§ 14. Расійская імперыя ў другой палове XIX стагоддзя | Сусветная гісторыя - Новая гісторыя (1789-1914 гг), 9 клас\n§ 14. Расійская імперыя ў другой палове XIX стагоддзя (падручнік)\n§ 14.Расійская імперыя ў другой палове XIX арт.\n1. Крымская вайна\nРасійская імперыя пасля Венскагакангрэса (1815 г.) гуляла актыўную ролю ў еўрапейскай жыцця. За сваюудзел у падаўленні рэвалюцыйных і нацыянальна-вызваленчых рухаў яна атрымаласабе сумніўную славу "жандара Еўропы". Выконваючы жандарскія функцыі, Расія не забывала і пра сваедаўнія планы ўзмацненне ўплыву на Балканах, якія знаходзіліся пад уладайдаўняга ворага - Асманскай імперыі.\nУ пачатку 50-х pp. XIX арт. Мікалай I рыхтаваўся нанесці Асманскай Імперыівырашальнага ўдару. Падставай да канфлікту стаў спрэчка паміж праваслаўным ікаталіцкім духавенствам за права нагляду за хрысціянскімі святынямі ўЕрусаліме. Мікалая I вельмі пакрыўдзіла тое, што турэцкі султан, пры падтрымцыпрэзідэнта Францыі Луі-Напалеона, упадабаў каталікам. Затое расійскіявойскі акупавалі залежныя ад Турцыі дунайскікняства Малдову і Валахію. Гэтыя падзеі сталі пачаткамкім Крымскай вайны(1853-1856 pp. ).\nАнгла-французскіфлот у берагоў Крыма\nДзеянні Расеі выклікалі негатыўную рэакцыю ў Эўропе, і янаапынулася ў дыпляматычнай ізаляцыі. Спачатку падзеі на франтах разгортвалісядосыць паспяхова для Мікалая I »У Синопской бухце руская эскадра пад камандаваннемП. Нахімава знішчыла турэцкі флот, руская армія даволі паспяхова прасоўваласяў Закаўказзе, фарсіравала Дунай. Гэтыя і іншыя паражэння паставілі Турцыю ў цяжкаестановішча. Англія і Францыя, не жадаючы далейшагаўзмацненне Расіі, 1854 г. абвясцілі аб уступленні ў вайну на баку Турцыі.Пасля да іх далучылася Сардзінскія каралеўства.Расея апынулася перад пагрозай вайны амаль на всьом перыметры свайгомяжы: ад Захаду да Далёкага Усходу. Гэта пазбаўляла яе магчымасці паспяховасупраціўляцца аб'яднаным сілам вядучых еўрапейскіх дзяржаў. Да таго ж тэхнічнаяадсталасць (адсутнасць жалезных дарог і паравога флоту, састарэлае ўзбраенне),камплектавання войска з непісьменных сялян на аснове рэкруцкія павіннасьці, убольшасці выпадкаў некампетэнтнасці афіцэрскага корпуса рабілі шансы перамогіў вайне эфемернымі.\nПасля ўступлення ў вайну саюзнікаўТурцыі асноўныя ваенныя падзеі разгарнуліся ў Крыме. У верасні-кастрычніку 1854 г.дэсант саюзнікаў нанёс тут некалькіх паразаў рускай і атачыў галоўную марскуюбазу імперыі на Чорным моры - Севастопаль. Абаронцы базы пачалі гераічнуюабарону, якая працягвалася 11 месяцаў. Аднак аказаць дзейсную дапамогу мужным Севастопольцыбясталентнае імперскае камандаванне не змагло. Таму ў жніўня 1856 годаабаронцы Севастопаля пакінулі горад.\nАбарона Севастопаля (фрагмент дыярамы)\nПадзенне Севастопаляфактычна азначала паразу Расеі. Новы императорАляксандр II (1855-1881 pp.) вырашыў спыніцьвайну. На Парыжскім мірным кангрэсе (1856р. ) пераможана Расійскаяімпэрыя змушаная была пагадзіцца на патрабаванні Англіі і Францыі. Мацнейз асяроддзя іх былі забарону трымаць ваенны флот на Чорным моры і фактычнаеадхіленне ад еўрапейскіх спраў.\nКрымская вайна наглядна паказалаадсталасць Мікалаеўскай Расіі і выклікала разуменне ў імперскіх вярхахнеабходнасці пераадолення адставання краіны ад індустрыяльных дзяржаў Еўропы.\n2. Рэформа 1861 г. Адмена прыгоннага права\nПараза Расіі ў Крымскай вайне і зневажальныя для яеўмовы Парыжскага мірнага дагавора 1856 г. паставілі перад імператарамАляксандрам II складаныя праблемы. Аднойз іх было прыгоннае права, паколькі Расея заставалася адзінай еўрапейскайкраінай, дзе выкарыстоўвалася прымусовая праца. Захаванне прыгоннага права ўРасійскай імперыі азначала б няўхільна яе ператварэнне ў будучынідругарадную дзяржаву. Гэта, вядома, не адпавядала амбіцыйным планах яекіраўнікоў. Крымская вайна наглядна прадэманстравала адставанне Расіі адзаходнееўрапейскіх краін, пагрозліва ўзмацнялася. Да таго ж прыгоннаеправа, валоданьне "крыжовай уласнасцю", вельмі падобна на рабства,выклікала асуджэнне сваёй амаральнасцю.\nЗрэшты, паступовае распаўсюджванне ў расійскім грамадстведумкі аб неабходнасці ліквідацыі прыгону не выключала вострых спрэчакадносна таго, як гэта можна ажыццявіць. Лібералы лічылі мэтазгодным ажыццявіцьсялянскую рэформу такiм чынам, каб яна стварыла ўмовы для развіцця рынкавыхадносін у сельскай гаспадарцы. Кансерватары, якія складалі большасцьпамешчыкаў, згаджаліся на рэформу толькі як на вымушаную саступку. Яныспрабавалі захаваннем працяглай полукрепостнического залежнасці сялян забяспечыцьсваю будучыню.\nСялянская рэформа стала следствамкампрамісу, які павінен задаволіць дзяржаўныя, памешчыцкія і сялянскіяінтарэсы. На самай справе яна цалкам не задавальняла нікога.\n19 лютага 1861 г. Аляксандр II зацвердзіў «Палажэнне", "Маніфест" іiншыя дакументы сялянскай рэформы. "Палажэння" распаўсюджваліся набольшасць губерняў Еўрапейскай Расіі, у якіх налічвалася каля 25 млнпрыгонных сялян. За "Маніфестам" яны атрымлівалі асабістую свабоду інекаторыя грамадзянскія правы, маглі наймацца на працу на фабрыкі і заводы. У"Палажэння" вызначаліся асобныя пытанні рэформы: памеры зямельныхнадзелаў, віну, выкупных аперацыі і інш Усе сялянскія дарэформенага надзелылічыліся ўласнасцю памешчыка І знаходзіліся У сялян на правах землекарыстання.За гэта яны выконвалі на карысць памешчыка шэраг павіннасцяў і знаходзіліся настановішчы "тимчасовозобовязаних Толькі пасля выкупу надзелаў сяляне станавілісяіх уладальнікамі. Да выкупе сяляне выконвалі на карысць памешчыка павіннасці ўвыглядзе аброку. Тэрмін выкупу зямлі сялянамі выразна не вызначаўся, а яго ўмовыпрадугледжвалі, што 75-80% кошту сялянскаганадзела грашыма або каштоўнымі бумурамы пана выплачвала дзяржава,астатняе - сам селянін. Выплачана пана дзяржавай сума бралася з селянінапрацягу 49 гадоў у памеры 6% гадавых. Усяго сялянам прыйшлося заплаціцькаля 1, 5 млрд рублёў (па кошту зямлі каля 500 млн рублёў).\nАб'явыцарскага маніфэсту 19 ЛЮТАГА 1861 г\nНягледзячы на тое, што пасля рэформы 1861 г. захаваліся вялікіяпамешчыцкія землеўладання (ЗО тыс. памешчыкаў мелі 95000000 дзесяцін зямлі, тады як20000000 былых памешчыцкіх сялян - 116 млн дзесяцін), некаторую залежнасць сялян ад памешчыкаў і дробязныя апеку сабоку сялянскай "суполкі", сялянская рэформа мела прагрэсіўную сутнасць, паколькі ліквідавала шматвяковае раб- стваі стварыла ўмовы для хуткага эканамічнага развіцця краіны.\nНа вёсцы пачалося расслаенне:з'яўляліся заможныя сяляне, якія выкарыстоўвалі наёмную рабочую сілу, і беднякі,якія вымушаныя былі шукаць дадатковых крыніц заробку. Дзякуючы гэтаму расійскіяфабрыкі і заводы атрымалі магчымасць пастаяннага прытоку таннай працоўнай сілы.Разам рэформа спрыяла павелічэнню ўнутранага рынку, што стала стымулам дляразвіцця прамысловай вытворчасці. З прычыны наяўнасці гэтых рыс сялянскуюрэформу 1861 г. лічылі мяжой паміж старой і новай Расеяй.\n3. Земская, судовая, гарадская і ваенная рэформы\nАдмена прыгоннага права пацягнуланеабходнасць далейшыхШых пераўтварэнняўзгодна з новым гістарычным умовам. Гэтыя рэформымы, хоць і не змянілі ўцэлым дзяржаўнага ладу Расіі і пакінулі непарушным самадзяржаўе, стварыліаснову для пераходу ад феадальна-саслоўнага прылады Расійскай імперыі дабуржуазнага.\nУ 1864 г. за земскай рэформай былостворана выбарныя органы ўлады ў маштабе губерні і павета - шляхты. Земскіягалосныя абіраліся з землеўладальнікаў, гарадскіх выбаршчыкаў і прадстаўнікоўнікаў сельскіх абшчын. Сфера дзейнасці земскіхустаноў огжувалася гаспадарчымі пытаннямі мясцовага значэння: утрыманнешляхоў, пошт, школ, бальніц, наладжванне ветэрынарнай і агранамічнай службы і да т.п. Сродкі на гэта паступалі з земскайгападатку, якой абкладаецца ўсё насельніцтва. Аднак земскія управы не мелі правапатрабаваць выканання сваіх рашэнняў. Для гэтага яны павінны былі звяртацца задапамогай да царскім уладам, галоўным паліцыі. Чыноўнікі на месцах па сваймумеркаванні маглі прыпыніць любое рашэнне земства. І ўсё ж з'яўленне земстваў мелавялікае значэнне. У Расійскай Імперыі з'явіліся органы мясцовага самакіравання, дзейнасць якіх істотна адрэзпадняласяад пануючай дзяржаўна-бюракратычнай сістэмы.\nНакшталт земскіх устаноў 1870быў перабудаваны і гарадское самакіраванне. Выбарныя гарадскія думы займаліся гарадскімдобраўпарадкаваннем, аховай здароўя і адукацыі.\nАдным зважнейшых тагачасных пераўтварэнняў была судова рэформа 1864 г.\nДарэформенага суд быў саслоўным (г.зн. кожнае стан меў свойасобны суд) і негалосным (судовыя паседжанні праходзілі за зачыненымі дзвярыма,падсудныя не мелі абаронцаў). Суд цалкам залежаў ад адміністрацыі.\nНовыя судовыя статуты абвяшчалі незалежнасць суда ададміністрацыі: суддзю прызначаў ўрад, але зняць з пасады мог толькі суд.Папярэдняе следства праводзілі судовыя следчыя, якія не падлягалі паліцыі.Уводзіўся суд, адзіны для ўсяго насельніцтва. Ён станавіўся галосным: насудовых пасяджэннях маглі быць прадстаўнікі прэсы і публіка. Уводзіўся состязательнаяпрацэс: абвінавачваньне падтрымліваў пракурор, абарону - адвакат (прысяжныпавераны).\nКрымінальныя справы разглядаліся паудзелам прысяжных засядацеляў ад усіх саслоўяў, у тым ліку і ад сялян(Прысяжныя не маглі быць асобы, якія працавалі па найму, гэта значыць, рабочыя, слугіі інш ). Прысяжныя засядацелі вызначалі вінаватасць падсуднага, а прысуд выносілістаршыня і два члены суда.\nРэформа суда была найбольшпаслядоўнай рэформай. Штопраўда, захавалісяасаблівыя валасныя суды для сялянства, суды для духавенства, ваенныя суды; абмяжоўваласяпадсуднасць чыноўнікаў: неўзабаве жандармерыі зноў было прадастаўлена правапапярэдняга следства ў палітычных справах, асабліва важныя справыперадаваліся ў спецыяльна створаных урадам судовых камісій; была захаванацялесныя пакаранні для сялян, катаржан, штрафных салдат; галоснасць судаводствапарушалася.\nУ 60-х pp. па ініцыятыве ваеннага міністра Д. А. Мілюцін пачалісяваенныя рэформы.\nНайбольшае значэнне мела рэформа 1874p., па якой уводзіласяўсеагульны вайсковы абавязак; яе павінны адбыць ўсё мужчыны 21-гадовага ўзросту, прыдатныя да ваеннай службе. Тэрміны службыскарачаліся. У пяхоце тэрмін службы ўсталёўваўся працягласцю 6 гадоў знаступным залічэннем ў запас на 9 гадоў. У флоце служба працягвалася 7 гадоў і 3года ў запасе. Гэта давала магчымасць значна павялічваць войска падчас вайны. Дляасоб з адукацыяй было ўстаноўлена меншыя тэрміны службы. Палепшыліся навучанневойскаў і падрыхтоўка афіцэрскіх кадраў. Армія пачала аснашчацца сучаснымівідамі зброі, ствараўся паравой ваенны флот.\nАднак разам са зменамі ў арміі можнабыло бачыць шмат старога: камандны склад застаўся дваранскім, захавалісямуштра і зьбіцьцё салдат.\nРэформы 60-70-х pp. XIX арт. сталі штуршком для хуткага і дынамічнага эканамічнага і сацыяльна-палітычнага развіцця Расіі. Асаблівасці рэформаў у Расеі складаліся ўтым, што іх правядзенне цалкамзалежала ад кіруючых вярхоў, яны былі непослидовімі іпалавіністым, асабліва ў палітычнай сферы. Расія заставалася абсалютнай манархіяй, без прадстаўнічай сістэмы, шматпартыйнасці, выразна акрэсленых грамадзянскіхправоў і свабод.\nІ ўсё ж гэтыя рэформы карэнным чынам змянілі сацыяльную і эканамічную структуру Расійскай імперыі, стварылінеабходныя ўмоўвы для яе паступальнага развіцця.\n4.Эканамічнае развіццё паслярэформавы Расіі\nПасля адмены прыгоннага права ўрасійскай прамысловасці вольнанаёмныпраца пачала паступова пераважаць над прымусовай. З сярэдзіны 60-х pp. расейскі ўрад стала надаваць больш падтрымкі прыватнаму капіталу, перадаваць у ягорукі дзяржаўныя прадпрыемства. Паспяхова развіваласятэкстыльная прамысловасць - вытворчасць баваўняных тканін ўзрасла за 20 гадоўўдвая. На мэтаталлургии трэба было не толькіперайсці на выкарыстанне вильнонайманайрабочай сілы, але і ажыццявіць тэхнічнае пераўзбраенне. Вытворчасціколькасьць металу на Ўрале, старой металургічнай базеімперыі, у паслярэформавы гады ў заняпад,і ўсё больш набірала тэмпы металургічная і горная прамысловасць у Данецка-Крыварожскае басейне.\nУ 60-х pp. разгарнулася актыўнае будаўніцтва чыгунак. Урад спрыяў развіццю машынабудавання, з прычыны чаго з другой паловы 70-х pp. рухомы састаў чыгунак быў пераважна айчыннагавытворчасці.\nПрамысловая рэвалюцыя выклікалаз'яўленне новых гарадоў. Значным цэнтрам тэкстыльнай прамысловасці стаў Іванава-Вазьнясенск,хутка расло партовы горад Растоў-на-Доне, найбуйнейшым сібірскім наогул ігандлёвым горадам стаў Томск.\nАдбываліся значныя змены ў складзенасельніцтва. Ўсё больш важкае месца ў грамадстве займалі прадпрымальнікі. Раслаколькасць прамысловых рабочых, шэрагі якіх папаўняліся сялянамі, Што шукалі заробкаў. З часам яны канчатковапакідалі сельскую гаспадарка і сяліліся ў гарадах. Ўмовы працыпрацоўных былі вельмі цяжкімі з-за адсутнасці ў Расійскай імперыі любогапрацоўнага заканадаўства. Сельская гаспадаркаРасіі развіваюццалася павольна. Пасля падзення прыгоннага права памешчыкамдоводилось перабудоўваць свае гаспадаркіна рынкавых прынцыпах. НЕ ўсе былі здольныя гэта зрабіць. Частказемлеўладальнікаў ператварала свае маёнткі на таварна-рынкавыя, іншыя, не здольныя дагаспадаркі ў новых умовах, прадавалі свае зямлі.\nРасслаенне сялянства пасля рэформыпрывяло да таго, што большасць на сяле складалі бедныя і сярэднія па ўзроўнюдастатку сяляне, заможных гаспадароў было мала.\nУ паслярэформавы дзесяцігоддзі ў эканоміцыРасійскай імперыі адбываўся пераход да новай эканамічнай мадэлі, заснаванайна выкарыстанні вольнанаёмны рабочай сілы. Эканамічнае развіццё выклікаў уРасійскай Імперыі з'яўленне перадавой прамысловасці, суіснаваць з шматлікімікрепостническими перажыткамі ў вёсцы і самадзяржаўнай палітычнай сістэмы, штопазбаўляла грамадзян элементарных дэмакратычных правоў. Гэта вяло да шматлікіхсацыяльных канфліктаў, якія былі небяспечным крыніцай нестабільнасці ў краіне.\n5. Грамадска-палітычныя руху другой паловы XIX арт.\nУ цэнтры грамадска-палітычнага жыццяРасійскай імперыі другой паловы XIX арт. знаходзіліся самыя балючыя пытанні - зямліі свабоды. Рэфарматарскія захады ўладаў грамадства успрыняладобразычліва. Але нявырашанасць зямельнага пытання, адсутнасць палітычных правоў ісвабод выклікалі рост колькасці незадаволеных сярод розных грамадскіхпластоў.\nУ 1865 г. на сходзе прадстаўнікоў маскоўскага дваранствабыло ўзнята пытанне аб увядзенні ў краіне прадстаўнічай формыпраўлення. Імператар не стаў рэпрэсій, паколькі не жадаў псаваць адносіныз уплывовым маскоўскім дваранствам, але адказаў, што ўвядзенне ўРасійскай імперыі канстытуцыі пацягне яе распад. Аналагічныя патрабаваннівыказваліся земства. У паслярэформавы перыяд земства сталі асноўныміцэнтрамі руху за канстытуцыю. З прычыны гэтага расейскі ўрад пачаў палітыкуабмежаванне правоў земскіх устаноў.\nНежаданне ўрада лічыцца з грамадскім меркаваннем выклікаліпалярызацыю ў асяроддзі інтэлігенцыі, папаўнялася выхадцамі з недворянскихразночинской пластоў. Сярод моладзі, перш студэнцтва, распаўсюджвалісярадыкальна-дэмакратычныя ідэі, якія прапаноўвалі вырашыць надзённыя праблемыграмадска-палітычнага жыцця праз народнае паўстанне. Ідэолагамі гэтага кірункубылі М. Чарнышэўскі, М. Дабралюбаў, А. Герцэн. У 60-х pp. радыкальна настроеная інтэлігенцыя стала стварацьтаемныя антыўрадавыя арганізацыі. Сярод іх былі "Зямля і воля" (1862-1864pp. ), гурток М. Ишутина,"Народная расправа" (1869 г.) пад кіраўніцтвам С. Нячаева. Жорсткія рэпрэсіісамадзяржаўя выклікалі пераход радыкалаў датактыкі індывідуальнага тэрору (замах Д. Каракозава ў 1866 г. наАляксандра II).\nНа мяжы 60-70-хpp. ў Расіі адбывалася станаўленне ідэалагічнагии рэвалюцыйнага народніцтва. Гэта быў радыкальна-дэмакратычны рух, які нападставе заходнееўрапейскіх сацыялістычных ідэй стварыў уласную тэорыю пераходуРасеі да сацыялізму праз народнае паўстанне і сялянскую "суполку".Бачачы адзіную мэту, тэарэтыкі народніцтва прапаноўвалі розныя спосабы яедасягненні. М. Бакунін (бунтарскай напрамак) выступаў за неадкладную сялянскуюрэвалюцыю, якую пачне радыкальная інтэлігенцыя. П. Лаўроў (прапагандысцкінапрамак) лічыў, што спачатку неабходна адукаваць сялян, каб падрыхтаваць іх дарэвалюцыі. П. Ткачоў (змоўніцкай кірунак) таксама падзяляў меркаванне, што сяляне не гатовыяда рэвалюцыі, але настойваў на тым, што для вызвалення сялян інтэлігенцыяпавінна захапіць уладу дзякуючы ўзброеным перавароту і ажыццявіць зверхунеабходныя пераўтварэнні.\nРазгром паліцыяй падпольнай друкарні народнікаў\nСпробы народнікаў ўвасобіць іх планы ў жыццё былі няўдалымі.Ахвярны "хадні ў народ" з мэтай прапагандысцкай працы сяродсялян правалілася. Страціўшы веру ў тое, што сяляне здольныя падняцца супрацьсамадзяржаўя, народнікі звярнуліся да індывідуальнага тэрору. Стрэл В. Засуличў генерал-губернатара Трепова (1878 г.) пачаў хвалю замахаў на вышэйшыхслужбоўцаў і нават самога цара. Тэрорам народнікі спрабавалі разбурыць сістэмуцарскай улады.\nАдсутнасць жаданых вынікаў і ўрадавыя рэпрэсііпацягнулі раскол "Зямлі і волі", якая 1879 г. распалася на"Чорны перадзел "і" Народнуюволю "Члены апошняй арганізацыі засяродзіцьліся на палітычнымтэроры. У 1881 г. яны забілі Аляксандра II. Іронія лёсу заключалася ў тым, што ў дзень забойства імператарадобрыў прапановы міністра ўнутраных спраў М. Лорыс-Меликова абдалейшых рэформаў і мерапрыемстваў па ўкараненні ў імперыі прадстаўнічай формыпраўлення.\nЗабойства імператара нічога незмяніла ў краіне, хіба што пагоршыластановішча. Пасад атрымліваў Аляксандр III (1881- 1894 pp.). "Канстытуцыю"Лорыс - Меликова быў адхілены, у краіне запанавала рэакцыя.\nПалітыкаконтрреформ, як характеризувалыўнутрыпалітычны курс АляксандраIII, меламэтай ўмацаванне самадзяржаўя і абмежаванніпалітычных свабодаў. У краіне булоузмоцнена цэнзуру, зачыненыя либеныявыдання, абмежаваныя магчымасці суісканнеадукацыі для дзяцей з найнізкіх пластоў(Цыркуляр аб "кухаркиных дзяцей" 1887 p.)узмоцнена адміністраны кантроль за земства і гарадскімсамакіраваннем.\n6. Знешняя палітыка Расеі\nЗ канца 50-х pp. Расійская імперыя, адхіленая ад еўрапейскіх спраў, накіравала сваю экспансіюна Сярэднюю Азію. На працягу 1864-1884 pp. яна вяла вайны за захоп тэрыторый Какандзкага і Хівінскае ханстваў,Бухарского эмірата і казахскіх земляў. іх следствам стала ўстанаўленне назаваяваных землях расейскага ваенна-адміністрацыйнага кіравання. Аднакрасейская экспансія ў Сярэдняй Азіі прывяла сутыкненне з інтарэсамі Англіі. У1887 абедзве краіны падпісалі пратакол аб расейска-ангельскае размежавання,які спыніў далейшае прасоўванне Расіі на поўдзень на паўночна-заходняй мяжыАфганістан. З прычыны расейскай экспансіі ў другой палове XIX арт. у яе склад увайшла вялікая тэрыторыя Сярэдняй Азіі- ад Каспійскага мора да гор Цянь-Шаня іад Аральскага мора да мяжы з Аўганістанам.\nЗнешнепалітычная дзейнасць Расііў Еўропе была накіравана на перагляд рашэнняў Парыжскага дамовы 1856 г.Асцярожная і ўмелая палітыка міністра замежных спраў А. Гарчакова дазволілаРасіі, выкарыстоўваючы супярэчнасці паміж еўрапейскімі краінамі, выйсці здыпляматычнай ізаляцыі і ўзмацніць сваё ўплыў на Балканах. Пасля таго як Прусія нанесла паражэнне Аўстрыі (1866 г.) іФранцыі (1871 p. ), Расія не сустрэла зіх боку. процідзеяння сваіх планах.\nУ 70-х pp. Расія аднавіла свой ваенны флот у Чорным моры іўзяла кірунак на развал Асманскай імперыі праз падтрымкунацыянальна-вызваленчых рухаў. У тыя гады актывізаваўся вызваленчы рух наБалканах, яго туркі жорстка душылі. Спачатку Расея аказвала балканскімнародам неафіцыйную падтрымку, а 1877абвясціла вайну Асманскай імперыі. Гэтая вайна завяршылася перамогайРасіі. У выніку расейска-турэцкай вайны1877-1878 pp. Турцыя прызнала незалежнасць Румыніі, Сербіі, Чарнагорыі і падала аўтаномна Балгарыі. Аднак Берлінскі трактат1878 абмежаваў ўплыў Расеі на Балканах і Блізкім Усходзе.\nНовае суадносіны сіл, якое склаласяў Еўропе ў канцы 70-х pp, Пацягнула пераарыентацыю ў знешняй палітыцы Расійскай імперыі. Напанавальнае становішча ў Еўропе прэтэндавала Германія, заключыла ваенны саюз зАўстра-Венгрыяй (1879 г.) і Італіяй (1882 p. ). Так паўстаў Траісты саюз, накіраваны перш за ўсё супрацьРасіі і Францыі. Гэта заахвоціла Расію шукаць збліжэння з Францыяй і Англіяй іадмовiцца ад Саюза трох імператараў, яго накінуў Расіі Бісмарк у 1873г.\n1. Вызначце прычыны і наступствы Крымскай вайны.\n2. Чамурасійскае ўрад пайшоў на правядзенне сялянскай рэформемы 1861г. ?\n3. Ахарактарызуйце асноўныястановішча сялянскай рэформы 1861г.\n4. Якія змены адбыліся ўРасійскай імперыі за земскай, судовай, гарадской і ваеннымі рэформамі?\n5. У чым заключаласяабмежаванасць рэформаў 60-70-х pp. ? Якое значэнне яны мелі для развіцця Расеі?\n6. Ахарактарызуйцеэканамічнае развіццё пореформенои Расіі.\n7. Складзіце планпункта "Грамадзка-палітычныя рухідругой паловы XIX cm. "І падрыхтуйце аповяд па іх.\n8. Раскрыйце асаблівасцізнешняй палітыкі Расійскай імперыі ў другой палове XIX cm.\n← § 13. Італія і Германія ў 50-60-х гадоў XIX стагоддзя\n§ 15. ЗША ў першай палове XIX стагоддзя →


