00457 011160 20696282 na godz. na dobę w sumie\nWszystkie Książki: 96 779 | Nowości: +96 779\nCała Prasa: 168 427 | Nowości: +600\nWszystkie Recenzje: 6 232 | Nowości: +6 232\nAutor: Tomasz Kowalski Liczba stron: 386\nISBN: 978-8-3772-2873-9 Data wydania: 2015-02-03\nCzy można w sposób zabawny mówić o śmierci, religii, sztuce, patriotyzmie i eutanazji? A o samobójstwie, alkoholizmie, literaturze i wampiryzmie? Otóż można. Wystarczy zajrzeć do baraku grabarzy z cmentarza parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ponurej. Tam przy papierosie i wódce Tomasz, Rysiek i Młody bez litości karcą świat pozorów, tandetnego blichtru, ludzkiej głupoty i hipokryzji. Świat, który niczym hordy dzikich barbarzyńców odzianych w szare garnitury próbuje wedrzeć się na teren cmentarza – tego ostatniego bastionu wolnej myśli, niczym nieskrępowanej refleksji zapominanego już prawa do nieprzejmowania się prędkością, z jaką kręci się nasza zadyszana Ziemia. W misji tej pomagają im goście i stali bywalcy cmentarza. Są to między innymi handlarz i wytwórca zniczy pan Ćwieczek, stara dewotka Walazkowa, wampir alkoholik Wincenty Murnałowski, mocno przechodzona prostytutka Madame Helikopter, Profesor Hieronim Baltazar Staroświecki oraz tytułowa Śmierć. Kpina i ironia z naszych narodowych wad i zwykłej ludzkiej małości wypełniają rozmowy grabarzy niczym trumna mogiłę. Dostaje się prawie wszystkim, nawet samemu Bogu. A za co jemu? Za wszystko.\nW środku znajdziecie również nieco przydługą opowieść o Oblivokrach. Kim lub czym są rzeczone Oblivokry? Sami przeczytajcie i…strzeżcie się ich!\nTomasz Kowalski. Urodzony w 1970 roku w Katowicach. Z wykształcenia prawnik.\nW 2010 roku zadebiutował książką „Kamienica przy RueSainte-Anne 43” podejmującą temat kary śmierci.\nZarówno jego debiut, jak i „Rozmowy na trzech grabarzy i jedną śmierć” zostały napisane na kanwie dwóch tekstów dramatycznych, za które autor został uhonorowany wyróżnieniami podczas I i II Ogólnopolskiego Konkursu Dramatycznego „Lustro, Obraz, Iluzja” w Łodzi.\nW 2008 roku Polskie Radio Białystok zrealizowało słuchowisko radiowe na podstawie jego monodramu pod tytułem „Kolęda”.\nTomasz Kowalski jest miłośnikiem muzyki barokowej, pączków z nadzieniem różanym, papierosów i Katowic, w których kocha spędzać wakacje. Jego ulubione święta to oczywiście… Wszystkich Świętych.\nWszystkich Świętych i Zaduszki,\nPrzyłóż czaszkę do poduszki.\nWsłuchaj się w wieczoru trzaski,\nJęki, zgrzyty, straszne wrzaski.\nTo jesienni kolędnicy:\nStrzyga, upiór, trup z kostnicy.\nDzwonią śnieżno-białe kości,\nCzas cmentarnej to radości.\nZnicze ogniem hen, strzelają,\nDzieci trumny otwierają.\nGroby wszystkie wypełnione,\nPięknie kwieciem ozdobione.\nAch listopad, zmarłych czas,\nWkrótce czeka to i nas.\nPomyśl w końcu o przyszłości,\nGdzie położysz stare kości.\nZanim będziesz zimny trup,\nBierz łopatę, kop se grób.\nI gdy kiedyś Przyjacielu miły,\nKłaść cię będą w dół mogiły,\nTy raz jeszcze, zdziwisz uszu wiele,\nKrzycząc: Kurde! Patrzcie! Jaką mam kwatere!\n— Grabarz Tomasz\nStrona tytułowa Tomasz Kowalski ROZMOWY NA TRZECH GRABARZY I JEDNĄ ŚMIERĆ\nStrona redakcyjna Redakcja: Szymon Błaszkowski Korekta: Liliana Hetko Okładka: Krystian Żelazo Skład: Monika Burakiewicz © Tomasz Kowalski i Novae Res s.c. 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res. Wydanie pierwsze ISBN 978-83-7722-873-9 NOVAE RES – WYDAWNICTWO INNOWACYJNE al. Zwycięstwa 96/98, 81-451 Gdynia tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl. Wydawnictwo Novae Res jest partnerem Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni. Konwersja do formatu EPUB/MOBI: Legimi Sp. z o.o. | Legimi.com\nMoim ukochanym dziewczynom: żonie Małgorzacie i córce Ani, za ich miłość i cierpliwość...\n„O, jakby to było dobrze, gdyby cały świat i każdy na tym świecie był tak cichy i pokorny jak ja! I tak samo niczego niepewny – ani siebie, ani powagi swego ziemskiego istnienia! Żadnych entuzjastów, żadnych wyczynów, żadnych porywów! Powszechna małoduszność! Zgodziłbym się żyć na tej ziemi przez całą wieczność, gdyby mi tylko pokazano kącik, w którym wielkie czyny nie są na miejscu. Powszechna małoduszność, to ratunek od wszystkich nieszczęść, uniwersalne lekarstwo, fundament doskonałości!” „Moskwa – Pietuszki” Wieniedikt Wasiljewicz Jerofiejew\nZapraszam Państwa do wędrówki po meandrach życia i śmierci za sprawą pewnych wydarzeń, które miały miejsce na cmentarzu w miejscowości o wdzięcznej nazwie Ponura. Niczym ciasto lukrem, wszystko to okraszone jest rozmowami prowadzonymi przez trzech grabarzy: Tomasza, Ryśka i Młodego. Inteligentny czytelnik, który weźmie w swe ręce „Rozmowy na trzech grabarzy i jedną śmierć”, celem ich lektury, szybko zauważy, że bohaterowie opowieści, którzy powinni być z natury swej i przypisanej im przez społeczeństwo roli durni jak pompa, durni wcale nie są. Mądrością swą łamią konwencję i burzą porządek, plując w twarz stereotypom. I słusznie. Taka jest bowiem rola sztuki. Pełno tu symboli, odniesień i nikomu niepotrzebnej paplaniny. Fikcja mieszać się będzie z rzeczywistością, której to będzie tu jak na lekarstwo. I bardzo dobrze, bo rzeczywistość dziś nie w modzie. Jaka jest moja rola w tej historii? Bardzo ważna. Sprowadzam zagubionego czytelnika w konkretne miejsca i roztaczam przed oczami obrazy, których jego umęczona wyobraźnia wykreować nie potrafi. I chociaż najczęściej mnie nie widać, nie mam też imienia czy nazwiska, posady i służbowego samochodu, to jednak istnieję. Rozsiewam wokół zapachy perfum, kawy, przepełnionego tramwaju, drzewa sandałowego, opiekanych śledzi w zalewie octowej, jak również domowej toalety. Czytajcie więc, co jest tu napisane. I nawet jeśli opowieść ta wyda Wam się nudna i banalna, bluźniercza, bez gustu i dobrego smaku, będziecie mogli śmiało zaliczyć się do grona obywateli, którzy przeczytali w roku przynajmniej jedną książkę. A to już jest jakaś pociecha i wartość sama w sobie. Z poważaniem Narrator\nI Cmentarz Tomasza i historia dziada, co nie chciał umrzeć Cmentarna kaplica zbudowana była w stylu neogotyckim. Czerwona cegła, ustawiana naprzemiennie zręcznymi dłońmi lokalnych murarzy, starała się w sposób mniej lub bardziej udolny naśladować dokonania średniowiecznych mistrzów. Czy była przez to podobna do katedry w Kolonii lub w Moguncji? No, nie była. Ale nie o to chodzi w przypadku cmentarnych kaplic. Do środka każdej kaplicy można się dostać na dwa sposoby. Albo na własnych nogach, wycierając nos ze wzruszenia i szczerej rozpaczy, obierając z nudów liście asparagusa zdobiącego trzymane w rękach kwiecie, albo w trumnie. Każdy z tych sposobów był lub stanie się naszym doświadczeniem – czy nam się to podoba, czy nie. Czyni to kaplicę obiektem ważnym i trudnym do przecenienia dla każdego z nas. Sam cmentarz podzielony był na dwie części: starą, datowaną na lata siedemdziesiąte XVIII wieku oraz nową, na której proceder związany z układaniem do snu wiecznego w oczekiwaniu na sąd ostateczny uprawiany był jeszcze nader często. I nic w tym dziwnego. O ile sam cmentarz był miejscem dość niezwykłym, to miasteczko, a głównie jego mieszkańcy, podlegali tym samym prawom natury, co reszta cywilizowanego świata. Skoro się już urodziłeś, to nie po to, żeby żyć w nieskończoność. Rodząc się, podpisujemy na siebie wyrok śmierci. Chociaż i to nie do końca jest prawdą, o czym będzie jeszcze mowa później. Wnętrze kaplicy otulone było mrokiem, wypełnione chłodem i zapachem kadzidła, spełniając tym samym przypisane takim miejscom standardy. Dziesięć rzędów drewnianych ławek oraz katafalk, czyli ławka dla biernego uczestnika każdej przyzwoitej imprezy pogrzebowej. Wejście główne, zakończone łukiem z zielonej cegły i zamykane ogromnymi (oczywiście w kategoriach cmentarnej kaplicy) drzwiami, okutymi zdobnym żelastwem, dziełem kowala-artysty. Lekko z boku, nienachalnie, otwierały się inne, małe, drewniane drzwi. Drzwiczki w zasadzie. Ukryte sprytnie za wnęką uniemożliwiały uczestnikom pogrzebu zarejestrowanie chwili przybycia mistrzów ceremonii, władców ciemności, ponurych przewodników po świecie umarłych, sług Charona skąpanych w morzu alkoholu i taniego tytoniu – czyli...? Grabarzy z cmentarza parafii kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ponurej. Szefem tego zgranego zespołu był Tomasz. Kopidolskie doświadczenie niczym nie ustępowało jego mądrości i zamiłowaniu do poszukiwania odpowiedzi na dręczące go jak łupież fryzjera pytania. Zaraz po ukończeniu technikum kolejowego wybrał się na studia. W 1968 roku obronił tytuł magistra na Wydziale Filozoficzno-Historycznym. Nie mając kompletnie pomysłu na siebie i swoje młode życie, zatrudnił się po studiach w miejskiej bibliotece, z której wylano go po ośmiu miesiącach pracy za burdel w fiszkach katalogu bibliotecznego, a właściwie z powodu wynikłego na tym tle konfliktu z panią kierownik. Prawda, choć nie prozaiczna, była jednak taka, że kierowniczka miejskiej biblioteki, pani Alina, która była starsza od swojego nowego pracownika o dwadzieścia osiem lat, ubzdurała sobie małżeństwo z Tomaszem. Rzecz jasna on sam też nie był bez winy, dał bowiem kilka razy upust swej młodej chuci, kiedy to tuż po zamknięciu biblioteki Alina w miłosnej ekstazie z podkasaną spódnicą, krzycząc w objęciach kochanka, recytowała Świteziankę i wyrywała szufladki z regału, rozsypując wokoło cholerne biblioteczne fiszki. Po tym niemiłym incydencie Tomasz przewinął się jeszcze przez Miejski Dom Kultury w Ponurej, z którego to wyprowadziła go Milicja Obywatelska, po tym jak w trakcie przedstawienia dla dzieci, kompletnie pijany próbował zamieszkać w starym fortepianie marki J. Beckers. Do dziś pozostały mu blizny na dłoniach od ran, jakich doznał, rozcinając sobie skórę o wysokotonowe struny. Na komisariacie tłumaczył się tym, że jego zachowanie było performansem dokonanym w akcie protestu. Nie mógł jednak za diabła przypomnieć sobie przeciwko czemu. Zresztą to właśnie alkohol niczym profesjonalny doradca personalny, pokierował ostatecznie jego karierą zawodową. Kiedyś, pijąc alpagę w miejskim parku, znalazł ciało czternastolatki, która utopiła się w parkowym stawie (jak się potem okazało, było to samobójstwo z powodu nieodwzajemnionej miłości do Marka Grechuty). Niebożątko leżało twarzą w wodzie pełnej lilii wodnych i butelek po piwie. Trochę z przejęcia, trochę z nudów, jak tylko milicja i lekarze stwierdzili na miejscu tak zwany brak udziału osób trzecich w zejściu, Tomasz pomógł kolesiom z zakładu pogrzebowego załadować zwłoki dziecka do samochodu. Od nich dowiedział się o chorobie grabarza Jakubka z cmentarza parafii kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ponurej. Stary Jakubek schodził z tego świata z pomarszczoną wątrobą i kataraktą na oczach, ale ponoć dumny i szczęśliwy. Niedoszły filozof Tomasz uznał propozycję tymczasowego pomachania łopatą jako dobrą nauczkę, mającą wzbudzić w nim potrzebę ogarnięcia się i poszukania pracy zgodnej z jego wykształceniem. Cóż, los i naczelna cecha prowizorek zatrzymały go na cmentarzu na najbliższych czterdzieści lat. Cmentarz to jego życie, jego sens i wartość sama w sobie. Wie o nim wszystko. Zna wszystkich swoich podopiecznych, spośród których dużą część osobiście układał w wykopanych przez siebie mogiłach przez ponad czterdzieści lat wytężonej pracy. Mędrzec i filozof – tak postrzegają go mieszkańcy Ponurej. Mistrz i przewodnik – tak widzą go jego dwaj współpracownicy. Ano właśnie... Rysiek. Drugi po Szefie. Chociaż na pierwszy rzut oka mógłby wydawać się jego przeciwieństwem, w rzeczywistości jest ważnym łącznikiem pomiędzy odrealnionym światem Tomasza a prozą życia dojrzałego mężczyzny. Był absolwentem Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych, które ukończył w 1977 roku, bez wyróżnienia. Mając w sobie więcej z rzemieślnika niż artysty, zatrudnił się w Urzędzie Miasta w Ponurej w Wydziale Promocji. Zajmował się głównie pracą nadwornego plastyka przy organizacji imprez folklorystycznych i świąt państwowych. Wieszał plakaty, malował wielkogabarytowe makiety ludowych wycinanek i pierwszomajowych haseł. W dni powszednie, które z roku na rok zajmowały coraz większą ilość kratek w kalendarzu życia Ponurej, siedział w oparach dymu w ciasnej kanciapie pełnej słoików z rozpuszczalnikami, puszek z farbami, ścinków materiału, wyleniałych pędzli i szklanek z parzoną kawą. Klubowa atmosfera zaczęła uwierać Ryśka na tyle, że z zadowoleniem przyjął propozycję Tomasza i zatrudnił się na cmentarzu w roli kopidoła. I wreszcie – Młody, uczeń. Pełen zapału do pracy, co skrzętnie i nie bez wyrachowania wykorzystują i Tomasz, i Rysiek. Chłonny wiedzy, jaką przekazują mu starsi koledzy, pytający swego mistrza nie tylko o arkana grabarskiego fachu, ale przede wszystkim o to, co Tomasz mógł i chciał mu przekazać. *** Robiło się coraz ciemniej. Mrok nad cmentarzem nie zwiastuje niczego dobrego. Nie zwiastuje też niczego złego, ponieważ rolą mroku nie jest zwiastowanie, będące raczej domeną aniołów, lecz sygnalizowanie nadchodzącej nocy. Wiadomo to zresztą nie od dzisiaj. Gdzieniegdzie na grobach tliły się kolorowe znicze – lampki, które niczym latarnie morskie pozwalały odnaleźć się zbłąkanym duszom w tym morzu granitu i taniego lastriko. Dziś znicze, no cóż, już nie są takie jak kiedyś. Te dawne płonęły żywym, gorącym ogniem, roztaczając w dzień Wszystkich Świętych wielką, jasną łunę nad każdym cmentarzem niczym piec wielkiej huty. Szkło pękało, wydając charakterystyczny dźwięk i zalewając woskiem wypolerowane uprzednio nagrobki. Dziatwa, znudzona rodzinnymi dysputami na temat powszechnie znanej dobroci zmarłych przodków, mogła bez przeszkód maczać palce w rozgrzanej parafinie, dając tym samym dowody swej odwagi i powód do utyskiwań futrzanych matek. Teraz to już zwykły erzac z wymiennymi wkładami. Wie o tym doskonale miejscowy biznesmen, wytwórca zniczy, pan Ćwięczek. Ogromne, pozbawione liści drzewa, potęgowały uczucie przemijania. Zgiełk samochodów, w których wracali do swoich domów ich właściciele, przypominał dwudziestowieczną rzeczywistość. Za wysokim cmentarnym murem, oplecionym dzikim bluszczem, roztaczało się królestwo żywych – Ponura. Miasteczko jakich w południowej Polsce wiele. Położone oczywiście u podnóża czegoś tam, z wielkim krzyżem, dowodem niedawnej pielgrzymki papieża, na dawnym szlaku wiodącym gdzieś tam. Teraz to miejsce typowo turystyczne, szczycące się kiedyś dużym Zakładem Wyrobów z Drutu oraz cynkownią. Aktualnie borykające się ze swoją małomiasteczkowością jak z czyrakiem na dupie. Ten cmentarz nie był jedynym tego typu miejscem w Ponurej. Były też inne, jak chociażby cmentarz komunalny przy ulicy Kurzeja. Ale cóż znaczą inne miejsca, kiedy jest tylko jedno tak wyjątkowe. *** Drzwi kaplicy były uchylone. W środku na katafalku spoczywała trumna. Pojutrze kolejny pogrzeb. Było już na tyle chłodno, że nie było sensu trzymać nieboszczyka w szpitalnej lodówce, szczególnie, że to drogo, a każdy grosz się liczy. Pomimo późnej pory, w nowej części cmentarza odbywał się jeszcze skromny pogrzeb nieszczęśnika, który w przypływie solidnej dawki goryczy i rozczarowania światem powiesił się na terenie ruin starej cynkowni. Innymi słowy – życie toczyło się swoim ustalonym torem. Zaczęło padać. Lekko przygarbiona, w czarnej, postrzępionej pelerynie i z kapturem na głowie do kaplicy wtarabaniła się Ona. Nie wpłynęła niesiona jakąś tajemniczą, morową mgłą, ale po prostu wlazła. I to wlazła jak do siebie. Nie rozglądała się, bo i nie było na co patrzeć. Oparła o ścianę kosę, która po chwili zsunęła się i z hukiem wylądowała na posadzce. Chciała ją nawet podnieść, ale wrodzony tumiwisizm i nonszalancja powstrzymały ją od tego. Machnęła tylko kościstą ręką, złorzecząc coś pod miejscem po nosie. Tak jest. Była to Śmierć. Wizualnie klasyczna. Jak z obrazu Grottgera. Posępna jak trzeba, przy odpowiednim oświetleniu może nawet przerażająca, tylko że w całej jej postaci nie było za grosz dostojeństwa. Wyglądała raczej jak typowy przedstawiciel klasy pracującej, mający wszystkiego serdecznie dosyć. Wolnym krokiem podeszła do leżącej obok trumny i ostrożnie podniosła wieko, zaglądając z ciekawością. – Kogo tu mają? – zapytała sama siebie. – O, to z tobą się tak naużerałam, dziadu jeden. Trzasnęła wiekiem, nie bez irytacji. W tej samej chwili przez boczne drzwi kaplicy wszedł, jak zwykle zamyślony, Tomasz. – Matko i córko! – wrzasnął. – To ty? Nigdy się nie przyzwyczaję, jak mi Bóg miły, nigdy! Dawno cię tu u nas nie było. – Też cię witam, równie serdecznie – warknęła. – Bez urazy – odrzekł Tomasz i uśmiechnął się pojednawczo. Śmierć przysiadła bokiem na ławie i przyglądając się swoim zmęczonym nogom, ciągnęła dalej. – A, byłam tu, na Łukasińskiego, pod szesnastką u takiej starowinki z zapasioną sarenką, to pomyślałam, że wpadnę przy okazji. Prywatnie, bez obawy. Tomasz się nie obawiał. Znali się nie od dzisiaj. Rzecz jasna zdawał sobie sprawę, że kiedyś spotkają się już tak bardziej służbowo. Póki co jednak czuł się dobrze i nie wybierał się na tamten świat. – A, to wiem u której. Ona taka bidulinka, sama była jak palec, bez rodziny. Tylko z tym psem. Zawał? – zainteresował się. – Jaki tam zawał – zaskrzeczała. – Firany wieszała. Wiesz, te stare mieszkania takie wysokie. – Ktoś już wie? – Nie sądzę – odrzekła. – Pies będzie ujadał, to się za parę dni sąsiedzi upomną. – O, to raczej śmierdząca sprawa, tak sobie myślę – powiedział Tomasz i zrobił minę, jakby właśnie otwarł zepsutą puszkę z paprykarzem. – Śmierdząca, nie śmierdząca, to się dopiero okaże. Zresztą nie mój cyrk, nie moje małpy. Ja swoje zrobiłam. Dziś zlecenie, dziś robota, nie tak jak z tamtym – powiedziała oficjalnym tonem, wskazując głową w stronę leżącej trumny. – To też twój, za przeproszeniem, klient? – zapytał z uśmiechem. Śmierć aż wstała z oburzenia, a jej postawa jednoznacznie wskazywała na zbliżającą się niechybnie opowieść o śmierci człowieka leżącego w trumnie. – A żeby posrało taką robotę! – wygarnęła. – No wiesz! – przerwał jej Tomasz. – Jak cię tak czasami słucham, to mi się ta cała twoja przedwieczna posągowość wali. Mroczny kosiarz. Koń by się uśmiał – dodał grabarz i zachichotał. – Daj spokój, nie do mnie taka mowa. Za stara na to jestem – zauważyła słusznie. – Uważaj. Chłop dostał zawału, na przystanku przy Kruczej, no wiesz. Ludzie jak to ludzie: „Pijany, pijany!”. Faktycznie, morda w kałuży, bańki puszcza, myślą, że jeszcze śpiewa. No to ja się biorę za kosę. Nawet szczególnie się nie zapieram, a tu nagle podjeżdża, rozumiesz, pogotowie. – Karetka, znaczy – poprawił Tomasz. – Skąd? Jakim cudem? Nie wiadomo – ciągnęła dalej. – Widać ktoś jednak zadzwonił. Pewnie miał darmowe minuty do wykorzystania – stwierdził ze spokojem Tomasz. – Widać tak. Nawet już wiem kto – powiedziała i zrobiła wielce wkurzoną minę, która zresztą wychodziła jej najlepiej, biorąc pod uwagę brak mięśni i skóry na twarzy i całej reszcie „ciała”. – To se jednym słowem nagrabił – uśmiechnął się grabarz. – Posłuchaj dalej – powiedziała Śmierć, zamierzając najwyraźniej doprowadzić opowieść do końca. – Przyjechali. Wtarabanili go do karetki. Ja za nimi. Przyjechaliśmy na ostry dyżur na tę, no... Ostrobramską. – Ostrogórską – skorygował Tomasz. – Ostrogórską, w rzeczy samej. Tam go, rozumiesz, podłączyli do prądu. Raz, drugi, zaskoczył. Jest tętno. Ty i żebyś to widział, jak się zaczęli cieszyć. – U nas żywych to norma, wyobraź sobie – skwitował grabarz. – Po dwóch godzinach kryzys. Zastrzyki, kroplówka i jazda na OIOM. I się zaczęło. Podłączyli go do sprzętu na podtrzymanie. No bo ja mam oczywiście czas! Ja to mogę czekać w nieskończoność! – Śmierć wymachiwała rękami, żaląc się na nadgorliwość lekarzy. – I co, czekałaś? – zapytał. – Czekałam, a jakże. Pochodziłam sobie przy okazji po salach. Sprawdziłam, czy aby coś, za przeproszeniem, ponadnormatywnego się nie znajdzie. Już, wyobraź sobie, traciłam nadzieję, kiedy chłop zaczął dogorywać. Zaraz zaczęli go reanimować. Mówię ci, filmowo: „Siostro to, siostro tamto, a respirator, a adrenalina!”. Jakby im zależało. A ja z boczku, rozumiesz, i czekam. Pełny spokój. Wreszcie widzę, że już koniec. Za kosę! – powiedziała i przerwała nagle. – No i reszta jest milczeniem. Ale co się naszarpałam! Tomasz ze zrozumieniem pokiwał głową, ale zaraz wtrącił: – Czasem bardziej od twojej fizjonomii przeraża mnie twoje wyrachowanie. Przecież ty od początku wiedziałaś, że on i tak musi tego dnia umrzeć. – Oczywiście, że wiedziałam – odpowiedziała z dumą. – Ale z drugiej strony muszę przyznać, że wasze postępy w szeroko pojętej nauce, a szczególnie w medycynie, dają mi się czasami we znaki. – No, przecież nie możesz mieć pretensji o to, że bronimy się przed tobą rękami i nogami. – Tomasz reprezentował, póki co, rację żyjących. – W końcu tylko ty ze znanych mi aktualnie istot wiesz, co jest po drugiej stronie. Śmierć doskonale wiedziała, do czego Tomasz zmierza. Nie raz próbował naciągnąć ją na zdradzenie wielkiej tajemnicy życia po śmierci. Była jednak czujna. Lubiła z nim rozmawiać, ale wiedziała, że Tomasz ponad wszystko kocha wiedzieć. – I bardzo dobrze! – podniosła głos. – Jeszcze by tego brakowało! A jeśli znowu będziesz próbował coś ode mnie wyciągnąć, to ostrzegam! – dodała i pogroziła mu kościstym paluchem. – Nie nadużywaj naszej znajomości! Tomasz, wyraźnie rozbawiony, podszedł do głównych drzwi kaplicy i zasunął solidną zasuwę, a następnie założył nie mniej wielką kłódkę. Przeciągnął się potem, jakby dopiero co wstał i ziewając, wybełkotał: – Chodź do nas, posiedzimy sobie. – W ogóle cię nie rozumiem. Nie ziewaj, jak do mnie mówisz, ja cię proszę – wycedziła Śmierć. – Mówię: chodź do nas. Zaraz przyjdą chłopaki – powiedział Tomasz i zapraszającym gestem dał znak do wyjścia. Śmierć z wolna podeszła do leżącej na ziemi kosy. Gdy się schyliła, w kaplicy rozległ się nieprzyjemny trzask, spotęgowany echem pustego pomieszczenia. – O ty! W życiu! – jęknęła Śmierć i złapała się znacząco za plecy. *** Do siedziby grabarzy wiodła szeroka, asfaltowa aleja, która z czasem, pnąc się zakosami w górę, stawała się coraz węższa i węższa, przechodząc w końcu w niewielką ścieżkę, ukrytą pomiędzy grobami. Grabarskie centrum dowodzenia, na które składały się dwa murowane baraki, mieściło się tuż przy bocznej bramie cmentarza od ulicy Księdza Wylęgałki. Przyklejone do muru, z małym, ogrodzonym placem, na którym leżały atrybuty grabarskiej roboty, centrum dowodzenia robiło wrażenie. Tak po prawdzie nie robiło wrażenia. Ot, płyty nagrobkowe, na których kamieniarze misternie grawerowali dane personalne, daty przyjścia na świat i z niego zejścia. Łopaty, kilofy, taczka, no i ławka. Na niej to zasiadał Tomasz. Zapalał wtedy papierosa i spoglądał na swój cmentarz okiem dobrego gospodarza. Wpatrywał się w roztaczające się przed nim morze grobów jak pasterz w swoją nieruchomą trzódkę. Generalnie rzecz biorąc, miejsce to odbiegało wyglądem, a nade wszystko poziomem sterylności, od takiej na przykład prywatnej kliniki chirurgii plastycznej, chociaż i tu, i tam dbano o wygląd ciał po przejściach. Do licznych pokoi, dokładnie trzech, wiódł wąski, ciemny korytarz. Gdzieś w okolicy jednej trzeciej jego długości do podłogi przytwierdzona była solidna, drewniana listwa ukrywająca (zupełnie nie wiadomo dlaczego) łączenie dwóch kawałków linoleum. Każdy interesant mający niecny zamiar zakłócenia miru domowego grabarzy potykał się z mniejszym lub większym wdziękiem o drewnianą przeszkodę, by następnie z hałasem i wypiekami na twarzy, wpaść na łeb na szyję do środka, informując tym samym o swoim przybyciu. To idealne urządzenie sprawdzało się na przykład przy przeglądaniu świerszczyków albo wznoszeniu toastów. Pierwsze, zaraz po lewej stronie, mieściło się biuro Tomasza, w którym przyjmowano zlecenia, liczono kasę, wystawiano rachunki – słowem – prowadzono tam całą cmentarną buchalterię. Następnie znajdowała się szatnia z metalowymi szafkami, na drzwiczkach których powinny widnieć plakaty rozebranych panienek. Te jednak tam nie wisiały. Jak już mówiłem, cmentarz ten był dziwny pod wieloma aspektami. W trzecim pomieszczeniu toczyło się całe grabarskie życie – krótko mówiąc, był to kopidolski living room. Stół, kilka krzeseł, żeliwna koza i książki. Mnóstwo książek. Były po prostu wszędzie. Na regałach, na ziemi, pod stołem, latem również na kozie. Tomasz przynosił je zewsząd. Głównie z zaprzyjaźnionego składu makulatury, a czasem bezpośrednio ze śmietników. Wymiany pokoleniowe właścicieli mieszkań i domów rozpoczynały zazwyczaj budowanie nowej cywilizacji od zburzenia starej i pozbywania się tych, nagromadzonych przez lata, wspomnień, które nie przedstawiały dla młodych znaczącej wartości materialnej. W czasie, kiedy Tomasz razem ze Śmiercią zaaferowani byli dyskusją na temat ostatnich doniesień o napiętej sytuacji na granicy pakistańsko-indyjskiej, do pokoju weszli zmoczeni deszczem Rysiek i Młody. Ubrani w gustowne, czarne garnitury, czarne krawaty typu „śledź”, z białymi rękawiczkami na dłoniach, uśmiechnęli się promiennie na widok gościa. – Cześć, Kostucha, kopę