Марай напісаны краявіды яго роднай Магілёўшчыны і азёрнай Віцебшчыны, дзе творца хадзіў сцежкамі класіка нацыянальнага выяўленчага мастацтва Язэпа Драздовіча, збіраючы яго ацалелую спадчыну. Увогуле творчасць Язэпа Драздовіча моцна паўплывала на фармаванне прафесійных і грамадзянскіх якасцяў Алеся Мары.\nНа выставе можна ўбачыць не толькі фігуратыўныя кампазіцыі мастака, але і абстрактныя каляровыя палотны, як даніну памяці знакамітай Віцебскай мастацкай школе стогадовай даўніны.\nУпершыню ў Беларусі будуць экспанавацца жывапісныя карціны, створаныя сёлета на пленэры ў Чарнагорыі, дзе падчас пандэміі з-за зачыненых межаў мастаку давялося затрымацца на тры з паловай месяцы.\nСярод графічных працаў Алеся Мары варта звярнуць увагу на ілюстрацыі да паэмы выбітнага айчыннага паэта Уладзіміра Някляева “Вавукі”. У цыкле з 12 аркушаў, які Алесь Мара завершыў напярэдадні адкрыцця выставы, — развагі мастака і паэта пра каханне і жыццё, дадзеныя нам Богам.\nЭкспазіцыю дапоўняць арыгінальныя аўтарскія інсталяцыі рознай тэматыкі, а таксама дакументальны фільм “Мара” (рэжысёр Уладзімір Арлоў) і дзве кароткаметражныя стужкі, створаныя мастаком на аснове ўласнага кінаархіву.\nВыстава будзе працаваць да 17 верасня штодня (апроч панядзелка) з 11:00 да 19:00.


Горпосёлок Бегомль Докшицкого района отметил свой 430 юбилей — Докшицы Бегомль Официальная газета Докшицкого района Родныя вытокi Районная газета Новости Докшиц и региона Реклама в Докшицах Работа в Докшицах Докшицы онлайн Фото и видеоинформация о Докшицах Услуги в Докшицах Объявления в Докшицах\nГорпосёлок Бегомль Докшицкого района отметил свой 430 юбилей\n21.08.2012 1346 Родныя вытокi Комментариев нет\nЯшчэ адна значная падзея будзе занатавана на старонках гісторыі нашага роднага краю. Пяць год таму Докшыцы сустрэлі свой 600-гадовы , а ў мінулую суботу гарадскі пасёлак Бягомль адзначыў 430-годдзе. юбілей\nРаніцай ля старажытнага каменнага храма прайшло ўрачыстае адкрыццё памятнага знака ў гонар заснавання гарпасёлка Бягомль. Права адкрыць памятны знак было даручана старшыні ветэранскай арганізацыі г.п. Бягомль Уладзіміру Герасімёнку, заслужанаму трэнеру РБ Івану Рацькавічу і пераможцы рэспубліканскай алімпіяды сярод школьнікаў па кіданні дыска Ангеліне Перхуровіч. Асвяціў гэтае месца настаяцель прыходу храма Усіх Святых іерэй Валерый Цімкоў. Ён пажадаў усім жыхарам пасёлка божай дапамогі ва ўсіх справах, а Бягомлю – далейшага працвітання. Завяршылася ранішняя ўрачыстасць малебнам.\nЖылі тут доўгія гады\nМае прапрадзеды, дзяды.\nІ тут нашчадкі будуць жыць,\nКуточкам мілым даражыць…\nГэтыя вершаваныя радкі, напісаныя на гранітнай пліце, будуць кожнаму напамінам пра тое месца, дзе ён нарадзіўся.\nЭпіцэнтрам святкавання 430-годдзя г.п. Бягомль стала плошча ля мясцовага Дома культуры. Тут і пачаліся ўрачыстыя мерапрыемствы, на якіх прысутнічалі старшыня райвыканкама Алег Пінчук і старшыня райсавета Валянціна Сівіцкая. Ганаровымі гасцямі, якія прыехалі на Бягомльшчыну, каб раздзяліць радасць з нагоды юбілею з мясцовымі жыхарамі, былі старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу РБ Уладзімір Андрэйчанка, член Савета рэспублікі Нацыянальнага сходу РБ Мікалай Мартынаў, генеральны дырэктар КУП “Віцебскмеліявадгас” Эдуард Герасіменка, міністр унутраных спраў РБ Ігар Шуневіч, начальнік упраўлення ўнутраных спраў Віцебскага аблвыканкама Ігар Яўсееў, старшыня гандлёва-эканамічнага прадстаўніцтва Рэспублікі Татарстан у Рэспубліцы Беларусь Ірэк Гафіятулін, а таксама былы галоўны ўрач Бягомльскай бальніцы Іван Захарчук і дачка Героя Савецкага Саюза Сцяпана Манковіча Ніна Сычова.\nПазыўныя свята абвясцілі аб яго пачатку, і першага выйсці на імправізаваную сцэну са словамі віншавання запрасілі старшыню Бягомльскага пассавета Мікалая Трахініна.\n– У гэты дзень нашы з вамі сэрцы перапаўняе гонар за свой край – за яго мінулае і сучаснае. Яму прыйшлося пабачыць войны і разбурэнні, перажыць гора і няшчасці, адчуць радасць перамогі. Сёння г.п. Бягомль – гэта прыгожы куточак, з кожным днём які становіцца ўтульным, больш сучасным. І гэта адбываецца, дзякуючы тым, хто ўносіць дастойны ўклад у яго развіццё, – зазначыў Мікалай Аляксеевіч. – Вялікая ўвага і падтрымка аказваецца з боку раённай улады, а таксама вобласці і рэспублікі. Няхай квітнее наш Бягомль, жадаю ўсім землякам моцнага здароўя, мудрасці і аптымізму.\nЗ прывітальным словам і найлепшымі пажаданнямі звярнуўся да жыхароў Бягомльшчыны старшыня райвыканкама Алег Пінчук, які адзначыў, што гісторыя, культура і традыцыі гарадскога пасёлка – шматгранныя, а самым галоўным здабыткам з’яўляюцца людзі. Яны імкнуцца сваёй працай прымножыць дабрабыт не толькі свайго раёна, але вобласці і краіны ў цэлым.\nАлег Пінчук выказаў удзячнасць усім людзям, якія самааддана працуюць у Бягомлі і стараюцца, каб іх родны куток станавіўся больш прыгожым і добраўпарадкаваным.\nНе ўпершыню такога роду мерапрыемствы, якія праводзяцца ў нашым раёне, наведвае старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу РБ Уладзімір Андрэйчанка. Выступаючы перад прысутнымі, ён сказаў:\n– Бягомль – унікальны куток нашай краіны. Тут жывуць і працуюць сардэчныя і гасцінныя людзі. З кожным годам пасёлак абнаўляецца і, думаю, што, дзякуючы прынятай Дзяржаўнай праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця малых гарадоў, у Бягомля наперадзе вялікія перспектывы. Таму гарпасёлку жадаю працвітання, усім людзям, якія тут жывуць, – шчасця, дабрабыту, міру і падтрымкі з боку родных і блізкіх.\nСтаршыня Палаты прадстаўнікоў падарыў памятныя сувеніры, якія будуць захоўвацца ў Бягомльскім музеі Народнай славы.\nГенеральны дырэктар КУП “Віцебскмеліявадгас” Эдуард Герасіменка зачытаў прывітальны адрас ад старшыні Віцебскага аблвыканкама Аляксандра Косінца і перадаў віншаванні жыхарам Бягомля ад шматлікай арміі меліяратараў.\nСтаршыня гандлёва-эканамічнага прадстаўніцтва Рэспублікі Татарстан у РБ Ірэк Гафіятулін павіншаваўшы жыхароў пасёлка-юбіляра, прапанаваў наладзіць цеснае супрацоўніцтва з нашым раёнам у сферы бізнесу.\nПрацягам свята стала выступленне ўдзельнікаў мастацкай самадзейнасці раёна, а таксама духавога аркестра воінскай часці Заслонава.\nПакуль гледачы зачароўваліся творчасцю артыстаў, выхаванцы дзіцячага сада разам са сваёй выхавальніцай Раісай Герасімёнак рыхтаваліся да правядзення конкурсу “Міс Дзюймовачка”, які атрымаўся вельмі цікавым і яскравым. Кожная “дзюймовачка” была адзначана і атрымала падарунак.\nНа працягу дня для жыхароў і гасцей пасёлка працавалі гандлёвыя рады. Тут жа разгарнуліся выставы-продажы памятных сувеніраў, мёду, выпечкі, упрыгожанняў з бісеру. Дзеці з задавальненнем скакалі на батуце і каталіся з надзьмутай горкі. Ля Дома культуры быў аформлены стэнд з фотаздымкамі пра Бягомль: можна было параўнаць, якім ён быў у савецкія часы і якім стаў зараз.\nУвечары гледачоў чакалі святочны канцэрт, рознакаляровы феерверк і дыскатэка.\nТакой запомніцца субота, 18 жніўня, усім, хто пабываў на свяце, прысвечанаму 430-гадоваму юбілею Бягомля.\n← Детский приют Докшицкого района переезжает из Бегомля в Янки\nВ Докшицах строится водно-оздоровительный центр →\n01.09.2015 Natali Один комментарий