У Вілейскай школе №3 адкрылі STEM-цэнтр. Ён каштуе больш за 20 тысяч рублёў (Фота) – RH.by\nУ Вілейскай школе №3 адкрылі STEM-цэнтр. Ён каштуе больш за 20 тысяч рублёў (Фота)\nСёння, 28 лютага, у Вілейскай сярэдняй школе №3 вучні дэманстравалі робатаў, паказвалі фізічныя і хімічныя доследы і мультфільмы, якія самі малююць і здымаюць. Тут адчынілі STEM-цэнтр.\nУ гонар адкрыцця цэнтра вучні і педагогі зладзілі STEM-вечарынку. На ёй другакласнікі разам з настаўніцай Наталляй Андрыеўскай расказалі пра заняткі з канструктарам LEGO і паказалі, што ўмеюць рабіць з яго.\nЗапраграмаваны робат-шпіён рэагаваў на ўзмах рукі, вітаўся і запрашаў у трэцюю школу. Круціліся ветракі, працаваў цацачны пад’ёмны кран, а з цукерніцы, калі націснуць на кнопку, вывальваліся цукеркі.\nНа выставе ў другога класа.\n– Я заўважыла, што дзеці любяць канструктар LEGO. Вырашылі адкрыць гурток. Пачыналі з маленькага – вывучэння і складання дэталяў. А калі кіраўніцтва школы купіла нам вялікі канструктар, тут пачалося сапраўднае жыццё. Цяпер мы ствараем робатаў і праграмуем іх, – раскзала настаўніца.\nСтарэйшыя вучні на STEM-вечарынцы паказвалі хімічныя доследы, правяралі якасць пітной вады і расказалі, як з пластыкавай бутэлькі, слоіка, кары івы і пяску самастойна зрабіць фільтр.\nДар’я Жаўняровіч і Глеб Грынь паказалі, якія мультфільмы, ролікі і выпускі школьных навін яны ствараюць самастойна.\nФіліп Сак расказаў, як з пластыліну, салёнага цёста і палімернай гліны стварае фігуркі казачных персанажаў.\n– Для нас адкрыццё класа – важная падзея, бо ІТ – тая галіна, якая дынамічна развіваецца. Дзякуючы STEM-цэнтру нашы вучні змогуць акунуцца ў інжынерыю, фізіку, мастацтва. Каб у школе з’явіўся гэты клас, нам трэба было выйграць рэспубліканскі конкурс «Хачу вучыцца ў STEEM-класе», што каштавала бяссонных начэй і часу. Але мы гэта зрабілі. Хацелася б, каб у цэнтры працавалі не толькі нашы вучні, але і дзеці з інваліднасцю, – сказаў на адкрыцці дырэктар школы Мікалай Гіро.\nВядучыя – вучань Андрэй Смолка і настаўніца Наталля Ахрэм.\nПа словах дырэктара на цэнтр пайшло каля 25 тысяч рублёў. Закупілі ноўтбукі апошняга пакалення, базавыя і рэсурсныя наборы па робататэхніцы LEGO, тэлевізар, планшэты, 3D-прынтар.\nНа мерапрыемстве прысутнічалі прадстаўнікі ўпраўлення адукацыі, спорту і турызму Вілейскага райвыканкама, настаўнікі інфарматыкі з іншых гарадоў, спонсары – прадстаўнікі замежнага таварыства «Эксадел», якое з’яўляецца рэзідэнтам Парка высокіх тэхналогій, і Асацыяцыі «Адукацыя для будучыні». Быў на ўрачыстасці і прадстаўнік Вілейскага хлебазавода – прадпрыемства, якое таксама падтрымала адкрыццё класа.\nНа Вілейшчыне шмат таленавітых дзяцей, таму адкрыццё STEM-цэнтра ў Вілейцы вельмі патрэбнае, падсумаваў начальнік упраўлення адукацыі спорту і турызму Вілейскага райвыканкама Аляксандр Пуцэйка.\nУ новым цэнтры.


