Namibië se tuislande: 'n Kort beskrywing - Eensgesind\nJy is by:Tuis»Geskiedenis»Namibië se tuislande: ‘n Kort beskrywing\nGrafiese voorstel van die Odendaal plan\nNamibië se tuislande: ‘n Kort beskrywing\nGeskryf deur Emile Coetzee op\t Januarie 31, 2018 Geskiedenis\nTer opvolging van die vorige artikel oor hoeveel Suid-Afrikaanse Tuislandleiers steeds leef, is dit belangrik om kennis te neem dat Namibië (tussen 1918 en 1990 as Suidwes-Afrika bekend) ook as gevolg van die Nasionale Party (NP) se Apartheidsbeleid, tien tuislande gehad het.\nNa die oorgawe deur die Duitse militêre bevelvoerder in Suidwes-Afrika (Duits-Suidwes tot 1918), genl.maj. Viktor Franke by Khorab op 9 Julie 1915, moes Suid-Afrika die verowerde Duitse kolonie bestuur. Die Versailles- konferensie het in 1919 besluit om Suidwes-Afrika aan Suid-Afrika te oorhandig met die verstandhouding dat Suid-Afrika die nuwe gebied sal bestuur soos vereis deur die Volkebond se mandaatstelsel.\nViktor Franke (links) en genl. Louis Botha (regs) in gesprek\nDie Volkebond (die voorloper van die Verenigde Nasies) het ‘n mandaatstelsel op die been gebring, omdat die lede van die Volkebond geglo het dat die vorige Duitse kolonies hulleself na die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918), nie as onafhanklike moondhede kon bestuur nie. ‘n Meer ontwikkelde moondheid moes kolonies soos Suidwes-Afrika bystaan en administreer. Groot-Brittanje was van mening dat die Unie van Suid-Afrika hierdie taak namens Westminister kon doen. Daar kan dus geargumenteer word dat Suidwes-Afrika die bykomende gebied van ‘n dominium binne-in ‘n globale ryk was. Suidwes-Afrika was dus ‘n Suid-Afrikaanse gebied ter ere van Brittanje.\nSuidwes-Afrika (Namibië) en Suid-Afrika onder dieselfde regering.\nDit het beteken dat wat ook al die Suid-Afrikaanse parlement besluit, dit ook van toepassing op Suidwes-Afrika sou wees. Suid-Afrika moes seker maak dat Suidwes-Afrika se infrastruktuur ontwikkel word en die plaaslike owerhede bemagtig word ten einde Suidwes-Afrika stelselmatig onafhanklik van Suid-Afrika te kan maak. Sodra daardie vlak bereik is, sou die mandaat afgeskaf word.\nMet die oorname van die Nasionale Party van 1948 was daar geen sprake van die afstigting van Suidwes-Afrika nie. Die Nasionale Party het met sy oorwinning ook beheer oor Suidwes-Afrika gekry en die wetsontwerpe wat in die parlement aanvaar is, sou ook in Suidwes-Afrika geld.\nMet die aanvaarding van die 1959-wet vir die bevordering van Bantoetuislande, het min Suidwesters regtig besef dat daardie wet hulle land se politieke landskap sou verander. Gedurende 1963 is Frans Hendrik (“Fox”) Odendaal (voormalige administrateur van Transvaal) aangestel om ‘n kommissie van ondersoek te lei na die toepassing van die 1959-wet in Suidwes-Afrika. Die Odendaalkommissie se verslag is in 1964 aan die Verwoerdregering oorhandig – die sogenaamde “Odendaalplan”. Hierdie plan het bepaal watter swart gemeenskappe ‘n tuisland in die dorre landskap van Suidwes-Afrika moes kry wat hulle stelselmatig moes uitbou; eers tot selfregeringstatus en dan onafhanklikeid.\nWaar was die Suidwes-tuislande geleë?\nBoesmanland se vlag\nBoesmanland (gestig vir die Sangemeenskap in Suidwes) kan as die “een-jaar”-tuisland beskryf word. Gestig in 1989 en sonder ‘n gevestigde regering, moes die tuisland reeds in Mei 1989 tot niet verklaar word. Netjies belyn met Botswana se westelike grens, was die hoofstad by Tsumkwe.\nPosisie van Boesmanland\nDamaraland se vlag\nVan 1980-1989 het die tuisland Damaraland bestaan. ‘n Sentrale plaaslike regering onder Justus Garoëb het vanuit Khorixas regeer. Damaraland was verklaar vir die Berg Damara wat hulself van die ander gemeenskappe in Suidwes-Afrika afgesonder het. Dit was dus maklik vir die Duitsers en die Suid-Afrikaners om die bergagtige noord-westelike hoek van Suidwes as die gebied vir die Damaratuisland te verklaar.\nPosisie van Damaraland\nNamaland se vlag\nIn 1980 is ‘n streek vir die Namagemeenskap afgebaken. Staatkundig was Keetmanshoop die hoofstad, maar dit was dalk ‘n soortgelyke geval wat oorlede meneer Mangope ervaar het toe hy Mafeking as sy hoofstad vir die tuisland van Bophuthatswana wou verklaar. Die plaaslike bevolking sou nie graag hul Suidwes-Afrika-burgerskap wou afstaan om Namalanders te word nie. Wat die situasie ook al was, van 1980-1985 was Cornelius Cloete vir Namaland-aangeleenthede verantwoordelik. Hy is deur Daniel Luipert opgevolg en die tuisland is in 1989 tot niet verklaar.\nPosisie van Namaland\nVlag van die Rehoboth Basters\nAs ‘n mens 90 kilometer met die hoofweg langs van Windhoek af suidwaarts ry, bereik jy die Rehoboth-nedersetting. Vandag noem 30 000 “Basters” dit hulle tuiste, die afstammelinge van die eerste intrekkers wat van Khoisangemeenskappe en vry slawe afstam. Hulle het die Kaapkolonie reeds in 1868 verlaat vir ‘n nuwe heenkome in Suidwes-Afrika (‘n kleiner “Groot Trek”?) Die tuisland het tien jaar lank bestaan (1979-1989) en gedurende daardie dekade was die gemeenskap by Rehoboth (wat hulleself Basters noem) onder die beheer van Hans Diergaardt (wat in 1998 oorlede is). Die Rehoboth Bastergemeenskap het hulleself by UNPO as ‘n minderheidsgroep in die Republiek van Namibië geregistreer om sodoende hulle regte as minderhede te beskerm.\nPosisie van die Rehoboth Bastergemeenskap\nOos-Kaprivi se vlag\nDie tuisland Oos-Kaprivi is hoofsaaklik vir die Lozi-gemeenskap in die Kaprivi-streek uitgelê. Oos-Kaprivi was een van die vier selfregerende tuislande in Suidwes-Afrika (met die ander drie wat hier onder kortliks volg). As die naamlys van die agt verskillende leiers wat eens oor die Oos-Kaprivi regeer het, in oënskou geneem word, kan die afleiding gemaak word dat alles in die hoofstad, Katima Mulilo, nie goed verloop het nie. Kortliks het Oos-Kaprivi vyf voorsitters van die Uitvoerende Raad vir Oos-Kaprivi gehad, waarvan vier blanke Suid-Afrikaners was. Die twee plaaslike leiersfigure wat wel oor die tuisland regeer het, was Josiah Moraliswane (wat twee ampstermyne vervul het: eers as Hoofbeampte van Oos-Kaprivi en toe as Hoofminister van Oos-Kaprivi) en Richard Mamili.\nKaart van Oos-Kaprivi\nHereroland se vlag\nDie tuisland vir die Herero, soos gebaseer op die Odendaalplan, is reeds in 1968 verklaar en het in 1970 die reg tot selfregering gekry. Ses voorsitters van die Uitvoerende Raad vir Hereroland-aangeleenthede het die tuisland vanuit die hoofstad Okakarara bestuur. Die eerste een was die 98-jarige Hosea Kutako wat in 1970 op die ouderdom van 100 jaar oorlede is. Clemens Kapuuo het agt jaar lank na Kutako regeer (van 1970-1978) totdat hy op 27 Maart 1978 doodgeskiet is. Beide SWAPO en die Suid-Afrikaanse regering het mekaar van sy sluipmoord beskuldig. Kapuuo is deur Kuaima Riruako opgevolg wat selfs na onafhanklikheid in 1990 ‘n kampvegter vir die Herero’s en hul regte in Namibië was. Riruako het net twee jaar lank regeer totdat Thimoteus Tjamuaha van 1980-1984 die laaste tydpwerk van kontinuïteit vir Hereroland beklink het. Die laaste vyf jaar is op ‘n aflosbasis deur Gottlob Mbaukua en Erastus Tjejamba regeer, totdat Hereroland in Mei 1989 nie meer bestaan het nie.