INSTYTUT BADAWCZY DRÓG I MOSTÓW Zakład Diagnostyki Nawierzchni - PDF\nINSTYTUT BADAWCZY DRÓG I MOSTÓW Zakład Diagnostyki Nawierzchni\nDownload "INSTYTUT BADAWCZY DRÓG I MOSTÓW Zakład Diagnostyki Nawierzchni"\n1 INSTYTUT BADAWCZY DRÓG I MOSTÓW Zakład Diagnostyki Nawierzchni SPRAWOZDANIE z realizacji pracy TD-88 pt.: Analiza zmienności właściwości przeciwpoślizgowych warstwy ścieralnej nawierzchni w początkowym okresie jej eksploatacji ETAP I Zleceniodawca: GDDKiA, umowa nr 2193/2008 Opracował: mgr inż. Tomasz MECHOWSKI Radosław BORUCKI Artur GRĄCZEWSKI Kierownik Zakładu Diagnostyki Nawierzchni mgr inż. Tomasz MECHOWSKI Warszawa, listopad 2008\n2 SPIS TREŚCI 1. Podstawa i zakres pracy 3 2. Wprowadzenie 3 3. Ocena wymagań wobec współczynnika tarcia nowych nawierzchni drogowych stawianych w polskich przepisach technicznych 7 4. Międzynarodowy eksperyment HERMES Wybór odcinków badawczych i wykonanie serii pomiarów współczynnika tarcia, wstępna ocena wyników badań 38 Bibliografia 40 Załącznik: Wyniki obliczeń miarodajnego współczynnika tarcia na odcinkach badawczych 2\n3 1. Podstawa i zakres pracy Praca wykonana została na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w ramach umowy nr 2193/2008 z dnia roku. Celem pracy jest zbadanie zmian wartości współczynnika tarcia warstwy ścieralnej nawierzchni, w szczególności wykonanej technologii SMA, w ciągu kilku pierwszych miesięcy od dopuszczenia ruchu drogowego. Na podstawie pracy wskazany zostanie miarodajny termin wykonywania badań odbiorczych oraz opracowane wymagania wobec współczynnika tarcia nowych nawierzchni drogowych. Niniejsze sprawozdanie opisuje przebieg realizacji zadań etapu I pracy. 2. Wprowadzenie Przepisy dotyczące właściwości przeciwpoślizgowych nowych nawierzchni dróg publicznych opisuje Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43 z 1999r, poz. 430) . W załączniku nr 6 do tego rozporządzenia zestawiono w tabeli wartości miarodajnego współczynnika tarcia wymagane po dwóch miesiącach od oddania drogi do użytkowania. Interpretację zapisów rozporządzenia podaje Komentarz do warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie . Poniżej podajemy cytat z Komentarza (Część I, Wprowadzenie, wydanie drugie) dotyczący procedury pomiaru współczynnika tarcia: Badanie właściwości przeciwpoślizgowych nowych nawierzchni jest utrudnione zjawiskiem śliskości powykonawczej. Fakt ten jest podkreślony przez zapis w Warunkach technicznych, który należy interpretować następująco: warstwa ścieralna nowej nawierzchni powinna mieć takie właściwości, aby po dwóch miesiącach eksploatacji miarodajny współczynnik tarcia był nie mniejszy niż podany w Warunkach technicznych. Proponuje się zatem następujące podejście: jeżeli pomiar bezpośrednio po wykonaniu nawierzchni wykaże, iż nie spełnia ona wymagań to wykonawca gwarantuje, że po dwóch miesiącach od oddania drogi do użytkowania współczynnik tarcia będzie odpowiedni. Gdyby tak jednak nie było, w ramach gwarancji wykonawca dokonuje poprawy właściwości przeciwpoślizgowych warstwy ścieralnej. Jeżeli warunki atmosferyczne uniemożliwiają wykonanie pomiaru w wymienionym terminie, powinien być on zrealizowany z najmniejszym możliwym opóźnieniem.. Przepisy rozporządzenia, od daty ich opublikowania miały 5-cio letni okres karencji w stosowaniu. W międzyczasie zmieniona została opona testowa (zaprzestano produkcji opony bezbieżnikowej) na oponę Barum Bravura, a następnie na Barum Bravuris, stosowaną obecnie. Opracowano również współczynniki pozwalające na przeliczanie wartości uzyskiwanych na różnych oponach [3, 4, 5]. Można więc stwierdzić, że już w momencie wprowadzenia przepisów nie można ich było bezpośrednio zastosować ze względu na zmianę opony testowej. Wątpliwości budziła również możliwość wykonywania pomiarów z prędkością 90 km/h i 120 km/h, pod ruchem. Dlatego też często w specyfikacjach technicznych dotyczących badań odbiorczych stosuje się procedurę pomiarową zaczerpniętą z Wytycznych SOSN  (prędkość 60 km/h). 3\n4 Odrębną kwestię stanowi wykonywanie pomiarów współczynnika tarcia i ocena wyników dla nawierzchni z SMA. W przepisach nie wzięto pod uwagę innej charakterystyki zmienności współczynnika tarcia nawierzchni z tej mieszanki. W Komentarzu  autorzy piszą o tzw. śliskości powykonawczej, natomiast w przypadku SMA, bezpośrednio po wykonaniu nawierzchnia jest uszorstniona dzięki czemu cechuje się dobrymi właściwościami przeciwpoślizgowymi. Stopniowy ubytek posypki uszorstniającej powoduje obniżenie wartości współczynnika tarcia, a następnie wzrost wraz ze ścieraniem się błonki asfaltu z ziaren kruszywa. W przypadku SMA proces ten jest dłuższy niż w przypadku np. betonu asfaltowego, ze względu na grubszą warstwę asfaltu modyfikowanego. Autorzy zapisów w rozporządzeniu nie wzięli tego zjawiska pod uwagę przy opracowywaniu wymagań. Potwierdzają to badania IBDiM, wykonane w 2004 r. w ramach pracy zleconej przez GDDKiA . Wykazały one, że wymagany współczynnik tarcia: - uzyskiwany był w większości na warstwach ścieralnych z betonu asfaltowego, powierzchniowego utrwalenia oraz cienkich warstwach na zimno, - w większości nie był uzyskany na warstwach SMA (wówczas tylko nieliczne odcinki wykonane były z uszorstnieniem drobnym grysem). Wyniki tej pracy oraz doświadczenia z ostatnich lat wskazują, że w początkowym okresie użytkowania nawierzchni z warstwą ścieralną z SMA (1 2 lata, w zależności od zawartości asfaltu i elastomeru) zmienność współczynnika jest bardzo duża i można otrzymywać wysokie lub niskie wartości, zależnie od terminu wykonania pomiarów. W takiej sytuacji trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy nawierzchnia spełnia wymaganie odpowiednich właściwości przeciwpoślizgowych. Określenie miarodajnego terminu wykonywania badań odbiorczych oraz wymagań dla wartości współczynnika tarcia są głównymi celami do osiągnięcia w niniejszej pracy badawczej. Problem, który obserwujemy w ostatnich latach w Polsce występował również wcześniej w Niemczech. Warstwy ścieralne z SMA są promowane w Niemczech i Polsce do stosowania na głównych drogach. Częste są jednak przypadki niespełnienia wymagań dotyczących właściwości przeciwpoślizgowych mimo poprawnego składu mieszanki, dobrych materiałów i dobrej jakości wykonanych robót. Stosowanie warstw ścieralnych z mieszanek SMA upowszechniło się w Niemczech i innych krajach w ostatnich latach. Nawierzchnie takie stają się coraz bardziej popularne w USA. Powodem tego są poprawione właściwości i trwałość nawierzchni: odporność na deformacje trwałe, działanie wody, środków odladzających. Jedną z ważnych zalet jest również zmniejszenie hałaśliwości ruchu. Ta zaleta może być wykorzystana zwłaszcza w naszej strefie klimatycznej, w której stosowanie asfaltu porowatego jest ryzykowne. Zmniejszenie hałaśliwości uzyskuje się, stosując zwłaszcza mieszanki o drobniejszym uziarnieniu. Przy weryfikacji procedur pomiarowych oraz wymagań dotyczących współczynnika tarcia należy brać pod uwagę to, że jego wartość zależy od wielu, często złożonych czynników . Z dotychczasowych badań wynika, że największy wpływ na właściwości przeciwpoślizgowe mają: rodzaj i stan techniczny nawierzchni, 4\n5 prędkość ruchu pojazdu, głębokość i stan rzeźby bieżnika opony, głębokość filmu wodnego na powierzchni jezdni. Wartość współczynnika tarcia maleje wraz ze wzrostem prędkości ruchu pojazdu. Maleje również przy zwiększaniu ilości wody na nawierzchni. Na pogorszenie właściwości przeciwpoślizgowych mają również wpływ nierówności podłużne, wskutek chwilowej utraty kontaktu opony z nawierzchnią oraz nierówności poprzeczne (koleiny), które akumulują grube warstwy wody. Wpływ tekstury na właściwości przeciwpoślizgowe nie jest jednoznacznie określony. Badania prowadzone w IBDiM wykazują, że brak jest ścisłej i wysokiej korelacji między wartościami współczynnika tarcia i makroteksturą nawierzchni [9, 10]. Oznacza to, że wysokie wartości współczynnika tarcia uzyskać można zarówno na nawierzchniach o rozwiniętej teksturze jak i na nawierzchniach z kruszywem drobnoziarnistym. Duże znaczenie dla osiągania dobrych właściwości przeciwpoślizgowych przypisuje się odporności na polerowanie kruszyw. W artykule  prezentowane były doświadczenia francuskie w ocenie współczynnika tarcia na nawierzchniach wykonanych w różnych technologiach wykonania warstwy ścieralnej. W przypadku betonu asfaltowego uziarnienie 0/14 jest bardziej korzystne niż 0/10. W przypadku warstw slurry seal również zwiększenie uziarnienia kruszywa powoduje wzrost współczynnika tarcia. Natomiast na nawierzchniach wykonanych w technologiach: betonu asfaltowego porowatego, cienkich, bardzo cienkich i ultra cienkich warstw korzystniejsze jest stosowanie drobniejszego kruszywa. Najlepszym rozwiązaniem okazała się nawierzchnia z mieszanki o nieciągłym uziarnieniu 0/6 mm. Badania francuskie wykazują więc, że nie powierzchniowe utrwalenia lecz technologie bazujące na nieciągłym uziarnieniu kruszywa dają wysokie współczynniki tarcia. Coraz większe znaczenie przypisuje się również mikroteksturze nawierzchni. Od początku 2001 roku w Niemczech obowiązują jednolite wymogi w odniesieniu do właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni drogowych . Uregulowania te wywołały szeroką dyskusję wśród fachowców. Wskazuje się, że zapewnienie trwałej przyczepności kół pojazdów do nawierzchni jest przede wszystkim zadaniem inwestora. W rzeczywistości jednak na końcowy efekt wpływa wiele różnych czynników, a także firmy uczestniczące w procesie projektowania, produkcji i budowy. Przy projektowaniu mieszanki do warstwy ścieralnej decydującą rolę odgrywa dobór kruszywa o właściwym uziarnieniu. Również w Niemczech szczególne znaczenie przypisuje się odporności na polerowanie skał, z których wykonywana jest mieszanka mineralna. Obserwuje się częste przypadki, że przy dużym natężeniu ruchu i małych wartościach PSV zastosowanych kruszyw współczynnik tarcia jest niedostateczny. Przy projektowaniu mieszanek bierze się również pod uwagę rodzaj i gatunek lepiszcza. Zupełnie niewłaściwe jednak byłoby optymalizowanie składu mieszanek asfaltowych w oparciu o obniżenie zawartości asfaltu. Grozi to bowiem znacznym obniżeniem trwałości ułożonej warstwy. 5\n6 Na etapie produkcji również wskazuje się kilka podstawowych zasad, których przestrzeganie jest warunkiem otrzymania warstwy ścieralnej o odpowiednich właściwościach przeciwpoślizgowych. Zalicza się do nich: równomierna, nie za wysoka temperatura mieszanki, stosowanie suchych mieszanek kruszywa, ponieważ woda i lepiszcze w wysokiej temperaturze powodują powstanie na powierzchni kruszywa spienionej warstwy, która zmniejsza przyczepność asfaltu, kontrola zastosowanych grysów, zwłaszcza wówczas gdy stosowane są mieszanki skał o różnej polerowalności. Znaczny wpływ na początkowe (powykonawcze) właściwości przeciwpoślizgowe ma wykonawca robót drogowych poprzez dobór i zastosowanie walców oraz przeprowadzenie działań zwiększających szorstkość nawierzchni. Niebagatelny wpływ ma również odpowiedni okres czasu na wprowadzenie ruchu drogowego. W niemieckich przepisach ZTV Asphalt- StB01  wymaga się aby do momentu dopuszczenia do ruchu przestrzegać wystarczająco długiego okresu na schłodzenie górnej warstwy lub nawierzchni po ukończeniu prac nad nawierzchnią konieczne jest co najmniej 24 godziny schładzania, a w przypadku nawierzchni wykonywanej w ramach jednej operacji co najmniej 36 godzin.... Aspekt ten jest szczególnie istotny w przypadku wykonywania prac latem w wysokich temperaturach. W  podano przykład drogi, na której ze względu na brak alternatywnych objazdów ruch został dopuszczony już po 10 godzinach. W krótkim czasie w śladach kół pojawiło się na powierzchni lepiszcze, a w czasie kontroli współczynnika tarcia stwierdzono, że obowiązujące wymagania na wielu odcinkach nie były spełnione. Powykonawcze właściwości przeciwpoślizgowe w znacznym stopniu uzależnione są od rodzaju zastosowanych mieszanek mineralno-asfaltowych. W przypadku nawierzchni z asfaltu lanego praktycznie zawsze stosuje się działania zwiększające wartość współczynnika tarcia (posypywanie wstępnie zagęszczonej warstwy ścieralnej drobnym kruszywem i wtłoczeniem go w nawierzchnię walcami). Podobne zabiegi wykonuje się w stosunku do mieszanki SMA. Powierzchnia warstwy z mieszanki mastyksu grysowego składa się w przeważającej części z ziaren kruszywa łamanego, które narażone są na większe polerowanie niż np. powierzchni wykonane z betonu asfaltowego. Mając powyższe na względzie konieczne jest stosowanie kruszyw o odpowiednio wysokim wskaźniku PSV. Przed wejściem w życie uregulowań wytycznych ZTV Asphalt-StB01 prawie na żadnym odcinku z betonu asfaltowego nie przeprowadzono prac polepszających właściwości przeciwpoślizgowe. Obecnie również dla warstw z betonu asfaltowego zaleca się stosowanie powierzchniowego uszorstnienia. 6\n7 3. Ocena wymagań wobec współczynnika tarcia nowych nawierzchni drogowych stawianych w polskich przepisach technicznych Procedura wykonywania pomiarów odbiorczych warstwy ścieralnej dróg publicznych określona została w punkcie 4. 2 załącznika nr 6 do Rozporządzenia : Pomiar wykonuje się nie rzadziej niż co 50 m na nawierzchni zwilżonej wodą w ilości 0.5 l/m 2, a wynik pomiaru powinien być przeliczony na wartość przy 100% poślizgu opony bezbieżnikowej rozmiaru 5.60 S x 13 (wg komentarza do Warunków Technicznych wydanego przez GDDP w 2000 r jest tu oczywisty błąd, powinno być opony bezbieżnikowej rowkowanej o wymiarach 165 R 13). Miarą właściwości przeciwpoślizgowych jest miarodajny współczynnik tarcia. Za miarodajny współczynnik tarcia przyjmuje się różnicę wartości średniej E( ) i odchylenia standardowego D: E( ) D. Parametry miarodajnego współczynnika tarcia nawierzchni, wymagane po dwóch miesiącach od oddania drogi do użytkowania określa tab. 1. Tabela 1. Wymagane poziomy miarodajnego współczynnika tarcia dla dróg publicznych w odniesieniu do opony F.O. Dębica o wymiarach 165 R 13 Klasa drogi Element nawierzchni Miarodajny współczynnik tarcia przy prędkości zablokowanej opony względem nawierzchni 30 km/h 60 km/h 90 km/h 120 km/h Pasy ruchu zasadniczego 0,52 0,46 0,42 0,37 A Pasy włączania i wyłączania, jezdnie łącznic 0,52 0,48 0,44 - Pasy ruchu zasadniczego, S, GP, G dodatkowe, utwardzone pobocza 0,48 0,39 0,32 0,30 Przytoczona wyżej procedura nie precyzuje warunków określania odchylenia standardowego, tzn. nie określa ani długości odcinka kontrolnego, na którym mają być wykonane pomiary nie rzadziej niż co 50 m, ani liczby niezbędnych powtórzeń. Można przyjąć, jak to jest zwykle praktykowane w badaniach dla SOSN , że podstawowym odcinkiem kontrolnym jest odcinek o długości 1 km, natomiast liczba powtórzeń pomiarów na odcinku kontrolnym powinna odpowiadać innym wymaganiom, np. wynikać z instrukcji użytkowania urządzenia SRT-3, jako jedynego urządzenia służącego do badania przyczepności nawierzchni drogowych w Polsce. Podana procedura nie precyzuje również, jakich miesięcy roku dotyczą przywołane, jako wymagane, poziomy miarodajnego współczynnika tarcia. Jest to sprawa bardzo ważna, ponieważ wiadomo, że współczynniki w miesiącach wczesnojesiennych i późnozimowych jest wyższy, niż w okresie letnim. W klasyfikacji nawierzchni pod względem współczynnika tarcia stosuje się w Polsce, zgodnie z wytycznymi SOSN , tzw. miarodajny współczynnik tarcia. Pomiary wykonuje się aparatem SRT-3 przy prędkości v = 60 km/h w punktach co 100 m na odcinku jednego kilometra. Miarodajny współczynnik tarcia oblicza się ze wzoru: 7\n8 = śr - s śr s gdzie: - miarodajny współczynnik tarcia, - wartość średnia współczynnika tarcia (z pomiarów), - odchylenie standardowe wyników pomiaru współczynnika tarcia. Klasyfikację nawierzchni pod względem współczynnika tarcia podano w tab. 2. Podobnie jak dla dróg publicznych wartości przeliczono dla opony gładkiej z obwodowymi rowkami. Tabela 2 Klasyfikacja stanu technicznego nawierzchni wg SOSN, pod względem właściwości przeciwpoślizgowych Klasa przyczepności Wartości graniczne miarodajnego Ocena stanu nawierzchni wg SOSN współczynnika przyczepności A B C D powyżej 0,48 0,35 0,48 0,29 0,34 0,28 lub mniej dobry zadowalający niezadowalający zły Procedura wykonywania pomiarów odbiorczych warstwy ścieralnej autostrad płatnych określona została w Rozporządzeniu . Pomiary wykonywane są dwustopniowo: w pierwszej kolejności przeprowadza się badanie makrotekstury metodą objętościową, a następnie jeżeli jej wartość (TD) jest mniejsza niż wymagana dla nawierzchni, lecz znajduje się w przedziale określonym w tabeli 3 wykonuje się dodatkowo pomiary współczynnika tarcia. Wymagania dla wartości współczynnika tarcia określone zostały w tabeli 4. Wartości przeliczono dla opony gładkiej z obwodowymi rowkami (w celu porównania z wymaganiami dla dróg publicznych). Tabela 3. Wymagane poziomy makrotekstury warstwy ścieralnej Element nawierzchni Wartość TD, mm Pasy ruchu zasadnicze i dodatkowe, pasy awaryjne 0,6 1,0 Pasy włączeń i wyłączeń, jezdnie łącznic i PPO 0,8 1,2 Jezdnie SPO 0,4 0,6 8\n9 Tabela 4. Wymagane poziomy miarodajnego współczynnika tarcia dla nawierzchni autostrad płatnych, w odniesieniu do opony F.O. Dębica (gładkiej z obwodowymi rowkami) o wymiarach 165 R 13 Element nawierzchni Miarodajny współczynnik tarcia przy prędkości zablokowanej opony względem nawierzchni 30 km/h 60 km/h 90 