У Таронта памерла беларуская дзяячка Марыя Ганько\nГалоўная » Навіны беларускага замежжа » У Таронта памерла беларуская дзяячка Марыя Ганько\nДата публікацыі: 22.07.2015\nУ Таронта (Канада) 20 ліпеня памерла Марыя Ганько. Ёй было 85 гадоў.\nМарыя Ганько, сакавік 2011, фота Наталлі Гардзіенкі\nМарыя Ганько (народжаная Кулеш) нарадзілася ў 1930-м у Шчокаўшчыне каля Хаценчыцаў (сёння — Вілейскі раён). Тады гэта былі заходнебеларускія землі ў складзе Польшчы.\nСям'я Куляшоў была вялікая: бацькі гадавалі дзевяцёра дзяцей, а розніца паміж старэйшым і наймалодшым складала 21 год.\n«Як толькі дзіцё пачынала хадзіць, яму адразу знаходзілі нейкую працу — трэба было трымаць салідную гаспадарку. Памятаю, як прыгожа на тыя часы маці трымала хату, старанна сачыла за чысцінёй. Але савецкія ўлады дзве сям'і раскулачылі й выслалі ў Сібір, астатнія таксама былі ў спісе».\nУ 1944 г. Марыя разам з сям'ёй швагера (бацька памёр у 1943-м), каб не выпрабоўваць лёс напярэдадні другога прышэсця саветаў, вырашылі падавацца на Захад. Яны апынуліся нават пад Берлінам, дзе у адзін з дзён трапілі пад моцную бамбёжку. Як вайна скончылася, перабраліся пад Беласток. Там Марыя скончыла школу, тэхнікум, працавала ў арганізацыі, якая займалася экспартам прадуктаў харчавання ў вёскі.\nУ 1957-м яна наведала Беларусь, як яна пісала, «маючы надзею застацца на радзіме», да таго ж там засталавася мама. Але страшэнная галеча беларускай вёскі моцна ўразіла. У вясковай краме амаль нічога нельга было купіць.\n«Толькі-толькі скончылася сталінскае рабства, калі не было пашпартоў, і ўсе маладыя і працаздольныя кінуліся ў гарады. Заставацца ў вёсцы азначала прызнаць, што ты ўжо нічога не варты».\nМарыя вярнулася ў Польшчу, а ў 1959-м прыйшоў выклік ад брата Міхася, што жыў у Канадзе, і маладая жанчына праз год рашылася на пераезд.\nЛедзь не ў першыя выходныя яна пайшла на сход беларускай грамады пры царкве св. Кірылы Тураўскага ў Таронта, дзе пазнаёмася з адным з лідараў беларускага жыцця, шматгадовым старшынёй Згуртавання беларусаў Канады Міколам Ганько (малодшым братам лідара СБМ Міхася Ганька).\n«Назаўтра, у нядзелю, была багаслужба. Пасля набажэнства Мікола запрасіў мяне паехаць на Ніягару. Шмат разоў я бывала на Ніягары, але першага ўражання я не забуду ніколі… З той паездкі іншыя людзі для мяне не існавалі. Новы год мы сустракалі разам, і ў адказ на прапанову Міколы стаць ягонай жонкай, я згадзілася. Дзень вянчання памятаецца, як учора».\nМарыя ўладкавалася ў краму. Яна размяркоўвала па крамах тавар са складу. Заробак быў не вялікі, муж зарабляў някепска. Урэшце яго нервы не вытрымалі і ён сказаў: «Хопіць, лепей цалкам сканцэнтравацца на грамадскай працы. І тады я з галавой акунулася ў грамадскае жыццё».\n«Не скажу, што мы з мужам былі фанатыкамі, але беларуская справа была ў нас у крыві».\nМарыя Ганько падтрымлівала розныя беларускія справы і праекты. Выпусціла ў гонар мужа, што памёр у 1999-м, кнігу «Каб сведчылі пра Беларусь» (2005). У 2009-м заснавала «Прэмію імя Міколы Ганько», якая ўручаецца за ўнёсак у справу даследавання ці прапаганды беларускай справы. Сярод лаўрэатаў — Вольга Іпатава, Віялета Кавалёва, ЗБС «Бацькаўшчына», настаўніца з Асіповіцкага раёна Надзея Сакава.\nПадтрымлівала, чытала, ахвяравала. Зрэшты, звычайная справа для беларускай грамады ў замежжы.\nУправа МГА "ЗБС "Бацькаўшчына" выказвае шчырыя спачуванні ўсім, хто ведаў і шанаваў спадарыню Марыю. Няхай пухам ёй будзе зямля! Светлая памяць!


Аб чым маўчаць камяні — Беларускія тэксты\nКамень-помнік у Сянежычах называюць следавіком. На тым валуне яўна праглядваюцца два паглыбленні-сляды. Адзін лічыцца следам самой Маці Божай, другі — д’ябла. Існуе легенда, што д’ябал гнаўся за Багародзіцай, але не мог дагнаць. Яна схавалася ў манастыры і пачала тварыць цуды.\nПакланенне камяням-следавікам (а яны ёсць і ў іншых мясцінах) — рытуал старажытны. Яго прытрымліваліся і егіпцяне, і рымляне, і грэкі. Божы след на камені яны лічылі сімвалам жыцця, следам самога сонца.\nУ дзень Божага свята ён запрог валоў і паехаў у поле араць. Не паспеў прайсці першай баразны, як валы ператварыліся ў камяні, а ён сам — у сасну.


Які сёння дзень: 8 жніўня 2021 года - 08.08.2021, Sputnik Беларусь\nГэты дзень з'яўляецца дзвесце дваццаць першым па Грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 145 дзён. 08.08.2021, Sputnik Беларусь\nСто два гады таму падчас польска-савецкай вайны польскія войскі занялі Мінск. Якія яшчэ падзеі адбыліся 8 жніўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.Гістарычныя падзеі 8 жніўняХто нарадзіўся 8 жніўняТаксама ў гэты дзень нарадзіліся прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі Джон Расэл, амерыканскі кінаакцёр Дасцін Хофман і адзін з заснавальнікаў квантавай мэханікі, брытанскі фізык-тэарэтык Поль Дырак.8 жніўня ў народным календарыУ гэты дзень успамінаюць святых Ермалая, Ярміппа, Майсея і Параскеву. На Ермалая людзі гаворылі: "Асенняе марыва па травах ідзе, гаючую моц ім дае". Раніцай выпадала халодная раса, якая быццам і надавала ім гаючыя ўласцівасці.Час ужо збіраць ураджай карняплодаў – на агародах паспявае першая салодкая бульба. Таксама у гэты дзень пачынаюць рыхтаваць млыны да памолаў.Каля цэркваў 8 жніўня збіраліся жабракі і юродзівыя, бо святая Параскева з'яўляецца іх заступніцай. На Параскеву-Пятніцу жанчыны не браліся за сваё рукадзелле, бо лічылася, што гэта можа ўгнявіць святую, якая "адказвае" таксама за жаночую працу.\n© Sputnik / Андрей Архипов / Перайсці ў фотабанкЯкі сёння дзень: 8 жніўня 2021 года\nСто два гады таму падчас польска-савецкай вайны польскія войскі занялі Мінск. Якія яшчэ падзеі адбыліся 8 жніўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.\nУ гэты дзень успамінаюць святых Ермалая, Ярміппа, Майсея і Параскеву. На Ермалая людзі гаворылі: "Асенняе марыва па травах ідзе, гаючую моц ім дае". Раніцай выпадала халодная раса, якая быццам і надавала ім гаючыя ўласцівасці.