Навіны - распаўсюджаныя тыпы камутатараў, якія выкарыстоўваюцца для электроннага вытворчасці\nКалі вы хочаце даведацца больш пра мікравыключальнікі, вы на правільнай старонцы. У гэтым артыкуле мы збіраемся разгледзець розныя тыпы мікравыключальнікаў. Гэта дапаможа вам выбраць правільны блок для задавальнення патрэб вашага праекта. Гэты артыкул дасць вам больш глыбокае ўяўленне пра 6 тыпаў гэтых прылад. Давайце праверым іх па адным. Чытайце далей, каб даведацца больш.\nНіжэй прыведзены шэсць тыпаў гэтых адзінак. Нягледзячы на тое, што ўсе яны маюць падобныя функцыі, паміж іх канструкцыямі існуе розніца. Менавіта гэтыя адрозненні робяць іх адрознымі адзін ад аднаго.\n2. Кнопкавыя перамыкачы\n4. Паваротныя перамыкачы\nМікра перамыкачы - гэта малюсенькія перамыкачы, якія маюць рычаг або кнопку. Для правільнай працы гэтых блокаў не патрабуецца шмат фізічных намаганняў. Паколькі яны досыць малыя, яны прызначаны для невялікага прымянення праектаў.\n2) Тып кнопкі\nГэтыя адзінкі можна знайсці ў вялікай колькасці стыляў і формаў. Акрамя гэтага, для іх вырабу выкарыстоўваюцца розныя віды матэрыялаў. Калі вы націснеце кнопку, яна размыкае або замыкае ланцуг. Вы можаце выбраць альбо кароткачасовы, альбо фіксацыйны. Пазней ён застаецца ўключаным і выключаным, пакуль вы не націскаеце яго зноў.\n3) Рокерскі тып\nПры націску на гэты тып выключальніка ён націсне кнопку прылады, каб замкнуць кантакты. Сапраўды гэтак жа, калі перакінуць перамыкач на іншы бок, ён адкрые ланцуг. Зноў жа, гэтыя прылады даступныя ў розных формах і стылях. Напрыклад, вы можаце атрымаць яго ў двух канфігурацыях: двухполюсным або аднаполюсным.\n4) Паваротны тып\nЯк вынікае з назвы, гэты тып блока ўключае рухомы кантакт. Вы можаце візуалізаваць цыферблат на пліце, каб лепш зразумець, як працуюць гэтыя выключальнікі.\n5) тып слайда\nСлізгальныя перамыкачы маюць невялікую ручку. Калі вы хочаце адкрыць або зачыніць ланцуг унутры прылады, вам трэба ўставіць ручку. Паколькі гэта кампактныя блокі, можа быць ідэальным выбарам для невялікіх ланцугоў праектаў, асабліва там, дзе вам патрэбныя змены. Напрыклад, гэтыя прылады даволі часта выкарыстоўваюцца на чыгунцы для перасадкі на цягнік, які ўваходзіць.\nЧас публікацыі: верасень-05-2020\nКнопка мікра пераключальнік, Электрычны тумблер, Тумблер, Кнопкавы нажнічны пераключальнік, Мікра кнопка Мікра пераключальнік Няма Nc разам, Пераключыць загрузчык пераключальніка,


Гісторыі пра Hondrocream : Адзін з самых эфектыўных артыкулаў для аптымізацыі стыкаў далёка і шырока?\n7.8/10 0:14 Megan Mack\nПрадукт Hondrocream нядаўна апынуўся наканечнікам для палягчэння боляў у суставах. Многія добрыя ўражанні ад энтузіязму карыстальнікаў тлумачаць няўхільна расце папулярнасць Hondrocream.\nHondrocream што Hondrocream стане рашэннем вашай праблемы. Таму што неверагодная колькасць вынікаў выпрабаванняў паказвае, што прадукт працуе. У наступным справаздачы мы даведаліся пра ўсё, у якой ступені правільнае і як яны павінны выкарыстоўваць сродкі для дасягнення выдатных вынікаў.\nШто трэба разумець пра Hondrocream?\nВытворчая кампанія вырабляе Hondrocream для палягчэння боляў у суставах. Калі вы не ставяце высокіх мэтаў, вы карыстаецеся толькі час ад часу. У вельмі вялікіх мэтах яго можна ўжываць на працягу доўгага перыяду часу. Шчаслівыя людзі піша пра цудоўныя поспехі ў Hondrocream. Самая важная інфармацыя з першага погляду для вас, перш чым купіць прадукт:\nШырокія веды ў гэтай галіне могуць быць дакладна забяспечаны арыгінальным вытворцам.\nГэта, несумненна, прынясе вам карысць у рэалізацыі вашых намераў.\nЗ дапамогай гэтага сродку вам гарантавана атрымаць самую здаровую і найменш рызыкоўную падрыхтоўку, тым больш, што яна ўражвае натуральным складам.\nУ выніку кампанія Hondrocream прадае прадукт, які ў асноўным выкарыстоўваецца для аптымізацыі стыкаў.\nHondrocream проста накіраваны на Hondrocream тэстастэрону. Гэта унікальна. Канкурэнтаздольныя прадукты неаднаразова ацэньваліся як панацэя для ўсіх пакут, якія, безумоўна, могуць дамагчыся поспеху толькі ўмоўна. Непрывабны вынік заключаецца ў тым, што ўдзельнічае занадта мала асноўных інгрэдыентаў, што робіць яго абсалютнай марнаваннем часу.\nHondrocream таго, вытворца Hondrocream грошы ў Інтэрнэце. Гэта азначае асабліва выгадную цану.\nУсе інгрэдыенты - гэта толькі харчовыя дабаўкі з прыродных рэсурсаў, якія не забруджваюць арганізм\nВам не трэба тлумачыць гэтае пытанне нікому, і ў выніку вас перашкаджае\nВам не патрэбны медыцынскі рэцэпт ад лекара, бо прадукт можна набыць без рэцэпту і проста на выгадных умовах у Інтэрнэце. Гэта будзе ўражлівым у параўнанні з Intoxic\nВам падабаецца казаць аб аптымізацыі суставаў? Як мага менш? Няма ніякіх падстаў рабіць гэта, бо ў вас ёсць магчымасць набыць прадукт без неабходнасці\nHondrocream працуе толькі таму, што вельмі эфектыўна, таму што асобныя актыўныя інгрэдыенты выдатна спалучаюцца.\nГэта выгада ад вельмі тонкай канструкцыі вашага цела, як ён выкарыстоўвае гэтыя далёкія працэсы.\nВядома, у чалавечага арганізма ёсць сродкі, каб палегчыць боль у суставах, і гэта ўсё пра тое, што адбываецца.\nПа словах вытворцы, атрымлівайце асалоду ад наступнымі эфектамі:\nТакім чынам, прадукт можа з'явіцца на першы погляд - але не цалкам. Той факт, што эфекты падвяргаюцца розным ваганням, павінен быць зразумелым для вас, каб вынікі маглі з'явіцца як мякчэй, так і мацней.\nНа гэта можна лёгка адказаць. Наш падрабязны аналіз паказвае, што Hondrocream не падыходзіць для ўсіх карыстальнікаў.\nУ рэшце рэшт, павінна быць Hondrocream што любы ці хто-небудзь, хто мае праблемы з аптымізацыяй суставаў, можа палепшыць прагрэс у набыцці Hondrocream.\nУ выпадку, калі вы падазраеце, што можаце прымаць толькі адну таблетку і скончыць усе свае праблемы непасрэдна, вам было б важна зноў паглядзець на сваё стаўленне. Вы павінны быць цярплівымі і настойлівымі, таму што інавацыі, звязаныя з корпусам, займаюць шмат часу.\nHondrocream дапамагае ў дасягненні сваіх мэтаў. Тым не менш, вы павінны зрабіць сваю працу.\nТак што, калі вы досыць старыя, каб нарэшце палепшыць сумесную функцыю, стварыць Hondrocream, мэтанакіравана выкарыстоўваць яе і з задавальненнем Hondrocream вашу тэму ў бліжэйшы час.\nЦі ёсць акалічнасці ў дачыненні да Hondrocream?\nHondrocream грунтуецца на карысных працэсах, якія пастаўляюцца з выкарыстаннем інгрэдыентаў.\nУ выніку супрацоўніцтва паміж прадуктам і нашым целам адбываецца, практычна выключаючы звязаныя з імі абставіны.\nЦі можна сабе ўявіць, што першае прыкладанне ўсё яшчэ адчувае сябе незнаёмым? Можа заняць некаторы час, каб пераканацца, што чаканыя эфекты з'явяцца?\nУ любым выпадку! Цела, як вядома, перажывае трансфармацыю, і гэта часовае зваротнае развіццё або дзіўнае пачуццё цела - гэта шырока распаўсюджана і знікае праз некаторы час.\nЗваротная сувязь спажыўцоў Hondrocream таксама паказвае, што ніякіх спадарожных абставінаў няма.\nПры бліжэйшым разглядзе ўлёткі паказана, што выкарыстоўваная формула была створана прадуктам вакол інгрэдыентаў, &.\nАсабліва рухаючай сілай перад палявымі выпрабаваннямі Hondrocream з'яўляецца той факт, што вытворца выкарыстоўвае дзве вядомыя рэчывы ў якасці асновы: у спалучэнні з.\nГэтак жа, як зачараваны больш моцная дазоўка асобных кампанентаў. Кропка, калі некаторыя лекі не ў стане.\nДля пачатку, здаецца, крыху дзіўна, калі гаворка ідзе аб палягчэнні боляў у суставах, але калі вы паглядзіце на бягучую сітуацыю з даследаваннем гэтага кампанента, вы знойдзеце перспектыўныя вынікі.\nРазумная, добра адрэгуляваная канцэнтрацыя кампанентаў і пастаўляецца іншымі інгрэдыентамі, якія ў роўнай ступені робяць сваю ролю для ўмацавання суставаў.\nКалі гаворка ідзе пра агульнае прымяненне артыкула, тут няма чаго тлумачыць і абмяркоўваць тут з-за функцыянальнасці.\nПрадукт мабільны ўвесь час, ніхто не заўважыў. Спосаб выкарыстання прадукту і дасягненне здавальняючых вынікаў тлумачыцца пры дапамозе канкрэтных дакументаў - так можна без поспехаў дамагчыся поспеху.\nКалі будзе ўпершыню прагрэс?\nУ цэлым, прадукт становіцца прыкметным пасля першага выкарыстання і на працягу некалькіх месяцаў вытворца можа дасягнуць больш нізкіх вынікаў. Zeus варта паспрабаваць.\nУ ходзе выпрабаванняў прадукт часта атрымліваў інтэнсіўны эфект ад спажыўцоў, які спачатку доўжыцца нядоўга. Пры працяглым выкарыстанні гэтыя вынікі стабілізуюцца, так што нават пасля спынення выкарыстання вынікаў з'яўляюцца пастаяннымі.\nКліенты настолькі станоўча ўражаны прадуктам, што ён будзе прыняты на працягу кароткага часу пасля некалькіх гадоў.\nТаму не вельмі добры план, каб дазволіць справаздачу аб досведзе вельмі высокай каштоўнасці, што дасць вельмі вялікія вынікі. У залежнасці ад кліента, для з'яўлення канчатковых вынікаў можа спатрэбіцца розная колькасць часу.\nШто іншыя карыстальнікі паведамляюць у Hondrocream\nГэта бясспрэчнае разуменне таго, што існуе Hondrocream добрых даследаванняў па Hondrocream. З іншага боку, прэпарат, верагодна, таксама ацэньваецца некалькі негатыўна зараз і потым, але станоўчае меркаванне перамагае ў большасці аглядаў.\nHondrocream - калі вы купляеце сапраўдны прадукт па справядлівай цане - здаецца выдатнай ідэяй.\nТым не менш, давайце звернем увагу на тое, што кажуць іншыя карыстальнікі пра сродкі.\nХаціце купіць Hondrocream? Выдатны выбар! Але пераканайцеся, што купляеце з надзейнай крыніцы, каб пазбегнуць падробак.\nУ параўнанні з іншымі прэпаратамі Hondrocream вельмі добра\nВопыт, зроблены ў Hondrocream ўражліва досыць поўным. Мы назіраем за існуючым рынкам гэтых прадуктаў у выглядзе капсул, геля, а таксама розных прэпаратаў на працягу доўгага часу, ужо правялі шмат даследаванняў і эксперыментавалі сябе. Аднак такі выразны і выразны станоўчы характар, як і ў выпадку з прадуктам, спробы наўрад ці будуць.\nПа сутнасці, рэакцыя, апісаная вытворцам, падрабязна адлюстроўваецца ў заявах пацярпелых:\nШто я павінен зрабіць у рэшце рэшт?\nПерш за ўсё, эфектыўны склад эфектыўных інгрэдыентаў, меркаванне карыстальнікаў, а таксама кошт продажу непасрэдна перакананыя.\nСпецыяльны плюс: ён можа быць лёгка інтэграваны ў паўсядзённым жыцці.\nКалі вы зацікаўлены ў гэтым пытанні, прадукт будзе гарантавана рэкамендаваны. Аднак вы павінны ведаць пра наступнае: Кожны раз купляйце прадукт непасрэдна з зыходнага крыніцы. Ніхто загадзя не ведае, што атрымаць ад правераных правайдэраў.\nТой, хто аналізуе ўсе крытэрыі, якія падтрымліваюць прыладу, можа скончыцца разуменнем працы прадукту. І гэта адрознівае яго ад іншых прадуктаў, такіх як Saw Palmetto.\nПасля дбайнага вывучэння "" і праверкі многіх прадуктаў за апошнія некалькі месяцаў я ўпэўнены, што гэты прадукт стане адным з лепшых у гэтым сектары.\nМы пакажам вам розныя памылкі, зробленыя часта, што можна бяспечна абысціся без:\nВарта пазбягаць сумненняў, бо з-за так званых спецыяльных прапаноў у любых не зусім бездакорных інтэрнэт-крамах набыць.\nВерагоднасць таго, што вы здымаеце фальшывыя прэпараты, якія, няшмат поспехаў, нічога не робяць і наносяць шкоду ў горшым выпадку. Акрамя таго, Preisnachlässee часта падроблены, што ў рэшце рэшт выяўляецца галавакружэнне.\nТым часам я праверыў усіх альтэрнатыўных правайдэраў у інтэрнэт-гандлі і прыйшоў да высновы: Толькі з рэкамендаваным тут інтэрнэт-крамам вы можаце быць упэўнены, што купляеце арыгінал.\nПарады па замове Hondrocream :\nВыкарыстоўвайце адну з спасылак у нашым аглядзе. Мы імкнемся падтрымліваць прапановы заўсёды ў курсе, паклапаціцца пра тое, каб вы заказвалі па самых нізкіх коштах, а таксама ідэальныя ўмовы дастаўкі.\nУ адрозненне ад Miracle, Miracle значна больш рэкамендуецца.


Будзьма беларусамі! » Выйшла марка з птушкай 2019 года – вялікім арляцом\n13.03.2019 | У краіне\nМіністэрства сувязі і інфарматызацыі Беларусі пры садзейнічанні грамадскай арганізацыі “Ахова птушак Бацькаўшчына” 12 сакавіка выпусціла марку і канверт з вялікім арляцом – сімвалам 2019 года. Папоўніце сваю калекцыю або адпраўце ліст сябрам!\nБолей пра птушку 2019 года можна даведацца на сайце АПБ ptushki.org.\nАляксандр Вінчэўскі, дырэктар АПБ: “Гэта ўжо другая беларуская марка з вялікім арляцом. Але ўвогуле ўпершыню на беларускай паштовай прадукцыі адлюстравана выкарыстоўванне сучасных тэхналогій для вывучэння птушак! На канверце першага дня мастак дадаў карту з асеннімі маршрутамі шасці беларускіх арляцоў са старонкі www.ptushki.org/eagle. Птушкі адзначаныя на месцах зімоўкі: у Грэцыі, Турцыі, Егіпце і Эфіопіі. Для сачэння за птушкамі мы разам з эстонскімі калегамі ў рамках сумеснага праекта замацавалі на птушках невялікія GPS-GSM перадатчыкі, якія запісваюць штодзённа каардынаты птушкі, а потым скідваюць іх нам, калі птушка пралятае побач з вышкай сотавай сувязі. Цяпер адна птушка выправілася ўжо на радзіму, і седзячы дома, можна назіраць шлях да роднага гнязда вялікіх арляцоў.”


