OBOWIĄZUJE OD DNIA 12 CZERWCA 2014 R. Adres siedziby Dom Maklerski PKO Banku Polskiego ul. Puławska Warszawa - PDF\nOBOWIĄZUJE OD DNIA 12 CZERWCA 2014 R. Adres siedziby Dom Maklerski PKO Banku Polskiego ul. Puławska Warszawa\nDownload "OBOWIĄZUJE OD DNIA 12 CZERWCA 2014 R. Adres siedziby Dom Maklerski PKO Banku Polskiego ul. Puławska 15 02-515 Warszawa www.dm.pkobp."\n1 BROSZURA INFORMACYJNA O WYMOGACH MIFID DLA KLIENTÓW POWSZECHNEJ KASY OSZCZĘDNOŚCI BANKU POLSKIEGO SPÓŁKI AKCYJNEJ (DLA KLIENTÓW DOMU MAKLERSKIEGO PKO BANKU POLSKIEGO) OBOWIĄZUJE OD DNIA 12 CZERWCA 2014 R. Adres siedziby Dom Maklerski PKO Banku Polskiego ul. Puławska Warszawa Infolinia: numer dla połączeń krajowych numer dla połączeń krajowych, zagranicznych i z telefonów komórkowych Infolinia jest czynna w godzinach 8:00 18:30 w dni robocze numer dla połączeń krajowych numer dla połączeń krajowych, zagranicznych i z telefonów komórkowych Infolinia jest czynna w godzinach 8:00 18:00 w dni robocze numer do obsługi rachunków inwestycyjnych OTC, linia czynna przez całą dobę. Adresy poczty elektronicznej: Strony internetowe: Zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej Dom Maklerski PKO Banku Polskiego (dalej DM PKO Banku Polskiego) prowadzi działalność maklerską na podstawie zezwolenia Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (obecnie Komisja Nadzoru Finansowego) Komisja Nadzoru Finansowego Plac Powstańców Warszawy Warszawa Placówki DM PKO Banku Polskiego świadczy usługi maklerskie w: Punktach Obsługi Klienta Punktach Usług Maklerskich (zlokalizowanych w oddziałach PKO BP S.A.) Centrali Usługi maklerskie świadczone przez DM PKO Banku Polskiego: wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie, przyjmowanie i przekazywanie zleceń nabycia i zbycia instrumentów finansowych, przechowywanie lub rejestrowanie instrumentów finansowych, w tym prowadzenie rachunków papierów wartościowych, prowadzenie rachunków pozagiełdowych instrumentów finansowych, prowadzenie rachunków pieniężnych i innych rejestrów lub ewidencji instrumentów finansowych lub innych praw, sporządzenia analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych, doradztwo inwestycyjne, oferowanie instrumentów finansowych, wykonanie zawartych umów o subemisje inwestycyjne i usługowe lub zawieranie i wykonywanie innych umów o podobnym charakterze, jeżeli ich przedmiotem są instrumenty finansowe, nabywanie i zbywanie instrumentów finansowych na własny rachunek, doradztwo dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią, doradztwo i inne usługi w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw. Zasady świadczenia usług maklerskich przez DM PKO Banku Polskiego 1. Szczegółowe warunki świadczenia usług maklerskich przez DM PKO Banku Polskiego zostały określone w Regulaminie świadczenia usług maklerskich przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego będącym integralną częścią umowy o świadczenie usług maklerskich przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego zawieranej z Klientami. Dodatkowo w zakresie świadczenia usługi: doradztwa inwestycyjnego zastosowanie znajduje Regulamin świadczenia usługi doradztwa inwestycyjnego przez DM PKO Banku Polskiego wraz z dedykowaną umową o świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego przez DM PKO Banku Polskiego, sporządzenia analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz publikacji dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych zastosowanie znajduje Regulamin świadczenia usługi sporządzania analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz publikacji w zakresie instrumentów finansowych przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego wraz z dedykowaną umową o sporządzanie analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz publikacji w zakresie instrumentów finansowych przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego, Strona 1/20\n2 2. Szczegółowe warunki świadczenia usług w zakresie obrotu kontraktami OTC zostały określone w Regulaminie wykonywania zleceń nabycia lub zbycia kontraktów OTC przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego będącym integralną częścią umowy o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia kontraktów OTC przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego zawieranej z Klientami Język komunikacji Wszelkie dokumenty i informacje wymieniane pomiędzy Klientem a DM PKO Banku Polskiego powinny być opracowane lub przetłumaczone na język polski. DM PKO Banku Polskiego zastrzega sobie możliwość komunikowania się z Klientami w innym języku niż język polski. Zasady wnoszenia i rozpatrywania skarg i reklamacji Skargi i reklamacje dotyczące świadczonych usług maklerskich, mogą być składane w formie pisemnej: w placówkach DM PKO Banku Polskiego - w Punktach Obsługi Klienta i w Punktach Usług Maklerskich (zlokalizowanych w oddziałach PKO BP S.A.), drogą korespondencyjną, na adres: Dom Maklerski PKO Banku Polskiego ul. Puławska Warszawa lub za pośrednictwem urządzeń technicznych, o ile forma ta umożliwia przekazanie dokumentów niezbędnych do wykazania roszczenia majątkowego Klienta lub reklamacji o charakterze niemajątkowym, w szczególności za pośrednictwem: poczty elektronicznej, na adresy: serwisu internetowego: poczty elektronicznej, na adresy: (w zakresie obrotu kontraktami OTC) Do złożonej skargi lub reklamacji należy dołączyć wszelkie dokumenty będące podstawą do rozpatrzenia skargi lub reklamacji. Termin rozpatrzenia skarg i reklamacji wynosi do 30 dni kalendarzowych. W przypadku braku możliwości rozpatrzenia w podanym terminie DM PKO Banku Polskiego informuje Klienta o planowanym terminie udzielenia odpowiedzi. W przypadku spraw wymagających szczegółowego postępowania wyjaśniającego, termin rozpatrzenia reklamacji może ulec wydłużeniu do 90 dni kalendarzowych. Klient niezadowolony z rozstrzygnięcia reklamacji lub skargi może złożyć odwołanie do Dyrektora DM PKO Banku Polskiego. Niezależnie od postępowania reklamacyjnego Klientowi przysługuje prawo dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Potwierdzenie zawarcia transakcji i informacja o stanie aktywów DM PKO Banku Polskiego niezwłocznie po zawarciu transakcji będącej przedmiotem złożonego przez Klienta detalicznego zlecenia, nie później niż do końca dnia roboczego następującego po dniu, w którym zawarta została transakcja, przekazuje Klientowi detalicznemu informacje dotyczące zawartej transakcji, poprzez umożliwienie odebrania jej w POK lub udostępnienie w elektronicznych kanałach dostępu, w przypadku, gdy Klient posiada do nich dostęp. DM PKO Banku Polskiego, co najmniej raz w roku, przekazuje Klientowi zestawienie przechowywanych na rachunku inwestycyjnym aktywów będących własnością Klienta. Zasady ochrony aktywów Klientów DM PKO Banku Polskiego jest uczestnikiem systemu rekompensat prowadzonego przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A., którego celem jest ochrona aktywów Klientów poprzez zapewnienie Klientom wypłaty środków pieniężnych do równowartości w złotych 3000 euro w 100: wartości środków objętych systemem rekompensat oraz w 90: nadwyżki ponad tę kwotę, przy czym górna granica środków objętych systemem rekompensat to równowartość euro w złotych oraz wartości utraconych instrumentów finansowych w przypadku: ogłoszenia upadłości DM PKO Banku Polskiego, prawomocnego oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek DM PKO Banku Polskiego nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, stwierdzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego, że DM PKO Banku Polskiego nie jest w stanie, z powodów ściśle związanych z sytuacją finansową, wykonywać ciążących na nim zobowiązań wynikających z roszczeń Klientów i nie jest możliwe ich wykonanie w najbliższym czasie. Zasady kwalifikacji Klientów oraz przeprowadzania oceny adekwatności i odpowiedniości DM PKO Banku Polskiego przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich w ramach przeprowadzania procesu kwalifikacji nadaje Klientowi jedną z trzech kategorii: klient detaliczny, klient profesjonalny, uprawniony kontrahent. Następnie DM PKO Banku Polskiego przeprowadza badanie adekwatności w przypadku podstawowych usług maklerskich, badanie odpowiedniości w przypadku usługi doradztwa inwestycyjnego, a w przypadku rachunku inwestycyjnego OTC, DM PKO Banku Polskiego przeprowadza dodatkowe badanie adekwatności niezbędne do dokonania oceny usługi OTC. Opis zasad kwalifikacji Klientów oraz przeprowadzania oceny adekwatności i odpowiedniości w DM PKO Banku Polskiego zawiera załącznik nr 1. Zakres informacji i ochrony przysługującej poszczególnym kategoriom Klienta DM PKO Banku Polskiego świadcząc usługi maklerskie przekazuje Klientom informacje i obejmuje ich ochroną, w zależności od nadanej kategorii Klienta. Zakres przekazywanych informacji i ochrony przysługującej poszczególnym kategoriom Klienta określa załącznik nr 2. Polityka wykonywania zleceń i działania w najlepiej pojętym interesie Klienta W DM PKO Banku Polskiego zostały określone szczegółowe zasady realizacji zleceń Klientów. Opis polityki wykonywania zleceń i działania w najlepiej pojętym interesie Klienta w DM PKO Banku Polskiego prezentuje załącznik nr 3. Zasady zarządzania konfliktami interesów DM PKO Banku Polskiego zarządza konfliktami interesów zgodnie z zasadami, których opis zawiera załącznik nr 4. Zasady przyjmowania i przekazywania zachęt W związku ze świadczeniem usług maklerskich DM PKO Banku Polskiego nie przyjmuje ani nie przekazuje żadnych opłat, prowizji ani świadczeń niepieniężnych z wyłączeniem: Strona 2/20\n3 przyjmowanych lub przekazywanych Klientowi (czyli standardowych opłat i prowizji, których katalog zamieszony jest w Tabelach opłat i prowizji dostępnych w Punktach Obsługi Klienta oraz Punktach Usług Maklerskich), przyjmowanych lub przekazywanych innym instytucjom, gdyż są niezbędne dla świadczenia danej usługi (np. koszty powiernictwa, opłaty związane z rozliczeniem i wymianą, obciążenia regulacyjne, opłaty prawne), innych opłat, prowizji i świadczeń niepieniężnych niż wymienione w ppkt. 1 i 2, pod warunkiem że: informacja o tych opłatach, prowizjach lub świadczeniach niepieniężnych, w tym o ich istocie i wysokości lub sposobie ustalania ich wysokości, została przekazana klientowi przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich, są one przyjmowane albo przekazywane w celu poprawienia jakości usług maklerskich świadczonych przez DM PKO Banku Polskiego na rzecz Klientów. Opis obowiązujących zasad przyjmowania i przekazywania zachęt przez DM PKO Banku Polskiego zawiera załącznik nr 5. Zasady przyjmowania lub przekazywania opłat, prowizji lub świadczeń niepieniężnych innych niż pobierane od Klienta lub przekazywane na rzecz Klienta DM PKO Banku Polskiego w związku ze świadczeniem usług maklerskich może przyjmować lub przekazywać: opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne przyjmowane od Klienta lub osoby działającej w jego imieniu albo przekazywanych Klientowi lub osobie działającej w jego imieniu, opłaty lub prowizje niezbędne dla świadczenia danej usługi maklerskiej na rzecz Klienta, opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne w celu poprawienia jakości usługi maklerskiej świadczonej na rzecz Klienta. Opis zasad przyjmowania lub przekazywania opłat, prowizji lub świadczeń niepieniężnych w DM PKO Banku Polskiego zawiera załącznik nr 6. Instrumenty finansowe będące w ofercie DM PKO Banku Polskiego Katalog instrumentów finansowych, zawierający charakterystykę tych instrumentów oraz związanego z nimi ryzyka inwestycyjnego zawiera załącznik nr 7. Strona 3/20\n4 Załącznik nr 1 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Zasady kwalifikacji Klientów oraz przeprowadzania oceny adekwatności i odpowiedniości w DM PKO Banku Polskiego (opis) Proces kwalifikacji Klienta 1. DM PKO Banku Polskiego przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich w ramach przeprowadzania procesu kwalifikacji nadaje Klientowi jedną z poniższych kategorii: 1) klient detaliczny, 2) klient profesjonalny, 3) uprawniony kontrahent. 