Масавае забойства ў Хадзіце — Вікіпедыя\nМасавае забойства ў Хадзіце — эпізод Іракскай вайны, які адбыўся ў лістападзе 2005 года і звязаны з забойствам амерыканскімі марскімі пяхотнікамі 24 мірных іракцаў ў горадзе Эль-Хадзіта. Спачатку факт масавага забойства быў схаваны, і інфармацыя пра яго стала здабыткам грамадскасці толькі пасля таго, як часопіс Time падаў амерыканскаму камандаванню пасведчання, якія аспрэчвалі афіцыйную версію таго, што здарылася. У ходзе расследавання справы былі вылучаныя абвінавачванні супраць васьмі амерыканскіх вайскоўцаў; па стане на чэрвень 2008 года пад следствам заставаліся двое з іх.\nГорад Хадзіта размешчаны ў правінцыі Аль-Анбар, якая ў 2004—2005 гадах была цэнтрам партызанскага руху, накіраванага супраць кааліцыйных сіл. У гэты перыяд у Аль-Анбары загінула больш амерыканскіх вайскоўцаў, чым у любой іншай іракскай правінцыі. З сакавіка 2004 года гэты раён быў зонай адказнасці падраздзяленняў Корпуса марской пяхоты ЗША.\nРаніцай 19 лістапада 2005 года ў прыгарадзе Субхані знаходзіўся на заданні амерыканскі патруль роты K («Кіла») 3-га батальёна 1-га палка 1-й дывізіі марской пяхоты ў складзе чатырох уседарожнікаў «Хамві». У 7 гадзін 15 хвілін адна з машын падарвалася на самаробным выбуховым прыстасаванні (Improvised Explosive Device, IED), у выніку чаго загінуў 20-гадовы лэнс-капрал Мігель Тэразас (Miguel Terrazas) і яшчэ два байца былі параненыя. Паводле першапачатковай афіцыйнай версіі здарэння, пры выбуху таксама загінулі 15 мірных іракцаў, а патруль трапіў пад абстрэл з аўтаматычнай зброі; у завязанай перастрэлцы былі забітыя 8 баевікоў. Аднак расследаванне паказала, што ў рэчаіснасці адбылося наступнае. Пасля падрыву на месцы здарэння марскія пяхотнікі ўсталявалі блокпост, каля якога неўзабаве з’явілася іракскае таксі. Таксіст і чацвёра пасажыраў былі выведзеныя з машыны і расстраляныя. Акрамя таго, марскія пяхотнікі штурмам узялі тры дамы побач з месцам падрыву, з якіх, як сцвярджалася, па іх была адкрыта стральба (па сведчанні мясцовых жыхароў, агонь па амерыканцах не вёўся). Пры гэтым у адным з дамоў было забіта 7 мірных жыхароў, у іншым — 8, у трэцім — яшчэ 4.\nНеўзабаве пасля таго, што адбылося мэр горада і дэлегацыя старэйшын наведалі амерыканскую базу ў горадзе, каб выказаць сваё абурэнне. Корпус марской пяхоты выплаціў родным 15 забітых мірных жыхароў кампенсацыю ў 2500 долараў за кожнага загінулага.\nПершае афіцыйнае паведамленне аб тым, што адбылося ў горадзе (у якім гібель мірных жыхароў была звязана з выбухам прыдарожнай бомбы) не прыцягнула вялікай увагі СМІ, паколькі падобныя інцыдэнты адбываліся ў Іраку практычна штодня. Але ўжо ў пачатку 2006 года з’явіліся першыя сведчанні, якія ставілі пад сумнеў афіцыйную версію. Іракскі журналіст і актывіст праваабарончага руху Тахер Табет зрабіў відэазапіс на месцы падзей і перадаў яе часопісу Time; знятыя ім кадры дэманстравалі, што мірныя жыхары загінулі не ад выбуху бомбы, а былі расстраляныя ва ўласных дамах. Time, у сваю чаргу, перадаў відэазапіс амерыканскаму камандаванню, і 9 сакавіка 2006 года Корпус марской пяхоты пачаў крымінальнае расследаванне гэтай справы. Камандзір 3-га батальёна 1-га палка і два камандзіра рот былі знятыя са сваіх пасад.\n21 снежня 2006 года супраць васьмі вайскоўцаў марской пяхоты былі вылучаныя абвінавачванні па справе аб забойстве мірных жыхароў.\nПадпалкоўнік Джэфры Чэсані (Jeffrey Chessani) — камандзір 3-га батальёна 1-га палка. У чэрвені 2008 года суддзя адхіліў вылучаныя супраць яго абвінавачванні на падставе таго, што ў ходзе расследавання мела месца «нядобрасумленнае камандны ўплыў». Апеляцыя Корпуса марской пяхоты была адхіленая апеляцыйным судом у сакавіку 2009 года. Апраўданы ў чэрвені 2008 года.\nШтаб-сяржант Фрэнк Вутэрых (Frank Wuterich) — знаходзіцца пад следствам. У студзені 2012 года прызнаў сваю віну ў рамках здзелкі з абвінавачваннем аб змякчэнні пакарання.\nСяржант Санік Дэла Круз (Sanick Dela Cruz) — абвінавачванні знятыя ў красавіку 2007 года ў абмен на дачу ім пасведчання па справе.\n1-ы лейтэнант Эндру Грэйсан (Andrew Grayson) — апраўданы ў чэрвені 2008 года.\nКапітан Лукас Маконел (Lucas McConnell) — абвінавачванні знятыя ў верасні 2007 года ў абмен на супрацоўніцтва са следчымі.\nЛэнс-капрал Джасцін Шарратт (Justin Sharratt) — абвінавачванні знятыя ў жніўні 2007 года.\nКапітан Рэндзі Стоўн (Randy Stone) — абвінавачванні знятыя ў жніўні 2007 года.\nЛэнс-капрал Стывен Татум (Stephen Tatum) — абвінавачванні знятыя ў сакавіку 2008 года.\nТакім чынам, з васьмі абвінавачаных абвінавачванні супраць шасці чалавек былі знятыя, адзін апраўданы, адзін штаб-сяржант Фрэнк Вутэрых 24 студзеня 2012 года быў прызнаны вінаватым у неналежным выкананні сваіх службовых абавязкаў і прысуджаны да паніжэння ў званні да радавога першага класа і ўразання зарплаты на 25%.\nАбдул Хамід Хасан Алі, 76 гадоў\nХаміса Тума Алі, 66 гадоў\nРашыд Абдул Хамід, 30 гадоў\nВалід Абдул Хамід Хасан, 35 гадоў\nДжахід Абдул Хамід Хасан, мужчына сярэдніх гадоў\nАсма Салман Расіф, 32 гады\nАбдула Валід, 4 гады\nЮніс Салім Хафіф, 43 гады\nАіда Ясін Ахмед, 41 год\nЮніса Саліма Хафіфа\nМухамад Юніс Салім, 8 гадоў\nНур Юніс Салім, 14 гадоў\nСабаа Юніс Салім, 10 гадоў\nЗайнаб Юніс Салім, 5 гадоў\nАйша Юніс Салім, 3 гады\nневядома імя 1-гадовая дзяўчынка\nМарван Ахмед, 28 гадоў\nКахтан Ахмед, 24 гадоў\nХасіб Ахмед, 27 гадоў\nДжамаль Ахмед, 41 год\nАхмед Хідхер, таксіст\nХалід Аяда аз-Заві\nВажды Аяда аз-Заві\nБатал Мухамед Махмуд\nАкрам Хамід Флаех\nІман, 8 гадоў\nАбдул Рахман, 5 Гадоў\nУцяклі альбо схавліся:\nСафа Юніс Салім, 13 гадоў\nХіба, збегла з 2-месячнай дачкой\nУ 2007 годзе брытанскім рэжысёрам Нікам Брумфілдам быў зняты мастацкі фільм «Бітва за Хадзіту» (Battle for Haditha), заснаваны на масавым забойстве 2005 года.\n↑ Martin Asser. What happened at Haditha?\n↑ Video Taken By Journalism Student Key as 12 Americans Face War Crimes Probe in Iraq\n↑ Tim McGirk. One Morning in Haditha. Архівавана з першакрыніцы 24 верасня 2015. Праверана 17 чэрвеня 2008.\n↑ Информация с сайта Defend Our Marines. Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2008. Праверана 17 чэрвеня 2008.\n↑ Marine gets no jail time in killing of 24 Iraqi civilians - latimes\n↑ Пайменны спіс іракцаў, забітых у Хадзiце (англ.)\nMartin Asser. What happened at Haditha? (BBC, 2006) (англ.)\nTim McGirk. One Morning in Haditha (Time, 2006) (англ.)\nDefend Our Marines — сайт у падтрымку абвінавачаных марскіх пяхотнікаў (англ.)\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Масавае_забойства_ў_Хадзіце&oldid=3785018"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 20:09, 31 студзеня 2021.


