10 Najlepszych Ofert na Transport w Krasnymstawie, 2019\nNajlepsze Oferty na Transport w Krasnymstawie, 2019\nJeśli jeszcze szukasz ekspertów od transportu chłodniczego to zaufaj doświadczeniu Reiden Uslugi Transportowe Radoslaw Hanaka. Krasnystaw to dominujący rejon ich codziennej aktywności. Zadzwoń, aby otrzymać ofertę.\nTransport Ciężarowy Zenon Kister\nGdy poszukujesz rewelacyjnej usługi transportowej w dobrej cenie to firma Transport Ciężarowy Zenon Kister jest dla Ciebie idealna. Mają odpowiednią kadrę do realizacji Twoich wymagań z dziedziny transportu ciężarowego. Już nie trać czasu i zadzwoń od razu - gwarancja zadowolenia!\nWciąż potrzebujesz specjalisty od transportu chłodniczego? Skorzystaj z wieloletniego doświadczenia Lumar transport. Będziesz się cieszyć z dobrze wydanych pieniędzy. Aby otrzymać szczegółowe informacje skontaktuj się od razu - możesz tylko zyskać.\nW dalszym ciągu szukasz specjalisty od transportu chłodniczego? Skorzystaj z kwalifikacji KMR sc. Z pewnością dołączysz do grona zadowolonych Klientów. Ustal pasujący termin od razu!\nPL Mail to prawdziwi profesjonaliści w dziedzinie transportu. Swoje usługi oferują w okolicy powiatu krasnostawskiego. Nie czekaj - skontaktuj się i otrzymaj ofertę, która Cię usatysfakcjonuje.\nTransport krajowy, międzynarodowy <3.5t Firanki, wywrotki\nPorównanie cen i kosztów transportu w Krasnymstawie\nSzukasz cen, cenników, kosztów lub kosztorysu transportu? A może interesuje Cię najtańsza oferta w Krasnymstawie? Złóż zapytanie, a firmy transportowe z Krasnegostawu sami prześlą Ci wyceny.\nInne pobliskie usługi: transport do anglii Kraśnik, drewno kominkowe Lubartów, dam zlecenia transportowe Puławy\nJeżeli szukasz rewelacyjnej ceny usług względem jakości wykonania to profesjonaliści z Pisarski Waldemar Autohandel są dla Ciebie idealni. Umów się na rozmowę jak najszybciej, aby uzyskać więcej szczegółów.\nWłaśnie wybierasz godnego zaufania specjalistę, dzięki któremu wprowadzisz w życie swoje plany? PRIMA Rzemińska Małgorzata z Krasnegostawu jest na to skuteczną metodą. Dłużej nie trać czasu i poproś o ofertę - na pewno będziesz zadowolony!\nW przypadku, gdy potrzebujesz profesjonalnej usługi transportowej w dobrej cenie to firma USŁUGI STOLARSKO CIESIELSKIE jest dla Ciebie idealna. Mają wykwalifikowanych fachowców do realizacji Twoich wymagań z zakresu transportu ciężarowego. Przedstawią Ci dobrą ofertę - sprawdź już dziś, nie pożałujesz.\nStarasz się odnaleźć dobrego fachowca od rewelacyjnych usług transportowych z Krasnegostawu, który pomoże zrealizować Ci Twoje zlecenie? Firma Spółka Cywilna Demczuk Piotr Płowaś Marian jest Twoim rozwiązaniem. Napisz w krótkim formularzu czego potrzebujesz i poznaj dobrą ofertę spełniającą Twoje wymagania.\nWyszukanie znakomitej firmy transportowej to nie jest prosta sprawa, dlatego warto zainteresować się Handel Usługi Marek Gąska - to prawdziwi fachowcy działający na terenie Krasnegostawu, którzy znają się na swojej robocie jak mało kto. Dłużej nie zwlekaj i skontaktuj się teraz - gwarancja zadowolenia!\nUwierz fachowcom w dziedzinie transportu ciężarowego i zatrudnij Prystupa Paweł. Perfekcja z jaką wykonują powierzone im zadania, zachwyci każdego. Napisz w krótkim formularzu czego potrzebujesz i poznaj dopasowaną ofertę spełniającą Twoje oczekiwania.\nZaufaj specjalistom w dziedzinie transportu towarowego i zatrudnij Bogusław Piwko Firma Handlowo Usługowa. Dokładność z jaką wykonują powierzone im zadania, zadowoli wszystkich. Zadzwoń, a otrzymasz ofertę, która Cię zaskoczy - na plus.