2. Klient otrzymuje jednolitą kategorię w zakresie wszystkich usług, z których korzysta w ramach DM PKO Banku Polskiego i PKO BP S.A. 3. Klient profesjonalny to Klient, który posiada doświadczenie i wiedzę pozwalające na podejmowanie właściwych decyzji inwestycyjnych, jak również na właściwą ocenę ryzyka związanego z tymi decyzjami. Klient profesjonalny należy do dowolnej grupy poniższych podmiotów: 1) instytucje finansowe, w szczególności: a) banki, b) firmy inwestycyjne, c) zakłady ubezpieczeń, d) fundusze inwestycyjne lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych, w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, e) fundusze emerytalne lub towarzystwa emerytalne w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, f) towarowe domy maklerskie, g) narodowy fundusz inwestycyjny, h) animatorzy rynku regulowanego. 2) inwestorzy instytucjonalni niebędący instytucjami finansowymi, prowadzący regulowaną działalność na rynku finansowym - agenci transferowi, dystrybutorzy jednostek funduszy inwestycyjnych niebędący bankami ani firmami inwestycyjnymi, 3) podmioty prowadzące poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej działalność równoważną do działalności prowadzonej przez podmioty wskazane w ppkt 1 i 2 zagraniczne firmy inwestycyjne, zagraniczne instytucje kredytowe, 4) jednostki administracji rządowej lub samorządowej, organy publiczne, które zarządzają długiem publicznym, banki centralne, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Europejski Bank Centralny, Europejski Banki Inwestycyjny lub inne organizacje międzynarodowe pełniące podobne funkcje, 5) inni inwestorzy instytucjonalni, których głównym przedmiotem działalności jest inwestowanie w instrumenty finansowe, w tym podmioty zajmujące się sekurytyzacją aktywów lub zawieraniem innego rodzaju transakcji finansowych fundusze sekurytyzacyjne, 6) przedsiębiorcy, którzy spełniają co najmniej dwa z poniższych wymogów: a) suma bilansowa tego przedsiębiorcy wynosi, co najmniej euro, b) osiągnięta przez tego przedsiębiorcę wartość przychodów ze sprzedaży wynosi, co najmniej euro, c) kapitał własny lub fundusz własny tego przedsiębiorcy wynosi, co najmniej euro. 4. Równowartość kwot, wymienionych w pkt 3 ppkt 6, wskazanych w euro jest obliczana przy zastosowaniu średniego kursu euro ustalanego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia przez danego przedsiębiorcę sprawozdania finansowego. 5. Uprawniony kontrahent to Klient profesjonalny, z którym DM PKO Banku Polskiego zawiera transakcje lub pośredniczy w ich zawieraniu w ramach: 1) usługi wykonywania zleceń, 2) usługi przyjmowania i przekazywania zleceń, 3) transakcji nabywania lub zbywania instrumentów finansowych na własny rachunek. 6. Klient detaliczny to Klient niebędący Klientem profesjonalnym ani uprawnionym kontrahentem. 7. DM PKO Banku Polskiego dokonuje zmiany kategorii Klienta na wyższą, na pisemny wniosek Klienta w odniesieniu do wszystkich instrumentów finansowych będących w ofercie, jak również usług świadczonych na rzecz Klienta. 8. DM PKO Banku Polskiego może uznać klienta detalicznego będącego osobą fizyczną za klienta profesjonalnego pod warunkiem, że złoży w formie pisemnej stosowny wniosek i przedstawi dokumenty poświadczające, że spełnia przynajmniej dwa z następujących wymogów: 1) Klient zawierał transakcje, o wartości stanowiącej co najmniej równowartość euro każda, na odpowiednim rynku instrumentów finansowych ze średnią częstotliwością, co najmniej 10 transakcji na kwartał w przeciągu czterech ostatnich kwartałów, za pośrednictwem PKO BP S.A. lub DM PKO Banku Polskiego lub innej instytucji finansowej, 2) wartość portfela instrumentów finansowych Klienta łącznie ze środkami pieniężnymi wchodzącymi w jego skład wynosi, co najmniej równowartość euro wyrażona w złotych, włączając środki lokowane w produkty Grupy Kapitałowej PKO BP SA lub innej instytucji finansowej, 3) Klient, będący osobą fizyczną, pracuje lub pracował w sektorze finansowym, przez co najmniej rok na stanowisku, które wymaga wiedzy zawodowej dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych lub usług inwestycyjnych, które miałyby być świadczone przez firmę inwestycyjną na jego rzecz na podstawie zawieranej umowy. Strona 4/20\n5 9. DM PKO Banku Polskiego może uznać klienta detalicznego będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej za klienta profesjonalnego pod warunkiem, że złoży w formie pisemnej stosowny wniosek i przedstawi dokumenty zaświadczające, że spełnia przynajmniej dwa z następujących wymogów: 1) Klient zawierał transakcje, o wartości stanowiącej co najmniej równowartość euro każda, na odpowiednim rynku instrumentów finansowych ze średnią częstotliwością, co najmniej 10 transakcji na kwartał w przeciągu czterech ostatnich kwartałów, za pośrednictwem PKO BP S.A. lub DM PKO Banku Polskiego lub innej instytucji finansowej, 2) wartość portfela instrumentów finansowych Klienta łącznie ze środkami pieniężnymi wchodzącymi w jego skład wynosi co najmniej równowartość euro wyrażona w złotych, włączając środki lokowane w produkty Grupy Kapitałowej PKO BP SA lub innej instytucji finansowej, 3) wszystkie osoby fizyczne, mające prawo reprezentowania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie zawierania i realizacji umów, pracują lub pracowały w sektorze finansowym przez co najmniej rok na stanowisku, które wymaga wiedzy zawodowej dotyczącej transakcji w zakresie instrumentów finansowych lub usług inwestycyjnych, które miałyby być świadczone przez firmę inwestycyjną na jego rzecz na podstawie zawieranej umowy. 10. Równowartość kwot w euro, o których mowa w pkt 8 ppkt 1 i 2 oraz pkt 9 ppkt 1 i 2, ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego w dniu poprzedzającym datę złożenia wniosku o zmianę kategorii Klienta z klienta detalicznego na klienta profesjonalnego. 11. Klient detaliczny, o którym mowa w pkt 9, wnioskujący o zmianę kategorii z klienta detalicznego na klienta profesjonalnego nie musi spełniać wymogów określonych w pkt 3, tylko wymogi określone w pkt DM PKO Banku Polskiego mając na względzie zapewnienie Klientowi wysokiego poziomu bezpieczeństwa i ochrony działalności inwestycyjnej może odmówić zmiany nadanej Klientowi kategorii na wyższą. 13. DM PKO Banku Polskiego dokonuje zmiany kategorii Klienta na niższą na pisemny wniosek Klienta w odniesieniu do wszystkich instrumentów finansowych będących w ofercie i usług świadczonych na rzecz Klienta. 14. DM PKO Banku Polskiego może dokonać zmiany kategorii Klienta na niższą z własnej inicjatywy, jeśli wejdzie w posiadanie informacji, że Klient przestał spełniać warunki pozwalające na traktowanie go jak klienta profesjonalnego. Informacja o zmianie kategorii jest przekazywana Klientowi. 15. Ostateczną decyzją o zmianie kategorii Klienta podejmuje DM PKO Banku Polskiego. Badanie adekwatności 16. DM PKO Banku Polskiego przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich z Klientem, któremu nadana została kategoria Klienta detalicznego przeprowadzana jest ocena adekwatności, której celem jest ustalenie instrumentów finansowych, które są adekwatne dla Klienta, biorąc pod uwagę jego wiedzę i doświadczenie w zakresie zawierania transakcji na instrumentach finansowych. 17. W ramach przeprowadzania oceny adekwatności Klient wypełnienia formularz zawierający pytania dotyczące: 1) znanych Klientowi rodzajów usług inwestycyjnych, transakcji i instrumentów finansowych, 2) charakteru, wielkości i częstotliwości transakcji dokonywanych przez Klienta w zakresie instrumentów finansowych oraz okresu, w którym były dokonywane, 3) poziomu wykształcenia Klienta oraz wykonywanego obecnie lub w przeszłości zawodu. 18. Klient może odmówić przeprowadzenia oceny adekwatności, jednak uniemożliwi to DM PKO Banku Polskiego ustalenie instrumentów finansowych adekwatnych dla Klienta, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem Klienta. Klient, który zrezygnuje z przeprowadzenia oceny adekwatności, obligatoryjnie podpisuje w DM PKO Banku Polskiego oświadczenie, że inwestycji w instrumenty finansowe dokonuje wyłącznie na podstawie własnej analizy instrumentu finansowego oraz sytuacji rynkowej, własnej decyzji oraz na własne ryzyko i własną odpowiedzialność oraz, że zapoznał się, rozumie i akceptuje ryzyka związane z inwestowaniem w instrumenty finansowe i korzystaniem z usług maklerskich. 19. Ocena adekwatności może zostać przeprowadzona w każdym momencie, w trakcie trwania umowy. Badanie adekwatności w zakresie Kontraktów OTC 20. DM PKO Banku Polskiego przed zawarciem Umowy o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia kontraktów OTC przeprowadza dodatkowe badanie adekwatności niezbędne do dokonania oceny adekwatności usługi wykonywania zleceń w zakresie kontraktów OTC. 21. W ramach tej oceny Klient zobowiązany jest udzielić odpowiedzi na pytania zamieszczone w ankiecie uzupełniającej, dotyczące m.in.: 1) znajomości specyfiki rynku walutowego i wynikających z tego ryzyk, 2) świadomości klienta dotyczącej ewentualnych zmian wartości portfela inwestycyjnego oraz 3) znajomości podstawowych pojęć stosowanych w obrocie kontraktami OTC. 22. Klient może odmówić przeprowadzenia oceny adekwatności usługi OTC, jednak uniemożliwi to DM PKO Banku Polskiego, ustalenie adekwatności usługi OTC. Odmowa udzielenia odpowiedzi uniemożliwia zawarcie umowy o wykonywanie zleceń nabycia lub zbycia kontraktów OTC, chyba że klient złoży oświadczenie, że na skutek braku udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w ankiecie, DM PKO Banku Polskiego nie może w sposób rzetelny dokonać oceny poziomu wiedzy i doświadczenia w zakresie inwestowania w skomplikowane instrumenty finansowe i określić czy usługa jest dla Klienta adekwatna. Badanie odpowiedniości (usługa doradztwa inwestycyjnego) 23. DM PKO Banku Polskiego przed zawarciem umowy o świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego z Klientem, któremu nadana została kategoria Klienta detalicznego lub Klienta profesjonalnego przeprowadza obligatoryjnie ocenę odpowiedniości. 24. Ocena odpowiedniości jest obowiązkowa i polega na wypełnieniu przez Klienta formularza, zawierającego pytania w zakresie wiedzy i doświadczenia Klienta oraz: 1) celów inwestycyjnych Klienta, 2) poziomu ryzyka inwestycji, jakie akceptuje Klient, 3) sytuacji finansowej Klienta. Strona 5/20\n6 25. Na podstawie informacji podanych przez Klienta w formularzu oceny odpowiedniości, wyznaczony zostanie profil inwestycyjny Klienta. 26. Nieudzielenie przez Klienta odpowiedzi na pytania zawarte w formularzu oceny odpowiedniości, uniemożliwia zawarcie umowy o świadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego. Strona 6/20\n7 Załącznik nr 2 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Zakres przekazywanych informacji i ochrony przysługującej poszczególnym kategoriom Klienta w DM PKO Banku Polskim ZAKRES INFORMACJI I OCHRONY KLIENT DETALICZNY KLIENT PROFESJONALNY UPRAWNIONY KONTRAHENT Przekazanie informacji o sytuacji wystąpienia konfliktu interesów Przekazanie informacji dotyczących stosowanych zasad zarządzania konfliktami interesów Przekazanie Broszury informacyjnej zawierającej informacje o: zasadach kwalifikacji Klientów oraz przeprowadzania oceny adekwatności i odpowiedniości, zakresie przekazywanych informacji i ochronie przysługującej poszczególnym kategoriom Klienta, polityce wykonywania zleceń i działania w najlepiej pojętym interesie Klienta, zasadach zarządzania konfliktami interesów, zasadach przyjmowania i przekazywania zachęt, zasadach przyjmowania lub przekazywania opłat, prowizji lub świadczeń niepieniężnych innych niż pobierane od Klienta lub przekazywane na rzecz Klienta, katalogu instrumentów finansowych będących w ofercie DM PKO Banku Polskiego (charakterystyka instrumentów i związanego z nimi ryzyka inwestycyjnego). Przekazanie potwierdzeń zawarcia transakcji po zawarciu transakcji Przekazanie na życzenie Klienta informacji dotyczących stanu wykonania zlecenia Przekazanie informacji obejmujących zestawienie przechowywanych lub rejestrowanych aktywów w przypadku świadczenia usługi przechowywania i rejestrowania instrumentów finansowych lub prowadzenia rachunków pieniężnych Klient poddawany jest ocenie odpowiedniości, mającej na celu określenie zakresu usługi doradztwa inwestycyjnego odpowiedniego do indywidualnej sytuacji Klienta Klient poddawany jest ocenie adekwatności, mającej na celu stwierdzenie, czy posiada on doświadczenie i wiedzę, aby prawidłowo ocenić ryzyko związane z danym instrumentem finansowym oraz świadczoną usługą maklerską Przekazanie informacji dotyczących DM PKO Banku Polskiego i prowadzonej działalności maklerskiej oraz informacji związanych z usługą maklerską, która ma być świadczona na rzecz Klienta Strona 7/20\n8 Załącznik nr 3 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Polityka wykonywania zleceń i działania w najlepiej pojętym interesie Klienta w DM PKO Banku Polskiego (opis) 1. Polityka wykonywania zleceń i działania w najlepiej pojętym interesie Klienta w DM PKO Banku Polskiego (dalej: Polityka) określa szczegółowe zasady realizacji zleceń Klientów. 