Экс-ідэолаг Замяталін учыніў скандал у «Еўраопце», бо яго абслужылі па-беларуску\n02.05.2018 / 13:22\nЭкс-ідэолаг Замяталін учыніў скандал у «Еўраопце», бо яго абслужылі па-беларуску абноўлена\nПра выпадак распавёў Ігар Кольчанка, дырэктар піяр-агенцтва Sette.\nКанфлікт паміж незадаволеным купцом і прадавачкай адбыўся ў «Еўраопце», які знаходзіцца ў гандлёвым цэнтры «Галерэя» на праспекце Пераможцаў. У гэтай краме касіры па змоўчанні звяртаюцца да кліентаў па-беларуску.\nФота з фэйсбука Ігара Кольчанкі.\n«Мужчына вельмі гучна пачаў абурацца і крычаць, нельга было не заўважыць. Яму не спадабалася, што прадавачка гаварыла з ім па-беларуску, — распавёў Ігар Кольчанка. — Ён пачаў крычаць на дзяўчыну: «Ды не хачу я гаварыць на вашай долбанай мове. Канстытуцыю пачытайце і адказвайце мне па-руску!»\nВыявілася, што абураным купцом аказаўся Уладзімір Замяталін, былы галоўны ідэолаг краіны.\nПраўда, сам Замяталін спачатку адмовіўся каментаваць сварку з прадавачкай. «Не разумею, пра што вы кажаце. Ваша мова не беларуская, а стараруская. Хопіць мне хлусіць», — адказаў ён карэспандэнту «НН». Але пасля перазваніў сам і ўдакладніў сваю пазіцыю:\n«Абслугоўваючы персанал павінен размаўляць на той мове, на якой да яго звяртаюцца. Паўсюль гэта норма. Увогуле, я не разумею, у чым шум і інтарэс. Нічога звышнатуральнага не адбылося».\nАле ці адказваў ён па-беларуску, калі быў чыноўнікам? «Калі да мяне звяртаюцца па-беларуску і я разумею, што кажуць, я адказваю па-руску. Калі не разумею, то так і кажу. Але вучыць мову ў 70 гадоў не збіраюся», — кажа экс-ідэолаг.\nЗамяталін запэўнівае, што яму падабаецца беларуская культура, і ніякай пыхі ў яго няма. «Але ёсць праўда гісторыі», — падсумоўвае ён.\nСёлета Уладзіміру Замяталіну спаўняецца 70 гадоў. Ён родам з расійскай Тулы, скончыў Данецкае вышэйшае ваенна-палітычнае вучылішча, пасля служыў у войску палітруком у Германіі, Дальнім Усходзе. У выніку лёс занёс Замяталіна ў Беларусь, дзе ён узначаліў прэс-службу Мінабароны. Меў званне палкоўніка.\nЗатым Замяталін быў прэс-сакратаром Савета Міністраў, віцэ-прэм’ерам, а таксама намеснікам кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта, адказным за ідэалогію. Пры часе яго кіравання ціск на беларускую культуру быў наймацнейшым.\nПры канцы кар'еры Замяталін узначальваў «Беларусьфільм», фігураваў як прадзюсар некалькіх беларуска-расійскіх фільмаў на ваенную тэматыку: «Брэсцкая крэпасць», «У чэрвені 41-га», «Снайпер: зброя адплаты».\nЧытайце таксама: Замяталін пра моўны канфлікт у краме: «Абслугоўваючы персанал павінен размаўляць на той мове, на якой да яго звяртаюцца»\n«Еўраопт»: Прэтэнзіі пакупніка да касіркі не апраўданыя\nГенпракуратура адмовілася выдаваць Расіі «сведку Іеговы», якога на радзіме абвінавачваюць у экстрэмізме


Спектакль для дзетак «Чаму Меша не мае хаты» + майстар-клас па маляванні\nКошт: 5.00 BYN\nда 06 лістапада\n6-га лістапада Кніжная Шафа запрашае вас і вашых дзетак на спектакль »Чаму Меша не мае хаты» ад Надзеі Ясмінскай і майстар-клас па маляванні Мешы ад Наталлі Білетнікавай (студыя «Малюем разам»)! Два «сеансы» — а 12-й і а 14-й гадзіне.\nНадзея Ясмінска — аўтарка казкі «Чаму Меша не мае хаты» (малюнкі Кацярыны Дубовік) — прадставіць вашай увазе цікавую пастаноўку пра галоўнага персанажа кнігі. Адразу пасля спектакля ў мерапрыемстве прыме ўдзел студыя «Рисуем вместе»: разам з педагогам Наталляй Білетнікавай можна будзе намаляваць Мешу.\nУваход — 5 рублёў. Усе сабраныя сродкі пойдуць на дабрачынны рахунак для Веры Званько — дзяўчынкі, у якой вельмі рэдкае генетычнае захворванне СМА. На лячэнне неабходная вялізная сума. Дапамагчы Веры можна і трэба! Падрабязней пра варыянты аказання дапамогі вы можаце даведацца тут:\nКніжна-выставачная прастора «Кніжная шафа», пр. Дзяржынскага, 9 (уваход са двара ля 5-га пад’езда).\nСябры, калі вы едзеце да нас на аўто, тэлефануйце — мы з радасцю падымем для вас шлагбаум і павітаем у Шафе.\nСпасылкі на мерапрыемства ў сацсетках:


Мінчане чытаюць верш Еўтушэнкі на памяць пра яго\nВідэа: на памяць пра Еўтушэнку мінчане прачыталі верш паэта\nУ суботу 1 красавіка ў ЗША ва ўзросце 84 гадоў памёр паэт Яўген Еўтушэнка. У памяць аб ім мінчане прачыталі знакаміты верш "Людзей нецікавых у свеце няма...". 06.04.2017, Sputnik Беларусь\nПамяти Евтушенко: минчане читают стих поэта – видео\nВ субботу в США в возрасте 84 лет скончался Евгений Евтушенко. В память о поэте минчане прочитали знаменитый стих "Людей неинтересных в мире нет...".\nмінск, яўген еўтушэнка\nУ суботу 1 красавіка ў ЗША ва ўзросце 84 гадоў памёр паэт Яўген Еўтушэнка. У памяць аб ім мінчане прачыталі знакаміты верш "Людзей нецікавых у свеце няма...".\nЗа дзень да смерці Еўтушэнкі стала вядома аб экстранай шпіталізацыі паэта ў сувязі з рэзкім пагаршэннем здароўя. Еўтушэнка памёр у суботу ад спынення сэрца, пра гэта паведаміла ўдава паэта.\nЦырымонія развітання з Еўтушэнкам прайшла ў ЗША\n6 красавіка 2017, 09:23\nЗ 1991 года Еўтушэнка пражываў і выкладаў у ЗША. Паэт завяшчаў пахаваць яго ў Перадзелкіна на могілках каля пісьменніцкага дачнага пасёлка, дзе спачываюць Карней Чукоўскі, Барыс Пастэрнак, Арсень Таркоўскі і Роберт Раждзественскі.\nРазвітанне з Еўтушэнкам у ЗША прайшло ў арт-цэнтры ўніверсітэта горада Талса ў Аклахоме, дзе паэт жыў апошнія 25 гадоў, пасля труну з яго целам адправяць самалётам у Маскву.\nУ расійскай сталіцы развітанне з паэтам пройдзе 11 красавіка ў Цэнтральным доме літаратараў.


Падрабязней:Ужыванне ацынкаванай зварной і тканай сеткі\nПадрабязней:Некалькі варыянтаў аздаблення сцен\nАпублікавана 16.02.2006 18:16\nАд добрага падлогавага пакрыцця ў шмат залежыць, наколькі ўсё жыллё будзе ўтульным. У наш час для гэтага існуе маса разнастайных варыянтаў, ад класічных і правераных, да зусім новых распрацовак, якім яшчэ толькі трэба будзе даказаць сваю заможнасць.\nПадрабязней:Асаблівасці дывановай пліткі\nАпублікавана 09.02.2006 14:22\nУсе ведаюць, што адметная рыса кафлянай пліткі гэта яе даўгавечнасць. Разбіраючы вызначэнне – даўгавечнасць, то высвятляецца, што для будаўнічых матэрыялаў гэта час, на працягу якога яны могуць выконваць свае тэхнічныя функцыі.\nПадрабязней:Аднаўленне пакрыцця з кафлі\nАпублікавана 31.08.2005 16:58\nЛюбы выгляд аздобных прац, дзе выкарыстоўваюцца сумесі, растворы або клей, немагчыма сабе ўявіць без шпателя, аднаго з самых распаўсюджаных інструментаў ручнога тыпу.\nПадрабязней:Як выбраць шпатель\nАпублікавана 17.06.2005 12:04\nОблагораживая і праводзячы будаўнічыя працы на участках любога прызначэння, не абыдзецца без пэўнага пакрыцця. На дачных участках, вельмі распаўсюджаная тратуарная плітка.\nПадрабязней:Падрыхтоўка паверхні для кладкі тратуарнай пліткі


