Падлічваць галасы — гэта прыніжэньне беларускага народу\n07.10.2008 / 22:15\nПа-за выбарчым афарызмам галоўная тэма сустрэчы Лукашэнкі з кіраўніцтвам КДБ прагучала абсалютна ясна: сусьветны фінансавы крызіс можа ўдарыць па Беларусі. Нечакана невырашальная задача змаганьня зь ім была даручана КДБ.\nЛукашэнка кадэбістам сказаў шмат, але з справаздачы падпарадкаваных яму агенцтваў цяжка зразумець, што дакладна. Толькі галоўная тэма сустрэчы Лукашэнкі з кіраўніцтвам КДБ прагучала абсалютна ясна: сусьветны фінансавы крызіс можа ўдарыць па Беларусі. Лукашэнка абараняў мадэль дзяржаўнага кантролю над эканомікай і нечакана даручыў КГБ невырашальную задачу змаганьня з крызісам. Лукашэнка таксама акцэнтаваў, што паслявыбарная сітуацыя адкрывае новыя магчымасці для дыялога з Захадам і адначасова выдаў новы перл пра «прыніжэнне народу».\nНайважнейшай умовай дынамічнага развіцця Беларусі з’яўляецца захаванне стабільнасці ў грамадстве, а таксама ўстойлівасці эканомікі ва ўмовах сусветнага фінансавага крызісу. Аб гэтым заявіў Аляксандр Лукашэнка 7 кастрычніка ў час наведвання Камітэта дзяржаўнай бяспекі, паведамілі БЕЛТА у прэс‑службе беларускага лідэра.\nКіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што пагрозы і выклікі новага часу не абыходзяць бокам Беларусь. «Сучасныя выклікі становяцца ўсё больш дынамічнымі і разнапланавымі. Гэта патрабуе ад нас дасканалага іх маніторынгу, узважанай ацэнкі і выпрацоўкі адэкватных мер рэагавання, — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. — Нядаўнія падзеі на Каўказе наглядна паказалі, наколькі кволая архітэктура бяспекі на еўрапейскім кантыненце. Яна, мабыць, безнадзейна ўстарэла. Я абсалютна падтрымліваю расіян, якія прапануюць стварыць нармальную, рэальна дзеючую архітэктуру бяспекі ў Еўропе».\nЁн лічыць, што «размяшчэнне сіл хуткага рэагавання ў суседняй краіне для нас больш небяспечнае, чым размяшчэнне ПРА у Чэхіі і Польшчы». [Гэта можна разумець як меркаваньне, што ПРА ня ёсьць пагрозай для Беларусі.]\nПаводле ягоных слоў, інфармацыйная вайна, якая працягваецца, па сваёй значнасці выходзіць на адно з першых месц у арсенале сродкаў палітычнай і ваеннай барацьбы.\nЁн акцэнтаваў увагу на тым, што некаторая частка нашай моладзі трапіла пад уплыў варожых беларускаму грамадству дэструктыўных ідэй, пад уплыў чужых грошай. Гэтым праблемам, лічыць ён, неабходна ўдзяляць больш пільную ўвагу.\n«Нягледзячы на марнасць спроб дэстабілізаваць абстаноўку ў краіне, радыкалы працягваюць узмоцнена штурхаць маладых людзей на згубны шлях правакацый і асацыяльных паводзін», — заявіў кіраўнік дзяржавы. [Гэта азначае ранейшы курс на барацьбу зь іншадумствам.]\nАляксандр Лукашэнка таксама закрануў праблему сусветнага фінансавага крызісу. Сёння гэта галоўная праблема ў свеце, якая ўзмацняецца нарастаннем крызісных з’яў. Паводле слоў А.Лукашэнкі,\nрасійскія эксперты прагназуюць абвалы фінансавага рынку на працягу ўсяго наступнага года. Закране гэта ў некаторай ступені і Беларусь: не выключана, што стане больш складана прадаваць тавары на экспарт.\n«І перад намі стаіць задача выстаяць што б там ні было», — падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.\n«Хачу задаць пытанне «свядомай» інтэлігенцыі. Хто меў рацыю: Лукашэнка са сваёй палітыкай абароны эканомікі і арыентацыі на нармальную мадэль развіцця або тыя дзеячы, якія называюць сябе рыначнікамі?» — сказаў ён. [Ён па‑ранейшаму ўжывае слова «свядомыя» па‑расейску ў абразьлівым сэнсе.]\n«Думаю, на Захадзе хутка апамятаюцца і будуць трымаць свой нацыянальны здабытак у руках дзяржавы, як трымаем гэта мы заўсёды — вось адказ на галоўнае пытанне, якое можна адрасаваць і частцы той «свядомай» інтэлігенцыі, якая крытыкуе праводжаны Беларуссю курс», — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.\nДаючы ацэнку праведзеным парламенцкім выбарам, ён адзначыў, што паслявыбарная сітуацыя адкрывае новыя магчымасці для канструктыўнага дыялога Беларусі з Захадам. Аднак «нельга самасупакойвацца і цешыць сябе дасягнутым».\n«Я хацеў паказаць асобным чыноўнікам, бізнесменам, асобным «свядомым» [БЕЛТА тройчы цытуе гэтае слова «свядомыя» — цяжка зразумець, чаму аж трайны зварот да сваіх палітычных праціўнікаў, шырэй — людзей зь іншымі поглядамі] грамадзянам, што нашы адносіны з Захадам — гэта не адносіны Лукашэнкі з Захадам.\nПрычына гэтых адносін не ў Лукашэнку», — сказаў ён.\nПадкрэсліўшы, што выбары праводзіліся «па паняццях ЕС і АБСЕ», кіраўнік дзяржавы сказаў: «Вынік вы бачылі. Што ж, дзякуй заходнікам, што яны сябе так паводзілі».\nМіжнародным наглядальнікам былі прадастаўлены шырокія магчымасці для бесперашкоднай работы, падкрэсліў ён. Аднак іх патрабаванні дазволіць ім падлічваць галасы — гэта «прыніжэнне беларускага народа». «Ёсць нейкая мяжа», — лічыць кіраўнік дзяржавы.\nПры гэтым зробленыя Беларуссю захады напярэдадні і ў ходзе парламенцкіх выбараў не атрымалі, на жаль, належнай і аб’ектыўнай ацэнкі з боку Захаду. І гэта, бясспрэчна, выклікала расчараванне ў той, няхай і невялікай, часткі грамадства, якая была прыхільная ідэі найхутчэйшага збліжэння з Захадам. [Пад грамадзтвам тут маецца на ўвазе, вынікае, чынавенства.]\nУ час сустрэчы А.Лукашэнка таксама абазначыў практычныя задачы. Гаворка пра «поўную каардынацыю дзеянняў усіх сілавых структур, выключыць факты дублявання функцый або нездаровага саперніцтва. Гэта задача павінна быць у бліжэйшы час вырашана Дзяржаўным сакратарыятам Рады Бяспекі».\nЁн таксама азнаёміўся з дзейнасцю новага падраздзялення — аператыўна‑сітуацыйнага цэнтра КДБ, наведаў гісторыка‑дэманстрацыйны цэнтр, дзе пакінуў запіс ў Кнізе ганаровых наведвальнікаў.\nМікола Бугай; цыт. інф. БЕЛТА


НА ПРАЦЭСЕ НАД АЛЯКСАНДРАМ ЧЫГІРОМ СЬВЕДКІ ДАЮЦЬ ПАКАЗАНЬНІ, ЯКІЯ СУПЯРЭЧАЦЬ ЗЬВЕСТКАМ СЬЛЕДЗТВА\nУ пацярпелых Зьмітра і Сьвятланы Маслоўскіх напрыканцы 2000 году быў скрадзены мікрааўтобус “Форд-транзыт” белага колеру. Праз два месяцы некаторыя часткі гэтага аўтобуса пацярпелыя апазналі. Але на судзе высьветлілася, што апазнаньне праводзілася ня ў доме Чыгіра-малодшага ў пасёлку Тарасава, а ў вайсковай частцы ў Менску.\nСьвятлана Маслоўская пазнала дах свайго аўтамабіля сярод іншых частак, што былі зваленыя ў адным з ангараў.\n(Маслоўская: ) “Дах быў сьпілаваны і частка бакоў. Бачна, што белы колер, што кароткая база... Я ўсё гэта ведаю, бо гэта ж наша машына. Таму дах я пазнала, але больш ніякіх нашых запчастак ня бачыла. Іх потым муж пазнаў, калі туды езьдзіў — таксама ў вайсковую частку. А раней, калі нас прывозілі на апазнаньне ў дом і гараж у Тарасаве, там я гэтага даха ня бачыла, і астатніх частак нашага аўтобуса там не было”, — казала ў судзе сьведка Маслоўская.\nМуж і жонка Маслоўскія пацьвердзілі, што пры апазнаньні запчастак сьведкамі былі іхныя сваякі, якія і расьпісаліся ў пратаколе апазнаньня. Абаронцы Аляксандра Чыгіра лічаць гэта істотным парушэньнем Крымінальна-працэсуальнага кодэксу.\nАдвакаты атрымалі ад пацярпелых Маслоўскіх яшчэ адно важкае, на іхную думку, сьведчаньне. Стала вядома, што выезд пацярпелых са сьледчымі да дома Чыгіра-малодшага і апазнаньне частак мікрааўтобуса ў вайсковай частцы былі праведзеныя ў розныя дні. Між тым, паводле матэрыялаў справы гэта адбылося ў адзін дзень.\n“Потым, абапіраючыся на гэтыя матэрыялы, сьледчыя публічна заявілі, што пацярпелыя апазналі свае запчасткі ў гаражы Аляксандра Чыгіра. У прыватнасьці, пра гэта казаў начальнік сьледчага камітэту Глухоўскі ў інтэрвію дзяржаўным мэдыям. Але цяпер атрымліваецца, што тое былі ілжывыя зьвесткі”, — заўважыў Радыё Свабода Міхаіл Чыгір. Адносна захадаў сьледзтва ён дадаў наступнае:\n(Чыгір: ) “Калі былі ператрусы там, дзе хаваў запчасткі мой сын, павінны былі быць панятыя... Чамусьці на стужцы, на якой зьняты ператрус у гэтым гаражы, зафіксаваныя адчыненыя дзьверы. І нарэшце, на ўсіх запчастках, вывезеных з гаража сына, трэба было павесіць адмысловыя біркі, а іх падчас апазнаньня не было. Цяпер атрымліваецца — апазналі нейкі дах, а адкуль ён ўзяўся, невядома.\nВось чаму магчыма казаць, што шматлікія парушэньні, якія зробленыя сьледчымі, не даюць магчымасьці разгледзець гэтую справу ў адпаведнасьці з Крымінальна-працэсуальным кодэксам”.\nЗаўважу, аднак, што на папярэдніх паседжаньнях некаторыя пацярпелыя пацьвярджалі зьвесткі сьледзтва.


slounik.org: Амфібіі, або земнаводныя\nАмфібіі, або земнаводныя. Навуцы вядома больш як 3000 сучасных відаў амфібій, якія займаюць асаблівае месца ў жывёльным свеце. Лічаць, што яны першыя сярод жывёл, якія поўзаюць, асвоілі сушу і паклалі пачатак развіццю рэптылій, птушак і млекакормячых.\nНайбольшае прызнанне набыла ў свеце іх назва - «амфібіі» (слова грэчаскага паходжання, азначае ў перакладзе «дваякажывучыя»). Беларуская іх назва - земнаводныя, яна, бадай, больш дакладна адлюстроўвае спосаб жыцця прадстаўнікоў гэтага класа жывёл, унікальных і ў той жа час прымітыўных, простых і загадкавых, для існавання якіх неабходны як вада, так і суша.\nУ адрозненне ад сваіх водных родзічаў амфібіі ў сувязі з магчымасцямі пражывання іх у двух асяроддзях (водным і наземным) характарызуюцца адпаведнымі асаблівасцямі будовы і функцыянавання арганізма. Але на фоне агульнай для ўсяго класа земнаводных будовы цела прадстаўнікі розных яго атрадаў маюць свае характэрныя асаблівасці.\nАтрад бясхвостых амфібій прадстаўлены найбольшай колькасцю відаў, якія складаюць больш за 85% усяго відавога складу земнаводных планеты. Сярод 12 відаў амфібій Беларусі 10 адносяцца да гэтага атрада.\nЯкія ж агульныя рысы аб'ядноўваюць бясхвостых амфібій? Як сведчыць сама назва атрада, гэтыя амфібіі без хваста, а калі быць дакладнымі, з рэдукаваным хвастом. На тое, што ён у іх калісьці быў, паказвае урастыль - костачка, якая ўтварылася ў месцы злучэння хваставых пазванкоў. Ва ўсіх бясхвостых амфібій цела кароткае і шырокае, пляскатае, шыя не выяўлена, адносна буйная галава непасрэдна пераходзіць у тулава. Памеры сучасных бясхвостых амфібій нязначныя. Праўда, самая буйная жаба - галіяф, якая трапляецца ў некаторых раёнах Афрыкі, дасягае 30 см у даўжыню і маса яе больш за 3 кг. А самыя дробныя амфібіі маюць даўжыню цела 15-18 мм - гэта часночніцы з паўднёва-ўсходніх раёнаў Азіі, кароткагаловы з французскай Гвіяны, паўднёва-амерыканскія рапухі-балотніцы, дрэвалаз пуміліо, некаторыя квакшы. У бясхвостых земнаводных заднія канечнасці звычайна ў 1,5-3 разы больш даўжэйшыя за пярэднія. Асноўная частка з іх перамяшчаецца па сушы скачкамі і адштурхоўваецца абедзвюма заднімі нагамі. Віды з больш кароткімі заднімі канечнасцямі, напрыклад, рапухі, часцей поўзаюць або бегаюць, перастаўляючы іх пачаргова. У вадзе бясхвостыя амфібіі добра плаваюць, ступні задніх лапак з развітымі міжпальцавымі скуранымі перапонкамі нагадваюць у час плавання сапраўдныя ласты. Напэўна, спосаб плавання «брасам» запазычаны менавіта ў гэтых амфібій. Аднак зусім не працуюць пры гэтым пярэднія канечнасці. Часта бясхвостыя здраджваюць свайму «кароннаму» спосабу і плывуць, пачаргова перабіраючы лапамі.\nМяркуюць, што магутныя заднія канечнасці атрымалі першапачатковае развіццё ў выніку прыстасоўвання да плавання, а ўжо потым - да скачкоў. Супастаўленне даўжыні цела і скачкоў сведчыць, што прадстаўнікоў бясхвостых амфібій трэба абвясціць «чэмпіёнамі свету» па скачках сярод наземных пазваночных жывёл. Адлегласць, на якую скачуць некаторыя з іх, прытым без разбегу, у 40-50 разоў перавышае даўжыню іх цела.\nСкура бясхвостых амфібій голая, гладкая або бугрыстая. У ёй шмат залоз, якія выдзяляюць слізь, што ўкрывае ўсё цела жывёліны тонкім слоем і ахоўвае скуру ад высыхання, а таксама забяспечвае яе ўдзел у дыханні. Сакрэт скурных залоз амфібій змяшчае раздражняльныя або ядавітыя рэчывы, непрыемныя для ворагаў. Напрыклад, скурнага яду адной маленькай (даўжыня цела 2-3 см) калумбійскай какоа-жабы індзейцам было дастаткова, каб зрабіць 50 паляўнічых стрэл, нязначная драпіна ад якіх выклікае амаль імгненную смерць буйных жывёл. Вядомы выпадкі, што чалавек памёр, калі палажыў за шчаку садраную з рапухі скуру, каб суцішыць зубны боль.\nУ скуры амфібіі ёсць пігментныя клеткі, якія вызначаюць афарбоўку цела вельмі яркую або сціплую, але заўсёды спецыфічную. Афарбоўка цела для амфібій, як і для мноства іншых жывёл, мае важнае значэнне. Для многіх відаў (жаб, рапух) яна служыць «маскіровачным халатам», дзякуючы якому жывёлы ў траве застаюцца не заўважанымі драпежнікамі. Некаторыя віды здольныя нават мяняць афарбоўку скуры ў залежнасці ад колеру фону, на якім яны знаходзяцца, або ад ступені асветленасці. Тыя, у якіх моцныя атрутныя выдзяленні, звычайна маюць найбольш яркую «перасцерагальную» афарбоўку. Яна папярэджвае драпежнікаў: схопіш адзін-два разы такую нясмачную ежу, болей чапаць не будзеш. У іншых відаў самкі і самцы маюць розную афарбоўку ў перыяд размнажэння, што аблягчае сустрэчу палаваспелых асоб і стымулюе спароўванне. Напрыклад, самцы вастрамордай жабы набываюць вясной прыгожую блакітную афарбоўку ў адрозненне ад бурых самак. У дадзеным выпадку гэта садзейнічае прадаўжэнню роду.