2. Użyte w Polityce określenia i skróty zostały zdefiniowane w Regulaminie świadczenia usług maklerskich przez DM PKO Banku Polskiego oraz w Regulaminie wykonywania zleceń nabycia lub zbycia Kontraktów OTC przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego. 3. Wprowadzenie Polityki ma na celu realizację wymogów wynikających z obowiązujących przepisów prawa. 4. Polityka ma zastosowanie do świadczonych na rzecz Klienta detalicznego, jak również Klienta profesjonalnego usług maklerskich polegających na wykonywaniu zleceń oraz przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń. 5. DM PKO Banku Polskiego realizując zlecenia Klientów podejmuje wszelkie uzasadnione działania mające na celu uzyskanie możliwie najlepszych wyników, uwzględniając następujące kryteria wymienione według ich istotności: a) cenę instrumentu finansowego, b) koszty związane z wykonaniem zlecenia, c) czas zawarcia transakcji, d) prawdopodobieństwo zawarcia transakcji oraz jej rozliczenia, e) wielkość zlecenia, f) inne aspekty mające istotny wpływ na wykonanie zlecenia. 6. DM PKO Banku Polskiego ustalając istotność kryteriów, o których mowa w pkt 5, bierze pod uwagę w szczególności: a) kategorię Klienta, b) specyfikę zlecenia, c) cechy instrumentu finansowego będącego przedmiotem zlecenia, d) rodzaj i specyfikę możliwych miejsc wykonania. 7. DM PKO Banku Polskiego realizuje zlecenia Klientów w miejscach wykonana zleceń, przez które należy rozumieć: 1) w odniesieniu do usługi wykonywania zleceń: a) rynek regulowany, b) alternatywny system obrotu, c) firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną wykonującą zlecenia w sposób określony w art. 73 ust. 2 ustawy, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 74 ust. 2 pkt 2 ustawy, d) firmę inwestycyjną lub zagraniczną firmę inwestycyjną realizującą zadania związane z organizacją rynku regulowanego lub zapewniającą płynność instrumentów finansowych, e) podmiot prowadzący na terytorium państwa, które nie jest państwem członkowskim, działalność wskazaną w lit. a-d, f) bank, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy, realizujący zadania związane z organizacją rynku regulowanego, w przypadku gdy przedmiotem tych czynności są papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, lub zapewniający płynność instrumentów finansowych, 2) w odniesieniu do usługi przyjmowania i przekazywania zleceń - podmiot wykonujący zlecenie przekazane przez firmę inwestycyjną. 8. DM PKO Banku Polskiego realizuje zlecenia Klientów w miejscach wykonania, które w sposób stały umożliwiają uzyskanie najlepszego wyniku dla Klienta, tj.: 1) giełdowy rynek regulowany prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie SA, (GPW) w zakresie instrumentów finansowych notowanych na tym rynku, 2) alternatywny system obrotu New Connect organizowany przez GPW - w zakresie instrumentów finansowych notowanych na tym rynku, 3) alternatywny system obrotu Catalist organizowany przez GPW - w zakresie instrumentów finansowych notowanych na tym rynku, 4) rynek regulowany i alternatywny system obrotu BondSpot S.A. - w zakresie instrumentów finansowych notowanych na tym rynku, 5) rynki zagraniczne podane do wiadomości klientów, 6) emitenci instrumentów finansowych lub podmioty wyznaczone do wykonywania zleceń w związku z ofertami tych emitentów w zakresie instrumentów finansowych danego emitenta, w oferowaniu których DM PKO Banku Polskiego pośredniczy, 7) DM PKO Banku Polskiego w związku ze świadczeniem usługi wykonywania zleceń nabycia i zbycia, których przedmiotem są kontrakty OTC 9. DM PKO Banku Polskiego przekazuje zlecenia klientów, dotyczące jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych i innych tytułów uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania do Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych, podanych do wiadomości klientów. 10. DM PKO Banku Polskiego na podstawie zapisów Regulaminu świadczenia usług maklerskich przez DM PKO Banku Polskiego, może realizować zlecenia, których przedmiotem są instrumenty finansowe poza rynkiem regulowanym i alternatywnym systemem obrotu. 11. Obowiązek działania w najlepiej pojętym interesie klienta nie dotyczy następujących przypadków: 1) transakcji zawieranych w jednym miejscu wykonania, jeżeli dla instrumentu finansowego, będącego przedmiotem zlecenia dostępne jest wyłącznie jedno miejsce wykonania zlecenia, 2) szczegółowych instrukcji klienta - w przypadku określenia przez klienta szczegółowych warunków realizacji zlecenia, DM PKO Banku Polskiego realizuje zlecenie zgodnie z tymi warunkami i w tym zakresie obowiązek działania w najlepiej pojętym interesie klienta uważa się za wykonany, Strona 8/20\n9 3) wysoce złożonych i zindywidualizowanych transakcji, gdy na rynku nie są dostępne informacje o porównywalnych transakcjach. 12. W przypadkach, o których mowa w pkt 11, DM PKO Banku Polskiego realizuje zlecenia Klientów niezwłocznie, według kolejności przyjmowania, chyba że co innego wynika z wskazanych przez Klienta warunków zlecenia, bądź charakter zlecenia lub warunki panujące na rynku sprawiają, że ten sposób wykonania nie może być zrealizowany. 13. DM PKO Banku Polskiego w przypadku, gdy klient detaliczny nie określił warunków realizacji zlecenia, a dla instrumentu finansowego, będącego przedmiotem transakcji, istnieje więcej niż jedno miejsce realizacji: 1) wybierając miejsce realizacji zlecenia bierze pod uwagę w pierwszej kolejności cenę instrumentu finansowego i koszty związane z realizacją zlecenia, 2) uznaje pozostałe czynniki, o których mowa w pkt 5 za ważniejsze niż cena i koszty w przypadku, gdy w ujęciu całościowym służą one osiągnięciu najkorzystniejszego wyniku. 14. DM PKO Banku Polskiego na żądanie Klienta przekazuje szczegółowe informacje o podjętych działaniach w celu uzyskania możliwie najlepszego wyniku dla Klienta w związku z wykonaniem zlecenia. 15. DM PKO Banku Polskiego określając najlepszy wynik realizacji zlecenia klienta detalicznego, uwzględnia: 1) cenę instrumentu finansowego, 2) koszty związane z wykonaniem zlecenia, w tym: a) opłaty pobierane w miejscu wykonania zlecenia, b) opłaty z tytułu rozrachunku i rozliczenia transakcji, c) inne opłaty związane z wykonaniem zlecenia. 16. DM PKO Banku Polskiego przekazuje Klientom treść Polityki przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich. Ponadto treść Polityki dostępna jest na stronie internetowej oraz Złożenie przez Klienta zlecenia po uprzednim przedstawieniu mu Polityki przez DM PKO Banku Polskiego uznaje się za wyrażenie zgody na zasady określone w treści Polityki. Strona 9/20\n10 Załącznik nr 4 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Zasady zarządzania konfliktami interesów w DM PKO Banku Polskiego (opis) 1. Konflikt interesów to okoliczności znane DM PKO Banku Polskiego, mogące doprowadzić do powstania sprzeczności: 1) pomiędzy interesem DM PKO Banku Polskiego, a interesem Klienta, 2) osoby powiązanej z DM PKO Banku Polskiego, a interesem Klienta, 3) między interesami kilku Klientów DM PKO Banku Polskiego. 2. DM PKO Banku Polskiego przeciwdziała występowaniu okoliczności uznawanych za konflikty interesów w celu świadczenia usług maklerskich w sposób uczciwy i rzetelny, z uwzględnieniem najlepiej pojętego interesu Klienta, poprzez: 1) identyfikowanie źródeł mogących powodować konflikty interesów, 2) unikanie sytuacji mogących powodować konflikty interesów, 3) zapobieganie sytuacji mogących powodować konflikty interesów. 3. W przypadku zaistnienia konfliktu interesów DM PKO Banku Polskiego podejmuje wszelkie działania w celu wyeliminowania bądź ograniczenia negatywnego wpływu tego konfliktu interesów na interes Klienta. 4. DM PKO Banku Polskiego informuje Klienta przed i po zawarciu umowy o świadczenia usług maklerskich o istniejącym konflikcie interesów, w przypadku gdy nie jest możliwe całkowite wyeliminowania jego wpływu na interes Klienta. 5. W przypadku przekazania Klientowi informacji, o której mowa w pkt 4, przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich może dojść do jej zawarcia wyłącznie po potwierdzeniu przez Klienta: a) faktu otrzymania tej informacji, oraz b) woli zawarcia z DM PKO Banku Polskiego umowy o świadczenie usług maklerskich. 6. W przypadku przekazania Klientowi informacji, o której mowa w pkt 4, po zawarciu umowy o świadczenie usług maklerskich, DM PKO Banku Polskiego powstrzymuje się od świadczenia usług maklerskich na rzecz Klienta, do czasu otrzymania wyraźnego oświadczenia Klienta o kontynuacji lub rozwiązaniu umowy. 7. DM PKO Banku Polskiego na żądanie Klienta przekazuje, szczegółowe informacje dotyczące stosowanych zasad zarządzania konfliktem interesów, przy użyciu trwałego nośnika informacji lub za pośrednictwem strony internetowej DM PKO Banku Polskiego. Strona 10/20\n11 Załącznik nr 5 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Zasady przyjmowania i przekazywania zachęt przez DM PKO Banku Polskiego (opis) 1. W związku ze świadczeniem usług maklerskich DM PKO Banku Polskiego nie przyjmuje ani nie przekazuje żadnych opłat, prowizji ani świadczeń niepieniężnych z wyłączeniem: 1) przyjmowanych lub przekazywanych Klientowi (czyli standardowych opłat i prowizji, których katalog zamieszony jest w Tabelach opłat i prowizji dostępnych w Punktach Obsługi Klienta oraz Punktach Usług Maklerskich), 2) przyjmowanych lub przekazywanych innym instytucjom, gdyż są niezbędne dla świadczenia danej usługi (np. koszty powiernictwa, opłaty związane z rozliczeniem i wymianą, obciążenia regulacyjne, opłaty prawne), 3) innych opłat, prowizji i świadczeń niepieniężnych niż wymienione w ppkt. 1 i 2, pod warunkiem że: a) informacja o tych opłatach, prowizjach lub świadczeniach niepieniężnych, w tym o ich istocie i wysokości lub sposobie ustalania ich wysokości, została przekazana klientowi przed zawarciem umowy o świadczenie usług maklerskich, b) są one przyjmowane albo przekazywane w celu poprawienia jakości usług maklerskich świadczonych przez DM PKo Banku Polskiego na rzecz Klientów. 2. W celu uniknięcia sytuacji, w której DM PKO Banku Polskiego oferując Klientowi produkt lub usługę maklerską będzie stawiał własny interes przed interesem Klienta, DM PKO Banku Polskiego wdrożył stosowne procedury określające wewnętrzną politykę w zakresie przyjmowania i przekazywania zachęt. 