Сапраўдным увасабленнем гераізму — з усімі складовымі гэтага паняцця — з’явілася постаць Геракла. Найбольш праслаўлены грэкамі герой вызначаўся не толькі неймавернай фізічнай сілай, але і магутным духам, вялікай душой; набліжаны па свайму паходжанню і значэнню здзяйсняемых подзвігаў да бессмяротных, ён надзіва нагадваў людзей, іх няспынныя пошукі, іх схільнасці, іх залежнасці, іх моц і іх слабасці і памылкі. Сын самога Зеўса, Геракл стараўся жыць па-законах, якія ўсталяваў яго бацька на зямлі, але непараўнальна больш за іншых герояў зведаў цяжкую долю смяротных, пакутаваў ад несправядлівасці багоў і людзей. Ён няўхільна ішоў наперад, увесь час рабіў дабро, ствараў штосьці для чалавецтва і тым самым удасканальваў сваю чалавечую прыроду: розум, кемлівасць, дабрыню, спагадлівасць. Тыпалагічна Геракл блізкі такім героям, як шумера-акацкі Гільгамеш, як герой старазапаветных паданняў Самсон.\nЗ’яўленне ў свеце Геракла — надзвычайнага па ўсіх параметрах героя адбылося адпаведна задуме галоўнага алімпійца, які загадзя падрыхтоўваў яго. Яшчэ Праметэй, прыкуты Зеўсам да каўказскай скалы, прадказваў вялікую славу нашчадку Іо, свайму будучаму вызваліцелю:\nІ ад яе славуты род цароў пачнецца\nГалоўнае, што з таго роду выйдзе\nСтралок-лучнік, які мяне ад болю\nІ ад пакут тых вызваліць навечна.\n(Эсхіл “Прыкуты Праметэй”)\nУсё пачыналася з кахання Зеўса да адной з нашчадкаў (у позняй традыцыі — дачкі) аргосца Інаха — Іо і яе ўцёкаў у Егіпет, дзе нарадзіўся сын Зеўса — Эпаф. На працягу дванаццаці пакаленняў накоплівалася волатаўская сіла будучага сына вярхоўнага бога — Геракла, які належаў да трынаццатага пакалення (Гл. табліцу “Аргоская дынастыя”). У генеалагічным дрэве Геракла мелі месца шлюбы паміж блізкімі родзічамі, якія нагадвалі старажытныя кроўна-роднасныя сувязі: такім чынам Зеўсу ўдалося захаваць магутную сілу ў межах адной сям’і.\nГерой нарадзіўся ў Фівах, дзе знайшла прытулак яго маці Алкмена з мужам, тырынфскім царом Амфітрыёнам, пасля ненаўмыснага, выпадковага забойства ім свайго цесця Электрыёна. Маючы бліскучую радаслоўную, Геракл ад самага свайго нараджэння стаў аб’ектам пераследу і помсты. Гера ўзненавідзела яго яшчэ да з’яўлення героя на свет і зрабіла ўсё, каб у жыцці Зеўсавага сына было шмат выпрабаванняў і пакут. У свой час раўнівая Гера праследавала Іо, ператварыўшы абранніцу Зеўса ў карову, і нянавісць багіні перайшла на нашчадкаў яе саперніцы. У выніку падкопаў Геры трон уладара Мікенаў, які Зеўс рыхтаваў для свайго любімага сына, дастаўся нікчэмнаму Эўрысфею. Гэтаму баязліваму і подламу цару быў вымушаны служыць смелы, высакародны герой.\nТакім чынам, лёс Геракла разгортваўся як бы ўнутры канфлікту паміж Зеўсам і Герай. Трэба канстатаваць, што ў дачыненні факта праследавання і наогул стаўлення Геры да Геракла не ўсё нам вядома. Большасць даследчыкаў тлумачаць сітуацыю традыцыйна — рэўнасцю і нянавісцю багіні. У дадзеным выпадку Гера з’явілася дабрадзейкай героя насуперак сваёй волі: яна строіла яму ўсялякія падкопы, каб адпомсціць за здраду мужа, а Геракл, пераадольваючы іх, здзяйсняў свае подзвігі.\nНекаторыя міфолагі бачаць у Геры строгую кіраўніцу выпрабаванняў Зеўсавага сына, якая ўзяла на сябе абавязак правесці яго праз самыя цяжкія іспыты, каб выявіць, ці годны ён высокага прызначэння героя. Гэтай роллю нябеснай царыцы ў лёсе сына Зеўса і Алкмены прыхільнікі дадзенага погляду абумоўліваюць змяненне імя Алкід, як назвалі нованароджанага, на імя Геракл.\nІснуе яшчэ адно меркаванне: на раннім этапе з’яўлення і замацавання ў народнай свядомасці Геракл займаў неапошняе месца ў пантэоне мясцовых багоў найстаражытнага насельніцтва Пелапанеса. Дж. Томсан даказвае, што першапачаткова, да прыходу ў Грэцыю дарыйцаў, Геракла ўшаноўвалі як выхадца з Крыта і як мужа Геры, якую Зеўс, стаўшы на чале алімпійцаў, адняў і зрабіў сваёй жонкай. Намёк на гэтую старажытную роднасць і ўтрымлівае імя героя, якое азначае “праслаўлены Герай” ці “дзякуючы Геры”. Калі Зеўс замацаваўся ў якасці вярхоўнага бога, культ Геракла як бога, што адносіўся яшчэ да першабытна-патрыярхальнага ўзроўня антычнага язычніцтва, паступова саступіў месца культу Геракла-героя. Аднак у народнай свядомасці яшчэ доўга заставаліся сляды былога стаўлення да Геракла, і нават у позні час існавалі свяцілішчы, дзе яму пакланяліся як боству.\nУсе героі пакутавалі — хто менш, а хто значна больш, як Праметэй, Эдып, Геракл. Сын Зеўса і Алкмены страчваў тых, хто быў яму блізкі (з прычыны насланага на героя шаленства альбо па волі сумнага выпадку), але ён заўсёды быў здольны прызнаць свае памылкі, раскаяцца. Геракл зведаў пакутлівыя хваробы, выпраўляўся ў выгнанне, знаходзіўся ў рабстве. І дванаццаць подзвігаў ён здзейсніў як выкупленне забойства сваіх дзяцей.\nСтаражытныя міфографы вылучалі дзве групы подзвігаў Геракла: “подзвігі” і “работы”. Пазней з’явілася яшчэ адна група — подзвігі, якія не ўвайшлі ў лік дванаццаці, а здзяйсняліся адначасова з імі (Геракл перамог сына Арэса Кікна, сына Пасейдона Антэя, адваяваў у смерці Алкестыду і інш.). У цяперашні час вылучаюць міфы трох культурна-гістарычных тыпаў: утаймаванне пачвар, што родніць Геракла з культурнымі героямі; ваенныя подзвігі эпічнага героя; багаборніцтва.\nМяркуецца, што вылучэнне менавіта дванаццаці славутых подзвігаў, здзейсненых Гераклам, абумоўлена дванаццацю сузор’ямі Задыяка (заўважым, што ні ў Гесіёда, ні ў Гамера не гаворыцца, што подзвігаў было дванаццаць). Грэкі, як і іншыя старажытныя народы, лічылі “12” свяшчэннай (сакральнай) лічбай: у іх было 12 тытанаў, 12 алімпійцаў.\nМіфографы размяшчалі подзвігі Геракла ў рознай паслядоўнасці. З кожным подзвігам пашыралася прастора яго гераічнай дзейнасці. Першыя два подзвігі — забойства нямейскага льва і лярнейскай гідры звязаны з цэнтрам Пелапанеса, дзе нарадзіўся герой. Наступнымі чатырма ахоплівалася ўся тэрыторыя Пелапанеса. Восьмым подзвігам — утаймаваннем коней Дыямеда Геракл выйшаў на поўнач Грэцыі, у Фракію, а папярэднім сёмым — перамогай над крыцкім быком распаўсюдзіў свой гераізм па-за межамі мацерыковай Грэцыі, на востраве Крыт. Здабыванне пояса Іпаліты (дзевяты подзвіг) адбылося на крайнім паўднёвым усходзе, авалоданне каровамі Герыёна — на супрацьлеглым канцы свету, на крайнім паўднёвым захадзе. І ўрэшце адзінаццаты і дванаццаты подзвігі здзяйсняюцца Гераклам на крайнім захадзе, каля берагоў Акіяна, ля брамы смерці. А пасля гэтага ён зрабіў сваю галоўную справу: стаў удзельнікам у вялікай вайне алімпійцаў з мяцежнымі малодшымі багамі, гігантамі, — у гігантамахіі. І яшчэ ад адной небяспекі выратаваў Геракл алімпійскіх багоў. Сваёй стралой ён забіў арла, які мучыў прыкутага Праметэя, і ў падзяку за гэта Праметэй адкрыў вярхоўнаму богу таямніцу яго лёсу.\nТакая ўсёабдымная гераічная асоба, як Геракл, здольная пахіснуць спрадвечны страх чалавецтва перад смерцю. Геракл змагаўся з богам смерці Танатам, вызваліў з царства мёртвых Тэсея, вывеў Кербера на зямлю, авалодаў яблыкамі вечнай маладосці з саду Гесперыдаў. Яго апошняе выпрабаванне і апошні подзвіг — прыняцце пакутлівай смерці героя. Сваімі подзвігамі, пакутамі, высакародствам, усім сваім жыццём дзеля дабрабыту чалавецтва (чаго толькі варта заснаванне ім Алімпійскіх гульняў!), а таксама багоў, Геракл заваяваў бессмяротнасць.\nНараджэнне і юнацтва Геракла. Першыя выпрабаванні\nЦарыца Алкмена была вельмі прыгожая і дабрадзейная. Зеўс адразу, як толькі ўбачыў яе, быў пакораны блакітнымі вачамі тырынфянкі. Але, даведаўшыся пра яе чысціню, зразумеў вярхоўны алімпіец, што ў гэты раз яму не падступіцца да красуні-смяротнай ні залатым дажджом, ні белым лебедзем. І вырашыў ён прыняць аблічча любага мужа Алкмены Амфітрыёна, які быў на вайне з плямёнамі тэлябояў.\nПад вечар таго ж дня Зеўс спусціўся з Алімпа разам з Гермесам, які суправаджаў яго ў вобліку збраяносца Амфітрыёна. Алкмена не чакала мужа і, убачыўшы яго, заплакала ад радасці. Яна цалавала любага, распытвала. А Зеўс-Амфітрыён дастаў падарункі — прыгожы разны грэбень са слановай косці, жамчуговыя каралі, залаты кубак, якія падрыхтаваў загаддзя, быццам яны былі трафейныя. Вярхоўны бог ужо не сумняваўся, што Алкмена прымае яго за мужа, і пачаў расказваць ёй пра свае подзвігі на вайне.\nТрое сутак доўжылася ноч, якую правёў Зеўс з Алкменай, бо па яго загаду столькі часу Геліяс сядзеў у сваім палацы і не выязджаў з яго на залатой калясніцы.\nЗеўс вярнуўся на Алімп. А калі вярнуўся дадому сапраўдны Амфітрыён, то быў здзіўлены, што жонка сустракае яго не з такой радасцю, на якую ён спадзяваўся, а так, нібыта яны не бачыліся ўсяго пару дзён…\nУ той дзень, калі павінен быў нарадзіцца сын Алкмены і Зеўса, алімпійцы весяліліся, узлягаючы за пышным сталом. Ганімед падліваў у кубкі нектар. Геба падносіла амброзію. Зеўс быў у добрым гуморы, бо чакаў нараджэння сына. Раптам ён стукнуў па сталу і зычным голасам абвясціў:\n— Слухайце, што скажу вам, багі і багіні! Дзіця, што народзіцца сёння ў нашчадкаў майго сына Персея, будзе мець уладу над усімі Мікенамі і суседнімі народамі.\nНе ўтрымала кубак у руках Гера, і пурпурная вільгаць арасіла белы мармур стала. “Няўжо, — падумала яна, ведаючы, пра якога сына мовіў Зеўс, — такая вялікая ўлада, сіла і слава будуць аддадзены сыну смяротнай жанчыны?!” І ў нябеснай царыцы ўзнік хітры план.\n— Пакляніся, грамавержац, што не парушыш свайго слова! — усклікнула яна, а сама кінула позірк на багіню падману Ату. — Пакляніся, што той, хто народзіцца сёння першым у родзе Персеідаў, атрымае ўладу над усімі родзічамі і ўсе павінны будуць служыць яму.\nАта зразумела, чаго чакае ад яе Гера, і ў той жа момант затлуміла Зеўсу галаву, авалодала яго розумам.\nУладар свету не заўважыў падвоху, падняў свой залаты кубак і прамовіў:\n— Клянуся свяшчэннай вадой Стыкса, што не перамяню свайго рашэння. Будзе так, як я сказаў!\nХутка спусцілася на зямлю раўнівая Гера і паскорыла з'яўленне на свет іншага нашчадка Персея. На два месяцы раней нарадзілася ў Нікіпы — жонкі мікенскага цара Сфенела кволае і плаксівае дзіця. Узрадавалася мсцівая багіня, што гэтаму нікчэмнаму чалавеку будзе служыць сын ненавіснай саперніцы і паспяшалася да яе, каб затрымаць роды.\nКалі назаўтра багі зноў сабраліся за сталом, радасць і шчасце ззялі ў вачах Геры. Яна падняла залатую чашу з нектарам і звярнулася да грамавержца:\nВіншую цябе, кідальнік маланак і мой любы муж, з новым царом на\nПелапанесе! Ён нарадзіўся ўчора ў Мікенах. Яго маці Нікіпа дала сыну імя Эўрысфей.\nПацямнеў ад гневу твар Зеўса. Ён паглядзеў на Ату, схапіў яе за нагу і шпурнуў на зямлю са словамі:\nТабе, нягодніца, падабалася бянтэжыць розум багоў. Дык ведай, гэта\nбыла твая апошняя перамога.\nНапалохалася Гера, як і астатнія багі, чакаючы, што будзе далей, але Зеўс спакойна сказаў Геры:\n— Ведаю, што ты будзеш праследаваць сына Алкмены. Але ён вытрымае ўсе выпрабаванні, на якія асудзіць яго твой злы нораў. Ён здзейсніць подзвігі і даб’ецца шмат слаўных перамог. І няхай будзе яму імя Геракл — “праслаўлены Герай”.\nУ той жа дзень у Фівах Алкмена нарадзіла блізнят. Адзін з іх, слабейшы, быў сынам Амфітрыёна. Яму далі імя Іфікл. Мацнейшы — сын Зеўса — быў названы Алкідам у гонар няроднага дзеда (бацькі Амфітрыёна). Але ў далейшым па парадзе прадказальніцы Піфіі ён стаў Гераклам.\nГераклу было ўсяго восем месяцаў, калі Гера пачала яму помсціць. Яна наслала ў дом Амфітрыёна і Алкмены дзвюх вялікіх змей. Блізняты спалі салодкім сном на шчыце бацькі, засланым шаўкавістай шкурай белага барана. Была ноч, і ў палацы спалі ўсе, калі ў спальню з саду ўпаўзлі гадзіны і спыніліся каля шчыта… Бацькі і слугі ўсхапіліся, пачуўшы дзіцячы крык. Плакаў Іфікл, які выбраўся са шчыта-калыскі і поўз у бок маці. А Геракл застаўся на месцы, у шчыце. Калі бацькі падбеглі да яго, хлопчык трымаў у маленькіх, але дужых ручках па змяінай галаве. З пашчаў высоўваліся доўгія чорныя языкі, але тварык дзіцяці быў зусім спакойны. Змеі ўжо не выкручваліся, а ўсё павольней білі хвастамі. Калі Геракл расціснуў кулачкі, яны мёртвымі пападалі каля ног Амфітрыёна.\nУражаны сілай хлопчыка, Амфітрыён падумаў, што яго чакае вялікая і слаўная будучыня, і вырашыў даць Гераклу належнае выхаванне. У Геракла былі лепшыя настаўнікі. Кіраваць калясніцай ён вучыўся ў бацькі (Амфітрыёна), барацьбе — у сына Гермеса Аўталіка, стральбе з лука — у эхалійскага цара Эўрыта, змагацца ўзброеным — у Кастара, спевам і ігры на кіфары — у Ліна. Лін быў братам самога Арфея. Але ў Геракла нічога не атрымлівалася з музыкай, ды ён і не цікавіўся ёю. Калі аднойчы Лін узлаваўся на хлопчыка і стукнуў яго, той выхапіў з рук настаўніка кіфару і шпурнуў яе ў Ліна з такой сілай, што той упаў мёртвы.\nЮнага Геракла прыцягнулі да суда, але ён змог абараніць сябе.\n— Я не вінаваты, — упэўнена сказаў суддзям Геракл. Лін стукнуў мяне першы. Я адказаў яму, толькі не разлічыў моц удару. Памятаеце закон Радаманта? Згодна з ім, той, хто адкажа ўдарам на несправядлівы ўдар, не падляжыць пакаранню.\nАмфітрыён пачаў баяцца, як бы Геракл не ўчыніў чагосьці падобнага, і аддаў яго на вучобу да мудрага кентаўра Хірона, а потым адаслаў ў горы пасвіць статкі. Там, на Кіфероне, юнак хутка мужнеў і праз некалькі гадоў ужо ніхто не мог зраўняцца з ім па сіле і спрыту. Гераклу было васемнаццаць гадоў, калі ён забіў грознага кіферонскага льва, які губіў людзей і скаціну, і зрабіў сабе з яго шкуры плашч. Так і хадзіў ён у ільвінай шкуры, звязаўшы лапы ў сябе на грудзях, а галава драпежніка служыла яму шлемам. Са ствала вялікага ясеня Геракл зрабіў дубіну і накіраваўся ў родныя Фівы.\nПа дарозе ён сустрэў незнаёмых і з іх размовы даведаўся, што гэта былі зборшчыкі даніны архаменскага цара Эргіна. Яны ішлі ў Фівы, каб патрабаваць ад фіванскага цара Крэонта сто валоў — штогадовую даніну, накладзеную на яго Эргінам па праву мацнейшага. Геракл сказаў архаменцам, што гэта несправядліва, а тыя ў адказ пачалі здзеквацца з яго. Тады Геракл адсек ім насы, вушы і рукі і загадаў аднесці Эргіну замест даніны. Эргін з войскам аблажыў Фівы, і Крэонт ужо быў гатовы выканаць яго патрабаванне — выдаць зневажальніка. Тады Геракл пераканаў юнакоў, сваіх равеснікаў, забраць з храмаў трафейныя зброю і даспехі. Узброеныя, яны напалі на засаду, перамаглі Эргіна і яго войска, пасля чаго патрабавалі ад архаменскага цара вярнуць Фівам удвая больш за тое, што ён паспеў ад іх атрымаць.\nУдзячны Крэонт аддаў Гераклу ў жонкі сваю дачку Мегару з вялікім пасагам, і герою добра жылося ў Фівах. У яго нарадзіліся тры сыны. Але шчасце героя — не ў мірным жыцці, і Геракл хутка пераканаўся ў гэтым. Гера не хацела пакідаць яго ў ролі царскага зяця і вырашыла ўмяшацца. Яна наслала на Геракла шаленства, у прыпадку якога яму падалося, што гуляўшыя дзеці — гэта драпежныя зверы, якія хочуць напасць на яго. Геракл схапіў лук і перастраляў іх, а таксама сваіх пляменнікаў, дзяцей Іфікла. Калі ў яго праяснеў розум, героя ахапіла роспач, і ён пайшоў у Дэльфы, каб даведацца ад Апалона, як яму ачысціцца ад нявольнага забойства. Там ён ахвяраваў богу ягня, і ў свяшчэнным храме пачуў боскую волю з вуснаў прарочыцы Піфіі:\n— Бог прыняў тваю ахвяру, — вяшчала жрыца, — і наказаў табе, герой, ісці на радзіму тваіх продкаў, у Тырынф, і дванаццаць гадоў служыць цару Мікенаў Эўрысфею. Калі выканаеш усе яго заданні, ганьба і віна будуць зняты з цябе і ты зможаш стаць бессмяротным.\nГеракл падпарадкаваўся воле багоў. Ён пасяліўся ў Тырынфе непадалёк ад Мікенаў, каб выканаць усё, што загадае баязлівы і вераломны Эўрысфей.\nПаводле Дыядора Сіцылійскага, маці Геракла Алкмена была апошняй смяротнай, з якой сыходзіўся галоўны алімпіец, і гэта пацвярджае свядомую рэалізацыю загадзя спланаванага Зеўсам нараджэння героя.\nАта была дачкой Зеўса і ўвасабляла у міфалогіі грэкаў увядзенне ў зман, зацямненне розуму. Гэтае боства, хуткае на ногі, прыносіла шкоду багам і людзям. Пасля таго, як раз’юшаны Зеўс скінуў Ату з Алімпа на зямлю, яна прычыняла шкоду толькі людзям, прымушаючы іх рабіць вар’яцкія ўчынкі.\nПершым з антычных аўтараў, хто расказаў пра сілу маленькага Геракла, задушыўшага змей, быў Піндар. У І-й Нямейскай одзе ён апісаў гэты адзін “з вялікіх подзвігаў” будучага героя, а таксама, як Амфітрыён, уражаны “звышчалавечай смеласцю” дзіцяці, паклікаў Тырэсія, і той прадказаў незвычайны лёс Геракла, яго подзвігі, вялікую працу, яго бессмяротнасць.\nАпаладор у сваёй “Міфалагічнай бібліятэцы” спасылаецца на празаіка Ферэкіда, расказаўшага, што змей упусціў у пасцель хлопчыкаў Амфітрыён. Такім чынам ён хацеў даведацца, хто з іх яго сын, і ўсё зразумеў, калі ўбачыў, як уцякаў Іфікл, а Геракл змагаўся са змеямі.\nПра выхаванне Геракла падрабязна напісаў Феакрыт у ХХІV ідыліі. А такія аўтары, як Апаладор, Паўсаній, Дыядор, пакінулі нам апісанне пікантнай гісторыі, звязанай са знаходжаннем Геракла на Кіфероне, калі яму было васемнаццаць гадоў. Леў, на якога паляваў герой, пажыраў быкоў Амфітрыёна і Феспія. Цар Феспій належаў да афінскага роду Эрэхтэідаў. Ён меў пяцьдзесят дачок і вельмі хацеў, каб яны нарадзілі яму моцных унукаў. Феспій баяўся, што дочкі выберуць сабе дрэнных жаніхоў, а таму ветліва прымаў Геракла на працягу пяцідзесяці дзён, і кожную ноч, перад тым як Геракл выходзіў на ловы, пасылаў да яго адну са сваіх дачок. Геракл думаў, што ўсе ночы з ім была адна і тая ж дзяўчына, і не ведаў, што забяспечыў працяг роду Эрэхтэідаў усім пяцідзесяці яго прадстаўніцам. Некаторыя з антычных аўтараў сведчылі, што ўсё адбылося на працягу адной ночы, і гэта дазволіла польскаму пісьменніку і знаўцы антычнасці Я. Парандоўскаму дасціпна класіфікаваць як “трынаццаты подзвіг” Геракла.\nФілосаф Продык прыдумаў апавяданне-прытчу, якая часта падаецца ў якасці міфа ў кантэксце міфалагічных расповядаў пра Геракла. Вярнуўшыся пасля Кіферона ў Фівы, дваццацігадовы Геракл атрымаў ад свайго равесніка, мікенскага цара Эўрысфея, загад, каб ён, сын Зеўса, выканаў волю багоў: з’явіўся да яго служыць. Геракл вельмі сумняваўся, вагаўся адносна свайго далейшага жыцця, і сябры адгаворвалі яго ісці да Эўрысфея як да гаспадара. У глыбокім роздуме ён вяртаўся аднойчы дадому і ўбачыў на дарозе дзвюх жанчын, якія падышлі да яго з двух розных бакоў. Адна з іх, сціплая на выгляд, заклікала Геракла прысвяціць жыццё барацьбе з ліхам, ачышчэннем зямлі ад пачвар і ворагаў і тым самым зрабіць яго прыгожым, хоць і цяжкім. Другая жанчына, набеленая і нарумяненая, разумела прыгажосць жыцця інакш і ўгаворвала жыць для сябе, без турбот і клопатаў, маючы як мага больш асалод: смачна есці, соладка спаць, прыгожа апранацца, бавіцца з жанчынамі... Зачараваны прыгажуняй Геракл ужо быў гатовы ісці за ёю, як другая прысаромела яго. “Багі далі табе магутную сілу, — сказала яна з пагардаю, — не для таго, каб гультайнічаць і баляваць. Сіла і розум даюцца чалавеку для барацьбы”. Адна з жанчын увасабляла дабрадзейнасць, другая распусту, і Геракл паслухаў першую. Ён выбраў працу і змаганне з ворагамі, бо ў гэтым, як павучала яго Дабрадзейнасць, было шчасце героя. Сын Зеўса зрабіў сабе лук і стрэлы, выламаў у лесе моцную дубіну і падаўся да Эўрысфея.\nМіф пра Амфітрыёна, які грунтаваўся на сямейна-бытавой калізіі (Алкеста, хоць і несвядома, але здрадзіла мужу) даваў вялікія магчымасці для інтэрпрэтацый у літаратурах антычнасці і новага часу. Яго распрацоўвалі грэчаскія трагікі Эсхіл і Сафокл, а захавалася камедыя “Амфітрыён” славутага рымскага камедыёграфа ІІІ—ІІ ст. да н. Х. Плаўта, якая з’явілася протасюжэтам для наступных трактовак міфалагічнай калізіі, у тым ліку камедыі Ж.-Б. Мальера. Цікава, што калі французскі драматург Ж. Жыраду называў сваю п’есу, напісаную ў 1929 г., “Амфітрыён-38”, ён не ведаў, што на той час існавала значна больш твораў пра Амфітрыёна. Да ХХ ст. гэта былі, за выключэннем драмы нямецкага рамантыка Г. Кляйста, камедыі, якія вызначаліся адкрыта забаўляльным характарам. У ХХ ст. (Г. Кайзер “Двойчы Амфітрыён”, П. Хакс “Амфітрыён”, Г. Фігейрэду “Бог пераначаваў у гэтым доме” і інш.) падзейная дамінанта саступае маральна-псіхалагічнай матывіроўцы канфлікту і вобразаў, перш за ўсё міфалагічнай гераіні. Алкмена, якая ў папярэдніх трактоўках не падазравала, што за выглядам Амфітрыёна хаваецца Зеўс, цяпер атрымлівае права на выбар. Яна павінна вырашыць, каму аддаць перавагу — чалавеку альбо богу. Такім чынам актуалізуецца і філасофскі заглыбляецца праблематыка протасюжэта.\nГісторыя жыцця Амфітрыёна ляжыць ў аснове опер шматлікіх кампазітараў, у тым ліку Г. Пёрсела, А. Э. Грэтры, Э. Вольфа-Ферары і інш.\nПа версіі Апаладора, Гераклу ставілася ў абавязак служыць на Эўрысфея дванаццаць гадоў і здзейсніць дзесяць подзвігаў.\nДакладна невядома, калі і як аформілася традыцыя дванаццаці подзвігаў, хаця не ставіцца пад сумненне, што гэта канон позняга паходжання.