\nЭкалагічная спецыфіка земнаводных Беларусі абумоўлівае іх размеркаванне па розных біятопах, спалучаецца з іх адносінамі да вільготнасці асяроддзя ў актыўны перыяд, а таксама з асаблівасцямі дыхання. У амфібій з-за недасканаласці лігкіх вялікае значэнне мае скурнае дыханне. Дыхальная функцыя скуры неаднолькавая ў розных відаў, таму па-рознаму адбываецца выпарэнне вады. Віды, у якіх дыхальная функцыя скуры нязначная, водапранікальнасць скуры меншая, і яе высыханне ідзе павольна. Эксперыментальна выяўлена, што ў зялёнай рапухі, якая звычайна жыве на адкрытых, адносна сухіх месцах, яна складае ў гадзіну 10 мм3/см2, а ў вастрамордай і травяной жаб, што прывязаны да больш вільготных месцаў, - 21 і 30,5 мм3/см2. Дзве апошнія лічбы паказваюць на розныя адносіны да вільготнасці асяроддзя нават двух блізкіх відаў бурых жаб, якія звычайна сустракаюцца побач. Доследамі было вызначана, што вастрамордая жаба адрозніваецца ад травяной меншай патрабавальнасцю да вільготнасці. Калі пасадзіць на сухі пясок у тэрарыум травяных рапух, то яны жывуць без вады 2-3 дні, а вастрамордыя больш за тыдзень.\nНапэўна, самая цікавая ўласцівасць скуры амфібій - яе здольнасць прымаць дзейсны ўдзел у дыханні, што кампенсуе прымітывізм лёгкіх. Апошнія ўяўляюць полыя парныя мяшкі з адносна малой паверхняй ячэістых сценак і, такім чынам, нізкім газаабменам у іх (у жаб, напрыклад, адносіны плошчы паверхні лёгкіх да плошчы паверхні скуры 1:1,5, у той час як у млекакормячых - ад 50:1 да 100:1). Акрамя таго, у бясхвостых земнаводных, якія не маюць грудной клеткі, вельмі прымітыўны нагнятальны механізм дыхання. У якасці «поршня» своеасаблівай помпы служыць дно ротавай поласці. Калі яно апускаецца пры адчыненых ноздрах, то жывёла набірае паветра ў рот, а калі падымаецца пры зачыненый - падштурхоўвае паветра ў лёгкія (удых). Уважліва паглядзеўшы на бясхвостае земнаводнае, якое знаходзіцца на сушы, можна ўбачыць сталую вібрацыю дна ротавай поласці. Выхад паветра з лёгкіх (выдых) адбываецца дзякуючы рабоце брушной мускулатуры і спаду сценак лёгкіх.\nТаму адных лёгкіх у земнаводных недастаткова, каб забяспечыць арганізм кіслародам. Ратуе скура: праз яе ў арганізм амфібіі паступае 15-55% кіслароду і выдзяляецца ў навакольнае асяроддзе 45-86% вуглякіслага газу. У вадзе дыханне адбываецца толькі праз скуру. Часткова (10-15% спажывання кіслароду) яно ажыццяўляецца і праз слізістую абалонку ратаглотачнай поласці, багатай крывяноснымі сасудамі.\nЗ прымітыўнасцю органаў дыхання, калі скуры адводзіцца асноўная роля, звязаны і асаблівасці органаў выдзялення. Неабароненая, голая скура амфібій не ўяўляе сур'ёзнай перашкоды для паступлення вады з навакольнага асяроддзя ў арганізм. Іншымі словамі, калі амфібіі знаходзяцца ў вільготным асяроддзі (вадаёме, роснай траве, у час дажджу), то міжвольна як бы «напампоўваюцца» вадой праз усю паверхню скуры, якая збіраецца ў падскурных лімфатычных поласцях, і маса жывёліны за кароткі час можа вырасці на 20-50%. Таму органам выдзялення даводзіцца напружана працаваць, каб выдаліць празмерную колькасць вады з арганізма, асабліва ў перыяд размнажэння, а для некаторых відаў і ў перыяд зімоўкі (у час доўгага знаходжання амфібій у вадзе). Гэту функцыю выконвае пара тулаўных нырак, пабудаваных па тыпу нырак рыб, Кожная нырка складаецца з мноства клубочкаў капіляраў і нырачных канальцаў. У клубочках адбываецца фільтрацыя мачы з плазмы крыві, а пры праходжанні па канальцах частка рэчываў, у тым ліку вада, усмоктваецца назад. Адметная асаблівасць тулаўнай ныркі ў тым, што ў яе клубочкі вялікія, а канальцы кароткія. Гэта перашкаджае зваротнаму ўсмоктванню вады і садзейнічае больш інтэнсіўнаму выдзяленню раствору мачавіны.\nУ сухіх умовах земнаводныя трацяць шмат вады, таму задача заключаецца не ў выдаленні залішняй вадкасці, а ў яе затрыманні. Гэта дасягаецца пры дапамозе слізі, якая падсыхае і плеўкай пакрывае скуру, а ў больш устойлівых да сухога паветра відаў (напрыклад, рапух) - зацвярдзеннем і частковым арагавеннем скуры. Частка вады ўсмоктваецца назад праз сценкі мачавога пузыра. Вялікае значэнне ў водным абмене маюць асаблівасці сутачнай актыўнасці жывёл, іх адаптыўныя паводзіны. Віды, якія большую частку сутак знаходзяцца на сушы, актыўныя толькі ў больш вільготны перыяд (ноччу, у змрок, у час дажджу), а днём хаваюцца.\nЗ асаблівасцямі дыхання звязаны будова крывяноснай сістэмы і склад крыві амфібій. У бясхвостых амфібій эрытрацыты, якія пераносяць кісларод і вуглякіслы газ, па памерах у 10 разоў большыя, чым у чалавека. Асноўныя крывяносныя сасуды, якія праводзяць кроў, а таксама галоўны «рухавік» арганізма - сэрца - у бясхвостых амфібій з-за асаблівасцей дыхання істотна змяніліся ў параўнанні з рыбамі. У іх утварыўся лёгачны круг кровазвароту, трохкамернае сэрца ўключае два поўнасцю адасобленыя перадсэрдзі і адзін агульны жалудачак, ёсць вялікія скурныя і лёгачныя артэрыі, якія адыходзяць ад агульнага буйнога ствала брушной аорты і вядуць да органаў. Адсутнасць перагародкі ў жалудачку вядзе да змешвання артэрыяльнай (багатай кіслародам) і вянознай (насычанай вуглякіслым газам) крыві, таму жалудачак сэрца, калі скарачаецца, пасылае да органаў змяшаную кроў, менш багатую кіслародам. Здавалася б, за гэта трэба «папракнуць» прыроду. Але трэба памятаць пра значэнне для амфібій скурнага дыхання, асабліва для тых жывёл, якія доўга знаходзяцца пад вадой. Дзякуючы адсутнасці перагародкі ў жалудачку багатая кіслародам кроў паступае па скурных венах у правае перадсэрдзе, адтуль у жалудачак, а потым пры скарачэнні жалудачка не ў лёгкія (што зрабіла б бессэнсоўным скурнае дыханне), а да органаў. Атрымліваецца, што такі «недахоп» у будове сэрца дае магчымасць бясхвостым земнаводным знаходзіцца ў вадзе і на сушы, быць сапраўднымі амфібіямі.\nПрымітыўнасць дыхання і забеспячэнне тканак цела земнаводных змяшанай, недастаткова багатай кіслародам крывёй спалучаюцца з нізкім узроўнем абмену рэчываў. Гэта значыць, што ў целе жывёл утвараецца мала энергіі, у тым ліку цеплавой для тэрмарэгуляцыі. Ды і гэтая нязначная доля цяпла дрэнна ўтрымліваецца з-за адсутнасці «цёплага адзення» - шэрсці, пер'яў або лусак. Больш таго, скура амфібій з яе дыхальнай функцыяй заўсёды выпарае вільгаць і таму тэмпература іх цела зніжаецца. Устаноўлена, што пры нізкай вільготнасці паветра, калі адбываецца найбольшае выпарэнне, тэмпература цела ў некаторых відаў амфібій можа быць ніжэй за тэмпературу навакольнага асяроддзя амаль на 10°C.\nТакім чынам, земнаводныя, як і рыбы, - халаднакроўныя жывёлы з няўстойлівай тэмпературай цела; звычайна яна ў амфібій толькі на 0,5-1°C вышэй за тэмпературу навакольнага асяроддзя. Толькі пры высокай фізічнай актыўнасці (пагоня за здабычай, уцёкі ад небяспекі) тэмпература цела можа быць вышэй за вонкавую на 5-7°C.\nПатрэбнасць амфібій у корме адносна невялікая. Усе сучасныя земнаводныя ў сталым узросце насякомаедныя. Часам у іх страўніках знаходзяць і раслінныя рэшткі, якія трапляюць туды выпадкова разам з жывёльным кормам. Звычайна ахвярамі амфібій становяцца дробныя беспазваночныя жывёлы: насякомыя і іх лічынкі, мнаганожкі, павукі, ракападобныя, чэрві. Здараецца, буйныя формы нападаюць на дробных земнаводных, птушанят, дробных птушак, малявак рыб, апалонікаў, мышападобных грызуноў.\nУ час палявання бясхвостыя земнаводныя арыентуюцца ў асноўным з дапамогай зроку і радзей - нюху. Галоўны орган пачуцця для іх - вочы, з дапамогай якіх яны не толькі здабываюць корм, але і ратуюцца ад ворагаў. У дарослых жаб і рапух маса вока ў 1,7-2,3 раза перавышае масу галаўнога мозга. Рухомасць вачэй у земнаводных адсутнічае, яны ў іх панарамныя. Вока бачыць толькі патрэбны яму аб'ект, а ў час палявання зрокавы апарат пасылае ў мозг жывёліны толькі тыя сігналы, якія маюць для яго сэнс. Земнаводныя звычайна не гоняцца за жывой здабычай, якая рухаецца, а падпільноўваюць яе і потым схопліваюць. Вока пры гэтым рэагуе толькі на тое, што ў фокусе, а значыць, на даступнай адлегласці. Напрыклад, калі муха пралятае блізка, то жаба рэагуе імгненна. Яна маланкава выкідае язык, і муха, якая прыклейваецца да яго за 1/15 секунды, адпраўляецца ў рот. Але здабычу, якая знаходзіцца на такой адлегласці, што схапіць нельга, вочы жабы не заўважаюць. З дзвюх мух, якія ляцяць, жаба бачыць толькі буйнейшую, што знаходзіцца бліжэй да яе.\nВока амфібій - сапраўдны лакатар, які фіксуе насякомых. Яго работа амаль не залежыць ад агульнай асветленасці, што вельмі важна для многіх відаў, якія палююць на змярканні і ноччу. Уласцівасць выбіральнасці вока спрацоўвае не толькі пры здабыванні корму, але выкарыстоўваецца амфібіямі і як «вартаўнік», таму яны могуць не турбавацца з-за «дробязей». Так, рэзкі рух ценю ад птушкі або звера вымушае жывёлу насцярожыцца і своечасова схавацца. У той жа час павольнае перамяшчэнне ценю разам з сонцам або ценю ад воблака вочы не ўспрымаюць.\nНа падставе вывучэння асаблівасцей работы зрокавай сістэмы бясхвостых амфібій кібернетыкі стварылі штучнае электроннае «вока жабы» - рэтынатрон, які з'яўляецца адным з найважнейшых дасягненняў біёнікі і мае прамое практычнае значэнне. Гэту прыладу ўстанаўліваюць у комплексе з аэрадромнымі радыёлакатарамі, таму што яна дапамагае хутчэй ацаніць складанае становішча ў зоне сучасных аэрапортаў, якія інтэнсіўна працуюць, садзейнічае бяспецы палётаў самалётаў. За самалётам, які ідзе на пасадку, пастаянна сочыць «вока жабы», няхай сабе і штучнае.\nОрган здабычы ежы ў бясхвостых амфібій - язык, укрыты клейкай слінай. Выяўленую вокам-«лакатарам» ахвяру амфібіі захопліваюць, рэзка выкідваючы яго ўперад. Пярэднім канцом язык прымацаваны да ніжняй сківіцы і пры выкідванні можа павялічвацца ў 4-5 разоў. Асобныя віды могуць хапаць здабычу сківіцамі, некаторыя (асабліва водныя) дапамагаюць запіхваць корм у рот пярэднімі канечнасцямі. Поспеху ў паляванні жабы і квакшы дасягаюць магутнымі доўгімі скачкамі. Менш здольныя да скачкоў жабы падкрадаюцца да здабычы на ўсіх чатырох лапах зусім непрыкметна, каб потым у кароткім скачку схапіць яе сваім клейкім языком.\nСтрававальная сістэма амфібій вельмі прымітыўная і не атрымала істотнага развіцця ў параўнанні з рыбамі, нават тое-сёе страціла. Напрыклад, у іх часткова рэдукаваны зубы, якія набылі выгляд накіраваных назад вострых конусаў. Яны захаваліся толькі на верхняй сківіцы. Ёсць так званыя сашніковыя зубы (характэрныя толькі для рыб і земнаводных), размешчаныя на касцях дна чэрапа - сашніках. Па меры зношвання зубы выпадаюць і замяняюцца іншымі. Усе зубы аднародныя па будове і служаць толькі для ўтрымання здабычы. У рапух у адрозненне ад жаб зусім няма зубоў, тым не менш яны паспяхова спраўляюцца з такой жа здабычай, як і іх «зубатыя» сваякі: іх ліпкі язык добра яе ўтрымлівае. Новай, характэрнай толькі для наземных пазваночных рысай у стрававальнай сістэме земнаводных з'яўляецца наяўнасць слінных залоз, сакрэт якіх служыць для змочвання здабычы, але не мае стрававальных ферментаў.\nУ працэсе харчавання бясхвостых амфібій удзел іх вачэй не абмяжоўваецца пошукам здабычы: пры глытанні, дзякуючы скарачэнню асобай мышцы, вочныя яблыкі ўцягваюцца, глыбока апускаюцца ў ротавую поласць і дапамагаюць прапіхваць ежу ў стрававод. Такі ўдзел вачэй у працэсе глытання ўласцівы, праўда, не толькі земнаводным, але і іншым жывёлам, у якіх слаба развіты глытальныя мышцы. Стрававальны тракт у амфібій больш дыферэнцыраваны, чым у іх папярэднікаў - рыб, кішэчнік даўжэйшы і большы за даўжыню цела ў 2-4 разы.\nЗа суткі жабы і рапухі з'ядаюць колькасць беспазваночных, роўную 10-30% масы іх цела. Поўнае ператраўліванне ежы адбываецца пры сярэдняй тэмпературы паветра 18-20°C за 8-12 гадзін. Пры нізкіх тэмпературах актыўнасць амфібій рэзка змяншаецца, адпаведна зніжаецца і патрэбнасць у ежы. Земнаводныя вельмі добра пераносяць галаданне: пры нізкіх тэмпературах яно можа працягвацца каля года.\nПры інтэнсіўным жыўленні ў спрыяльныя перыяды года бясхвостыя амфібіі назапашваюць шмат пажыўных рэчываў: глікаген - у печані, тлушч - у спецыяльных тлушчавых целах. Гэтыя запасы дапамагаюць ім пераадольваць цяжкасці існавання ў разнастайных і зменлівых умовах асяроддзя. Таму асабліва цяжка даводзіцца тым амфібіям, якія жывуць у раёнах з рэзкімі ваганнямі важнейшых для іх экалагічных фактараў - тэмпературы і вільготнасці асяроддзя. Такія ўмовы характэрны для ўмераных шырот, пустынь, горных раёнаў. У неспрыяльныя перыяды года (засушлівы ці халодны сезоны) земнаводным, каб не загінуць, даводзіцца «паглыбіцца ў сябе», гэта значыць, правесці пэўны час у здранцвенні. Здараецца, такія перыяды доўжацца ў іх многія месяцы.