3. Zgodnie z tymi procedurami przed planowanym zawarciem umowy, z której wynika przyjęcie lub przekazanie opłaty, prowizji lub świadczenia pieniężnego lub niepieniężnego, DM PKO Banku Polskiego dokonując oceny dla zachęt o charakterze: 1) niepieniężnym, np. szkolenia organizowanego przez TFI dla pracowników DM PKO Banku Polskiego bierze pod uwagę w szczególności: a) wartość korzyści, b) adekwatność korzyści w odniesieniu do rodzaju świadczonej usługi oraz stanowiska osób, które mają z niej skorzystać, c) czy miejsce i sposób przekazania lub przyjęcia zachęty ma na celu poprawienie jakości świadczonej usługi maklerskiej, d) oczekiwaną przyszłą korzyść dla Klienta, w tym rodzaj i rozmiar tej korzyści, 2) pieniężnym, np. DM PKO Banku Polskiego otrzymuje stałe wynagrodzenie z tytułu udziału w opłacie za zarządzenie funduszem inwestycyjnym TFI, którego jest dystrybutorem bierze pod uwagę w szczególności: a) potencjalny wpływ na sposób działania DM PKO Banku Polskiego ze szczególnym uwzględnieniem interesu Klienta, b) oczekiwaną korzyść dla Klienta, w tym rodzaj i rozmiar tej korzyści, c) istniejącą relację pomiędzy DM PKO Banku Polskiego a podmiotem. 4. DM PKO Banku Polskiego jako dystrybutor jednostek uczestnictwa otrzymuje następujące bonifikaty od towarzystw funduszy inwestycyjnych w postaci jednorazowej płatności pomiędzy: 1) 2%-5,5: wartości wpłaty, w przypadku jednostek uczestnictwa funduszy agresywnych, 2) 0,5%-1,5: wartości wpłaty, w przypadku jednostek uczestnictwa funduszy papierów dłużnych. 5. Klient korzystając z usług maklerskich świadczonych przez DM PKO Banku Polskiego może zwrócić się z prośbą o przekazanie informacji, czy z daną usługą lub produktem związane są jakieś niestandardowe opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne. DM PKO Banku Polskiego ma obowiązek udzielić Klientowi szczegółowych informacji. 6. DM PKO Banku wyjątkowo dopuszcza przyjęcie korzyści lub prezentu w relacjach biznesowych, w przypadku spełnienia łącznie następujących warunków: a) odmowa przyjęcia zostałaby uznana przez ofiarodawcę za naruszenie zwyczajowo przyjętych norm, b) jednorazowa korzyść lub prezent nie przekracza limitu kwotowego w wysokości 200 zł, c) łączna wartość korzyści lub prezentów otrzymanych w danym roku kalendarzowym od jednego ofiarodawcy nie przekracza 500 zł. Załącznik nr 6 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Zasady przyjmowania lub przekazywania opłat, prowizji lub świadczeń niepieniężnych innych niż pobierane od Klienta lub przekazywane na rzecz Klienta w DM PKO Banku Polskiego (opis) W związku ze świadczeniem usług maklerskich DM PKO Banku Polskiego może przyjmować lub przekazywać: 1. opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne przyjmowane od Klienta lub osoby działającej w jego imieniu albo przekazywanych Klientowi lub osobie działającej w jego imieniu, 2. opłaty lub prowizje niezbędne dla świadczenia danej usługi maklerskiej na rzecz Klienta, 3. opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne w celu poprawienia jakości usługi maklerskiej świadczonej na rzecz Klienta. DM PKO Banku Polskiego pobiera od Klientów opłaty i prowizje za świadczone usługi maklerskiej, na zasadach określonych w Regulaminie świadczenia usług maklerskich przez Dom Maklerski PKO Banku Polskiego oraz Taryfie opłat i prowizji. DM PKO Banku Polskiego pobiera od Klientów opłaty i prowizje za świadczone usługi wykonywania zleceń nabycia i zbycia kontraktów OTC na zasadach określonych w Regulaminie wykonywania zleceń nabycia lub zbycia kontaktów OTC oraz Taryfie opłat i prowizji i Tabeli Punktów Swap owych. Opłaty i prowizje pobierane od Klientów mogą być wykorzystywane na pokrycie kosztów bieżących ponoszonych przez DM PKO Banku Polskiego w związku prowadzoną działalnością maklerską, do których zaliczane są: a) opłaty i prowizje ponoszone na rzecz podmiotów organizujących rynki regulowane (GPW S.A., BondSpot S.A., Catalyst S.A.) oraz rozrachunek i rozliczenie (KDPW S.A. i KDPW_CCP S.A.), b) opłaty i prowizje ponoszone na rzecz podmiotów pośredniczących w wykonaniu zleceń na zagranicznych rynkach regulowanych oraz opłaty za obsługę rachunków zagranicznych instrumentów finansowych, c) koszty serwisów informacyjnych (Reuters, PAP, Bloomberg, itp.), d) koszty utrzymania i obsługi sieci teleinformatycznej (Internet, telefonia stacjonarna i komórkowa, intranet), e) opłaty pocztowe, f) koszty obsługi prawnej, Strona 11/20\n12 g) koszty marketingowe i promocyjne, h) koszty funkcjonowania placówek sieci sprzedaży, i) koszty obsługi rachunków bankowych. DM PKO Banku Polskiego może przyjmować także opłaty, prowizje i świadczenia niepieniężne inne niż wskazane w pkt 1-3. DM PKO Banku Polskiego na pisemne żądanie Klienta przekazuje informacje o opłatach, prowizjach i świadczeniach innych niż wymienione w pkt 1-3, w tym o ich istocie i wysokości lub sposobie ustalania ich wysokości. DM PKO Banku Polskiego nie jest beneficjentem pożytków z lokowania środków pieniężnych Klientów. Opłaty ponoszone na rzecz GPW DM PKO Banku Polskiego w związku ze świadczeniem usługi wykonywania zleceń zbycia lub nabycia instrumentów finansowych, zobowiązany jest do ponoszenia kosztów z tytułu opłat i prowizji związanych z uczestnictwem w rynku regulowanym organizowanym przez GPW: a) za dostęp do systemu informatycznego GPW opłaty jednorazowe i kwartalne (zgodnie z pkt 1 Załącznika Nr 1 do Regulaminu Giełdy), b) za wykorzystanie systemu informatycznego GPW opłaty kwartalne (zgodnie z pkt 2 Załącznika Nr 1 do Regulaminu Giełdy), c) opłaty operacyjne na rynku kasowym (zgodnie z pkt 3 Załącznika Nr 1 do Regulaminu Giełdy), d) opłaty operacyjne na rynku terminowym (zgodnie z pkt 4 Załącznika Nr 1 do Regulaminu Giełdy), e) inne opłaty (zgodnie z pkt 6 Załącznika Nr 1 do Regulaminu Giełdy). Najważniejsze opłaty operacyjne na rynku kasowym GPW wynoszą: 1. dla akcji, praw do akcji i ETF a) opłata stała: 0,2 zł od zlecenia b) opłata naliczana od wartości zlecenia: do 100 tys zł - 0,033% pomiędzy 100 tys zł a 2 mln zł - 0,024% przekraczającej 2 mln zł 0,010:, przy czym łączna opłata nie może przekroczyć 880 zł 2. dla dłużnych instrumentów finansowych a) opłata od wartości zlecenia 0,01: 3. dla innych instrumentów finansowych b) opłata stała: 0,30 zł od zlecenia c) opłata naliczana od wartości zlecenia 0,025: Najważniejsze opłaty operacyjne na rynku terminowym GPW wynoszą: 1. dla kontraktów terminowych, opłata stała od kontraktu - na indeks WIG 20 od 0,8 zł do 1,5 zł - na pozostałe indeksy - od 0,8 zł do 1,5 zł - na obligacje 0 zł - na akcje od 0,15 zł do 0,30 zł - na kursy walut od 0,04 zł do 0,07 zł - na stawki WIBOR 0 zł 2. dla opcji: - opcje na indeksy 0,60:, min. 0,20 zł maks. 1,20 zł za jedną opcję - opcje na akcje 0,60:, min. 0,04 zł maks. 0,24 zł za jedną opcję - pozostałe opcje 0,60:, min. 0,20 zł maks. 1,20 zł za jedną opcję Treść Regulaminu Giełdy wraz z cennikiem obowiązującym członków GPW dostępna jest na stronie internetowej GPW. Opłaty ponoszone na rzecz BondSpot DM PKO Banku Polskiego w związku ze świadczeniem usługi wykonywania zleceń zbycia lub nabycia instrumentów finansowych, zobowiązany jest do ponoszenia kosztów tytułem zapłaty opłat i prowizji związanych z uczestnictwem w regulowanym rynku pozagiełdowym organizowanym przez BondSpot zgodnie z Załącznikiem Nr 2 do Regulaminu obrotu regulowanego rynku pozagiełdowego oraz Alternatywnym Systemie Obrotu zgodnie z Załącznikiem Nr 4 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu organizowanego przez BondSpot S.A. Najważniejsze opłaty operacyjne na regulowanym rynku pozagiełdowym BondSpot wynoszą: opłata od wartości zrealizowanych transakcji, z wyłączeniem transakcji pakietowych i negocjowanych w części od łącznej wartości transakcji do 5 mln zł - 0,01% w części od łącznej wartości transakcji stanowiącej nadwyżkę ponad 5 mln zł - 0,005% Najważniejsze opłaty operacyjne w Alternatywnym Systemie Obrotu organizowanym przez BondSpot S.A. wynoszą: - opłata transakcyjna w wysokości 0,005 : wartości transakcji Treść Regulaminu obrotu regulowanego rynku pozagiełdowego oraz Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu organizowanego przez BondSpot S.A. dostępna jest na stronie internetowej BondSpot S.A. Opłaty ponoszone na rzecz KDPW i KDPW_CCP DM PKO Banku Polskiego jako członek KDPW i KDPW_CCP ponosi opłaty związane z rozrachunkiem i rozliczeniem transakcji na instrumentach finansowych: a) depozytowe za otwarcie konta formalnego, za prowadzenie konta podmiotowego, za prowadzenie depozytu instrumentów rynku kasowego (zgodnie z pkt 1-3 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), b) rozrachunkowe (zgodnie z pkt 4 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), c) za obsługę komunikatów/instrukcji (zgodnie z pkt 5 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), d) pożyczkowe (zgodnie z pkt 6 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), e) specjalne (zgodnie z pkt 7 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), f) za dodatkowe usługi (zgodnie z pkt 8 Załącznika Nr 1 do Regulaminu KDPW), g) za uczestnictwo (zgodnie z pkt 1 Załącznika Nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji), h) z tytułu rozliczenia transakcji (zgodnie z pkt 2 Załącznika Nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji), i) związane z instrumentami pochodnymi (zgodnie z pkt 3 Załącznika Nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji), Strona 12/20\n13 j) za zarządzanie i administrowanie środkami wniesionymi z tytułu wpłat do funduszu rozliczeniowego, funduszu zabezpieczeń Alternatywnego Systemu Obrotu (ASO), funduszu zabezpieczającego pożyczki na zlecenie a także środkami wniesionymi na poczet depozytów zabezpieczających (zgodnie z pkt 4 Załącznika Nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji), k) za dodatkowe usługi (zgodnie z pkt 5 Załącznika Nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji), l) z tytułu zarządzania systemem rekompensat (zgodnie z 20 Regulaminu funkcjonowania systemu rekompensat - KDPW). Najważniejsze opłaty związane z instrumentami finansowymi ponoszonymi na rzecz KDPW S.A. oraz KDPW_CCP S.A.: 1. za prowadzenie depozytu instrumentów rynku kasowego pobierane miesięcznie od wartości rynkowej papierów wartościowych wg stanu na zakończenie poszczególnych dni kalendarzowych: dla obligacji Skarbu państwa 0,00016% dla pozostałych papierów wartościowych (w tym akcji) 0,00033% dla papierów wartościowych, dla których centralny depozyt prowadzony jest w zagranicznych izbach rozrachunkowych od 0,00052% do 0,0133% 2. za rozrachunek transakcji zawieranej w obrocie zorganizowanym - 4zł, jednakże jeżeli rozrachunek transakcji zawartej w obrocie zorganizowanym, objęty jest funduszem rozliczeniowym albo funduszem zabezpieczającym ASO - 1 zł 3. za rozrachunek transakcji zawartej w ramach obrotu pierwotnego - 4 zł 4. z tytułu rozliczenia transakcji 0,0035: wartości transakcji, lecz nie mniej niż 0,2 zł i nie więcej niż 3,5 zł za rozliczenie jednej transakcji 5. z tytułu rejestracji transakcji w kontraktach terminowych: na akcje 0,34 zł za kontrakt na walutach 0,08 zł za kontrakt innych niż ww. 0,80 zł za kontrakt w indeksowych jednostkach udziałowych - 0,0075 : wartości transakcji, lecz nie mniej niż 0,2 zł i nie więcej niż 50 zł za rozliczenie jednej transakcji w kontraktach opcyjnych - 0,2 : wartości premii, lecz nie mniej niż 0,2 zł i nie więcej niż 2 zł od jednej pozycji 6. za zamkniecie pozycji w związku z wygaśnięciem: kontraktów terminowych na akcje 0,34 zł za kontrakt kontraktów terminowych na waluty - 0,08 zł za kontrakt kontraktów terminowych innych niż ww. 0,80 zł za kontrakt 7. za obsługę wykonania opcji lub indeksowych jednostek udziałowych rozliczanych pieniężnie 0,2 : wartości rozliczenia, nie mniej niż 0,2 zł i nie więcej niż 2 zł od 1 pozycji Opłaty związane z rynkami zagranicznymi DM PKO Banku Polskiego ponosi koszty związane ze świadczeniem usługi wykonywania zleceń zbycia lub nabycia zagranicznych instrumentów finansowych. Na koszty te składają się: prowizja brokera zagranicznego wynosząca w zależności od rynku od 0,02% do 0,50% opłaty giełdowe w zależności od rynku wynoszące od 0,00224: do 1: opłaty za przechowywanie papierów wartościowych, wynoszące od 0,0075: do 