lat! Co też cię sprowadza w nasze skromne progi? – wyrwał się nieco bezceremonialne Rysiek. – Skromne to może być wesele córki ciecia z prosektorium, a nie ten wasz syf, szanowni panowie-kopidoły. – O, właśnie! „Szanowni”. To dobre, bardzo. „Szanowni”. To znaczy ważni albo mądrzy. Albo jedno i drugie – stwierdził nad wyraz rozumnie Młody. Chłopak pielęgnował w sobie to przedziwne uczucie, które sukcesywnie wygasa w każdym z nas po latach życiowych doświadczeń – uczucie tlącej się nadziei na niezwykłe, a przynajmniej niepospolite życie. – Widzisz go, jakie panisko! – obruszył się nieszczerze Tomasz. – Ledwo to to skończyło terminować, a już wymaga od wszystkich szacunku. – Szacunku, Szefie, zawsze trzeba wymagać, bo inaczej ludzie cię nie będą szanować, tak se myślę. – Jakaś logika w tym nawet jest – skomentowała Śmierć, wyciągając jednocześnie paczkę papierosów. – No, ale dobra nasza. To co, panowie szanowni, palimy? – Dzięki, ale ja nie palę – żachnął się Młody. – O, jaki asekurant. I tak cię dopadnę, jak przyjdzie na ciebie czas! Nie bój nic – powiedziała Śmierć, wyszczerzając swoje żółte od papierosów zęby. Młody szybko splunął na podłogę. – Ty to zawsze jak coś powiesz...! Żeby cię! A zresztą, w końcu, co tobie może się stać? – Nie denerwuj się, Młody – uspokajał go Rysiek. – Ona tak zawsze, nie bierze życia zbyt serio. He, he. – Szczególnie czyjegoś – dodał Tomasz. Wszyscy prócz Młodego głęboko, z rozkoszą i zadumą zaciągnęli się gęstym dymkiem z papierosa. Na zewnątrz, poza barakiem, panował dyktat niepalenia. Jak twierdził Tomasz – świat oszalał. Odwrócił się plecami od tego, co przyjemne, magiczne i jednocześnie zgubne. I to po co? Dla złudnej wiary w szczęście i sukces, mające mieć swoje źródło w nienaturalnie białych zębach? Świat oszalał. – Ha! – zaczął Rysiek. – Właśnie chowaliśmy jakiegoś artystę. Malarza czy poetę. Podobno coś nawet wydał. – Jak wydał, to znaczy, że poeta – stwierdziła Śmierć, wpatrując się w unoszący się przed jej twarzą dym. – No. Nikogo nie było, głupio jakoś. Podobno się powiesił w starej cynkowni – powiedział Młody z ewidentnie wyczuwalną troską w głosie. Śmierć oparła się o stojący za nią stół. – A, to już inna sprawa. Tutaj to już swoich kości nie przyłożyłam. – Śmierć to śmierć – odrzekł Rysiek. – No, nie tak do końca. Widzisz, jeśli ktoś odbiera sobie życie, to robi to bez mojego udziału. Pełna improwizacja, impuls taki. – Pewno są potem jakieś konsekwencje? No wiesz, Bóg dał, Bóg wziął i tak dalej. – Tomasz podjął kolejną próbę wyjaśnienia niewiadomej. Nurtowało go to, co czeka go po tej drugiej stronie i czy w ogóle jest jakaś druga strona. Był nawet trochę zły, że mając tak niepowtarzalną możliwość zasięgnięcia informacji niejako u źródła, musiał opierać się na nieweryfikowalnych prawdach objawionych wszelakich religii. Śmierć natomiast, pomimo rozluźnionej nieco atmosfery, nie dała się wyprowadzić w pole i po raz kolejny wyczuła niecne intencje Tomasza. Spojrzała tylko na niego z politowaniem. – Ty nie bądź taki mądry. Nic ci nie powiem. W każdym razie – wróciła do tematu – z artystami to tak często jest, naprawdę. Całe ich życie to improwizacja, to i śmierć także – kontynuowała jak gdyby nigdy nic. – Ciekawe, co to był za artysta. Może znany jakiś, sławny – rozmarzył się Młody, który ze względu na wiek łaknął kontaktu z wielkim światem, bez względu na to, jak ta wielkość się ujawniała i jakich rozmiarów była w rzeczywistości. – E, sławny być nie mógł – machnął ręką Rysiek. – Jakby był, to wiesz, co by się tu u nas działo? Setki przyjaciół, kolegów-twórców i tych, no, literatów. Telewizja, rozumiesz. To nie na naszym cmentarzu – posmutniał. – Bez specjalnej alei to nawet nie uchodzi. To prawda. Cmentarz w Ponurej to nie były Powązki.\nII Miernota uświadomiona i nieuświadomiona oraz zbawienny wpływ samobójstwa na sztukę – To był pewnie artysta niespełniony – powiedziała Śmierć z przekonaniem krytyka i znawcy środowisk twórczych. – Na pewno. Typowy – dodał równie przekonany Rysiek. – Ja to też bym chciał być takim artystą niespełnionym. No wiecie... – Młody podparł brodę rękami, oddając się bez reszty jakiejś pretensjonalnej wizualizacji. – Wiemy, wiemy i to doskonale – zawtórował mu z przekąsem Rysiek. – Ty, Młody nie żartuj sobie, bo to straszna tragedia jest – odrzekł Tomasz, poprawiając równocześnie spodnie. – Zgadza się. A poza tym im dłużej taki potępieniec żyje, tym staje się bardziej żałosny – powiedział Rysiek. – A co wy możecie o tym wiedzieć!? – wrzasnął z oburzeniem Młody. – A możemy. No właśnie, że możemy. Artysta niespełniony, synku – Śmierć włączyła się do dyskusji – czyli miernota nieuświadomiona, to instytucja społeczna, lokalna, że tak powiem – mówiła i była przy tym bardzo przekonująca. Jak socjolog z telewizji. – Pewnie – dodał Rysiek. – Każde miasto czy miasteczko posiada od jednego do kilkunastu artystów niespełnionych. To taka miejska wersja głupka wiejskiego. O! – To niby po czym można takiego poznać, co? – zapytał Młody. Rysiek wstał z krzesła. Zdjął krawat, rozpiął koszulę, ukazując wszystkim sporej wielkości klatę piersiową i jeszcze większy brzuch. Wszyscy wyglądali na lekko zaskoczonych, chociaż byli pewni, że cała ta maskarada ma czemuś służyć i nie jest przypadkowa. Rysiek tym częściowym negliżem w miejscu, bądź co bądź, publicznym zawarł swoje wyobrażenie stylu życia artysty. Ot i cała tajemnica. – Widzisz, bo to jest tak – zaczął. – Artysta niespełniony wychodzi wieczorem na ulicę, zazwyczaj brukowaną, i zaczyna nowy dzień. – Wieczorem? – zdziwił się Młody, który dzień zaczynał normalnie o 5.45. – Słuchaj, nie dyskutuj! – pouczył go Rysiek. Następnie otworzył wyimaginowane drzwi i witając się z wyimaginowanymi postaciami, opowiadał dalej: – Wpada do knajpki, oczywiście zaprzyjaźnionej, i tam spotyka sobie podobnych artystów, młodzież gimnazjalną, która przez parę najbliższych lat stanowić będzie podstawę miejscowego nihilizmu... – Zanim staną się lekarzami, prawnikami i kupcami – stwierdził z żalem Tomasz. – Spotka też paru zapijaczonych meneli, którzy, dla odmiany, niczego od życia nie oczekują. Nasz artysta, będący skrzyżowaniem wspomnianej młodzieży i meneli, jest rzecz jasna odpowiednio ubrany. Strój artysty – tu poklepał się po gołym brzuchu – musi wskazywać na wykonywaną profesję, stan majątkowy i wstręt do strojów, które powszechnie wskazują właśnie na wykonywaną profesję i stan majątkowy. Młody zaczynał się w tym wszystkim gubić: – Nic z tego nie rozumiem – jęknął. Tomasz poczuł się w obowiązku wytłumaczenia młodszemu koledze zawiłości symboliki ubioru w życiu społeczeństwa. Odsunął na chwilę Ryśka, sam stając w centralnym punkcie pokoju. – Uważaj – zaczął. – Otóż nie jest prawdą, jakoby tylko wojsko wyróżniało się odpowiednim mundurem, mówiącym skąd ów żołnierz jest i dokąd zmierza. Ludzie, chłopcze, są zwierzętami stadnymi i manifestują swoją przynależność do stada, jak tylko mogą. Nawet pustelnik, który z założenia żyje sam, wygląda tak, że każdy wie, że to pustelnik. Zobacz. Młodzież obnosząca się swoją krytyką konsumpcyjnego stylu życia, wykrzykująca na ulicach hasła w stylu: „Nie damy się wbić w żaden mundurek!”, ubiera się identycznie, jak współbracia w walce o swoją niezależność. Takie przykłady można mnożyć, poczynając od kierowców TIR-ów, a na księgowych kończąc (Tomasz, na ten przykład, w młodości był hipisem). – Wracając do naszego niespełnionego. – Śmierć najwyraźniej postanowiła zakończyć wykład, a przynajmniej się wtrącić. – Artysta taki przede wszystkim ciągle poszukuje, jednocześnie wietrząc spisek artystów spełnionych. Ewentualnie obwinia społeczeństwo. Albo robi jedno i drugie. Załóżmy, że artysta jest malarzem. – Co tam! – przerwał jej gwałtownie Rysiek, który wczuł się w rolę. – Zaryzykujmy nawet Akademię Sztuk Pięknych. A co! Dyplom daje w końcu podstawy do przyjęcia tak zwanej postawy roszczeniowej. Artysta maluje – kontynuował z pasją – a jakże! Wyraźnie realizując nieugięte reguły popytu na malarstwo wyraźne, odzwierciedlające rzeczywistość. – Chociaż proporcje u koni i jeleni czasami są nieświadomie zachwiane – zaśmiał się Tomasz, naśladując rękami ruch nieproporcjonalnie krótkich odnóży spartaczonego daniela. – Nie rozumiem – powiedział Młody. – Z czegoś trzeba żyć! – krzyknął Rysiek, stukając się znacząco dłonią w czoło. – Młody! Ty się skup, na rany Boga! To trudny temat jest. Chłopak, nie pojmując nagłego wybuchu agresji ze strony starszego kolegi, postanowił wcisnąć się mocniej w fotel, okazując tym samym swoją uległość wobec wkurwionego samca alfa. – Natomiast nocą – tu Śmierć ruszyła się z miejsca i zdjęła Ryśkowi resztę koszuli, rzucając ją na ziemię – artysta zrzuca kajdany akademizmu, zapala świece, rozbiera się do naga – wskazała na Ryśka, wzbudzając tym gestem ogólne rozbawienie – i popijając napój owocowo-korzenny zawierający wino... – Znaczy mózgojeba – dopowiedział Młody. Śmierć tymczasem kontynuowała opowieść, udając malarza przy pracy: – Zaczyna plamić płótno. Jest pełen euforii. Układ plam nie przypomina mu niczego, co do tej pory widział, a przecież bywał tu i tam. Wniosek dla naszego artysty jest oczywisty i nie znoszący sprzeciwu. To nowy kierunek w malarstwie! – Niestety – ciągnął dalej Rysiek, ubierając na powrót koszulę. – Nie jest to nawet połowa sukcesu. Teraz należy uzasadnić, i to mądrze, tytuł dzieła. Tytuł, którego rzecz jasna nie ma. Następnie jeszcze mądrzej zdefiniować kierunek i na koniec jakoś go ochrzcić, ten kierunek znaczy. Potem już tylko nawiązać kontakty, przygotować wystawę, wygłosić jakiś wykład i sprzedawać. I tu, rozumiesz bracie, pojawia się kolejne „niestety”. Artysta-malarz rano już nie pamięta, co robił w nocy. Stwierdza, że leży nago, co może wskazywać na wiele zdarzeń, nie mających ze sobą nic wspólnego. Rysiek usiadł zrezygnowany w fotelu, jakby cała ta historyjka była jego osobistym, tragicznym doświadczeniem. – Nagle – mówił dalej – oczom artysty ukazał się obraz. Dzieło w tonacji mrocznej. Przedstawiające emocje. Wszyscy, jak jeden mąż, wpatrywali się w niewidzialny obraz z taką siłą i przekonaniem, że jeszcze chwila, a ten by się zmaterializował. – Jest tak nieokreślone i przy okazji tak paskudne, że nie nadaje się nawet do powieszenia w poczekalni jakiegoś banku. – Faktycznie. Banki są chyba dzisiaj największą galerią świata, pełne wszelkiego rodzaju tych, tak zwanych, abstrakcji – zauważył celnie Tomasz. – Artysta – Rysiek kontynuował – z trudem dźwigając się z posadzki, bierze płótno i... zanosi je w tak zwany kąt. Czyli tam, gdzie niczym odpady niekontrolowanej nadprodukcji dzieł i nowych kierunków, spoczywają w silosach kurzu, zapomnienia i ojcowskiego obrzydzenia. – Tomasz i Śmierć spoglądali na zrezygnowanego Ryśka z nieukrywanym podziwem i szczerym współczuciem. Ile w tej historii... prawdy. Prawdy o życiu absolwenta Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych. – Przecież to nie zawsze musi wyglądać w ten sposób! – Młody ocknął się, nie kryjąc rozczarowania. – Czasami ktoś się może na takich obrazach poznać. Na przykład przy remoncie mieszkania. – No pewnie. Zakładając, że remont przeprowadzać będzie ekipa składająca się z nawiedzonego krytyka sztuki i pozbawionego zdrowego rozsądku marszanda – podsumował jak zwykle złośliwie Tomasz. Młody, wyraźnie zawiedziony i rozczarowany losem niekomercyjnego artysty, wziął się za rozpakowywanie przygotowanych z pietyzmem i miłością przez mamę kanapek. Trzech kanapek. Jednej z żółtym serem, jednej z metką i jednej z kiełbasą kminkową. Młody układał je w odpowiedniej kolejności, w zależności od tego, który z tych trzech niezwykłych smaków pragnął zachować na dłużej. – Nie tak do końca! – Śmierć wyskoczyła z myślowego letargu. – Jest pewien sposób na tę kulturalną znieczulicę. No przecież! Samobójstwo! – oświadczyła uroczystym tonem. – Czy ty zawsze, wszystko musisz sprowadzać do jednego? – wybełkotał Młody, którego usta wypełnione były kanapką z żółtym serem. – Poczekaj! – Śmierć wstała z krzesła. – Drastyczne? Może i tak, ale często bardzo skuteczne. Po pierwsze; krytyka staje się wtedy mniej upierdliwa. – To prawda. W końcu o zmarłych nie mówi się źle – dodał Rysiek. – Jasne, chyba że denat jest tak ciężki, że ci trumna z pleców zjeżdża – zażartował Tomasz, wywołując ogólne rozbawienie. Tylko Młody się nie śmiał. Możliwe, że nie załapał dowcipu (całkiem możliwe) albo czekał na ciąg dalszy wywodu o artystach-samobójcach. – Przede wszystkim jednak – Śmierć mówiła dalej – najważniejsze są pobudki, dla których artysta, na