\nУ Беларусі зіма - цяжкі перыяд для большасці жывёл. Але, калі ў гэты перыяд на снезе ў лясах, на палях, ускрай дарог заўсёды можна сустрэць сляды цеплакроўных жывёл (звяры, птушкі), то слядоў амфібій не сустрэнеш ніколі. Чаму ж не выміраюць у зімовую сцюжу гэтыя безабаронныя жывёлы, якія пры паніжэнні тэмпературы цела ніжэй за мінус 0,1-1°C звычайна гінуць? Справа ў тым, што да зімы амфібіі рыхтуюцца загадзя: летам яны назапашваюць у арганізме рэзервовыя пажыўныя рэчывы, а восенню, пры паніжэнні сярэднясутачнай тэмпературы да 8-12°C і мінімальнай (начной) да 3-5°C хаваюцца ў сваіх зімовых «кватэрах», мікраклімат у якіх спрыяльны, каб перажыць нягоду. Часам у пошуках месцаў для зімоўкі амфібіям даводзіцца пераадольваць шлях даўжынёй некалькі кіламетраў.\nПаводле месцазнаходжання зімовак амфібіі дзеляцца на тых, якія зімуюць у вадзе, і тых, якія зімуюць на сушы. Першыя накіроўваюцца ў незамярзаючыя рэчкі з хуткай плынню, ручаі, канавы і сажалкі з крыніцамі або цёплымі сцёкамі, інакш кажучы, туды, дзе вада не прамярзае да дна і ёсць дастаткова кіслароду. На перыяд зімовай спячкі ў такіх амфібій рэзка павялічваецца колькасць крывяносных сасудаў у скуры, праз якую ў вадзе толькі і ажыццяўляецца дыханне. Земнаводныя, якія выбіраюць для зімовак сушу, хаваюцца ў норы, вырытыя звяркамі, у дуплы пад тоўсты слой лісця і моху, падвалы і склепы. Некаторыя з іх здольныя самі закапацца ў глебу на дастатковую глыбіню.\nЗімовая спячка цягнецца ад 130 да 230 дзён - у залежнасці ад таго, колькі доўжыцца зіма, а таксама ад ступені цеплалюбівасці і холадаўстойлівасці розных відаў. Але зімовы сон амфібій не забяспечвае ім поўны спакой і бесклапотнасць. У вялікіх рэках яны часта становяцца ахвярамі буйных драпежных рыб, у сярэдніх і малых рэках - выдры і норкі, а ў час бурлівых і шырокіх вясновых паводак ім нялёгка дабрацца да сушы. Яшчэ большую небяспеку для іх уяўляе верагоднасць глыбокага прамярзання паверхні сушы, а часам і вады на ўсю глыбіню, у дадатак бываюць заморы ў вадаёмах ад недахопу кіслароду. Таму масавая гібель амфібій у халодныя і маласнежныя зімы нярэдкая з'ява.\nУ засушлівых раёнах тропікаў і субтропікаў тэмпературны фактар саступае сваю вызначальную ролю вільготнасці асяроддзя. Пры даволі высокай тэмпературы паветра, але нізкай вільготнасці (у перыяд засухі) у гэтых зонах земнаводныя ўпадаюць у летнюю спячку. А ў пастаянна вільготных раёнах паўднёвых шырот, напрыклад, у дэльтах буйных рэк, амфібіі не трацяць актыўнасці ўвесь год.\nУ перыяд здранцвення жыццёвыя працэсы ў арганізме амфібій вельмі запавольваюцца (зніжаецца частата дыхання і пульсацыя сэрца). Напрыклад, спажыванне кіслароду памяншаецца ў 2-3 разы. Але, хоць і вельмі павольна, амфібіі ў перыяд спячкі растуць, ідзе таксама палавое паспяванне. Пры гэтым паступова расходуюцца назапашаныя раней пажыўныя рэчывы.\nПасля неспрыяльных для жыцця сезонных перыядаў асобіны, якія выжылі ў суровых умовах сцюжы ці засухі, павінны паклапаціцца аб папаўненні сваіх радоў. І без вады земнаводным ніяк не абысціся, што абумоўлена даволі недасканалай (з пункту гледжання развіцця на сушы) будовай іх яек, або ікрынак, а таксама ўмовамі, якія патрэбны для паспяховага развіцця лічынак. Яйкі амфібій, як і рыб, маюць толькі слізістыя абалонкі, амаль не абароненыя ад высыхання, таму на сушы яны хутка гінуць. З навакольнага асяроддзя бярэцца і вада, неабходная зародку для развіцця. У выніку земнаводныя, каб даць пачатак новаму жыццю і прадоўжыць свой род, пасля зімоўкі або перыяду засухі вымушаны ісці ў вадаёмы.\nДа таго моманту, як яйка адкладваецца ў ваду, яно праходзіць даволі складаны шлях у целе самкі. Спелыя яйкі з яечнікаў трапляюць у поласць цела, а адтуль у яйкаводы. У гэтым, як ні дзіўна, ім дапамагае сэрца. Расшыраныя канцы яйкаводаў (лейкі) зрошчаны з сардэчнай сумкай. Скарачэнні сэрца вымушаюць лейкі яйкаводаў працаваць як помпу і засмоктваць яйкі ўнутр. Праходзячы па яйкаводах, яны агортваюцца слізістымі абалонкамі і толькі потым выкідваюцца ў ваду.\nУ бясхвостых земнаводных, як у большасці рыб, апладненне вонкавае. Аднак яно мае шэраг істотных асаблівасцей. Папершае, апладненню заўсёды папярэднічае спароўванне: самцы моцна абхопліваюць самак пярэднімі лапамі і размяшчаюцца звычайна ў іх на спіне. Манера спароўвання можа адрознівацца ў розных відаў. Для больш надзейнага абхоплівання самак у самцоў на перыяд размнажэння на пярэдніх лапках развіваюцца своеасаблівыя «мазалі», шыпы, вырасты, якія і дапамагаюць трымацца на слізкай спіне самкі. Спароўванне мае вялікае біялагічнае значэнне: яно забяспечвае адначасовае выдзяленне ў асяроддзе ікры і спермы. Паколькі ў час спароўвання адбываецца збліжэнне клаак самца і самкі, то пры выдзяленні спермы проста на ікру дасягаецца вялікая эфектыўнасць апладнення. Інстынкт спароўвання з трыманнем самак пры размнажэнні ў бясхвостых амфібій выражаны надзвычай моцна. Здараецца, самцы нават наносяць самкам траўмы - здзіраюць участкі скуры. Яны пакідаюць самку ў спакоі толькі пасля таго, як завершаны нераст. Часам пры недахопе самак на месцах нераставання назіраюцца выпадкі абхоплівання самцамі розных прадметаў (кавалачкаў дрэва, сцяблін, воднай расліннасці) або мёртвых амфібій.\nВельмі важнае значэнне ў шлюбны перыяд для бясхвостых амфібій, у большасці з якіх адсутнічае палавы дымарфізм, мае гукавая сігналізацыя. Для таго, каб асобінам рознага полу можна было знайсці пару, самцы выдаюць спецыяльныя гукі. Біялагічны сэнс знакамітых «канцэртаў» амфібій, якія арганізуюць, як правіла, самцы, - прыцягнуць увагу самак менавіта свайго віду. Таму жывёлінам кожнага віду ўласціва спецыфічная «песня», якая і дапамагае ім сабрацца ў вадаёмах разам.\nУ месцах з сезоннай цыклічнасцю размнажэнне прыстасавана да пэўнага, найбольш спрыяльнага па тэмпературы і вільготнасці перыяду. Земнаво дныя ж трапічных лясоў, дзе такая цыклічнасць практычна адсутнічае, размнажаюцца ў любы час года і робяць па некалькі кладак на год.\nПладавітасць бясхвостых амфібій, якія адкладваюць ікру, у розных відаў неаднолькавая: ад некалькіх дзесяткаў да некалькіх тысяч ікрынак. Калі гармідар шлюбнага перыяду сціхае, ікра застаецца пакінутай на волю лёсу. Як правіла, слізістая абалонка, якая акружае ікрынку, вельмі моцна разбухае ў вадзе і выконвае ролю збіральнай лінзы, што факусуе прамяні на цёмным полюсе яйка, накіраваным заўсёды ўверх. Слізістая абалонка засцерагае таксама яйка ад страты цяпла. Верхняя цёмная частка яйка служыць экранам, які ахоўвае зародак ад згубнага ўздзеяння ультрафіялетавых прамянёў. У амфібій паўночных шырот цёмная верхняя частка ікрынкі садзейнічае яшчэ лепшаму яе праграванню. У паўднёвых відаў, развіццё якіх праходзіць у вечным змроку трапічных лясоў, яйкі бясколерныя або маюць ахоўную (часцей зялёную) афарбоўку. Акрамя таго, ікрынку ў студзяністай абалонцы вельмі цяжка схапіць драпежнікам. Жаўток - пажыўнае рэчыва для зародка - знаходзіцца пераважна ў ніжняй частцы ікрынкі.\nЭмбрыёны развіваюцца за 3-15 сутак, што залежыць ад тэмпературы: чым яна вышэй (да пэўных межаў, зразумела), тым хутчэй ідзе развіццё. Праз некаторы час ікрынкі ператвараюцца ў лічынак або ў апалонікаў, зусім не падобных на бацькоў, у адрозненне ад іншых пазваночных. Такое можна сустрэць толькі ў бясхвостых амфібій. Апалонік куды больш падобны на сваіх продкаў - рыб. Тыя з іх, што толькі вылупіліся з ікрынак, не маюць нават рота, першыя 1-2 сутак жывяцца за кошт рэшткаў жаўтка. Характэрная асаблівасць маладых апалонікаў - вонкавыя жабры махрыстай будовы. У гэты час апалонікі маларухомыя і вісяць на прысосках пустых абалонак яек. Праз некалькі дзён у іх фармуецца рот, аблямаваны махрыстымі губамі. На ўнутранай паверхні губ і па іх краі вырастаюць рады невялікіх рагавых зубочкаў. Дзве рагавыя магутныя сківіцы ўтвараюць нешта накшталт дзюбы. Такая будова рота звязана са спецыфікай харчавання апалонікаў. Яны ў адрозненне ад сваіх бацькоў пакуль яшчэ пераважна вегетарыянцы. Рагавыя зубочкі і дзюба дапамагаюць ім саскрабаць корм (мікраскапічныя зялёныя і дыятомавыя водарасці, ціну, бактэрыі, раслінны дэтрыт, пласты клетак мяккіх водных раслін) з падводных прадметаў і раслін.\nХарчаванне расліннай ежай абумовіла своеасаблівасць будовы стрававальнай сістэмы апалонікаў. У іх адсутнічае страўнік, а кішэчнік вельмі доўгі, адносна і абсалютна большы, чым у дарослых форм. У апалонікаў асобных відаў зубы і дзюба могуць адсутнічаць, яны харчуюцца, працэджваючы ваду: набіраюць яе праз рот і выпускаюць праз жаберныя шчыліны. Завіслыя ў вадзе водарасці, зоапланктон і дэтрыт застаюцца ў роце. Па меры развіцця вонкавыя жабры ў апалонікаў знікаюць і змяняюцца на ўнутраныя. Хвост, які павялічваецца, служыць не толькі органам руху, але і выконвае функцыю дыхання пры дапамозе вялікай сеткі крывяносных сасудаў у скурным покрыве і плаўніковай аблямоўцы. Праз 10-30 дзён каля асновы хваста лічынак з'яўляюцца зачаткі (у выглядзе бугарочкаў) задніх канечнасцей, якія паступова растуць, фармуючы розныя аддзелы і ператвараючыся ў сапраўдныя «жабіны» заднія ногі.\nТолькі пасля канчатковага афармлення задніх канечнасцей з-пад жаберных накрывак прарываюцца наверх сфармаваныя пад скурным покрывам пярэднія канечнасці. З гэтага моманту пачынаецца карэннае змяненне лічынкі (метамарфоз), ператварэнне ў сапраўднае земнаводнае, хоць, вядома, развіццё і да гэтага не спынялася, а органы і сістэмы, неабходныя для існавання на сушы, бесперапынна ўдасканальваліся (з'яўляліся ўнутраныя ноздры, гартань, развіліся лёгкія, сэрца стала трохкамернае, разросся чэрап і г.д.). За некалькі сутак метамарфічных ператварэнняў поўнасцю страчваюцца ўсе якасці вадзяной лічынкі: знікаюць жабры і зарастаюць жаберныя шчыліны, спадаюць рагавыя сківіцы, павялічваюцца вочы, становіцца больш плоскім чэрап, паступова знікае хвост, і апалонік ператвараецца ў маленькую жабку, рапуху або іншае бясхвостае земнаводнае. На гэтым развіццё арганізма не заканчваецца. Яно працягваецца ў большасці выпадкаў ужо на сушы, што становіцца магчымым за кошт карэнных змен і вонкавай, і ўнутранай будовы. Мяняецца характар харчавання - маладыя асобіны становяцца драпежнікамі, пачынаюць паляваць на дробных беспазваночных.\nНе кожная з некалькіх соцень або нават тысяч ікрынак, адкладзеных адной самкай, ператвараецца ў канчатковым выніку ў маладое земнаводнае. Значная частка ікры гіне ад высыхання лужын, ад недахопу кіслароду ў вадаёме або ад вялікай яе колькасці. Мноства няшчасцяў падпільноўвае і апалонікаў: не супраць паласавацца імі рыбы, лічынкі стракоз, драпежныя вадзяныя клапы і жукі (асабліва іх лічынкі), п'яўкі, а таксама шматлікія вадаплаўныя і іншыя птушкі, якія жывуць каля вады. Такім чынам, не толькі «куранят лічаць восенню», але і жабянят таксама. Выхад маладых сяголетак звычайна не перавышае 1-10% ад ліку адкладзеных ікрынак, гэта значыць, прыкладна 5-30 сяголетак на адну самку. Таму большасць земнаводных адкладвае вялікую колькасць яек. Да таго ж ва ўмераных шыротах бацькі бясхвостых амфібій, як правіла, зусім не клапоцяцца пра сваё патомства, іх галоўная функцыя - адкласці як мага болей ікры. У іншых частках зямнога шара, асабліва ў тропіках, бясхвостыя земнаводныя адкладваюць меншую колькасць яек (ад 4 да 200), але ў іх настолькі моцна праяўляецца інстынкт клопату пра патомства, што амаль усе лічынкі паспяхова праходзяць развіццё да стадыі сяголетак.\nАтрад хвастатых амфібій налічвае больш як тры сотні відаў, прыкладна каля 15% ад агульнай колькасці відаў усіх земнаводных. Прадстаўнікі гэтага атрада распаўсюджаны толькі ў Паўночным паўшар'і і больш схільны да пастаяннага знаходжання ў вадзе, чым бясхвостыя. У Беларусі з гэтага атрада вядомы толькі 2 віды - трытоны звычайны і грабеньчаты.\nПа сваёй арганізацыі хвастатыя земнаводныя маюць шмат агульнага з бясхвостымі, што і аб'ядноўвае іх у адзін клас. Аднак маюць асаблівасці, уласцівыя толькі ім. Усе хвастатыя земнаводныя вонкава адметныя прадаўгаватым тулавам, якое пераходзіць у добра развіты хвост. У адрозненне ад бясхвостых яны могуць дасягаць унушальных памераў, хоць сярод іх нямала і дробных форм. Самая буйная з усіх амфібій гіганцкая саламандра мае даўжыню цела каля 160 см, некаторыя паўночнаамерыканскія віды хвастатых - 60-70 см. У большасці відаў хвастатых добра развіты канечнасці, але выкарыстоўваюцца яны толькі для перамяшчэння на сушы. Многія з наземных форм хутка бегаюць, лазяць і могуць рабіць невялікія скачкі (пры дапамозе перапонак паміж пальцамі чапляюцца за розныя няроўнасці, калі лазяць па камянях і кары дрэў), іншыя поўзаюць, змеепадобна выгінаючы цела. У водных форм канечнасці зусім не ўдзельнічаюць у плаванні. З гэтым выдатна спраўляецца доўгі, сціснуты з бакоў, як у рыб, хвост. Чым больш від звязаны з вадой, тым менш развіты канечнасці. У некаторых відаў яны настолькі маленькія ў параўнанні з даўжынёй цела, што жывёлы, апынуўшыся на сушы, не могуць іх выкарыстоўваць і выглядаюць бездапаможнымі (напрыклад, амфіума). Асобныя віды, як сірэна, зусім не маюць пары задніх канечнасцей. Скарачаецца (да 2-3) у іх і лік пальцаў на канечнасцях. У відаў, што жывуць у горных ручаях з імклівым цячэнням, моцныя канечнасці з кіпцюрамі, каб можна было процістаяць цячэнню і трымацца за каменне. Такі від трапляецца, напрыклад, на Далёкім Усходзе - кіпцюрасты трытон.