\nChcesz znaleźć godnego uwagi partnera, dzięki któremu wprowadzisz w życie swoje plany? PPHU Auto Travel S.C. Małgorzata Kopeć Marek Kopeć z Krasnegostawu jest na to skuteczną metodą. Zdecyduj się szybko - przedzwoń i otrzymaj ofertę, która na pewno Ci się spodoba.\nZaufaj ekspertom w dziedzinie transportu drogowego i zatrudnij Leszek Jaremek Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Big Trans. Precyzja z jaką wykonują powierzone im zadania, zadowoli każdego. Żeby otrzymać dokładną wycenę skontaktuj się już teraz - to Ci się opłaci.\nTa firma świadczy doskonałe usługi transportowe i inne usługi z zakresu transportu na terenie miejscowości Krasnystaw oraz sąsiednich powiatów. Mają propozycję dla każdego - sprawdź już dziś.\nJeśli interesują Cię opinie na temat transportu, szukasz porad lub ofert skontaktuj się ze specjalistami z Krasnegostawu. Otrzymasz fachową pomoc oraz oferty na realizację zakupu potrzebnych Ci usług transportowych. Już teraz wyślij zapytanie do profesjonalistów z Oferteo i poznaj najlepsze rozwiązania.\nPatrix Sławomir Dobosz\nZaufaj ekspertom w dziedzinie transportu towarowego i zatrudnij Beata Bęben. Dokładność z jaką wykonują powierzone im zadania, usatysfakcjonuje najbardziej wymagających. Zarezerwuj termin bez zbędnej zwłoki!\nChcesz znaleźć rzetelnego partnera, dzięki któremu osiągniesz swój cel? Ptak Jadwiga z Krasnegostawu będzie najszybszą drogą. Spełniają oczekiwania najbardziej wymagających Klientów.\nNa wypadek jeśli wciąż potrzebujesz profesjonalistów od transportu całopojazdowego to trafiłeś w dobre miejsce - Manachiewicz Aldona jest do Twoich usług. Krasnystaw i pobliske miasta to teren, na którym koncentrują swoje działania. Zdecyduj się od razu - skontaktuj się i otrzymaj niezobowiązującą ofertę, która spełni Twoje wymagania.\nPlanujesz wybrać wartego uwagi profesjonalistę do realizacji swoich planów? Pt Tajmaks Adam Makara jest na to najlepszym rozwiązaniem. Określ na czym Ci zależy, aby otrzymać dopasowaną ofertę spełniającą Twoje oczekiwania.\nTomasz Kozorys oferuje swoje usługi zapewniając bezpłatne konsultacje na temat możliwych opcji współpracy. Koncentruje się na Klientach z rejonu Krasnegostawu i z sąsiednich miast. Wystarczy, że zadzwonisz, a otrzymasz wycenę, która z całą pewnością będzie godna Twojej uwagi.\nAgora Mariusz Sobstyl\nNie wątp w doświadczoną kadrę Agora Mariusz Sobstyl. Ta uznana firma logistyczna jest szanowana w branży w miejscowości Krasnystaw za kompletne realizowanie usług transportowych. Wykonaj jeden telefon, a otrzymasz ofertę, która na pewno zrobi na Tobie dobre wrażenie.\nPHU Kurek & Kurek s.c.\nDzięki przykładaniu dużej wagi do realizacji usługi transportowej PHU Kurek & Kurek s.c. przewyższa konkurentów. Renomę budują polecenia spełnionych odbiorców. Napisz w krótkim formularzu czego potrzebujesz, aby otrzymać dobrą ofertę spełniającą Twoje oczekiwania.\nSzymaniak Dorota Usługi Transportowe i Asenizacyjnehandel Artykułami Rolo Budowlanymi\nUwierz w fachowość Szymaniak Dorota Usługi Transportowe i Asenizacyjnehandel Artykułami Rolo Budowlanymi. Ta znana firma transportowa jest rozchwytywana w branży w rejonie Krasnegostawu za dokładne podejście do usług transportowych. Jeśli chcesz poznać szczegółową wycenę skontaktuj się już teraz - warto.\nZ chwilą, gdy będziesz szukać rewelacyjnej usługi transportowej w dobrej cenie to Dominik Andrzej są dla Ciebie idealni. Mają najlepszych specjalistów do sprostania Twoim oczekiwaniom z zakresu transportu drogowego. Zapytaj o ofertę dopasowaną do Twoich potrzeb i sprawdź co firma może zaoferować.