\nPosisie van Hereroland\nOvamboland se vlag\nSaam met Hereroland het die Owambo ook ‘n tuisland in 1968 verkry. Die reg tot selfregering is eers in 1973 aan die tuisland gegee. Met die hoofstad by Ondangua het vier leiersfigure die bestuur oorgeneem. Die eerste hoofverteenwoordiger van die Owambo was Uushona Shiimi wat letterlik die grondslag gelê het vir die self-regeringstatus van 1973 af. Hy is deur Filemon Elifas opgevolg wat tot 1975 Hoofminister was. Cornelius Thuhageni Njoba het as Hoofminister en later tot 1980 as Voorsitter van die Uitvoerende Raad vir Owamboland-aangeleenthde gedien. Hy is in 1982 oorlede. Daarna het Peter Kalangula Owamboland tot 1989 bestuur. Hy is in 2008 oorlede.\nPosisie van Ovamboland\nIn 1970 het ‘n tuisland vir die Kavango-gemeenskap gevolg. Tesame met Owamboland het dit in 1973 die reg tot selfregering ontvang met die tuisland se regering geleë by Rundu. Linus Shashipapo het Kavangoland van 1972-1977 bestuur met Alfons Majavero wat hom opgevolg het tot 1981. Tot Mei 1989 het Sebastiaan Kamwanga Kavangoland beheer. Kamwanga is in 1999 oorlede.\nKaart van Kavangoland\nKaokoland en Tswanaland\nBeide Tswanaland en Kaokoland het die ou Suid-Afrikaanse vlag gebruik as hul eie.\nTwee tuislande in die ou Suidwes wat nie hulle eie vlae gehad nie, was Kaokoland en Tswanaland. Net soos KaNgwane in Suid-Afrika het hierdie twee tuislande die ou Suid-Afrikaanse vlag gebruik.\nTswanaland was maar ‘n klein stukkie grond, uitgelê as ‘n vierkant, netjies langs die Botswanagrens. Tswanaland was dus vir Suidwes soos wat Qwa-Qwa vir Suid-Afrika was, nl. ‘n tuisland wat dalk met die buurstaat kon saamsmelt. Net een leier het Tswanaland van 1980-1989 bestuur. Constance Kgosiemang het uit die hoofstad Aminuis regeer. Hy is in 2012 oorlede.\nKaart van Tswanaland\nLaastens was daar Kaokoland wat in die verre noordwestelike hoek van Suidwes-Afrika geleë was. Die tuisland is in 1970 vir die Himba-gemeenskap verklaar wat die streek hulle tuiste genoem het. Dit blyk dat ‘n behoorlike regering nie vanuit die hoofstad Upuwo op die been gebring kon word nie. Natuurlik kan dit wees as gevolg van die konfrontasies in Kaokoland gedurende die tyd van die Suid-Afrikaanse Bosoorlog (1966-1989). Hoewel hierdie tuisland ook in Mei 1989 tot niet verklaar is, bly die naam Kaokoland steeds die algemene verwysing vir die streek.\nKaart van Koakoland\nDit is duidelik dat die Nasionale Party se apartheidsbeleid verder gestrek het as net Suid-Afrika. Dit impak van daardie beleid kan nog gesien word in ons buurstaat Namibië. Maar net soos met die Suid-Afrikaanse tuislande is daar nog baie stories om na te vors en te staaf oor die ervaringe in die ou tuislande van Suidwes-Afrika (tans Namibië). Dit skep natuurlik vele geleenthede vir enige belangstellende student of gesoute historikus om verdere navorsing oor te doen.\nGrafiese voorstelling van die Odendaalplan


1 KONINGS Chapter 9 - Afrikaans Bible\nNet toe Salomo gereed was met die bou van die huis van die HERE en die huis van die koning en elke begeerte wat Salomo wou uitvoer,\nverskyn die HERE vir die tweede maal aan Salomo soos Hy aan hom verskyn het in G¡beon;\nen die HERE sê vir hom: Ek het jou gebed en jou smeking gehoor wat jy voor my aangesig uitgespreek het; Ek het hierdie huis wat jy gebou het, geheilig deur my Naam daar te vestig tot in ewigheid; en my oë en my hart sal daar altyd wees.\nEn wat jou betref, as jy wandel voor my aangesig soos jou vader Dawid gewandel het, met 'n volkome hart en in opregtheid deur te doen net soos Ek jou beveel het, en my insettinge en verordeninge onderhou,\ndan sal Ek die troon van jou koningskap oor Israel vir ewig bevestig, soos Ek jou vader Dawid beloof het deur te sê: Daar sal vir jou nooit 'n man ontbreek op die troon van Israel nie.\nAs julle en julle kinders ooit van My afvallig word en my gebooie, my insettinge wat Ek julle voorgehou het, nie onderhou nie, maar ander gode gaan dien en voor hulle neerbuig,\ndan sal Ek Israel uit die land uitroei wat Ek hulle gegee het, en die huis wat Ek vir my Naam geheilig het, sal Ek van my aangesig wegwerp, sodat Israel 'n spreekwoord en 'n spotlied sal word onder al die volke.\nEn hierdie huis wat so hoog is -- elkeen wat daarlangs verbygaan, sal hom verbaas en spot, en hulle sal vra: Waarom het die HERE so gedoen met hierdie land en met hierdie huis?\nDan sal hulle sê: Omdat hulle die HERE hul God verlaat het wat hulle vaders uit Egipteland uitgelei het, en ander gode aangehang en daarvoor neergebuig en hulle gedien het -- daarom het die HERE al hierdie onheil oor hulle gebring.\nEn aan die einde van twintig jaar waarin Salomo die twee huise, die huis van die HERE en die huis van die koning, gebou het --\nHiram, die koning van Tirus, het Salomo gehelp met sederhout en sipreshout en goud soveel as hy wou hê -- gee koning Salomo aan Hiram twintig stede in die land Galila.\nEn Hiram het uit Tirus uitgetrek om die stede te bekyk wat Salomo hom gegee het, maar hulle was nie reg in sy oë nie.\nDaarop sê hy: Wat vir stede is dit wat jy my gegee het, my broer? En hulle noem dit die land Kabul, tot vandag toe.\nEn Hiram het aan die koning honderd en twintig talente goud gestuur.\nEn dit was die saak van die dwangarbeiders wat koning Salomo laat opkom het om die huis van die HERE en sy huis en Millo en die muur van Jerusalem en Hasor en Meg¡ddo en Geser te bou.\nSo het Salomo dan Geser opgebou en Bet-Horon-Onder\nen B lat en Tamar in die woestyn, in die land,\nen al die voorraadstede wat Salomo gehad het, en die stede vir die strydwaens en die stede vir die perderuiters en wat Salomo graag wou gebou het in Jerusalem en in die L¡banon en in die hele land van sy heerskappy.\nAl die mense wat oorgebly het van die Amoriete, Hetiete, Feresiete, Hewiete en Jebusiete, wat nie uit die kinders van Israel was nie --\nhulle kinders wat n hulle in die land oorgebly het, wat die kinders van Israel nie met die banvloek kon tref nie, die het Salomo laat opkom vir dwangarbeid, tot vandag toe.\nMaar van die kinders van Israel het Salomo niemand 'n slaaf gemaak nie, maar hulle was krygsmanne en sy dienaars en sy owerstes en sy adjudante en owerstes oor sy strydwaens en sy perderuiters.\nDit was die hoofopsigters van Salomo oor die werk: vyf honderd en vyftig wat oor die mense wat die werk verrig, bevel gevoer het.\nSkaars het die dogter van Farao opgetrek uit die stad van Dawid na haar huis wat hy vir haar gebou het, of hy het Millo gebou.\nEn Salomo het drie maal in die jaar brandoffers en dankoffers gebring op die altaar wat hy vir die HERE gebou het, hy het naamlik rook laat opgaan by die altaar wat daar was voor die aangesig van die HERE, sodat hy die huis voltooi het.\nKoning Salomo het ook skepe gebou in seon-Geber wat by Elot aan die kus van die Skelfsee in die land Edom lê.\nToe stuur Hiram sy dienaars op die skepe, seevaarders wat die see ken, saam met die dienaars van Salomo;\nen hulle het in Ofir aangekom en daarvandaan goud gaan haal, vier honderd en twintig talente, en dit na koning Salomo gebring.