Як адчуваюць сябе маленькія пасажыры на дарогах Карэліччыны? Вынікі сумеснага рэйда газеты «Полымя» і ДАІ — Кореличи. Новости Кореличского района. Газета Полымя\nЯк адчуваюць сябе маленькія пасажыры на дарогах Карэліччыны? Вынікі сумеснага рэйда газеты «Полымя» і ДАІ\n27.08.2019 298 Админ\nУ апошнія жнівеньскія тыдні асаблівая ўвага супрацоўнікаў ДАІ скіравана на бяспеку маленькіх пасажыраў і пешаходаў. Ці прытрымліваюцца на дарогах Карэліччыны вадзіцелі элементарных патрабаванняў Правілаў дарожнага руху ў адносінах да дзяцей, мы даведаліся падчас рэйду ў райцэнтры.\n– Жнівень для нас традыцыйна насычаны, асабліва ў працы з юнымі ўдзельнікамі дарожнага руху. Тым больш, што за ліпень бягучага года на дарогах краіны загінулі 6 непаўналетніх, а 40 дзяцей атрымалі траўмы, – адзначыў начальнік міжраённага аддзела Дзяржаўтаінспекцыі Навагрудскага РАУС Дзмітрый Аскерка. – Па 24 жніўня мы праводзілі прафілактычныя мерапрыемствы “Маленькі пасажыр – вялікая адказнасць”, галоўнай мэтай якіх стала папярэджанне дарожна-транспартных здарэнняў з удзелам дзяцей. Тут мы кантралявалі, наколькі бацькі ведаюць і галоўнае выконваюць правілы перавозкі падрастаючага пакалення. З 21 па 25 жніўня нашы сілы былі скіраваны на комплекс дадатковых прафілактычных мерапрыемстваў “Нецвярозым і бяспраўным вадзіцелям – асаблівы кантроль!”, бо, як вядома, п’яны за рулём – гэты вялікая бяда для ўсіх удзельнікаў дарожнага руху і, безумоўна, для самых безабаронных – маленькіх пешаходаў і пасажыраў. І, нарэшце, зараз, з 25 жніўня па 5 верасня, праходзіць рэспубліканскае спецыяльнае комплекснае мерапрыемства “Увага – дзеці!”. Вадзіцелі ў светлы час сутак павінны ўключаць бліжняе святло фар альбо дзённыя хадавыя агні, праяўляць асаблівую ўвагу паблізу населеных пунктаў, школ і іншых устаноў адукацыі, на скрыжаваннях і пешаходных пераходах, сачыць за хуткасцю. Актуальным застаецца пытанне належнай перавозкі дзяцей. Да таго ж, бацькам варта паклапаціцца пра святлоадбівальныя элементы на верхняй вопратцы сыноў і дачок, нагадаць ім правілы бяспечных паводзін на вуліцы.\nЯк паказаў рэйд, усе спыненыя вадзіцелі сур’ёзна і адказна ставяцца да пытанняў бяспекі дзяцей і поўнасцю згодныя са слоганам уручаных ім Дзмітрыем Аскерка памятак “Прышпілі самае дарагое – жыццё!”. Нездарма маленькія пасажыры перавозіліся з выкарыстаннем утрымліваючых сродкаў альбо былі прышпіленыя рамнямі бяспекі. І тут справа не ў артыкуле 18.14 (частка 5) Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях, які карае за невыкананне вадзіцелем правілаў перавозкі дзяцей папярэджаннем альбо штрафам у памеры да 4 базавых велічыняў. Бо на карце стаіць здароўе і жыццё маленькага пасажыра, а гэта даражэй за ўсё на свеце.\n?? АЎДЫЁРОЛІК СКМ “УВАГА — ДЗЕЦІ!”\n← 11 причин, которые мешают вам похудеть\nИван Лавринович: «Приёмы граждан на местах — хороший индикатор работы местной власти» (+видео) →\nКак отметили Пасху и День труда в Кореличском районе (фоторепортаж)


Сланцавая палітыка - Цэнтр новых ідэй\nНабіраючы моц, сланцавая рэвалюцыя можа прынесці ў Беларусь доўгачаканыя перамены.\nТэхналогія здабычы сланцавага газу і інфраструктура тэрміналаў звадкаванага прыроднага газу (ЗПГ) імкліва развіваюцца. Першая адкрывае доступ да новых радовішчаў, другая – да новых рынкаў. Разам яны азначаюць магутны крок да энергетычнай незалежнасці. Менавіта так – “Незалежнасць” – называецца першы ў Прыбалтыцы тэрмінал ЗПГ, які днямі запусціла Літва.\nТэндэнцыя да дыверсіфікацыі паставак і рост прапановы газу на сусветным рынку могуць моцна падарваць мажлівасці Расеі падтрымліваць сваіх палітычных саюзнікаў. Першым наступствы адчуе рэжым Лукашэнкі ў Беларусі.\nНяўклюдная камандная эканоміка, якая не моцна змянілася з савецкіх часоў, здолела выжыць праз 20 гадоў Лукашэнкі ва ўладзе толькі дзякуючы грунтоўнай падтрымцы з Расеі. Дапамога прыходзіць у выглядзе ільготных коштаў на энерганосбіты, танных крэдытаў і наўпроставых датацыяў. Згодна з падлікамі “Форбс”, толькі ў перыяд з 2001 па 2011 гады расейскія субсідыі ў беларускую эканоміку склалі звыш $ 60 мільярдаў.\nДля рэжыму Лукашэнкі гэта азначае магчымасць выконваць негалосны сацыяльны кантракт: урад забяспечвае зразумелую для народу стабільнасць, рост заробкаў і пенсіяў і атрымлівае маўклівую згоду насельніцтва на парушэнне іх грамадзянскіх і палітычных свабодаў. Аднак, хутка гэта можа змяніцца.\nЯк беларуская эканоміка залежыць ад Расеі, так Расея залежыць ад высокіх коштаў на газ і нафту. Больш за палову яе прыбыткаў паходзіць з продажу вуглевадародаў. Расейскі бюджэт настолькі залежны ад нафтагазавых прыбыткаў, што звычайныя рынкавыя калыванні здатныя выклікаць эканамічную і палітычную нестабільнасць у краіне. Гэта ставіць Крэмль у далікатнае становішча, бо распрацоўка сланцавага газу і дапаможнай інфраструктуры маюць патэнцыял прынесці далекасяжныя рынкавыя зрухі.\n“Газпром” па-за гульнёю\nСтратэгічнае планаванне “Газпрому”, расейскага газавага манапаліста, базавалася на разліку, што кошты на традыцыйны прыродны газ працягнуць расці. Кампанія не разглядала ўсур’ёз неабходнасць інвеставаць у новыя тэхналогіі, кшталту сланцавага газу або ЗПГ, калі яшчэ быў шанец канкурэнтна ўвайсці ў гэты рынак. Расейская эйфарыя ад захмарных коштаў на энерганосьбіты ў другой палове 2000-х–першай палове 2010-х не дазволіла краіне скарыстацца магчымасцю і своечасова ўхапіць свой кавалак пірага.\nЗразумеўшы, што цягнік сыходзіць, “Газпром” не пабачыў іншага выйсця, як інвеставаць у рухі, што дыскрэдытуюць тую самую тэхналогіі, якую “Газпром” праігнараваў. Гэтыя рухі падыходзяць да справы з двух бакоў: выстаўляюць распрацоўку сланцавага газу як шкодную для экалогіі ў краінах, дзе грамадская думка асабліва чуллівая да такіх пытанняў; і як непрыбытковую ў тых, дзе большае значэнне надаецца эканоміцы. “Газпром” кажа: “Гэта дорага і небяспечна”, але насамрэч адчайна баронячы сваю долю рынку мае на ўвазе “калі не нам, дык нікому”.\nУ іх ёсць на гэта ўсе нагоды. Паводле Адміністрацыі энергетычнай інфармацыі, незалежнай амерыканскай статыстычнай агенцыі ў галіне энергетыкі, цана сланцавага газу будзе ў чатыры разы ніжэйшая за цану ў доўгатэрміновых кантрактах “Газпрому”. Паліва не толькі стане таннейшае само па сабе, але і раптоўна павялічаная рынкавая прапанова будзе ціснуць на цэны, апускаючы іх яшчэ ніжэй. Разам з газам патаннее і нафта, бо яны ўзаемазаменныя. Усё гэта – дрэнныя навіны для расейскага бюджэту, які сутыкнецца са значным падзеннем прыбыткаў.\nНягледзячы на ўсе высілкі “Газпрому”, развіццё сланцавага газу ідзе на пад’ём. ЗША ўжо цалкам задавальняюць уласныя патрэбы і ператварыліся з імпарцёра ў экспарцёра звадкаванага газу. Адпаведна, шэраг буйных экспарцёраў, якія дагэтуль прадавалі ЗПГ у Штаты, напрыклад Катар і Алжыр, ужо перанакіравалі свае патокі ў Еўропу. У сваю чаргу Еўропа, асноўны для Расеі рынак, актыўна шукае спосабы разнастаіць пастаўкі энергіі і развівае інфраструктуру тэрміналаў ЗПГ. Апошняе – асабліва трывожны званок для Расеі, якая транспартуе ўвесь свой газ выключна па трубах і проста не мае тэхнічных магчымасцяў адказаць на выклік новай тэхналогіі.