\nSzukasz profesjonalistów od transportu drogowego? Zaufaj wykwalifikowanym pracownikom Podgórniak Lucjan. Zadzwoń, a otrzymasz wycenę, która na pewno zrobi na Tobie dobre wrażenie.\nGdy poszukujesz dobrej współpracy to profesjonaliści z Express Bus Czuba Teresa Piotr Czuba Spółka Jawna perfekcyjnie pasują do Twojego zlecenia. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą - to Ci się opłaci.\nNadal szukasz profesjonalistów od transportu drogowego? Wykorzystaj kompetencje Czesław Iwańczuk Wynajem Autokarów Iwa Travel. Będziesz się cieszyć z dobrze wydanych pieniędzy. Zapraszamy do kontaktu - nie pożałujesz.\nTa znakomita firma logistyczna z miejscowości Krasnystaw to prawdziwi fachowcy, z którymi warto współpracować, gdyż mają niezbędne doświadczenie. Spełniają oczekiwania najbardziej wymagających Klientów, dlatego ich wybór na pewno będzie dobrą decyzją.\nOferuje usługi transportowe od kilkunastu lat, przede wszystkich na obszarze miejscowości Krasnystaw, ale także przyległych miast. Podejmij decyzję od razu - zatelefonuj i otrzymaj wstępną ofertę, która spełni Twoje wymagania.\nZ chwilą, gdy będziesz szukać pierwszorzędnej usługi transportowej w dobrej cenie to Keam Usługi Wielobranżowe są dla Ciebie idealni. Mają odpowiednią kadrę do realizacji Twoich wymagań z dziedziny transportu drogowego. Realizują wymagania nawet najbardziej wymagających Klientów.\nNadal potrzebujesz specjalisty od transportu ciężarowego? Zaufaj wykwalifikowanym pracownikom Uslugi Transportowe Maciej Pirog. Z pewnością dołączysz do grona zadowolonych Klientów. Nie trać czasu - zadzwoń do nich, aby otrzymać wycenę.\nPiotr Sekuła świadczy swoje usługi na atrakcyjnych warunkach. Koncentruje się na Klientach z rejonu Krasnegostawu i z sąsiednich miast. Ażeby otrzymać wycenę skontaktuj się dziś - to Ci się opłaci.\nSprawdź wieloletnie doświadczenie Podolak Tomasz. Ta znana firma transportowa jest szanowana w branży na terenie Krasnegostawu za kompletne podejście do usług transportowych. Jeszcze dzisiaj skontaktuj się z nimi, aby poznać wycenę.\nJeszcze poszukujesz specjalisty od transportu drogowego? Skorzystaj z kwalifikacji Waldemar Kasprzak Prywatna Komunikacja Autokarowa. Gorąco zachęcamy do kontaktu - bez wątpienia warto.\nNamierzenie dobrej firmy logistycznej nie jest proste, dlatego polecamy Ci Piotr Czarniecki - to prawdziwi fachowcy w kwestii transportu działający na terenie Krasnegostawu, którzy znają się na swojej robocie jak nikt inny. Już nie zwlekaj i skontaktuj się od razu - gwarancja zadowolenia!\nJeżeli poszukujesz rewelacyjnej współpracy to profesjonaliści z Marek Ćwirta perfekcyjnie pasują do Twojego zlecenia. Zapraszamy do zadawania pytań - nie będziesz żałować.\nStadnik Jacek Kwadrat Tour\nSprawdź doświadczoną kadrę Stadnik Jacek Kwadrat Tour. Ta uznana firma logistyczna jest rozchwytywana w branży w miejscowości Krasnystaw za szczegółowe wykonywanie usług transportowych. Już teraz umów się z nimi na rozmowę.\nPrzygotowanie transportu chłodniczego będzie przyjemnością jeśli zatrudnisz tych fachowców. Antoni Patyk ma profesjonalne podejście do każdego zlecenia, które zachwyci najbardziej wymagających. Zdecyduj się szybko - przedzwoń i otrzymaj wycenę, która spełni Twoje wymagania.\nSzukasz profesjonalistów od transportu całopojazdowego? Skorzystaj z wykwalifikowanej kadry Jarosław Furgała Jaro. Chwyć za telefon i skontaktuj się, a otrzymasz ofertę, która na pewno zrobi na Tobie dobre wrażenie.\nPopularne frazy: trans usługi Krasnystaw, usługi transportowe cennik Krasnystaw\nPodobne zlecenia: zlecenia transportowe Krasnystaw, giełda transportowa Krasnystaw, giełda trans Krasnystaw, transport kontenerów Krasnystaw, wolne ładunki Krasnystaw