ONDERHOUDSREG - Dikwels Gestelde Vrae Terug na tuisblad\nDaar is miljoene mense, meestal kinders, wat maandeliks onderhoudtoelae ontvang, óf omdat hulle ouers geskei is of nie getroud is nie. Dit hou baie ernstige regsgevolge in vir al die partye betrokke, allermins ook ten opsigte van die kinders se welsyn. As u tans onderhoud ontvang of in die toekoms nodig mag h?, het u nodig om op te lees oor al die knelpunte wat daar bestaan oor onderhoud. Dit is ook toepaslik as u die persoon is wat die onderhoud tans betaal of in die toekoms versoek mag word om dit te doen. U sal nie enige bystand van die Regshulpraad ontvang vir ‘n onderhoudgeval wat deur die onderhoudbeampte ter berde gebring kan word nie, so maak seker om met ‘n prokureur te konsulteer sou u enige hulp of dalk meer inligting benodig.\nWaarom is dit nodig om die onderhoudsplig deur middel van wetgewing af te dwing?\nWie dra die sorgsaamheid plig?\nWanneer eindig die sorgsaamheid plig?\nWaar kan ek aansoek doen vir onderhoud?\nWanneer kan ek onderhoud eis?\nHoeveel mag ek eis?\nWelke tipe uitgawes mag ek voor aansoek doen?\nEk is huiwerig om ‘n onderhoudklagte in te dien want ek wil nie my gesinsprobleme uitlap aan die wêreld nie – Is dit raadsaam om ‘n klag in te dien?\nEk benodig onderhoud vir my kind – wat sal van my verwag word wanneer ek ‘n klagte aanmeld?\nWelke hofprosesse kan ek verwag om op my bestel te word nadat ek ‘n klagte aanmeld?\nWat as my vorige gade die hofproses wat op hom bedien is ignoreer en versuim om die vergadering op die bepaalde hofdatum by te woon?\nIs dit altyd noodsaaklik vir beide partye om ‘n onderhoudondersoek by te woon?\nTree die onderhoudbeampte namens my op of moet ek ‘n prokureur aanstel?\nWie dra die plig om onderhoud klagtes te ondersoek?\nWie moet by die onderhoudondersoek getuig?\nKan ek enige toelae eis indien ek by ‘n onderhoudondersoek getuig?\nOnderhoudbesprekings tussen my en my gewese gade eindig altyd op in ‘n woordewisseling – Wat gebeur as ons onsself wangedra by ‘n ondersoek?\nMag ek aansoek doen om ‘n bevel dat my gewese gade se werkgewer my kind se onderhoud maandeliks direk in my bankrekening inbetaal?\n‘n Prosesstuk is op my beteken, maar ek is nie die kind se pa nie – wat moet ek doen?\nKan ek onderhoud eis indien die pa van die kind in die buiteland woon?\nEk moet ingevolge ‘n bestaande bevel onderhoud betaal vir my kinders, maar ek is werkloos – wat staan my te doen?\nMy gewese gade versuim gereeld om onderhoud te betaal – mag ek vra dat die hof hom arresteer?\nWatter remedies is aan my beskikbaar sou ek moes eis vir agterstallige onderhoud?\nMoet ek die kriminele- of die siviel regtelike roete kies indien ek vir agterstallige onderhoud eis, en hoe word rente daarop bereken?\nWie mag appelleer teen ‘n onderhoudbevel toegestaan?\n1. Waarom is dit nodig om die onderhoudsplig deur middel van wetgewing af te dwing?\nDie Konstitusie (in artikel 28), die Kinderwet van 2005 en vele ander internasionale menseregte instrumente omvat die noodsaak om die behoeftes en regte van kinders te beskerm.\nArtikel 1 van die Wet op Onderhoud benadruk dat bestaande onderhoudprosedures en kanale in Suid Afrika onvanpas is en bejeën hierdie wet as tussentydse oplossing met die oog op die herstrukturering van die bestaande onderhoudsisteem in geheel.\nDit is duidelik dat die wyd verspreide verwaarlosing en mishandeling van, veral kinders, tans ‘n groot kopseer is vir die owerheid.\nBevele gemaak ingevolge die Wet op Onderhoud stel dan ten doel die afdwinging van die bestaande gemeenregtelike onderhoudplig (Artikel 15(1))\n2. Wie dra die sorgsaamheid plig?\nDie sorgsaamheid plig is het sy ontstaan in die Romeins Hollandse Reg wat die basis vorm van ons gemene reg. Hierdie plig is nie gekodifiseer nie en val ons toe bloot op grond van familie verhoudinge.\nBiologiese ouers en hulle kinders het n plig om mekaar te onderhou. Persone wat kinders aanneem het ‘n verpligting om sodanige kinders te onderhou. Gades het ‘n verpligting om mekaar te onderhou.\n‘n Wedersydse sorgsaamheid plig bestaan ook tussen:\nhalf broers en half susters en\ngrootouers en hulle kleinkinders .\nDaar bestaan geen sorgsaamheid plig tussen:\nstiefouers en stiefkinders,\nstiefbroers en stiefsusters,\niemand en sy of haar skoonouers of sy of haar skoonbroer of skoonsuster,\noom,tannie en hulle nefies of niggies,\niemand en sy of haar meer verwyderde verwantskappe, nie, of\npersone wat saambly nie, tensy hulle hulself kontraktueel daartoe verbind het.\nIn gevolge van die Wet op Erkenning van Gebruiklike Huwelike Wet 120 van 1998 het sodanig getroude partye gelyke regte, ook gemeenregtelike regte (Artikel 6) en daaruit volg dit dat aan hulle gemeenregtelike sorgsaamheid pligte opgedra word ooreenkomstig dié van partye getroud in gevolge enige ander reg.\nIngevolge die Wet op Burgerlike Verbintenisse Wet 17 van 2006 is die regsgevolge voortspruitend uit selfde geslagverbintenisse ingevolge hierdie wet , dieselfde as dié voortspruitend uit ‘n huwelik ingevolge enige ander reg, insluitend die Gemene Reg (Artikel 13).\nDie sorgsaamheid plig teenoor kinders bestaan ongeag of hul ouers geskei of nooit getroud was nie of vervreemd is of verwyderd vanaf hulle kinders woonagtig is.\nIn Petersen versus Maintenance Officer Simons Town and Others 2004(2) SA 56(CPD)het die hof die gemeenregtelike sorgsaamheid plig uitgebrei om grootouers, aan vaders kant, van buite egtelike kinders in te sluit op grond daarvan dat uitsluiting van so ‘n plig sou skrei teen konstitusionele verpligtinge.\n3. Wanneer eindig die sorgsaamheid plig?\nDie sorgsaamheid plig van gades kom gewoonlik ten einde by die afsterwe van ‘n gade of deur egskeiding. Dié plig kan wel na ’n egskeiding voortduur as daar vir onderhoud voorsien is in die egskeidings bevel.\nDié sorgsaamheid plig kan ook soms voortduur ná die afsterwe van ‘n gade. Die boedel van die afgestorwene het dan die onus (plig) van versorging - Hodges v Coubrough NO 1991(3) SA 58 (DCLD). Die langslewende gade in ‘n huwelik gesluit ná die inwerkingtreding van die Wet op die Uitbreiding van Huwelike, Wet 50 van 1997, mag onderhoud, soos redeliker gewys benodig, van die oorledene se boedel eis.\nAs ‘n staattoelaag vir onderhoud ontvang word namens ‘n kind, behou die ouers steeds die primêre versorgingplig teenoor sodanige kind. Die sorgsaamheid plig kom ten einde wanneer die kind selfversorgend raak – Gold v Gold 1975 (4) 237 (DCLD)\nDie sorgsaamheid plig kan voortduur nadat ‘n kind meerderjarig word –Brandt v Brandt A234/2000 (CPD). Die meerderjarige kind dra die onus om die bestaan van sodanige verpligting te bewys – Sikatele and Others v Sikatele and Others 1996 2 All SA 95 (Transkei).\n‘n Onderhoudbevel met ‘n vasgestelde termyn van betaling kom nie outomaties ipso iure (volgens die reg) ten einde, sou die kind selfversorgend raak alvorens sodanige tydperk verstryk nie – Kemp v Kemp 1958 (3) 736 (DCLD).\nDie boedel van ‘n oorledene ouer is aanspreeklik vir die onderhoud van minderjarige kinders – In Re Estate Visser 1948 1129 (CPD).\n4. Waar kan ek aansoek doen vir onderhoud?