ten przykład, się truje. Najczęściej jest to szeroko pojęty konflikt z otaczającym go światem. W związku z tym nasz artysta i jego twórczość znajdują ogromne zrozumienie u wszystkich tych, którzy również mają żal do życia. – Na przykład o to, że nie można wyjechać ze swoją dziewczyną na wakacje pod namiot, bo rodzice się na to nie zgadzają – zegzemplifikował zgrabnie Rysiek i to w oparciu o własne, rodzicielskie doświadczenie i nabytą w związku z tym niechęcią do grupy The Doors. – Na przykład – potwierdziła Śmierć. – Nić porozumienia z nieboszczykiem zawiązana, a każdy centymetr twórczości artysty denata aż kipi buntem. Sukces murowany. Młody zakończył posiłek na jednej kanapce. Apetyt wyraźnie go opuścił. Nie tak sobie wyobrażał życie niespełnionego artysty. – Wiecie co? Jesteście koszmarni – zakomunikował kolegom. – Wiemy, taki zawód – wyjaśnił nieco żartobliwie Tomasz. – Nie o to chodzi – oburzył się chłopak. – Przecież każdy z nas może stać się takim artystą, co go nikt nie ceni i przyjdzie mu tylko się utopić albo co gorszego. Nie widzicie tego? – Rzecz w tym – odrzekła Śmierć – aby uświadomić sobie, że jest się miernotą. Żyje się wtedy łatwiej i lżej się oddycha. Podobno. Ja nie oddycham, ale gdybym oddychała, to byłoby mi lżej. Wszyscy obecni w pomieszczeniu żyjący skinieniem głowy potwierdzili znajomej, że lżej się wtedy oddycha. – Co wy? Po co komu miernoty? – nie wytrzymał Młody. – A widzisz. I tu się zdziwisz. – Tomasz sięgnął po kolejnego papierosa. – To, że jest się na przykład geniuszem, wynika z oceny dokonywanej właśnie przez miernoty, i to przeważnie po naszej śmierci. Nie da się być mądrym przy jednoczesnym braku wszechogarniającej głupoty. Powszechność będzie zawsze punktem odniesienia wybitności. – Dlatego tak bardzo kulturze potrzebni są idioci, ignoranci, chamy, nuworysze i parlamentarzyści – wyjaśnił Rysiek. I nastała cisza. Taka cisza, którą często nazywamy wymowną. Cisza, która całym swoim jestestwem wymaga od obecnych ogłoszenia czegoś ważnego. Tomasz wpatrywał się przez okno baraku w samo sedno swojej mądrości, a może i tragicznych doświadczeń, po czym rzekł: – Najbardziej niebezpieczna jest chęć bycia podziwianym i nieanonimowym. Zabrzmiało to smutno i melancholijnie. Zawsze w takim wypadku odnosimy wrażenie, że ten, kto to powiedział, wie co mówi, że ma rację i że dalsze drążenie tematu jest zbędne i nie na miejscu. Dlaczego? Ponieważ wszystko już zostało wyjaśnione tym jednym, przemądrym stwierdzeniem. Młody jednak należał do zupełnie innego gatunku słuchaczy. – Co w tym złego? To chyba normalne, że człowiek chce być i popularny, i w ogóle – zapowietrzył się. Tomasz spojrzał na niego jak wróżbita w szklaną kulę. Nie żeby specjalnie dopatrywał się w Młodym sposobu na antycypowanie przyszłości. Co to, to nie. Po prostu wlepił weń wzrok tak, żeby Młody nie mógł przed nim uciec. Żeby musiał. Musiał pojąć to, co zaraz usłyszy, i to od kogoś przerastającego go wiedzą i życiowym doświadczeniem. – Coś takiego – Tomasz zaczął powoli. – Coś takiego może wydarzyć się wszędzie. Na przykład podczas czytania książki wybitnego autora i to nawet w ubikacji. Tu Tomasz pochwycił pierwszą lepszą książkę leżącą na parapecie i wymachując nią przed nosem Młodego, kontynuował: – Miernota bierze do ręki książkę wybitnego autora i zaczyna przewracać stronę po stronie. – Tomasz, śliniąc palec, przewracał teatralnie strony. – Czyta, czyta, czyta, czyta. I co wtedy może sobie uświadomić? Młody szukał na gwałt odpowiedzi, o czym świadczyć mogło nerwowe rozedrganie gałek ocznych wędrujących po brudnych ścianach baraku. – Że nie umie czytać? – rzucił pośpiesznie. – No idiota, idiota, idiota! – Śmierć zakryła twarz w geście załamania niczym klasowy prymus, przyglądający się katastrofie swojego niedouczonego kolegi stojącego właśnie przy tablicy. – Nie o to chodzi! – Tomasz wypuścił powietrze i po raz kolejny podjął się cierpliwie dalszych wyjaśnień. – Otóż miernota posiadająca już, tak obcą tobie, umiejętność składania liter z jednoczesnym zrozumieniem przekazywanej w ten sposób treści, zaczyna uświadamiać sobie, iż... – tu zawiesił głos na małą chwilkę. – Iż dobrze by było zostać artystą! Najlepiej pisarzem, by wydać książkę, taką jak ta trzymana właśnie w dłoniach. I tu najczęściej rodzi się dramat. Byt miernoty zostaje nieodwracalnie skażony. A czym? Potrzebą – odpowiedział sam sobie. Młody nie reagował. Był jak zahipnotyzowany. A może po prostu się bał. – Czasami jednak jest to niezależne od człowieka – Śmierć, przyjmując pozę Stańczyka, ze spokojem podała swój przykład. – Niestety. Sam Bóg lub jak kto woli Natura (niepotrzebne skreślić), obdarza na przykład niczego niepodejrzewającego urzędnika państwowego, wrażliwością godną Goethego, połączoną co gorsza z ogromną potrzebą podzielenia się tym wszystkim z całym światem. Jednocześnie, z sobie tylko znanych powodów, pozbawia urzędniczą miernotę choćby krztyny talentu. I tak, bez możliwości stworzenia czegoś na kształt warsztatu twórczego, miernocie pozostaje jedynie błąkać się po świecie z całym nagromadzonym w głowie bagażem przemyśleń i wizji, by na koniec eksplodować z rezygnacji, apatii i alkoholizmu. Słowo „alkoholizm” wymusiło na uczestnikach dyskusji chwilową zadumę, połączoną z przełknięciem śliny. – A to wszystko dlatego, że ktoś zapomniał o tym, że jest miernotą – podsumował ze smutkiem i zaskakująco mądrze Młody, czym szczerze ucieszył szerokie grono cmentarnych nauczycieli życia. Rysiek, wstając z miejsca, poklepał Młodego po plecach. – Brawo, Młody. Pojąłeś. Na szczęście. Twoje szczęście, rzecz jasna. – Dlatego, jeśli nie zamierzasz zostać geniuszem, to lepiej kop z radością i oddaniem te nasze doły. – Tomasz machnął przy tym dłonią i sięgnął po kolejnego papierosa. Stuknął fachowo końcówką o paczkę. Z drugiej strony poślinił. Zwinny ruch i zapałka zabłysła w dłoniach Tomasza, ułożonych w praktyczny koszyczek chroniący ogień przed wiatrem. W baraku nie miało to specjalnego znaczenia, ale, jak wiadomo, przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka. Paląc, wpatrywał się w skupieniu w wiszący przed nim kalendarz, na którym widniało zdjęcie reklamowe wózków widłowych znanej krajowej firmy. Patrzył tak przez chwilę, mając nadzieję na znalezienie nowego tematu wieczornej dyskusji. – Czegoś jednak dalej nie rozumiem, wybaczcie – Młody szybko i bezlitośnie zabił wszelką nadzieję. – Wybaczamy – odpowiedział za wszystkich Rysiek z lekkim tonem rezygnacji. – Przecież jeżeli jest tak, jak mówicie, że artysta niespełniony to instytucja, ta... no... – Społeczna – pomógł mu Tomasz. – No właśnie... – I lokalna – dopowiedziała na wszelki wypadek Śmierć. – Lokalna. Czyli ktoś taki jest jednak potrzebny, prawda? Młody niezmordowanie szukał uzasadnienia dla istnienia niespełnionego artysty, jakby czuł, że ta swoista przypadłość może dopaść i jego samego. Śmierć, otrzepując pelerynę z pyłu, kurzu i Bóg wie jeszcze czego, wymamrotała: – Jest, jak najbardziej. On się składa na tak zwany folklor. – A to trochę tak jak ty. Jakby na to nie patrzeć – dodał złośliwie Rysiek, szczerząc zęby do Śmierci, której ta uwaga najwyraźniej nie pasowała. – O! I to jest właśnie rasa ludzka. Trochę się spoufalisz, papierosa wypalisz, a już ci wejdą na głowę. Odrobinę szacunku, śmiertelniku! – próbowała być przez moment straszna, nie robiąc jednak niestety na nikim wrażenia. – Ale jeśli jest tak, jak mówicie, to czemu go tak potępiacie? – Kogo? – zniecierpliwił się Ryszard. – No, artystę niespełnionego! – Nie potępiamy – wyjęczał w kaszlu Tomasz. – Młody, co ty? Kurwa mać! My staraliśmy się tobie tylko uświadomić, z umiarkowanym sukcesem, jak widać, że życie takiej istoty w rzeczywistości jest cholernie prozaiczne i nie ma nic wspólnego z twoim romantycznym wyobrażeniem. – Niestety w pewnym momencie życie i tak cię dopadnie gdzieś, w jakimś ciemnym zaułku. Powie ci, co o tobie myśli, zabierze twoją czarną pelerynę, zrzuci kapelusz, połamie pióro, a na koniec da ci bezceremonialnie w ryj – dodał Ryszard, który w takich momentach nie unikał dosadnych porównań. – Uhm, cóż za pyszna metafora – zakpiła Śmierć.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Rozmowy_na_trzech_grabarzy_i_jedna_smierc-ebookRO/p00611221i006" target="_blank" title="Rozmowy na trzech grabarzy i jedną śmierć [Tomasz Kowalski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Rozmowy na trzech grabarzy i jedną śmierć [Tomasz Kowalski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


katalogprzedsiebiorstw.pl Audyt SEO strony\nTitlewyszukiwarka i wykaz firm - katalogprzedsiebiorstw.pl\nwyszukiwarka firm i instytucji z każdej branży. profesjonalny spis i baza firm. adresy przedsiębiorstw z każdej branży. twoja baza polskich spółek.\ntwoja wyszukiwarka firm\nbiuro i firmabudownictwodom i ogródedukacja i naukahurtownie/sklepy/producenciinstytucje publiczneinternet i komputermotoryzacjanieruchomościprawo i finanseprzemysłreklama i mediarolnictwo, leśnictwo, zwierzętarozrywka i kulturasport i rekreacjatelekomunikacjatransport turystykausługizdrowie i urodawyszukaj firmę alfabetycznie:\npolecane firmy:wyróżnione firmypromowane branżeinformacjepolecamy:rekomendowane:serwisy zarządzane przez ltb sp. z o.o.\nwyszukiwarka firm i instytucjispis i adresy przedsiębiorstwfirmyb2bprzedsiębiorstwamirejestr firmdostawcyusługodawcyspecjalistyprzedsiębiorstwfirmach\n- /pbr-media.html - /psycho-medical-lublin katalog miast http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/katalog-miast.html Linki zewnętrzne\n- http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/ http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj.html http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj.html http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj.html strona główna http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/ kontakt http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kontakt.html akademia biznesu http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/akademia-biznesu.html fabryka sklepów http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/fabryka-sklepow.html partnerzy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/partnerzy.html promuj firmę http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/promuj-firme.html o nas http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/o-nas.html http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/pl/dodaj-swoja-firme.html - http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/targi-konferencje-szkolenia.html - http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/profi-credit-sp-z-o-o.html - http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/pajo-sp-z-o-o.html - http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/dom-maklerski-banku-ochrony-srodowiska.html - http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/studium-doskonalenia-kadr-akademii-morskiej-w-gdyni-sp-z-o-o.html uczelnie wyższe http://katalogprzedsiebiorstw.pl/uczelnie-wyzsze.html firmy transportowe http://katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-transportowe.html firmy budowlane http://katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-budowlane.html biura projektowe http://katalogprzedsiebiorstw.pl/biura-projektowe.html zakłady pogrzebowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-pogrzebowe.html zakłady mięsne http://katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-miesne.html deweloperzy http://katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-deweloperskie.html biuro i firma http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/biuro-i-firma.html biurowe artykuły, sprzęt http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/biurowe-artykuly.html biurowe usługi http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/biurowe-uslugi.html meble biurowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/meble-biurowe.html papier, artykuły papiernicze http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/papier-artykuly-papiernicze.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/biuro-i-firma.html budownictwo http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/budownictwo.html alarmowe systemy, zabezpieczenia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/alarmowe-systemy-zabezpieczenia.html architektoniczne biura, architekci http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/architektoniczne-biura-architekci.html armatura hydrauliczna http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/armatura-hydrauliczna.html armatura przemysłowa http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/armatura-przemyslowa.html bramy, kraty, ogrodzenia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/bramy-kraty-ogrodzenia.