PRODIŻ POJEDYNCZY Prumel PE3-600 | www.kupujemy.pl porównanie cen\nod 157.96 zł do 189.99 zł Znaleziono 3 ofert\nProdiż PRUMEL PE-3-600 + DARMOWY TRANSPORT! PRUMEL\nProdiże / Do Kuchni / Agd Małe\nPrumel PE-3-600 + Sznur PE-3-600 + Sznur Prumel\nPrumel PE-3-600 + Sznur - odbierz w sklepie!\nCena od: 195.01 zł Porównanie cen »


na ssaki medyczne\nZwracamy się do ludzi o wielkim sercu o pomoc w zgromadzeniu funduszy na zakup ssaków medycznych.\nDla naszych podopiecznych jest to sprzęt niezbędny. Najważniejszym zadaniem ssaka jest odsysanie różnego typu wydzielin takich jak: ślina, krew, śluz, ropa, wymiociny i inne płyny. Są niezbędnym wyposażeniem dla pacjentów, którzy mają problemy z zaleganiem plwociny czy śluzu w górnych drogach oddechowych.\nNasze hospicjum działa już od 12 lat, nasze ssaki przestają działać po tylu latach.\nPilnie potrzebujemy 5 takich urządzeń.\nMedela Clario AC/DC Ssak medyczny akumulatorowy\ncena to około 3600 zł\nZbiórka na naszym FB


Ostateczny kształt Wspólnej Polityki Rolnej, jaka w U nii Europejskiej ma obowiązywać po 2020 r., nie jest jeszcze przesądzony. Intensywnym pracom nad jej podstawowymi zasadami towarzyszą obecnie niepokoje, dotyczące możliwości drastycznych cięć w budżecie rolnym i wynikających stąd dużych zmian w poszczególnych programach i funduszach. Informację na temat przebiegu prac nad reformą WPR, a także uwarunkowaniami i podstawowymi problemami dotyczącymi przyszłości WRP przedstawił w Warszawie dr Czesław Siekierski, przewodniczący Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Parlamencie Europejskim. Z obszernej wypow więcej » Czytaj za darmo! »\nzorganizowanej przez Polską Federację Producentów Żywności Związek Pracodawców i kwartalnik FOODLex, konferencji szkoleniowej "Produkcja środków spożywczych w świetle wymagań prawnych i wytycznych", która odbyła się 1 marca br. w Warszawie, uczestniczyło kilkuset producentów, reprezentujących większość branż przemysłu spożywczego. Tak liczny udział producentów dowodzi, że znajomość przepisów i wytycznych związanych z bezpieczeństwem żywności, obok wiedzy dotyczącej technologii czy ekonomiki, jest czynnikiem warunkującym sukces firmy. Świadome lub nieumyślne zlekceważenie tego aspektu działalności produkcyjnej może mieć katastrofalne skutki nie tylko w postaci utraty dobrego wizerunku firmy, ale także bankructwa z powodu dolegliwych kar. Trzeba bowiem pamiętać, że na straży bezpieczeństwa żywności stoi nie tylko Prawo żywnościowe, ale także Kodeks Karny i więcej » Czytaj za darmo! »\nPrzy Krajowej Izbie Gospodarczej powstała Krajowa Rada Rolnictwa Ekologicznego, jako odpowiedź na liczne sygnały wskazujące na potrzebę funkcjonowania takiej instytucji, która zajmowałaby się kompleksowo rozwojem polskiego rolnictwa ekologicznego. Promujemy polską żywość na wielu rynkach zagranicznych i widać, że jest bardzo duże zainteresowanie produktami ekologicznymi z Polski - powiedział podczas pierwszego spotkania, które odbyło się 30 stycznia br. Andrzej Arendarski, prezes KIG. Zdaniem prezesa Arendarskiego ten rynek będzie się też szybciej rozwijał w Polsce, ponieważ chcemy jeść żywność na więcej » Czytaj za darmo! »\nW Szwajcarii w 2017 r. odnotowano udane zbiory zbóż chlebowych. Sprzyjała im mała ilość opadów i duża liczba dni z wysoką