\nDie gemeenregtelike sorgsaamheid plig weerspieël uit ons daaglikse versorging van diegene wie sodanige verpligting regverdig.\nEnige persoon wat onderhoud benodig vanaf ‘n ander persoon, wat regtens verplig is om hom of haar te onderhou of wie verplig is om iemand te onderhou wat in sy of haar sorg is, kan ‘n hof nader om sodanige versorgingplig af te dwing. Dit word gedoen deur middel van die indiening van ‘n onderhoudklagte.\nNguza v Nguza 1995 (2) SA 954 (TLD)– omstandighede beïnvloed jurisdiksie. Die Ouma was verantwoordelik vir die fisiese versorging van die kind, in belang van die moeder en ooreenkomstig die voorskrif van die moeder, terwyl die moeder die kind onderhou het. Die hof bevind dat die onderhoudhof binne die gebied waar die moeder bly, jurisdiksie het.\n5. Wanneer kan ek onderhoud eis?\nVoorbeelde van onderhoud klagtes:\nPa van kind sorg, maar ek benodig ‘n bevel om te verseker dat hy altyd op tyd betaal.\nBestaande bevel maar moeder van die kind betaal gereeld laat.\nBestaande bevel maar vader van die kind is agterstallig met onderhoud betalings.\nEk ontvang geen onderhoud ten gunste van my kind vanaf die biologiese vader nie.\nBestaande bevel vir onderhoud ten gunste van myself maar my gewese gade weier om te betaal.\nWatson v Watson 1998 (3) 126 – bestaande bevel vier maande tevore uitgereik. Hof staan ‘n verhoging toe weens die regmatige behoefte van die kind en dit was geil binne vermoë van die vader om dit te bekostig .\n6. Hoeveel mag ek eis?\nDie gemeenregtelike sorgsaamheid plig veronderstel sodanige sorg as wat redeliker gewys die persoon wat versorg moet word, toeval (artikel 15 (2)).\nDie benadering van ons regstelsel is voorwaardelik in stede van formalisties soos in sommige ander lande. Dit beteken dat elke onderhoudgeval op eie meriete beoordeel word.\nDie hof sal ‘n bedrag vasstel regverdigbaar bevind in die besondere omstandighede van daardie besondere geval (artikel 15(3)(b)). Faktore soos die onderlinge vermoëns van die partye gesamentlik verantwoordelik om te onderhou en die bedrag redeliker gewys benodig vir die versorging van ‘n persoon vir sy of haar behoorlike bestaan vermoë en ontwikkeling, word in ag geneem (artikel 15(2) en 15(3)(a)). Ander belanghebbende faktore is die sosiale peil van die partye en die lewenstyl gehandhaaf en waarop geregtig, deur sodanige persoon wat versorg staan te word , in bestaande omstandighede - Prophet v Prophet 1948 (4) SA 325 (OFS).\nTen einde ‘n regverdige beslissing te kan vel moet die hof ten volle op hoogte gestel word met betrekking tot die inkomste en uitgawes van alle belanghebbende partye en die koste verbonde , ten opsigte van die persoon wat sorg benodig - Herfst v Herfst 1964 (4)127 (WLD). Die bepaling van sodanige redelike behoefte is eerder n kwessie van intelligente beredenering as omvattende berekening - Cullen v Haupt 1988 (4) SA 39.\n7. Welke tipe uitgawes mag ek voor aansoek doen?\nJy mag eis vir voldoende vergoeding van redelike uitgawes belanghebbend tot jou besondere omstandighede (artikel 15 (3) (b)).\nVoorbeelde van wat geëis mag word, indien wel belanghebbend tot ‘n besondere geval:\nVoorsiening vir kos, klere, mediese sorg en opvoeding (artikel 15 (2)),\nVakansies en universiteit fooie – Prophet v Prophet (supra),\nVerlos kostes en onderhouduitgawes aangegaan sedert die geboorte van die kind tot en met datum van die ondersoek, tesame met rente (artikel 16 (1) (a) (ii)),\nAgterstallige onderhoud (artikel 40),\nNaskoolse aktiwiteite en voorsiening van ander herhaaldelike uitgawes – Schmidt v Schmidt 1996 (4) SA 211 (WLD).\n8. Ek is huiwerig om ‘n onderhoudklagte in te dien want ek wil nie my gesinsprobleme uitlap aan die wêreld nie – is dit raadsaam om ‘n klag in te dien?\nDie Onderhoudwet sluit spesifiek voorsorg maatreëls in ter beskerming van die partye in\n‘n onderhoud aangeleentheid.\n‘n Onderhoudondersoek word in kamera gehou (Artikel 10 (4)). Dit beteken dat slegs\npersone wie se teenwoordigheid benodig word toegelaat sal word in die hof gedurende so ‘n ondersoek.\nDit is ‘n kriminele oortreding om enige inligting te openbaar ten opsigte van ‘n onderhoudondersoek, tensy benodig ten uitvoering van enige funksie ingevolge hierdie wet, of wanneer so opgedra deur die hof (artikel 37).\nDie naam en adres van ‘n kind wat in ‘n onderhoudondersoek betrokke is of was, of enige inligting wat moontlik sy of haar identiteit mag blootstel , mag nie gepubliseer word nie. ‘n Boete of selfs gevangenisstraf mag opgelê? word vir sodanige oortreding (artikel 36 (1)).\nDie Minister en die voorsittende beampte het ‘n diskresie om sodanige inligting onder sekere omstandighede toe te laat sou dit wel in die kind se voordeel wees (artikel 36 (3)).\n9. Ek benodig onderhoud vir my kind – Wat sal van my verwag word wanneer ek ‘n klagte aanmeld?\nWanneer jy ‘n onderhoudklag op die voorgeskrewe wyse aanmeld moet die volgende ook verskaf word :\nAfskrifte wat gewaarmerk is vir die bewys van identiteit ten opsigte van jouself en ook ten opsigte van enige kinders betrokke by die aangeleentheid.\nBewys van inkomste en uitgawes ten opsigte van jouself en, indien vir kindersorg aansoek gedoen word, uitgawes aangegaan en kostes ten opsigte van sodanige kind.\nBewys van heenkome.\nInligting met betrekking tot die identifikasie van, adres van en finansiële posisie van die persoon van wie jy onderhoud verlang, indien beskikbaar.\nSodanige informasie sal deur die onderhoudbeampte gebruik word vir ondersoek doeleindes.\nNadat jy ‘n onderhoudklag op die voorgeskrewe wyse aanmeld, en al die voorgeskrewe dokumentasie soos versoek aan die onderhoudbeampte verskaf het ter stawing van die eis, sal ‘n onderhoud l?er geopen word vir hierdie aangeleentheid.\nAs ‘n l?er reeds bestaan sal alle beskikbare dokumentasie daarin geliasseer word soos voorgeskryf.\n10. Welke hof prosesse kan ek verwag om op my bestel te word nadat ek ‘n klagte ingedien het?\nDie onderhoudbeampte mag dit nodig ag vir ‘n vergadering met al die betrokke\npartye, wat gehou sal word in sy kantoor op ‘n spesifieke tyd en datum.\nSo ‘n vergadering is ondersoekend gerig en dien ook as ‘n knelpunt, skikkings geleentheid vir die partye.\nTen einde bywoning te verseker sal hy of sy opdrag gee aan die klerk van die onderhoudhof om aanwysings, tesame met instruksies om sodanige vergadering op ‘n vasgestelde datum , tyd en plek by te woon, aan die partye uit te reik – Isley vs. Letchobo SA 2010 (S Gauteng).\nIndien al die partye opdaag soos aangewys sal die ondersoek voortgaan, maar indien beide partye afwesig is, na behoorlike bediening van die aanwysings deur ‘n beampte van die hof, kan die ondersoek van die rol verwyder word.\nDie onderhoudgeval sal afgehandel word tydens sodanige vergadering indien’n ooreenkoms bereik word ten opsigte van al die knelpunte en ‘n skikkingsbevel deur beide die partye onderteken word.\nIndien besondere knelpunte steeds bestaan kan sodanige vergadering uitgestel word tot ‘n latere datum vir verdere ondersoek doeleindes.\nDie onderhoudbeampte kan ook hier tydens besluit dat hy of sy oor genoegsame inligting beskik ten einde ‘n datum aan te wys vir ‘n formele onderhoudondersoek.