\nРасейскае дамінаванне на энергетычным рынку Еўропы і яе нафтагазавыя звышпрыбыткі могуць атрымаць фінальны ўдар, калі еўрапейскія краіны пачнуць распрацоўваць уласныя радовішчы сланцавага газу. Найбуйнейшыя на кантыненце запасы месцяцца ў Польшчы і Украіне, якія з радасцю скарыстаюцца нагодаю вызваліцца з энергетычнага палону Масквы. Геалагічная выведка таксама вядзецца ў Злучаным Каралеўстве, Нямеччыне, Румыніі, Даніі і Вугоршчыне, а Еўракамісія заяўляе, што прамысловае свідраванне можа пачацца ўжо ў 2015 годзе.\nДарагая цацка “Імперыя”\nНізкія кошты на энерганосьбіты і страта часткі рынку паставяць перад Крамлём два тыпы выклікаў. Першы – унутрыпалітычны: эканамічны заняпад можа прывесці да грамадскага незадавальнення ці нават вулічных пратэстаў, у той час, калі масіўна субсідаваныя сепаратысцкія рэгіёны, як Чачэнія, могуць вярнуць у парадак дня пытанне вайсковай бяспекі. Другі выклік – вонкавапалітычны: з-за недахопу рэсурсаў на залатванне бюджэтных дзірак нават у сваёй краіне, Крэмль наўрад ці будзе здольны працягваць падтрыманне саюзнікаў.\nДля Беларусі гэта азначае, што ўрад прыпыніць атрымліваць “сяброўскія бонусы”, што падарве яго ўнутраныя пазіцыі. Без сілкавання з Расеі ўлады будуць няздольныя падтрымліваць узровень жыцця, а эканоміка ўваліцца ў рэцэсію. Дзяржаве належыць ад 70 да 80 % гаспадаркі краіны, а гэта значыць, што ў магчымых росце беспрацоўя, скарачэнні заробкаў і затрымках выплат людзі звінавацяць урад.\nГрамадская незадаволенасць можа прывесці да народных хваляванняў: калі ўрад няздатны надалей выконваць умовы сацыяльнага кантракту, грамадзяне, верагодна, запатрабуюць назад свае правы і свабоды, прымушаючы ўлады да эканамічнай і палітычнай лібералізацыі. Падобная сітуацыя ўжо склалася падчас фінансавага крызісу ў 2011 годзе. Штотыднёвыя пратэсты, акцыі аўтамабілістаў і спажыўцоў, заўважнае пагаршэнне ў эканоміцы, гіперінфляцыя і імклівае падзенне жыццёвага ўзроўню прымусілі ўрад пачаць усур’ёз размаўляць пра рэформы. Толькі чарговы крэдыт з Расеі дазволіў уладам чарговы раз згарнуць рэформавую павестку.\nКалі скончацца грошы, Расея можа быць занадта занятая ўласнымі праблемамі, каб прыйсці на дапамогу рэжыму Лукашэнкі. Пад грамадскім ціскам і без падтрымання з Масквы ўраду давядзецца або пачаць даўно запатрабаваныя рэформы, або сысці.\nУ любым выпадку, эканамічныя нягоды запусцяць палітычныя змены. У Беларусь такія змены можа прынесці неспадзяваны палітычны актор – сланцавы газ, які змяняе сусветны энергетычны рынак.\n#Алесь Чарняковіч#Еўропа#ЗША#Расія#сланцавы газ


“Хроніка”: У Брэсце адбыўся суд над богерам Сяргеем Пятрухіным — у сукупнасці па прысуду ён абавязаны выплаціць каля 8000 долараў;У Мінску працягваюцца суды над абаронцамі Курапатаў; На арганізатараў мітынгу і канцэрту да Дня Волі ў Мінску склалі пратакол — у віну ставяць адсутнасць аплаты за паслугі міліцыі.\n“Асоба”: Грамадзянін Расіі і сябра рэлігійнай абшчыны “Царква аб’яднання” Віталь Максімаўсутыкнуўся з пагрозай высылкі (за правапарушэнне наконт няправільнай паркоўкі). Калі ён праводзіў невялікае мерапрыемства на некалькі сем'яў у пакоі выхавацеля аднаго з інтэрнатаў, да яго завіталі супрацоўнікі міліцыі і склалі пратакол за несанкцыянаванае масавае мерапрыемства. Віталь мяркуе, што гэты ціск адбываецца менавіта з-за яго релігійнай дзейнасці.\n“Каментар эксперта”:У Мінск з акадэмічным візітам у індывідуальнай якасці завітаў Мішэль Форст — спецдакладчык ААН па становішчы праваабаронцаў. Ён сустрэўся з беларускімі праваабаронцамі і выслухаў іх, а таксама распавёў пра сваё бачанне асаблівасцяў становішча праваабаронцаў постсаветскіх краін.\nУ музычных паўзах – кампазіцыі ў выкананні гурта Shaman Jungle.


18.01.2022 / 20:14\nУ сацсетках і СМІ абмяркоўваюць гісторыю, якая днямі здарылася з беларускай IT-кампаніяй Andersen. Рэкруцёры яе ўкраінскага офіса, які цяпер для кампаніі асноўны, адмаўлялі некаторым людзям у прыёме на працу на той падставе, што тыя гавораць па-ўкраінску і не хочуць пераходзіць на рускую. У выніку скандала сузаснавальнік Andersen Аляксей Арлоў папрасіў прабачэння ў аднаго з айцішнікаў.\nПра адзін з такіх выпадкаў, які здарыўся з айцішнікам Багданам Смірновым (Мельнікам), «Наша Ніва» нядаўна пісала. Абурэнне Багдана тым больш зразумелае, што, аказваецца, у 2015—2016 гадах ён ваяваў у складзе Узброеных Сіл Украіны на Данбасе.\nАле Смірноў-Мельнік быў не першы, хто публічна заявіў пра факт дыскрымінацыі. Спачатку ў сетцы LinkedIn апублікаваў сваю перапіску з рекруцёрамі з Andersen кіеўскі java-распрацоўшчык Дзяніс Вадаціец, піша dev.by.\nПадчас перапіскі рекруцёр удакладняў у Дзяніса: ці гатовы кандыдат мець зносіны з камандай на рускай мове, бо гэта асноўная мова ў кампаніі? Айцішнік адказаў, што рускую ён разумее, але сам гаворыць толькі па-ўкраінску і па-англійску. Пасля гэтага рэкруцёр сказаў, што ў такім выпадку яго як кандыдата «не можам вас разгледзець».\nУ выніку скандалу сёння гісторыю мусіў пракаментаваць сузаснавальнік Andersen Аляксей Арлоў. Ён напісаў у Фэйсбуку пост на ўкраінскай мове, дзе папрасіў прабачэння перад Дзянісам Вадаційцам і прызнаў справядлівымі абвінавачванні ў дыскрымінацыі.\nМы будзем сачыць, ці будзе гэтая гісторыя мець працяг далей.


Вела-Брэст | Дзецікава - Майстэрня карысных кампетэнцый\nРовар – гэта не толькі сродак перасоўвання, гэта стыль жыцця. Вольнае паветра, добрая размінка і суцэльная эканомія – часу адносна пешаходаў, грошаў на паліва адносна аўтамабілістаў. Але тым, хто ў нашай сінявокай вырашыў спрычыніцца да клубу велааматараў даводзіцца не проста. І прычынаў тут некалькі: адсутнасць прымальнай інфраструктуры, небяспека на дарогах і аўта-пешаходнае хамства.\nСеўшы на ровар адразу заўважаеш, што ездзіць насамрэч няма дзе. Тратуар непрыстасаваны для ровараў. Іх стан нясе карыстальніку дадзенага транспартнага сродку не толькі непрыемнае адчуванне ў пэўнай частцы нашага любімага цела, але і рызыку разцягнуцца дзесці паміж чарговымі калдобіна-выбаінамі, пакалечыўшы і ўсе астатнія органы аб дарожнае пакрыццё. І нават там, дзе пешаходам дарога здавалася б упарадкаванай, роварыст заўважыць шмат хібаў.\nСамае распаўсюджанае і адчувальнае для пятай кропкі роварыста – бардзюры. Згодна СНІПаў і логікі “безбар’ернага асяроддзя” вышыня бардзюраў на скрыжаванні з другаснымі праездамі мусіць быць нулявой вышыні, на пешаходных пераходах не вышэй за 4 см. На новаўладкаваных вуліцах раёна Кавалёва (пр-т Рэспублікі, Кастрычніцкай рэвалюцыі, Суворава), дзе зроблены роварныя поласы, бардзюры сягаюць 15-ці см. На той жа Кастрычніцкай рэвалюцыі з боку вяслярнага каналу яны сустракаюцца 14 разоў. То бок роварыст мусіць альбо ламаць свой транспартны сродак, альбо, на адлегласці ў пару кіламетраў, злазіць з ровара 14 разоў, што прыраўняе яго хуткасць бадай што да сярэднестатыстычнага пашахода.\nМенавіта гэта і прымушае велааматараў з’язджаць на праезжыя часткі дарог, якія і больш дагледжаныя, і больш безбар’ерныя. Але тут за утульнасць таксама даводзіцца плаціць, і часам, вельмі дорага. Па статыстыцы ДАІ за 2008 год у Берасцейскай вобласці адбылося 95 дарожна-транспартных здарэнняў з удзелам роварыстаў, 21 выпадак меў трагічны вынік.