Злавесная прысутнасьць. Незвычайная выстава захопленай расейскай тэхнікі ў Кіеве ФОТА\n22 люты 2015, 13:50\nЭкспанаты выставы, што адкрылася ў Кіеве, пацьвярджаюць удзел Расеі ў канфлікце на ўсходзе Ўкраіны\n21 лютага на Міхайлаўскай плошчы ў цэнтры ўкраінскай сталіцы па ініцыятыве кіраўніка дзяржавы Пятра Парашэнкі адкрылася выстава пад назовам «Прысутнасьць». Экспанаты для яе сабралі Міністэрства абароны, Міністэрства ўнутраных спраў, Служба бясьпекі, Нацыянальная гвардыя, Дзяржаўная памежная служба і Дзяржаўная служба па надзвычайных сытуацыях.\nВыстава яскрава дэманструе маштабную падтрымку Расеяй баевікоў і непасрэдны ўдзел расейскай арміі ў канфлікце ў Данецкай і Луганскай абласьцях. Арганізатары пастараліся паказаць усю карціну гібрыднай вайны — ад інфармацыйнага складніку да выканаўцаў і непасрэдна ўзбраеньня і наступстваў.\n«Сабраныя тут трафэйныя экспанаты пацьвярджаюць, што мы маем справу ня толькі з жорсткім, але і з вельмі падступным і хлусьлівым агрэсарам, які распавядае на ўсіх узроўнях, выкарыстоўваючы магутныя сродкі прапаганды, што яны не ваююць супраць Украіны. Але тут вы бачыце зброю і бронетэхніку, якая была захоплена нашымі вайскоўцамі ў Данбасе», — заявіў сакратар Рады нацыянальнай бясьпекі і абароны Ўкраіны Аляксандар Турчынаў, які адкрыў выставу.\nЗ расейскіх артылерыйскіх комплексаў былі забітыя пасажыры рэйсавага аўтобуса пад Валнавахай, жыхары Марыюпалю і Краматорску. Пры гэтым расейскія акупанты пры абстрэлах населеных пунктаў Данбасу выкарыстоўваюць забароненыя Жэнэўскай канвэнцыяй касэтныя боепрыпасы. На Міхайлаўскую плошчу прывезьлі некалькі ракет комплексу «Сьмерч» з Краматорску, якія не разарваліся, а заселі ў асфальце.\nАртылерыйскі ўдар па жылых кварталах цэнтральнай часткі Краматорску быў нанесены 10 лютага, напярэдадні менскіх перамоваў па Данбасе. Ахвярамі расейскага «Сьмерчу» тады сталі ня менш за 16 чалавек. Побач з фрагмэнтамі сучаснай расейскай сыстэмы залпавага агню стаяць абгарэлыя ў выніку трапленьня «Градаў» аўтамабілі жыхароў Марыюпалю. Як падкрэсьліваюць украінскія ўлады, усё гэта — доказ злачынстваў расейскіх кіраўнікоў, у прыватнасьці, прэзыдэнта Расеі Ўладзімера Пуціна, які будзе адказваць за гэта ў Гаагскім трыбунале.\nПа словах камандзіра батальёну «Сьвіцязь» Аляксандра Фацэвіча, ёсьць дакумэнтальныя пацьверджаньні таго, што і танк Т-72, і баявая машына дэсанту БМД-2, і часткі сыстэмы залпавага агню «Сьмерч», што дэманструюцца на выставе, былі прывезеныя на Данбас з канкрэтных расейскіх вайсковых частак, і кіравалі імі не сэпаратысты, а вайскоўцы рэгулярнай расейскай арміі. У прыватнасьці, БМД-2, якая была захоплена ў жніўні 2014 пад Луганскам, мае страявы нумар 234, згодна са знойдзеным дакумэнтам, належыць в/ч 74268 (76-я дэсантна-штурмавая дывізія ВС РФ, г. Пскоў).\nНа выставе дэманструюцца і захопленыя ўкраінскімі вайскоўцамі падчас апэрацыі ў Дэбальцаве гранатамёты, датаваныя 2014 годам, якія не вырабляюцца на тэрыторыі Ўкраіны. Яшчэ адным доказам расейскай агрэсіі зьяўляюцца бесьпілётнікі, якія вырабляюцца толькі на тэрыторыі РФ (адзін з прадстаўленых БПЛА «Гранат-Ч» трапіў у рукі ўкраінскіх вайскоўцаў у лістападзе 2014 у раёне горада Шчасьце Луганскай вобласьці).\nВыстава будзе працаваць на Міхайлаўскай плошчы Кіева да 28 лютага. Пасьля гэтага частку яе экспанатаў перададуць Музэю Вялікай Айчыннай вайны, а яшчэ адна частка — рэчавыя доказы ў адкрытых крымінальных справах — будзе вернутая сьледзтву.


"Абеліск": кароткі змест. Васіль Быкаў, "Абеліск"\nВасіль Быкаў напісаў сваю аповесць "Абеліск" ў 1971 годзе. Праз тры гады за гэта і яшчэ адзін твор, "Дажыць да світання", пісьменнік атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР. У дадзеным артыкуле мы перакажам фабулу аповесці, то ёсць апішам яе кароткі змест. Васіль Быкаў "Абеліск" напісаў на беларускай мове. Затым гэтая аповесць была перакладзена на рускую і іншыя мовы. Дзеянне яе адбываецца ў беларускай вёсцы.\nКароткі змест кнігі "Абеліск" аўтара Васіль Быкаў пачынаецца наступным чынам. У вёсцы Сяльцо памёр Міклашэвіч, яшчэ нестарый настаўнік. Будучы падлеткам, ён прымаў удзел у справах партызан. Яго школьных сяброў ў 1942 годзе расстралялі немцы. Міклашэвіч дамогся таго, каб у Сяльцы ў іх гонар збудавалі невялікі помнік. На абеліску напісаны пяць імёнаў яго таварышаў. І ніжэй алейнай фарбай дапісана: "Мароз А. І.".\nКароткі змест аповесці "Абеліск" (Васіль Быкаў) працягваецца. На памінках ўспамінаюць Мароза. Пра яго распавядаюць розныя людзі. Гэта быў настаўнік, якога вельмі любілі хлопцы. Адзін з апошніх - Міклашэвіч. Пазней ён таксама стаў настаўнікам і таксама прыцягваў да сябе дзяцей. На Мароза скардзіліся, што ён паводзіць сябе з вучнямі як роўны, не падтрымлівае дысцыпліну, вучыць без строгасці. Алесь Іванавіч жыў у школе, у бакоўцы пры класе. Гэты выкладчык на ўласным прыкладзе вучыў дзяцей. Так, разам з хлопцамі ён пасек ўпала дрэва на дровы. Пані Ядзя, настаўніца, лічыць, што гэтым можна выпусціць аўтарытэт.\nУ Алеся Іванавіча было шмат канфліктаў. Напрыклад, ён дазволіў школьнікам трымаць на двары сабак, у адной з якіх было тры лапы. Затым з'явіўся шпак - таксама з дахадзягу. Жыў там і сляпой кот. Так Мароз вучыў рабят дабрыні.\nПа вечарах ён сам выпраўляе праз лес дзяўчынак, яшчэ і затрымоўваецца - дапамагае з каровай, якая ацяліліся, іх маці. Са сваёй невялікай настаўніцкай зарплаты ён купіў дзеўкам па пары чаравікаў, так як маці вырашыла не пускаць іх у школу ў маразы. Хлопчыка Паўліка Міклашэвіча ён пакінуў жыць у сябе, бо бацька-п'яніца біў яго. Гэты бацька звярнуўся з заявай да пракурора, так як дзіця па законе павінен жыць у сям'і. Бацька стаў біць сына рамянём на вачах у школы. Тады Алесь Іванавіч ледзь было не біцца кінуўся, ня даў гэтаму чалавеку забраць хлапчука. Камісія вырашыла аддаць хлопца ў дзіцячы дом. Але Мароз не спяшаўся з гэтым.\nКнігі для школьнай бібліятэкі Мароз здабываў, дзе можна. Ён насіў іх з старой сядзібы па лёдзе праз раку. Каля самага берага праваліўся пад лёд і цэлы месяц праляжаў хворы. Але і лежачы ў сваёй каморцы чытаў услых дзецям Талстога.\nДапамагаў Мароз і сялянам - даваў парады, клапатаў ў Гродне ці раёне, ездзячы спынам. І вось пачалася вайна. У Сяльцы праз тры дні ўжо былі немцы. Мароз застаўся ў школе, некаторыя лічылі, што ён паддобрываецца перад імі. Для партызан Алесь Іванавіч стаў самым дарагім памочнікам, дастаў прыёмнік, запісваў усё, што чуў.\nУ Сяльцы было два паліцаі. Першы, Лавченя, зрабіў шмат дабра людзям у гэтым званні. А іншага ахрысцілі Каін, і ён заслужыў гэтую мянушку: расстраляў параненых камандзіраў, якія хаваліся ў лесе, спаліў сядзібу сувязнога, а жонку, дзяцей, бацькоў яго расстраляў. Здзекваўся з габрэямі, ладзіў аблавы. Каін западозрыў нешта вакол Марозавай школы. Вырабілі допыт, ператрус. Бародзіч, вучань Алеся Іванавіча, намякнуў яму, што можна прыстукнуць гэтага паліцая. Але той забараніў сваволіць.\nПрацягваем расказваць пра падзеі аповесці, апісваць кароткі змест. Васіль Быкаў "Абеліск" працягвае наступнымі падзеямі.\nДа вясны 1942 году вакол настаўніка ў Сяльцы склалася адданая група хлопчыкаў і дзяўчынак. Гэта былі Павел Міклашэвіч (14 гадоў), Коля Бародзіч (17 гадоў), браты Кажаны - Астап і Цімка, Мікалай панурая (13 гадоў, самы малодшы) і Андрэй панурая - цёзкі. Гэтыя хлопцы вырашылі знішчыць Каіна ў таямніцы ад настаўніка. Ноччу Марозам з'явіўся да партызанаў і даведаўся, што іх ўзялі. Сам ён ледзь выбраўся - паліцай Лавченя папярэдзіў яго.\nКаін прыкаціў на хутар на нямецкай машыне разам з салдатам, немцам-фельдфебелем, і двума іншымі паліцаямі. Забралі свіней у Сяльцы, пахапалі па хатах курэй. Хлопцы вырашылі падпілаваць масток, па якім паліцай са сваімі людзьмі павінны былі вяртацца назад. Машына перавярнулася, але загінуў толькі немец, прыціснуты ёю. Астатнія ўбачылі ўцякае хлапчука.\nКароткі змест аповесці Быкава "Абеліск" працягваецца. Лавченя ноччу пастукаў да Мароза, каб папярэдзіць, што "хлопцаў забралі" і ідуць за ім. Паліцай і немцы дакладна вылічылі, хто з хлопцаў мог здзейсніць дыверсію. Алесь Іванавіч схаваўся ў партызан. Але вось прыбегла Ульяна, сувязная, з паведамленнем пра тое, што фашысты патрабуюць, каб прыйшоў настаўнік, інакш пагражаюць расстраляць вучняў. Ясна, што і настаўнікі заб'юць, і дзяцей не адпусьцяць. Мароз ідзе здавацца. Рабят тым часам замкнулі ў свіран, б'юць, цягаюць на допыты. У разгар катаванняў з'яўляецца настаўнік. Яго арыштоўваюць. Каін піша рапарт начальству, кажучы пра тое, што злавілі кіраўніка банды партызан - Мароза.\nСумна заканчваецца аповесць, па якой складзена кароткі змест. Васіль Быкаў ( "Абеліск") апісвае далей наступныя падзеі. Рабят вядуць на смерць. Старэйшы з блізнят, Іван, просіць адпусціць, бо немцы абяцалі. Але яго толькі б'юць па зубах. Тады хлопчык не вытрымлівае і ўдарае фашыста ў жывот нагой. Яго адразу ж расстрэльваюць.\nЯк выжыў Паўлік\nМароз ведаў, што Паўлік добра бегае, і кажа яму бегчы, калі скажа настаўнік. Мароз крыкам адцягвае ўвагу фашыстаў, і Паўлік спрабуе гэта зрабіць, але яго падстрэльваць. Палічыўшы за мёртвага, хлопчыка скідаюць у адталую ваду. Бабка, у якой жыў Мароз, падбірае яго ноччу, вязе да бацькі, бязлітасна сцябаць сына рамянём. Той прывозіць доктара з горада, хавае, лечыць свайго сына, і ў рэшце рэшт хлопчык выжывае.\nАстатніх хлопцаў павесілі на першы дзень Вялікадня, у нядзелю. З сямі хлопчыкаў ацалеў толькі Міклашэвіч. Але ён увесь час хварэў: грудзі яго прастрэленая навылёт. Пачаўся сухоты, затым прыхапіла сэрца, і той ледзь не памёр.\nПасля пахавання разгараюцца спрэчкі, здзейсніў Ці Алесь Іванавіч подзвіг ці не. Ён сваё жыццё добраахвотна "паклаў на плаху" за сваіх вучняў, а гэта больш, чым калі б ён забіў сто немцаў.\nНа гэтым сканчаецца кароткі змест. Васіль Быкаў ( "Абеліск") адлюстраваў падзеі нашмат больш падрабязна, з вялікай колькасцю дэталяў, якія мы не згадалі.\nТаму рэкамендуем звярнуцца да самога твору для таго, каб скласці поўнае ўяўленне пра яго. Вельмі глыбока паказвае сутнасць ўчынку настаўніка Васіль Быкаў ( "Абеліск"). Кароткія зместу твораў гэтага аўтара не могуць замяніць першапачатковыя варыянты.\nВаенная літаратура: агульны спіс. Сучасная ваенная літаратура\nНавошта і хто забіў Пушкіна? Кароткая біяграфія паэта\nАрыстафана, «Жабы»: кароткі змест камедыі, аналіз і рэцэнзіі\nВобраз Лукі ў п'есе Горкага «На дне». Што лепш: свет ілюзій ці горкая праўда жыцця?\nЯк даведацца пра сваё лік у нумаралогіі? Значэнне лічбаў у нумаралогіі\nБін, Шон (Shaun Mark «Sean» Bean). Фільмаграфія, асабістае жыццё, фота\nЭлектрычны радыятар: тыпы, класіфікацыя, цэны. Разлік неабходнай магутнасці\nБартавы камень - прымяненне\nЛекі «пантопразол». Інструкцыя па ўжыванні\nРэжысёр Андрэй Канчалоўскі. Біяграфія, творчасць, асабістае жыццё\nЯк вырасціць цытрына - усе тонкасці працэсу\n«Індыяна Джонс і Храм лёсу»: акцёры і сюжэт\nФранцузскі пісьменнік Анры Барбюс: біяграфія, творчасць і цікавыя факты\nL210 Epson (МФУ): характарыстыкі, апісанне, водгукі