0,50:. Dodatkowymi kosztami transakcyjnymi mogą być lokalne opłaty i podatki, które są wymagane na niektórych rynkach. Do transakcji, których przedmiotem są zagraniczne instrumenty finansowe, zawieranych na rynkach, na których naliczane są podatki transakcyjne, opłaty skarbowe lub inne opłaty specyficzne dla danego rynku należy doliczyć stosowną opłatę, pobieraną najpóźniej w momencie rozliczenia transakcji. Opłaty związane z serwisami informacyjnymi DM PKO Banku Polskiego w związku z dystrybucją danych giełdowych i udostępnianiem Klientom serwisów informacyjnych ponosi na rzecz podmiotów uprawnionych do rozpowszechniania tych danych: 1. opłaty dystrybucyjne powiększone o koszty techniczne, 2. opłaty za korzystanie z przeglądu notowań za każdą stację roboczą, w zależności od zakresu prezentowanych danych: 1) pełny karnet zleceń w czasie rzeczywistym (GPW i NewConnect) 174,05 zł 2) 5 ofert w czasie rzeczywistym (GPW i NewConnect) 88,10 zł 3) 1 oferta w czasie rzeczywistym (GPW i NewConnect): a) za pierwszy 1000 abonentów - 13,64 zł b) od 1001 do 3000 abonenta 2,14 zł c) od 3001 do abonenta 1,32 zł d) od do abonenta 0,77 zł e) od abonenta 0,33 zł Otrzymywanie lub przekazywanie płatności z udziałem podmiotu trzeciego za czynności związane z usługami maklerskimi Umowy i porozumienia zawierane przez DM PKO Banku Polskiego mogą przewidywać otrzymanie lub przekazywanie płatności z udziałem podmiotu trzeciego za czynności związane z usługami maklerskimi. W szczególności płatności z udziałem podmiotu trzeciego mogą być otrzymywane lub przekazywane w następujących kategoriach umów i porozumień: 1. umowy dotyczące ofert pierwotnych i obrotu pierwotnego, 2. umowy dotyczące przyjmowania i przekazywania zleceń w zakresie tytułów uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania, 3. umowy dotyczące nabywania znacznych pakietów akcji spółek publicznych, 4. inne umowy i porozumienia dotyczące świadczonych usług maklerskich zawierające świadczenia pieniężne i niepieniężne od podmiotu trzeciego w postaci: a) szkoleń pracowników, b) materiałów szkoleniowych, c) aplikacji i systemów informatycznych, d) materiałów marketingowych i promocyjnych. W szczególności z tytułu przyjmowania i przekazywania zleceń w zakresie tytułów uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania, DM PKO Banku Polskiego otrzymuje następujące rodzaje świadczeń: - cześć opłaty za zarządzanie funduszem inwestycyjnym w wysokości od 40: do 70:, - wynagrodzenie od wartości wpłat na zakup jednostek uczestnictwa w wysokości 100:. Klienci DM PKO Banku Polskiego ponoszą opłaty z tytułu nabycia, konwersji i odkupienia tytułów uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania zgodnie z zasadami określonymi w statutach i taryfach prowizji i opłat poszczególnych funduszy inwestycyjnych. DM PKO Banku Polskiego wszelkie płatności z udziałem podmiotu trzeciego każdorazowo analizuje pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w zakresie ich wpływu na poprawę jakości usług maklerskich świadczonych na rzecz Klientów. Płatności z udziałem podmiotu trzeciego niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa są uznawane przez DM PKO Banku Polskiego za niedozwolone i nie są pobierane. Strona 13/20\n14 DM PKO Banku Polskiego na pisemne żądanie Klienta przedstawia szczegółowe informacje na temat płatności otrzymywanych lub pobieranych z udziałem podmiotu trzeciego za czynności związane ze świadczonymi usługami maklerskimi. Podatki DM PKO Banku Polskiego realizuje obowiązki podatkowe nałożone obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. Zasadniczo zadania DM PKO Banku Polskiego dotykają następujących obszarów: A. Funkcja płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych (postawę prawną w szczególności stanowią art. 41 ust. 4 w związku z ust. 4d i 10 UPDOF 1 oraz art. 26 UPDOP 2 ). DM PKO Banku Polskiego zasadniczo pobiera i odprowadza zryczałtowany podatek od dochodów (przychodów) osiąganych przez podatnika z tytułu: dywidend, odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, odsetek od środków pieniężnych, oraz innych dochodów (przychodów), zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego. Podstawowa stawka podatku wynosi 19: (dla wybranych dochodów osób prawnych 20:). W stosunku do dochodów (przychodów) podatników nieposiadających rezydencji podatkowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, DM PKO Banku Polskiego pobiera podatek z uwzględnieniem przepisów właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, po uprzednim przedłożeniu certyfikatu rezydencji podatkowej, potwierdzającego rezydencję podatkową podatnika w dacie osiągnięcia przez niego dochodów (przychodów). W przypadku przychodów osiąganych przez podatnika poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zasadniczo na DM PKO Banku Polskiego nie spoczywają obowiązki płatnika podatku dochodowego. B. Funkcja informacyjna DM PKO Banku Polskiego (podstawę prawną w szczególności stanowią art. 39 ust. 3 oraz art. 42a UPDOF). W zakresie dochodów, o których mowa w art. 30b ust. 2 UPDOF oraz art. 20 UPDOF, należy w szczególności wymienić dochody z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną. Od wskazanych dochodów PKO Banku Polskiego S.A. nie pobiera i nie odprowadza należnego podatku, niemniej jednak przekazuje Podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu na formularzu PIT-8C informację o wysokości dochodu (poniesionej straty). PIT-8C stanowi podstawę indywidualnego rozliczenia podatkowego sporządzanego przez podatnika. Podatnik obowiązany jest samodzielnie obliczyć oraz zapłacić podatek, a także złożyć zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym. Zeznanie podatkowe składa się do właściwego urzędu skarbowego w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Na żądanie Klienta DM PKO Banku Polskiego przekazuje szczegółowe dane dotyczące prowizji, opłat i innych świadczeń niepieniężnych. 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - dalej UPDOF 2 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - dalej UPDOP Strona 14/20\n15 Załącznik nr 7 do Broszury informacyjnej o wymogach MiFID dla Klientów Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej (dla Klientów Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego) Katalog instrumentów finansowych będących w ofercie DM PKO Banku Polskiego (charakterystyka instrumentów i związanego z nimi ryzyka inwestycyjnego) AKCJE Papier wartościowy dający prawo do własności części majątku spółki, łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym. Akcja jako papier wartościowy wyznacza zarówno zakres praw jak i obowiązków akcjonariusza. Do uprawnień majątkowych zaliczyć należy np. prawo do dywidendy, prawo do odpowiedniej części majątku spółki w przypadku jej likwidacji, zaś do uprawnień niemajątkowych zaliczane są m.in.: prawo do udziału w walnym zgromadzeniu spółki, prawo do informacji o działalności spółki, prawo głosu. DM PKO Banku Polskiego świadczy usługi maklerskie w zakresie akcji w obrocie zorganizowanym oraz akcji niedopuszczonych do obrotu na rynku zorganizowanym. Przedmiotem obrotu zorganizowanego są wyłącznie akcje zdematerializowane. Charakterystyczną cechą inwestycji w akcje w obrocie zorganizowanym jest to, że odznaczają się relatywnie dużą zmiennością cen (w porównaniu do zmienności cen notowanych obligacji), zwłaszcza w krótkim okresie, weryfikowaną przez rynek kapitałowy. Wśród czynników ryzyka mających wpływ na wycenę akcji danej spółki wyróżnić należy: ryzyko makroekonomiczne - związane z wrażliwością rynku kapitałowego na krajowe i światowe czynniki makroekonomiczne, ryzyko branżowe - związane ze wzrostem konkurencji, spadkiem popytu na produkty sprzedawane przez podmioty z branży, jak również zmiany technologiczne, ryzyko specyficzne spółki - związane np. z jakością pracy zarządu, zmianą strategii lub modelu biznesowego spółki, zmianą jakości ładu korporacyjnego, polityki dywidendowej. Głównym czynnikiem warunkującym ryzyko inwestowania w akcje jest kondycja finansowa spółki będącej ich emitentem, odzwierciedlająca ryzyko specyficzne spółki. W sytuacji, gdy spółka prosperuje dobrze, wówczas wraz ze wzrostem wartości spółki może rosnąć cena jej akcji, bądź można oczekiwać udziału w zysku spółki, czyli dywidendy. Jednak biorąc pod uwagę zasady gospodarki wolnorynkowej, inwestując w papier wartościowy jakim jest akcja, należy brać pod uwagę również trudności ze sprzedażą produktów spółki, brak zysków, a w konsekwencji spadek wartości rynkowej spółki, (a nawet jej upadłość), co ostatecznie spowoduje obniżenie wartości akcji spółki. Ponadto posiadanie akcji obciążone jest ogólnymi ryzykami związanymi z inwestowaniem w obrocie zorganizowanym takimi jak: ryzyko płynności, ryzyko zawieszenia bądź ryzyko wycofania z obrotu zorganizowanego. PRAWA DO AKCJI (PDA) Papier wartościowy o charakterze krótkotrwałym ściśle powiązany z akcją. Krótkotrwały charakter tego instrumentu finansowego polega na tym, że PDA powstają z chwilą dokonania przydziału akcji nowej emisji i wygasają z chwilą zarejestrowania tych akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców. Celem PDA jest skrócenie czasu oczekiwania inwestorów pomiędzy przydziałem akcji nowej emisji, a ich pierwszym notowaniem na rynku regulowanym. Posiadanie PDA nie daje praw tożsamych z posiadaniem akcji tej samej spółki. Emitenci akcji nie mają obowiązku każdorazowego wprowadzania niezarejestrowanych akcji nowej emisji w formie PDA. Z inwestowaniem w PDA związane są wszystkie czynniki ryzyka charakterystyczne dla inwestycji w akcje. PDA odznaczają się relatywnie dużą zmiennością cen, co oznacza, że w wielu wypadkach cena PDA jest wyższa lub niższa od cen akcji tej samej spółki. PRAWO POBORU Prawo poboru jest papierem wartościowym ściśle związanym z planowaną emisją nowych akcji przez spółkę. Stanowi ono prawo nabycia (pierwokupu) akcji nowej emisji przysługujące dotychczasowym akcjonariuszom spółki proporcjonalnie w stosunku do liczby posiadanych już akcji. Ważną cechą prawa poboru jest to, że może ono być przedmiotem obrotu jako samodzielny papier wartościowy. Korzystając z prawa poboru akcjonariusze mają możliwość zachowania akcjonariatu danej spółki w niezmienionym stanie, co oznacza zachowanie procentowego udziału dotychczasowych akcjonariuszy w stosunku do całkowitej sumy kapitału akcyjnego. W przypadku braku zainteresowania objęciem akcji nowej emisji przez dotychczasowych akcjonariuszy, mogą oni sprzedać prawo poboru w obrocie zorganizowanym. Konsekwencją tego jest możliwość zakupu praw poboru przez inwestorów dotychczas nie będących akcjonariuszami danej spółki. Z inwestowaniem w prawa poboru związane są wszystkie czynniki ryzyka charakterystyczne dla inwestycji w akcje. Z uwagi na fakt, że główną cechą tego instrumentu finansowego jest krótki czas funkcjonowania w obrocie zorganizowanym, dotychczasowy akcjonariusz w celu wykorzystania uprawnień wynikających z przyznanych mu praw poboru powinien złożyć właściwy zapis na akcje nowej emisji z wykorzystaniem praw poboru lub dokonać ich sprzedaży najpóźniej w ostatnim dniu notowań praw poboru, w przeciwnym bowiem wypadku nie otrzyma żadnej zapłaty w momencie ich wygaśnięcia. KONTRAKTY TERMINOWE Kontrakty terminowe stanowią rodzaj umowy zawartej pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna a druga do sprzedaży w określonym czasie, po ustalonej cenie, określonej ilości instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia pieniężnego. Instrumentami bazowymi dla kontraktów mogą być między innymi: indeksy giełdowe, waluty, akcje spółek oraz obligacje. Istotą tego instrumentu finansowego jest zobowiązanie do dostawy lub odbioru w przyszłości określonego instrumentu bazowego. Niemniej jednak wskazać należy, że w przypadku większości kontraktów terminowych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie regulowanie zobowiązań następuje w postaci rozliczenia pieniężnego. Kontrakty