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/budownictwo.html dom i ogród http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/dom-i-ogrod.html akcesoria meblowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/akcesoria-meblowe.html artykuły gospodarstwa domowego http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-gospodarstwa-domowego.html artykuły pościelowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-poscielowe.html drzewa, krzewy, nasiona, sadzonki, cebulki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/drzewa-krzewy-nasiona-sadzonki-cebulki.html drzwi i okna http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/drzwi-i-okna.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/dom-i-ogrod.html edukacja i nauka http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/edukacja-i-nauka.html instytuty, ośrodki badawcze i naukowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/instytuty-osrodki-badawcze-i-naukowe.html księgarnie, książki, wydawnictwa http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/ksiegarnie-ksiazki-wydawnictwa.html kursy i szkolenia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/kursy-i-szkolenia.html laboratoria http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/laboratoria-edukacja-i-nauka.html przedszkola http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/przedszkola.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/edukacja-i-nauka.html hurtownie/sklepy/producenci http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hurtowniesklepy.html agd i rtv http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agd-i-rtv.html akcesoria artystyczne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/akcesoria-artystyczne.html antyki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/antyki.html artykuły dziecięce http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-dzieciece.html artykuły przemysłowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-przemyslowe-hurtowniesklepy.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hurtowniesklepy.html instytucje publiczne http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/instytucje-publiczne.html celne agencje, celne składy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/celne-agencje-celne-sklady.html fundacje http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/fundacje.html fundacje rozwoju http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/fundacje-rozwoju.html nadleśnictwa http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/nadlesnictwa.html ochrona środowiska http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/ochrona-srodowiska.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/instytucje-publiczne.html internet i komputer http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/internet-i-komputer.html części i akcesoria komputerowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/czesci-i-akcesoria-komputerowe.html drukarki, tusze, tunery http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/drukarki-tusze-tunery.html hosting http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hosting-internet-i-komputer.html informatyka http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/informatyka.html oprogramowanie, programy komputerowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/oprogramowanie-programy-komputerowe.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/internet-i-komputer.html motoryzacja http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/motoryzacja.html autobusy, autokary - sprzedaż, wynajem http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/autobusy-autokary-sprzedaz-wynajem.html bezpieczeństwo ruchu drogowego http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/akcesoria-i-bezpieczenstwo-ruchu-drogowego.html blacharstwo, lakiernictwo http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/blacharstwo-lakiernictwo.html części, akcesoria motoryzacyjne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/czesci-akcesoria-motoryzacyjne.html elektromechanika http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/elektromechanika.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/motoryzacja.html nieruchomości http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/nieruchomosci.html administracja i zarządzanie nieruchomościami http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/administracja-i-zarzadzanie-nieruchomosciami.html agencje, biura nieruchomości http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-biura-nieruchomosci.html deweloperzy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/deweloperzy.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/nieruchomosci.html prawo i finanse http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/prawo-i-finanse.html adwokaci http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/adwokaci.html audytorskie usługi, rewidenci http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/audytorskie-uslugi-rewidenci.html banki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/banki.html biura rachunkowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/biura-rachunkowe.html długi, wierzytelności, windykacja http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/dlugi-wierzytelnosci-windykacja.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/prawo-i-finanse.html przemysł http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/przemysl.html agregaty http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agregaty.html akumulatory, baterie http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/akumulatory-baterie.html automatyka przemysłowa, robotyka http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/automatyka-przemyslowa-robotyka.html broń, amunicja, militaria http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/bron-amunicja-militaria.html chemiczne środki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/chemiczne-srodki.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/przemysl.html reklama i media http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/reklama-i-media.html agencje public relations http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-public-relations.html agencje reklamowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-reklamowe.html akcesoria, gadżety reklamowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/akcesoria-gadzety-reklamowe.html druk cyfrowy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/druk-cyfrowy.html druk, drukarnia, poligrafia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/druk-drukarnia-poligrafia.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/reklama-i-media.html rolnictwo, leśnictwo, zwierzęta http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/rolnictwo-lesnictwo-zwierzeta.html artykuły zoologiczne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-zoologiczne.html artykuły, maszyny rolnicze http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/artykuly-maszyny-rolnicze.html drób, jaja http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/drob-jaja.html hurtownie weterynaryjne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hurtownie-weterynaryjne.html mleczarskie wyroby http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/mleczarskie-wyroby.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/rolnictwo-lesnictwo-zwierzeta.html rozrywka i kultura http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/rozrywka-i-kultura.html agencje artystyczne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-artystyczne.html domy kultury http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/domy-kultury.html dyskoteki, kluby nocne, puby http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/dyskoteki-kluby-nocne-puby.html exit game http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/exit-game.html galerie sztuki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/galerie-sztuki.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/rozrywka-i-kultura.html sport i rekreacja http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/sport-i-rekreacja.html baseny, pływalnie http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/baseny-plywalnie.html rowery i sprzęt rowerowy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/rowery-i-sprzet-rowerowy.html siłownie, fitness http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/silownie-fitness.html sportowe obiekty, ośrodki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/sportowe-obiekty-osrodki.html wędkarstwo, wędkarski sprzęt http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/wedkarskie-artykuly-i-sprzet.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/sport-i-rekreacja.html telekomunikacja http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/telekomunikacja.html internet http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/internet-telekomunikacja.html telefoniczny sprzęt, centrale http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/telefoniczny-sprzet-centrale.html telekomunikacyjne systemy, usługi http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/telekomunikacyjne-systemy.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/telekomunikacja.html transport http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/transport.html komunikacja, taxi, transport pasażerski http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/komunikacja-taxi-transport-pasazerski.html przeprowadzki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/przeprowadzki.html przewozy autokarowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/przewozy-autokarowe.html spedycja http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/spedycja.html transport międzynarodowy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/transport-miedzynarodowy.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/transport.html turystyka http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/turystyka.html apartamenty http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/apartamenty-turystyka.html domki letniskowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/domki-letniskowe-turystyka.html gospodarstwa agroturystyczne http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/gospodarstwa-agroturystyczne.html hostele http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hostele-turystyka.html hotele http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/hotele.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/turystyka.html usługi http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/uslugi.html agencje modelek http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-modelek.html agencje zatrudnienia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/agencje-zatrudnienia.html archeologiczne usługi http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/archeologiczne-uslugi.html asenizacja http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/asenizacja.html badania rynku http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/badania-rynku.