\nХвастатыя амфібіі, як і бясхвостыя, таксама харчуюцца практычна толькі жывёльнай ежай, рознымі беспазваночнымі. Здабычу звычайна хапаюць і трымаюць зубамі, якія ў іх больш дасканалыя, чым у бясхвостых. Язык жа развіты слаба, за выключэннем тыпова наземных форм, у якіх ён такі ж доўгі і выкідваецца, як у большасці бясхвостых.\nДыханне ажыццяўляецца пры дапамозе лёгкіх, скуры і слізістай абалонкі рота. Вялікі хвост павялічвае магчымасці скурнага дыхання. Такія віды, як, напрыклад, пратэі, на ўсё жыццё захоўваюць жабры і жаберныя шчыліны, што паказвае на іх эвалюцыйныя роднасныя сувязі з рыбамі. У тыпова водных форм лёгкіх няма. У іх і крывяносная сістэма нагадвае рыбіну, адсутнічаюць сасуды, што ідуць да лёгкіх, а сэрца - двухкамернае.\nНайбольш цікавы ў хвастатых земнаводных працэс размнажэння. Апладненне ў іх часцей за ўсё ўнутранае без спароўвання. Самцы адкладваюць так званы сперматафор (слізісты мяшочак са спермай) і падвешваюць яго да водных раслін, пакідаючы на дне або іншым прыкметным месцы. Самка знаходзіць мяшочак і захоплівае краямі клаакі, апладніўшы ікру ўнутры цела, пасля чаго аплодненыя ікрынкі выкідваюцца ў ваду. У некаторых відаў апладненне вонкавае, але таксама своеасаблівае. Спачатку самка адкладае мяшочак з ікрой, а потым побач з ім самец падвешвае свой са спермай. У месцы сутыкнення іх абалонкі раствараюцца, сперматазоіды трапляюць у мяшочак з яйкамі і апладняюць іх. І толькі ў асобных відаў хвастатых адбываецца спароўванне (нават на сушы), калі самец і самка абвіваюць адно аднаго і збліжаюцца клаакамі. Часам самец пры гэтым трымае самку зубамі, пакуль не перадасць ёй сперматафор.\nСамцы хвастатых земнаводных не здольны, як бясхвостыя, клікаць самак песнямі, а ў перыяд размнажэння наладжваюць шлюбныя гульні (комплекс рухаў, накіраваных на тое, каб звярнуць на сябе ўвагу самкі). Акрамя таго, самцы многіх відаў становяцца ў гэты час даволі прывабнымі: з'яўляецца яркая афарбоўка, разрастаецца хваставая плаўніковая аблямоўка. Менавіта ў шлюбны перыяд у самцоў кіпцюрастага трытона з'яўляюцца кіпцюры (у самак і непалаваспелых самцоў іх няма), каб трымацца каля прымацаванага сперматафора і залучыць самку, якая плыве па хуткім цячэнні.\nПладавітасць хвастатых параўнальна невялікая: адна самка можа адкласці ад 2-5 да 600-700 яек. Яны вельмі клапатліва адносяцца да ікры. Ікра звычайна адкладваецца невялікімі порцыямі, скрытна сярод воднай расліннасці або ў спецыяльна пабудаваныя гнёзды, часам кожная ікрынка загортваецца ў лісты раслін. Нярэдка дарослыя ахоўваюць ікру і лічынак. Так, дрэвавыя саламандры адкладваюць ікру на дрэвах, у пазухах лістоў або парасткаў, дзе можна знайсці ваду, аберагаючы ікрынкі ў стадыі развіцця.\nЛічынкі, што вылупіліся з яек, знаходзяцца на больш позняй стадыі развіцця. Яны сфармаваны лепей, чым лічынкі бясхвостых. Гэта звязана з тым, што яйкі бясхвостых больш буйныя і маюць большы запас жаўтка. Метамарфоз лічынак адбываецца паступова. Яны вельмі падобныя да сваіх бацькоў, асабліва калі праразаюцца канечнасці. У лічынак хвастатых не развіваюцца ўнутраныя жабры, а дзейнічаюць вонкавыя на працягу ўсяго лічынкавага перыяду. Паводле характару харчавання яны не адрозніваюцца ад бацькоў: кормяцца жывёльнай ежай, калі палююць на дробных беспазваночных. Развіццё завяршаецца пераходам да лёгачнага дыхання і знікненнем вонкавых жабраў. Пасля гэтага наземныя формы могуць упершыню ступіць на сушу, а тыпова водныя - набраць паветра ў лёгкія, высунуўшыся з вады.\nЯк прыстасаванне да неспрыяльных умоў (у асноўным да нізкіх тэмператур) у некаторых відаў хвастатых земнаводных вядома і жыванараджэнне. Самка, калі носіць у сабе яйкі, якія развіваюцца, можа саграваць іх, выбіраючы больш прагрэтыя ўчасткі вадаёма або сушы. Часам развіццё яек унутры яйкаводаў цягнецца вельмі доўга - каля 10 месяцаў. Бывае і так (у эўрапейскага пратэя), што пры добрых умовах яйкі выкідваюцца ў ваду, а пры дрэнных застаюцца ў целе самкі, але развіваюцца пры гэтым нямногія. Лічынкі, якія хутчэй развіваюцца, выкарыстоўваюць жаўток адсталых у развіцці яек.\nПрыстасавальны характар носіць неатэнія - здольнасць лічынак размнажацца. Лепш за ўсё яна вывучана ў тыгравай амбістомы, якая жыве ў Паўночнай Амерыцы. У неглыбокіх, добра прагрэтых вадаёмах з невялікай колькасцю кіслароду лічынкі завяршаюць метамарфоз, ператвараюцца ў амбістом і пакідаюць воднае асяроддзе. У глыбокіх, а таму больш халодных і насычаных кіслародам вадаёмах лічынкі хутка растуць, але захоўваюць патрэбныя ў вадзе вонкавыя жабры, хвост плаўніковага тыпу і нават ствараюць на сябе падобных.\nПры змяненні ўмоў асяроддзя, калі вадаёмы пачынаюць паступова высыхаць, лічынкі метамарфуюць і жывуць на сушы. Акрамя таго, прычынай неатэніі ў прыродзе лічыцца недахоп ёду ў навакольным асяроддзі. Гэта выклікае недаразвіццё шчытападобнай залозы, гармон якой (тыраксін) рэгулюе развіццё маладых асобін у пазваночных жывёл.\nНеатэнічных лічынак некаторых паўночнаамерыканскіх амбістом, якіх называюць аксалотлямі, разводзяць у нас акварыумісты-аматары. Іх таксама выкарыстоўваюць як лабараторных жывёл для правядзення розных эксперыментаў.\nАтрад бязногіх амфібій налічвае каля 60 відаў, распаўсюджаных толькі ў вільготных тропіках Азіі, Афрыкі і Амерыкі. Гэта вельмі своеасаблівыя амфібіі, якія нагадваюць буйных чарвей або змей і маюць у даўжыню 30-120 см. Невыпадкова атрад складаецца з адзінага сямейства - чарвягаў. Цела бязногіх з кольцавымі перацяжкамі, якія дзеляць яго на сегменты. Хваста няма. Скура з дробнымі лускавінкамі з залоз, якія выдзяляюць едкую слізь. Трапляюцца бязногія ў асноўным у рыхлай глеб


Красавіцкія тэзісы аб сельскай гаспадарцы | | Вести 24 by\nДык вось, на дзьвярах той крамы маленькая цыдулька з надпісам: «Лазня працуе таксама ў пятніцу». Хто быў, той ведае, што шчырасць лазні выклікае размовы пра набалелае. Там я і знайшоў тыя самыя «бесхозяйственность и разгильдяйство». Не, не ў самой лазні, а паслухаўшы апавяданні мясцовых хлопцаў і старэйшых за мяне дзяцькаў. У лазні мне спадабалася: не «стэрыльны» СПА салон, але натопленная дровамі парная з ліпавым венікам з суквеццямі (!) і бярозавым сокам. Пайшла яна на 100%. З сямі парыльшчыкаў, толькі адзін працуе ў саўгасе, астатнія ці “дармаеды” ці працуюць па найму ў розных арганізацыях па раёну. Таму прозвішча новага старшыні саўгаса (так раней называлася гаспадарка, а зараз племзавод «Заказельскі» – дзяржаўнае унітарнае сельскагаспадарчае прадпрыемства), ведалі толькі 3 чалавекі. На працягу апошніх гадоў 7-8-мі сталага страшыні саўгаса (так мне прасцей разумець, чым племзавод), гаспадарка так і не атрымала. Бягучасць кадраў. Пры чым усе вінавацяць у крызісе старшыню саўгаса, які быў яшчэ раней і больш за 10 гадоў кіраваў гаспадаркай. Кажуць, што з яго пачаўся развал саўгаса, а ўзятыя у той час крыдэты вісяць да сёнешняга часу. Кажуць, што пазыкі бралі нават на тое, каб тое-сёе падмазаць да прыезду прызідэнта ў гаспадарку. Агульная сумма даўгоў складае 400 млрд. старымі грашыма. Я ў гэта асабіста не веру, але так кажуць мясцовыя. Кажуць таксама, што ў саўгасе скралі ўсё, што можна скрасці. Дык вось яны: “бесхозяйственность и разгильдяйство”?!


Білет 5. Гісторыя Беларусі — Гісторыя Беларусі, 11 класс | Супер Решеба\n11 класс Решебник по Истории Гісторыя Беларусі Білет 5\nБілет 5. Гісторыя Беларусі\n1. Развіццё культуры на беларускіх землях у ІХ — сярэдзіне ХІІІ ст. Рэлігійна-асветніцкія дзеячы\n1. Пашырэнне хрысціянскай веры на беларускіх землях пачалося з Х ст. У 992 г. князь Ізяслаў заснаваў у Полацку епархію — вялікую царкоўную акругу. Рагнеда і Ізяслаў сталі першымі хрысціянамі ў Полацкім княстве. Хрысціянства на працягу некалькіх стагоддзяў распаўсюджвалася ў саперніцтве з язычніцтвам (мнагабожжам). З ІХ па ХІІІ ст. яны існавалі разам, бо язычніцтва мела глыбокія старажытныя карані.\n2. У Полацкім княстве развівалася пісьменнасць. Выключную навуковую каштоўнасць маюць берасцяныя граматы — бярозавая кара з літарамі, надрапанымі на ёй. Такія граматы знойдзены археолагамі ў Віцебску і Мсціславе. У першай палове ХІ ст. пачалося летапісанне — запіс падзей па гадах (летах) у храналагічнай паслядоўнасці. У пачатку ХІІ ст. манахам Нестарам была створана «Аповесць мінулых гадоў» — летапіс, які змяшчае звесткі аб Рагвало ду, Рагнедзе, Ізяславу, Усяславу Чарадзею, бітве на Нямізе і іншых падзеях з жыцця ўсходніх славян. Самай ранняй рукапіснай кнігай на тэрыторыі Беларусі з’яўляецца створанае ў ХІ ст. Тураўскае евангелле, упрыгожанае застаўкамі — вялiкiмі рознакаляровымі літарамі. Матэрыялам для рукапісных кніг у той час служыў пергамент — спецыяльна вырабленая скура цялят. Вокладкай былі дзве дошкі, абцягнутыя скурай, а закрывалася кніга з дапамогай спражкі.\n3. Рэлігійна-асветніцкія дзеячы XII ст. садзейнічалі распаўсюджванню пісьменнасці. Свядомы жыццёвы выбар зрабіла ў 12-гадовым узросце Прадслава — дачка полацкага князя, унучка знакамітага Усяслава Чарадзея. Аб яе жыццёвым шляху і дзейнасці распавядаецца ў жыціі. Даведаўшыся аб намеры бацькі заручыць яе з будучым мужам-княжычам, яна выбрала служэнне Богу і тайна збегла з дому ў жаночы манастыр, дзе атрымала імя Еўфрасіння. Пазней яна заснавала жаночы і мужчынскі манастыры, у якіх перапісваліся царкоўныя кнігі. Справа гэта была ў той час вельмі цяжкай, на перапісванне адной кнігі звычайна патрабавалася ўсё жыццё. Еўфрасіння стала першай вядомай жанчынай-кнiгапicцам. Ужо пад канец жыцця яна адправілася ў далёкае і цяжкае падарожжа ў Святую зямлю (Іерусалім), дзе і памерла. Еўфрасіння Полацкая — першая жанчына з усходніх славян, якую праваслаўная царква абвясціла святой.\nВыдатным рэлігійным асветнікам XII ст. стаў тураўскi епіскап Кірыла. Ён на пэўны час замураваўся ў невялічкай манастырскай вежы (стаўпе, які меў некалькі паверхаў) і жыў пустэльнікам — у ізаляцыі ад іншых людзей. Кірыла Тураўскі не толькі чытаў тут кнігі, але і пісаў «словы» — звароты да вернікаў, малітвы-споведзі, аповесці-прытчы, якія маюць характар павучанняў. За красамоўства Кірылу Тураўскага празвалі Златавустам, які «паче всех воссиял на Руси».\n4. Выдатным помнікам мураванага дойлідства (будынкам, узведзеным з камянёў і цэглы, змацаваных растворам) з’яўляецца пабудаваны ў сярэдзіне ХІ ст. у Полацку пры князю Усяславу Брачыславічу (Чарадзею) Сафiйскі сабор. Слова «Сафія» азначае «Божая мудрасць», якая, па ўяўленні вернікаў, кіравала Сусветам. Гэта быў трэці храм такога тыпу, пабудаваны на землях усходніх славян пасля Кіеўскай і Наўгародскай Сафій. Пры будаўніцтве сабора выкарыстана плоская цэгла — плінфа. Унутраная паверхня храма была аздоблена фрэскамі — роспісам вадзянымі фарбамі па свежай тынкоўцы. На працягу ХІІ ст. у Полацку было ўзведзена дзесяць мураваных аднакупальных культавых пабудоў. Адной з іх стала Спаская царква Спаса-Праабражэнскага манастыра, пабудаваная па просьбе Еўфрасінні\nПолацкай дойлідам Іаанам (Іванам) за 30 тыдняў.\nДа сённяшніх дзён часткова захавалася Каложская (Ба ры саглебская) царква, пабудаваная ў ХІІ ст. у Гродне. Сцены царквы ўпры гожаны ўстаўкамі з каляровага паліраванага каменю і керамічнымі пліткамі, якія ўтваралі пэўны малюнак. Асаблівасцю царквы з’яўляецца вялікая колькасць галаснікоў — гліняных збаноў, умураваных у сцены для таго, каб было добра чуваць малітву і голас святара.\nПомнікам абарончага дойлідства з’яўляецца пяціярусная, вышынёй 30 м, Камянецкая вежа, пабудаваная ў ХІІІ ст. на Брэстчыне з жоўтай і карычневай цэглы.\n5. Шэдэўрам старажытнага мастацтва з’яўляўся шасціканцовы крыж, зроблены ў тэхніцы перагародчатай эмалі майстрам Богшам (у хрышчэнні Лазар) па заказе Еўфрасінні Полацкай у 1161 г. Крыж выраблены з кіпарысавага дрэва. Яго паверхня абкладзена залатымі, а бакі — сярэбранымі пласцінамі. На залатых пласцінах змешчаны выявы святых, выкананыя рознакаляровымі эмалямі. У гэтым крыжы знаходзіліся часцінкі дрэва з крыжа, на якім быў распяты Ісус Хрыстос, мошчы святых. Адноўлены ў ХХ ст. вобраз крыжа лiчыцца хрысціянскай каштоўнасцю беларусаў.\n2. Палітыка індустрыялізацыі і калектывізацыі сельскай гаспадаркі ў БССР у другой палове 1920-х — 1930-я гг\n1. Асаблівасці і вынікі правядзення індустрыялізацыі ў БССР. У 1925 г. на ХІV з’ездзе Усесаюзнай Камуністычнай партыі (бальшавікоў) было прынята рашэнне аб правядзенні палітыкі сацыялістычнай індустрыялізацыі. Індустрыялізацыя ў БССР праходзіла як састаўная частка працэсу стварэння буйной машыннай вытворчасці ва ўсіх галінах народнай гаспадаркі СССР, і перш за ўсё ў прамысловасці.\nУ першыя гады індустрыялізацыі ў рэспубліцы развіваліся харчовая, гарбарная, тэкстыльная і швейная прамысло васць, а таксама галіны прамысловасці па перапрацоўцы драўніны (ляс ная, дрэваапрацоўчая, папяровая) і мінеральнай сыравіны (паліўная, хімічная).