występują w obrocie w tzw. seriach. Seria obejmuje wszystkie kontrakty mające ten sam termin wygaśnięcia. Strona 15/20\n16 Inwestor, który kupił lub sprzedał kontrakt terminowy ma otwartą odpowiednio długą lub krótką pozycję. Może ją utrzymać do dnia wygaśnięcia kontraktu lub też wycofać się z rynku (zamknąć pozycję) przed tym terminem. Jeżeli kupił kontrakt (czyli posiada pozycję długą), chcąc zamknąć pozycję, musi sprzedać kontrakt z tym samym terminem wygaśnięcia, na tą samą kwotę. Jeżeli sprzedał kontrakt (czyli posiada pozycję krótką), aby zamknąć pozycję, musi odpowiednio kupić kontrakt z tym samym terminem wygaśnięcia, na tą samą kwotę. Istotnym elementem inwestowania w kontrakty terminowe jest zobowiązanie inwestora do wniesienia do firmy inwestycyjnej, która prowadzi na jego rzecz rachunek papierów wartościowych, depozytu zabezpieczającego celem rozliczenia jego zobowiązań względem kontrahenta transakcji. Minimalną wartość depozytu zabezpieczającego, wnoszonego do firmy inwestycyjnej określa właściwa izba rozrachunkowa, którą dla obrotu dokonywanego na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie jest KDPW_CCP, który aktualizuje oraz dokonuje rozliczenia rynkowego skutkującego koniecznością uzupełnienia depozytu lub jego zwrotu. Kurs kontraktu podaje się w punktach, a cenę ustala się mnożąc kurs przez odpowiedni mnożnik. Wartość mnożnika różni się w zależności od instrumentu bazowego, na który dany kontrakt opiewa. Ryzyko, jakie ponosi inwestor w związku z inwestowaniem w kontrakty terminowe związane jest z czynnikami ryzyka, które są charakterystyczne dla instrumentu bazowego, na który dany kontrakt opiewa. Kontrakty terminowe charakteryzują się relatywnie dużą zmiennością, która może być wyższa niż zmienność rynku akcji. Wynika to ze zmienności instrumentu bazowego, ale również ze zmiennych oczekiwań inwestorów. Istotą ryzyka związanego z inwestowaniem w kontrakty terminowe są ograniczone wymogi kapitałowe związane z otwarciem pozycji na kontrakcie terminowym. Wniesienie bowiem jedynie depozytu zabezpieczającego zamiast całej wartości kontraktu, czyni w konsekwencji kontakty terminowe inwestycją wysokiego ryzyka. OPCJE Opcja jest to umowa zawarta pomiędzy nabywcą (kupującym), a wystawcą (sprzedającym), zgodnie z którą nabywca ma prawo do kupna (opcja kupna) lub prawo do sprzedaży (opcja sprzedaży) instrumentu bazowego po ustalonej cenie w dniu wykonania, czyli do tzw. wykonania opcji. Właściciel opcji w zamian za premię płaconą wystawiającemu ma prawo do wykonania opcji, a wystawiający ma obowiązek wykonania opcji. Wśród opcji notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, instrumentami bazowymi jest indeks WIG20. Regulowanie zobowiązań dla tych opcji następuje wyłącznie w formie rozliczenia pieniężnego. Opcje podobnie jak kontrakty terminowe występują w obrocie w tzw. seriach. Seria obejmuje wszystkie opcje danego typu mające ten sam termin wykonania. W przypadku opcji notowanych na GPW ostatnim dniem obrotu każdą serią jest trzeci piątek danego miesiąca wykonania. Wyróżniamy dwa typy opcji: opcja kupna oraz opcja sprzedaży. O inwestorze, który kupił, mówi się, że nabył opcję kupna lub sprzedaży a o sprzedającym, że wystawił opcję kupna lub sprzedaży. Może on ją utrzymać do dnia wykonania opcji lub też wycofać się z rynku (zamknąć pozycję) przed tym terminem. Jeżeli kupił opcję, aby zamknąć pozycję, musi sprzedać opcję z tym samym terminem wykonania i tą samą ceną wykonania. Jeżeli sprzedał opcję, aby zamknąć pozycję, musi ją kupić. Istotą inwestowania w tego typu instrumenty finansowe jest fakt, iż nabycie opcji kupna oraz wystawienie opcji sprzedaży dają możliwość osiągania zysków przy wzroście instrumentu bazowego. Nabycie opcji sprzedaży oraz wystawienie opcji kupna dają możliwość osiągania zysków przy spadku instrumentu bazowego. Maksymalny zysk Klienta zajmującego pozycję długą na opcjach jest nieograniczony, podczas gdy maksymalny zysk Klienta zajmującego pozycję krótką stanowi równowartość otrzymanej w momencie otwierania pozycji premii. Klient otwierający pozycję długą na opcjach musi zapłacić premię. Klient otwierający pozycję krótką na opcjach wnosi depozyt zabezpieczający. Minimalną wartość depozytu wnoszonego do firmy inwestycyjnej określa właściwa izba rozrachunkowa, którą dla obrotu dokonywanego na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie jest KDPW_CCP, który rozlicza i gwarantuje wszystkie zawarte na rynku transakcje. Na wartość opcji wpływ mają następujące czynniki: wysokość stóp procentowych - wzrost stopy procentowej wolnej od ryzyka prowadzi do spadku cen opcji sprzedaży i wzrostu wartości opcji kupna; czas pozostający do wygaśnięcia opcji - im dłuższy czas pozostający do wygaśnięcia opcji, tym większa wartość czasowa opcji; cena instrumentu bazowego - im wyższa cena instrumentu bazowego, tym wyższa wartość opcji kupna lub tym niższa wartość opcji sprzedaży; cena wykonania - cena po jakiej nabywca opcji kupna może nabyć instrument bazowy opcji lub cena po jakiej nabywca opcji sprzedaży może sprzedać opcje sprzedaży; zmienność ceny instrumentu podstawowego - jest miarą niepewności odnośnie do przyszłych zmian tej ceny. Ryzyko inwestowania w instrumenty finansowe jakim jest opcja powiązane jest bezpośrednio z instrumentem bazowym, na który dany kontrakt opcyjny opiewa. Podkreślenia jednak wymaga fakt, że cena rynkowa opcji jest wypadkową oczekiwań rynku co do przyszłego zachowania się instrumentu bazowego. Maksymalna strata Klienta zajmującego pozycję długą na opcjach (nabycie opcji kupna bądź sprzedaży) jest równa wartości zainwestowanego kapitału. Maksymalna strata Klienta zajmującego pozycję krótką na opcjach (sprzedaż opcji kupna bądź sprzedaży) może przekroczyć wartość pierwotnie wpłaconego depozytu zabezpieczającego. Jednocześnie wskazać również należy, że z inwestowaniem w opcje nierozerwalnie związane jest również: ryzyko upływu czasu - cena opcji jest uzależniona od czasu, jaki pozostał do wygaśnięcia opcji. Zbliżanie się terminu wygaśnięcia opcji może powodować spadek wartości opcji nawet przy niezmienionym poziomie ceny instrumentu bazowego. Upływ czasu działa więc na niekorzyść nabywców opcji kupna i nabywców opcji sprzedaży, ryzyko zmienności instrumentu bazowego - zmiany w zmienności instrumentu bazowego wpływają na wartość opcji. Im większa jest zmienność instrumentu bazowego, tym wartość opcji wyższa, im mniejsza zmienność, tym wartość opcji mniejsza, ryzyko płynności - płynność opcji wystawionych zwłaszcza na akcje jest bardzo niska. JEDNOSTKI INDEKSOWE (Mini WIG20) Jednostki indeksowe obok kontraktów terminowych i opcji należą do instrumentów finansowych, które pozwalają osiągać zyski zarówno na wzrostach jak i spadkach rynku akcji. Jednostka MiniWIG20 umożliwia inwestycję niemal równoważną nabyciu portfela akcji wchodzących w Strona 16/20\n17 skład indeksu WIG20. Jeśli inwestor przewiduje wzrost wartości indeksu WIG20, powinien zakupić jednostki MiniWIG20, gdyż jego cena będzie rosła wraz z indeksem. Nabywca jednostek może zakończyć inwestycję na dwa sposoby: poprzez wykonanie jednostki, co oznacza otrzymanie od tzw. wystawcy kwoty rozliczenia równej 1/10 wartości indeksu WIG20 na otwarciu sesji w dniu następnym. poprzez sprzedaż jednostki na rynku, czyli zajęcie pozycji odwrotnej do posiadanej. Dzięki tym dwóm formom zakończenia inwestycji inwestor ma możliwość wyboru, która z nich przyniesie mu większe korzyści. Inwestor przewidujący spadek wartości indeksu może wystawić jednostki indeksowe. W takim przypadku osiągnie zysk wraz ze spadkiem indeksu WIG20. W odróżnieniu od kupna jednostek wystawienie wiąże się z wpłaceniem jedynie części zapłaty tzw. depozytu zabezpieczającego. Inwestowanie w tego typu instrumenty finansowe posiada następujące zalety: obniżenie ryzyka dzięki inwestycji w indeks obejmujący 20 największych i najbardziej płynnych spółek giełdowych, niski koszt i prostota inwestycji. Nabycie jednostek odbywa się podczas jednej transakcji. Dzięki temu inwestor ponosi mniejsze koszty niż w przypadku zakupu akcji firm z WIG20 w oddzielnych transakcjach, do inwestycji wystarczy relatywnie niewielki kapitał ok. 200 zł, bezterminowość inwestycji. Charakterystyczne dla inwestowania w jednostki indeksowe MiniWIG20 są ryzyka makroekonomiczne tożsame z ryzykiem makroekonomicznym występującym przy inwestowaniu w akcje. Strona zawierająca pozycję krótką wnosi w momencie otwarcia pozycji jedynie depozyt zabezpieczający, dlatego wysokość straty może przekroczyć wartość pierwotnie zainwestowanego kapitału. Strona zawierająca pozycję krótką może zostać wylosowana do wykonania jednostki w niesprzyjającym dla niej momencie czasu. Zmienność jednostek indeksowych jest bardzo zbliżona do zmienności instrumentu bazowego. WARRANTY SUBSKRYPCYJNE W sensie ekonomicznym warrant jest to instrument finansowy, którego cena zależy od ceny lub wartości tzw. instrumentu bazowego. Instrumentem tym może być papier wartościowy, waluta, wskaźnik ekonomiczny (np. indeks, stopa procentowa) lub inna wartość. Z uwagi na powyższe uzależnienie warrant jest określany właśnie jako instrument pochodny lub prawo pochodne. W sensie formalnoprawnym warrant jest bezwarunkowym i nieodwołalnym zobowiązaniem się jego emitenta do wypłacenia uprawnionym właścicielom warrantów kwoty rozliczenia. W przypadku warrantu kupna jest to dodatnia różnica pomiędzy ceną instrumentu bazowego, a ceną wykonania określoną przez emitenta. W przypadku warrantu sprzedaży kwotą rozliczenia jest dodatnia różnica między ceną wykonania a ceną instrumentu bazowego. Wykonanie zobowiązania emitenta może polegać nie tylko na przekazaniu pieniędzy, lecz również na dostawie (tj. odpowiednio - sprzedaży lub kupnie) instrumentu bazowego po ustalonej cenie wykonania. O ile jednak w pierwszym przypadku instrumentem bazowym może być w zasadzie każda wartość (np. indeks), w drugim wyłącznie zbywalny instrument finansowy. Warranty subskrypcyjne są w swojej konstrukcji bardzo zbliżone do opcji, jednak w tym przypadku stroną wystawiającą (pozycja krótka) może być jedynie emitent instrumentu bazowego (spółka). Dlatego łączą one w sobie cechy opcji oraz praw poboru. Z punktu widzenia terminu, w którym posiadacz warrantu może go wykonać, wyróżniamy również dwa typy warrantów: warrant europejski (kupna lub sprzedaży) oraz warrant amerykański (kupna lub sprzedaży). Warrant europejski może być wykonany jedynie we wcześniej określonym przez emitenta dniu, określanym jako dzień wygaśnięcia. Natomiast warrant typu amerykańskiego może być wykonany w dowolnym, wybranym przez Klienta dniu, aż do dnia wygaśnięcia warrantu. Czynniki ryzyka związane z inwestowaniem w warranty subskrypcyjne są tożsame z czynnikami ryzyka odpowiednimi dla opcji z perspektywy Klienta zajmującego pozycję długą. Ryzyko płynności płynność notowań warrantów subskrypcyjnych jest relatywnie niska, dlatego zamknięcie pozycji może nastąpić po cenie odbiegającej od oczekiwań inwestora. Warranty subskrypcyjne odznaczają się bardzo znaczącą zmiennością notowań. WARANTY OPCYJNE Warranty opcyjne posiadają analogiczną konstrukcję oraz charakterystykę jak warranty subskrypcyjne, za wyjątkiem różnicy dotyczącej wystawcy warrantu. W przeciwieństwie do warrantów subskrypcyjnych wystawianych jedynie przez emitentów instrumentu bazowego, warranty opcyjne mogą być wystawiane przez banki i inne instytucje finansowe, np. domy maklerskie - na akcje innych spółek znajdujące się już w obrocie zorganizowanym. OBLIGACJE Obligacje są rodzajem papieru dłużnego, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Sprzedaż obligacji oznacza tym samym zaciągnięcie długu przez emitenta u nabywców obligacji. Dług ten jest spłacany jako należność pieniężna w ściśle określonym czasie wraz z odsetkami, których sposób naliczania jest określony w warunkach emisji obligacji. Wielkość tego długu to wartość nominalna obligacji, a termin jego zwrotu przez emitenta to termin