\n‘n Mondelingse waarskuwing gemaak deur die landdros, of subpoenas, sal uitgereik word aan die partye om bywoning van die formele onderhoudondersoek te verseker (artikel 9(2)).\n11. Wat as my vorige gade die hofproses wat op hom bedien is ignoreer en versuim om die vergadering op die bepaalde hofdatum by te woon?\nOm bywoning van al die partye by die ondersoek gerigte vergadering te verseker wat gereël is om in die kantoor van die onderhoudbeampte plaas te vind, sal aanwysings uitgereik word met instruksies ten opsigte van die datum, tyd en plek van sodanige vergadering.\nIndien ‘n aanwysing behoorlik beteken was op ‘n party ter bywoning en hy of sy versuim bywoning, mag die onderhoudbeampte óf ‘n aanwysing weer uitreik, óf hy mag besluit om die straf, soos bepaal deur regulasie 3 (3) van die Wet op Onderhoud, uit te oefen.\n‘n Dagvaarding sal dan uitgereik word teen die party wat oortree om voor die hof by te verskyn en redes aan te voer vir sy of haar versuim om die hof by te woon, soos gespesifiseer in die aanwysing.\nIn gevolge regulasie 3 (3) is dit ‘n oortreding om ‘n aanwysing, uitgereik vir onderhouddoeleindes, te verontagsaam, en indien skuldig bevind mag die oortreder ‘n vonnis van ‘n boete of gevangenis straf opgelê word - Isley vs. Letchobo S.A. 2010 (S Gauteng)\nDit word aan die hand gedoen dat regulasie 3 (3) slegs as ‘n laaste keuse uitgeoefen behoort te word.\n12. Is dit altyd noodsaaklik vir beide partye om ‘n onderhoudondersoek by te woon?\n‘n Skriftelike verklaring gemaak deur ‘n getuie op die voorgeskrewe wyse, is toelaatbaar as bewys in ‘n onderhoud aangeleentheid en behou dieselfde effek en waarde, as sy of haar mondelingse getuienis (artikel 12 (1)).\nAl die bewysstukke wat sodanige getuie persoonlik by die hof sou inhandig, kan deur middel van ‘n beëdigde verklaring ingehandig word en sal aanvaar en mee gehandel word asof dit persoonlik ingehandig is as bewys en asof behoorlik geïdentifiseer deur die persoon wat sodanige verklaring afgelê het.\n‘n Afdruk van die verklaring tesame met ‘n afdruk van elke dokument wat deur middel van sodanige verklaring ingehandig staan te word, moet op die persoon teen wie die onderhoudklagte aanhangig gemaak is, beteken word.\nHy mag dit teenstaan dat die verklaring ingehandig word en indien hy dit sou teenstaan sal die inhandig wording daarvan nie toegelaat word deur die hof nie (artikel 12).\n‘n Onderhoudhof mag ook ‘n onderhoudbevel toestaan teen ‘n persoon wat afwesig is by die ondersoek sou hy skriftelik daartoe toestem, en indien sodanige toestemming deur die onderhoudbeampte ingehandig word by die onderhoudondersoek (Artikel 17 (1)).\n‘n Afskrif van sodanige bevel sal aan hom of haar gelewer of aangebied word deur ‘n beampte van die hof ten einde sy of haar bewusmaking, ten opsigte van die bepalings van die bevel, te verseker (Artikel 17).\nDie hof mag, indien die onderhoudspligtige, na die betekening van ‘n sapogeen, versuim om te verskyn by die onderhoudondersoek, op aansoek van die onderhoudbeampte, die getuienis van die persoon wat die onderhoudklag ingedien het oorweeg en ‘n bevel toestaan teen onderhoudspligtige, in sy of haar afwesigheid (Artikel 18).\n‘n Afskrif van sodanige bevel sal aan die onderhoudspligtige gelewer of aangebied word deur ‘n hofbeampte, ter versekering dat hy of sy bewus is van die bepalings van die betrokke bevel.\nDie onderhoudspligtige mag, binne 20 dae nadat hy of sy bewus geraak het van die bevel, aansoek doen by die onderhoudhof vir die wysiging of opheffing van die bevel.\nDie hof mag dan van ‘n of beide die partye verlang om verdere getuienis af te l?, en mag sodanige bevel daarna bekragtig, wysig of ophef.\nDie onderhoudbeampte mag ‘n landdros versoek om die besonderhede van betaling van ‘n bestaande bevel, in die afwesigheid van die partye, te wysig. Al die partye sal dan, op die voorgeskrewe wyse, in kennis gestel word van so ‘n wysiging (Artikel 19).\n13. Tree die onderhoudbeampte namens my op of moet ek ‘n prokureur aanstel?\nDie onderhoudbeampte is by uitstek ‘n hofbeampte. Sy rol is hoofsaaklik om te verseker dat onderhoud aangeleenthede na behore ondersoek word ten einde die landdros in staat te stel om ‘n regverdige bevinding te kan maak.\nGedurende die vergadering met die partye betrokke in ‘n onderhoudgeding sal sy rol wees , dié van voorsittende beampte , fasiliteerder, ondersoekbeampte en administrateur ten einde te verseker dat die knelpunte en geskille in die betrokke onderhoudaangeleentheid bepaald syn, administratiewe prosesse nagekom word en dat dokumentasie soos verlang ingehandig word.\nHy sal ‘n informatiewe rol vervul ter verduideliking van prosedures, moontlike oplossings vir knelpunte en die regte en verwagtinge van die partye teenwoordig. Hy sal ook probeer om hulle van hulp te wees in die bereiking van ‘n werkbare oplossing ten opsigte van die betrokke knelpunte sonder om voorskrywend op te tree.\nDie uitkoms van so ‘n vergadering sal afhang van verskeie faktore. Voorbeelde is die besondere feite van die aangeleentheid, betrokke knelpunte, die vermoë van die partye om konflik te hanteer en bedugte besluite te kan neem, hulle algemene begrip ten opsigte van regsprosedures, van hulle regte en pligte, en hulle bereidwilligheid om te skik.\nDie partye in ‘n onderhoudaangeleentheid het ‘n reg tot regsverteenwoordiging (Art.10). Indien ‘n party regsverteenwoordiging verlang en nie finansieel in staat is om ‘n prokureur aan te stel nie, kan hy of sy aansoek doen om regshulp.\n‘n Regsverteenwoordiger sal dan deur die staat aangestel word om sodanige party by te staan, mits die party vir sodanige bystand in aanmerking kom.\nIn minderjarige onderhoud sake is dit betwisbaar of die indiensneming van ‘n prokureur met die verstandhouding dat sy betaling ‘n persentasie sal wees van ‘n moontlike, toekomstige hofbevel in die vooruitsig gestel, regverdigbaar is.\nMinderjarige onderhoud behoort aan die betrokke kind. Die ouer wat namens die kind eis mag nie sodanige kind van sy of haar regmatige onderhoud ontneem nie - Watson v Watson1978 (3) 126.\n‘n Kind se regmatige eis tot behoorlike sorg word nie ingeperk deur hofbevele uitgereik nie. Sodanige bevele geld slegs tussen die partye voor die hof en is nie bindend op die kind nie - Herfst v Herfst 1964 (4) 127 (WLD).\n14. Wie dra die plig om onderhoud klagtes te ondersoek?\nArtikel 6 gee spesifiek opdrag aan die onderhoudbeampte om klagtes wat op die voorgeskrewe wyse aangemeld is, te ondersoek.\nDie onderhoudbeampte mag ‘n verklarings afneem van enigeen wat oor betreklike inligting beskik ten opsigte van die betrokke aangeleentheid en mag getuienis insamel ten opsigte van enige rakende aspek. Die onderhoudbeampte kan onderhoudbeamptes van ander distrikte en onderhoudondersoekers versoek om hom of haar by te staan in sodanige ondersoeke.\nDie onderhoudbeampte mag ook vra dat ‘n persoon wie waarskynlik oor inligting beskik, aangesê word om voor ‘n landdros te verskyn vir ondervraging. Die onderhoudbeampte mag hierdie persoon onder kruisverhoor neem om te verseker dat sy kennis ten opsigte van sodanige inligting omvattend blootgelê? word (Artikel 8).