km/h 120 km/h Pasy ruchu zasadnicze i dodatkowe, pasy awaryjne 0,62 0,52 0,44 0,37 Pasy włączeń i wyłączeń, jezdnie łącznic i PPO 0,63 0,55 0,48 - Jezdnie SPO 0,59 0, Polskie przepisy zawierające wymagania względem właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni drogowych [1, 14] budzą wiele wątpliwości zarówno co do wymaganych procedur pomiarowych jak i możliwości spełnienia tych wymagań. Problemy związane z pomiarami współczynnika tarcia oraz interpretacją otrzymanych wyników często były sygnalizowane przez Laboratoria Drogowe. Trudności te były również wielokrotnie zgłaszane przez pracowników IBDiM, na szkoleniach, konferencjach oraz w pracach badawczych . Najważniejsze zgłoszone postulaty dotyczące pomiarów współczynnika tarcia są następujące: należy uporządkować sprawę opon testowych stosowanych w badaniach współczynnika tarcia urządzeniem SRT-3; w obu obowiązujących w Polsce przepisach wymienia się opony, które już od paru lat nie są stosowane w pomiarach, brak jest korelacji odnośnie wartości miarodajnego współczynnika tarcia dla autostrad podanych w obu Rozporządzeniach (różne wartości progowe); zdaniem laboratoriów wartości powinny być ujednolicone, dotychczasowe doświadczenia laboratoriów (również Instytutu) wykazują, że wartości współczynników tarcia podane dla poszczególnych prędkości nie są spełnione jednocześnie; fakt ten nie wynika ze złego wykonawstwa lecz z niewłaściwie dobranych wartości granicznych; stwarza to ryzyko zakwestionowania parametrów właściwości przeciwpoślizgowych dla dobrze wykonanej nawierzchni, prędkość pomiarowa 120 km/h jest dobrana teoretycznie; stanowi ona zagrożenie zarówno dla ekip pomiarowych jak i innych użytkowników drogi; stosowane obecnie zestawy pomiarowe nie gwarantują uzyskania takiej prędkości w każdych warunkach (podjazd pod wzniesienie, łuki poziome, poruszanie się potoku samochodów); nawet pomiar przy prędkości 90 km/h często jest trudny do wykonania ze względu na geometrię drogi i konieczność realizacji badań pod ruchem, brak określenia warunków termicznych przy wykonywaniu pomiarów współczynnika tarcia; w przypadku wykonania nawierzchni w październiku pomiar zgodnie z  należy wykonać na przełomie grudnia i stycznia, w przepisach brak jest precyzyjnego określenia postępowania w przypadku krótkich odcinków od 100 do 500 m oraz odcinków w obrębie skrzyżowań, na których właściwości przeciwpoślizgowe stanowią istotny parametr bezpieczeństwa ruchu, 9\n10 Wartość współczynnika tarcia ponieważ badanie wykonuje się pod ruchem (2 miesiące po oddaniu nawierzchni do eksploatacji) pomiary przy wszystkich prędkościach są trudne do wykonania ze względu na odbywający się ruch, wymagania dotyczące właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni uwzględniają jedynie wartości miarodajnych współczynnika tarcia, zdaniem laboratoriów celowym jest określenie wymagań również dla wartości minimalnych, profilometryczna metoda pomiaru średniej głębokości profilu (MPD) równoważna metodzie piasku kalibrowanego nie jest wymieniona w ; powodem może być ograniczenie w dostępie do odpowiedniego sprzętu badawczego, jednakże ze względu na wydajność i bezpieczeństwo wykonywania pomiarów należy ją uwzględnić przy ocenie makrotekstury nawierzchni, jednoznacznego określenia wymaga procedura pomiaru tekstury metodą objętościową; występują różnice w przygotowaniu próbki oraz w materiale używanym do badania. W pracy  wykonano serie badań na nowych nawierzchniach drogowych. Pomiary prowadzono w trzech prędkościach: 30, 60 i 90 km/h na odcinkach z warstwą ścieralną wykonaną w różnych technologiach: beton asfaltowy (BA), SMA, warstwa o nieciągłym uziarnieniu układana na zimno (CWZ), powierzchniowe uziarnienie (PU). Ilustrację graficzną zbiorów wyników otrzymanych w badaniach przedstawiają rysunki ,80 Zmienność współczynnika tarcia nawierzchni z BA 0,70 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0, Prędkość pomiarowa, km/h Rysunek 1. Porównanie miarodajnych wartości współczynnika tarcia na odcinkach badawczych wykonanych w technologii BA z wymaganiami dla dróg publicznych 10\n11 Wartość współczynnika tarcia Wartość współczynnika tarcia 0,70 Zmienność współczynnika tarcia nawierzchni z SMA 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0, Prędkość pomiarowa, km/h Rysunek 2. Porównanie miarodajnych wartości współczynnika tarcia na odcinkach badawczych wykonanych w technologii CWZ z wymaganiami dla dróg publicznych 0,70 Zmienność współczynnika tarcia nawierzchni z CWZ 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0, Prędkość pomiarowa, km/h Rysunek 3 Porównanie miarodajnych wartości współczynnika tarcia na odcinkach badawczych wykonanych w technologii SMA z wymaganiami dla dróg publicznych 11\n12 Wartość współczynnika tarcia 0,70 Zmienność współczynnika tarcia nawierzchni z PU 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0, Prędkość pomiarowa, km/h Rysunek 4. Porównanie miarodajnych wartości współczynnika tarcia na odcinkach badawczych wykonanych w technologii PU z wymaganiami dla dróg publicznych Na przedstawionych rysunkach linią czerwoną zaznaczono krzywą zmienności współczynnika tarcia w zależności od prędkości pomiarowej, odpowiadającą wymaganiom wg . Na rysunku 1 kolorem zielonym zaznaczono dodatkowo wyniki pomiarów wykonanych na odcinku z nawierzchnią z betonu cementowego. Jak pokazują wyniki badań przedstawione na rys. 1 4 wymagany współczynnik tarcia uzyskiwany był w większości na warstwach ścieralnych z betonu asfaltowego, powierzchniowego utrwalenia oraz cienkiej warstwy na zimno. Często natomiast nie był uzyskiwany na warstwach SMA nieuszorstnionych drobnym grysem. Jednym z wniosków tej pracy badawczej było zalecenie stosowania uszorstnienia wszystkich warstw ścieralnych SMA (z wyjątkiem nawierzchni miejskich ze względu na mniejszą prędkość i zanieczyszczenie instalacji odwodnieniowej). Nie mając jeszcze wówczas odpowiedniego doświadczenia i wystarczająco dużego zbioru danych, pozostano przy dotychczasowych wymaganych wartościach współczynnika tarcia, po ich przeliczeniu na nową oponę Barum Bravura. Zaproponowano też nowe zapisy opisujące procedurę wykonania badań współczynnika tarcia, które uwzględniały sugestie laboratoriów drogowych oraz ograniczały badania do jednej prędkości pomiarowej dla poszczególnych kategorii dróg: Przy ocenie właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni drogi klasy G i dróg wyższych klas powinien być określony współczynnik tarcia na mokrej nawierzchni przy całkowitym poślizgu opony testowej. Pomiar wykonuje się przy temperaturze otoczenia nie niższej niż 5ºC, nie rzadziej niż co 50 m na nawierzchni zwilżanej wodą w ilości 0,5 l/m 2, a wynik pomiaru powinien być przeliczalny 12\n13 na wartość przy 100% poślizgu opony Barum Brawura rozmiaru 185/70 R14. Miarą właściwości przeciwpoślizgowych jest miarodajny współczynnik tarcia. Za miarodajny współczynnik tarcia przyjmuje się różnicę wartości średniej E(μ) i odchylenia standardowego D: E(μ) D. Długość odcinka podlegającego odbiorowi nie powinna być większa niż 1000 m. Liczba pomiarów na ocenianym odcinku nie powinna być mniejsza niż 10. W przypadku odbioru odcinka nawierzchni na dojeździe do skrzyżowania poszczególne wyniki pomiarów współczynnika tarcia na długości 200 m przed skrzyżowaniem powinny być nie niższe niż 0,42. Parametry miarodajnego współczynnika tarcia nawierzchni wymagane po dwóch miesiącach od oddania drogi do użytkowania określa tabela 5: Tabela 5 Propozycje wymaganych poziomów miarodajnego współczynnika tarcia dla dróg publicznych w pracy  Klasa drogi Element nawierzchni Miarodajny współczynnik tarcia przy prędkości zablokowanej opony względem nawierzchni 60 km/h 90 km/h Pasy ruchu zasadniczego - 0,45 A Pasy włączania i wyłączania, jezdnie łącznic 0,52 - S, GP, G Pasy ruchu zasadniczego, dodatkowe, utwardzone pobocza 0,42 - Jeżeli pomiar bezpośrednio po wykonaniu nawierzchni wykaże, iż nie spełnia ona wymagań to wykonawca gwarantuje, że po dwóch miesiącach od oddania drogi do użytkowania współczynnik tarcia będzie odpowiedni. Gdyby tak jednak nie było, w ramach gwarancji wykonawca dokonuje poprawy właściwości przeciwpoślizgowych warstwy ścieralnej. Jeżeli warunki atmosferyczne uniemożliwiają wykonanie pomiaru w wymienionym terminie, powinien być on zrealizowany z najmniejszym możliwym opóźnieniem. W ostatnim czasie, w IBDiM przygotowano na zlecenie GDDKiA nowe rozporządzenie, które scala trzy dotychczas obowiązujące: dla dróg publicznych, autostrad płatnych i obiektów inżynierskich oraz nowy dokument aplikacyjny Wymagania Techniczne Nawierzchnie Asfaltowe Drogowe i Lotniskowe. Przepisy są obecnie na etapie opiniowania. Dokumenty te zawierają propozycje nowych procedur wykonywania badań współczynnika tarcia oraz wymagania i odnoszą się do obecnie stosowanej opony testowej. Uwzględniają również zgłaszane przez laboratoria oraz wykonawców problemy związane z uzyskiwaniem wymaganych wartości współczynnika tarcia nowych nawierzchni drogowych, w większości, na drogach krajowych wykonanych w technologii SMA. Poniżej podajemy wartości wymagań w nowych przepisach oraz opis procedury pomiarowej. Przy ocenie właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni drogi klasy Z i dróg wyższych klas powinien być określony współczynnik tarcia na mokrej nawierzchni przy całkowitym poślizgu opony testowej. Pomiar wykonuje się przy temperaturze otoczenia od 5ºC do 30ºC, nie rzadziej niż co 50 m na nawierzchni zwilżanej wodą w ilości 0,5 l/m 2, a wynik pomiaru powinien być przeliczalny na 13\n14 wartość przy 100% poślizgu opony Barum Brawura rozmiaru 185/70 R14. Miarą właściwości przeciwpoślizgowych jest miarodajny współczynnik tarcia. Za miarodajny współczynnik tarcia przyjmuje się różnicę wartości średniej E(μ) i odchylenia standardowego D: E(μ) D. Długość odcinka podlegającego odbiorowi nie powinna być większa niż 1000 m. Liczba pomiarów na ocenianym odcinku nie powinna być mniejsza niż 10. W wypadku odbioru krótkich odcinków nawierzchni, na których nie można wykonać pomiarów z prędkością 60 lub 90 km/h (np. rondo, dojazd do skrzyżowania, niektóre łącznice), poszczególne wyniki pomiarów współczynnika tarcia nie powinny być niższe niż 0,47, przy prędkości pomiarowej 30 km/h. Graniczne wartości miarodajnego współczynnika tarcia nawierzchni wymagane w okresie od 4 do 8 tygodni po oddaniu warstwy do eksploatacji określa tab. 6. Tabela 6 Graniczne wartości miarodajnego współczynnika tarcia wymagane przy odbiorze nawierzchni Klasa drogi A, S GP, G, Z Element nawierzchni Miarodajny współczynnik tarcia przy prędkości zablokowanej opony względem nawierzchni 60 km/h 90 km/h Pasy ruchu zasadnicze - 0,40 Pasy włączania i wyłączania, jezdnie łącznic Pasy ruchu zasadniczego, dodatkowe, utwardzone pobocza 0,47-0,38 - Jeżeli warunki atmosferyczne uniemożliwiają wykonanie pomiaru w wymienionym terminie, powinien być on zrealizowany z najmniejszym możliwym opóźnieniem. Przed upływem okresu gwarancyjnego wartości miarodajnego współczynnika tarcia nie powinny być mniejsze niż podane w tab. 7. W wypadku badań na krótkich odcinkach nawierzchni, rondach lub na dojazdach do skrzyżowań poszczególne wyniki pomiarów współczynnika tarcia nie powinny być niższe niż 0,44, przy prędkości pomiarowej 30 km/h. Tabela 7 Graniczne wartości miarodajnego współczynnika tarcia wymagane przed upływem okresu gwarancyjnego Klasa drogi Element nawierzchni Miarodajny współczynnik tarcia przy prędkości zablokowanej opony względem nawierzchni 60 km/h 90 km/h A, S GP, G, Z Pasy ruchu zasadnicze - 0,37 Pasy włączania i wyłączania, jezdnie łącznic Pasy ruchu zasadniczego, dodatkowe, utwardzone pobocza 0,44-0,36-14\n15 Jak widać z wartości zestawionych w tabelach 5 i 6 proponuje się obecnie obniżenie wymagań dla nowych warstw asfaltowych. Sygnały o podobnych zmianach w przepisach mamy również od naszych zachodnich sąsiadów. W dotychczas obowiązujących wymaganiach niemieckich ZTVAsphalt - StB 01  podano następujące wymagania: Pojedyncza wartość współczynnika tarcia odcinka 100 m nie powinna być mniejsza o więcej niż 0,03 od wartości granicznej: - Podczas odbioru: przy 80 km/h μskm = 0,46 przy 60 km/h μskm = 0,53 przy 40 km/h μskm = 0,60 - Przed zakończeniem okresu gwarancyjnego: przy 80 km/h μskm = 0,43 przy 60 km/h μskm = 0,50 przy 40 km/h μskm = 0,56. W nowym, końcowym projekcie ZTV Asphalt StB 07 : Pojedyncza wartość współczynnika tarcia odcinka 100 m nie powinna być mniejsza o więcej niż 0,03 od wartości granicznej: - Podczas odbioru: przy 80 km/h μskm = 0,46 przy 60 km/h μskm = 0,51 przy 40 km/h μskm = 0,56 - Przed zakończeniem okresu gwarancyjnego: przy 80 km/h μskm = 0,40 przy 60 km/h μskm = 0,45 przy 40 km/h μskm = 0,49. Należy tu zaznaczyć, że w Niemczech i w Polsce stosowane są różne urządzenia pomiarowe: odpowiednio SCRIM i SRT-3. Udział IBDiM w ramach stowarzyszenia FEHRL w projekcie badawczym HERMES pozwolił na uzyskanie porównania między SRT3 a innymi aparatami pomiarowymi, m.in. SCRIM (choć nie tym stosowanym w Niemczech, lecz o tej samej metodyce pomiarowej). Porównanie wyników wskazuje, że korelacja wyników zależy od typu nawierzchni i prędkości pomiarowej (rysunki 5-7). Mieszanka SMA wykazuje największą zależność współczynnika tarcia od prędkości pomiarowej, a różnice między wynikami pomiarów SCRIM i SRT-3 są największe przy prędkości 90 km/h. 15\n16 Rysunek 5. Projekt HERMES GB 1.1. Porównanie współczynnika tarcia SCRIM (F13) i SRT3 (F12) nawierzchnie asfaltowe (wszystkie łącznie) Rysunek 6. Projekt HERMES GB 1.1. Porównanie współczynnika tarcia SCRIM (F13) i SRT3 (F12) nawierzchnie asfaltowe SMA Należy zwrócić także uwagę, że współczynnik tarcia mierzony SRT-3 jest niższy niż SCRIM oraz, że im większa prędkość, tym różnica ta jest większa. Nie można zatem w żadnym wypadku przenosić bezpośrednio wymagań opracowanych na podstawie SCRIM (np. Niemcy) do polskich warunków (SRT-3). Należałoby w tym celu wykonać odpowiednie badania porównawcze. 16\n17 Rysunek 7. Projekt HERMES GB 1.1. Porównanie zbiorcze współczynnika tarcia SCRIM i SRT-3 przy prędkości 60 i 90 km/h na różnych nawierzchniach W jednej z prac badawczych wykonywanych przez IBDiM w 2007 roku podjęto się próby sprawdzenia, czy i w jakim stopniu niższe od wymaganych wartości współczynnika tarcia nawierzchni powodują niebezpieczeństwo dla użytkowników drogi. W tym celu przeprowadzono eksperyment z udziałem rzeczoznawców samochodowych, polegającym na wykonaniu serii pomiarów opóźnienia hamowania samochodem osobowym na odcinku drogi o niskim współczynniku tarcia µ = 0,32 oraz o obniżonych parametrach geometrycznych. Próby wykonano dla dwóch prędkości jazdy 60 km/h i 80km/h dla nawierzchni asfaltowej suchej i mokrej. Badania przeprowadzono samochodem Daewoo Lanos wyposażonym w aparaturę pomiarowo - badawczą do rejestrowania opóźnień hamowania i nacisku na pedał hamulca. W czasie prób masa całkowita samochodu obciążonego przez dwie osoby siedzące na przednich siedzeniach tj. kierującego pojazdem i pasażera operatora komputera rejestrującego pomiary wynosiła 1182 kg. Pojazd badawczy wyposażony był w opony firmy Dębica Pasio w rozmiarze 185/60R14. Charakterystykę jezdni w miejscu badań opisano w tabeli 8. Tabela 8 Charakterystyka geometryczna ocenianego odcinka drogi Parametr Wartości parametru dla ocenianego odcinka drogi Spadki poprzeczne od 2% do 7% Spadki podłużne od 0,3% do 3.7% Łuki poziome Łuki pionowe wklęsłe Łuki pionowe wypukłe min. 300m min. 3000m min. 4500m 17\n18 Wykonujący badania naciskał pedał hamulca do zablokowania kół utrzymując stan poślizgu samochodu do zatrzymania korygując nacisk w sytuacji, gdy samochód w istotny sposób zbaczał z toru jazdy. Z uzyskanych w eksperymencie danych wynika, że na nawierzchni otrzymano dość duże różnice pomiędzy opóźnieniami hamowania dla suchej i mokrej nawierzchni. Minimalna wartość opóźnienia hamowania ślizgowego uzyskana na jezdni mokrej wyniosła 3 m/s 2. Wartość ta odpowiada wartości współczynnika tarcia ślizgowego μ = 0,31 i jest wartością zbliżoną do minimalnych wartości określonych w publikacjach fachowych  w zakresie μ Ś =0,3-0,5. Dla potrzeb analizy wykonano również symulacje ruchu pojazdu o parametrach pojazdu badawczego w wybranej geometrii miejsca pomiarów. Na podstawie danych zawartych w tabeli 8 oraz rysunkach projektowych określających charakterystyki spadków poprzecznych i wzdłużnych na badanych odcinkach jezdni dla potrzeb symulacji jako najbardziej niekorzystny układ wybrano charakterystykę drogi na łuku o minimalnym promieniu R pmin = 300 m, gdy następowała jednocześnie zmiana pochylenia wzdłużnego z 3,7% do 0,3%, a pochylenia poprzecznego z 7% do 2%. Dla tak zaprojektowanej charakterystyki drogi określono graniczną prędkość jazdy samochodu po przekroczeniu, której następuje utrata stateczności ruchu, przy czym należy zauważyć, że dodatkowo wykonany w takich warunkach jazdy manewr hamowania lub pogłębienia skrętu powoduje natychmiastowy niekontrolowany poślizg pojazdu. Przebieg zmiany niwelety i przechyłki na symulowanym odcinku drogi przedstawiono na rysunku 8. Rysunek 8. Przebieg niwelety i przechyłki dla symulowanego odcinka drogi. Z wykonanych wielu symulacji wynika, że utrata stateczności ruchu pojazdu na mokrej asfaltowej nawierzchni występuje w miejscu przejścia z odcinka o zmiennym spadku wzdłużnym i poprzecznym do miejsca o maksymalnym spadku wzdłużnym i minimalnym spadku poprzecznym. Wartość graniczna prędkości dla tych warunków ruchu wynosiła około V gr = 97 km/h. Obraz symulacji dla prędkości granicznej przedstawiono na rysunku 9. 