\nУ 1928—1929 гг. быў распрацаваны першы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі — пяцігодка. У ім прадугледжвалася стварэнне сельскагаспадарчага машынабудавання, будаўніцтва новых і пераабсталяванне старых прадпрыемстваў. Памежнае становішча Беларусі рабіла немэтазгодным размяшчэнне на яе тэрыторыі прадпрыемстваў цяжкай прамысловасці.\nІндустрыялізацыя ў БССР, як і ў СССР, праходзіла фарсіраванымі (паскоранымі) тэмпамі пад лозунгам «Пяцігодку — за чатыры гады». У гады першай пяцігодкі ў 1928—1932 гг. былі пабудаваны і пачалі працаваць швейная фабрыка «Сцяг індустрыялізацыі» і панчошна-трыкатажная фабрыка імя КІМ (Камуністычнага Інтэрнацыянала моладзі) у Віцебску, Магілёўская фабрыка штучнага валакна, Бабруйскі і Гомельскі дрэваапрацоўчыя камбінаты, завод сельскагаспадарчых машын у Гомелі і інш.\nУ выніку другой і трэцяй пяцігодак (1933—1937; 1938—1941 гг., не завершана ў сувязі з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны) прамысловасць рэс пуб лі кі папоўнілася Крычаўскім цэментавым, Магілёўскім аўтарамонтным заводамі, Мінскім радыёзаводам, Рагачоўскім кансервавым заводам, кандытарскімі фабрыкамі «Камунарка» ў Мінску і «Спартак» у Гомелі, Барысаўскай макароннай і Мінскай каўбаснай фабрыкамі. Пры гэтым пераважала лёгкая прамысловасць, якая мела перапрацоўчы характар і была накіравана на выраб тавараў народнага спажывання.\nУ выніку фарсіраванай індустрыялізацыі БССР да канца 1930-х гг. ператварылася ў індустрыяльна-аграрную краіну, дзе ўсталявалася адзіная дзяржаўная форма ўласнасці на сродкі вытворчасці.\n2. Прычыны і асаблівасці правядзення калектывізацыі ў БССР. У 1927 г. на ХV з’ездзе Усесаюзнай Камуністычнай партыі (бальшавікоў) было прынята рашэнне аб правядзенні палітыкі калектывізацыі сельскай гаспадаркі. Прычыны яе правядзення вызначаліся неабходнасцю пераводу вёскі на рэйкі буйной машыннай вытворчасці і забеспячэння горада сельскагаспадарчай сыравінай і прадуктамі спажывання. Ажыццяўленне фарсіраванай індустрыялізацыі патрабавала значных сродкаў, якія вырашана было атрымаць за кошт вёскі.\nЗ 1929 г. калектывізацыя становіцца галоўнай лініяй камуністычнай партыі ў вёсцы, хаця неабходныя ўмовы для гэтага яшчэ не паспелі скласціся. У савецкую гісторыю 1929 г. увайшоў пад назвай «год вялікага пералому». Запісванне сялянства ў калгасы (калектыўныя гаспадаркі) адбывалася з парушэннем прын цыпу добраахвотнасці, прымусова, з шырокім выкарыстаннем пераважна адміністрацыйна-сілавых метадаў. Гэта не адпавядала распрацаванаму У. І. Леніным кааператыўнаму плану, асноўнымі прынцыпамі якога былі добраахвотнасць пры стварэнні сялянамі кааператываў і паступовы пераход ад простых да больш складаных форм кааперацыі.\nТых, хто не жадаў запісвацца ў калгасы, прылічвалі да кулацтва. У адносінах да іх праводзілася раскулачванне. У ходзе яго выкарыстоўваліся меры гвалтоўнага адымання збожжа ў сялян, нярэдка ўсяго цалкам, што прыводзіла да голаду. Кулакоў высялялі за межы Беларусі ў Сібір і ў паўночныя раёны СССР. У грамадстве ствараўся вобраз кулака як ворага народа.\nПры стварэнні калгасаў у іх абагульваліся як асноўныя сродкі вытворчасці, якія раней належалі самім сялянам, так і іх уласная свойская жывёла (каровы, коні, свінні, куры) і нават прадметы дамашняга ўжытку, што выклікала супрацьдзеянне сялян, якія нават пачалі масавы забой сваёй жывёлы.\nУ калгасах працу аплачвалі не грашыма, а прадукцыяй у канцы года па колькасці адпрацаваных дзён — так званых працадзён. З сярэдзіны 1930-х гг. у калгасах рэс пуб лі кі быў устаноўлены мінімум выпрацоўкі працадзён — 80. Калгаснікаў, якія не выраблялі мінімуму, прыцягвалі да адміністрацыйнай адказнасці.\nУ 1932—1933 гг. у СССР і БССР быў уведзены пашпартны рэжым. Аднак калгаснікі пашпартоў не атрымалі. Іх маглі прымаць на працу ў гарадах толькі пры наяўнасці даведкі ад праўлення калгаса аб яго згодзе на адыход калгасніка.\nДля забеспячэння калгасаў тэхнікай былі створаны машыннатрактарныя станцыі (МТС), а пры іх — палітычныя аддзелы, якія строга выконвалі партыйную лінію пры правядзенні калектывізацыі. Першая МТС у БССР была створана ў 1930 г. у мястэчку Койданава (сучасны Дзяржынск).\nУ выніку правядзення суцэльнай калектывізацыі ў БССР была створана матэрыяльна-тэхнічная база, неабходная для далейшага індустрыяльнага развіцця рэспублікі. Працэс пераводу сялянскай гаспадаркі з індывідуальнай у калектыўную адбываўся з парушэннямі прынцыпаў добраахвотнасці і паступовасці, што прывяло да дэфармацыі законнасці і страты эканамічнага эфекту.\n3. Параўнальная характарыстыка падзей гісторыі Беларусі па прапанаваных прыкметах\nПараўнанне адносін да напалеонаўскіх войскаў з боку розных пластоў насельніцтва Беларусі ў перыяд Айчыннай вайны 1812 г.\nдля параўнання Шляхта і магнаты Сяляне\nабяцанняў Напалеона Спадзяваліся на аднаўленне Рэчы Паспалітай, чаго не адбылося Спадзяваліся на скасаванне\nпрыгоннага права, як гэта\nбыло зроблена ў Княстве\nАдносіны да баявых дзеянняў\nвойскаў Урачыста віталі напалеонаўскія войскі. Дапамагалі ўласнымі\nсродкамі камплектаваць воінскія падраздзя ленні Супрацiўляліся правядзенню рэквiзiцый (прымусоваму адбіранню маёмасцi i жывёлы на карысць армii) i рабаўнiцтву\nАдносіны да палітыкі французскай адміністрацыі Увайшлі ў склад Часовага ўрада Вялікага Княства Літоўскага Аказвалі супраціўленне нарыхтоўцы прадуктаў з мэтай абароны сваёй маёмасці\nШляхта і магнаты першапачаткова на падставе абяцанняў Напалеона падтрымалі яго войскі і палітыку французскай адміністрацыі. У чэрвені 1812 г. у Вільні быў створаны Часовы ўрад ВКЛ, які складаўся з мясцовай знаці. Ад яго патрабавалася перш за ўсё забяспечваць усім неабходным і папаўняць рэкрутамі армію Напалеона. Гэта не апраўдвала спадзяванняў мясцовай шляхты адносна палітыкі Напалеона. Частка яе працягвала падтрымліваць расійскага імператара Аляксандра I.\nНа сялянскае і мяшчанскае саслоўі лёг асноўны цяжар наступстваў баявых дзеянняў і забеспячэння ўсім неабходным ваюючых армій. Усё гэта разам з рашэннем Напалеона захаваць прыгоннае права ў Літве і Беларусі выклікала незадавальненне з боку беларускіх сялян. У такіх умовах сяляне аказвалі супраціўленне камандам нарыхтоўшчыкаў і нават стваралі атрады самаабароны.


14:32 18 кастрычніка 2019\n11:54 13.02.2017 (абноўлена 12:05 13.02.2017) Атрымаць кароткую спасылку\nУ Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі ўжо запісана каля 80 дыскаў, на якіх "у лічбе" выкладзены выданні па выяўленчым мастацтве, архітэктуры, віртуальныя падарожжы па музеях свету, даведнікі і, канечне, электронныя выданні.\nМІНСК, 13 лют — Sputnik. З 13 лютага Нацыянальная бібліятэка Беларусі адкрыла для прагляду карыстальнікаў пастаянна дзеючую віртуальную выставу, прысвечаную 95-годдзю з дня нараджэння народнага мастака Беларусі Міхаіла Андрэевіча Савіцкага (1922-2010).\nЦяпер для таго каб даведацца пра жыццёвы і творчы шлях аднаго з выбітных беларускіх жывапісцаў, прадстаўніка "суровага стылю", не абавязкова ісці ў музей. Дастакова толькі зайсці на віртуальную старонку музея "Споведзь мужнасці і любові", каб пазнаёміцца з кароткай біяграфіяй Савіцкага; яго асноўнымі працамі, у тым ліку — ўражлівай і незабыўнай серыяй карцін "Лічбы на сэрцы"; кнігамі і артыкуламі пра жыццё і творчасць мастака; ілюстрацыямі Міхаіла Андрэевіча да дзіцячых кніг. Дапаўняюць выставу шматлікія фатаграфіі.\nНаогул гэта не першы віртуальны праект Нацыянальнай бібліятэкі. З 25 студзеня працуе віртуальная выстава "Электронныя выданні з фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі". У экспазіцыі прадстаўлены аўдыякнігі, электронныя энцыклапедыі, мастацкія фільмы, спектаклі і іншыя электронныя выданні з фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Гэта каля 80 дыскаў, якія сістэматызаваны ў восем тэматычных раздзелаў. Сярод іх выданні па выяўленчым мастацтве, архітэктуры, віртуальныя падарожжы па музеях свету, даведнікі па Беларусі і іншая цікавая інфармацыя.\nАсаблівае месца займае раздзел, прысвечаны электронным выданням, створаным спецыялістамі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.\nНацыянальная бібліятэка Беларусі, Міхаіл Савіцкі, Беларусь


Някляеў: гэтыя «інтрыгі, барацьба за грошы, партфелі, месцы» выяўляюць чалавечую натуру | Народная Воля\nНякляеў: гэтыя «інтрыгі, барацьба за грошы, партфелі, месцы» выяўляюць чалавечую натуру\n– Распавядзіце, калі ласка, пра тое, што Вы любіце? Можа, есці, выпіваць, працаваць, глядзець, слухаць, чытаць? Ці любіце Вы палітыку так, як пісаць?\n– Ды, бадай, люблю ўсё з названага. Прапановы жыцця ўвогуле нельга не любіць. Нідзе ў іншым месцы гэтакіх прапаноў няма.Калі чалавек не любіць смачна паесці, са смакам выпіць кілішак, ён хворы. Я не хворы. Калі чалавек не любіць працаваць, ён лайдак. Я не лайдак. Дзякуй Богу, я не сляпы і не глухі, і люблю глядзець фільмы, карціны, слухаць музыку.\nРаней больш любіў чытаць, чым пісаць. Цяпер як бы ўсё прачытана. У літаратуры не так шмат арыгінальных сюжэтаў, усе асноўныя сэнсы выказаныя, і большасць новых тэкстаў так ці інакш – рэмэйкі колішніх. Праўда, аўтары іх пра тое не падазраюць, шчыры мяркуючы, што ствараюць нешта прынцыпова новае».\n– Што такое каханне?\n– У адной з паэмаў (з умоўнай назваю «Раб», якую праз недахоп часу ўсё ніяк не магу дапісаць) гераіня паэмы (Воля) кажа герою:\nЦі вынікае з гэтага, што каханне (як перакананы адзін з маіх даўніх сяброў) – добраахвотнае рабства? Не. Бо колькі людзей – столькі ж досведаў кахання і столькі ж меркаванняў пра яго.\nМаё першае каханне, пра якое я падумаў, што вось гэта яно і ёсць, звалі Нэлай. Яно апісанае ў рамане «Аўтамат з газіроўкай з сіропам і без». Там амаль усё, апроч аднаго… Калі са мной, шаснаццацігадовым, западозраным у «антысавецкай дзейнасці», правялі «бяседу» ў КГБ, я сказаў пра гэта Нэле. Спытаў жартам: калі сашлюць у Сібір, паедзе яна за мной, як дзекабрыстка, ці не?\nНэла распавяла пра ўсё бацькам, тыя перапалохаліся і забаранілі ёй бачыцца са мной. Пра гэта Нэла і паведаміла мне ў запісцы, якую перадала праз сяброўку: «Мы з табой болей не ўбачымся».\nМая жонка Вольга была побач са мной, калі мяне збіваў спецназ «Алмаз», была ў шпітальнай палаце, з якой выкрадаў мяне спецназ «Альфа» (ад якога яна спрабавала нават бараніць мяне), а назаўтра пасля крывавага здушэння Плошчы 2010 года, калі Менск замарозіла страхам, стаяла, маленькая, адна перад усім светам, распавядаючы пра бандытаў, які збівалі ні ў чым не вінаватых людзей, пра рэжым, які пакідаў гэтых людзей у турмы…\nЗ гэтага і паднялася ў свеце хваля падтрымання палітвязняў, пачаўся ціск на рэжым. І дзесяць дзён і начэй, пакуль не дазналася, што я жывы, Вольга ні на імгненне не заплюшчыла вачэй.\nКаханне – найвышэйшая ступень чалавечых адносін. Гатовасць да самаахвярнасці дзеля таго, каго кахаеш. Набліжэнне да Боскай любові, да таго, што зрабіў дзеля нас Хрыстос.\n– Як Вы мяркуеце, ці мае чалавек дазвол на забойства кахання ў сабе?\n– Не ведаю, што тут адказаць. Мне не сустракаліся людзе, якія б свядома забівалі ў сабе каханне. А ўсё, што я пра гэта чытаў, мела прычынай ці паталогію, ці здраду.\n– Я хацеў пагутарыць пра кахання з пункту гледжання навукі з адным псіхіятрам, і ён даў, на думку некаторых людзей, вельмі ёмісты адказ: «Я не сексапатолаг». Увогуле, як Вы лічыце, у прыродзе кахання мужчыны да жанчыны якое месца займае сексуальная цяга?\n– Калі вучыўся ў літінстытуце ў Маскве, мімалётна быў закаханы ў адну студэнтку (якая стала потым знакамітай акторкай) інстытуту кінематаграфіі – і хадзіў з ёй на лекцыі. І там часцяком чуў, як Аляксандр Даўжэнка (вядомы рэжысёр, які выкладаў у тым інстытуце) набраў свой курс і на першых занятках сказаў:\n«Усё мастацтва, у тым ліку кіно, гэты тры сюжэты. Першы: ён жадае, яна – не. Другі: яна жадае – ён не (ці не здольны жадаць). І трэці (ну, напрыклад, сюжэт «Рамэа і Джульеты»): яны жадаюць – ім замінаюць. Хто згодны з гэтым, заставайцеся, я буду вучыць вас рэжысуры. Хто не згодны – для тых я наўмысна пакінуў дзверы адчыненымі».\nЯно нібыта так, ва ўсякім выпадку з гэтага ўсё пачынаецца. І не толькі ў Даўжэнкі (ці Фрэйда). Але колькі яно на гэтым трымаецца?.. Ніводная закаханая пара не справіла б не тое што залатое ці срэбнае, а нават драўлянае вяселля, калі б толькі гэтым каханне сілкавалася. Так што згаданаму псіхіятру я з сексапаталагічным ухілам я б таксама раіў падлячыцца.\n– Вось Вы – чалавек, які піша, мае дар на выраз сваіх перажыванняў і думак. Навошта Вам палітыка? Усе прызнаюць, што палітыка ёсць бруд, лухта, інтрыгі, бар\nацьба за грошы, партфелі, месцы. Навошта гэта душы паэта?\n– Досвед, займеты ў палітыцы, не займеў бы я ні ў адной іншай сферы дзейнасці. Менавіта гэтыя «інтрыгі, барацьба за грошы, партфелі, месцы», а найперш – барацьба за ўладу – выяўляюць чалавечую натуру, агаляюць і напінаюць чалавечыя адносіны напоўніцу. І пра ўсё гэта, калі дасць Бог на тое час і сілы, я яшчэ спадзяюся напісаць.