\nDie landdros voorsittend by ‘n besondere onderhoudgeval deel die verantwoordelikheid om getuienis voor die hof te plaas – Mgumane v Setemane (Appèl). Die landdros mag enige teenwoordige persoon by ‘n onderhoudondersoek ondervra en mag enige persoon wat reeds getuig het terug roep en weer ondervra (Artikel 10 (1)).\nDie partye in ‘n onderhoudondersoek, die onderhoudbeampte en die landdros deel die verantwoordelikheid om getuienis in te samel, selfs wanneer die partye verteenwoordig is – Buch v Buch 1967 (3) SA 83 (TPD).\n15. Wie moet by ‘n onderhoudondersoek getuig?\nDie onderhoudbeampte het verrykende prosesregtelike waarskuwings regte en mag enige persoon met toepaslike inligting versoek om in ‘n onderhoudondersoek te getuig (Artikel 7 en 9).\nDie onderhoudbeampte mag ook versoek dat boeke, dokumente en state toepaslik tot ‘n aangeleentheid by die betrokke ondersoek ingehandig word en dat getuienis daaromtrent afgelê word (Artikel 7).\nDie landdros mag versoek dat enige persoon teenwoordig by die ondersoek, prosesregtelik gewaarsku of nie, getuienis afl? tydens sodanige ondersoek (Artikel 10).\n‘n Party in ‘n ondersoek ter weerlegging van ‘n eis om onderhoud, mag ook versoek dat getuies namens hom of haar getuig.\n16. Kan ek enige toelae eis indien ek by ‘n onderhoudondersoek getuig?\nIngevolge artikel 11 van die Wet op Onderhoud is ‘n getuie wat in ‘n onderhoud ondersoek getuig geregtig op ‘n toelaag soos asof hy of sy in ‘n kriminele saak bygewoon het as staat getuie.\n‘n Getuie mag ‘n toelaag betaal word vir verblyf en vervoer na en vanaf die hof.\nDie persoon teen wie ‘n onderhoudbevel gemaak mag word kan, op versoek van die onderhoudbeampte en aanwysing van die hof, dieselfde toelaag betaal word as dié betaalbaar aan ‘n ‘n getuie van ‘n beskuldigde in ‘n kriminele saak. Dit sluit in toelae vir verblyf en vir vervoer na en vanaf die hof (Artikel 10).\nRegulasie 5 bepaal dat so ‘n persoon geregtig sal wees op toelae ten opsigte van:\nSy of haar redelike werklike uitgawes vir verblyf.\n‘n vervoer toelaag na en vanaf die hof.\n17.Onderhoudbesprekings tussen my en my gewese gade eindig altyd met ‘n woordewisseling – wat gebeur as ons onsself wangedra by ‘n ondersoek?\nIngevolge artikel 20, mag die landdros as voorsittende beampte van ‘n onderhoud geding ‘n bevel uitreik soos wat die hof toepaslik bevind ten opsigte van die kostes verbonde aan die bediening van hofstukke, met in ag neming van die gedrag van die persone betrokke by die ondersoek.\n‘n Persoon teen wie ‘n beslagleggingsbevel uitgereik was ingevolge artikel 27, mag aansoek doen vir die tersydestelling van so ‘n bevel. Die hof sal sekere faktore in ag neem ter beslissing van sodanige aangeleentheid insluitend die gedrag van party teen wie die bevel uitgereik is.\nEnige persoon wat opsetlik die hofsitting van ‘n onderhoudondersoek onderbreek, of hinder, of die hof in die uitvoering van sy pligte by die ondersoek belemmer, sal skuldig wees aan ‘n oortreding, en by skuldigbevinding strafbaar wees met ‘n boete of gevangenisstraf (Artikel 35). Sien ook – Sparks vs. Sparks 1998(4) S.A. 714 (WLD).\nPartye by ‘n onderhoudondersoek moet aldus hulself ten alle tye ordelik gedra.\n18. Mag ek aansoek doen om ‘n bevel dat my gewese gade se werkgewer my kind se onderhoud maandeliks direk in my bankrekening inbetaal?\nIn gevolge artikel 16, sal die hof, op aansoek van die persoon ten gunste van wie ‘n onderhoudbevel uitgereik staan te word, ‘n bevel toestaan wat die werkgewer van die persoon teen wie die betrokke onderhoudbevel gemaak of gemaak staan te word aanwys, om namens hom of haar sodanige herhaaldelike betalings te maak, verskuldig of toekomend aan die persoon in wie se guns sodanige bevel uitgereik word. Hierdie tipe bevel sal slegs uitgevaardig word indien dit prakties sou wees in die betrokke omstandighede.\nIngevolge artikel 16 (1) (a) mag die hof ‘n bevel uitreik dat die onderhoudbetalings in die bankrekening van die persoon ten gunste van wie die bevel toegestaan is, betaal word, by wyse van ‘n debietorder of op enige ander paslike manier.\nDie onderhoudbeampte mag die landdros versoek om die bankbesonderhede van ‘n bestaande bevel toepaslik te verander in absentia (in die afwesigheid) van enige van die partye (Artikel 19).\nDie onderhoudbeampte sal al die afwesige partye inlig met betrekking tot sodanige veranderinge gemaak.\n‘19. n Prosesstuk is op my beteken, maar ek is nie die kind se pa nie – wat moet ek doen?\nIndien die party teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is die mening toegedaan is dat hy nie regtens verplig is om onderhoud te betaal nie weens die feit dat hy nie die pa is nie, kan hy vaderskap betwis tydens die voorlopige vergadering.\nIndien al die partye bereid is om hulself, en die betrokke kind, aan bloedtoetse te onderwerp ten einde vaderskap te bepaal, sal die ondersoekbeampte reël dat sodanige toetse om gedoen word.\nIndien enige van die partye nie finansieel in staat is om vir sodanige toetse te betaal nie, kan die onderhoudbeampte die landdros versoek om ‘n voorlopige ondersoek te hou ten einde die betaling van die toetse te bepaal. Die landdros mag hier tydens ‘n voorlopige bevinding hieroor maak of beveel dat die staat vir die toetse betaal (Artikel 21).\nIndien die party teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is toestem om vir sodanige bloedtoetse te betaal, en daarna versuim om sodanige betaling te maak en ook versuim om ‘n toekomstige hofdatum by te woon, kan die hof, op versoek van die onderhoudbeampte, ‘n onderhoudbevel ingevolge Artikel 18 in sy afwesigheid toestaan teen so ‘n persoon.\nDaar bestaan ‘n weerlegbare vermoede dat die man die vader is van sy vrou se kinders. Hierdie vermoede mag op enige stadium deur hom weerlê word.\nTen opsigte van kinders gebore buite die huwelik, word dit vermoed, in die afwesigheid van enige teenstrydige getuienis wat onsekerheid daarstel, dat die persoon teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is die biologiese vader van die kind is, indien hy seksuele omgang met sodanige vrou gehad het gedurende enige stadium gedurende die periode waartydens die kind verwek kon gewees het - Artikel 26 van Wet 38 van 2005.\nWeiering deur ‘n party om hom of haarself, of die betrokke kind, aan bloedtoetse te onderwerp sal dié party se geloofwaardigheid negatief beïnvloed - Artikel 37 van die Kinderwet Wet 38 of 2005.\n20. Kan ek onderhoud eis indien die pa van die kind in die buiteland woon?\nDie Wedersydse Toepassing van Onderhoudbevele (lande in Afrika) Wet 6 van 1989 en Wet 80 van 1963 reguleer die prosedures ter sake wanneer ‘n party in ‘n onderhoud aangeleentheid buite die land se grense woonagtig is.\nAs ‘n onderhoudondersoek aangemeld word en die persoon teen wie so ‘n ondersoek aangemeld is buite ons grense woon, kan die plaaslike landdroshof ‘n ondersoek in die afwesigheid van laasgenoemde persoon hou en ‘n voorlopige bevel ten opsigte van die betrokke onderhoud aangeleentheid uitreik - Artikel 5, Wet 6 van 1989.