18\n19 1 Rysunek 9. Przebieg symulacji na wybranym odcinku drogi z widocznymi śladami zarzucania. Rysunek 10. Przebieg symulacji na wybranym odcinku drogi, prędkość V=115km/h z widocznymi śladami zarzucania. Gdy przyjęto większy promień łuku R=500m, prędkość graniczna wyniosła około 123km/h. Należy się spodziewać, że przy założeniu stałej przechyłki na łuku (7%) wartość prędkości granicznej jeszcze bardzie wzrośnie. Przeprowadzone badania rzeczoznawców samochodowych pokazują, że nawet przy niskich wartościach współczynnika tarcia bezpieczeństwo użytkowników może być zachowane, jeżeli przestrzegane są przepisy ruchu drogowego (dopuszczalnej prędkości jazdy). 19\n20 4. Międzynarodowy eksperyment HERMES Różnorodność metod pomiarowych, stosowanych w różnych krajach utrudnia wnioskowanie o rzeczywistych własnościach przeciwpoślizgowych badanych nawierzchni drogowych, tym bardziej, że różnym metodom pomiaru i reprezentującym je urządzeniom badawczym przypisane są z reguły inne kryteria oceny. Wielość metod i urządzeń pomiarowych powoduje, że od lat postulowane było wprowadzenie, jako unormowanej skali oceny własności przeciwpoślizgowych Międzynarodowego lub Europejskiego Indeksu Tarcia (IFI lub EFI), ostatnio zaś Indeksu Właściwości Przeciwpoślizgowych (SRI). Indeks uwzględnia miarę tekstury badanej nawierzchni drogowej, co rodzi różnego rodzaju kontrowersje. O tym, że sprawa wspólnego międzynarodowego lub Europejskiego Indeksu Tarcia nie dojrzała jeszcze do powszechnego wprowadzenia świadczy ponad 16-letni kres badań (eksperymentów) podejmowanych z udziałem prawie wszystkich liczących się urządzeń pomiarowych w różnych krajach, w różnych okresach klimatycznych. Jednym z najważniejszych, nierozwiązanych do tej pory problemów, leżących u postaw tych trudności, jest sprawa kalibracji względnej wszystkich urządzeń pomiarowych (tych państw, które zaakceptują normę jako dokument obligatoryjny). Instytut Badawczy Dróg i Mostów dawał wielokrotnie wyraz swojego krytycznego stanowiska w sprawie projektu normy europejskiej (w obecnym kształcie) w związku ze stwierdzeniem wielu sprzeczności w postulowanych procedurach obliczeniowych. Tym niemniej Instytut bierze czynny udział w kolejnych eksperymentach z stosowanym w Polsce urządzeniem pomiarowym SRT-3, co spotyka się z uznaniem i wysoką oceną zagranicznych ośrodków i organizacji drogownictwa. Zastrzeżenia do projektu normy pren Cechy powierzchniowe nawierzchni dróg i lotnisk. Metody badań Część 2. Procedura wyznaczania właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni mają również eksperci współpracujący z CEN. Wskazują oni na zbyt małą korelacje pomiędzy wynikami pomiarów uzyskiwanymi różnymi urządzeniami. Dlatego też projekt normy został wycofany z poziomu ankietyzacji i jest obecnie weryfikowany. W grupie WG5, która w komitecie CEN227 zajmuje się cechami powierzchniowymi nawierzchni, ścierają się dwie koncepcje sprowadzania wyników badań właściwości przeciwpoślizgowych do jednego poziomu (używając różnych metod pomiarowych): budowa nowego, europejskiego urządzenia pomiarowego, referencyjnego dla innych aparatów badawczych, wykonanie referencyjnych odcinków badawczych, na których będzie można kalibrować urządzenia pomiarowe. Która koncepcja zostanie wybrana, trudno obecnie wskazać. Administracje drogowe w różnych krajach stosują zróżnicowane metody oceny właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni, dostosowane do użytkowanej aparatury pomiarowej [17, 18, 19, 20]. Metody te można podzielić na dwie zasadnicze grupy: pomiar współczynnika tarcia nawierzchni, pomiar tekstury nawierzchni. Współczynnik tarcia nawierzchni jest to stosunek siły tarcia rozwijanej między kołem pomiarowym a nawierzchnią drogi do wartości reakcji normalnej, w warunkach pełnej lub częściowej blokady koła pomiarowego. Pomiar współczynnika tarcia wykonywany jest na 20\n21 świecie z zastosowaniem różnych aparatów. Z założenia służą one do oceny tego samego zjawiska, jednak zróżnicowanie konstrukcyjne układów pomiarowych sprawia, że pomiarowi podlegają różne charakterystyki fizyczne. Tekstura opisuje geometrię nierówności warstwy jezdnej nawierzchni. Makroteksturę tworzą nierówności na powierzchni warstwy ścieralnej spowodowane wystającymi ziarnami kruszywa. Zależy ona od składu materiału, z którego jest wykonana warstwa ścieralna oraz od technologii jej wbudowania. Mikroteksturę natomiast tworzą drobne nierówności o głębokości dziesiętnych części milimetra, spowodowane wystającymi ziarnami drobnego kruszywa lub chropowatością powierzchni wystających grubych ziaren. Pomiar tekstury nawierzchni wykonywany jest obecnie na świecie najróżniejszymi metodami, bazującymi zarówno na starych, wypróbowanych sposobach jak i wykorzystujących najnowsze zdobycze techniki (metody profilometryczne). Stosowane w krajach europejskich metody pomiaru współczynnika tarcia nawierzchni drogowych można podzielić na 4 grupy w zależności od sposobu prowadzenia lub hamowania koła pomiarowego: 1) Urządzenia mierzące współczynnik tarcia poprzecznego (Sideway-Force Coefficient) Jest to grupa urządzeń pomiarowych, w których koło pomiarowe nie jest hamowane, lecz swobodnie toczone, odchylone od kierunku ruchu o pewien kąt w zależności od ogólnej koncepcji rozwiązania konstrukcyjnego. Współczynnik tarcia jest określany wg klasycznej definicji tarcia przez porównanie siły poprzecznej (Side-Force) działającej na koło w warunkach skośnego, swobodnego toczenia względem kierunku ruchu, z obciążeniem statycznym tego koła (lub kół, jeśli w systemie pomiarowym występują dwa koła). Na przykład urządzenie SCRIM mierzy siłę poprzecznego naporu, na jaki napotyka koło pomiarowe swobodnie toczone, odchylone od kierunku ruchu o pewien kąt. Można wykazać, że kątowi odchylenia koła pomiarowego = 20 0 odpowiada poślizg poprzeczny równy składowej prędkości wzdłużnej, tj. S p = v sin = v sin20 0 = 0.34 v Przy prędkości urządzenia pomiarowego SCRIM v=60 km/h odpowiada to rzeczywistej prędkości względnej elementów koła pomiarowego i nawierzchni drogi zaledwie v s = 20.4 km/h. Inaczej mówiąc wyniki pomiarów współczynnika tarcia pomierzone urządzeniem SCRIM przy prędkości v=60 km/h odpowiadają wynikom pomiarów dokonanym urządzeniem LCPC Adhera lub urządzeniem SRT-3 z pełną blokadą koła pomiarowego (ostatnia z wymienionych niżej grup urządzeń pomiarowych ), ale przy prędkości około 20 km/h. Do tej grupy urządzeń pomiarowych zaliczamy: SCRIM (Anglia, Włochy, Francja, Hiszpania, Niemcy) fot. 1 = 20 0, s = 34% Mu-Meter (Hiszpania, stosowany również w Anglii) fot. 2 = 7,5 0, s = 13% Stradograph (Dania) = 12 0, s = 20% Odoliograph (Belgia) = 15 0, s = 25% 21\n22 Fot. 1 SCRIM Fot. 2 Mu-meter 2) Urządzenia mierzące współczynnik tarcia wzdłużnego przy stałym poślizgu koła pomiarowego względem nawierzchni (Fixed Slip). Jest to dość liczna grupa urządzeń pomiarowych, w których koło pomiarowe porusza się względem nawierzchni drogi z pewnym poślizgiem, wymuszonym kinematycznie lub hydraulicznie, z zerowym odchyleniem od kierunku ruchu, mierzące współczynnik tarcia obwodowego (wzdłużnego) przez porównanie siły tarcia z naciskiem (obciążeniem) statycznym. Do tej grupy urządzeń pomiarowych należą: Griptester (Anglia, Szkocja, Norwegia) fot. 3 s = 14% DWW Trailer (Holandia) fot. 4 s = 86% Skiddometer BV-8 (Szwecja, Szwajcaria) s = 20% Skiddometer BV-11 (Szwecja, Słowacja) fot 5 s = 18% Stuttgarter Reibungsmesser (Niemcy, Szwajcaria) s = 20% Norsemeter ROAR (Norwegia) fot. 6 s = 18% Na uwagę zasługuje urządzenie holenderskie DWW Trailer, jako jedyne ze znanych na świecie urządzeń pomiarowych, w którym poślizg koła pomiarowego względem nawierzchni jest bliski pełnej blokady. 22\n23 Fot. 3 Griptester Fot. 4 DWW Trailer Fot. 5 Skiddometer BV-11 Fot. 6 Norsemeter ROAR 23\n24 3) Urządzenia mierzące współczynnik tarcia w warunkach zmiennego poślizgu koła pomiarowego (Variable Slip) Jest to specyficzna grupa urządzeń pomiarowych, w których koło pomiarowe w procesie pomiaru hamowane jest z kontrolowanym poślizgiem. Z założenia ta grupa urządzeń powinna umożliwiać wyznaczanie pełnych charakterystyk przyczepności wzdłużnej =f(s) (w funkcji poślizgu względnego) lub =f(v s ) (w funkcji prędkości poślizgu). Takie możliwości ma również polskie urządzenie SRT-3, ale pracujące na zupełnie innej zasadzie. Do tej grupy urządzeń pomiarowych zaliczamy: Norsemeter OSCAR (Norwegia) fot. 7 s = 5 95% Petra (Niemcy) s = 0 100% Fot. 7 Norsemeter OSCAR 4) Urządzenia mierzące współczynnik przyczepności przy pełnej blokadzie koła pomiarowego (Locked Wheel) Jest to liczna grupa urządzeń pomiarowych, stosowanych w różnych rozwiązaniach konstrukcyjnych, jako jedno i dwukołowe, w których w czasie pomiaru dochodzi do pełnej blokady koła (kół pomiarowych). Współczynnik tarcia odpowiada klasycznej definicji tarcia (koło pomiarowe się nie obraca): = F/Q wg której siłę tarcia F, rozwijaną między kołem pomiarowym a nawierzchnią drogi porównuje się z reakcją statyczną Q. Do tej grupy urządzeń pomiarowych zaliczamy: LCPC Adhera (Francja) fot. 8, Stuttgarter Reibugsmesser (Niemcy, Szwajcaria), Skiddometer BV-8 (Szwecja, Szwajcaria), ASTM-E274 (USA, stosowany również w Anglii i we Francji) fot. 9, Skid Resistance Tester (SRT-3 - Polska, Litwa) fot\n25 Fot. 8 ADHERA Fot. 9 ASTM-E274 Fot. 10 Zestawy pomiarowe SRT-3 Porównując wymienione grupy urządzeń pomiarowych należy podkreślić, że odmienne warunki pomiaru (głównie poślizgu) powodują, iż każde z tych urządzeń ocenia (mierzy) współczynnik tarcia jakby w innej skali, na innym poziomie wartości liczbowych. Ilustracją graficzną tej sytuacji jest rys. 11, na którym wszystkie grupy urządzeń pomiarowych są pokazane na tle przykładowej (rzeczywistej) charakterystyki przyczepności wzdłużnej nawierzchni drogowej =f(s) (w funkcji poślizgu względnego). Ten właśnie fakt tak dużej różnicy skali wyników pomiarów utrudnia wnioskowanie o własnościach przeciwpoślizgowych nawierzchni drogowych bez uprzedniego określenia metody pomiaru i 25\n26 współczynnik przyczepności miarodajnego zakresu wyników pomiarów. Poważnym problemem jest ocena porównawcza wyników pomiarów dokonanych różnymi urządzeniami pomiarowymi, zwłaszcza w różnych krajach przez różne ośrodki badawcze. W niektórych krajach stosowanych jest równocześnie kilka metod pomiaru, niekiedy związanych z tym samym urządzeniem badawczym. Oddzielnego omówienia wymaga urządzenie polskie SRT-3 [21, 22, 23, 24, 25, 26, 27]. Choć formalnie jest ono klasyfikowane jako urządzenie mierzące współczynnik tarcia przy pełnej blokadzie koła pomiarowego, posiada ono zdolność wyznaczania pełnych charakterystyk przyczepności wzdłużnej =f(s) (w funkcji poślizgu względnego) lub =f(v s ) (w funkcji prędkości poślizgu) w każdym hamowaniu, pozwala więc na wyznaczanie współczynnika tarcia przy tych wartościach poślizgu, przy których pracują wszystkie inne urządzenia. 1 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 Skidd BV-8 and BV-11 Stuttg. Reibungsmesser Stradograph LCPC Trailer Skidometer BV-8 ASTM E-274 Stuttg. Reibungsmesser SRT-3 0,4 0,3 SCRIM 0,2 0,1 Griptester Mu-Meter DWW Trailer poślizg względny Rysunek 11. Zróżnicowanie metod pomiaru współczynnika tarcia na tle przykładowej charakterystyki =f(s) Na rys. 12. zamieszczono wykresy charakterystyk =f(s) wykonane przez zestaw pomiarowy SRT-3 na dwu odcinkach testowych w Anglii podczas ostatniego Eksperymentu (koniec października 2002 roku) w ramach realizacji Projektu HERMES przez polski zestaw pomiarowy SRT-3. Fot. 11 Przyczepa dynamometryczna SRT-3 podczas wykonywania pomiaru 26\n27 współcz. przyczepności 1 0,8 0,6 0,4 0, ,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 poślizg względny s Rysunek 12. Charakterystyki przyczepności wzdłużnej wyznaczone na odcinkach doświadczalnych w Anglii Oba odcinki były radykalnie zróżnicowane pod względem przyczepności. Jeden z tych odcinków, o współczynniku tarcia w warunkach pełnej blokady koła na poziomie średnim 0.05, imitował nawierzchnię oblodzoną. Polski zestaw pomiarowy, jako jedyny, przedstawił pełne charakterystyki tych dwóch odcinków, praktycznie się pokrywające, wykonane przy dwóch kolejnych pomiarach. W urządzeniu SRT-3 pomiar wykonywany jest w dwóch niezależnych torach pomiarowych: poprzez pomiar momentu hamującego, poprzez pomiar siły tarcia, wolnej od oddziaływań momentu stycznych sił bezwładności koła pomiarowego. Własność ta, nie występująca w innych systemach pomiarowych z dwupunktowym prowadzeniem koła pomiarowego, okazuje się niezwykle cenna w badaniach współczynnika tarcia. W pomiarach drogowych jednym z najważniejszych problemów jest zapewnienie odpowiedniej miarodajności wynikom pomiarów, wykonywanym w różnych warunkach atmosferycznych, na drogach w ogólnym przypadku nierównych, przy bardzo dużych niekiedy zmianach współczynnika tarcia badanych nawierzchni. Bardzo często obserwowane (rejestrowane) rozrzuty pomierzonych wartości współczynnika tarcia są przypisywane błędnemu działaniu urządzeń pomiarowych. Jeśli taki problem występuje w czasie badań porównawczych lub kontrolnych może być szybko wychwycony i wyjaśniony. Gorzej, gdy wątpliwości co do poprawności wykonanych pomiarów, np. w wyniku uszkodzenia czujnika siły. Takie wątpliwości mogą dotyczyć zbiorów wyników nie tylko z jednego dnia, ale, w niektórych systemach pomiarowych, z całego tygodnia. Takich wątpliwości, związanych z prawidłowością pracy systemu pomiarowego, nie ma w przypadku zestawów pomiarowych SRT-3. 27\n28 Przedstawione wyżej zestawienie urządzeń badawczych, ze względu na metodę pomiaru współczynnika tarcia nie jest pełne. Podany podział nie obejmuje urządzeń specjalizowanych do badań nawierzchni lotniskowych, np. Saab Friction Tester (stosowanych również w Polsce). Firma Norsemeter wprowadza do eksploatacji urządzenia nowej generacji SALTAR, zdolnego do prowadzenia badań również w warunkach zimowych. W tabelach 9, 10 i 11 porównano stosowane w praktyce metodyki badań, warunki pomiaru i minimalne poziomy utrzymaniowe (poziomy współczynnika tarcia) dla stosowanych w danym kraju urządzeń pomiarowych i opony testowej. Tabela 9. Metodyka badań i preferowane urządzenia pomiarowe Kraj Wielkość Urządzenie preferowane Metoda pomiaru pomiarowa Anglia SFC SCRIM SFC 20 Belgia SFC Odoliograph SFC 15 Francja BFC ADHERA LW, gładka opona PIARC Węgry SFC SCRIM SFC 20 Włochy SFC SCRIM SFC 20 Dania SFC Stradograph SFC 12, pomiar w dwóch śladach Holandia BFC DWW Trailer BFC przy poślizgu 86% Hiszpania BPN Wahadło angielskie trzy pomiary w punkcie Szwecja BFC Skiddometer LW Szwecja BPN Wahadło angielskie wg instrukcji Polska BFC SRT-3 LW Oznaczenia w tablicy 1: SFC - współczynnik tarcia poprzecznego (przy swobodnym toczeniu koła pomiarowego), BFC - współczynnik tarcia wzdłużnego przy pełnej blokadzie koła pomiarowego, BPN - British Pendulum Number miara dla wahadła angielskiego. 28\n29 Tablica 10. Metodyka badań i preferowane urządzenia pomiarowe Kraj Warunki pomiaru Wartość miarodajna Długość odcinka pomiarowego Normy i procedury Anglia 50 lub 20 km/h wartość średnia 100, 50 lub 20 m HD 28/94 Belgia Flandria 50 km/h, 20 C, współczynnik od 1 mm wody 0,00 do 1,00 na całej długości - Belgia Walonia czysta naw., temp C jw jw CCT W10 Francja 50 km/h, 0,5 mm średnia dla 10 NFP i jw. wody lub 20 m NFP Francja 60 km/h jw 20 m NFP Węgry 50 km/h, 0-40 C wartość średnia 20 m norma państwowa Włochy nawierzchnia co najmniej na wartość średnia mokra 10% długości - Dania Holandia Hiszpania Szwecja Szwecja Polska 0,23 mm wody 50 km/h, 0,5 mm wody nawierzchnia mokra, po 3 m- cach po oddaniu nawierzchnia mokra nawierzchnia mokra 60 km/h, 0,5 mm wody wartość średnia w każdym śladzie współczynnik między 0 i 1,00 na całej długości (po 10 lub 100m) 100 m norma państwowa norma RAW Con. 95,150 BPN punkt pomiarowy NLT 150 wartość średnia Na odcinku jednor. > 1 m wartość miarod. (E D) 20 m co 50 lub 100 m Kilka punktów pomiarowych co 100 m ROAD94 VVMB 104 ROAD94 VVMB 582 Procedura PB/TD-1/1, rozporządzenia Warunki pomiaru współczynnika tarcia w poszczególnych krajach są bardzo zróżnicowane. Zróżnicowanie dotyczy nie tylko grubości filmu wodnego pod kołem pomiarowym (od 0,23 mm do 1 mm), ale również sposobu tworzenia wartości miarodajnej. Jest to szczególnie widoczne w przypadku urządzenia SCRIM, zwłaszcza w Anglii, gdzie przyjmowane są różne długości dla uśredniania mierzonej wartości. 29\nINSTYTUT BADAWCZY DRÓG I MOSTÓW Zakład Diagnostyki Nawierzchni SPRAWOZDANIE z realizacji pracy TD-71 pt.: Analiza i weryfikacja wymagań i procedur pomiarowych oceny właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni\nPIERWSZE ANALIZY WYMAGAŃ DOKUMENTU DSN\nPIERWSZE ANALIZY WYMAGAŃ DOKUMENTU DSN ALEKSANDRA ZAWADZKA, KRAKÓW 5.11.015 1 WSTĘP SYSTEMOWA OCENA STANU NAWIERZCHNI ANALIZA WYMAGAŃ 3 DOKUMENTU DSN PIERWSZE WNIOSKI 4 5 6 Strona / 4 1 WSTĘP SYSTEMOWA\n* Sprzęt stosowany do oceny stanu nawierzchni wg. wytycznych DSN\n* Sprzęt stosowany do oceny stanu nawierzchni wg. wytycznych DSN Nowe technologie pomiarowe oraz Kryteria kwalifikowania nawierzchni do wzmocnienia II Ogólnopolskie Seminarium Specjalistyczne Wzmacnianie