Дзікія кошкі Барсума by Генадзь Аўласенка (eBook) - Lulu\nДзікія кошкі Барсума\nBy Генадзь Аўласенка\nБарсум — таямнічая планета, пра якую вядома толькі тое, што кіруюць там жанчыны, якія называюць сябе дзікімі кошкамі. І гэта не проста словы… Дзікія кошкі Барсума —... More > амазонкі, ніндзя, суперагенты для выканання звышсакрэтных і звышскладаных касмічных аперацый. На Барсуме ёсць і мужчыны, але становішча іх там незайздроснае. Фермерская планета Аграполіс — поўная процілегласць Барсуму. Жанчыны тут, наогул, нізведзеныя да стану хатняй жывёлы. Яны на планеце — звычайны тавар, які па неабходнасці купляюць мясцовыя фермеры і з якім яны могуць рабіць усё, што пажадаюць… І існуе яшчэ ФІРМА — звышмагутная галактычная арганізацыя, у якой мае месца і нават працвітае ганебны гандаль жанчынамі. Аднойчы інтарэсы Барсума і ФІРМЫ сутыкнуліся… на Аграполісе — невялікай фермерскай планеце, якая, здавалася б, не павінна ўяўляць асаблівага інтарэсу для магутных суседзяў…< Less\nMore From Генадзь Аўласенка\nБар By Генадзь Аўласенка eBook:


Дачнікі: Улада дзейнічае нам на шкоду...\n21 люты 2012, 16:41\nУ аўторак, 21 лютага, прадстаўнікі дачных таварыстваў са Смалявіцкага раёну, а таксама актывісты грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду», якая забясьпечвае юрыдычную і арганізацыйную дапамогу насельніцтву, наведалі ў Менску Міністэрства эканомікі. Мэтай сустрэчы было атрымаць праектнае абгрунтаваньне забудовы беларуска-кітайскага індустрыяльнага парку на тэрыторыі ў 80 квадратных кілямэтраў непадалёк ад Нацыянальнага аэрапорта «Менск-2».\nСустрэча ў Міністэрстве эканомікі адбылася за зачыненымі дзьвярыма кабінэта начальніка галоўнага ўпраўленьня інвэстыцыяў Кірыла Карацеева. Пасьля гутаркі з хадакамі чыноўнік катэгарычна адмовіўся ад асабістага камэнтару. Журналістаў інфармаваў пераважна Міхаіл Пашкевіч з кампаніі «Гавары праўду», які адразу патлумачыў ролю грамадзянскай кампаніі ў гэтай сустрэчы:\n«Мы дзейнічаем у рамках цяперашняй стратэгіі грамадзянскай кампаніі „Гавары праўду“ — гэта дамова з жыхарамі. Ёсьць замова са Смалявіцкага раёну ад насельніцтва пра важную для іх праблему. Мы разам намагаемся яе вырашыць. І, канечне, вельмі грунтоўна і сумленна падыходзім да меркаваньняў тамтэйшых жыхароў. Імкнёмся вельмі хутка рэагаваць на ўсе запатрабаваньні мясцовых жыхароў, бо інакш навошта ім чыясьці дапамога?»\nМіхаіл Пашкевіч зьвяртае ўвагу, што за апошнія два тыдні адбылося ня менш за 5 сустрэчаў, у тым ліку з чыноўнікамі высокага рангу, і ўсе прадстаўнікі ўладаў на іх запэўніваюць, што гэты праект супэрвыгадны для Беларусі. Аднак і сёньня, кажа ён, «наш суразмоўца ня здолеў адказаць, чаму гэтае дабро для Беларусі робіцца за кошт смалявіцкіх жыхароў й дачнікаў».\n«Мы яшчэ раз пераканаліся, што гэта праект Анатоля Тозіка, які быў да нядаўняга часу амбасадарам Беларусі ў Кітаі. Безумоўна, гэта ягоная справа. А чыноўнікі, да прыкладу, зь Міністэрства эканомікі, як сёньня высьветлілася, нават ня ў курсе, што на сайтах беларускіх амбасадаў у замежных краінах, у тым ліку і ў Расеі, цяпер разьмешчана аб’ява пра продаж зямлі ў будучым інвэстыцыйным парку. Значыць, ёсьць пэўная генэральная пазыцыя. А міністэрствы ды ведамствы выконваюць яе ў меру сваёй інфармаванасьці і паўнамоцтваў...»\nВестка пра беспасьпяховы візыт сваіх прадстаўнікоў у Міністэрства эканомікі яшчэ больш абурыла людзей. Многія дачнікі са Смалявіцкага раёну заяўляюць, што цяпер няма сэнсу перапыняць пратэсты, бо мясцовая ўлада ўзмацняе прапаганду кітайскага праекту і запалохвае людзей.\nВось што кажа спадарыня Вера Анішчык:\n«Цяпер вылучаюць сытуацыю, што гэта нібыта нейкае самадурства людзей. Маўляў, яшчэ ніхто нічога ня ведае, а людзі ўжо бунтуюць... Але ж чаму ніхто нічога ня ведае? Улады самі замоўчваюць інфармацыю! Увогуле, вельмі цяжка паверыць у тое, што інвэстар, нічога ня ведаючы, будзе ратыфікаваць пагадненьне, паводле якога ён дасьць грошы. Прычым вялікія грошы — 30 мільярдаў даляраў...»\nНа шматлікія пытаньні няма адказу і для Вольгі Саўчык:\n«Я тут жыву. І якраз сёньня ў нас тут сход праводзяць. Што на ім улады скажуць — пойдзем паслухаем. Я мяркую, што нічога новага чыноўнікі ня скажуць. Ім дадзена каманда „зьверху“ людзей супакоіць».\nМеркаваньне спадара Ўладзімера:\n«Людзі зараз бачаць, што гэтай уладзе верыць нельга. Таму што мясцовая ўлада якраз нас не падтрымлівае. Менавіта цяпер, у гэтай праблемнай для нас сытуацыі. Мала таго, улада дзейнічае нам на шкоду...»\nКітай абяцае 30 мільярдаў даляраў інвэстыцыяў на стварэньне на 80 квадратных кілямэтрах Смалявіцкага раёну шэрагу тэхналягічных вытворчасьцяў у галінах машынабудаваньня, электронікі, біямэдыцыны і іншых. Аднак супраць гэтага — жыхары 15 вёсак і 30 дачных таварыстваў, якіх палохае знос дамоў, садоў і зямельных участкаў.


З нагоды апошніх падзей\nГлавнаяНовостиБлог Станислава СудникаЗ нагоды апошніх падзей\n11 Августа 2020 3389\n31 Июля 2020 844\nЯ тут нічога не магу сказаць новага. Магу паўтарыць тое, што гаварыў на апошнім Сойме БНФ, які, дарэчы, праходзіў на Лідчыне.\nМы 400 гадоў чакалі незалежную Дзяржаву Беларусь.\nЗа адну толькі мару аб ёй гінулі тысячы, сотні тысяч і мільёны беларусаў.\nСёння мы гэтую Дзяржаву маем. І сёння мы за яе адказваем. Кожны.\nСёння мы ўпершыню маем сваю ўладу, не прысланую з Варшавы ці Масквы, а сваю. Сённяшнія чыноўнікі – з тых самых вёсак, мястэчак і гарадоў, што і самыя крутыя апазіцыянеры. Яны такія ж, як і мы. Якія самі – такія і сані. Гэтая фраза моцна не спадабалася многім прысутным на Сойме, а што зробіш?\nУ нас ёсць прэтэнзіі да гэтай улады па пытаннях мовы, культуры, адукацыі. Але ў нас шмат пытанняў і да шырокіх народных мас. Калі б улады вярнулі адну дзяржаўную мову, то ўсе школы сталі б беларускімі. Але калі б усе бацькі першакласнікаў напісалі заявы ў беларускія класы, то ўсе школы таксама сталі б беларускімі.\nПазіцыю ТБМ па выбарах агучыла яго старшыня Алена Анісім:\n– Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны адназначна падтрымае кандыдата, які разумее каштоўнасць нацыянальнага падмурка, без якога Беларусь не можа быць пабудавана як заможная еўрапейская дзяржава. Калі Святлана Ціханоўская ў сваю праграму ўключыць тыя пункты, якія мы лічым важнымі, напрыклад, развіццё нацыянальнай адукацыі па-беларуску, калі яна, безумоўна, пакажа, што ў яе камандзе ёсць людзі, якія ведаюць, якім чынам Беларусь можа эканамічна стабілізавацца для таго, каб адысці цалкам ад расейскай залежнасці, можна будзе падумаць пра тое, каб за яе галасаваць.\nПаводле Алены Анісім, прэзідэнт, які не можа звязаць двух слоў па-беларуску, – гэта не прэзідэнт для Беларусі. На жаль, ніхто нічога не паказвае. Ды і што можна чакаць ад гэтай “рускаміраўскай” тройцы? А нічога. У іхняй тэхналагічай схеме беларускага складальніка проста не існуе, як не існуе беларуская нацыя, беларуская дзяржава, беларуская незалежнасць. У іх бізнес-праект – рэйдарскі захоп фірмы пад назвай “Рэспубліка Беларусь”.\nСёння на мітынгі Ціханоўскай бегаюць натоўпы людзей, па Марксу – кампрадорская буржуазія і люмпен-пралетарыят, людзі, што выдатна ўладкаваліся пры рэжыме, які яны сабраліся скінуць. Гэта для іх нармальна. Але што там робяць нацыянальныя дзеячы, чальцы нацыянальных арганізацый? Мы ж бачым там шмат бел-чырвона-белых сцягоў.\nСцягі там ёсць сапраўды, але нацыянальных дзеячаў там няма. Ёсць палітычныя недавучкі, нацыянальныя другагоднікі і проста правакатары. Сення яны бегаюць па мітынгах са сцягамі і плакатамі, а заўтра, калі, не дай Бог, прыйдуць да ўлады гэтыя ціха-цапка-бабарыкі, будуць бегаць па кустах, хаваючыся ад зялёных чалавечкаў, якія ўжо тут.\nНацыянальны актыў, нацыянальная інтэлігенцыя, нацыянальныя палітыкі – касцяк нацыі, касцяк дзяржавы. На жаль, прыціскаючы нацыянальныя рухі, дзяржава прыціскала сама сябе. А што цяпер? Цяпер улада павінна спадзявацца толькі сама на сябе.\nА асноўная задача нікуды не дзелася, яна адна – захаваць дзяржаву, захаваць незалежнасць, любой цаной.\nНа наступны дзень пасля выбараў мы пачнём адваёўваць нацыянальныя пазіцыі, і ў першую чаргу падчас канстытуцыйнага працэсу, які мае быць. Але гэта можна будзе рабіць толькі пры ўмове, што на наступны дзень пасля выбараў Яе Вялікасць Дзяржава Беларусь яшчэ будзе.\nТекст: Станіслаў Суднік


Кінапаказы ад Моладзі БНФ\nМоладзь БНФ ладзіць шэраг кінапаказаў у рамках кампаніі #Геніюш2016, сусветнага дня правоў чалавека і перадкалядны паказ у Гомлі.\n"Калі такая ініцыятыва будзе запатрабаваная, то мы будзем праводзіць такія паказы часцей і ў розных гарадах Беларусі" - адзначыў намеснік кіраўніка арганізацыі Віталь Палавінскі.\n9 снежня а 18:30\nЗапрашаем вас 9 снежня а 18:30 па адрасе г.Брэст, вул. Маякоўскага 46 (офіс "Дзедзіч") на кінапаказ стужкі "Няскораная" у рамках кампаніі #Геніюш2016. Уваход вольны. Прыходзь сам і запрашай сяброў.\nВядзе фільм вядомы беларускі паэт і літаратуразнаўца Міхась Скобла, для якога Ларыса Геніюш – асоба фенаменальная: "Я нават не ведаю, з кім яе можна параўнаць. Яна пражыла сваё жыццё так годна, праўдзіва і сумленна, нібы мела перад сабою накрэслены найвышэйшаю воляю шлях. І з гэтага шляху яна не сышла ні на сантыметр! Усё ў яе жыцці было не выпадковым. І прозвішча Геніюш (у перакладзе з лацінскай – дух-ахоўнік), і залатая Прага, і нават ГУЛАГ. Бо толькі дух чалавечы, прайшоўшы праз неймаверныя выпрабаванні, вытрымаўшы іх і загартаваўшыся, мае права сам-насам размаўляць з вечнасцю».\nСпасылка на мерапрыемства: https://vk.com/event134187925\n9 снежня а 18:00\nЗапрашаем вас 9 снежня а 18:00 па адрасе Чарнышэўскага 3 на кінапаказ стужкі "Непокоренный" да сусветнага дня правоў чалавека. Уваход вольны. Прыходзь сам і запрашай сяброў.\nСпасылка на мерапрыемства: https://vk.com/event134187100\nЗапрашаем вас 9 снежня а 18:00 па адрасе г.Гомель, вул. Палеская 52 на кінапаказ стужкі "Адзін дома па-беларуску". Уваход вольны. Прыходзь сам і запрашай сяброў.\nАмерыканскае сямейства адпраўляецца з Чыкага ў Еўропу, але ў спешцы збораў бесталковыя бацькі забываюць дома... аднаго са сваіх дзяцей. Юнае стварэнне, аднак, не губляецца і дэманструе цуды вынаходлівасці. І калі ў дом залазяць рабаўнікі, ім даводзіцца не раз пашкадаваць аб сустрэчы з мілым дробкай.\nСпасылка на мерапрыемства: https://vk.com/club134444067\n11 снежня а 17:00\nЗапрашаем вас 11 снежня а 17:00 па адрасе Чарнышэўскага 3 на кінапаказ стужкі "Няскораная" у рамках кампаніі #Геніюш2016. Уваход вольны. Прыходзь сам і запрашай сяброў.\nСпасылка на мерапрыемства: https://vk.com/event134189011