\nIndien ‘n voorlopige bevel deur die plaaslike landdroshof uitgevaardig word, sal ‘n afskrif van sodanige bevel tesame met alle dokumentasie wat daarmee verbonde is aangestuur word, by wyse van diplomatieke kanale, na die onderhoudhof in die gebied waar so ‘n persoon teen wie die bevel bewillig is woonagtig is, ter bekragtiging van so ‘n bevel - Artikel 4, Wet 6 van 1989.\nBy ontvangs van ‘n voorlopige bevel gemaak buite ons grense, sal ‘n ondersoek gehou word deur die plaaslike landdroshof wat sodanige bevel ontvang het, ter bekragtiging van so ‘n bevel. Die onderhoudbeampte sal ook die onderhoud aangeleentheid ondersoek ingevolge Artikel 7 van die Wet op Onderhoud – sien ook Artikel 6, Wet 6 van 1989.\nBevele bekragtig ingevolge Artikel 4 en Artikel 6 Supra, word beskou as uitgevaardig te wees ooreenkomstig Artikel 16 van die Wet op Onderhoud – sien ook Artikel 7, Wet 6 van 1989.\nBesoldiging bevele ontvang uit ander lande sal plaaslik geregistreer word by die landdros - kantoor in die gebied waar die persoon werksaam is, teen wie sodanige bevel toegestaan was, of in die distrik waarin sy werkgewer se hoofkantoor geleë is. So ‘n bevel sal beskou as uitgevaardig te wees ooreenkomstig Artikel 16(2) van die Wet op Onderhoud sien ook Artikel 9, Wet 6 van 1989.\n21. Ek moet ingevolge ‘n bestaande bevel onderhoud betaal vir my kinders, maar ek is werkloos – wat staan my te doen?\nAs ‘n bestaande bevel bestaan, maar die persoon teen wie sodanige bevel gemaak is raak werkloos, moet hy of sy onmiddelik die onderhoudbeampte , werksaam in die gebied waar sodanige bevel gemaak was, in kennis stel daarvan.\nHy of sy kan dan aansoek doen vir uitstel van die bevel. Die betrokke party sal bewys moet lewer vir die redes vir sy werkloosheid en dat hy tans wel werk soek.\nIndien die party weens werkloosheid agterstallig geraak het met onderhoudbetalings ingevolge ‘n bestaande bevel, sal ‘n verweer dat sodanige party onvermoënd is, hom nie geregtig maak op ‘n ontheffing daarvan nie waar dit bewese is dat sodanige versuim die gevolg van sy onwilligheid was om te werk, of as gevolg van wangedrag (Artikel 31 (2)).\nDie onwilligheid om te werk sal slegs betrekking h? op ‘n persoon se pogings en vermoë om werk te bekom gegewe sy of haar besondere kwalifikasies – S vs. Leonards 1979(1) SACR307 (CPD).\n‘n Hofbevel wat uitgestel word weens sodanige werkloosheid sal hervat wanneer hy of sy weer in diens geneem word in die toekoms.\n‘n Persoon kan aansoek doen om ‘n wysigingsbevel sou sy of haar inkomste nou minder wees as wat dit was voordat sodanige persoon werkloos geraak het (Artikel 6)\nDie party wat aansoek doen vir ‘n wysiging dra die onus van bewystot bevrediging van die hof, dat goeie rede vir die wysiging bestaan – Whitely vs. Whitely 1959 (2) 148 (ECD)\n22. My gewese gade versuim gereeld om onderhoud te betaal - mag ek vra dat die hof hom arresteer?\nWanneer so ‘n versuim geskied mag die persoon in wie se guns die onderhoudbevel toegestaan is, ‘n klagte indien tot sodanige effek.\nOp versoek van die onderhoudbeampte, mag die landdros ‘n lasbrief magtig vir die arrestasie van die party wat versuim.\n‘n Persoon wat versuim om die onderhoud ooreenstemmend die bepalings van ‘n onderhoudbevel te betaal is skuldig aan ‘n misdryf en by skuldigbevinding strafbaar met ‘n boete of gevangenisstraf (Artikel 31).\nDie onderhoudbeampte mag ook die besonderhede van ‘n persoon wat skuldig bevind word aan sodanige oortreding aan krediet instansies verskaf.\nDie hof mag ook beveel dat sodanige gevangenisstraf en /of boete opgeskort word op voorwaarde dat die beskuldigde die agterstallige onderhoud betaal ten tye en ten bedrae as wat die hof goed ag (Artikel 40).\nIn S vs. Visser 2002(1) SARC 50 (CPD), was die gewese man met R44500 agterstallig, maar dit was binne sy vermoë om die bedrag te betaal. Die hof straf hom tot 1440 ure periodieke gevangenisstraf, uitgedien te word oor naweke en verder dat sodanige ure verminder sal word met 15 ure vir elke R500 wat hy afbetaal op die agterstallige bedrag. Hierdie straf was op appèl gehandhaaf.\n23. Watter remedies is aan my beskikbaar sou ek moes eis vir agterstallige onderhoud?\nEnige bevel ten opsigte van bovermelde remedies mag insluit die betaling van rente en die koste verbonde aan die uitleggings bevel.\nDie persoon in wie se guns die onderhoudbevel gemaak was het ook andersins die keuse om die agterstallige onderhoud deur middel van kriminele vervolging te eis.\nIn uitoefening van die roete keuse om krimineel te vervolg , mag die hof ‘n bevel toestaan vir die betaling van agterstallige onderhoud, tesame met die rente daarop.\nSo ‘n bevel kan toegestaan word tesame met enige ander straf wat die hof mag oplê ten opsigte van die beskuldigde se versuim ingevolge artikel 31.\nSo ‘n bevel, ingevolge artikel 40, sal die effek hê van ‘n siviele vonnis.\n24. Moet ek die kriminele- of die siviel regtelike roete kies indien ek vir agterstallige onderhoud eis, en hoe word rente daarop bereken?\nBevele ingevolge die siviel regtelike roete (by wyse van ‘n beslagleggingsbevel, besoldiging bevel, of ‘n aanhegting van skuld ) het die effek van n siviele vonnis en dit versnel die invordering van enige agterstallige bedrae.\nBykomend tot agterstallige betalings kan rente ook geëis word.\nRente kan geëis word tydens uitoefening van beide die keuses van siviel - of kriminele vervolging. Die rentekoers plafon word by wyse van wetgewing en regulasies voorgeskryf.\nDaar is ‘n verskil tussen enkelvoudige en saamgestelde rente. Hof verwante rente is enkelvoudige rente in afwesigheid van ‘n ooreenkoms wat ander aandui.\nIn die geval van saamgestelde rente word die rente by die hoofskuld getel. Sodanige rente kan dan verdere rente verdien. Dit is nie die geval ten opsigte van enkelvoudige rente nie.\nDie keuse tussen siviel regtelike en kriminele vervolging bestaan , ongeag enige moontlike voordeel wat ‘n ander remedie mag inhou vir die strydende party - Martin v Martin 1997 (1) SA491 (NPD).\n25. Wie mag appelleer teen ‘n onderhoudbevel toegestaan?\nEnige persoon benadeel deur ‘n onderhoudbevel toegestaan, mag appelleer teen sodanige bevel (Artikel 25 (1)). Die appèl moet genoteer word binne 20 dae vanaf datum van so ‘n bevel (Artikel 25).\n‘n Kruisappèl moet binne 7 dae van datum van notering van die eersgenoemde appèl genoteer word.\n‘n Appèl word genoteer deur middel van ‘n kennisgewing wat die gronde van so ‘n appèl uiteensit.\nDie landdros wat die bevel toegestaan het sal, binne ‘n periode van 14 dae na die notasie van die appèl, sy of haar redes in skrif verskaf aan die klerk van die onderhoudhof.\nDie klerk van die onderhoudhof sal ‘n gesertifiseerde afskrif van die oorkonde van die saak en alle dokumentasie verbonde daaraan aanstuur na die klerk van die betrokke afdeling van die Hooggeregshof, waar sodanige appèl dan aangehoor sal word (Regulasie 15).\nDie Hooggeregshof of die Appèlhof, soos van toepassing, mag so ‘n bevel maak as wat dit goed vind (Artikel 25 (2)).\nDie betaling van onderhoud ooreenkomstig die betrokke bevel sal nie opgeskort word hangende sodanige appèl nie, tensy sodanige appèl genoteer word teen ‘n bevinding dat die appellant regtens verplig is om onderhoud te betaal aan die persoon in wie se guns die bevel toegestaan was (Artikel 25).