«Беларусы: станаўленне этнасу і нацыянальная ідэя». Прадмова | Arche.by\nтэкст: Вячаслаў Насевіч\nТэксты, сабраныя пад гэтай вокладкай, пісаліся на працягу двух дзесяцігоддзяў для розных выданняў і розных чытачоў. Натуральна, што ў іх шмат паўтораў. Была ў мяне думка павыдаляць іх, але хай застаецца так, як пісалася некалі. Старыя артыкулы — гэта і дакументы свайго часу. І калі я раз за разам паўтараў нейкую думку — значыць, мне гэта падавалася асабліва важным, хацелася данесці да як мага шырэйшай аўдыторыі.\nПарадак твораў у зборніку не храналагічны, а тэматычны. Адкрывае яго параўнальна нядаўні метадалагічны артыкул «Да пытання пра аб’ектыўнасць гістарычнага даследавання», у якім адлюстраваны вынік маіх разважанняў пра сэнс працы гісторыка. З ім вельмі шчыльна пераклікаецца заключная, адасобленая трыма «зорачкамі» частка артыкула «Праблемы ўтварэння ВКЛ: агляд беларускай гістарыяграфіі», у якой тая ж выснова падаецца на прыкладзе канкрэтнай гістарыяграфічнай праблемы. Чаму пытанне дасягальнасці «аб’ектыўнай ісціны» падаецца мне настолькі важным, каб пачынаць менавіта з яго? Паспрабую растлумачыць.\nЧас ад часу я сустракаю на гістарычных форумах і ў блогах ацэнкі сваёй працы як гісторыка. Сярод станоўчых даволі часта паўтараюцца азначэнні маёй аб’ектыўнасці, незаангажаванасці, вольнасці ад розных «закідонаў». А калі мяне лаюць, то часцей за ўсё — якраз за адваротнае: за прадузятасць, ідэалагізацыю, нават цемрашальства. Быў, помніцца, такі пост на адным форуме: «Насевіч — гісторык-лукашыст». Гэтую заклапочанасць тым ці іншым бокам ангажаванасці я растлумачыў для сябе так: людзі шукаюць у гістарычных творах зусім не «чыстую ісціну» — яны шукаюць пацвярджэння слушнасці сваіх ужо сфармаваных перакананняў. Калі знаходзяць — то і аўтар адразу становіцца аўтарытэтным, вартым увагі. Калі ж замест чаканай падтрымкі сустракаюць абвяржэнне — крыўдзяцца зусім як дзеці, у якіх адабралі ляльку. Прытым аўтара, які не спраўдзіў іхніх чаканняў, лаюць якраз за тое, што ён замест ісціны служыц ь ідэалогіі.\nСпярша я было таксама пакрыўдзіўся: чаму ім можна, а мне нельга? Але хутка зразумеў, што і мне заўжды было можна. Хіба я шукаю станоўчых ацэнак не дзеля таго, каб лішні раз пераканацца, што мае погляды слушныя? Вось, маўляў, і людзі хваляць — значыць, маю рацыю. А калі хаюць? Не можа ж гэта значыць, што мая пазіцыя сапраўды памылковая! Адразу робіцца відавочным, што хаюць тыя, хто апантаны нейкай ідэяй (то значыць «ідэалагічна заангажаваны»), а калі ідэя іх адрозная ад маёй — то, само сабой, няслушная.\nВыснова з гэтага атрымлівалася такая, што маю аб’ектыўнасць хваляць тыя, хто апантаны аднымі са мной «закідонамі». І нічым мы не лепшыя і не горшыя за іншых — проста «закідоны» ў нас свае, а ў іх свае. Такі вось постмадэрнісцкі дыскурс…\nАле ж сцвярджэнне, што ніхто з нас не лепшы і не горшы, пярэчыць самой сутнасці чалавека! Імкненне змагацца за сваё месца ў іерархіі запісана ў нашых генах. Мы ўвесь час прагнем даказаць, што пераўзыходзім іншых хоць у нечым: таўшчыні біцэпсаў, лічбе на банкаўскім рахунку, колькасці алімпійскіх медалёў, галасоў на апошніх выбарах, спасылак на нашы публікацыі… Калі чалавек замест палітычнай альбо спартыўнай кар’еры бярэцца пісаць гістарычныя працы, што\nможа служыць для яго стымулам, крытэрыем поспеху? Альбо прызнанне чытачоў, альбо ўласнае пачуццё: я бліжэй за ўсіх прасунуўся да ісціны.\nПрызнанне — рэч даволі хісткая. Аўтарытэт і навуковая вага пэўнага даследчыка залежаць не столькі ад яго ўласных намаганняў, колькі ад пашыранасці ў яго аўдыторыі тых ідэй, якія ён нібыта прапагандуе, а фактычна — пацвярджае тым, хто і так згодны. Калі ўдала патрапіў — будзеш папулярным, калі не — нікога асабліва не пераканаеш, на свой бок не перацягнеш. Гэта ўжо рулетка нейкая, а не сумленнае спаборніцтва! І паўплываць на вынік можна, толькі калі своечасова\nўспомніць, што найбольшым попытам заўжды карыстаецца «папса», а не высокае мастацтва…\nВось і застаецца — ісці да Ісціны. Але адна рэч — ісціна пазітывісцкая, якой можна ў прынцыпе «авалодаць». Такая, як марксісцка-ленінскае вучэнне, напрыклад (прынамсі, так мяне вучылі ў юнацтве), альбо як вучэнне Святой Царквы (не важна, якой канфесіі). Некаторыя да сёння захавалі адчуванне, што такую ісціну ведаюць. Шчаслівыя! Пазнаць іх лёгка: іншадумцаў яны гатовы забіваць — калі не фізічна, то маральна. Але калі ведаць і памятаць усё, пра што напісана ў прыгаданым мной першым артыкуле, ісціна ператвараецца ў нешта накшталт ці то ката Шродынгера, схаванага ў недасяжнай скрыні, ці то Чэшырскага ката, які на вачах тае ў паветры. Як мерыцца поспехамі ў набліжэнні да такой ісціны?\nШлях тут адзіны: фармуляваць здагадкі, якія паддаюцца праверцы, і нават падказваць, як іх можна было б праверыць. Паспрабуйце, абвергніце! Але не праз прышпільванне абвінавачанняў у заангажаванасці (мы ўжо дамовіліся, што ўсе так ці інакш ангажаваныя), а праз прад’яўленне фактаў, якія з гэтай здагадкай не- сумяшчальныя. І пакуль такія факты не прад’яўлены, Ісціна працягвае ўсміхацца ўсмешкай Чэшырскага ката.\nГалоўным крытэрыем, якім я карыстаўся пры адборы твораў у гэты зборнік, была ўпэўненасць, што большасць выказаных у іх здагадак нікім пакуль што не абвергнута. Праўда, ёсць сярод іх і такія, якія не паддаюцца праверцы. Іх ужо варта адносіць не да навукі, а да літаратуры. Што зробіш, сам я не адразу прыйшоў да сфармуляванага тут прынцыпу і не заўжды яго строга прытрымліваўся. Але спадзяюся, што асноўны стрыжань кнігі вызначаюць здагадкі навуковыя, верыфіцыруемыя. Гэта мой выклік іншым даследчыкам: авалодайце тымі ж метадамі, тымі ж крыніцамі на маім узроўні, а лепш і яшчэ глыбей, і паспрабуйце давесці памылковасць маіх высноў. Не паказаць, што дапушчальна іншае меркаванне (гэтага недастаткова!), а давесці, што маё — недапушчальнае.\nТыя высновы, што вытрымаюць такую праверку, увойдуць у залаты фонд навукі разам з высновамі іншых аўтараў, якія не ўдалося абвергнуць мне і маім калегам. Так і толькі так робіцца сапраўдная навука, і толькі пры наяўнасці такога механізма яна мае права на гэтае званне. У механіцы альбо медыцыне ўсё крыху прасцей: можна пабудаваць машыну ці даць пацыенту лекі на падставе прапанаванай методыкі, і машына альбо запрацуе, альбо не (з пацыентам таксама ўсё хутка будзе зразумела). Праверка гістарычных канцэпцый больш складаная і звычайна не такая відавочная. Таму гісторыя да сёння застаецца помессю навукі і літаратуры. Але я ў свой час, выбіраючы жыццёвы шлях, спыніўся не на літаратуры (хаця і меў да яе такія-сякія здольнасці) і ў гісторыю прыйшоў, каб займацца ёй як навукай.\nШто з гэтага атрымалася — дэманструе гэты зборнік, выданне якога ласкава прапанавала мне рэдакцыя «ARCHE». Апрача метадалагічнага ўступу, ён падзя- ляецца на чатыры часткі, якія адпавядаюць некаторым кірункам маіх навуковых інтарэсаў.\nПершая прысвечана найбольш старажытнаму перыяду чалавечай гісторыі, дакладней — агульным заканамернасцям папуляцыйна-дэмаграфічных працэсаў, якія адбываліся ў той час і вызначылі сучаснае размеркаванне людзей па лінгвістычных, расавых, генетычных супольнасцях. Тое, што ў гэтым раздзеле няшмат публікацый, не азначае, што адпаведная тэма цікавіць мяне менш за іншыя. Хутчэй наадварот. Менавіта дзеля яе я прыйшоў у навуку, ёй была прысвечана мая кандыдацкая дысертацыя, абароненая ў 1991 годзе (артыкул «У пошуках Адама і Евы» змяшчае папулярны пераказ яе высноў), і з таго часу я працягваю адсочваць навуковыя дасягненні ў гэтым кірунку. Дзякуючы гэтаму я, здаецца, ледзь не першым з гісторыкаў зразумеў рэвалюцыйнае значэнне метаду вызначэння папуляцыйнай структуры на падставе маркёраў Y-храмасомы. З’явіўся новы, незалежны ад іншых метад праверкі гістарычных здагадак, і тыя з іх, што гэты метад адназначна абвяргаюць, прыходзіцца «спісваць у архіў», як бы балюча гэта не было для пэўных навуковых плыняў. Так, ужо страціла актуальнасць вельмі пашыраная ў савецкі час канцэпцыя эвалюцыйнай пераемнасці паміж неандэртальцамі і краманьёнцамі. На вачах рушыцца панаваўшая ў апошнія дзесяцігоддзі мода тлумачыць змену археалагічных культур як запазычанне вонкавых рыс, якія мясцовае насельніцтва проста пераймае. Для беларускай аўдыторыі найбольшую актуальнасць мае абвяржэнне пашыранай «балцкай» канцэпцыі, паводле якой беларусы ўяўляюць сабой нашчадкаў старажытнага мясцовага насельніцтва, якое ў нейкі момант перайшло на прынесеную звонку славянскую мову. Высвятляецца, што ўсё было крыху складаней.\nМае ўласныя напрацоўкі, прысвечаныя этнагенезу беларусаў, згрупаваны ў другой частцы зборніка. Такім чынам, ад агульначалавечых праблем мы пераходзім да станаўлення таго этнасу, да якога я сам сябе адношу. Першай тут размешчана храналагічна самая позняя публікацыя, у якой змешчаны выніковыя на сённяшні момант высновы, у тым ліку і з выкарыстаннем генетычных маркёраў. Наступныя публікацыі дазваляюць прасачыць шлях, якім я ішоў да гэтых высноў. Шмат з іх з’явілася ў 90-я гады, калі гэтае пытанне актыўна дыскутавалася. І тое, што я палічыў магчымым паўтарыць у 2012 годзе, застаецца неабвергнутым. Завяршае гэтую частку адзіны тэкст, які дагэтуль не быў надрукаваны. Ён уяўляе сабой мой адказ на пытанні, разасланыя ў 2010 годзе рэдакцыяй расійскага часопіса «Studia Slavica et Balcanica Petropolitana» для запланаванай завочнай дыскусіі «Вытокі беларускай ідэнтычнасці». Прайшло, аднак, ужо амаль два гады, а гэтая дыскусія ў азначаным часопісе так і не адбылася. Таму я вырашыў апублікаваць свой унёсак самастойна. Ён не з’яўляецца вынікам адмысловай даследчай працы, але адлюстроўвае мае ўяўленні аб тым, як адбываўся пераход беларускай этнічнасці са схаванай формы ў яўную — форму нацыянальнай свядомасці ў яе сучасным разуменні. Гэта мой унёсак у разгляд той «асобнай тэмы», згадкай пра якую я завяршыў свой нарыс «Асноўныя вехі этнагенезу беларусаў».\nТрэцяя частка зборніка пераводзіць чытача ад пытанняў утварэння беларусаў як этнасу да ўтварэння той дзяржавы, якая зрабіла магчымым яго фармаванне — Вялікага Княства Літоўскага. Асноўная частка тэкстаў таксама была створана ў 1990-я гады, але абрамляюць яе два найноўшыя артыкулы. Першы з іх змяшчае агляд беларускай гістарыяграфіі на азначаную тэму (дарэчы, электронная версія гэтага артыкула з’яўляецца адным з «хітоў» на маім сайце), другі ўяўляе сабой спробу прасачыць, як высновы гісторыкаў адбіваюцца ў свядомасці іх чытачоў.\nАпошняя частка прысвечана больш вузкапрафесійным пытанням і дае ўяўленне найперш пра інструментарый і метады, якімі карыстаецца гісторык у сваёй працы. Частка сабраных там артыкулаў уяўляе сабой вытрымкі з маёй манаграфіі «Традыцыйная беларуская вёска ў еўрапейскай перспектыве», якая была надрукавана на рускай мове. Гэтыя артыкулы дазволяць чытачу пазнаёміцца з часткай выказаных там думак па-беларуску. Аб’ект даследавання тут яшчэ больш звужаны: ад гісторыі майго народа я пераходжу да гісторыі той папуляцыі, з якой паходзяць мае непасрэдныя продкі. Высновы, аднак, я імкнуўся рабіць такія, каб яны мелі цікавасць для ўсіх. Метадалогія такога падыходу выкладзена ў артыкуле «Мікрагісторыя: мінулае ў чалавечым вымярэнні».\nПры ўсёй сваёй разнастайнасці зборнік мае ўсё ж пэўныя тэматычныя абмежаванні. Таму я палічыў немэтазгодным уключаць у яго тэксты пра метадалогію камп’ютарнага мадэлявання і вузкапрыкладныя артыкулы пра пытанні электроннага дакументазвароту і захаванне інфармацыі ў электроннай форме. Іх можна знайсці на маім сайце vln.by, куды я і запрашаю ўсіх зацікаўленых.