Культура - Чаго не стае ў культурнай прасторы невялікага горада?\nЯкіх аб’ектаў, устаноў, мерапрыемстваў не хапае на культурнай карце раённых гарадоў? “К” звярнулася па каментарыі да прадстаўнікоў улады Мсціслава і Расонаў, геаграфічна далёкіх ад сталіцы і абласных цэнтраў. У якасці эксперта выступіў кансультант у галіне гарадскіх стратэгій.\nДзе сёння быць беларусам — прэстыжна?\nНеаднаразова агучваліся планы падтрымкі нашых суайчыннікаў за мяжой. Больш за тое, цягам мінулага года адбылося шмат падзей, у цэнтры якіх было супрацоўніцтва дзяржаўных і грамадскіх структур з беларускай дыяспарай. Назаву толькі найбольш знакавыя з іх. Гэта і праца айчынных парламентарыяў над Законам “Аб беларусах замежжа”, і чарговы З’езд беларусаў свету, і пасяджэнне Кансультатыўнага савета па справах беларусаў замежжа пры Міністэрстве культуры рэспублікі.\nЯ аўтар песні “Еўрабачання-2011” пад назвай “I love Belarus”, прадзюсар песні “З сябрамі”, якая перамагла на дзіцячым “Еўрабачанні-2007”. Мае кампазіцыі ўдзельнічалі ў розныя гады ў розных краінах у адборах на дарослае і дзіцячае “Еўрабачанне”. І я ніколькі не стаміўся ад гэтага конкурсу, у якім наша краіна бярэ ўдзел дзясятак гадоў!\nКрэўскі друз — на сувеніры?\nЕдзем далей. Гродзеншчына вітае санлівымі туманамі. Не паддаемся настрою і рушым да новых сустрэч. Журналісцкая справа тым і прываблівае, што рандэву нават са старымі знаёмымі кожны раз прыносіць непадробныя эмоцыі, яркія ўражанні, чарговыя тэмы для нашых артыкулаў. Праўда, гэтым эмоцыям і ўражанням не стае іншым разам паўнавартаснага станоўчага зараду. Але і такая акалічнасць — неад’емная частка журналісцкай справы, галоўная задача якой не шукаць недахопы, а аб’ектыўна аналізаваць іх вытокі.\nБлогеры ўсіх сёл, яднайцеся!\n16 студзеня мінулага года на блогу «Сельская бібліятэка» з’явілася першае паведамленне. Такім чынам, у дзіцяці бібліятэчнага камп’ютарнага крэатыву неўзабаве — першы дзень нараджэння. Павіншуем? Безумоўна! Падстаў для шчырых і цёплых слоў — хапае. Але з’яўленне вузкаспецыялізаванай старонкі з неймаверна шырокімі магчымасцямі — "ураджайная" глеба для гаворкі зусім пра іншае…\nПадшукваем будынак для музея\nЛяхавіцкі раён для «К» — асаблівы, так бы мовіць, падшэфны. Часта бываем тут на суботніках, з вялікай прыязнасцю накіроўваемся і ў звычайныя журналісцкія камандзіроўкі. Чым прываблівае гэтая зямля? Таленавітымі людзьмі, трывалай знітаванасцю мінуўшчыны і сучаснасці, памкненнем работнікаў культуры выкарыстаць усе магчымыя рэзервы для ўмацавання матэрыяльна-тэхнічнай базы.\nМы ўжо згадвалі, што Арт-цэнтр імя Марка Роткі адкрыўся ў латвійскім Даўгаўпілсе (колішнім Дзвінску Віцебскай губерні — прынамсі, на час нараджэння там будучага сусветна вядомага мастака ў 1903 годзе) у мінулым красавіку. Аказалася, для некаторых жыхароў горада гэты факт яшчэ па-ранейшаму знаходзіцца ў шэрагу навін, хоць новую “культурную кропку” ўжо цяпер прагнуць наведаць дасведчаныя жыхары Заходняй Еўропы і ЗША.\nШто за суседнімі дзвярыма?\n“Russia Next door. Сучаснае мастацтва Калінінграда” — пад такой назвай у Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва працуе выставачны праект Балтыйскага філіяла Дзяржаўнага цэнтра сучаснага мастацтва. Выстаўка падаецца яе арганізатарамі як “адзін з першых праектаў расійскага сучаснага мастацтва, прадстаўлены на Беларусі".\nКолькі “але” да “першай у свеце”\nУ той час як жыхары і госці сталіцы накіроўваліся на спектаклі Мінскага міжнароднага Каляднага опернага форуму, у Маладзечне прэзентавалася свая прэм’ера: тамтэйшы маладзёжны народны тэатр паставіў оперу Алега Залётнева “Міхал Клеафас Агінскі. Невядомы партрэт”.\nЗых у Новым замку\nВыстаўка Зыгмунда Буйноўскага, мастака з Падляшша, стала трэцяй, што адбывалася ў горадзе над Нёманам.\nГэтак сказаў пра майго сённяшняга героя Ілья Яфімавіч Рэпін. А яму верыць можна. Зараз я хачу распавесці пра жыццё таго выдатнага мастака-жывапісца, лёс якога самым непасрэдным чынам звязаны з нашай Беларуссю. На жаль, яго яшчэ мала ведаюць не толькі ў нас, але і ў Расіі (мастак лічыў сябе менавіта рускім жывапісцам): а ён быў акадэмікам імператарскай Акадэміі мастацтваў і членам Таварыства перасоўных мастацкіх выставак. Затое яго літаральна абажаюць у Францыі і Бельгіі: у гэтых краінах ён пражыў амаль палову жыцця. У Брусэлі 23 снежня 1923 года знайшоў апошняе месца вечнага спачыну. Яму было 73 гады…\nДля каго рэальнасць?\nПрасторныя кабінеты са шклянымі сценамі, пакой для прэзентацый з мяккімі падушкамі-крэсламі, неабмежаваны бясплатны доступ да Інтэрнэту, магчымасць выпіць кавы з печывам. Усё гэта не апісанне офісных памяшканняў, а, як ні дзіўна, сучасных бібліятэк, якія зусім нядаўна адкрыліся пасля рэстаўрацыі ў Маскве.\nНайважнейшымі атрыбутамі сучасных дзяржаў з’яўляюцца сцяг, герб, гімн. А ў многіх — яшчэ і дэвіз. Гісторыю ўзнікнення апошніх часцей за ўсё звязваюць з еўрапейскім рыцарскім рухам і традыцыйнымі баявымі заклікамі. Гербы з выслоўем-дэвізам пачалі шырока ўжывацца не пазней за ХІІІ стагоддзе ў часы крыжовых паходаў. Пры тым, што пячаткі з гербамі вядомы не пазней як з ІХ стагоддзя, а з гербамі і выслоўямі — з ХІ стагоддзя.\nРужанскі метэарыт з 1894-га\nДырэктар Музея «Ружанскі палацавы комплекс Сапегаў» Руслан Кніга паведаміў «К», што 18 снежня ў музейнай экспазіцыі з’явіўся… метэарыт. Што гэта менавіта ружанскі метэарыт, вядомы з 1894 года, даказана, па словах кіраўніка ўстановы, на 99 працэнтаў.\n“Аліўе” і эканамічны закон\nДа ўстойлівых навагодніх традыцый, падобна на тое, апошнім часам далучыліся “старыя песні пра галоўнае” — у ролі гэткага культурна-забаўляльнага дадатку да праславутага аліўе. З адзінай толькі розніцай: ад аліўе, дзякуючы гастранамічнаму выбару ў крамах, не цяжка адмовіцца. Ад рэтра-хвалі, колькі ні пстрыкай пультам тэлевізара, пазбавіцца ў навагоднюю ноч практычна немагчыма: яна набыла ўжо моц сапраўднага “дзявятага вала”, які цалкам засланяе гарызонт. Добра гэта ці дрэнна? І чаму так?\nСістэму не аднавіць, а вось падтрымаць жанр...\nЗ вялікай цікавасцю азнаёміўся з артыкулам Яўгена Рагіна “Ці патрэбны рэспубліканскі фэст аматарскага тэатральнага мастацтва?” у № 47 "К" за 2013 і адразу захацелася выказаць сваё меркаванне. Падзяляю і падтрымліваю большасць тэзісаў аўтара аб сітуацыі, што склалася з народнымі тэатрамі... Сапраўды, мы ўжо даўно не дыскутуем, ці патрэбен народны тэатр, самадзейны ён ці аматарскі. Тэрмін “аматарскі” замацаваны ў адпаведных заканадаўчых і нарматыўных дакументах.\nБолевыя кропкі СДК і не толькі\nПад час камандзіроўкі ў Столінскі раён атрымалася завітаць і ў мясцовы метадычны цэнтр. На стале ў Алены Дубойскай — кіраўніка ўстановы — пабачыў нумар «Культуры», раскрыты на артыкуле «Установа культуры: пошукі рэцэпту запатрабаванасці» («Гарачая лінія» з членам Пастаяннай камісіі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, дырэктарам Палаца культуры Маладзечна Святланай САРОКА). Што ўразіла: ці не кожны абзац артыкула быў падкрэслены кіраўніком РМЦ.\nПачалося ўсё ў Санях…\nУ №47 за 2013г. газеты “Культура” змешчаны артыкул Таццяны Макаранка “Колас: вяртанне на Магілёўшчыну”. Лічу справядлівым паведаміць чытачам газеты, што першая сустрэча Якуба Коласа з Магілёўшчынай адбылася яшчэ ў 1908 годзе пад час яго працы настаўнікам у адной з тамтэйшых прыватных школ, а дакладней — у вёсцы Сані Сенненскага павета Магілёўскай губерні.\n"Пан Тадэвуш": да прэм'еры засталося...\nПа нашай просьбе Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы прыадкрыў заслону і дазволіў чытачам "К" зазірнуць на рэпетыцыі першай прэм'еры трупы на абноўленай роднай сцэне калектыву. Афіша з выкарыстаннем работы Напалеона Орды, моманты рэпетыцый, дэталі рэквізіту...\n№ 2 (1128) 11.01.2014 - 17.01.2014 г\nНаталля БІСКУП, начальнік аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Мсціслаўскага райвыканкама:\n— Намі распрацавана Праграма захавання гісторыка-культурнай спадчыны і развіцця традыцыйных культур у Мсціслаўскім раёне. У ёй распісаны ўсе праекты па кожным аб’екце з абгрунтаваннем, фінансавымі разлікамі… У раёне ёсць гісторыка-культурныя каштоўнасці першай, другой катэгорый, праца з якімі прыцягне дадатковую турыстычную плынь. Зразумела, каб былі вылучаны сродкі на рэстаўрацыйную працу щ сферы культуры і турызма з’явіліся б іншыя магчымасці. У цэлым, на сёння ў раёне — шмат яркіх мерапрыемстваў, якія праводзяцца штогадова. Напрыклад, Рэспубліканскі фестываль мастацтваў імя Мікалая Чуркіна, Фестываль сярэднявечнай культуры “Рыцарскі фэст” — гэтыя форумы будуць працягвацца. Можна казаць, што ў нашым раёне даволі насычанае культурнае жыццё.\nГаліна ПАДВІЦЕЛЬСКАЯ, намеснік старшыні Расонскага райвыканкама па сацыяльных пытаннях і інфармацыі:\n— РДК адрамантаваны, ёсць дзіцячая школа мастацтваў, Музей баявой славы. Установы культуры — добрыя не толькі ў Расонах, але, у прынцыпе, ва ўсіх аграгарадках. Калі разглядаць тое, чаго не стае, то, лічу, годная база ў раёне ёсць: чатыры народныя аўтэнтычныя калектывы, два ўзорныя, праводзяцца раённыя мерапрыемствы, фестывалі... Для невялікай колькасці насельніцтва (10,5 тысячы чалавек), мяркую, — дастаткова. Магчыма, не хапае мерапрыемстваў рэспубліканскага ўзроўню, але ўжо робяцца першыя крокі ў гэтым кірунку. Да прыкладу, працуем над тым, каб надаць нашаму форуму сельскага турызма “Заборскі фэст” статус рэспубліканскага.\nУ нашым раённе багацце ў першую чаргу — прыроднае, а менавіта гістарычных аб’ектаў амаль няма. Ёсць царква Святога Узнясення сярэдзіны ХІХ стагоддзя, сядзіба пабудовы тых жа часоў… Нельга ўжо аднавіць крэпасць Сокал, закладзеную ў 1599 годзе, бо ад яе засталіся руіны, а на месцы Клясціцкай баталіі 1812-га ўсталяваны помнік. Перспектыва нашага развіцця — агратурызм.\nГеоргій ЗАБОРСКІ, архітэктар, кансультант у галіне гарадскіх стратэгій:\n— Наогул стварэнне і развіццё аб’ектаў — генератараў і транслятараў культуры ў малых гарадах — зараз не мясцовая, а сусветная тэндэнцыя. Яна паралельна развіваецца ў Заходняй і Цэнтральнай Еўропе, у Японіі, на поўдні ЗША... Без гэтага малым гарадам проста не выжыць: руйнуецца сацыяльная і падзейная прастора, вялікія гарады выйграюць у канкурэнтнай барацьбе. У мяне, як кансультанта па гарадскіх стратэгіях, ёсць шэраг удалых досведаў, якія кажуць наступнае:\n1. Сучасны культурны аб’ект у малым горадзе трэба ствараць, грунтуючыся на рэальных культурных працэсах у ім, на тым, чым людзі па-сапраўднаму захопленыя. Моладзь хоча хіп-хопа? Вось з яго і пачынайце, паралельна ўключаючы ў праграму экспазіцыі сучаснага жывапісу і іншыя “сур’ёзныя” рэчы.\n2. У кожным горадзе ўжо ёсць унікальная культурная сістэма, проста афіцыйныя структуры па пэўных прычынах яе не заўважаюць. У адным — многія па-сапраўднаму захоплены лакальнай гісторыяй, кожны трэці — краязнаўца. А праедзеш пяцьдзясят кіламетраў — тут людзі відавочна займаюцца так званым наіўным мастацтвам, у кожным двары свая інсталяцыя, на галоўнай плошчы фестываль нейкі спантанны. У трэцім — моладзь захоплена электроннай музыкай... Вось гэта і трэба праяўляць, адкопваць, развіваць — а не імпартаваць у горад стандартны набор: загаданыя жывапіс, музыку і народныя рамёствы. Пойдзе працэс, кансалідуюцца людзі, падцягнецца моладзь — кожны сам адкрые для сябе атанальны джаз ці каштоўнасці традыцыйнага мастацтва.\n3. Важна, каб на чале гэтага працэсу стаяў не той, хто стане працягваць традыцыі савецкіх дамоў культуры, а малады мясцовы жыхар пры падтрымцы пары знешніх экспертаў, якія дапамогуць прывязаць гэтыя лакальныя працэсы да сусветнай культурнай плыні.\nА архітэктура такога цэнтра... Яна з усяго гэтага і вырастае ў добрага архітэктара: з асаблівасцей мясцовага культурнага працэсу, з яго месца ў сусветнай карціне. Для аднаго горада я запраектаваў бы мінімальную рэстаўрацыю пары старадаўніх драўляных дамоў, а для іншага — ультрасучасны комплекс. Мова архітэктуры тут — гэта добра пачутая і праяўленая мова мясцовай культуры, ні больш і ні менш. І мне было б цікава ўзяцца за такую задачу ў невялікім горадзе...