\nІ тут праблема не столькі з законамі ці правіламі дарожнага руху, колькі з элементарным хамствам на дарогах. Стаўленне да роварыста ў ментальнасці нашага люду, як да ўбогага, што лезе на дарогу і тым замінае паўнавартасным ездакам. Выпадкі неабгрунтаванай агрэсіі даволі частая праява нашай хвалёнай талерантнасці. Прычым яна ў роўнай ступені можа сыходзіць як з боку кіроўцаў, так і з боку пешаходаў – кожны лічыць выключна сваімі праезжую частку і ходні адпаведна.\nІ гэтай негатыўнай з’яве спрыяе наша заканадаўства, з амаль поўнай адсутнасцю згадкі пра правы роварыстаў. Скажам, у той жа Еўропе за перасоўванне па роварнай сцежцы людзям без ровару пагражае штраф. І асабліва гэта тычыцца аўтамабілістаў. А збітаму на ёй пешаходу, нават пры наяўнасці сур’ёзных трамваў, без сэнсу патрабаваць кампенсацыю праз суд. Хутчэй уладальнік ровара будзе мець магчымасць спагнаць з таго яшчэ і за пагнутыя спіцы. Але безумоўна, гэта магчыма толькі тады, калі вела, аўта і пешаходная прастора дакладна размежаваны адна ад адной, хаця б той жа дарожнай фарбай ці колерам бруку. Менавіта таму шматлікія еўрапейцы, хоць і могуць дазволіць сабе любы транспартны сродак, абіраюць менавіта ровар. І гэта не дзіўна – бо з ўпарадкаваным транспартным рухам ровары прыносяць толькі камфорт і асалоду ад паездак.\nУ нас жа на дарогах роварыстаў пільнуе яшчэ адна бяда – ДПС. У Берасці былі выпадкі, калі на велакарыстальнікаў накладалі штраф у памеры базавай адзінкі. Па правілах дарожнага руху роварыст мусіць рухацца па ўзбочыне ці тратуары. Але тут супрацоўнікі ДАІ чамусці ігнаруюць апошнюю фразу з гэтага пункту ПДР: “пры адсуднасці ці НЕМАГЧАМАСЦІ руху па нім (абочына, тратуар, ходні – рэд.) дазваляецца рух роварыстаў па праезжай частцы дарогі ў адзін шэраг не далей за 1 метр ад яе правага краю. “Магчымасць руху – справа суб’ектыўная, але каму, як ні роварысту вызначаць гэтую магчымасць.\nСябры моладзевай ініцыятывы Аазіс вырашылі палепшыць сітуацыю. Зараз актывісты збіраюць подпісы пад зваротам да мясцовых уладаў з патрабаваннем стварэння ў Берасці роварных шляхоў, якія б злучылі ўсе мікрараёны гораду, а таксама ўладкавання роварных стаянак. 4 верасня будзе арганізаваны велапрабег, а да гэтага часу арганізатары плануюць прыцягнуць увагу грамадства да існуючых праблем з дапамогай інфармацыйнай кампаніі.\nВыпушчаныя і распаўсюджваюцца адпаведныя ўлёткі. Далучыцца ці атрымаць дадатковую інфармацыю можна ў адмыслова створанай суполкі ў кантакце ці па тэл: (029) 227-52-12 (МТС), (029) 660-57-41 (Velcom)\nВось бы нам так!\nХто заплаціць за пагнутыя колы?!\nАкцыя Берасце Вела-Брэст ровар


Беларусь – Сербія: перамовы на перспектыву | Созвучие\nБеларусь – Сербія: перамовы на перспектыву\nЧарговая кніжная выстаўка-кірмаш, якая адкрываецца ў Мінску 28 лютага, вызначаецца вялікай колькасцю самых розных сустрэч міжнароднага характару. Пісьменнікі, выдаўцы, паліграфісты, журналісты, дыпламаты з розных краін свету збяруцца разам, каб пазанёміцца, прадоўжыць ранейшыя дыялогі, дыскусіі, размовы.\nУ выстаўцы, якая пройдзе з 28 лютага па 4 сакавіка, ўдзельнічаюць госці болей як з 30 краін. Прадстаўнікі нацыянальных літаратур 21 краіны прынялі ўдзел і ў Міжнародным сімпозіуме літаратараў “Пісьменнік і час”.\nУ межах выставачнай праграмы – і іншыя сустрэчы, перамовы. У Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь у пярэдадзень выстаўкі-кірмашу прайшлі перамовы кіраўніка ведамства з Дзяржаўным сакратаром Міністэрства культуры і інфармацыі Рэспублікі Сербія Аляксандрам Гайовічам. Удзел у размове, акрамя міністра інфармацыі Аляксандра Карлюкевіча, прынялі начальнік упраўлення выдавецкай і паліграфічнай дзейнасці Алена Паўлава, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Сербія ў Рэспубліцы Беларусь Велька Кавачавіч.\nТакая сустрэчы, такія перамовы найперш абумоўлены тым, што Сербія з’яўляецца Ганаровым госцем XXV Мінскай міжнароднай кніжнай выстаўкі-кірмашу. Рашэнне аб гэтым было прынята болей як год таму. Беларускія кніжнікі часта гасцююць у Белградзе, на традыцыйнай аўтарытэтнай кніжнай выстаўцы-кірмашы. Склаліся добрыя стасункі паміж выдаўцамі і пісьменнікамі Беларусі і Сербіі. У апошнія некалькі гадоў у Беларусі падрыхтавана і выдадзена болей дзесяці кніг сербскіх аўтараў у перакладзе на беларускую і рускую мовы.\nЗараз у Беларусь прыехала вялікая дэлегацыя сербскіх пісьменнікаў. Сярод іх – і славуты сучасны празаік Гаран Петравіч. Да выстаўкі айчынныя выдавецтвы – у прыватнасці, “Мастацкая літаратура” і Выдавецкі дом “Звязда” -- падрыхтавалі цэлы шэраг кніжных і часопісных публікацый твораў сербскіх паэтаў і празаікаў у перакладзе на беларускую мову. Падчас перамоваў у мінінфарме размова ішла пра перспектывы медыйнага супрацоўніцтва. Вызначаны асноўныя аспекты мяркуемага пагаднення аб супрацоўніцтве паміж Міністэрствам інфармацыі Беларусі і Міністэрствам культуры і інфармацыі Рэспублікі Сербія. Ёсць дамоўленасць пра тое, што варта наладзіць прэс-туры беларускіх журналістаў у Сербію і сербскіх – у Беларусь.\n– Лічу, што нам варта памятаць пра прырытэты культуры ў фарміраванні добрых зносін паміж краінамі і народамі. Мне асабліва імпаніруе стаўленне беларускай дзяржавы да кніжнай культуры, -- сказаў на сустрэчы спадар Аляксандр Гайовіч. – Гэтым разуменнем, што без кнігі няма нацыянальнай ідэнтычнасці, сербы і беларусы надзвычай падобныя.\nНа сустрэчы ў мінінфарме згадваліся імёны сапраўдных паўнамоцных прадстаўнікоў, амбасадараў нацыянальных культур, нацыянальных літаратур. У Беларусі лідарам сербістыкі з’яўляецца прафесар доктар філалагічных навук Іван Аляксеевіч Чарота. У Сербіі ўсё большую актыўнасць па прадстаўленню беларускай літаратуры праяўляе маладая перакладчыца Даяна Лазаравіч. Яна пераклала і выдала неўміручы “Вянок” Максіма Багдановіча. Удзельнікі перамоў пагадзіліся, што развіццё беларуска-сербскіх гуманітарных, культурных стасункаў патрабуе пашырэння. Варта ствараць новыя пляцоўкі, якія б дапамагалі нашым народам ясна ўяўляць, што дзеецца ў Беларусі і Сербіі, якімі прыярытэтамі вызначаецца дзяржаўная палітыка ў нашых краінах.\nТаксама на сустрэчы ішла размова пра магчымае выданне ў Беларусі вялікага тома выбранай паэзіі класіка сербскай літаратуры Дэсанкі Максімавіч у перакладзе на беларускую мову.\nДругие материалы в этой категории: « «Писатель и время»: консолидация литератур Што пакажа Выдавецкі дом «Звязда» на міжнароднай кніжнай выставе? »


Баравікова Раіса, Вячэра манекенаў - Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org\nПамеры: 186 с., 17 см\nCopyright © 2002 by Баравікова Р.\nАпавяданні гэтага зборніка напісаны ў жанры псіхалагічнай фантастыкі. Калі чалавеку пачынае надакучаць будзённая аднастайнасць зямнога свету ён шукае у сваіх думках снег паралельны. Менавіта гэты, паралельны, свет пісьменніца Раіса Баравікова вельмі арганічна ўпісвае ў свае творчыя фантазіі. У выніку атрымліваюцца займальныя i вельмі праўдзівыя сюжэты на темы жыцця i смерці, кахання i расчараванняў.