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/uslugi.html zdrowie i uroda http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/zdrowie-i-uroda.html apteki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/apteki.html biżuteria, jubilerstwo http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/bizuteria-jubilerstwo.html domy opieki http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/domy-opieki.html farmaceutyczne produkty http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/farmaceutyczne-produkty.html fryzjerskie usługi, salony http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/fryzjerskie-uslugi-salony.html więcej ... http://katalogprzedsiebiorstw.pl/kategoria/zdrowie-i-uroda.html a http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=a b http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=b c http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=c d http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=d e http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=e f http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=f g http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=g h http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=h i http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=i j http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=j k http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=k l http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=l m http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=m n http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=n o http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=o p http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=p q http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=q r http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=r s http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=s t http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=t u http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=u v http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=v w http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=w x http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=x y http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=y z http://katalogprzedsiebiorstw.pl/szukaj-firmy.html?litera=z regulamin http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/regulamin.html kontakt http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/kontakt.html partnerzy http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/partnerzy.html reklama http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/reklama.html o nas http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/o-nas.html polityka cookies http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/polityka-cookies.html hotele spa w górach http://www.vipturystyka.pl agroturystyka http://www.agroturystyczny24.pl firmy polskie http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/firmy-polskie.html mapa portalu http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/mapa-portalu.html fotografia ślubna http://swiatlemmalowane.pl/ biuro rachunkowe http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/biuro-rachunkowe.html drzwi http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/drzwi.html księgowość http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/ksiegowosc.html mazowieckie http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/mazowieckie.html małopolskie http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/malopolskie.html noclegi http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/noclegi.html rachunkowość http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/rachunkowosc.html szkolenia http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/szkolenia.html transport http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/transport-2.html warszawa http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/tag/warszawa.html katalogprzedsiebiorstw.pl http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl agencja interaktywna ltb.pl https://www.ltb.pl/ czytaj więcej http://www.katalogprzedsiebiorstw.pl/polityka-cookies - dołącz do nas na facebook'u http://www.facebook.com/pages/katalogprzedsiebiorstwpl/166448756715059?ref=sgm Zdjęcia\nText on page:strona główna kontakt akademia biznesu fabryka sklepów partnerzy promuj firmę o nas polecane firmy: wyróżnione firmy promowane branże » uczelnie wyższe » firmy transportowe » firmy budowlane » biura projektowe » zakłady pogrzebowe » zakłady mięsne » deweloperzy twoja wyszukiwarka firm wyszukiwarka firm i instytucji katalogprzedsiebiorstw.pl stanowi rzetelną i kompleksową informację o przedsiębiorstwach działających w polskich warunkach gospodarczych. niniejsza baza firm przedstawia spis i adresy przedsiębiorstw z każdej branży oraz z każdego regionu w polsce. wszystkie firmy prezentowane na serwisie promowane są także w wyszukiwarkach internetowych, dzięki czemu zwiększa się ilość transakcji b2b pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. rejestr firm portalu katalogprzedsiebiorstw.pl udostępnia także informacje dla osób prywatnych poszukujących dostawcy, usługodawcy, bądź specjalisty wolnego zawodu w najbliższej okolicy. każda wizytówka biznesowa przedsiębiorstw przedstawia dane o produktach, usługach, danych kontaktowych oraz wskazówkach dojazdu do danego podmiotu gospodarczego. dzięki zastosowaniu wykazu firm można w sposób łatwy i przyjemny znaleźć najważniejsze informacje o firmach z danej branży. branżowy katalog firm biuro i firmabiurowe artykuły, sprzętbiurowe usługimeble biurowepapier, artykuły papiernicze więcej ... budownictwoalarmowe systemy, zabezpieczeniaarchitektoniczne biura, architekciarmatura hydraulicznaarmatura przemysłowabramy, kraty, ogrodzenia więcej ... dom i ogródakcesoria mebloweartykuły gospodarstwa domowegoartykuły pościelowedrzewa, krzewy, nasiona, sadzonki, cebulkidrzwi i okna więcej ... edukacja i naukainstytuty, ośrodki badawcze i naukoweksięgarnie, książki, wydawnictwakursy i szkolenialaboratoriaprzedszkola więcej ... hurtownie/sklepy/producenciagd i rtvakcesoria artystyczneantykiartykuły dziecięceartykuły przemysłowe więcej ... instytucje publicznecelne agencje, celne składyfundacjefundacje rozwojunadleśnictwaochrona środowiska więcej ... internet i komputerczęści i akcesoria komputerowedrukarki, tusze, tuneryhostinginformatykaoprogramowanie, programy komputerowe więcej ... motoryzacjaautobusy, autokary - sprzedaż, wynajembezpieczeństwo ruchu drogowegoblacharstwo, lakiernictwoczęści, akcesoria motoryzacyjneelektromechanika więcej ... nieruchomościadministracja i zarządzanie nieruchomościamiagencje, biura nieruchomoścideweloperzy więcej ... prawo i finanseadwokaciaudytorskie usługi, rewidencibankibiura rachunkowedługi, wierzytelności, windykacja więcej ... przemysłagregatyakumulatory, baterieautomatyka przemysłowa, robotykabroń, amunicja, militariachemiczne środki więcej ... reklama i mediaagencje public relationsagencje reklamoweakcesoria, gadżety reklamowedruk cyfrowydruk, drukarnia, poligrafia więcej ... rolnictwo, leśnictwo, zwierzętaartykuły zoologiczneartykuły, maszyny rolniczedrób, jajahurtownie weterynaryjnemleczarskie wyroby więcej ... rozrywka i kulturaagencje artystycznedomy kulturydyskoteki, kluby nocne, pubyexit gamegalerie sztuki więcej ... sport i rekreacjabaseny, pływalnierowery i sprzęt rowerowysiłownie, fitnesssportowe obiekty, ośrodkiwędkarstwo, wędkarski sprzęt więcej ... telekomunikacjainternettelefoniczny sprzęt, centraletelekomunikacyjne systemy, usługi więcej ... transport komunikacja, taxi, transport pasażerskiprzeprowadzkiprzewozy autokarowespedycjatransport międzynarodowy więcej ... turystykaapartamentydomki letniskowegospodarstwa agroturystycznehostelehotele więcej ... usługiagencje modelekagencje zatrudnieniaarcheologiczne usługiasenizacjabadania rynku więcej ... zdrowie i urodaaptekibiżuteria, jubilerstwodomy opiekifarmaceutyczne produktyfryzjerskie usługi, salony więcej ... wyszukaj firmę alfabetycznie: a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z informacjeregulamin kontakt partnerzy reklama o nas polityka cookies polecamy: hotele spa w górach agroturystyka firmy polskie mapa portalu katalog miast rekomendowane: fotografia ślubna serwisy zarządzane przez ltb sp. z o.o. biuro rachunkowe drzwi księgowość mazowieckie małopolskie noclegi rachunkowość szkolenia transport warszawa copyright © 2017 katalogprzedsiebiorstw.pl | wszelkie prawa zastrzeżone agencja interaktywna ltb.pl strona używa ciasteczek (cookies). korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki czytaj więcejakceptuje dołącz do nas na facebook'uHere you find all texts from your page as Google (googlebot) and others search engines seen it.Words density analysis:Numbers of all words: 474One wordTwo words phrasesThree words phraseswięcej - 4.43% (21)... - 4.22% (20)firm - 3.38% (16)artykuły - 1.69% (8)sport - 1.48% (7)się - 1.48% (7)usługi - 1.27% (6)firmy - 1.27% (6)transport - 1.05% (5)akcesoria - 1.05% (5)biuro - 1.05% (5)katalog - 1.05% (5)biura - 0.84% (4)przedsiębiorstw - 0.84% (4)nas - 0.84% (4)sprzęt - 0.84% (4)wyszukiwarka - 0.63% (3)cookies - 0.63% (3)kontakt - 0.63% (3)środki - 0.63% (3)informacje - 0.63% (3)dane - 0.63% (3)katalogprzedsiebiorstw.pl - 0.63% (3)public - 0.42% (2)usługi, - 0.42% (2)strona - 0.42% (2)reklama - 0.42% (2)hotele - 0.42% (2)polskie - 0.42% (2)ltb - 0.42% (2)rachunkowe - 0.42% (2)drzwi - 0.42% (2)szkolenia - 0.42% (2)komputerowe - 0.42% (2)artykuły, - 0.42% (2)celne - 0.42% (2)branży - 0.42% (2)partnerzy - 0.42% (2)firmę - 0.42% (2)promowane - 0.42% (2)zakłady - 0.42% (2)deweloperzy - 0.42% (2)przedstawia - 0.42% (2)oraz - 0.42% (2)agencje, - 0.42% (2)także - 0.42% (2)dzięki - 0.42% (2)portalu - 0.42% (2)osób - 0.42% (2)systemy, - 0.42% (2)gospodarstwa - 0.42% (2)ośrodki - 0.42% (2)używa - 0.42% (2)więcej ... - 4.22% (20)» firmy - 0.42% (2)» zakłady - 0.42% (2)Here you can find chart of all your popular one, two and three word phrases. Google and others search engines means your page is about words you use frequently.


Podróżowanie od kuchni - Wino - powyżej 18 roku życia ~ Blog podróżniczy Sabiny Piłat\nPodróżowanie od kuchni - Wino - powyżej 18 roku życia\nWino. Boski napój? Trzeba umieć wybrać? Trzeba przyzwyczaić swoje kubki smakowe? Czerwone czy białe? A może różowe? (Ostatnio pan w sklepie próbował mnie przekonać, że takowe też jest dobre.. ) Kiedy? Z jakiej okazji? Gdzie pijecie ten znakomity trunek?To nie będzie przewodnik po winie. Tylko: Moje winne wspomnienia.\nByło już o kawie. Niech i będzie o winie. Nie wiem, jak wam, ale mnie kojarzy się z samymi pozytywnymi rzeczami. Ze słońcem Hiszpanii, z rozpływającymi się serami Francji, z makaronami Włoch. Z moją siostrą. Z dobrą zabawą, bo przecież wszyscy wiedzą, że podstawą dobrego spotkania są wino, kobiety i śpiew. Jednak, co kraj to obyczaj, a w Polsce obyczaju pijania wina chyba nadal nie mamy. Jak to jest trochę dalej? Mówię dalej, bo mnie wino kojarzy się z trzema miejscami...\nGdzie wino i z czym wino? A może z kim wino?\nWina w Hiszpanii nie pija się lecz pije. Powiedziałabym od rana do wieczora. Choć przed południem bardziej znana jest jedna caña.. Kieliszeczek wina, niemal zawsze, w cenie lunchu. Nikomu nie przeszkadza, iż to przerwa w pracy. Prawda jest taka, że będąc w Hiszpanii na winach znać się nie trzeba. Pija się praktycznie tylko wina hiszpańskie - inne to fanaberia i zupełnie niepotrzebne działanie. Zapamiętać należy jedno: wchodząc do knajpy zamawiasz albo wino Rioja (czyt. rjoha), czyli czerwone, albo Rueda (czyt. rułeda), czyli białe. Rioja i Rueda do regiony, gdzie wino się produkuje. Oczywiście można zachodzić w głowę, cóż to za wino dostaniemy, z którego roku i tym podobne szczegóły. Prawda jest jednak taka, że większość barów (bar del barrio), gdzie spędza się czas oferuje nam jeden rodzaj (no w porywach do dwóch) i nie ma się co męczyć wybieraniem. Wino tańsze od piwa, to na pewno, od wody.. to już różnie bywa.\n1. Wino czerwone i ananas. Naprawdę warto się pokusić. To skarby ziemi Hiszpańskiej.\n2. Wino, oliwki, sery i szynka. Połączenie idealne. Na kolację dla siebie, czy też większej grupy znajomych. Przyniesienie wina nie tylko jest w dobrym tonie, ale nawet niezręcznie się bez niego pojawiać.\n3. Wino białe Marian. Pozdrawiam moją siostrę Marię. Dobre, niecałe 3 euro. Możemy pomarzyć o takiej cenie na polskich półkach.\n4. Wino ze znajomymi. Zawsze. Nieważne czy po południu, czy przez całą noc. Butelki wina w knajpie na stole nie są niczym niezwykłym. adnie to wygląda.\n5. W Hiszpanii popularne są jeszcze dwie wariacje na temat wina i dodam, że żadna z nich nie jest uważana za profanację tegoż zacnego trunku:\nTinto de Verano - wino letnie. Czerwone wino wymieszane z napojem limonkowym lub fantą cytrynową. Pijane i polecane szczególnie latem. Nic tak nie chłodzi.\nSangria - chyba wszystkim znane połączenie czerwonego wina, wermutu i owoców.\nMoja przygoda z Włochami jest dość krótka, ale za to obfita. Miałam przyjemność kosztować win przeróżnych i zachwycać się nimi w towarzystwie ludzi i jedzenia.\n1. Domowa kolacja - tylko z winem. Sylvia uczęstowała mnie tymi, które pochodzą z winiarni jej babci. Do tego świeżo pieczone bruschetty, gnocchi z sosem grzybowym i słodycze.\n2. Arezzo - urocze miasteczko w Toskanii, gdzie Benigni kręcił sceny do "Życie jest piękne" wieczorami zaprasza do kawiarni i restauracji na 'aperitivo'. Płacisz za kieliszek wina, częstujesz się do niego pysznościami z bufetu. Już nic się w brzuchu nie mieści, ale trzeba spróbować.