Wiktoria Gąsiewska - tag - Radio ZET\n„The Voice of Poland” wraca na antenę TVP2. Okazuje się, ze w trakcie jubileuszowej, dziesiątej edycji programu zobaczymy zupełnie nowych prowadzących. Do Tomasza Kammela i Idy Nowakowskiej dołącza para znanych aktorów młodego pokolenia — Adam Zdrójkowski i Wiktoria Gąsiewska


No coz dzis obejrzymy final w tym 1/4 uczestnikow z bylego Z - Najlepsze forum o sojuszu StarCraft\nWysłany: Pią 0:12, 11 Kwi 2014 Temat postu: No coz dzis obejrzymy final w tym 1/4 uczestnikow z bylego Z\ninni na forum tylko trzymaÄ siÄ opinii lekarza. Nie wiem dokladnie.\nz. [link widoczny dla zalogowanych] Hejka\nĹźana Nie moge sie nacieszyc normalnymi ubraniami Mysle ze blizne powinni ci zatuszowac bez problemu. DOBRE RADY: Na poczÄ\ndrzejszych.. JuĹź po kilkunastu minutach biegu powinnyĹcie czuÄ jak bardzo siÄ pocicie na brzuchu. [link widoczny dla zalogowanych]\nCzeĹÄ Witam. Aga u mnie dzieci nie wymieniajÄ\n: Pozdrawiam i ĹźyczÄ zdrowia. mam czarne wĹosy do ramion. Fanka dziÄki, Dzisiaj jestem pierwsza Akle to tylko dlatego,Ĺźe zaraz uciekam na uczelniÄ i nie bÄdÄ mogĹa nic napisac do wieczora\nFaktycznie dr Ĺwidrak jest naprawdÄ dobry, byĹam u niego juĹź z 5 razy i mogÄ potwierdziÄ [link widoczny dla zalogowanych] yczne\ndalej mieszkamy z tesciowa, bo remontujemy dopiero sobie mieszkanie u moich rodzicĂłw w domu. [link widoczny dla zalogowanych] Ĺwietne efekty!\na wiecie co mnie rozpie**ala???? 3) Hope (czyt. ciÄĹźka sprawa teledysku nie widziaĹam, sĹyszaĹam tÄ\npiosenkÄ na wakacjach, wokalista ma taki troche piskliwy gĹos. I musi zrobic SAFE PASS! gibbonka, nawet niewiesz, Ĺźe jesteĹ uĹźyta w celu ich reklamy, zobacz: [link widoczny dla zalogowanych]\nAle masz racje, najwazniejsze, ze z nim ten miesiac spedze A co do masek i odĹźywek, to ja na Twoim miejscu nie uĹźywaĹabym ich tyle Wiem z wĹasnego doĹwiadczenia, Ĺźe tak naprawdÄ nie pomagajÄ\n. Jak narazie jest super, wiÄkszoĹÄ znajomych osĂłb dostrzega niesamowitÄ\nzmianÄ, ale co jest najwaĹźniesze - SAMOPOCZUCIE, nie przypuszczaĹem Ĺźe bÄdÄ siÄ tak Ĺwietnie czuĹ, koniec gadania, lecÄ na basenik - POZDROWIENIA dla WSZYSTKICH !!!! Czy znacie moĹźe ginekologa-praktyka-zaufanego? Tutaj znĂłw polecam wizytÄ u fryzjera, ktĂłry doradzi jakÄ\nszamponetkÄ wybraÄ. Nie o poronienie, o przygotowanie do ciÄ\nĹźy macicy. pozdrawiam\nHej dziewczyny, jeĹli moĹźecie to proszÄ powiedzcie mi, co myĹlicie o mojej sytuacji. [link widoczny dla zalogowanych] WEJDZ NA STRONE IDEI I SIE ZALOGUJ\nMozna mnie tu znalezc jeszcze w temacie mam chore dzieci jak z tym zyc Caly czas uzywam tez zelu nawilzajacego, ale on malo co pomaga. 1200 brutto podstawy, do 1000 zl brutto za merchandising, oraz prowizje za sprzedaz. Kanapka z serem nie wiem po co piszesz te wywody o tradziku, jaki masz cel? Osoby BEZ NALOGOW. [link widoczny dla zalogowanych]\nczkÄ, nie o owulacjÄ loda, taki 70ml - to nie musisz mieÄ wyrzutĂłw sumienia, bo to Tobie nie zaszkodzi, zatem nie musisz siÄ katowaÄ psychicznie, Ĺşle czuÄ, co z kolei wpĹywaÄ moĹźe na to, Ĺźe popadasz w zĹy nastrĂłj i siÄgasz po jedzenie. Z 2 miesiace temu zaczelam cwiczyc 6W i chociaz widzialm efekty przestalam po 10 dniach Od dzisiaj zaczynam od nowa. Polecam!!! NajwiÄkszy problem mam z kolanem i rÄkami. wiesz moze cos o tym? pierwsze sĹysze ze to najlepszy preparat, Pani dr Ci tak powiedziaĹa ?\ncokolwiek!!! bralam Luteine pod jezyk po to aby wywolac miesiaczke i w ten sposob wykluczyc ciaze.\njutro kupie PIGMENTUM CASTELLINI ale chyba i tak pojde do lekarza jednak za cholere nie dam sie ciac!!! [link widoczny dla zalogowanych] Citalopram,Tavor\nNa sali porodowej spedzilam dwie godziny. To ja teĹź siÄ doĹÄ\nczÄ w kazdyym razie jest jak linijeczka teraz po diecie ceny koszmarne W kaĹźdej mnie bolaĹo jak cholera... [link widoczny dla zalogowanych]\npowinni juĹź wywaliÄ, bo ani to zgrabne, ani Ĺadne i do tego taĹczyÄ nie umie w cale !!!!!!!!!!!!! Witam! WZROST 166 CM Po tygodniu takich codziennych mÄczarni wĹosy wrĂłciĹy prawie do naturalnego koloru, a nie zostaĹy zniszczone chemiÄ\n. w takim razie,niech beda to dowcipy najsmieszniejsze! pozdrowionka. JeĹli szukacie jakiĹ sprawdzonych gabinetĂłw med.