Канец крызісу? Толькі не ў Беларусі\n07 кастрычнік 2009, 18:45\nЦі можна сказаць, што сусьветны крызіс пайшоў на спад і ўрады ўжо могуць згортваць антыкрызісныя захады? Ці супадае беларускі графік крызісу з сусьветным? Беларусь увайшла ў крызіс пазьней — ці значыць гэта, што яна яшчэ не дасягнула дна? Ці ўдасца беларускай эканоміцы “праскочыць” крызіс без кардынальных рэформаў?\nГэтыя тэмы ў “Праскім акцэнце” абмяркоўваюць эканаміст Інстытуту прыватызацыі і мэнэджмэнту Аляксандар Чубрык, выкладчык Беларускага нацыянальна-тэхнічнага ўнівэрсытэту Аляксандар Кавалёў і эканаміст Леанід Злотнікаў.\nЧуткі пра сьмерць крызісу моцна перабольшаныя\nЦыганкоў: 1-2 кастрычніка міністры фінансаў эўрапейскіх краінаў на сустрэчы ў швэцкім горадзе Гэтэборгу вырашалі, ці варта ўжо згортваць антыкрызісныя праграмы. Эўракамісія мяркуе, што пачаць можна было б у 2011 годзе, бо ў 2010 годзе рост эканомікі ў Эўропе павінен аднавіцца. Эўропа пачынае думаць, як скарачаць даўгі, якія рэзка вырасьлі за кошт антыкрызісных праграмаў. Яшчэ адзін факт: дырэктар МВФ Дамінік Строс-Кан заявіў, што аднаўленьне глябальнай эканомікі “сапраўды пачалося”, але крызіс яшчэ ня скончаны. Ці згодныя вы з такімі аптымістычнымі ацэнкамі, ці лічыце вы, што крызіс сапраўды пайшоў на спад?\nЗлотнікаў: Я нагадаю, што нядаўна Джордж Сорас заявіў, што будзе другая фаза крызісу яшчэ і ў наступным\nгодзе. І ў наступным годзе, паводле Сораса, будзе зафіксаваны спад сусьветнай эканомікі. Але ў любым выпадку — будзе другая фаза крызісу ці не — я лічу, што прыкметнага эканамічнага росту сусьветнай эканомікі (напрыклад, звыш 3 працэнтаў) ня будзе шмат гадоў.\nКавалёў: Я, на жаль, ня менш пэсымістычны. На маю думку, праблема ў тым, што эканамічная навука так і не адказала на пытаньне пра прычыны гэтага крызісу і рэцэсіі. Я не сустрэў ніводнай сур’ёзнай манаграфіі пра тое, што выклікала такую вялікую рэцэсію, якую параўноўваюць зь Вялікай Дэпрэсіяй 30-х гадоў.\nІ ніхто не прадказаў гэты крызіс. Тыя прадпрымальнікі, што працуюць у бізнэсе толькі апошнія 10-15 гадоў, наогул ня верылі, што такое магчыма. І калі няма адказаў на галоўнае пытаньне, як можна казаць і пра прагнозы на будучыню, і пра тое, ці варта згортваць антыкрызісныя праграмы.\nАле ці сапраўды гэтыя захады былі антыкрызіснымі? Калі мы ўжо згадалі Сораса, то ён выводзіць галоўнай прычынай крызісу залішнюю грашовую масу, якая пайшла на фондавыя рынкі. Калі гэта прычына, то ўсе антыкрызісныя захады, якія толькі павялічвалі грашовую масу, пагаршалі сытуацыю?\nЦыганкоў: Але можа, крызіс — гэта звычайная цыклічная зьява? Яна адбываецца кожныя, напрыклад, 10 гадоў, на гэты раз ударыла трошкі мацней чым звычайна.. Адбылося тое, што павінны было адбыцца, — і прайшло?\nКавалёў: На маю думку, калі нават крызісы і адбываюцца цыклічна, то эканамічная навука павінна шукаць нейкія тлумачэньні, чаму гэтая цыклічнасьць існуе. Ніхто яшчэ не абверг “boom and bust cycle” тэорыю, якая больш за сто гадоў выводзіць прычыны рэцэсіі да зьмяненьняў грашовай масы.\nЦыганкоў: Аляксандар Чубрык, ці лічыце вы, што сусьветны крызіс пайшоў на спад, ці варта давяраць аптымістычным заявам?\nЧубрык: Тое, што адбываецца зараз, — гэта толькі зьмяншэньне тэмпаў рэцэсіі, бо казаць пра тое, што аднавіўся рост, яшчэ зарана.\nКазаць, што эканоміка дасягнула дня крызісу, можна было б толькі тады, калі б пачаўся рост. Я думаю, што такая станоўчая рыторыка з боку МВФ і Фэдэральнай Рэзэрвовай Сыстэмы хутчэй грунтуецца не на нейкіх дадзеных, а на псыхалягічных чыньніках. Гэтая рыторыка зьвязана, відаць, з тым, што калі чалавек спадзяецца на нешта лепшае, то ён тым самым і набліжае гэта лепшае. Калі сур’ёзныя арганізацыі пачынаюць даваць такія прагнозы, то гэта можа зрабіць больш аптымістычным бачаньне людзей, інвэстараў.\nШто да эўрапейскіх заяваў, што, магчыма, варта ўжо скасоўваць праграмы падтрымкі, то тут пакуль ніякага пагадненьня не было дасягнута. Проста сказалі, што, можа, і трэба гэтыя праграмы адмяніць з 2011 году, але шмат хто не пагадзіўся, таму ніякай даты і ня вызначылі. На маю думку, гэта сьведчыць, што ніхто яшчэ ня верыць у хуткі выхад з крызісу. Бо калі ў 2010 годзе рост адновіцца, навошта захоўваць праграмы падтрымкі? Можна было б іх ужо скасаваць — а тут іх ня хочуць скасоўваць нават для 2011 году.\nЦыганкоў: Ці можна сказаць, што спрацавалі антыкрызісныя праграмы?\nЧубрык: Калі мець на ўвазе тое, што гэтыя праграмы паспрыялі таму, што спад аказаўся не такім глыбокім, — то з гэтага гледзішча яны былі эфэктыўнымі. Бяз гэтых грошай спад быў бы глыбейшым. Калі казаць пра нейкія доўгатэрміновыя рэчы, то калі падтрымліваюцца прадпрыемствы, то тым самым адкладаецца іх неабходная рэструктурызацыя. Бо ў іх няма такіх моцных стымулаў рэструктурызавацца, якія ёсьць, калі няма вонкавых крыніц падтрымкі. З гэтага пункту гледжаньня тыя праграмы падтрымкі былі кепскімі для эканомікі.\nКалі прызямляць гэта на беларускую глебу, то можна спытаць, ці трэба было Нацбанку так актыўна падтрымліваць беларускія банкі. Ба Нацбанк даволі шмат грошай на гэта выдаткоўваў, і гэта нібыта кепска, бо мае вялікі інфляцыйны патэнцыял, і ніяк не спрыяе аздараўленьню фінансавай сыстэмы. Але зь іншага боку, калі б гэтага не было, магчыма, адбыўся б больш глыбокі крызіс у эканоміцы і адмоўныя наступствы былі б мацнейшыя.\n“Эканамічны сыстэмны крызіс у Беларусі пачаўся яшчэ да сусьветнага”\nЦыганкоў: У Беларусі, паводле распаўсюджанага меркаваньня, крызіс пачаўся пазьней, бо не было фінансавай фазы крызісу. Ці азначае гэта, што крызіс у Беларусі і пазьней скончыцца, і што Беларусь не прайшла яшчэ кропку падзеньня. Цікава, што падзеньне ВУП пачалося тут, паводле афіцыйнай статыстыкі, толькі летам. Самы горшы месяц быў жнівень. Атрымліваецца, што Беларусь толькі падыходзіць да\nМы не атрымалі яшчэ ўсяго, што можа быць. Наш крызіс наперадзе.\nКавалёў: Мы не атрымалі яшчэ ўсяго, што можа быць. Наш крызіс наперадзе, і будзе ён зьвязаны не з дынамікай сусьветнага крызісу, а з тымі інстытуцыянальнымі пераменамі, якія мы павінны рабіць, каб не застацца назаўжды на ніжэйшым узроўні эканомікі. Гэтыя неабходныя зьмены пацягнуць за сабой дадатковы шлейф нэгатыўнага ўзьдзеяньня на ВУП.\nЦыганкоў: А ці магчыма, каб Беларусь праскочыла крызіс бяз гэтых зьменаў, іншымі словамі — без рэформаў. Здаецца, улада ўжо пераконвае, што самае страшнае адзаду, і што Беларусі з-за сыстэмы дзяржаўнага рэгуляваньня якраз і ўдалося праскочыць крызіс з найменшымі стратамі. Што вы на гэта скажаце?\nКавалёў: Ну хаця б тое, што днямі кіраўнік Дзяржмаёмасьці спадар Кузняцоў услых сказаў, што прыватызацыя і акцыянаваньне не адно і тое ж. Гэта азначае, што неабходнасьць прыватызацыі абмяркоўваецца ў беларускім урадзе. Гэта значыць, што асэнсаваньне тых зьменаў, якія трэба рабіць, ужо ёсьць. Таму пры ўсім “пазытыўным” шчасьці дзяржаўнага рэгуляваньня сам урад разумее, што трэба рабіць гэтыя інстытуцыянальныя зьмены.\nЦыганкоў: Леанід, ці мае Беларусь уласны графік крызісу і як ён супадае з сусьветным?