\n3. Rzym - tam w prezencie dostałam wizytę w winiarni. Nieduży sklepik z winami, gdzies poza centrum miasta. W rogu dwa stoliczki. Przy jednym ja. Kilka win, a do nich naturalne włoskie wędliny, sery, ciastka, chlebki. Może czasem warto kupić sobie taki "pakiecik" i od właścicieli posłuchać, co to za wino i co do niego najlepiej pasuje. Żona sklepikarza sama upiekła ciasto, a wędliny pochodzą od przyjaciół.\n4. Małe uliczki za rzeką w Rzymie. Mała knajpka. Małe stoliczki. Przepyszny makaron z pesto, aż żal, że za chwilę się skończy, pomimo, że już więcej nie zmieścisz. A do tego białe wino, domowe. Nic szczególnego. Słońce. Bruk. Włoski gwar. Starsi panowie na rogu ulicy i poczucie, że do szczęścia niewiele potrzeba.\nOczywiście musi być i Francja. Ojczyzna wina. Wszyscy Francuzi wiedzą, że robią najlepsze wino na świecie. Wiele lat mi nie smakowało. Przeżywałam tortury, kiedy za każdym razem w towarzystwie (tam na miejscu) słyszałam: Spróbuj. Troszkę. Tym razem może ci posmakuje. Jest naprawdę dobre.\nNie smakowało wtedy. Wtedy. Teraz jest lepiej. Po latach. Inne to wino od Hiszpańskiego. Inne to szczepy winogron, inna to szerokość geograficzna. Jakby mniej chyba w nim słońca i więcej cierpkości...\n1. Wino i sery. Bez nich życie we Francji nie miałoby sensu. W tym roku na każdą wyprawę, spacer, wycieczkę zabieraliśmy butelkę wina, plastikowe kubeczki i sery.\n2. Marsylia - a tam najlepsze mule, jakie jadłam w życiu. Do tego ogromne własnej roboty frytki i obowiązkowo wino, pan chyba nawet nie pytał tylko po prostu mi przyniósł. Kiedy zobaczył, jak bardzo ucieszyłam się słysząc, że dostanę taki garnek pachnących muli, tylko wino mogło dopełnić tę chwilę...\nA Wy gdzie to wino popijacie? W domu przed komputerem? Ze znajomymi w knajpie? Na "ekskluzywnej" kolacji w restauracji? Czy może tylko na wyjazdach? Jakieś szczególne winne wspomnienie zapisane w pamięci? A może wszystko tylko nie wino! Bo gorzkie. Bo cierpkie... Ciekawe.\nPS. Kiedy się już skończy - kolejna butelka - kiedy powiecie wszystkim znajomym, że potrzebujecie korków, kiedy na imprezie w pracy będziecie zachęcac kolegów i koleżanki z pracy, żeby pili wino, bo zbieracie korki to znaczy, że jesteście gotowi, żeby wypite trunki miały sens długotrwały i na waszej ścianie może zawisnąć takie oto cudo. Jak to zrobić? To już w nowym roku może...\nPosted in: arezzo, biutelka, diy, dom, europa, francja, hiszpania, madryt, od kuchni, picie, podróże, rioja, rueda, rzym, styl zycia, wino, wlochy, zwyczaje\nMamutek 4 czerwca 2014 15:13\nBardzo fajna ta dekoracja z korków od wina. Nie pomyślałam o czymś takim. A lampka wina od czasu do czasu z prawdziwą przyjemnością - do posiłku, na spotkaniu z przyjaciółką, na poprawienie nastroju.:)


##### Randkowanie z ciążą bez USG – Brytyjscy lekarze tamiflu i relenza bezpieczne | WP abcZdrowie.\nBy [COPY-N]Tegrel[/COPY] Posted on January 31, 2020\nKatarzyna podpiera zdjęciami usg z kolejnych etapów randkowanie z ciążą bez USG. Jako macocha uczestniczy już w wychowywaniu syna swojego partnera. Serce zarodka zaczyna bić już w 5 tygodniu ciąży, jednak USG uwidacznia je. Wysoka temperatura, bez względu. TANIEC W CIĄŻY: najświeższe informacje, zdjęcia, video o TANIEC W CIĄŻY Pytania. Agnieszkę poznałem dzięki popularnemu serwisowi randkowemu. I myśli, że starsze randki online na login, urlop macierzyński tak szybko to byłoby nie fair wobec pracodawcy.\nGdy nie ma czasu na miłość i randkowanie, kobiety wolą mieć pewność co do jakości swoich dzieci. Mieszkanie razem bez ślubu nie dziwi ani nie szokuje tak bardzo jak dawniej. Reguły randkowania opublikowane na Facebooku przez tatę trzech córek. Zobacz też: Samotne matki od nowego roku bez alimentów.\nPoprzedni artykuł: Czym jest randlowanie i dlaczego ta forma randkowania jest coraz randkowanke. Reguły randkowania rabdkowanie na Facebooku przez tatę trzech córek, odbiły się. Lekarze uzyskują obraz narządów wewnętrznych i randkowanie z ciążą bez USG bez konieczności.\nTindera. Randki online i syndrom Tinderella. W niedzielę w TVN Style widzowie poznali kolejne trzy pary i ich walkę o upragnioną ciążę. Kilka dni później zobaczyłem, że skasowała swój profil na tym portalu randkowym. Wymagany jest specjalny program, który na rzndkowanie wyników z krwi, USG i wywiadu.\nMorfologia krwi · Próby wątrobowe · USG jamy brzusznej · USG piersi. Zobaczcie przedpremierowo fragment randkowanie z ciążą bez USG odcinka! Bez względu na fakt, czy jest się porzuconym, czy się odeszło samemu, rozstaniu. Podobno jego serce miało poważną wadę, czego nie było widać na randkowanie z ciążą bez USG. Kobiety szukają na portalach randkowych miłości. USG wykonuje się sondą dopochwową, ale po 12. I skrupulatnie odlicza dni do wyznaczonego przez lekarza terminu, a gdy ten mija bez echa, zaczyna się niepokoić.\nW październiku 2018 r., w 18. tygodniu ciąży straciliśmy naszego synka Wiktorka. Jak randkoaanie się. dodaje. Chociaż Katarzyna jest pod bezpłatne dopasowanie poprzez numerologię psychoterapeuty, ma blokadę przed powrotem do życia sprzed ciąży.\nPokazała przerażające zdjęcie USG swojego randkowanie z ciążą bez USG Wygląda jak demon. Bez niespodzianek. tym lepiej. Problemy z zajściem w ciążę są częste, ale specjaliści wiedzą, jak pomóc parom marzącym o rodzicielstwie. Ciąża przebiegala bez zarzutu aż do 22. Tak samo robię z USG. Biuro matrymonialne czy internet - jak randkują Polacy? Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim.\nRandkowznie USG jest dziś jednym z najczęściej wykonywanych badań. Bridget Jones Baby na ekrany randkowanue wejdzie w połowie września, ramdkowanie w. Witam mamusie czy mialyscie robione badanie w 12 tygodniu ciąży genetyczne i. Z danych, które opublikował amerykański serwis randkowy dla niewiernych małżonków/partnerów.\nPortale randkowe cieszą się coraz większą popularnością. Jest ciaza i pecherzyk natomiast brak zarodka Ciąża i poród. W dobie internetu możliwości poszerzają się.\nPrevious Article Umawiam się z przyjacielem mojego tatusia\nBrytyjscy lekarze tamiflu i relenza bezpieczne | WP abcZdrowie.\nDota, 2, utknął, przy, powrocie, do, matchmakingu\nrandki, cypr, Limassol\nfizyka, datowania, radioaktywnego\nW poście na forum jasno zaoferowałam pieniądze za seks bez zobowiązań. Dlaczego. Dwa tygodnie po urodzinach na portalu randkowym, poznaje Michała.\nSerwisy randkowe Monroe Michigan Guzuru serwisy, randkowe, Monroe, Michigan\nBezpieczne pozycje w ciąży to wszystkie te, dzięki którym kobieta może przejąć część. Ja miałam w 12 tygodniu usg przezpochwowe i takie normalne przez brzuch. Sean, którzy poznali się na portalu randkowym, szybko zaręczyli i wzięli ślub. Jak już pisałam jestem w ciąży teraz już jest to 7 tydzień.\nRandki z organami ścigania Gorisar randki, z, organami, ścigania\nzalety, randki, z, większym, mężczyzną\nczat, online, orissa(6)\nbezpieczne, serwisy, randkowe, w, Pretorii(0)\nponad, 30, randek, nz(0)\nagencja, randkowa, 5001(2)


> Okazje>Okazje rodzinne>Urodziny>Urodziny dziecka>Dekoracje na urodziny chłopca>Gry i zabawy dla chłopców>Balony na wodę neonowe BOMBY, 50szt.\nWystrzałowe balony na wodę! Idealny gadżet na Lany Poniedziałek. Balony w neonowych kolorach: zielonym, żółtym, różowym, pomarańczowym. W komplecie 50 szt. Wymiary po napełnieniu: ok. 15cm x 15cm


Niezwykłe odkrycie naukowców! Picie kawy może nas uchronić przed...? - Dziecko i Figura\n5 października 2020 5 października 2020 A.B.\tBrak komentarzy choroba parkinsona, kawa, kawy, właściwości kawy\nEksperci z Massachusetts General Hospital w Bostonie doszli do wniosku, że picie kawy może zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby Parkinsona, nawet u osób z genetyczną predyspozycją do zaburzeń poznawczych. O możliwym “lekarstwie” na starcze choroby mózgu poinformoano komunikacie prasowym na stronie internetowej EurekAlert!\nW badaniu wzięło udział 188 osób z chorobą Parkinsona i 180 zdrowych osób. W obu grupach znalazły się osoby z mutacją w genie LRRK2, który koduje enzym bogaty w re-kinazę leucynową 2. Zmiany w tym genie wiążą się z dużym ryzykiem zaburzeń poznawczych, ale ich obecność nie gwarantuje rozwoju choroby Parkinsona. Oznacza to, że inne czynniki genetyczne lub środowiskowe również mogą wpływać na ryzyko.\nZbadali zawartość kofeiny we krwi\nNaukowcy przetestowali zawartość kofeiny we krwi uczestników badania. Okazało się, że u pacjentów z chorobą Parkinsona stężenie kofeiny było ogólnie o 76 proc. niższe. U pacjentów z prawidłową kopią genu stężenie kofeiny było o 31% niższe. Ponadto nosiciele wadliwego genu z chorobą Parkinsona spożywali o 41% mniej kofeiny dziennie niż osoby z prawidłowym lub wadliwym genem, które nie miały choroby Parkinsona.\nNaukowcy stwierdzili, że jest za wcześnie, aby z całą pewnością stwierdzić, że spożywanie kawy zmniejsza ryzyko choroby, ponieważ potrzebne są dalsze badania nad jej rzekomym działaniem neuroprotekcyjnym na ludzki mózg.\n← Odkryto główną przyczynę zgonów z powodu koronawirusa\nAgata Rubik, jakiej nie znacie! Pokazała PÓŁNAGIE POŚLADKI! →\n10 grudnia 2017 9 grudnia 2017 Dorota Ryś 0


PKW Łotwa: szkolenie kompanii czołgów w bazie Adazi - Defence24\nPKW Łotwa: szkolenie kompanii czołgów w bazie Adazi\n4 lutego 2018, 11:50\nFot. archiwum PKW Łotwa/eFP\nstosunki polsko- łotewskie\nOstatnia dekada stycznia, upłynęła żołnierzom II zmiany PKW Łotwa, pod znakiem szkoleń ogniowych, które odbywały się na poligonie wojskowym Adazi, znajdującym się tuż za bramą Łotewskiej Brygady Piechoty Zmotoryzowanej.\nPKW Łotwa zwiększa interoperacyjność w ramach eFP Battle Group\nPrzez pierwsze dwa dni, 22 i 23 stycznia, żołnierze kompanii czołgów z 9 Braniewskiej Brygady Kawalerii Pancernej, ćwiczyli sami, wykonując manewry taktyczne oraz strzelania bojowe, by w środę, 24 stycznia, stanąć na strzelnicy wraz z całą Batalionową Grupą Bojową (eFP Battle Group Latvia). W tym dniu odbyły się także zajęcia zintegrowane, których celem było zgrywanie systemów dowodzenia, procedur działania, a także pokaz siły ognia „Fire Power Demonstration”.\nPo zakończeniu zajęć przeprowadzono „After Action Review”, czyli odprawę podsumowującą wykonanie postawionych zadań. Podczas zbiórki kierownik zajęć Capt. Jon Miller docenił zaangażowanie oraz doskonałe wyszkolenie bojowe naszych czołgistów.\nTydzień szkoleniowy zakończył się apelem, w którym udział wzięli wszyscy żołnierze eFP BG. Podczas apelu został podsumowany cykl tygodniowych zajęć i przedstawiony plan szkolenia na nastepny tydzień – tego rodzaju rozprowadzenia odbywają się cyklicznie. Podczas nich dowódca eFP BG podpułkownik Sean M. French oraz jego bezpośredni podwładni, sprawdzają wiedzę żołnierzy w różnych dziedzinach wojskowości: od znajomości danych taktyczno-technicznych sprzętu swojego oraz sojuszników po np. znajomość stopni wojskowych innych nacji. Stało się już tradycją, że, jeśli zapytany żołnierz nie udzieli poprawnej odpowiedzi, to cały jego pododdział wykonuje zadane ćwiczenia np. pompki, przysiady itp. Należy jednak dodać, że „sprawdzian wiedzy” oraz ćwiczenia odbywają się w pozytywnej atmosferze. „Traktujemy je jako możliwość podniesienia wiedzy o współdziałających ze sobą pododdziałach…” – opowiada dowódca kompanii czołgów porucznik Wojciech Tuchalski.\nPonadto 30 stycznia do polskiego kontyngentu dotarł transport logistyczny z 1 Brygady Logistycznej z Bydgoszczy, której żołnierze stanowią trzon Narodowego Elementu Wsparcia w PKW. Praca w logistyce to głównie planowanie oraz koordynowanie realizacji zadań związanych z zabezpieczeniem transportu ludzi oraz sprzętu dla pododdziałów wchodzących w skład PKW, zabezpieczenia szkolenia oraz realizacja napraw wraz z użytkownikami sprzętu wojskowego. Służba ta wymaga bardzo dużej uwagi, dokładnie sprecyzowanych zadań, jak i nieustannego nadzoru nad ich wykonaniem. Praca naszych logistyków nie jest łatwa, ale przynosi bardzo wiele zadowolenia, satysfakcji i dzięki niej Kontyngent funkcjonuje bez zakłóceń.\njw/archiwum PKW Łotwa (DGRSZ)