Прэйскурант палявання на аленя\nПаляванне Алень Цана\nАленевыя, або аленевыя, або алені (лац. Cervidae) - сямейства парнакапытных млекакормячых, якое змяшчае 51 сучасны выгляд. Аленевыя распаўсюджаныя ў Еўразіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, а таксама былі завезены чалавекам у Аўстралію і Новую Зеландыю.\nХарактэрныя разгалінаваныя рогі, якія маюцца ў наяўнасці толькі ў самцоў. Выключэннямі з'яўляюцца толькі вадзяной алень, у якога наогул няма рагоў, і паўночны алень, у якога рогі носяць абодва падлогі. Рогі скідаюцца кожны год і вырастаюць зноўку. У паўночных аленяў самцы скідаюць рогі ў лістападзе-снежні, а самкі-у траўні-чэрвені пасля цялення, што дапамагае важенкам зімой агароджваць выкапаны ў снезе ягель ад больш моцных, але бязрогіх самцоў.\nсамец трафейных (min) -\nсамец трафейны (max) -\nпапярэдняе жывёла Лось\nнаступнае жывёла Казуля


Пераможам посткавідны сіндром\nОпубликовано: 28.01.2021 08:47:00\nНа Гродзеншчыне другая хваля пандэміі COVID-19 павольна, але ўпэўнена ідзе на спад. Паступова бальніцы і паліклінікі вяртаюцца да звычайнага рэжыму працы. Каб ацаніць шкоду, якую вірус нанёс здароўю нацыі, спатрэбіцца час. Але змагацца з вынікамі і ўскладненнямі хваробы трэба ўжо цяпер. Усе дзевяць санаторыяў вобласці прапануюць паслугі па рэабілітацыі пасля перанесенага каронавіруса. У санаторыі «Жамчужына» наогул распрацавана ўнікальная праграма. На сённяшні дзень у здраўніцы, што размясцілася ў межах горада, палова адпачывальнікаў — нядаўнія пацыенты гродзенскіх стацыянараў.\nСанаторый «Жамчужына» — адна з лепшых здраўніц Гродзенскай вобласці.\nНамеснік галоўнага ўрача па медыцынскай частцы санаторыя «Жамчужына» Таццяна Навіцкая дзеліцца ўласнымі назіраннямі:\n— Як гэта не сумна, але з вірусам COVID-19 так ці інакш сутыкнулася амаль кожная сям'я. Цяжка сустрэць чалавека, які адчуваў бы сябе абсалютна здаровым пасля выпіскі з бальніцы, таму было вырашана распрацаваць праграму рэабілітацыі. Зразумела, што ніякай унікальнай тэхналогіі для ліквідацыі вынікаў не існуе, гэтак жа, як і няма ніякай сакрэтнай пілюлі для хуткага выздараўлення. Кожны чалавек патрабуе індывідуальнага падыходу. Як правіла, ва ўсіх пацыентаў назіраюцца астэнізацыя, слабасць, многіх турбуюць галаўны боль, адышка, прыгнечаны настрой, расстройства сну. Спалучэнне такіх сімптомаў атрымала назву «посткавідны сіндром». На сённяшні дзень 25 з 53 нашых адпачывальнікаў знаходзяцца на рэабілітацыі пасля перанесенай каронавіруснай інфекцыі.\nПраграма рэабілітацыі пасля COVID-19 стартавала ў санаторыі «Жамчужына» з канца лета. За гэты час скарыстацца ёю і аднавіць сваё здароўе паспелі больш за сто чалавек. Рэабілітацыю праходзяць работнікі гродзенскіх прадпрыемстваў, а таксама беларусы з розных куткоў краіны.\n— Хвароба закранула розныя ўзроставыя катэгорыі, таму і ўскладненні зусім розныя. Да нас едуць у асноўным людзі працаздольнага ўзросту, якія хочуць аднавіць сілы пасля хваробы, — распавядае дасведчаны урач. — Таксама дастаткова людзей сталага ўзросту, якія перанеслі вірус у больш цяжкай форме. Вядома, пасля закрыцця межаў мы адчуваем недазагрузку здраўніцы. Застаецца хіба ўспамінаць тыя часы, калі да нас прыязджалі госці з розных краін свету. Плюс гэтай сітуацыі толькі ў тым, што без асаблівых цяжкасцей атрымоўваецца выконваць усе санітарна-эпідэміялагічныя патрабаванні.\nВядома, што ў людзей, якія пакутуюць на хранічныя захворванні лёгкіх, сэрца, нырак і крыві, хвароба працякае цяжэй і часта ўскладняецца дэкампенсацыяй функцый органаў, развіццём міякардыту, арытмій, інсультаў і інфарктаў. Прычым у сэрцы могуць развіцца незваротныя змены.\n— Калі не праводзіць рэабілітацыйныя мерапрыемствы, то існуе рызыка развіцця фіброзу лёгкіх, у аснове якога ляжыць разрастанне злучальнай тканкі ў выніку запалення альвеалярнай сценкі, — прыводзіць довады Таццяна Навіцкая. — Асабліва актыўна гэты працэс ідзе ў першыя 3—6 месяцаў. Менавіта ў гэты час неабходна акцэнтаваць увагу на рэабілітацыі, якая ўключае ў сябе фізіяпрацэдуры, масаж, а таксама дыхальную гімнастыку.\nУ санаторыі за час пандэміі паправілі здароўе больш за сто чалавек, якія перахварэлі каронавірусам.\nЛюдзі, якія перанеслі COVID-19 у цяжкай або сярэдняцяжкай форме, нават пасля выздараўлення некаторы час скардзяцца на адышку. Часам нязначныя фізічныя нагрузкі могуць прыносіць дыскамфорт. Таму пасля працяглай хваробы важна раздыхацца, аднавіць працу лёгкіх у поўным аб'ёме. З гэтым цалкам згодны жыхар Гродна Віктар Адамовіч:\n— З 10 лістапада па 10 снежня праляжаў у бальніцы з двухбаковай пнеўманіяй. Доўга трымалася тэмпература, але, дзякуй Богу, пайшоў на папраўку. Яшчэ калі быў у стацыянары, жонка прынесла «Гродзенскі хімік». Працую на ААТ «Гродна Азот», таму цікаўлюся навінамі. Прачытаў пра магчымасць рэабілітацыі і вырашыў аздаравіцца. Разумееце, як быццам бы ўсё добра, але дыхаць было цяжкавата. Тут, у санаторыі, ужо праз некалькі дзён задыхаў на поўныя грудзі. Заўважыў гэта падчас прагулкі па лесе.\nУ выздараўленні вельмі важнае значэнне мае пазітыўны настрой пацыента.\nЯшчэ адна адпачывальніца Алена Кавалёва таксама з Гродна. Яна перанесла пнеўманію, абцяжараную COVID-19.\n— З кожным днём адчуваю сябе нашмат лепш, — усміхаецца суразмоўца, калі выйшла з саляной «пячоры». — Пасля наведвання псіхолага палепшыўся настрой, нармалізаваўся сон. Спадзяюся, што хутка аднаўлю здароўе канчаткова і змагу стаць паўнавартасным працаўніком. Падчас хваробы больш за ўсё баялася заразіць сваіх блізкіх. На шчасце, гэтага не адбылося, мабыць, дзякуючы таму, што адразу стала выконваць усе меры прафілактыкі.\nПры размовах з адпачывальнікамі санаторыя высветлілася: усе яны маюць сувязь з калегамі і сябрамі, якія ўжо перахварэлі, і разумеюць, што каронавірусная інфекцыя ва ўсіх працякае па-рознаму. Рэабілітацыя патрэбна кожнаму, хто перанёс хваробу, незалежна ад цяжару захворвання. Многія губляюць нюх. Быццам бы самы бяскрыўдны пабочны эфект, але на самай справе няпроста жыць, калі не адчуваеш смаку ежы ці водару любімага парфума. Хіба не?\nУ «Жамчужыне» створаны выдатныя ўмовы для рэабілітацыі пацыентаў.\nЗнайсці свой пазітыў\nЗ канца года да праграмы рэабілітацыі дадалі псіхалагічную дапамогу. Задача — поўнае аднаўленне псіхічнага здароўя, фарміраванне пазітыўнага эмацыянальнага фону, сацыяльных і асабістых мэт, каб у далейшым пацыенты маглі вярнуцца да звыклага жыцця ў стане гармоніі душы і цела.\nМедыцынскі псіхолаг Ганна Скорб займаецца як з групамі, так і па індывідуальнай праграме:\n— З прыходам пандэміі COVID-19 мы апынуліся ў зусім новых умовах. Карціна свету кожнага чалавека напоўнілася нязвыклымі падзеямі, трывогай, страхам, псіхалагічным напружаннем. Для многіх стабільнае і зразумелае змянілася ў адно імгненне, асабліва для людзей, якія сутыкнуліся з захворваннем твар у твар. Яно практычна заўсёды стварае добрую глебу для фарміравання і замацавання ў псіхіцы негатыўных думак і ўстановак, мяняе паводзіны чалавека, яго рэакцыю на сітуацыі, што не лепшым чынам адбіваецца на сацыяльным баку жыцця і на асабістых адносінах.\nПасля працяглай хваробы трэба аднавіць працу лёгкіх у поўным аб'ёме.\nУ гэтай сітуацыі ў псіхалогіі чалавека фарміруецца ў той ці іншай ступені посттраўматычны стрэсавы настрой. Трапляючы ў стацыянарныя ўмовы, у большасці пацыентаў назіраецца шэраг клінічных сімптомаў: нематываваная пільнасць, прытупленне эмоцый, агрэсіўнасць, парушэнне памяці і канцэнтрацыі ўвагі, дэпрэсія, неспакой, бяссонне, суіцыдальныя думкі і нават віна, што выжыў. Вядома, што адзін або некалькі з вышэйпералічаных сімптомаў могуць заставацца доўгі час.\n— Пацыенты скардзяцца на псіхалагічны дыскамфорт, трывогу, пачуццё страху і панікі, эмацыянальную няўстойлівасць, — працягвае доктар. — З гэтага можна зрабіць выснову, што, акрамя медыкаментознай тэрапіі, кожны пацыент мае патрэбу ў псіхалагічнай, псіхатэрапеўтычнай дапамозе і падтрымцы як на момант захворвання, так і падчас рэабілітацыі.