\nЗлотнікаў: Па-першае, адзначым, што эканамічны крызіс у Беларусі пачаўся яшчэ да таго, як да нас дайшла першая хваля фінансавага крызісу. Я ўжо неаднойчы прыводзіў прыклады, што зьніжэньне попыту на нашы тэлевізары пачалося яшчэ ў 2006 годзе. Яшчэ да крызісу пачаўся спад попыту за мяжой на нашы рухавікі, грузавікі і гэтак далей. Шмат прыкладаў, дзе мы бачым, што беларуская эканоміка страчвалі высокатэхналягічныя і сярэднетэхналягічныя галіны. Яны выміралі, можна сказаць. Дзе станкабудаваньне, дзе “Інтэграл”, дзе вылічальная тэхніка? Гэта крызіс усёй сыстэмы, нерэфармаваная эканоміка страчвала сваю канкурэнтназдольнасьць паступова, дзень за\nСусьветны крызіс толькі падштурхнуў беларускі, які мы назіраем даўно.\nднём. Сусьветны крызіс толькі падштурхнуў беларускі, які мы назіраем даўно.\nМы яшчэ не дасягнулі дна. Я думаю, што калі лічыць па ВУП альбо даходах насельніцтва, гэтае дно яшчэ наперадзе — у канцы гэтага году альбо пачатку наступнага. Мы не дасягнулі дна, бо ўвесь час падтрымлівалі эканоміку коштам замежных пазык. Але пазыкі могуць скончыцца, і яшчэ больш будзе страчана канкурэнтаздольнасьць прамысловасьці.\nКалі ўсе краіны імкнуцца выходзіць з крызісу за кошт таго, што ў іх адбываюцца і тэхналягічныя зьмены, і зьмены ў кіраваньні прадпрыемствамі — а ў Беларусі нічога такога не адбываецца. Гэта значыць, што мы і далей будзем страчваць узровень жыцьця. І я ня бачу выхаду, калі ня будзе зьмененая ўся гэтая беларуская мадэль.\nБеларуская мадэль — “давай працаваць на склад”\nЦыганкоў: Але ўлады кажуць, што менавіта беларуская мадэль, дзяржаўнае кіраваньне эканомікай — гэта тое, да чаго зараз прыходзяць і ў Эўропе..\nЗлотнікаў: Кіраваць можна па-рознаму, я кажу пра эфэктыўнасьць гэтага кіраваньня. Калі пачаўся крызіс, ва ўсіх краінах адразу ж і зьніжалася вытворчасьць, бо зьнізіўся попыт. Беларуская мадэль — “давай працаваць на склад”. Напрацавалі на склад, грошы паклалі “на склад”, што рабіць далей? Давай прадаваць. Які ўрад у сьвеце займаецца тым, як разгрузіць склады? Ня тым, як палепшыць кіраваньне эканомікай, а як склады разгрузіць.\nЦі іншы прыклад. Замест таго, каб зьнізіць затраты рэсурсаў на невытворчыя сфэры, зрабілі жыльлёвае будаўніцтва “лякаматывам выхаду з крызісу”. Што гэта значыць? Апошняя валюта пойдзе ў гэтыя сьцены, падлогі, а потым ня будзе за што рэфармаваць эканоміку, купляць\nПамылка за памылкай і ніякага разуменьня, што рабіць.\nновыя тэхналёгіі. Памылка за памылкай і ніякага разуменьня, што рабіць. Як пісаў Леанід Заіка — “як на пажары, хапай, што першае вынесьці”.\n“Эканамічны рост у Беларусі пачнецца праз поўгады-год пасьля пачатку росту сусьветнай эканомікі”\nЧубрык: Чаму ў Беларусі крызіс пачаўся пазьней, гэта вядома, пра гэта шмат пісалі. Шмат грошай пазычалі, праводзілі палітыку, якая мела на мэце проста адкладаньне падзеньня эканомікі. Таму рэцэсія ў Беларусі пачалася пазьней, падзеньне пачалося ў другім квартале, піку дасягнулі ў жніўні. Але, вядома, гэта не канец падзеньня. Беларусь чакае далейшая рэцэсія. Вонкавы попыт на нашу прадукцыю як зрабіўся нізкім, гэтак нізкім і застаецца.\nНейкага выйсьця з крызісу расейскай эканомікі пакуль не адбываецца, так што попыт там на беларускія тавары не павялічыцца. А ўнутраны попыт Беларусь ня можа стымуляваць, як гэта могуць сабе дазволіць ЗША ці Эўразьвяз. Бо калі беларускі ўрад пачне друкаваць беларускія рублі, то яны адразу будуць накіраваныя на валютны рынак, а не на тавары. Таму нас чакае далейшае падзеньне.\nНас чакае далейшае падзеньне.\nЦыганкоў: Але можа варта было б спадзявацца, што станоўчыя тэндэнцыі ў сьвеце могуць дапамагчы экспартаарыентаванай Беларусі? Маўляў, калі Эўразьвяз і пазьней Расея выкараскаюцца, то пачнуць больш актыўна купляць беларускую прадукцыю..\nЧубрык: Вядома, калі сусьветная эканоміка пачне расьці, то гэта бузе спрыяць і эканамічнаму росту ў Беларусі. Але, як я ўжо казаў, пакуль ёсьць толькі аптымістычныя словы, але няма аптымістычных тэндэнцыяў. Проста сусьветная эканоміка зараз падае больш павольна. Але, нават калі яна пачне расьці, у Беларусі застануцца вялікія праблемы з фінансаваньнем вонкавага дэфіцыту гандлю. Я думаю, што эканамічны рост у Беларусі пачнецца праз поўгады-год пасьля пачатку росту сусьветнай эканомікі\n“Даходы насельніцтва за год панізяцца на 10 працэнтаў”\nЦыганкоў: Ваш прагноз, якімі могуць быць паказьнікі ВУП Беларусі на каней гэтага году?\nКавалёў: Я думаю, што па выніках году будзе зафіксавана падзеньне ВУП. Магчыма, па той самай прычыне, пра якую казаў спадар Злотнікаў, — залішняе дзяржаўнае рэгуляваньне, перапоўненыя склады. Калі нават пачнецца рост у Эўропе і павысіцца попыт на нашу прадукцыю, мы спачатку ня здолеем павысіць аб’ёмы вытворчасьці, а будзем прадаваць тое, што ляжыць на складах.\nТаму ў гэтым годзе будзе падзеньне мінус 1-1,5 працэнты. А ў наступным — каля нуля ў лепшым выпадку.\nАле галоўная праблема цяпер — гэта недахоп капітальных інвэстыцыяў у беларускую эканоміку. Лепш бы ўрад увогуле не займаўся тым, што павінны рабіць дырэктары прадпрыемстваў, а займаўся бы нейкімі макраэканамічнымі рэчамі, прававымі актамі адносна інвэстыцыйнага клімату ў Беларусі\nЗлотнікаў: Лічыць можна па-рознаму. Паказьнікі ВУП не працуюць для Беларусі, яны ня тое паказваюць, бо міжнародныя мэтодыкі разьлічаныя на свабодныя рынкавыя цэны. А іх няма ў Беларусі, таму гэтыя паказьнікі мала што каштуюць.\nКалі ўзяць даходы насельніцтва, то я магу сьцьвярджаць, што яны панізяцца ў студзені наступнага году да студзеня гэтага году каля 10 працэнтаў. Дарэчы, і рэальны ВУП панізіцца каля 10 працэнтаў. І я гэта гатовы даказаць.\nАмэрыканскія адмыслоўцы: “Момант Мінскі” настаў”\nКрызіс: фармальна — на працы, фактычна — беспрацоўны


Датчыкі кантролю скорасці будуць працаваць на трох участках дарог Гомельскай вобласці\n05.04.2022 05.04.2022 Маяк Палесся151Комментарии on Датчыкі кантролю скорасці будуць працаваць на трох участках дарог Гомельскай вобласці\nДатчыкі кантролю скорасці будуць устаноўлены на трох участках дарог Гомельскай вобласці з 4 па 10 красавіка. Аб гэтым паведамілі ў аддзяленні па агітацыі і прапагандзе ДАІ УУС Гомельскага аблвыканкама.\nТак, мабільныя сістэмы будуць фіксаваць скорасныя парушэнні на 124-м км аўтадарогі Р82 Акцябрскі — Парычы — Рэчыца. Тут дзейнічае абмежаванне для вадзіцеляў усіх відаў транспартных сродкаў 60 км/гадз.\nТаксама датчыкі будуць устаноўлены на 114-м км аўтадарогі М10 граніца Расійскай Федэрацыі — Гомель — Кобрын, дзейнічае скораснае абмежаванне для вадзіцеляў усіх відаў транспартных сродкаў 60 км/гадз.\nПад кантролем будзе і 48-ы км аўтадарогі Р31 Бабруйск — Мазыр — граніца Украіны. На гэтым участку дарогі вадзіцелі легкавога транспарту павінны прытрымлівацца скораснага абмежавання 90 км/гадз, вадзіцелі грузавога — 70 км/гадз.\nДатчыкі працуюць у двух напрамках.\nУ Дзяржаўтаінспекцыі нагадваюць вадзіцелям, што перавышэнне ўстаноўленага скораснага рэжыму — адна з асноўных прычын ДТЗ, якія прыводзяць да самых цяжкіх наступстваў.\n«Выбірайце скорасць, зыходзячы з умоў надвор’я, стану дарожнага пакрыцця і часу сутак. Не забывайце, што ў горадзе неабходна прытрымлівацца скорасці транспартнага патоку, а на загарадных аўтадарогах пазбягаць высокіх скарасцей і рухацца бяспечна», — пракаменціравалі інспектары.\nИз корыстных соображений зарегистрировалась на территории радиоактивного загрязнения\nСпынены незаконныя спосабы нажывы