wykupu obligacji. Obligacje to rodzaj instrumentu finansowego, który występuje w seriach. W przeciwieństwie do akcji, obligacje nie dają ich posiadaczowi tytułu własności w spółce i wynikających z tego praw (np. prawo do dywidendy lub uczestnictwa w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy). Ze względu na tryb i formę regulowania odsetek od zaciągniętego długu, wyróżnia się obligacje o stałym i zmiennym oprocentowaniu (obligacje kuponowe) oraz obligacje zerokuponowe. Strona 17/20\n18 W związku z inwestycją w obligacje wyróżnia się następujące ryzyka: ryzyko niedotrzymania warunków, czyli nie wywiązania się emitenta z obowiązku wykupu obligacji lub zapłaty odsetek, ryzyko stopy procentowej - wynikające z faktu, że w momencie wzrostu rynkowych stóp procentowych spada cena obligacji, ryzyko kredytowe ryzyko niewypłacalności emitenta, gwaranta, poręczyciela papieru wartościowego lub instrumentu rynku pieniężnego to możliwość braku wywiązania się przez dłużnika z przyjętych na siebie zobowiązań; ryzyko płynności. Mimo powyższych ryzyk, zmienność rynku obligacji jest mniejsza niż zmienność rynku akcji, kontraktów terminowych lub opcji. JEDNOSTKI UCZESTNICTWA Jednostki uczestnictwa sprzedawane są przez otwarte fundusze inwestycyjne. Fundusz inwestycyjny otwarty sprzedaje jednostki uczestnictwa każdemu, kto dokona na nie wpłaty i złoży zlecenie nabycia. Osoba, która dokonała zakupu jednostek uczestnictwa staje się uczestnikiem funduszu. Fundusz inwestycyjny otwarty ma obowiązek odkupienia jednostek uczestnictwa od każdego uczestnika funduszu, który tego zażąda, w takiej sytuacji jednostka taka jest umarzana i nie może być powtórnie sprzedana. Jednostki uczestnictwa nie mogą być przedmiotem obrotu zorganizowanego, a w związku z tym uczestnik funduszu otwartego nie może zbyć jednostki na rzecz osób trzecich. Główne rodzaje ryzyk związanych z inwestowaniem w jednostki uczestnictwa to: ryzyko selekcji instrumentów finansowych, które polega na tym, że zarządzający otwartym funduszem inwestycyjnym może podjąć błędne decyzje, co do selekcji papierów wartościowych do portfela inwestycyjnego funduszu. Ryzyko to podlega ograniczeniu poprzez dywersyfikację portfela inwestycyjnego, ryzyko niemożności bieżącego określenia dokładnych parametrów inwestycyjnych, w tym poziomu ryzyka, danego funduszu, ryzyko wynikające z braku dostępu do aktualnego składu portfela inwestycyjnego danego funduszu, ryzyko związane z koncentracją aktywów lub rynków w przypadku inwestycji w tytuły uczestnictwa, ryzyko związane ze szczególnymi warunkami transakcji zawartych przez otwarty fundusz inwestycyjny (np. nabywanie jednostek uczestnictwa funduszy zagranicznych), ryzyko zmienności wycen jednostek uczestnictwa, które zróżnicowana jest w zależności od typu funduszu. CERTYFIKATY INWESTYCYJNE Certyfikaty inwestycyjne to papiery wartościowe, które emitowane są przez zamknięte fundusze inwestycyjne. Wartość certyfikatów inwestycyjnych uzależniona jest od wartości portfela inwestycyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego, który charakteryzuje się znacznie szerszymi możliwościami inwestycyjnymi w porównaniu z funduszami inwestycyjnymi otwartymi. Powoduje to, że zarządzający funduszem inwestycyjnym zamkniętym mają większe możliwości w zakresie selekcji strategii oraz inwestycji. Zamknięty fundusz inwestycyjny może być utworzony na określony czas. Trwanie funduszu kończy postępowanie likwidacyjne polegające na umorzeniu certyfikatów inwestycyjnych i wypłacie jego uczestnikom kwot odpowiadających liczbie i końcowej wycenie certyfikatów posiadanych przez poszczególnych uczestników. Certyfikaty inwestycyjne charakteryzują się wszystkimi czynnikami ryzyka związanymi z jednostkami uczestnictwa. Z uwagi na fakt, że fundusze inwestycyjne zamknięte mają szersze możliwości inwestycyjne niż fundusze inwestycyjne otwarte, związane z nimi certyfikaty inwestycyjne mogą być bardziej ryzykowne w porównaniu do jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych otwartych. Fundusze inwestycyjne zamknięte są zobligowane do wyceny aktywów z mniejszą częstotliwością niż wyceny funduszy inwestycyjnych otwartych. Cena rynkowa certyfikatów inwestycyjnych może odchylać się od ich wartości. Dla tych instrumentów występuje ryzyko płynności, które związane jest z faktem, że w większości przypadków płynność certyfikatów inwestycyjnych jest relatywnie niska. Zmienność cen certyfikatów inwestycyjnych jest zróżnicowana w zależności od typu funduszu, jednak z reguły nie przekracza zmienności cen pojedynczych akcji. PRODUKTY STRUKTURYZOWANE Produkty strukturyzowane to instrumenty finansowe, których cena jest uzależniona od wartości określonego wskaźnika rynkowego (np. kursu akcji lub koszyków akcji, kursów walut, wartości indeksów giełdowych). Produkty strukturyzowane są emitowane przez instytucje finansowe, najczęściej banki lub domy maklerskie. Emitent produktu strukturyzowanego zobowiązuje się w stosunku do nabywcy, że w terminie wykupu instrumentu wypłaci mu kwotę rozliczenia kalkulowaną wg określonego wzoru. Formuła określająca zasady wypłaty ułatwia posiadaczom takich instrumentów monitorowanie bieżącej wartości danego instrumentu. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje produktów strukturyzowanych w zależności od konstrukcji instrumentu: produkty gwarantujące ochronę kapitału, określane jako bardzo bezpieczne, dające Klientowi określony udział w zyskach, jakie generuje wbudowany w produkt wskaźnik rynkowy i jednocześnie gwarancję zwrotu 100: zainwestowanego kapitału, produkty nie gwarantujące pełnej ochrony kapitału, czyli bardziej ryzykowne, co wynika z faktu, że większy jest udział Klienta w zyskach, ale również w ewentualnych stratach generowanych przez produkt wbudowany. Produkty strukturyzowane charakteryzują się zmiennością wyceny wynikającej ze zmienności wbudowanego instrumentu pochodnego. Ponadto, występuje ryzyko kredytowe emitenta takiego produktu strukturyzowanego oraz ryzyko płynności. Produkty strukturyzowane oparte na systemie dilerskim notowań charakteryzują się relatywnie niską zmiennością cen. Produkty strukturyzowane oparte na systemie brokerskim notowań, za sprawą ograniczonej płynności, mogą w krótkim terminie odznaczać się znaczącą zmiennością. Strona 18/20\n19 BANKOWE PAPIERY WARTOŚCIOWE Bankowe Papiery Wartościowe Strukturyzowane (BPW) emitowane są na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Emitent zobowiązuje się względem posiadaczy BPW do spełnienia świadczenia pieniężnego polegającego na zapłacie kwoty wykupu oraz premii na zasadach określonych w dokumentach regulujących warunki emisji danego BPW. BPW są nowoczesnym instrumentem finansowym otwierającym przed Klientami możliwość inwestowania z pełną ochroną kapitału, zarówno na tradycyjnych jak i alternatywnych rynkach (np. akcje, towary, waluty, nieruchomości). BPW są połączeniem depozytu, mającego zapewnić zwrot gwarantowanego kapitału w dacie zapadalności oraz części inwestycyjnej, pracującej na potencjalne zyski. Część inwestycyjna przeznaczona jest na zakup instrumentów finansowych (najczęściej opcji), które pozwolą na realizację określonej strategii inwestycyjnej opisanej szczegółowo w warunkach emisji danego BPW. Przed terminem wykupu można przedstawić BPW do wcześniejszego odkupu Emitentowi. BPW mają gwarancję kapitału, co oznacza, że w dniu wykupu, klienci otrzymują minimum zwrot zainwestowanego kapitału. BPW podlegają gwarancji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. CERATY DEPOZYTWNE Główne rodzaje ryzyk związanych z inwestowaniem w Bankowe Papiery Wartościowe Strukturyzowane to: ryzyko rynkowe: wycena BPW zarówno w trakcie jak i w momencie zakończenia inwestycji jest uzależniona od różnych zmiennych czynników rynkowych np. poziomu stóp procentowych, kursów walutowych, wartości indeksów rynków kapitałowych, bądź towarowych, cen akcji i towarów oraz ich wzajemnych relacji. Wartość tych zmiennych jest nieprzewidywalna i podlega wahaniom. ryzyko walutowe: w przypadku BPW denominowanych w obcych walutach, wartość rynkowa instrumentu będzie istotnie uzależniona od zmiany relacji tej waluty względem PLN. Wartość inwestycji może być istotnie uzależniona od zmiany relacji tej waluty względem PLN. ryzyko wyceny zawartych transakcji w dniu rozliczenia: tj. w momencie płatności pożytków bądź zakończenia inwestycji, warunki po których została zawarta transakcja, mogą odbiegać (również znacząco odbiegać) od wartości transakcji w dniu jej zawarcia oraz aktualnych poziomów rynkowych, co może mieć wpływ na ostateczny wynik finansowy z danej transakcji osiągnięty przez Klienta. Osiągnięcie zysków z BPW nie jest gwarantowane przez Emitenta. Emitent gwarantuje jedynie zwrot określonej z góry kwoty (wartość nominalna) w dniu wykupu. Wartość premii wyliczana jest na podstawie formuły opisanej w warunkach emisji danego BPW. ryzyko wyceny zawartych transakcji w trakcie ich trwania: w trakcie trwania transakcji, wartość rynkowa transakcji ulega zmianom i może nawet znacząco odbiegać od wartości transakcji w dniu jej zawarcia. W przypadku decyzji o wcześniejszym zakończeniu inwestycji Klient może ponieść negatywne skutki finansowe, w postaci spadku wartości transakcji w stosunku do jej wartości początkowej. W przypadku skorzystania z wcześniejszego odkupu BPW, cena odkupu odzwierciedla aktualną wartość BPW. Klient w związku z powyższym musi liczyć się z możliwością utraty części wpłaconych środków. ryzyko płynności rynku: Klient powinien brać pod uwagę ryzyko zmniejszenia lub braku płynności na danym rynku finansowym, co może skutkować mniej korzystną lub niekorzystną wyceną instrumentu finansowego. ryzyko kredytowe, rozliczeniowe i operacyjne dotyczące PKO Banku Polskiego S.A.: Klient, zawierając transakcje z PKO Bankiem Polskim S.A., powinien brać pod uwagę ryzyko kredytowe, rozliczeniowe i operacyjne leżące po stronie PKO Banku Polskiego S.A. ryzyko prawne, rachunkowe, podatkowe oraz operacyjne niezależne od PKO Banku Polskiego S.A.: Klient zawierając transakcje rynku finansowego powinien brać pod uwagę również inne rodzaje ryzyka o charakterze prawnym, rachunkowym, podatkowym oraz operacyjnym, niezależne od PKO Banku Polskiego S.A. INSTRUMENTY FINANSOWE NOTOWANE NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Inwestycje, których przedmiotem są określone instrumenty finansowe rynku zagranicznego charakteryzują się analogicznie wszystkimi czynnikami ryzyka przypisanymi do danej klasy instrumentów finansowych na rynku krajowym. Ponadto z inwestycjami na rynkach zagranicznych związane są dodatkowe czynniki ryzyka, do których w szczególności należy zaliczyć: ryzyko wahania innych walut w stosunku do PLN, ryzyko posiadania ograniczonego/opóźnionego dostępu do informacji. Ryzyko zmienności inwestycji w aktywa zagraniczne może być wyższa za sprawą ekspozycji nie tylko na zmienność cen instrumentów finansowych, ale również na zmienność cen walut. KONTRAKTY OTC Kontrakty OTC są nie poddanymi standaryzacji pozagiełdowymi instrumentami pochodnymi, służącymi głównie do inwestowania w zmiany kursów walutowych, indeksów giełdowych, towarów, surowców, akcji, obligacji i innych aktywów. Kontrakty OTC są pochodnymi instrumentami finansowymi, które umożliwiają inwestorom wykorzystanie ruchów cen instrumentów bazowych, bez konieczności ich posiadania. Kontrakty OTC są instrumentami pochodnymi, w którym inwestor nie jest właścicielem zawartych w kontrakcie aktywów. Mechanizm działania kontraktu OTC jest zbliżony do kontraktów terminowych z tą różnicą, że kontrakty OTC nie wygasają w określonym terminie. Kontrakty OTC pozwalają na osiąganie zysków zarówno podczas wzrostów jak i spadków cen. Otwierając długą pozycję inwestor najpierw kupuje kontrakty OTC. Otwierając krótką pozycję inwestor najpierw sprzedaje kontrakty OTC. W celu zamknięcia pozycji inwestor musi wykonać przeciwstawną transakcję na konkretnym kontrakcie OTC. Rozliczenie transakcji