Eleganckie Rękawiczki Ślubne - ETNIO Ślubny Świat\n> Odzież damska>Eleganckie Rękawiczki Ślubne\nEleganckie Rękawiczki Ślubne\nRękawiczki ślubne wykonane z najwyższej jakości materiałów, zdobione ślicznymi koronkami\nRękawiczki do sukni ślubnej, są stosunkowo często spotykanym ale jednocześnie niezwykle uroczym dodatkiem do stroju Panny Młodej. Zakładane jedynie do sukni z krótkimi rękawami, bądź na ramiączkach, wyglądają elegancko i powabnie, a mogą też być ciekawym kolorowym akcentem w ślubnym stroju.\nKarteczki I love him/I love her


W jakim miejscu wskazane jest kupić budynek wolnostojący? | Edukacyjne teksty\nJak buduje się bądź też nabywa budynek wolnostojący, znaczące jest, ażeby lokalizacja była jak najważniejsza również dostrojona do każdych ważniejszych a także mniej znaczących wymagań przyszłych posiadaczy posiadłości.\nDomy Wieliczka to wspaniałe położenie, w którym każdy odkryje cokolwiek dla siebie. Lokal mieszkalny na sprzedaż, w gołym stanie, a do tego parcele do budowania. Mieszkania w Wieliczce, niedaleko kultowej kopalni soli są dostępne z rynku pierwotnego i również wtórnego – w stosunku od upodobań klientów, jacy zdołają wydobyć pomoc oraz wsparcie właśnie w przeróżnych biurach nieruchomości, które umożliwiają na znalezienie rezydencji, wspomagają w spotkaniu się na oględziny potencjalnych propozycji, a także w ciągu zawierania umów roboczych czy w trakcie całościowego kupna. Całość jest dostępna za niedużą dywidendą od każdej wybranej już propozycji.\nW największym stopniu teraźniejsze oferty lokali w Wieliczce jest dozwolone odszukać na stronach internetowych, gdzie zamieszczane są ogłoszenia przez korporacje nieruchomości, a również także prywatnych jednostek, jakie wolą wyprzedawać domy prosto, bez żadnych pośredników.\nWieliczka to zachwycające miejsce, w jakim każdy znajdzie swój kąt i część ogrodu, a przy ewentualności – miasteczko jest obok Krakowa, gdzie można nawet w umownej chwili wyskoczyć do sklepu na zakupy, lub wieczorny spacer.\nLokale w Wieliczce są przystępne w wielu możliwościach – w gołym stanie, w żadnym wypadku niezamieszkane, nawet lepiej i całkowicie urządzone z wyeksploatowanym parkiem i wnętrzem. Kilkuletnie, nowiuteńko postawione i te wiekopomne. Do zamieszkania od zaraz, a również do remontu całościowego, za pośrednictwem jakiemu nowi właściciele będą mogli wyprawić go w jakikolwiek również własny modus na krój swoich smaków, nie sugerując się w żadnym razie smakiem ostatnich właścicieli. Tanie, stylowe plus swojskie.\n← Jaki kurs angielskiego znaleźć\nUrządzanie wesela – dobór fotografa. →


Sprzedaż Nowego SUV-a Citroën C5 Aircross, wprowadzonego na rynek w styczniu tego roku, osiągnęła już 50 000 samochodów. Zapewnia to nowemu modelowi trzecie miejsce w rankingu najlepiej sprzedających się samochodów osobowych marki w pierwszym półroczu (po modelach C3 i C3 Aircross). W pierwszym półroczu 2019 niemal co czwartym sprzedawanym na świecie modelem Citroëna był SUV (C3 Aircross + C5 Aircross).\nWe Francji, gdzie jest produkowany (w Rennes), Nowy SUV Citroën C5 Aircross zajmuje już drugie miejsce w rankingu najlepiej sprzedających się SUV-ów z segmentu C w pierwszym półroczu.\nSukces handlowy znacząco wpływa na dynamikę Citroëna, który odnotował najwyższy wzrost spośród 12 najlepiej sprzedających się marek samochodów w Europie (w 30 krajach) od początku roku.\nDzięki wyjątkowej stylistyce, komfortowi, możliwości personalizacji oraz konfiguracji, a także 12 systemom wspomagania prowadzenia, Nowy SUV Citroën C5 Aircross jest bardzo atrakcyjny. Świadczy o tym również duży udział najbogatszych wersji w miksie sprzedaży. 70% zamówień dotyczy najlepiej wyposażonej wersji (Shine)*.\n*Dane dotyczą rynku polskiego


Jak wybrać słoiki do przechowywania produktów sypkich?\nAccueil / Blog / Lepsza konsumpcja / Słoiki do przechowywania produktów sypkich, niezbędne akcesoria\nPrzechowywanie w kuchni jest zawsze skomplikowane. Aby ułatwić sobie orientację w tej kwestii, warto pomyśleć o słoikach? Dostępne z różnych materiałów, w różnych rozmiarach i kolorach, te praktyczne i ekologiczne przedmioty przyniosą Ci wiele korzyści.\n1. Wartość słoików szklanych w kuchni\nW ostatnich latach wzrosło zainteresowanie hermetycznymi słoikami szklanymi w domu. Są one bardzo przydatne do przechowywania w kuchni “zero-waste”. Można ich używać do różnych celów, w tym do długoterminowego przechowywania i konserwowania żywności luzem.\nPokrywki zostały zaprojektowane tak, aby zapewnić idealną szczelność, która zapobiega przedostawaniu się powietrza do środka i psuciu się produktów lub atakowaniu ich przez mole spożywcze. Dla dodatkowej wygody te przezroczyste słoiki mają obręcz na pokrywce, która umożliwia łatwe układanie ich jeden na drugim, co pozwala zaoszczędzić miejsce na półce lub w szafce.\nTe przedmioty codziennego użytku są bardzo przydatne do przechowywania przypraw lub różnych produktów spożywczych, w zależności od upodobań. Możesz ich użyć, aby pozbyć się niepotrzebnych plastikowych lub kartonowych opakowań do przechowywania ryżu, pszenicy, soczewicy, mąki lub cukru.\nPojemniki te są szczególnie interesujące, jeśli masz zwyczaj robienia zakupów hurtowych w sklepach spożywczych lub marketach. Szkło to zdrowy i higieniczny materiał, który idealnie nadaje się do przechowywania żywności i pozostaje czysty nawet po wielokrotnym myciu.\nProdukty są przechowywane bez przenoszenia zapachów i smaków, a ponadto można je łatwo myć pod wodą. W razie potrzeby można je odkazić, gotując je przez około 15 minut. Przezroczystość słoika to także dobry sposób na ocenę ilości dostępnych jeszcze produktów.\nSzklane słoiki do przechowywania produktów sypkich są bardzo praktyczne do przechowywania żywności, ale także do dekorowania kuchni poprzez dodanie jej estetycznego charakteru. Te trwałe pojemniki można wykorzystać w innych pomieszczeniach domu, przechowując w nich suszone owoce, słodycze lub mieszanki do aperitifu.\nKolejną zaletą słoików do przechowywania jest to, że są dostępne w różnych rozmiarach, dzięki czemu można je dopasować do wszystkich potrzeb. W największych, np. 2-litrowych, można przechowywać nawet spaghetti.\n2. Właściwy wybór słoików kuchennych\nSzklane słoiki są bardzo pomocne w zaspokajaniu wszystkich potrzeb związanych z przechowywaniem w kuchni. Przedmioty te są dostępne w wielu różnych modelach. Dostępne są cztery duże rozmiary: 0,5 L, 0,75 L, 1 L, 1,5 L et 2 L.\nSzkło Luminarc to bardzo wytrzymały, wysokiej jakości materiał, który gwarantuje długą żywotność. W zależności od artykułu można znaleźć klasyczną hermetyczną pokrywkę, dostępną w różnych materiałach ułatwiających przechowywanie, lub drewnianą zatyczkę, która chroni przyprawy, zboża i skrobię przed wilgocią.\nSzczelny słoik to doskonały sposób na zapewnienie trwałości Twoich produktów. Szkło jest zdrowym i przyjaznym dla środowiska produktem, który może być używany w kontakcie z produktami spożywczymi.\nPodczas zakupów możesz korzystać z dostarczonych torebek, a następnie po powrocie do domu napełnić nimi wybrane słoiki. Słoiki można przechowywać przez długi czas, ale w razie wypadku mogą się stłuc. Można je wtedy poddać recyklingowi, co stanowi kolejną zaletę ekologiczną.\n3. Wskazówki, jak lepiej przechowywać żywność\nTrend „zero odpadów” zaczął się jako trend marginalny, ale stał się powszechny. Aby odnieść sukces, konieczne jest posiadanie własnych pojemników na zakupy hurtowe w sklepach, które oferują taką możliwość. Niepotrzebne opakowania stanowią prawie 40% wagi naszych koszy, dlatego warto się bez nich obejść, aby chronić środowisko. Aby dowiedzieć się, gdzie warto robić zakupy w ten sposób, warto skorzystać z informacji w Internecie i opinii konsumentów.\nSłoik można łatwo kupić pojedynczo lub w zestawach. W zależności od upodobań można wybrać pojemniki przezroczyste, nieprzezroczyste lub kolorowe. Można je również myć w zmywarce i przechowywać w zamrażarce. Do przechowywania produktów spożywczych najlepiej wybrać miejsce chronione przed ciepłem i światłem. W przypadku zdrowej żywności należy przede wszystkim wybierać produkty bez dodatków i konserwantów.\nAlso read:Nasza kolekcja Pure Jar\nTego typu akcesorium jest bardzo uniwersalne i może być używane w łazience do przechowywania szamponu. Jest to również piękny i oryginalny przedmiot dekoracyjny. Jeśli zamierzasz często korzystać ze słoików, możesz wybrać przedmioty wykonane z materiałów znanych ze swojej odporności. W ten sposób znacznie zmniejszysz ryzyko stłuczenia w razie upadku.\nNa koniec warto umieścić na słoikach etykiety z informacją o rodzaju przechowywanego produktu, dacie i miejscu zakupu, a nawet wskazówki dotyczące gotowania, które pozwolą zaoszczędzić czas na co dzień. Dzięki temu w kuchni zapanuje porządek, a produkty będą łatwo dostępne.\nWykorzystaj w pełni swoją niedzielę, organizując pyszny, zdrowy i przyjazny dla środowiska posiłek dla par, rodziny i przyjaciół. Oto 10…