PressReader - Kuier: 2017-10-04 - NUUT BY KUIER\nKuier - 2017-10-04 - KUIERHOEKIE -\nCURT BAKER (33) is ’n boorling van die mooie Mosselbaai aan die Tuinroete en is pas aangestel as ons nuwe handelsmerkbestuurder. Met jare se ondervinding in die bemarkings-en verkoopswêreld, pas die posisie hom soos ’n handskoen!\nCurt sê sy passie vir bemarking strek diep en stem vanaf sy liefde om met mense te werk. Hierdie passie strek so ver as sy eie gemeenskap, met suksesvolle projekte waarmee hy die afgelope 11 jaar in sy tuisdorp besig is. Hy gebruik graag sosiale en plaaslike media om sy vriende te nader om te help om ’n verskil te maak. Ons hoor hy is so tussendeur sy nuwe aanstelling steeds besig met gemeenskapsprojekte in sy tuisdorp.\nIn sy vrye tyd hou hy van ons land plat reis en om tyd met sy familie en vriende deur te bring. Hy sê hy kom uit ’n liefdevolle familie en geniet veral om om ’n lekker vuur met sy mense te kuier en uitstappies te beplan.\nDeel van die besluit om by die Kuier aan te sluit, was dat hy ’n lojale leser is en graag die Kuier- handelsmerk na die platteland wou neem soos in die verlede.\n“Ons mense is baie lief vir Kuier met die inspirasie-element, wenke en resepte. Ek kom uit ’n huis waar ons stoei om eerste die\nKuier te lees – en ek sien uit om Kuier deel van selfs nóg meer huishoudings te maak.\n“Ek het so pas my eerste groot funksie, Pienk Plesier, agter die rug en ek kon sien hoe verskriklik lief ons lesers Kuier het. Ek hoop om meer geleenthede vir ons lesers te skep waar ons sommer lekker saam sal kuier.\nKuier is ons mense se tydskrif en daarom skep ons geleenthede vir hulle om na aan ons te wees.”\nDit is ’n aanwins vir enige borg om aanboord te kom by ons funksies en Curt sien uit om daardie verhouding te bou!


Spinasie-sampioenen-ricotta-gnocchi | SARIE\n1 x 200 g-sak spinasie, in kookwater gedompel\n20 g (60 ml) parmesaankaas, fyngerasper\n250 g gemengde sampioene, gehalveer\nVerhit olyfolie in middelslagpot tot warm. Voeg ui en knoffel by. Roerbraai vir 2 – 3 minute of tot begin verbruin. Voeg tamatie en wyn by en verlaag hitte. Laat stadig prut vir 10 – 15 minute of tot lekker dik sous. Verwerk in voedselverwerker tot gladde sous. Geur goed met sout en peper. Gnocchi Plaas ricotta en gaar spinasie in voedselverwerker en maak op hoë spoed fyn tot gladde mengsel. Voeg parmesaan, eier en meel by. Meng goed. Geur met sout en peper.\nBring pot met water tot kookpunt. Skep ricottamengsel in spuitsak met 1 cm-tuit. Spuit porsies van 1cm groot in die kookwater. Laat kook tot ricotta op oppervlak dryf. Dreineer. Verhit botter in ’n braaipan tot warm en voeg sampioene by. Roerbraai vir 5 – 8 minute. Voeg tamatiesous by en meng deur. Roer laaste die gaar gnocchi by. Geur goed en sit warm voor.


Musings - Punchbakkie - Mossview\nMusings – Punchbakkie\nHome/Uncategorized/Musings – Punchbakkie\nEk gaan haal die Prinses, toe so 7 jaar oud, by die skool. Spesiale opdrag, want Ma is besig met ‘n vergadering, en Pa sit toe sommer halfdag verlof in – miskien kan ons ‘n paar balle gaan slaan? Die gholf het hoeka bietjie aandag nodig!\nBabbelende word ek die jongste vertel: “Pappa, Juffrou het gesê dat mens nie goud kan maak nie, want dit is klaar gemaak en Liewe Jesus maak nie meer nie”. (Interessant! Juffrou is besig met gevorderde wetenskaplike konsepte op ‘n baie jong ouderdom…) “Ja, en sy het ook gesê as al die goud op is, PUNCHBAKKIE BLOU!!!” (vergesel van ‘n vrek harde vuishou op my linkerarm) “dan is daar nie meer nie”. (Wat is DIE nou? As ek kleintyd my pa so gemoker het, veral terwyl hy bestuur, het hy net daar afgetrek en my agterwêreld vuurwarm geklop – maar ai, die is darem ‘n meisiekind…)\n“Wat is die ‘PUNCBAKKIE’ storie Meis? Hoekom slaan jy aan my?”\n“Nee Pappa, dit is soos die kinders op die bus maak, as jy ‘n Punchbakkie sien voor die ander dan mag jy hulle op die arm slaan en party slaan nogal seer” (soos jy, klein Blikskottel!)\n“Nou Gogga, wat is ‘n Punchbakkie?”\nOnskuldig, sonder om die potensiële komplikasies te oorweeg, sê sy “Wag Pappa, ek sal vir Pappa wys”. En jou wrintiewaar, nie twee blokke verder nie: “PUNCHBAKKIE BLOU!”(GHWAR op my arm – die trane begin opwel agter my oogkaste maar ek wys niks, ek is mos ‘n MAN…)\n“Ouch – nou waar is die Punchbakkie Ounooi?”\n“Nee hy’s nou al verby, Pappa, maar dis een van die Beetles. Soos die een wat altyd daar by die robot staan? Die PUNCHBAKKIE BLOU!”(KADOEF!!!!! Linkerarm voel al soos ‘n verloorder van ‘n boksgeveg se blou kolle) “Sien, daar staan hy!”\nDie vaalblou Volkswagen kewer wat die bron van my lyding is, staan in die oprit by die verkeerslig. Nou verstaan ek. En nou, Boeta, nou gaan ek saam terugspeel en slaan!!!\nSaterdag ry ons gou winkels toe. Ma sit langes my in die wit Audi. En braktak, voor ek my kom kry daar by die verkeerslig, is daai diamantring wat sy geërf het by antie Wieookal DOEF in die sawwe vleisies van my linkerbeen ingefoeter. En ewe liefies sê Ma “Punchbakkie mosterd”. So sy het geweet van die punchbakkie storie en vertel my niks!\nVan toe af is ek meer op die uitkyk vir Punchbakkies as vir ander verkeer. Maar, soos die dinge nou maar gebeur, is ek altyd die laaste om een te sien, of daar is niemand langs my nie; so, ek kan nie my gesag as Punchbakkieslaner afdwing nie. Frustrasie. En glo my, as ek alleen in die motor is, is daar duisende op die pad, maar laat een van die meisies nou net in my Audi klim, dan kruip al die Beetles vir my weg.\nDit begin naderhand ‘n fiksasie word. ‘n Onbeheersbare strewe om Punchbakkies te sien voor hulle. ‘n Kompulsiewe, reikhalsende rondkyk vir een van DAAI Beetles! Maar nee, dit werk nie so nie.\nNa ‘n week is my linkerskouer en linker bobeen al bont – alle skakerings van vars helder blou tot pers en groenerig, lyk soos ‘n luiperd op LSD – die bokser sal kan verduidelik watter skakerings van kneusplekke mens als kry, uit ondervinding. Elke blou kol op ‘n ander stadium van genesing…..\nDie opdrag kom baie vinnig van Hoofkantoor af – Mike, die MD, is op die lughawe en ek moet hom gaan haal. Die man is nie ‘n baie geduldige ou nie, ek ken hom goed, en hy moet nog besluit of hy my gaan aanstel in daardie senior pos waarvoor ek aansoek gedoen het. Sy woord sal seker die swaarste weeg, so ek moet hom nie laat wag nie…\nJaag lughawe toe, en genadiglik is ek betyds sodat die ou nie opgewonde raak nie. Op pad kantoor-toe gesels ons soos ou vrinne – en ek sien al die nuwe salaristjek in my geestesoog. Diplomaties stuur ek die gesprek in die rigting van die aanstelling, en in my Boere-Ingels laat ek hom verstaan dat kyk, hy kan nie regtig beter doen nie as om my aan te stel. En, hy klink nogal heel inskiklik! Tot daardie fatale oomblik…\nDie swart kewertjie swaai voor my in, en ek moet briektrap dat die pedaal so 4mm bo die teer eindig, maar kry betyds gestop. “PUNCHBAKKIE SWART!!!!!!!!” skrou ek, en my linkervuis, gebal van frustrasie en die ideaal om ‘n Punchbakkie eerste te sien, skiet uit soos n Kaapse kobra, en sink diep in die bobeen in hier langs my! •\nEk het nie die pos gekry nie. En moes ook maar aanvaar en berus dat ek nie ‘n Punchbakkie man is nie; my rol as pater familias sal maar beperk wees tot slaansak om die ander gesinslede beter te laat voel….. •\nVredebest Verpakking word twintig!Prev post\nPOP UP ARTNext post