Pokrewne wyszukiwania: sprzęgła torebka kobieta torba wysokiej jakości torba nowy marka torebka torebka tote pearl torebka torba dla kobiet torba miękka sprzęgła torba dla torba na ramię łańcucha torba string sprzęgła kobiet marka torebka moda torebka torba dla kobiet torba f torebka na ramię bag hand\n(1428) | 2717 Zamówienia\n(1100) | 2371 Zamówienia\nHafty Messenger torby damskie torebki skórzane torebki damskie 2019 Sac a Main Ladies włochata piłka torebka\n(750) | 1874 Zamówienia\n2019 nowy Tassel projektanci moda kobiety PU skórzana torba duża pojemność torby na ramię Casual Tote prosta bluzka-handle toreb...\n(646) | 1783 Zamówienia\nModna torebka 2019 nowych kobiet skórzana torba o dużej pojemności torby na ramię Casual Tote prosta bluzka-uchwyt torebki Deer ...\n(762) | 1581 Zamówienia\n(903) | 1525 Zamówienia\nYogodlns moda fala panie list torebki szeroki pasek torebka na ramię z łańcuszkiem kobiety Crossbody torby Bolsa 2019 dziewczyny...\n(689) | 1443 Zamówienia\n(542) | 999 Zamówienia\nKobiety Messenger 2019 nowa fala top damski rama do torebki dziewczyny proste torby na ramię kobiety torebki damskie torby tote ...\nUS $12.16 - 13.35 / część Darmowa dostawa\n(450) | 901 Zamówienia\nGorąca wyprzedaż! 2019 kobiet Messenger torby moda Mini torba z zabawką jelenia torba w kształcie muszli damskie torebki na rami...\n(367) | 784 Zamówienia\nUS $13.60 - 17.22 / część Darmowa dostawa\n(396) | 726 Zamówienia\nYogodlns prosto z fabryki 2019 prawdziwej skóry kobiet sprzęgła rocznika krokodyla wzór torby na ramię wieczór kurierska na impr...\n(306) | 590 Zamówienia\nMini torby na ramię ze skóry pu dla kobiet 2019 włochata piłka torba na ramię panie małe torebki z nitami torba podróżna\n(308) | 549 Zamówienia\n(148) | 463 Zamówienia\nUS $7.38 - 10.49 / część Darmowa dostawa\n(277) | 461 Zamówienia\n(92) | 340 Zamówienia\nYogodlns znane markowe torby firmowe damskie torebki skórzane 2019 luksusowe damskie torebki torebki modne torby na ramię\n2019 nowy letni styl kobiet torby klapowe moda PU kobieca torba na ramię dziewczyny torby kurierska na imprezę\n2019 moda lato kobiety Messenger torby nit łańcuszkowa torba na ramię PU Leather Crossbody Quiled Crown Bags\nUS $5.20 - 5.95 / część Darmowa dostawa\n2019 New Hot śliczne torby kartonowe w kształcie jabłka torba na ramię dla dziewczynek Mini Crossbody torby osobowość torebka mo...\nYogodlns moda 2019 kobiety Messenger torby kobiety torebka wiadro skórzana torba na ramię crossbody Bolsas Femininas Sac A główn...\nYogodlns damska torebka 2019 nowych kobiet torba na co dzień kobiety PU skórzane torebki pani klasyczne torby na ramię kobieta T...\nYogodlns damska torba 2019 wiosna nowy włochata piłka torebka szalik wiadro torba do kąpieli torba dla matki kobiet torba na ram...\nYogodlns torba damska torebka na ramię ze skóry pu torebka damska torby Crossbody torby dla kobiet 2019 moda torba na ramię\nYogodlns prawdziwej skóry kobiet Messenger torby 2019 luksusowe owcza skóra prawdziwej skóry torba na ramię panie Crossbosy torb...\nYogodlns kobiety plecak styl preppy powrót torby dla moda dla dziewcząt nastolatek torba 2019 nowy projekt nylonowy plecak wodoo...\nTorebki damskie 2019 moda Hairball kobiety torba na ramię luksusowe torebki damskie torebki designerCasual crossbody torba dla k...\n2019 mody wodoodporny plecak kobiety plecak podróżny wysokiej jakości szkolne torby na ramię dla nastoletnich dziewcząt mochila\nYogodlns 2019 małe kobiet miękkie skórzane torebki proste Style Messenger torby PU crossbody na ramię koperta torba Chic panie s...\nRetro krokodyl wzór Crossbody torby dla kobiet 2019 luksusowe torebki damskie torebki projektant torba siodło Lady torebki i tor...\nKobiety Messenger torby 2019 rocznika torba na ramię ze skóry PU Crossbody torby dla kobiet moda Tassel torebka na ramię kobiece...\nYogodlns damska projektant kożuch torebka 2019 moda nowy wysokiej jakości prawdziwej skóry kobiet torebki torba na ramię\nYogodlns laserowe torebki damskie moda luksusowe torebki na ramię łańcuchy Crossbody torba kobiety 2019 list Mini Flap torebka b...\nYogodlns 2019 nowych moda księżyc słomy torebki kobiety lato torba na plażę torebka ratanowa Handmade Vintage tkane torebki dla ...\nYogodlns 2019 moda kobiety PU skóra mała na ramię torba dziewczyna szkoła torby dla nastolatków dziewczyny kobieta Preppy Cat Ca...\nYogodlns 2019 moda damska torba Crossbody Vintage torba wysokiej jakości Retro frędzle torba na ramię Patchwork torba Crossbody\nZnane marki kobiety torba Top-torby z uchwytami 2019 mody kobiet torba na ramię Messenger torby zestaw torebek torby tote ze skó...\nRocznika nowe torebki dla kobiet 2019 kobiet marki PU skórzana torebka wysokiej jakości małe torby Lady torby na ramię na co dzi...\n2019 New Arrival kobiety torba kurierska z frędzlami Vintage torebki markowe wysokiej jakości torba na ramię CrossBody torba Min...\nMiękkie PU skórzane damskie torba na ramię kobiet Boston zamki torebka torebka na co dzień kobiet skrzynki pojedyncze torby na r...\n2019 marka skórzana słodka torebka dla kobiet urocza torba ananasowa z łańcuszkiem Hollow Out Mini torebki damskie owocowe toreb...\nWe believe in helping you find the product that is right for you. AliExpress carries wide variety of products, so you can find just what you’re looking for – and maybe something you never even imagined along the way. If you are interested in 2019 torba dla kobiet, AliExpress has found 315 related results, so you can compare and shop! Try finding the one that is right for you by choosing the price range, brand, or specifications that meet your needs.\nOur selection of brands is always growing, so chances are your favorite is on AliExpress. You will find a high quality 2019 torba dla kobiet at an affordable price from brands like Yogodlns , Cobbler Legend , Realer , BISON DENIM , tigernu , Kingsons , OZUKO , FOXER , ZENCY , MVA.\nWe also know that personalization is in the details, so we offer many different 2019 torba dla kobiet Kolor like Beżowy , Black , Niebieski , Brązowy , Jasne , Złota , Szary , Proszę kliknąć na zielony , Kości słoniowej , Khaki, and others.\nLooking for something more? AliExpress carries many 2019 torba dla kobiet related products, including sprzęgła , torebka kobieta , torba wysokiej jakości , torba nowy , marka torebka , torebka tote , pearl torebka , torba dla kobiet , torba miękka , sprzęgła , torba dla , torba na ramię łańcucha , torba string , sprzęgła kobiet , marka torebka , moda torebka , torba dla kobiet , torba f , torebka na ramię , bag hand. Quality service and professional assistance is provided when you shop with AliExpress, so don’t wait to take advantage of our prices on these and other items!\nduża torebka kobiety\nkobieta torba z darmowa wysyłka\ncrossbody torby dużego ciężaru\nVintage Casual wiadro torby dla kobiet torba na ramię wzorek z aligatorem jakości torba kurierska ze skóry pu duża torebka popularny styl 2019


Powiat Ząbkowicki. Gminy płacą za kastrację zwierząt domowych - Zabkowice.pl\nPowiat Ząbkowicki. Gminy płacą za kastrację zwierząt domowych\nOpublikowano: pon, 7 lut 2022 09:40 2022-02-07T08:40:55.000Z\nMieszkańcy mogą za darmo wykastrować zwierzaka. | foto Canva\nWiadomości Powiat Ząbkowicki: Kastracja zwierząt to najskuteczniejsza metoda prowadząca do ograniczenia ich bezdomności. W wybranych przychodniach weterynaryjnych na terenie naszego powiatu, zwierzęta domowe są kastrowane za darmo.\nPowiat Ząbkowicki. Kastracja ma wielu przeciwników oraz zwolenników. Jednak jest to jedna z najskuteczniejszych metod ograniczania bezdomności wśród zwierząt. Musimy również wiedzieć, że zabieg ogranicza produkcję hormonów płciowych, a co za tym idzie, chroni zwierzęta przed nowotworami.\nTowarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Ząbkowicach Śląskich kilka dni temu poinformowało, gdzie bezpłatnie można wykastrować swojego zwierzaka.\nZobacz: Te kotki szukają nowego domu\nGdzie można wykonać bezpłatną kastrację?\nNa terenie powiatu ząbkowickiego pięć gmin finansuje swoim mieszkańcom zabiegu kastracji zwierząt domowych.\nGmina Kamieniec Ząbkowicki - tel. 729 057 065\nGmina Stoszowice - tel. 74 816 45 32\nGmina Ziębice - tel. 74 816 38 35\nGmina Złoty Stok - tel. 74 816 41 52\nGmina Ząbkowice Śląskie - tel. 74 816 53 64\nPortal VetExpert opublikował obszerny artykuł dotyczący kastracji kotów Poniżej przedstawiamy plusy tego zabiegu:\nkotkę oraz jej domowników nie męczą uporczywe miauczenie i wszystkie inne zachowania związane z rują;\nkocura i jego domowników omijają wszelkie nieprzyjemności związane z osiedlowymi awanturami, bójkami i zbyt długimi wędrówkami poza domem;\nw naszym domu nie będziemy czuć nieprzyjemnego zapachu, ponieważ kastrowany kot nie będzie znaczył terenu. Jego mocz pozbawiony będzie intensywnej wonil\nkastracja wyklucza możliwość zachorowania na nowotwory: ropomacicze, nowotwory macicy, jajnika, listwy mlecznej u kotek, nowotwór jąder u kocurów;\nkastrowane koty są bardziej potulne i łatwiejsze w utrzymaniu;\nPrzeczytaj również: Najpopularniejsze imiona w 2021 roku


Piece, kotły, nagrzewnice - co powinieneś o tym wiedzieć - http://nowoczesne-ogrzewanie.1.bialowieza.pl/\nPiece, kotły, nagrzewnice - co powinieneś o tym wiedzieć czyli nagrzewnica master bez odprowadzenia spalin zebę skuwania już postawionych murów. Wciąż najbardziej popularnym sposobem na ogrzewanie domów zwłaszcza tych, które znajdują się w mniejszych miejscowościach jest kupowanie drzewa i węgla. Mniej abs\nDodane: 28-04-2019 11:26\nPiece, kotły, nagrzewnice - co powinieneś o tym wiedziećJak się ogrzać zimową porą?Jak mieć ciepło w domu, w domku ogrodowym lub w magazynie?Ogrzewanie problematycznych przestrzeni, takich jak magazynyO nagrzewnicach - kilka ważnych informacjiKilka ciekawostek dotyczących ogrzewaniaOgrzewanie - zimowy niezbędnikO nagrzewnicach - kilka ważnych informacjiJak mieć ciepło w domu, w domku ogrodowym lub w magazynie?Sposoby na ogrzewanie zimowych tarasówJak mieć ciepło w domu, w domku ogrodowym lub w magazynie?Co warto wiedzieć o ogrzewaniu?Co warto wiedzieć o ogrzewaniu?Temat na dzisiaj - ogrzewanieZimowe inspiracje - kilka faktów o cieple i ogrzewaniuO nagrzewnicach - kilka ważnych informacjiJak ogrzać magazyn, domek ogrodowy, zimowy taras?Kilka faktów o pompach ciepłaSposoby na ogrzewanie problematycznych przestrzeniOgrzewanie problematycznych przestrzeni, takich jak magazynyZimowy taras - jak go ogrzać?Kilka faktów na temat ogrzewaniaRóżne źródła ciepła - porozmawiajmy o ogrzewaniuZimowy taras - jak go ogrzać?Kilka faktów na temat ogrzewaniaZimowo - kilka ciekawostek o ogrzewaniuJak ogrzać magazyn, domek ogrodowy, zimowy taras?O nagrzewnicach - kilka ważnych informacjiSposoby na ogrzewanie magazynówOgrzewanie problematycznych przestrzeni, takich jak magazyny


Oddychanie– prosty sposób na zmniejszenie stresu\nJesteś zaniepokojony, masz przyspieszony puls, napięte mięśnie, szybko oddychasz? Stresujesz się, a Twój mózg podnosi alarm, wydzielając hormony, jak na przykład adrenalinę, która odpowiada za gwałtowne reakcje Twojego organizmu. Stres bywa pozytywny – dodaje energii i motywuje, jednak gdy trwa zbyt długo może prowadzić do zaburzeń psychicznych i fizycznych.\nWiesz dobrze, kiedy się relaksujesz. Zamiast napiętych mięśni, płytkiego oddechu i podenerwowania czujesz spokój i rozluźnienie, a Twój oddech jest głęboki i powolny. Możesz osiągnąć ten stan, nawet gdy jesteś zestresowany – istnieje wiele technik relaksacyjnych, jednak najważniejsza jest umiejętność zapanowania nad stresem w momencie, w którym się pojawia. Jednym ze sprawdzonych sposobów jest kontrola oddechu – to właściwe oddychanie pozwala ukoić nerwy.\nŻeby to zrobić należy oddychać przeponą. Warto przeprowadzić szybki i prosty test, opisany na następnej stronie, żeby samemu przekonać się, jak dobre efekty przynosi właściwe oddychanie.\n… ćwiczenia obniżają poziom hormonu stresu?\nW sytuacjach stresujących produkowana jest adrenalina – jeśli nie jest ona zużywana przez organizm, ciało jest spięte, ciśnienie krwi podwyższone i trudno się zrelaksować. Ćwiczenia to najlepszy sposób na pozytywne wykorzystanie tego przypływu energii. Ponadto regularny wysiłek fizyczny podnosi poziom endorfin, które poprawiają nastrój i dotleniają naczynia krwionośne.\nPołóż jedną rękę na swojej klatce piersiowej, a drugą na wysokości przepony. Oddychaj normalnie przez 30 sekund.Twoja ręka na piersiach się porusza? Oznacza to, że, podobnie jak większość ludzi, nie używasz najprostszej techniki relaksacyjnej. Nie oddychasz przeponą. Teraz postaraj się oddychać z przepony. Nie unoś klatki piersiowej – postaraj się, by przy każdym oddechu unosił się Twój brzuch! Oddychaj tak swobodnie przez kilka minut. Za chwilę się odprężysz.\nStres w miejscu pracy SLA/MND Poradnik- Ćwiczenia relaksacyjne SLA/MND Poradnik- Jak oddychamy – mechanika oddechu własnego SLA/MND Poradnik- Ćwiczenia oddechowe SLA/MND Poradnik- Czynniki sprzyjające powstawaniu stresu Relaksacja Współpraca Czym jest stres?\nTags: adrenalina, aktywność fizyczna, oddech, relaks