temperaturą. Zebrano 470 tys. ton ziarna, a więc więcej niż wynosi średnia z ubiegłych lat. Pozwoliło to odbudować zapasy magazynowe, które zostały uszczuplone na skutek nieudanych zbiorów w 2016 r. Dodatkowo sprowadzono 70 tys. ton ziarna w ramach kontyngentu celnego (partia importowanego ziarna z obniżonym cłem) oraz 13 tys. ton ze stref wolnocłowych. Sprzyjało to nadwyżce surowca na rynku. Cechy jakościowe ziarna pochodzącego ze zbiorów 2017 r. były lepsze niż średnie z pięciu ostatnich lat. Gęstość w stanie zsypnym i liczba opadania były na poziomie długoletniej średniej, natomiast zawartość białka i wskaźnik sedymentacyjny o 6-7 jednostek wyższe. Po więcej » Czytaj za darmo! »\nSkrobia jest głównym polisacharydem zapasowym ziarna zbóż, o wzorze sumarycznym (C6H12O5)n. W ziarnie żyta skrobia znajduje się tylko w bielmie i jej zawartość wynosi od 56 do 64% s.m. . Skrobia żytnia, podobnie jak skrobia innych rodzajów zbóż, zbudowana jest z dwóch frakcji - amylozy i amylopektyny [20, 22]. Amyloza jest liniowym polimerem złożonym z 300-1000 cząsteczek α-D- -glukozy połączonych wiązaniami α-1-4- -glikozydowymi (rys. 1) [1, 21, 52]. Masa cząsteczkowa amylozy kształtuje się w zakresie od 40 do 162 kDa . W skrobiach żytnich wyizolowanych przez Gomand i in.  zawartość amylozy wynosiła od 22,4 do 24,9% s.m. W cząsteczce amylopektyny występuje taki sam prosty łańcuch glukozowy jak w amylozie, do którego dodatkowo co 30-40 reszt glukozowych, za pomocą wiązań α-1-6-glikozydowych, przyłączone są łańcuchy boczne (rys. 2) [1, 21, 52]. Jak podaje Gąsiorowski  masa cząsteczkowa amylopektyny kształtuje się w przedziale od 97 do 1620 kDa. Amylopektyna występuje na zewnątrz ziarenek skrobiowych. Jej boczne łańcuchy występujące w formie spiralnej, połączone w tak zwane podwójne helisy, tworzą strukturę krystaliczną. Amyloza natomiast zawarta jest wewnątrz ziarenek skrobiowych tworząc obszary amorficzne . Oprócz amylozy i amylopektyny skrobia zawiera również niewielkie ilości tłuszczu i białka [13, 22]. W badaniach przeprowadzonych przez Gomand i in.  skrobie wyizolowane z mąki żytniej zawierały od 0,33 do 0,36% s.m. tłuszczu oraz od 0,01 do 0,04% s.m. białka. W skrobi żytniej znajdują się również niewielkie ilości (około 0,5%) składników mineralnych, takich jak: wapń, magnez, fosfor, potas, sód. Spośród nich najważniejszy jest fosfor występujący w formie kwasu fosforowego połączonego z tłuszczem [20, 47]. Rys. 2. Budowa amylopektyny. Rys. 1. Budowa amylozy. 26 2/2018 ZBOZOWO MŁYNARSKI PRZEGLAD NAUKA - NAUKA - NAUKA - NAUKA - NAUKA - NAUKA Skrobia czysta (natywna) j więcej »\nW ostatnich latach obserwuje się rosnące zainteresowanie konsumentów żywnością funkcjonalną, czyli taką, która oprócz funkcji odżywczej wywiera dodatkowo, naukowo udowodniony, korzystny wpływ na organizm człowieka. Na rynku znajduje wiele rodzajów takiej żywności, przy czym w najszerszym asortymencie występują produkty pochodzenia roślinnego. Wśród nich ilościowo dominują produkty zbożowe, w obrębie których znacząca ich część to produkty wysokobłonnikowe. Przykładem tych ostatnich są otręby otrzymywane zarówno ze zbóż chlebowych (pszenica i żyto), jak i niechlebowych (owies, jęczmień, ryż czy kukurydza) o różnym stopniu przetworzenia. Jeszcze nie tak dawno otręby, produkt uboczny powstały w procesie przemiału ziarna, przeznaczano głównie na cele paszowe, natomiast obecnie w wielu krajach zaliczane są do naturalnej żywności funkcjonalnej. Otręby stanowią mieszaninę zewnętrznych części ziarna o różnym stopniu rozdrobnienia. W