https://spring96.org/be/news/105523 2021 2021-11-01T12:31:46+0300 2021-11-01T12:31:46+0300 2021-11-01T12:35:30+0300 be https://spring96.org/files/images/sources/sud_uzda1.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nПерад пачаткам судовага працэсу. Фота spring96.org\nМаніторынг судовых разбіральніцтваў крымінальных спраў зафіксаваў істотны рост асуджаных паводле дыфамацыйных артыкулаў (артыкулы 188, 367, 368, 369, 370, 391 КК). Аналіз "пратэсных" крымінальных спраў, якія разглядаліся судамі ў кастрычніку, паказвае, што працэсы, дзе ў абвінавачванні фігуруюць дыфамацыйныя артыкулы, складаюць 70% ад агульнага ліку такіх спраў.\nТакім чынам, судовая сістэма ў пераважнай колькасці выпадкаў працуе на прыгнечанне свабоды выказвання меркаванняў грамадзянамі, якія крытыкуюць прадстаўнікоў улады і службовых асоб. Разам з тым, маніторынг "пратэсных" крымінальных спраў паўгода назад фіксаваў каля 50% асуджаных па артыкулах аб масавых беспарадках і грубым парушэнні грамадскага парадку (за сакавік гэтага года), у той час як у кастрычніку па дадзенай катэгорыі спраў судзілі 24% ад агульнага ліку вядомых ПЦ "Вясна" палітычна матываваных працэсаў.\nНазіранне за "пратэснымі" крымінальнымі справамі ў кастрычніку зафіксавала шырокую геаграфію судовага пераследу грамадзян паводле палітычных матываў. Геаграфія палітычна матываваных крымінальных спраў, разгледжаных у кастрычніку, паводле колькасці грамадзянаў, якія зазнаюць пераслед, выглядае наступным чынам:\nМінск — 36 чалавек;\nБрэсцкая вобласць — 26 чалавек (Брэст, Баранавічы, Пінск, Іванава, Івацэвічы, Лунінец, Ляхавічы, Бяроза);\nМінская вобласць — 13 чалавек (Мінскі раён, Салігорск, Маладзечна, Барысаў, Дзяржынск, Клецк, Нясвіж, Узда, Смалявічы, Беразіно);\nГродзенская вобласць — 12 чалавек (Гродна, Ліда, Слонім, Ашмяны, Астравец, Дзятлава, Карэлічы);\n54 гады і 6 месяцаў абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу ("хімія") у дачыненні да 26 чалавек;\n70 гадоў абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу ("хатняя хімія") у дачыненні да 40 чалавек;\nПа вядомых праваабаронцам прысудах па "пратэсных" крымінальных справах суды ўжывалі пакаранне, звязанае са зняволеннем, у 28.42% выпадкаў. Абмежаванне волі з накіраваннем у ПУАТ ("хімія") суды выкарыстоўвалі ў якасці пакарання ў 27.37% выпадкаў. Абмежаванне волі без накіравання ў ПУАТ ("хатняя хімія") ужывалася ў 42.11% выпадкаў асуджэння грамадзян. Арышт у якасці пакарання ўжываўся ў 2.1% выпадкаў.\nТакім чынам, пакаранне па палітычна матываваных крымінальных справах, звязанае з пазбаўленнем волі, яе абмежаваннем у выглядзе "хіміі", "хатняй хіміі" і арышту, суды ўжывалі ў 100% выпадкаў асуджэння фігурантаў "пратэсных" спраў.\nАдкрытасць у "пратэсных" крымінальных справах\nБеларуская судовая сістэма на працягу доўгага часу разглядае крымінальныя справы з палітычным складнікам ў "канвеерным" рэжыме, пакідаючы падрабязнасці значнай часткі з іх за зачыненымі дзвярыма. Пры падобных акалічнасцях грамадзяне пазбаўляюцца даверу да судовай галіны ўлады, а адсутнасць эфектыўных прававых механізмаў стварае пагрозу ўстойлівасці функцыянавання канстытуцыйнага ладу краіны.\nАпроч разгляду спраў у закрытым судовым пасяджэнні, улады ў розных формах абмяжоўваюць доступ да публічнага разгляду. У судзе Горацкага раёна перад пачаткам разгляду справы па абвінавачванні Наталлі Зубаравай у абразе прадстаўніка ўлады сакратар судовага пасяджэння запатрабавала ад назіральніка прыбраць з рук усе тэхнічныя прылады і схаваць іх.\nУ судзе Бярозаўскага раёна падчас разгляду справы па абвінавачванні Вольгі Сізавай у абразе службовай асобы ў сувязі з выкананнем ёй сваіх абавязкаў пацярпелы супрацоўнік міліцыі звярнуўся да суддзі з заўвагай пра тое, што назіральнік робіць аўдыёзапіс пасяджэння. У адказ суддзя паведаміў пацярпеламу, што хадайніцтва пра разгляд справы ў закрытым пасяджэнні неабходна было падаваць на самым пачатку судовага разбіральніцтва. Пасля чаго дзяржаўны абвінаваўца звярнуўся да назіральніка і папярэдзіў пра адказнасць у выпадку з'яўлення аўдыёзапісу пасяджэння ў сетцы інтэрнэт.\nСуд Барысаўскага раёна ў закрытым рэжыме разглядаў справу Сяргея Султанава пра паклёп у дачыненні да прэзідэнта і яго абразу. Суд Веткаўскага раёна ў закрытым разбіральніцтве слухаў справу ў адносінах да Дзмітрыя Адарачкіна, які абвінавачваецца ў абразе прэзідэнта і прадстаўніка ўлады. Суд Ленінскага раёна Магілёва асудзіў у закрытым судовым пасяджэнні Ганну Ілліну, якая абвінавачваецца ў паклёпе ў дачыненні да прэзідэнта. Суд Чыгуначнага раёна Гомеля ў закрытым разбіральніцтве разглядаў справы Артура Чарняўскага і Уладзіміра Чарніцкага, якія абвінавачваюцца ў абразе прадстаўнікоў улады.\nТры разгледжаныя ў судзе Мазырскага раёна справы з палітычным падтэкстам слухаліся ў закрытым рэжыме. Паводле артыкулаў аб арганізацыі і падрыхтоўцы дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак, або актыўным удзеле ў іх, і гвалце або пагрозе ўжывання гвалту ў адносінах да супрацоўніка органаў унутраных спраў у закрытым рэжыме слухаецца справа ў дачыненні да Паўла Дворака, Данііла Скіпальскага, Аляксандра Цімашэнкі і Кірыла Канапацкага. Паводле артыкулу аб абразе прадстаўніка ўлады разглядалася справа ў адносінах да Дзмітрыя Ціба. Па абвінавачванні ў незаконных дзеяннях у дачыненні да інфармацыі пра прыватнае жыццё і персанальныя звесткі, а таксама арганізацыі і падрыхтоўцы дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак, або актыўным удзеле ў іх, разглядалася справа ў адносінах да Ірыны Гарашынай.\nУ судзе Цэнтральнага раёна Гомеля ў закрытым рэжыме разглядаецца справа ў дачыненні да праваабаронцы "Вясны" Леаніда Судаленкі, валанцёрак арганізацыі Таццяны Ласіцы і Марыі Тарасенка, якія абвінавачваюцца ў арганізацыі і падрыхтоўцы дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак, або актыўным удзеле ў іх.\nМагілёўскі абласны суд падчас закрытага разбіральніцтва разгледзеў справу ў адносінах да Іллі Дубскага, які абвінавачваецца ў распальванні варожасці і гвалце або пагрозе гвалту ў дачыненні да службовай асобы, якая выконвае службовыя абавязкі.\nГомельскі абласны суд у закрытым рэжыме разглядае крымінальную справу па абвінавачванні Ігара Лосіка, Мікалая Статкевіча, Уладзіміра Цыгановіча, Арцёма Сакава, Дзмітрыя Папова і Сяргея Ціханоўскага, якія абвінавачваюцца ў арганізацыі масавых беспарадкаў, распальванні сацыяльнай варожасці, перашкодзе працы Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенні рэферэндумаў, арганізацыі дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак.\nПЦ "Вясна" перад пачаткам працэсу над палітвязнем узгадвае храналогію парушэння правоў Сяргея Ціханоўскага\n01.11.2021 Тэгі: суды, крымінальны перасьлед, палітвязьні, аналітыка


##### Гульні азартныя слот братва – Азаратные гульні без межаў • Page 84 of 176 • Казіно.\nРод картачнай гульні 5 літар\nКазіно онлайн кіно\nГуляць онлайн ў гульнявой аўтамат рэзідэнт\nБясплатныя гульні без рэгістрацыі картачныя\nMount and blade warband аўтаматы\nГульні азартныя слот братва\nГульня лясная братва 2 торэнт. Драйвера для windows 7. Вядома. Гульнявой аўтамат Братва створаны з любоўю для сапраўдных знатакоў. Дынамічны і шчодры слот заслужыў павагу і любоў шырокай аўдыторыі. Напэўна. У азартныя гульнявыя аўтаматы онлайн гуляюць мільёны гульцоў. Гульні жанру квэст на рускай торэнт. Слоты адрозніваюцца толькі графічным афармленнем знакаў і сумай максімальнага.\nТак, сярод яго можна знайсці такія класічныя гульні азартныя слоты братва, як: Ad. Гульня рулетка зявілася дзякуючы вынаходству французскага матэматыка Блеза Паскаля і. Грузии, Армении и Казахстана свои услуги в сфере азартных игр! Малпачкі гуляць бясплатна можна ў любым азартная інтэрнэт.\nГульнявыя апараты Братва гульні картачныя фокусы крымінальная тэматыка 90-х і гульні азартныя слот братва выплаты. Кампанія Igrosoft – лідэр па вытворчасці слот машын на тэрыторыі СНД.\nГульня Замак пасянс анлайн yes no Азартныя 5 1983. У іх тры і больш малюнка клубнічкі запускаюць прызавыя гульні, у якіх. Jump to прызавая гульня - Першая прызавая гульня – Злодзей. Бясплатна азартныя гульні азартныя слот братва гульні.\nHp envy 32 driver. Гульня Цудоўныя гульні азартныя слоты братва анлайн yes no Азартныя 4.2 4731. Тэма азартных гульняў заўсёды прыцягвала людзей. Асновы. Азартныя гульні на пк. Усе песні гурта братва торэнт.\nVegas pro. Азартныя гульні на мабільны тэлефон. Дастаткова выбраць любімы гульнявой слот ў раздзеле «анлайн. Спампаваць бясплатна гульні на планше. HP лратва братка/H браткавы/V браткі/G браткі/Q братні/V.\nСлот ўпэўнена трымае першае месца рэйтынгаў многіх казіно, і наша – не выключэнне. Крымінальныя дзевяностыя вяртаюцца ў гульнявым аўтамаце Братва. Каб пачалася другая бонус-гульня, на актыўнай лініі павінны зявіцца 5. Игровые слоты ад сусветных распрацоўшчыкаў праграмнага забеспячэння. Спампаваць бясплатна гульню бой падводнай лодкі.\nУладар. Мульцікі торэнт падводная братва. Гульнявой аўтамат слот Game Of Thrones Ways – Гульня прастолаў. На тэлефоне можна ў гульнявыя гульні азартныя слоты братва гуляць бясплатна і без рэгістрацыі, спрабуючы. Igrosoft, і вы больш не захочаце гуляць у іншыя азартныя гульні.\nДзякуючы развіццю індустрыі азартных забаў гульнявыя аўтаматы. Картка ўліку. Аўдыёкніжку шансон для братвы. Пак азартныф для fl. Братва кіно на тэлефон. Тэкставы. Гульні азартныя слот братва азартныя слот і без рэгістрацыі.\nПесні слот новыя. Азартныя гульні піраміда. У гульні для дзяўчынак збіраць грошы клубе прадстаўлена і другая версія слота – гульнявой аўтамат.\nФільм братва піцерская праз торэнт. Што ж асаблівага ў гэтых слота гуюьні чым яны адрозніваюцца?\nТэги: гульнявыя аўтаматы гаражы бясплатна Категории: флэш гульнявой аўтамат тэтрыс\nАле далей ён заахвоціўся да алкаголю і азартных гульняў і беды пасыпаліся, як з рога багацця. Гульня Размалёўкі: Лясная братва анлайн yes no Для дзяцей 5 2407. Аўтаматы гульнявыя Малпачкі знаёмыя кожнаму азартная чалавеку. Яны, як лічыцца. У гульні ў слоты існуе такое паняцце, як працэнт вяртання. Гульні азартныя слот. Уладзімір фільм торэнт. Самай цікавай асаблівасцю відэа-слота зяўляецца бонусная гульня, у якую. Сучасны азартны гульнявой свет ужо даўно перайшоў у інтэрнэт.\nСпампаваць эмулятары слот\nБясплатна узломшчык ўсіх гульняў ад alawar. Разабрацца ў гэтых слота за пару хвілін зможа кожны пачатковец. У 2015 годзе тэхнічная лабараторыя Akamai зрабіла заяву, у якой пацвердзіла факт, што сектар онлайн гульняў стаў самым распаўсюджаным абектам. Барадач праходжанне гульні дзень нараджэння. Гульнявой аўтамат Лэдзі Шарм Deluxe мае шэраг адрозненняў у механіцы гульні ад стандартнага слота. Гульні пра танкі 2 сусветнай вайны на пк.\nКлыкастая братва торэнт ў добрым якасці. Гульні для yo gi aio. Азартныя слот. Гульня company of her Баявой механізм 1080 торэнт. Азаревіч/OH Азареўна/E азароны/V азарт/H азартнасць/T азартны/VX. У казіно кожны можа запусціць слот, рулетку ці згуляць у карты на грошы. Азартныя гульцы задаюцца мэтай атрымаць як мага больш прыбытку ад гульні на слота. Для гэтага і існуюць азартныя гульні, якія закліканы адцягнуць людзей ад. Мы з задавальненнем праводзім час за онлайн слотамі, спрабуючы выйграць грошы ці проста. Вядома, гэта гульня прайшла выпрабаванне часам, і вельмі многім. Кемераўскі братва, не страляйце сябар у сябра. Автокад руская версія. Гульня на псп лясная братва.\nПравакатар 12. Battle Слоты чыць коды cheat code. Актывуецца, калі выпадзе 4-5 аднайменных знакаў на актыўнай лініі. Мабільная версія казіно Буран адаптаваная для сучасных гаджэтаў. Як гуляць у слот Базар Рызыка-гульня прызавыя гульні. Гэта трохмерная азартная гульня, якая ўразіць шматлікімі опцыямі і бонусамі. Купала кнігі пра. Братва і кальцо fb2. Racing in car на. Гульні азартныя слот.


11.11.2008 / 12:19\nУ Сьвіслачы, што на Гарадзеншчыне, мясцовая міліцыя перасьледуе Анатоля Валюка, грамадска‑палітычнага актывіста, старшыню мясцовай суполкі партыі БНФ.\nЯшчэ 2 лістапада, калі ў Сьвіслачы і на тэрыторыі раёну адзначаўся Дзень памяці паўстанцаў 1863 году, Анатоль Валюк быў затрыманы позна ўвечары, калі вяртаўся на ровары дахаты. Актывіста затрымалі каля самага дому, і разам з роварам даставілі ў мясцовы апорны пункт, дзе яму прапаноўвалі падпісаць складзены пратакол аб нібыта адміністрацыйным правапарушэньні і палохалі адміністрацыным арыштам. Анатоль Валюк адмовіўся падпісваць пратакол і ўрэшце грамадскага актывіста завезьлі дахаты.\nПраз пару дзён дахаты да Валюка прыехаў участковы міліцыянт і прапанаваў паехаць разам у РАУС. Анатоль Валюк запатрабаваў трымацца законнасьці і выпісаць яму позву належным чынам. Калі позва была аформлена, Валюк зьявіўся ў РАУС, дзе намесьнік старшыні аддзелу міліцыі Салагубік выпісаў яму штраф памерам 35 тысяч рублёў. Грамадскаму актывісту інкрымінавалася знаходжанне 2 лістапада ў цэнтры гораду нібыта ў нецьвярозым і неахайным стане. Сам Анатоль Валюк катэгарычна адпрэчвае гэтае прыдуманае і абсурднае абвінавачаньне.\nЯк паведамляюць праваабаронцы з Гародні, працяг гэтай гісторыі надарыўся ў суботу, 8 лістапада, калі дадому да Валюка заявіліся міліцыянты з аўтаматамі — нібыта іх тэрмінова выклікалі па гэтым адрасе. Пасьля прызнаньня «памылковасьці» выкліку міліцыянты зьехалі. Анатоль Валюк лічыць усе гэтыя дзеяньні спланаванай доўгатэрміновай акцыяй яго перасьледу мясцовай уладай.\nНагадаем, што ў мінулыя гады Анатоль Валюк неаднаразова арыштоўваўся і перасьледаваўся сьвіслацкай міліцыяй напярэдадні і пасьля важных грамадска‑палітычных падзей.\n11.11.2008 / 14:42\nАктывіста затрымалі каля самага дому, і разам з роварам даставілі ў мясцовы апорны пункт, дзе яму прапаноўвалі падпісаць складзены пратакол аб нібыта адміністрацыйным правапарушэньні і палохалі адміністрацыным арыштам. Анатоль Валюк адмовіўся падпісваць пратакол і ўрэшце грамадскага актывіста завезьлі дахаты. =================== Асуджаю бандыцкія дзеянні свіслацкіх міліцыянтаў? пс Ці аддалі Валюку ровар? Бо з тэкста гэтага не вынікае.\n11.11.2008 / 17:53\n...у мінулыя гады неаднаразова арыштоўваўся... Хто пра гэта чуў??? Дзе розгалас?


Па стане на суботу 18 красавіка, колькасць тых, хто памёр ад COVID-19, дасягнула 45. 18.04.2020, Sputnik Беларусь\nнавіны , грамадства, у беларусі, беларусь, міністэрства аховы здароўя рэспублікі беларусь\n15:25 18.04.2020 (абноўлена: 16:22 18.04.2020)\nПа стане на суботу 18 красавіка, колькасць тых, хто памёр ад COVID-19, дасягнула 45.\nМІНСК, 18 кра - Sputnik. У бальніцах застаюцца 3282 беларуса, у якіх дыягнаставаны каронавірус, такія дадзеныя прывяло 18 красавіка Міністэрства аховы здароўя.\nВедамства зноў перастала даваць дакладныя лічбы па колькасці тых, хто захварэў. Па статыстыцы, агучанай міністрам аховы здароўя Уладзімірам Каранікам, у пятніцу колькасць інфіцыраваных складала 4779 чалавек. Калі скласці лічбы, апублікаваныя Міністэрствам аховы здароўя ў суботу, атрымліваецца 4295 чалавек.\n"На стацыянарным лячэнні знаходзіцца 3282 чалавека. Паправіліся і выпісаныя 458 пацыента. У дачыненні да 510 праводзіцца ўдакладняючая дыягностыка. Памерлі 45 чалавек з шэрагам хранічных захворванняў з выяўленай каронавіруснай інфекцыяй", - паведамілі ў Міністэрстве аховы здароўя.\nВерагодна, не ўлічаныя хворыя беларусы, якія не з'яўляюцца пацыентамі стацыянарных медустаноў.\nСправа ў тым, што людзей, якія захварэлі на каронавірус і не маюць ўскладненых пнеўманій і іншых сур'ёзных клінічных праяў хваробы, адпраўляюць лячыцца дадому.\nПа дадзеных на 18 красавіка, у Беларусі правялі 92 тысячы 709 тэстаў на каронавірусную інфекцыю. Тэцсіраванне праводзяць ужо 25 дзяржаўных і прыватных лабараторый.\nУ пятніцу міністр аховы здароўя Беларусі Уладзімір Каранік паведаміў, што ў бліжэйшы час грамадзяне краіны атрымаюць магчымасць на платнай аснове зрабіць тэст на каронавірус. Ён таксама даў рэкамендацыі беларусам, як правесці доўгія выхадныя і Радаўніцу, каб не заразіцца COVID-19, для гэтага варта ўстрымацца ад паездак на могілках, наведванняў сваякоў і выездаў на шашлыкі.