Jak nowocześnie urządzić wnętrze? – wnetrza-nowoczesne.pl\nJak nowocześnie urządzić wnętrze?\nPosted byadmin\t April 28, 2014\nZastanawiasz jak jak urządzić swoje mieszkanie? Jak urządzić dom nowocześnie?\nNowoczesne wnętrza charakteryzuje prostota i minimalizm. Nie chcemy przesadzić z ilością dekoracji i mebli, choćby były bardzo estetycznie wykonane. Prostota polega na takim dobraniu elementów, aby każdy z nich miał własne miejsce w całej kompozycji i dopełniał całości. Jednocześnie jeśli na przykład jakiś element dekoracji lub jego brak zdaje się nie wpływać na klimat lub charakter pomieszczenia, to może będzie lepiej z niego zrezygnować. Dzięki temu unikniemy wrażenia natłoku.\nCzy jednak oznacza to, że wnętrza nowoczesne muszą być nudne i nieciekawe? Absolutnie nie. Nowoczesny styl łączy ze sobą elementy, które na pozór pochodzą z różnych bajek. To znaczy, że w pomieszczeniu urządzonym minimalistycznie, mogą pojawić się elementy rustykalne, etno, glamour lub vintage. Nie boimy się odważnych, intensywnych kolorów dekoracji. Dzięki temu nowoczesne wnętrza wcale nie są nudne.\nKolejnym bardzo istotnym elementem nowoczesnego wnętrza jest odpowiedni dobór oświetlenia. Jego celem jest optyczne powiększenie przestrzeni oraz podkreślenie elementów dekoracyjnych. Dlatego też oprócz lamp sufitowych dobieramy również kinkiety ścienne i reflektorki. Bardzo modne są również taśmy ledowe, które dają mogą być montowane do półek w regałach, przy sufitach i w innych miejscach, dając płynne, klimatyczne i rozproszone światło.\nNowoczesne wnętrza często wykorzystują szkło i stal. Znajdziemy je nie tylko w dodatkach i dekoracjach, ale również meblach. Bardzo modne jest ostatnio łączenie drewnianych, prostych mebli ze szkłem i elementami metalowymi. Szkło wykorzystywane jest również do ścian działowych, drzwi. Dzięki temu pomieszczenia wydają się być\nwiększe, bardziej przestronne i widniejsze.\nPosted byadmin April 28, 2014 Posted inNowoczesne wnętrza\nKto powinien się zająć projektowaniem wnętrz?


Słynny targ rybny w Seulu / Asia | Przydatne wskazówki i ciekawe informacje na każdy temat.\nNika Morozova pisze: "Dzisiaj opowiem wam o rynku rybnym w Seulu. Wiele zdjęć. Pełna naturalność. Dlatego, prawdopodobnie, nerwowi i przekonani wegetarianie lepiej nie podlewać. "\nZobacz także problemy - W Japonii gigantyczny tuńczyk został zmasakrowany za 736 000 $, Seul: Korea Południowa, targ rybny Tsukiji, targ rybny Istanbul Kumkapi Balik Pazari\n(Razem 108 zdjęć)\nSponsor post: Internet Storeware: "Cookware Premium" to internetowy sklep z potrawami, który łączy ze sobą zastawę stołową, przybory kuchenne, zastawę stołową, zestawy obiadowe, szklanki, wazony i wiele więcej od znanych na całym świecie producentów..\nŹródło: ЖЖК /ru-travel\n1. Być może ten rynek jest dokładnie tym, co uderzyło mnie najbardziej w Seulu. Jakie są parki, świątynie, drapacze chmur? Targ rybny - główna atrakcja miasta.\n2. Możesz dostać się na rynek z miejsca, które wygląda jak główne wejście, ale gdzie w rzeczywistości główne miejsce rozładunku\n3. Ale jest to możliwe i na moście z metra. Dlatego najpierw kontempluj rynek z balkonu\n5. i to tylko niewielka część! Rynek jest ogromny!\n6. Cóż, schodzimy?\n7. Nie wiem, jakie to zwierzęta, nie potrafię sobie wyobrazić, co smakują i co jedzą, ale jest ich kilka rodzajów i są one bardzo powszechne. Ze względu na to, że w języku angielskim sprzedawców praktycznie nie mówi się, nie można było uzyskać komentarza na temat tego zwierzęcia. Ale dobrze poinformowani ludzie mówią, że to jest to, o czym myślałeś: ryba dla penisa.\n8. Kolejna modyfikacja (a może niedojrzała? :))))\n9. Podobały mi się te bardzo piękne. Jak rodzaj trepa.\n10. Ale Twoim ulubionym zdjęciem z reportażu może być to (z jakiegoś powodu nasi ludzie bardzo kochają krewetki)\n11. Ta Koreanka wytłumaczyła nam, że możesz wybrać dowolny gad morski tutaj, a tam w restauracji (jest kilka kawałków po bokach), będziemy go ugotować wyśmienicie. Oczywiście zaproponowała nam skosztowanie tego przystojnego mężczyzny. A my, niestety, jedliśmy lunch, więc przystojny dostał się do kogoś innego.\n13. Krab, jak również dobra połowa ryb woli trzymać w akwarium. Świeżość gwarantowana\n14. Nie stawaj na ceremonię z krabami.\n15. Zostało to otwarte w celu pokazania wnętrzności i umieszczone na brzegu akwarium. Przy okazji, żałuję, że nigdy nie próbowałem tego rodzaju kraba.\n16. Zostało to odwrócone do góry nogami, aby zademonstrować biały brzuch.\n17. I o nich już dowiedziałem się, że oni są tacy ... tak do gustu. Przynajmniej na grillu.\n18. W wielu miejscach powstaje najświeższy sashimi.\n19. I tu znowu nieznane stwory przechodzące pod nazwą penisa\n20. Była wesoła sprzedawczyni, która bardzo aktywnie proponowała trzymać to w swoich rękach..\n22. Kolejna rzecz. Jest mało prawdopodobne, że często spotkałeś ją w pobliżu rosyjskiej sałatki i mięsa po francusku\n23. Wchodząc głęboko w rynek. Istnieją już płaszczki bez akwarium\n24. I uśmiechnij się do nas z dziwnym uśmiechem.\n26. Na życzenie kupującego ryba jest oczywiście skończona.\n29. Ogólnie rzecz biorąc, ryby tutaj nie stoją na ceremonii. Każdy sprzedawca ma swój własny hak\n32. Macki na pierwszym planie o długości około metra i pół\n33. Wszystko zostało oczyszczone i gotowe do użycia: przegrzebki, małże i inne mięczaki, których nazwy nie są mi znane\n38. Ostra długa ryba. Być może, przy okazji, już słony.\n40. Hurra! Dowiadujemy się, że te rzeczy są w środku!\n43. Podobno tylko ta część jest jadalna.\n46. Dziwaczny małż z kanalikami\n47. W tej chwili Euro 2012 szło pełną parą, wiedzieliśmy na pewno o jego wyniku, ponieważ Paul przewidywał wszystko na rynku..\n48. Ukończony sashimi ze łyżew. Są świeże, nie ma nic czerstkiego\n49. Proces czyszczenia stoków jest bardzo skomplikowany. Nawiasem mówiąc, ten sprzedawca okazał się być Chińczykiem. Był towarzyski, przyjazny, a nawet mówił po angielsku. Trochę.\n50. Skóra stingraya obnażona szczypcami.\n55. Wciąż kupujesz kalmary do piwa w saszetkach o wadze 20 gramów?\n57. Inny rodzaj małży z nogami. Ale są one dość małe, 3-4 centymetry\n58. Cóż, teraz dostaliśmy "highlight" kuchni koreańskiej. Jak dobrze, to zdjęcie nie oddaje zapachu. A potem po przeczytaniu tych zdjęć natychmiast uciekniesz. Przejdź do sekcji sosów. Faktem jest, że w Korei uważa się za dobrą formę, że żadna część zjedzonego żywego organizmu nie powinna zniknąć. Stąd pojawiły się zupy ogonowe, które gotowano przez 3 dni, a także masę zgniłych sosów rybnych i części rybnych..\n59. To są małe krewetki. Ale nie suszone, a może suszone i w jakimś rodzaju posypce lub domieszce\n60. Sos rybny. Tak, udało mi się go sfotografować i nie zemdleć.\n61. Czerwony jest całkowicie nieszkodliwy ze względu na zapach: ryby, krewetki i różne gady morskie w bardzo ostrym czerwonym sosie.\n62. Nie próbowałem tego, więc nie mogę nic powiedzieć o smaku\n64. Obraz mówi sam za siebie.\n66. A ty kochasz zepsute skrzela?\n67. Cóż, odjeżdżamy stąd. Raczej raczej oddychaj świeżym powietrzem rynku rybnego!\n68. Czy już wszystko zniknęło z serca? Świetnie Potem pokazuję wnętrzności, krew i inne rozkosze.\n70. Para wybiera krab. Przypuszczam, że to zwierzę żyło na Kamczatce.\n71. Wybór jest dokonany. Nożyczki sprzedawcy cięcia wszystkie niepotrzebne. w przeciwnym razie pakiet nie pasuje dobrze\n72. To wszystko. Był krabem, stał się wieczornym posiłkiem\n74. Zakrwawiona ryba. W rzeczywistości, ponieważ u niej niemożliwe jest zrobienie tego inaczej: jest bardzo aktywna\n77. Warto odejść, gdy ucieka z lady\n78. Skalowana czaszka i złamany ogon nie przeszkadzają jej wcale.\n80. Ale te zgrabnie złożone zagony rybne doprowadzają mnie do całkowitej rozkoszy.\n84. Wszyscy znamy znajome makrele. Przy okazji, bardzo ją kocham. Ale nienawidzę sprzątać. I nienawidzę go, gdy pojawiają się kości w rybach. Myślę tutaj, z kim organizować symbiozę w jedzeniu makreli. Na przykład kupuję, a ktoś się myje, a potem jemy razem.\n85. Nie myślisz, że to tylko jeden sklep. Idziemy dalej. Cóż, tak, czasami można znaleźć krew i opuszczoną siekierę (nikt tu nie zemdlał?)\n86. Ta ryba również próbowała uciec. Przynajmniej udało mi się zastrzelić ją, kiedy leżała na zdjęciu. Po tym strzale machnęła ogonem, rozpylając mnie dokładnie i skoczyła do wyjścia z rynku. Sprzedawcy nie tolerowali takiej arogancji (ucieczka + sprośny turysta z Rousseau), a ta historia zakończyła rybę.\n88. Tak, to ona. Nie rozpoznaj?\n89. A to ten, który leci do Władywostoku i wierzy, że "Rosja to dużo ryb".\n90. Zgrabny sashimi. Obserwuj proces\n93. Co ciekawe, ryby, które nadal będą przetwarzane, kroją się w gumowe rękawice. I ten, który jest już gotowy do użycia - w bawełnie. Przypomnę, że skorupki, które jedzą w restauracji, mają na sobie bawełnianą rękawiczkę.\n94. Sashimi jest zwykle układany na zimnych makaronach ryżowych. Smakuje jak plastik. Chociaż nie wykluczam, że jest to plastik, a ja na próżno próbowałem wypróbować go na zębie.\n96. Każda ryba ma swój własny haczyk.\n97. Hurra, znowu znajome gatunki ryb. Wypróbowałbym je wszystkie teraz\n99. Szczęście życia rodzi się jako kot na rynku ryb w Seulu.\n100. Zupełnie pierwotnie szczotkowana suszona ryba\n101. Efektowne różowe skrzydła\n103. I ta ryba została pokrojona z wielkim trudem. Nie jest jasne, jak to jest. Może nadal trzeba gotować, a to nie jest sashimi?\n104. O tak. Gumowe rękawice. Więc więcej będzie gotowania\n105. Cóż, obejrzeliśmy cały rynek. Przypuszczam, że wiele ryb, skorupiaków i innych morskich drani bardzo mnie uraża, że nie zrobiłem dla nich portretu i nie umieściłem ich na stronach magazynu na żywo.\n106. Zwłaszcza dla miłośników krewetek\n107. Są to olbrzymie małże, większe niż dłoń. Jeszcze bardziej męskie dłonie\n108. I te mięczaki nie mogą się trzymać, tocząc wargi. Nadchodzi sprzedawca i sprawia, że małe zwierzę ssać, zgodnie z oczekiwaniami, pokazując całe swoje piękno\nSłynny kot-burmistrz Alaski zmarł w wieku 20 lat