ich skład wchodzą okrywa owocowa, okrywa nasienna, warstwa aleuronowa oraz w zależności od stopnia ich czystości tylko peryferyjne tkanki bielma (warstwa subaleuronowa) lub warstwa subaleuronowa wraz tkankami bielma środkowego i zarodka. W licznych pracach udowodniono, że te części anatomiczne ziarna są najbardziej zasobne w składniki bioaktywne, takie jak: makro- i mikroelementy, witaminy, błonnik pokarmowy, w tym arabinoksylany, β-glukany i fruktany oraz kwasy fenolowe, fitosterole, alkilorezorcynole, fityniany, foliany, betainy, trigonelina, lignany itd. [3, 11, 12, 15, 16]. Dzięki obecności tych składników oraz ich wzajemnej kombinacji otręby mają korzystny wpływ na niektóre funkcje organizmu, co udokumentowano w wielu badaniach klinicznych [2, 13, 14, 19]. Wykazano m.in., że systematyczne spożywanie otrąb poprawia gospodarkę lipidową, zapobiega i wspomaga leczenie miażdżycy, zmniejsza ryzyko nowotworów jelita grubego, kamicy żółciowej, pomaga w oczyszczaniu organizmu z metal więcej »\nSektor młynarski, jak wiele innych branż w U SA, stoi w obliczu znaczącej redukcji siły roboczej należącej do generacji baby boomers (urodzonych w latach 1946-1964), w związku z przechodzeniem na emeryturę. Od 1 stycznia 2011 r. codziennie kończy aktywność zawodową w U SA ok. 10 000 osób i według szacunków trend ten ma trwać do 2030 r. 50% obecnie zatrudnionych w branży młynarskiej może w ciągu najbli więcej » Czytaj za darmo! »\nNiemiecka firma Ambros Schmelzer & Sohn GmbH & Co. KG (z siedzibą w Waldershof) produkuje urządzenia wykorzystywane przy czyszczeniu i wentylacji magazynowanego ziarna zbóż. Oferuje m.in. podpodłogowe systemy przewietrzania ziarna w magazynach płaskich, półokrągłe kanały i opatentowane rury teleskopowe. Zygzakowy separator powietrzny znalazł się w grupie urządzeń nagrodzonych srebrnymi medalami za innowacje podczas targów Agritechnica w H anowerze w roku 2013. więcej » Czytaj za darmo! »\nSzybkie metody oznaczania mykotoksyn to takie, które pozwalają uzyskać wynik w czasie krótszym niż 0,5 h, bez konieczności stosowania drogich urządzeń i udziału wysoko wykwalifikowanych analityków. Są one coraz częściej stosowane w przemyśle w celu szybkiego stwierdzenia, czy niepożądana substancja jest obecna w określonej partii materiału. Jeżeli w danym miejscu często wykonuje się pojedyncze oznaczenia, zalec więcej » Czytaj za darmo! »\nNa świecie 1 na 9 osób cierpi na chroniczne niedożywienie, a jednocześnie co roku 1,3 mld ton żywności ulega zniszczeniu, z czego większość właśnie w tych regionach, gdzie panuje głód. Część produktów żywnościowych marnuje się w krajach bogatych, ale ponad połowę strat notuje się na etapie obrotu i przechowywania surowców rolnych po zbiorach. W ostatnich latach jedna z największych na świecie amerykańskich firm agrobiznesu "Archer Daniels Midland", z siedzibą w Chicago, podjęła inicjatywę (ADM) na rzecz redukcji strat zebranych z pola plonów, poprzez utworzenie w 2011 r. (kosztem 10 mln USD) więcej » Czytaj za darmo! »\nGS "Samopomoc Chłopska" w Ozorkowie jest przykładem jak mądrą polityką finansową i właściwym dostosowaniem się do zmieniających się warunków rynkowych można nie tylko przeprowadzić Spółdzielnię przez trudny okres gospodarczy, ale także zrobić z niej kwitnącą wiejską jednostkę handlowo- produkcyjną. Jakość i dbałość o klientów pozwoliły nam przetrwać W ciągu ostatnich 30 lat Spółdzielnia uniknęła losu wielu podobnych jednostek i przetrwała trudny okres, dzięki trzem zasadom, które konsekwentnie wprowadzano w życie: po