polega na uwzględnieniu różnicy między ceną kupna a ceną sprzedaży bez konieczności posiadania instrumentu bazowego. Kontrakty OTC wykorzystują mechanizm dźwigni finansowej, polegający na tym, że aby otworzyć pozycję, klient musi jedynie wpłacić na rachunek pieniężny OTC środki pieniężne na ustanowienie depozytu zabezpieczającego, który stanowi ułamek wartości nominalnej danej pozycji. Zainwestowany kapitał (depozyt) jest przy tym niewielkim ułamkiem wartości kontraktu (zwykle poniżej 10:, czasem nawet np. 1%) oznacza to, że klient finansując tylko 1: wartości kontraktu, odnotowuje zysk lub stratę, w takiej wysokości jakby opłacił kontrakt w 100%. W przypadku, gdy inwestor nie zamknie pozycji w danym dniu, wykonywana jest operacja rolowania pozycji oznaczająca przesunięcie otwartej pozycji na kolejny dzień. W wyniku rolowania pozycji naliczona zostaje kwota, którą uznawany lub obciążany jest rachunek Strona 19/20\n20 inwestycyjny OTC Klienta. Stawka rolowania pozycji jest obliczana na podstawie różnicy między wpływami odsetkowymi związanymi z posiadaniem danego instrumentu bazowego a kosztami finansowania danej pozycji. Inwestowanie w kontrakty OTC wiąże się z ryzykiem poniesienia przez klienta istotnych strat finansowych. Ryzyko inwestycyjne związane z obrotem kontraktami OTC, z uwagi na zastosowanie dźwigni finansowej może spowodować utratę całości kapitału, a strata może przewyższyć wartość aktywów posiadanych przez Klienta. Istotne czynniki mające wpływ na ryzyka związane z inwestowaniem w kontrakty OTC to: ryzyko rynkowe bądź ryzyko niekorzystnej zmiany ceny instrumentu bazowego - zawieranie transakcji na kontraktach OTC, których wycena oparta jest na kursach walut, cenach surowców, poziomach indeksów giełdowych lub cenach innych instrumentów bazowych wiąże sie z ryzykiem występującym na rynku, na którym kwotowany jest dany instrument bazowy. Ryzyko rynku danego instrumentu bazowego obejmuje w szczególności ryzyko zmian politycznych, zmian polityki gospodarczej, oraz inne czynniki, mogące istotnie i trwale wpływać na wycenę danego instrumentu bazowego; ryzyko walutowe dotyczy kontraktów OTC bezpośrednio opartych o kursy walut, zmiana kursu waluty może mieć negatywny wpływ na ich wycenę; ryzyko stopy procentowej zmiana krajowych bądź zagranicznych stóp procentowych może negatywnie wpłynąć na cenę kontraktów OTC i w konsekwencji na wyniki finansowe Klienta; ryzyko dźwigni finansowej oferowane na rynku kontrakty OTC w dużym stopniu wykorzystują efekt dźwigni finansowej. Znaczy to, że wartość nominalna zawieranych transakcji może wielokrotnie przekroczyć wartość depozytu zabezpieczającego a nawet niewielka zmiana ceny kontraktów OTC oferowanych na rynku OTC może w znaczący sposób wpłynąć na stan rachunku inwestycyjnego OTC klienta, doprowadzając do ponadprzeciętnych zysków lub ponadprzeciętnych strat znacznie przewyższających wartość zabezpieczenia. DM PKOBP zaleca klientom rozważne podejmowanie decyzji inwestycyjnych i nie zaleca korzystania z maksymalnej dźwigni finansowej; ryzyko płynności - ryzyko ograniczenia bądź braku możliwości nabycia lub zbycia kontraktu OTC. Zwiększone ryzyko płynności może w szczególności wystąpić w sytuacji dekoniunktury rynkowej bądź w przypadku publikacji istotnych danych makroekonomicznych. Na ryzyko płynności w szczególności narażone są kontrakty OTC o nietypowych cechach (np. pary walut egzotycznych ); ryzyko spadku wartości zabezpieczenia w przypadku niekorzystnych zmian cen kontraktów OTC może nastąpić spadek salda rejestru pieniężnego, a w konsekwencji wystąpić konieczność dopłaty do rachunku pieniężnego W przypadku dalszych niekorzystny zmian, przy jednoczesnym braku dopłaty do rachunku pieniężnego, może nastapic automatyczne zamknięcie wszystkich otwartych pozycji Klienta przez DM PKO Banku Polskiego; ryzyko operacyjne ryzyko wynikające ze zdarzeń zewnętrznych, w wyniku których dyspozycje złożone przez klienta mogą nie zostać zrealizowane lub też warunki realizacji dyspozycji mogą odbiegać od dyspozycji klienta; ryzyko podatkowe może wynikać z zakwestionowania przez organy podatkowe rozliczeń podatkowych klienta. DM PKOBP, nie będąc uprawnionym podmiotem do udzielania porad podatkowych, zaleca klientom korzystanie z usług uprawionych doradców podatkowych; sytuacje nadzwyczajne ryzyko wystąpienia sytuacji mogącej mieć wpływ na prowadzoną działalność, na którą klient i DM PKO BP nie mają wpływu. Za sytuacje nadzwyczajne uznaje się: klęski żywiołowe, konflikty zbrojne, akty terroru, zamieszki, strajki, mające wpływ na funkcjonowanie rynku OTC, zamknięcie rynku, na którym notowane są Instrumenty Bazowe, jak również zawieszenie notowań poszczególnych Instrumentów Finansowych, awarie systemów teleinformatycznych oraz sprzętu teleinformatycznego, zaistniałe z przyczyn na które DM PKO Banku Polskiego nie miał wpływu. Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie reklamowy i informacyjny oraz nie stanowi oferty w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Informacje zawarte w niniejszym materiale nie mogą być traktowane, jako propozycja nabycia jakichkolwiek instrumentów finansowych, usługa doradztwa inwestycyjnego, podatkowego lub jako forma świadczenia pomocy prawnej. DM PKO Banku Polskiego dołożył starań, aby zamieszczone w niniejszym materiale informacje były rzetelne oraz oparte na wiarygodnych źródłach, jednak nie może zagwarantować ich dokładności i pełności. Zawieranie transakcji na instrumentach finansowych może sie wiązać z konsekwencjami podatkowymi. W celu uzyskania szczegółowych informacji w zakresie opodatkowania zysków z inwestycji w poszczególne instrumenty finansowe, Klient powinien zasięgnąć porady profesjonalnego doradcy podatkowego, radcy prawnego lub innej osoby, uprawnionej do udzielania porad w przedmiotowym zakresie. Transakcje zawierane na instrumentach finansowych nie są zobowiązaniem, ani nie są gwarantowane przez DM PKO Banku Polskiego lub PKO BP S.A. Niezależnie od informacji przekazanych przez DM PKO Banku Polskiego, przed zawarciem każdej transakcji Klient jest zobowiązany do oceny jej ryzyka, określenia jej ryzyka, potencjalnych korzyści oraz ewentualnych strat, jak również w szczególności charakterystyki, konsekwencji prawnych i księgowych transakcji, konsekwencji zmieniających się czynników rynkowych oraz w sposób niezależny ocenić, czy jest w stanie sam lub po konsultacjach ze swoimi doradcami podjąć takie ryzyko. Transakcje w zakresie poszczególnych instrumentów finansowych mogą nie być odpowiednie dla wszystkich klientów. Przed zawarciem transakcji Klient powinien podjąć kroki w celu zapewnienia pełnego zrozumienia transakcji oraz dokonania niezależnej oceny właściwości transakcji w świetle jego własnych celów i uwarunkowań rynkowych, a w szczególności możliwego ryzyka i korzyści wynikających z jej zawarcia. Ostateczna decyzja dotycząca zawarcia transakcji, horyzontu inwestycyjnego oraz wielkości zaangażowanych środków należy wyłącznie do Klienta. Strona 20/20


Konferencja szkoleniowa dla trenerów Polskiego Związku Judo (28-30.03.2018 r. - Luboń).\nWysłane przez Marcin Słopecki w śr., 07/03/2018 - 13:51\nW dniach 28-30.03.2018 r. w Luboniu odbędzie się konferencja szkoleniowa dla trenerów szkolących juniorki i juniorów młodszych.\nV-ce Mistrz Olimpijski Travis Stevens (techniki ne-waza)\nTrener Kadry Narodowej juniorów i juniorek mł. Kotaro Sasaki (techniki tachi-waza i walka o uchwyt)\nSpecjalista d/s mobilizacji i stabilizacji.\nCzytaj dalej wpis Konferencja szkoleniowa dla trenerów Polskiego Związku Judo (28-30.03.2018 r. - Luboń).\nPOWOŁANIE SARAJEWO, Bośnia i Hercegowina\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w śr., 07/03/2018 - 10:39\nPowołanie KN Juniorek i Juniorów\nCzytaj dalej wpis POWOŁANIE SARAJEWO, Bośnia i Hercegowina\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w wt., 06/03/2018 - 14:48\nO Damianie Szwarnowieckim (-81kg) od dawna mówi się, że jest specjalistą od walki w parterze. – Turniej w Pradze był wyjątkowy, bo wygrałem 4 walki przed czasem, ale żadnej w parterze – mówi wrocławianin po zdobyciu srebrnego medalu podczas European Open.\n- Wychodziły mi różne techniki i z tego jestem zadowolony. Pokazałem, że nie muszę wygrywać tylko w ne-waza – powiedział Damian Szwarnowiecki, który zaczął zawody od zwycięstwa z Islandczykiem Haraldssonem.\nCzytaj dalej wpis Damian Szwarnowiecki – wyjątkowy turniej, bo bez wygranych w parterze\nKomunikat w sprawie wyboru biegłego rewidenta do badania sprawozdania finansowego PZ Judo za rok 2017\nWysłane przez Marcin Słopecki w wt., 06/03/2018 - 13:27\nprzedstawiamy komunikat w sprawie wyboru biegłego rewidenta do badania sprawozdania finansowego Polskiego Związku Judo za rok 2017.\nCzytaj dalej wpis Komunikat w sprawie wyboru biegłego rewidenta do badania sprawozdania finansowego PZ Judo za rok 2017\nPaula Kułaga - o sukcesie przesądziły umiejętności i trochę szczęścia\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w wt., 06/03/2018 - 09:59\n- Wcześniej nie wiodło mi się w zawodach European Open głównie z powodu mniejszych umiejętności, ale też brakowało szczęścia w losowaniu. Teraz jestem mocniejszą zawodniczką - mówi Paula Kułaga (-78kg), która zdobyła srebrny medal podczas EO w Warszawie.\nDotychczas judoczka TDK Trzcianka, brązowa medalistka Mistrzostw Europy kadetek z 2012 roku, nie odnosiła seniorskich sukcesów. Bez powodzenia startowała w European Open w Warszawie w 2016 roku, w Pradze i Bukareszcie w 2017 roku oraz w Odivelas koło Lizbony w 2018 roku.\nCzytaj dalej wpis Paula Kułaga - o sukcesie przesądziły umiejętności i trochę szczęścia\nCzytaj dalej wpis Srebrny medal Damiana Szwarnowieckiego w European Open w Pradze\nCzytaj dalej wpis Urodzinowy prezent Pauli Kułagi i udany powrót Darii Pogorzelec\nWarsaw European Open Women 2018 Fantastyczna sobota - 4 Polki w finałach i 2 złote medale\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w ndz., 04/03/2018 - 08:29\nRewelacyjnie powalczyły nasze judoczki w 1 dniu European Open w Arenie Ursynów. Polki wystąpiły w finałach 3 z 4 kategorii, a złote medale zdobyły Karolina Pieńkowska (-52kg) i Arleta Podolak (-57kg), pokonując Annę Borowską. Srebro zdobyła Agata Zacheja, a brąz Karolina Tałach (obie 63 kg). Z dorobkiem 5 medali Biało-Czerwone są na czele punktacji drużynowej.\nCzytaj dalej wpis Warsaw European Open Women 2018 Fantastyczna sobota - 4 Polki w finałach i 2 złote medale\nWarsaw European Open Women 2018 Daria Pogorzelec spotka się z Roxane Taeymans w Arenie Ursynów\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w pt., 02/03/2018 - 21:57\nTo będzie jeden z najgłośniejszych powrotów w polskim sporcie. W sobotę do międzynarodowej rywalizacji w judo wraca Daria Pogorzelec, 5 zawodniczka Mistrzostw Świata 2015 i siódma Igrzysk Olimpijskich w Londynie. W European Open w Warszawie spotka się w wadze -70kg z Belgijką Roxane Taeymans.\nDo Turnieju Warszawskiego ostatecznie zgłoszonych zostało 147 zawodniczek z 24 krajów, w tym 26-osobowa reprezentacja Polski. Ze względu na problemy zdrowotne w ostatniej chwili musiała się wycofać jedna z naszych kandydatek do podium Agata Perenc (-52kg).\nCzytaj dalej wpis Warsaw European Open Women 2018 Daria Pogorzelec spotka się z Roxane Taeymans w Arenie Ursynów\nBeata Pacut liczy na 4 złote medale reprezentantek Polski w Warszawie\nWysłane przez Anonymous (niezweryfikowany) w pt., 02/03/2018 - 17:16\n- Mam nadzieję, że moje koleżanki z reprezentacji zdobędą 4 złote medale, co nie wyklucza paru innych krążków medali naszych zawodniczek – mówi przed European Open w Warszawie (3-4 marca) Beata Pacut, która wygrała te zawody w 2016 roku.\nPrzed 2 laty w Arenie Ursynów zwyciężyły też Arleta Podolak (-57kg) i Katarzyna Kłys (-70kg), brąz wywalczyła Anna Borowska (-57kg), a 5 miejsce zajęły startujące w wadze -52kg Agata Perenc i Karolina Pieńkowska.\nCzytaj dalej wpis Beata Pacut liczy na 4 złote medale reprezentantek Polski w Warszawie