Zdjęcie - http://img70.imageshack.us/img70/8247/200304g1106lq.gif\nWitaj w bazie kopii zdjęć zaginionych. Jesteś tutaj, ponieważ szukasz zdjęcia http://img70.imageshack.us/img70/8247/200304g1106lq.gif.\nSzanujemy prawa autorskie, dlatego jeśli uważasz, że zdjęcie o adresie http://img70.imageshack.us/img70/8247/200304g1106lq.gif jest chronione prawem autorskim - powiadom nas o tym.\nhttp://img3.dreamies.de/img/913/b/9pjzfomznh.jpg |http://images94.imikimi.com/image/images2_full/duZs-1Sw.gif |http://web1.freemobo.com/Repository/472941.1314.gif |http://pu.i.wp.pl/?k=NDU2ODE0NTYsNzQzOTMy&f=pu_i_wp_plCA6DD536.gif |http://pu.i.wp.pl/?k=MzU2MDg3ODksNzUyNTMz&f=2333592su7ocemulk.gif |http://stuff.swir.us/2006/08/30/pis_yes.gif |http://best-image.ucoz.ru/_ph/24/947207045.gif |http://image049.mylivepage.com/chunk49/2078190/1803/Photo%20art_La_jopala_hf60e3575.jpg |http://img.bonprix.pl/0/bja137x10_600.jpg |http://bi.gazeta.pl/im/4/4679/z4679024X.jpg |http://img51.imageshack.us/img51/5092/kwiatysuperruchome13.gif |http://id.joe.pl/sub_images/pictures/4b0e9c7b7a4becba7c16e66519426852_th2.gif |http://img34.imageshack.us/img34/1165/gjwt1aq1b3beoqpqhf.gif |http://www.motto.net.pl/g.sl_pliki/zap1.jpg |http://web4.freemobo.com/Repository/472565.1314.gif |http://pu.i.wp.pl/?k=MzEwMDE3MTMsMzEwMTU2&f=aniolki242wg.gif |http://74.50.124.22/image/images2_full/gnAh-1fj-8.jpg |http://img16.dreamies.de/img/412/b/0tk04j78hs.gif |http://j.imagehost.org/0235/Obraz4.jpg |http://persiangraphic.com/pictures//__287/_291/love_greeting_card_3_20100308_1932824649.jpg |http://id.joe.pl/sub_images/pictures/23ab04c69bb60260e392cd8cd7399afb_th2.gif |http://www.thomaspape.de/page010/bilder/nacht24.jpg |http://images35.fotosik.pl/152/52a88ebdd830e16fmed.jpg |http://www.bamserne.com/gaver-bamsevenner/trunte/TilKaifraTrunte.jpg |http://www.krassota.com/i/prikol/03.gif |http://images39.fotosik.pl/211/f85e65879f43c1b7.jpg |http://id.joe.pl/sub_images/pictures/67c1a7691307dd394d3e7c6b539c3dd0_th2.gif |http://mysave.in/v1/images/bpaucrwfhzy7t0tcoxf.gif |http://i40.tinypic.com/wrnc42.jpg |http://gi121.photobucket.com/groups/o222/PFX70MP9P5/2775554052_1.gif |więcej linków


Prezes PGNiG: Budujemy na Ukrainie rynek zbytu dla naszego gazu | Energetyka24\nPrezes PGNiG: Budujemy na Ukrainie rynek zbytu dla naszego gazu\nEnergetyka24 08.03.2017 13:40\nPGNiG zaprezentował dziś w swojej siedzibie wyniki kwartalne. Prezes gazowego potentata Piotr Woźniak podczas spotkania z dziennikarzami podkreślił bardzo dobrą kondycję firmy, a także uwypuklił rosnące znaczenie Ukrainy dla długofalowej strategii Grupy.\n„Jesteśmy zadowoleni z wyników z ubiegłego roku. Praktycznie powtórzyliśmy wyniki zeszłoroczne. Szczególnie zadowoleni jesteśmy z wyników sprzedaży. Sprzedaliśmy ponad 1,5 mld m3 dodatkowego wolumenu gazu. Nie tylko z powodu ostrej zimy” – stwierdził prezes PGNiG Piotr Wożniak podczas prezentacji wyników kwartalnych koncernu.\nZobacz także: PGNiG: w 2016 roku ponad 2 mld zysku netto\n„Wygląda na to, że budujemy sobie na Ukrainie rynek na dłuższy czas. Nie ma tam żadnych „zacięć” w obrębie współpracy, żadnych problemów transakcyjnych. Kiedyś kupowaliśmy gaz z Ukrainy, a dziś sprzedajemy” – dodał menadżer.\n„W segmencie poszukiwań i wydobycia to był trudny rok ze względu na niską, średnią cenę baryłki ropy. W związku z tym wydobycie krajowe i zagraniczne ropy i gazu spadło” – poinformował Woźniak.\n„Dzięki złożom krajowym i norweskim w przyszłym roku wydobycie powinno wzrosnąć” – skonkludował prezes PGNiG.


przekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności – Gorące tematy – Prawo i wymiar sprawiedliwości - Gazeta Prawna - wiadomości, podatki, prawo, biznes i finanse\nprzekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności\nBaza artykułów znajdująca się w serwisie dotycząca tematu przekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności. Najnowsze wiadomości i informacje dotyczące przekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności.\nOdszkodowanie za drogę dla spółdzielców z PIT\nW przeciwieństwie do właścicieli ci, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu w tym samym budynku, nie będą zwolnieni z podatku, gdy otrzymają rekompensatę za budowę drogi.\nStarosta zbada, czy wyodrębnienie lokalu jest zgodne z planem\nNapotkane przez wielu mieszkańców trudności w przekształceniu spółdzielczego prawa własnościowego w prawo własności mają zniknąć. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju zapowiada wyeliminowanie luki w przepisach, która obecnie może stać na przeszkodzie uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu.\nPodatnik może stosować indywidualną stawkę amortyzacyjną tylko, jeśli mieszkanie było wykorzystywane przez 60 miesięcy przez kogoś innego, zanim on sam je nabył – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.\nTrybunał Konstytucyjny orzekł w środę, że przepisy zobowiązujące spółdzielnie mieszkaniowe do uwłaszczenia lokali spółdzielczych są zgodne z konstytucją. Zdaniem Trybunału, wprowadzenie zaskarżonych przepisów było niezbędne dla prawidłowego wykonania wcześniejszego wyroku TK.


Fenomen Medziugorie - To tu, to tam... Podróże, porady, pomysły\n10 sierpnia 2018 11 sierpnia 2018 Marek Studnicki\nPrzed wakacjami 2018 rozmawiają Jezus, św. Piotr i Maria o tym gdzie spędzą tegoroczny urlop.\n– Ja pojadę do Jerozolimy – mówi Jezus.\n– Tak, koniecznie do Jerozolimy – przytakuje św.Piotr.\n– A ja do Medziugorie, bo tam jeszcze nigdy nie byłam – mówi Maria…\nTe słowa usłyszałem od Pallotyna o.Darka, kiedy byłem z nim w Rzymie w czerwcu.\nMedziugorie to mała wioska w Hercegowinie (integralna część Bośni i Hercegowiny), niedaleko Mostaru. Do 24 czerwca 1981 roku była tylko jedną z wielu biednych miejscowości między górami (jak sama nazwa wskazuje – Međugorje to Międzygórze). Sytuacja zmieniła się gdy właśnie w tym dniu, w przysiółku Podrbo ukazała się biała Pani z dzieckiem na ręku. Młodzi ludzie uciekli, ale na drugi dzień pojawili się znowu.\nObjawienia w Medziugorie\nIwan, Iwanka, Maria, Marijana, Jakow i Vicka ujrzeli Panią, już bez dzieciny. Z prawą ręką na sercu, lewą przyzywała ich do siebie. „Pokój, pokój, pokój i tylko pokój.” Takie było jej przesłanie. Mijały lata. Władze komunistyczne (J.B.Tito nie żył już rok) robiły wszystko, żeby świat nigdy nie usłyszał o tym wydarzeniu. Bezskutecznie. Wojna 1991-1995 wstrzymała na chwilę zew. Po niej jednak wszystko wybuchło na nowo.\nObecnie, mała wioska z roku na rok odwiedzana jest przez miliony pielgrzymów. Czwórka z widzących ma dalej „objawienia”. Spotykają się z wiernymi, przekazują im swoje wizje.\nGóra Krzyża, Miejsce Objawienia odwiedzana są przez rzesze wiernych. Wielu boso, nawet na kolanach, z modlitwą na ustach, zmagają się z trudnym podejściem po kamieniach w upiornym gorącu. Centrum kultu Matki Boskiej Pokoju jest kościół św.Jakuba (Jakova). Należy do zakonu Franciszkanów. Obok stoi figura Matki Boskiej Królowej Pokoju. Przy niej ludzie klęczą, modlą, się, leżą krzyżem, tańczą, rozmawiają, czasem krzyczą lub po prostu milczą.\nTroszkę dalej znajduje się ujęcie wody uważanej za cudowną. Można ją nalać do zakupionego tuż obok kanistra po „specjalnej” cenie. Wkoło bowiem rozstawione są stragany. Ze wszystkim. Chcesz kupić otwieracz do piwa czy zapalniczkę z wizerunkiem Matki Boskiej? Nie ma problemu. Biznes się kręci, Medziugorje powoli staje się kombinatem religijnym. Oprócz straganów rosną sklepy, restauracje, pensjonaty. Koszt jednej doby z wyżywieniem to ok. 20 euro. Codziennie komuś objawia się nowy pomysł na biznes…\nfot. Sean MacEntee, Flickr.com\nAnegdota zasłyszana, od kolejnego księdza, tym razem „prywaciarza” jak Jezuici mówią o diecezjalnych.\nSchodzi z Góry Krzyża pielgrzym i krzyczy:\n– Będę chodził!\nWszyscy na kolanach, bo znowu cud.\n– Będę chodził, bo mi auto ukradli!\nByłem w Medjugorie ponad 30 razy…\nJazda po albańsku\nBoka Kotorska: Czarnogórskie wrota\nCo zobaczyć na wybrzeżu Czarnogóry?\nSarajewo na fotografiach\nCiekawe miejsce w Bośni i Hercegowinie Kultura Przewodnik bo Bośni i Hercegowinie Relacje Slider\nBałkany Bośnia i Hercegowina Medziugorie\nLasy Janowskie: Z dala od zgiełku\nValley of Fire: W dolinie ognia\nOne thought on “Fenomen Medziugorie”\n24 sierpnia 2018 o 09:40\nCóż tu komentować.\nTo rzekome miejsce objawień maryjnych to czysty biznes.


Wózek głęboko spacerowy - Tutek\nStrona główna » Wózek głęboko spacerowy\nObecnie producenci oferują duży wybór wózków dziecięcych o bardzo różnych zastosowaniach. Do wyboru są lekkie wózki spacerowe, tradycyjne wózki z gondola dla niemowląt, które jeszcze nie potrafią siedzieć, a także wózki wielofunkcyjne. Przykładem może być wózek głęboko spacerowy, który łączy w sobie zalety klasycznej gondoli i wygodnej spacerówki.\nFunkcjonalny wózek głęboko spacerowy\nDla wielu rodziców zakup wózka z gondolą oraz wózka spacerowego to poważne wyzwanie finansowe. Rozwiązaniem tego dylematu jest wózek głęboko spacerowy, który łączy w sobie obie te funkcje. Jego konstrukcja uwzględnia zarówno tradycyjną, głęboką gondolę, w której można przewozić dziecko już od pierwszych dni życia, ale posiada także siedzisko, po rozłożeniu którego wózek zamienia się w wygodną spacerówkę. Takie rozwiązanie ma wiele zalet, jedną z najważniejszych jest fakt, że decydując się na wózek wielofunkcyjny nie musimy ponosić kosztów zakupu 2 wózków, a dzięki zastosowaniu tylko jednego stelaża z dwoma nadstawkami spełniającymi różne funkcje, jest niezwykle wygodny w codziennym użytkowaniu.\nWózek głęboko spacerowy to dobre rozwiązanie dla rodziców, którzy nie chcą dać się zaskoczyć nowym wydatkom w momencie, kiedy dziecko zacznie siadać. Wtedy zazwyczaj okazuje się, że wózek głęboki z gondolą jest już nie praktyczny, a w niektórych przypadkach może być nawet niebezpieczny dla malucha, który nauczył się już siadać. Jeżeli zdecydujemy się na zakup wózka wielofunkcyjnego, wystarczy w tym momencie rozwoju dziecka zrezygnować z gondoli i zamontować siedzisko. Warto wybrać wózek głęboko spacerowy o wysokiej jakości, w którym gondola jest wyposażona w wygodny materac dostosowany do potrzeb malucha, np. kokosowy, piankowy lub termoelastyczy. Nie bez znaczenia jest także komfortowe wyprofilowanie siedziska spacerówki oraz możliwość zamontowania go zarówno przodem, jak i tyłem do kierunku jazdy. W wersji spacerowej wózek wielofunkcyjny powinien także posiadać wielopunktowe pasy bezpieczeństwa, najlepiej pokryte wierzchnią warstwą z miękkimi ochraniaczami, dzięki którym nasza pociecha będzie mogła podróżować w pełni bezpiecznie.