pierwsze - uczciwość wobec spółdzielców i rolników. Oferowaliśmy i oferujemy np. nadal bardzo dobre jakościowo, więcej » Czytaj za darmo! »\nUstawa o GMO znowelizowana Zwiększyć bezpieczeństwo zdrowia ludzi i środowiska, poprzez wprowadzenie mechanizmów umożliwiających skuteczną kontrolę i ewentualne ograniczanie upraw GMO - zakłada znowelizowana przez Sejm ustawa o mikroorganizmach i GMO. Ustawa wprowadza szczegółowe rozwiązania prawne, które mają z polskiego rolnictwa wykluczyć wszystkie uprawy genetycznie modyfikowane - zgodnie z dewizą "Rzeczpospolita Polska jest wolna od GMO". Sejm głosował nad 9 poprawkami Klubu Kukiz’15. Została przyjęta tylko jedna, rekomendowana przez połączone komisje: środowiska i rolnictwa. Dotyczy ona podniesienia dolnej granicy kary pozbawienia wolności dla osoby, która w wyniku wprowadzania uprawy GMO spowodowała zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi z 3 miesięcy do 2 lat. Górna granica to 5 lat. Według przepisów, aby wpisać uprawę do rejestru, trzeba mieć zgodę wszystkich właścicieli nieruchomości położonych w promieniu 30 km od granic zewnętrznych działki, na której planuje się uprawę GMO. Potrzebna jest też dokumentacja potwierdzająca, że uprawa nie będzie miała negatywnego wpływu na bezpieczeństwo środowiska oraz opinia akceptująca zamiar uprawy, wydana przez radę gminy, radę powiatu i sejmik województwa. Dodatkowo, obszar, na którym planuje się uprawę GMO, nie może znajdować się w mniejszej odległości niż 30 km od ustanowionych form ochrony przyrody. Nowelizowana ustawa wobec naruszających przepisy, przewiduje grzywny i kary pozbawienia wolności od trzech miesięcy do 12 lat, w zależności od przewinienia. Ustawa o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektóryc więcej »


ul. Akademicka 2a, pok. 287, 44-100 Gliwice\nPolitechnika Śląska > Jednostki > Kolegium Studiów\nWitamy na stronie internetowej Kolegium Studiów.\nKolegium Studiów jest jednostką ogólnouczelnianą o symbolu organizacyjnym RJO3. Zostało utworzone z dniem 1 października 2019 Zarządzeniem nr 107/2019 Rektora Politechniki Śląskiej i podlega bezpośrednio prorektorowi ds. studenckich i kształcenia.\nNajważniejszą misją Kolegium Studiów jest koordynacja procesu kształcenia prowadzonego w Uczelni, poprawa jego jakości i atrakcyjności. Kolegium realizuje przyjętą przez Senat w tym zakresie strategię kształcenia, przygotowując projekty odpowiednich aktów prawnych. Drugim ważnym zagadnieniem realizowanym przez Kolegium Studiów jest organizacja procesu kształcenia, w tym zlecanie zajęć dydaktycznych. Kolegium Studiów bierze również udział w promocji oferty edukacyjnej Politechniki oraz opracowaniu wytycznych do standaryzacji procesu kształcenia w Uczelni.\nKompetencje Kolegium Studiów są ściśle związane z zadaniami Rady Kształcenia, która jest gremium opiniodawczym i doradczym Dyrektora Kolegium Studiów. Jednostka współpracuje ściśle z Centrum Obsługi Studiów, do którego zadań należy z kolei organizacja i koordynacja przebiegu studiów.\nTak więc, misją Kolegium Studiów jest poprawa jakości i atrakcyjności kształcenia na Politechnice Śląskiej. To wyzwanie nie jest możliwe do wykonania bez ścisłej i owocnej współpracy z Państwem, z Dziekanami Wydziałów i prodziekanami ds. kształcenia, z nauczycielami akademickimi i studentami, dlatego niezmiennie pozostajemy w Kolegium Studiów do państwa dyspozycji, otwarci na nowe wyzwania, które pozwolą na intensywny rozwój Uczelni badawczej również pod kątem nowoczesnego kształcenia.\nZapraszamy do Kolegium Studiów!