Kulki gejszy Nomi Tang IntiMate to wspaniałe gadżety, dzięki którym poprawisz stan dna swojej miednicy. W zestawie znajdziesz dwa przyrządy o różnej wadze, które pozwolą ci progresywnie wzmacniać i uelastyczniać mięśnie Kegla. Silne i sprężyste dno miednicy wpływa na wiele aspektów twojego życia tj. zdrowie, samopoczucie i intensywność doznań podczas uprawiania seksu. Dzięki systematycznym ćwiczeniom uaktywnisz mięśnie tej okolicy, nauczysz się ich świadomie używać i poczujesz większą przyjemność w łóżku.\nNomi Tang IntiMate to kulki gejszy służące do ćwiczenia mięśni dna miednicy. Zestaw dwóch przyrządów składający się z pojedynczej i podwójnej kulki o różnej wadze, jest doskonałym wyborem dla osób, które nigdy nie miały do czynienia z treningiem mięśni Kegla, ale sprawdzi się także u osób, które stosowały już którąś z metod mających poprawić stan dna miednicy. Silne i elastyczne mięśnie tych okolic dbają o odpowiednie podtrzymanie narządów i stabilizują kręgosłup. Jeśli jednak nie są uaktywnianie, z wiekiem ich moc słabnie. Inne czynniki, które mogą prowadzić do złej kondycji dna miednicy to nadwaga i przebyte porody. Osłabione mięśnie mogą prowadzić do pojawienia się różnych nieprzyjemnych dolegliwości tj. nietrzymanie moczu. Mięśnie Kegla mają także duży wpływ na odczuwaną przyjemność podczas seksu. Dzięki świadomości ich ruchów możesz poprawić jakość swojego życia seksualnego i przeżywać częstsze oraz intensywniejsze orgazmy. Aby osiągnąć takie rezultaty wystarczy nosić kulki gejszy kilkanaście minut dziennie. Aplikacja nie sprawia trudności, a podczas noszenia tych przyrządów możesz wykonywać dowolne czynności. Mięśnie dnia miednicy same się uaktywnią, starając się utrzymać kulki we wnętrzu pochwy.\nNomi Tang IntiMate są wykonane z wysokiej jakości silikonu medycznego, bezpiecznego dla ciała materiału, który jest gładki i przyjemny w dotyku. Łatwo go także utrzymać w czystości. Po wyjęciu kulek wystarczy tylko umyć je ciepłą wodą i mydłem. Po wyschnięciu są gotowe do ponownej aplikacji.


cipy cipki cipeczki sex Cipy cipki cipeczki cipy cipki cipeczki sex zbiornik jak uprawiac seks porno star movie sex matka i syn pamela filmy cipy darmowe filmy dla doroslych film amatorki xxx to kolekcja zdjęć nagich cipek. Jedne cipki są piękne inne brzydkie, schowane delikatne i nadmiernie rozkwitłe jak przekwitłe róże, ile kobiet tyle cip, różniąsię kształtem, kolorem, łechtaczką, wargami sromowymi dużymi, wargami sromowymi małymi, prześwitem na wejściu do pochwy ... czy wiesz, że kolor brązowy wokół cipki i takież zabarwienie warg oznacza, że dana kobieta jest bardzo płodna? Cipy, cipki, cipeczki, cipy, cipki, cipeczki, sex, zbiornik, jak, uprawiac, seks, porno, star, movie, sex, matka, i, syn, pamela, filmy, cipy, darmowe, filmy, dla, doroslych, film, Zdjęcia dużego rozmiaru zaś cipki ciasne i słodkie, wyraźne zbliżenia tego cudu natury jakim jest zbiornik na męskie nasienie i otwór przez który je się składa czyli potocznie CIPY. Oglądając je jedne chce się lizać inne całować a jeszcze inne pierdolić bez wytchnienia, zobacz cipska na © filmy-porno.malbork.pl. Zobacz ile to natura stworzyła rodzajów (pewnie w jakimś celu) yak by jedna nie była podobna do drugirj, by facet ciągle miał ochotępoznawać i porównywać kolejne i kolejne, by skłądał swe nasienie i zapłądniał i zapłądniał ... Natura oraz stwórca nie przewidywał wstrzemięźliwości lub ograniczeń do jednej cipy\n[cipy cipki cipeczki Cipy cipki cipeczki cipy cipki cipeczki sex zbiornik jak uprawiac seks porno star movie sex matka i syn pamela filmy cipy darmowe filmy dla doroslych film Cipy, cipki, cipeczki, cipy, cipki, cipeczki, sex, zbiornik, jak, uprawiac, seks, porno, star, movie, sex, matka, i, syn, pamela, filmy, cipy, darmowe, filmy, dla, doroslych, film, ] cipy cipki cipeczki najlepsze miejsce wszechświata


Wakacje na Orlej | Pabianicka Spółdzielnia Mieszkaniowa\nPabianicka Spółdzielnia Mieszkaniowa > Aktualności > Kultura > Spółdzielczy Dom Kultury > Wakacje na Orlej\nOpublikowane przez Administrator data: 25 lipca 2018\nWakacje na Orlej\nAkcja Lato to okres pełen przygód przygotowanych dla dzieci przez pracowników Spółdzielczego Domu Kultury. Z ogromną przyjemnością wszystkim opowiemy o naszej akcji.\nNaszą wakacyjną przygodę rozpoczęliśmy od zabawy w sali zabaw „Urwisowo” w Ksawerowie. Nasi podopieczni mieli szansę odreagować rok szkolny i spotkać się z przyjaciółmi, których nie wiedzieli od zimy.\nPo dniu pełnym szaleństw przyszedł czas na odrobinę wiedzy. Odwiedziliśmy nasze pabianickie muzeum by odpowiedzieć na pytanie skąd się bierze metal, jakie jest jego zastosowanie i historia.\nTego dnia mieliśmy szansę udoskonalenia naszych umiejętności pływackich na basenie „Oceanik” w Tuszynie.\nPo lekcji pływania przyszedł czas na lekcję wysokich skoków. Dzieci miały szansę sprawdzić swoje umiejętności akrobatyczne. Pod okiem trenerów uczestnicy półkolonii bawili się bezpiecznie na trampolinach w Ksawerowie.\nNa koniec tygodnia udowodniliśmy, że nie mamy lęku wysokości i jesteśmy nieustraszeni. Nasza wycieczka do parku linowego „Fun Park” w Łodzi okazała się fantastycznym przeżyciem.\nDrugi tydzień wakacji obfitował w kolejne atrakcje.\nPo spokojnym weekendzie mieliśmy okazje odwiedzić pabianicki Lewityn. Niesamowity plac zabaw dostarczył nam wiele uśmiechów i radości. Dzięki pięknej pogodzie mogliśmy rozegrać mecz piłki nożnej jak również spędzić trochę czasu na świeżym powietrzu.\nKim jest król kul? Tego dowiedzieliśmy się w łódzkiej kręgielni „Król Kul”. Uczestnicy chętnie ze sobą rywalizowali i czerpali satysfakcję ze zdobytych punktów.\nEmocji filmowych dostarczyło nam kino „Tomi” w Pabianicach. Zapach popcornu wzmagał apetyt na dobry film jakim była „Superagentka”. Główna bohaterka zachęciła naszych podopiecznych do zostania małymi detektywami.\nNie ruszając się z foteli odbyliśmy niesamowitą podróż na Księżyc w Planetarium EC1. Dzieci miały okazję obejrzeć Księżyc z bliska i w niekonwencjonalny sposób poznać ciekawostki na tematy dotyczące przestrzeni kosmicznej.\nDzień ten spędziliśmy na polu golfowym „A&A” w Pabianicach. Po profesjonalnej lekcji golfa czekał na nas grill, który był fantastyczną niespodzianką dla naszych podopiecznych.\nTrzeci tydzień w Spółdzielczym Domu Kultury nie był gorszy od poprzednich.\nBył to idealny dzień dla dzieci pragnących rozwijać swoje artystyczne umiejętności. Poznaliśmy tajniki tworzenia ozdób z sizalu. Dzieci wykonały bajeczne motyle, które zdobią teraz ich pokoje.\nTego dnia poczuliśmy się jak w Rio de Janeiro odwiedzając papugarnię „Carmen” w Łodzi. Te piękne ptaki wzbudzają tak wielobarwne emocje jak ich pióra. Dodatkową atrakcją była możliwość napełnienia brzuszków naszych skrzydlatych przyjaciół.\nBasen „Oceanik” w Tuszynie okazał się świetną atrakcją dla nowo przybyłych dzieci. Beztroska pluskanina w wodzie nie miała końca aż do drugiego śniadania.\nPonownie mieliśmy szansę wyszaleć się na trampolinach w Ksawerowie. Przemili instruktorzy pokazywali naszym podopiecznym jak bezpiecznie robić salta oraz inne akrobacje.\nPo deszczowym tygodniu przyszedł czas na długo wyczekiwane promienie słoneczne. Gry i zabawy na placu zabaw w Lewitynie to wspaniała okazja do zaczerpnięcia świeżego powietrza i aktywnego spędzenia czasu.\nDzień Seniora w SDK\nBliskie spotkania z MISS SAJGON\nAkcja Lato 2019 w SDK


Sekuła Helena - Szlak Tamerlana (GC) | Recenzje\nSekuła Helena - Szlak Tamerlana (GC)\nJęzykowa orgia feerii narkotyczno-kolejowych odblasków w oczach upadłych samic\nTwórczość Heleny Sekuły można podzielić na dwa okresy. W pierwszym autorka skupiała się głównie na intrydze i popędzała fabułę. W drugim powieści stawały się obszerne, rozlewiste i refleksyjno-opisowe. Fabuła zeszła na drugi plan, ważniejszy stali się bohaterowie, ich wzajemne relacje, opisy społeczno- obyczajowe, tkanka języka. "Szlak Tamerlana" to jeden z najmocniejszych przykładów tego drugiego okresu.\nPrzede wszystkim mamy epopeję Daniela, człowieka ze wschodnich rubieży Polski, którego losy wiodą przez narkotykową szajkę, więzienie, wizytę w rodzinnych stronach, wreszcie próbę wywikłania się z dotychczasowego życia i ucieczkę na Zachód. Takie są mgliste zarysy zawartości tej powieści. I tyle powinno nam wystarczyć. Sens "Szlaku Tamerlana" to bowiem bardziej alegoria Polski połowy lat 80., choć zaglądamy też do późnego Gomułki i środkowego Gierka. Samotność bohatera, ponurość czasów, obcość i wrogość dookolna przytłacza. Tak naprawdę "Szlak Tamerlana" jest dużo bardziej powieścią społeczno-obyczajową niż kryminałem. Nie kończy się typowym finałem. Po prostu zatrzymuje się niczym pociąg na kolejnej stacji. Może ruszy gdzieś dalej, a może nie. Tego nie wiemy. Czytelnik nastawiony na tradycyjna sekwencję: przestępstwo-śledztwo-sukces organów ściągania, będzie zdezorientowany lub nawet zszokowany. Autorka idzie bowiem zupełnie inną drogą. Szuka prawdy środowiskowej, opowiada także o Polsce na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Przy czym czyni to mimochodem, na marginesie. Przebijają tu i ówdzie echa rozmaitych wydarzeń politycznych.\nSekuła używa dość wyszukanego języka (liczne neologizmy i określenia slangowe, środowiskowe), buduje wielopiętrowe zdania, przedstawia rozbuchane opisy. Wymaga to sporej uwagi od czytelnika. Lektura nie jest łatwa, tak jak nie było łatwe życie w PRL. Ale warto. To tak jakbyśmy po obejrzeniu kilkudziesięciu standardowych czarnych kryminałów zobaczyli "Zagubioną autostradę" Davida Lyncha. Niby cechy jednego gatunku, a jednak zupełnie co innego.\nI tu pojawia się pytanie. Czy są jakieś stałe elementy w twórczości Autorki? Tak. Ja widzę przynajmniej jeden. Nieodmiennie kobiety są u Sekuły niemal bez wyjątku złe, sprzedajne, łatwe, niemoralne, plugawe, zatracone, perfidne, dwulicowe, zdradliwe, materialistki, upadłe itd. itd. Oto garść przykładów: "Żermena, dziewczyna na poziomie, owszem na kawę do siebie zapraszała, nieraz szarlotkę upiekła (...) ale żeby coś z tych rzeczy, to nigdy; ale jak Śmiały srebrnego lisa na ramiona zarzucił, nogi rozłożyła (str. 24).\n"Jestem lala. Bardzo droga, z najwyższej półki w sklepie. Luksusowa lala nie dla wszystkich, z krótkim, łatwym do wymówienia imieniem, jak nazwa psa i znana tylko pod tym zawołaniem" (str. 246),\n"Można kupić (...) elektronikę, delikatesy, kamienie szlachetne, walutę całego globu, dziewczynę" (str. 201).\n"Szlak Tamerlana" to powieść do wielokrotnej lektury. Nic dziwnego, Helena Sekuła jest jedyną przedstawicielką nurtu lingwistycznego w powieści milicyjnej.\n•Tagi•: Zysk i Sp. Klub Srebrnego Klucza 2009 Poza Setami rec. 2009


Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej - SzukamKsiążki.pl\nCzłowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej\nGajdzica, Zenon Red., Oficyna Wydawnicza Impuls, Wojciech Śliwerski.\nIntegracja społeczna, Niepełnosprawni nauczanie, Niepełnosprawni psychologia, Niepełnosprawni socjologia, Wsparcie społeczne\nGajdzica, Zenon Red.\nPalące Problemy Edukacji i Pedagogiki.\n%a Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej /\n%a Kraków : %b Oficyna Wydawnicza "Impuls", %c 2013.\n%a 399 s. : %b il. ;%b il. ;%b il. ; %c 21 cm.\n%a Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki.\n%a Bibliogr. s. 347-376. Indeksy.\n%a Integracja społeczna\n%a Niepełnosprawni %x nauczanie\n%a Niepełnosprawni %x psychologia\n%a Niepełnosprawni %x socjologia\n%a Wsparcie społeczne\n%a Gajdzica, Zenon %e Red.\nNumer inwentarzowy: 010-065721


Świeca zapłonowa do ABARTH 500 / 595 / 695 1.4 (312.AXF11, 312.AXF1A, 312.AXD1A) - ACS Auto Części Serwis\nIKR9J8 ŚWIECA ZAPŁ.\nGwint zewn. [mm]: 12,0 Rozmiar klucza: 16 mm Świeca zapłonowa: Przyłącze stałe SAE Świeca zapłonowa: Elektroda środkowa irydowa Świeca zapłonowa: 1 elektroda masowa Świeca zapłonowa: odkłócony, 5 kOhm Świeca zapłonowa: z płaskim gniazdem uszczelki Długość gwintu [mm]: 19,0 Położenie elektrod [mm]: 3,0 TECDOC-Nr silnika: 312 A3.000 TECDOC-Nr silnika: 312 A1.000\nŚWIECA ZAPŁONOWA IKR9J8\nŚWIECA ZAPŁONOWA ALFA ROMEO GIULIETTA 1,\nPo warunkiem pasuje do pojazdu: TECDOC-Nr silnika: 312 A1.000 TECDOC-Nr silnika: 312 A3.000 Rok prod. od: 2016.03 Rok prod. do: 2016.02 Kod silnika: 312 B...\nOdstęp elektrod: 0,7 Gwint zewn. [mm]: 12 Rozmiar klucza: 16 Moment dokręcenia [Nm]: 23 Ilość biegunów: 1 Długość gwintu [mm]: 17,5 Skok gwintu [mm]: 1,25 Położenie elektrod [mm]: 3 Kąt dokręcenia [stopień]: 90 TECDOC-Nr silnika: 312 A1.000 TECDOC-Nr silnika: 312 A3.000 Rok prod. od: 2016.03 Rok prod. do: 2016.02 Kod silnika: 312 B...\nIXU27 ŚWIECA ZAPŁ.\nPo warunkiem pasuje do pojazdu: Kod silnika: 312 A1.000 Kod silnika: 312 A3.000 Ilość: 4 Specyfikacja: 40000km Lifetime\nŚrednica [mm]: 12 Rozmiar klucza: 16 Moment dokręcenia [Nm]: 17 Masa [g]: 44 Świeca zapłonowa: 1 elektroda masowa Długość gwintu [mm]: 19 Kod silnika: 312 A1.000 Kod silnika: 312 A3.000 Ilość: 4 Specyfikacja: 40000km Lifetime\nKod produktu: BR BR10YS-9\nPo warunkiem pasuje do pojazdu: Rok prod. od: 2008.09 Kod silnika: 312A1000,312A3000\nOdstęp elektrod: 0,9 Wymiar gwintu: M12x1,25 Rodzaj paliwa: Benzyna / gaz samochodowy (LPG) Rodzaj paliwa: CNG Rozmiar klucza: 16 mm Moment dokręcenia [Nm]: 17 Ilość biegunów: 1 Świeca zapłonowa: Elektroda środkowa srebrna Długość gwintu 1 [mm]: 19 Rok prod. od: 2008.09 Kod silnika: 312A1000,312A3000