elka.pl - Bartosz Smektała w finale\nUl. Kustronia i droga przez Kłodę z dofinansowaniem?\nDziura po Goplanie wreszcie zniknie?\nRawicki szpital szuka dodatkowych rąk do pracy\nDo końca roku 37 dni.\nStart Żużel Bartosz Smektała w finale\nZa nami pierwsza runda SEC\n04.07.2020. Radio Elka, Michał Konieczny\nW sobotnie popołudnie na torze toruńskiej Motoareny rozegrano pierwszą tegoroczną rundę SEC. Do finału tego turnieju awansował również żużlowiec Fogo Unii Leszno Bartosz Smektała.\nBartkowi od samego początku w Toruniu szło bardzo dobrze. W swoim pierwszym starcie dowiózł do mety 2 punkty, a w kolejnym 3. Warto podkreślić, że w szóstym biegu jego wyższość musieli uznać tak doświadczeni zawodnicy jak Bartosz\nZmarzlik, czy Krzysztof Kasprzak.\nPóźniej było jeszcze raz drugie miejsce, pojawiło się też trzecie. Na zakończenie części zasadniczej wygrywa bieg dwudziesty, w którym w pokonanym polu pozostał między innymi Nicki Pedersen. Po podliczeniu punktów okazało się, że bezpośrednio do finału awansowali Nicki Pedersen i Robert Lambert. Bartosz Smektała miejsce w decydującej rozgrywce wywalczył sobie wygrywając bieg barażowy.\nW ostatnim wyścigu dnia wygrywa Leon Madsen, drugi jest Robert Lambert, trzeci Nicki Pedersen, a najsmutniejsze miejsce dla sportowca, bo czwarte zajął żużlowiec leszczyńskich Byków. Ostatecznie piąty był startujący z tak zwaną dziką kartą Bartosz Zmarzlik 10 (3,2,1,1,3), ósmy Kacper Woryna - 8 (1,2,3,w,2) i dziesiąty Krzysztof Kasprzak - 7 (2,1,1,1,2). Kolejna runda tego cyklu już w najbliższą środę na torze bydgoskiej Polonii.\n1. Dodane przez HALO, w dniu - 05-07-2020 01:44\nPIEKNA JAZDA BARTKA PIEKNA JAZDA ROBERTA LAMBERTA!!! A DZISIAJ MECZ UNIA GO!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!\n2. Dodane przez 123, w dniu - 05-07-2020 07:53\nCzy z biegu finałowego Nicki nie powinien być wykluczony? Stworzył niebezpieczną sytuację na torze i zmusił Bartka do "hamowania".\n3. Dodane przez Ja, w dniu - 05-07-2020 09:35\nDo kom 2 Niestety regulamin jest taki chory ze musial by smyk upasc na tor, to moze by nikosia wykluczyli chyba ze sedzia by uznal smyka winnego przerwania biegu po upadku\nLeszno Podczas rozpatrywania ofert w przetargu na sprzedaż terenu między Al. Krasińskiego i ul. Przemysłową komisja przetargowa popełniła rażące...\nLeszno Do samorządów docierają informacje o kolejnych inwestycjach, które mają być dofinansowane z przyszłorocznego Fundusz Dróg Samorządowych. ...\nWschowa Do Nowego Szpitala we Wschowie trafił specjalistyczny sprzęt. Są to dwa respiratory oraz dwa kardiomonitory, które służą już pacjentom....\nZnalazła portfel, oddała go policji\nLeszno W tym roku ma być wydane zezwolenie na budowę na działkach po „Goplanie” - poinformował podczas prezentacji budżetu prezydent...\nKradzież auta za 300 tysięcy\nWilkowicka z dofinansowaniem\nRawicz W związku z trudną sytuacją związaną z epidemią, Szpital Powiatowy w Rawiczu pilnie poszukuje osób na wolontariat lub do pracy, które mog...\nZatrzymano osiem osób\n55.W lesznie alkohol kupisz w publicznej biblio...\n56.Popieram pana prezydenta-w końcu to on odpow...\n50.Mytych powiedzial, ze miasto stac na dolozen...\n46.W takim razie jak będzie info kiedy startują...\n48.Większość tych niby "protestujących" nie wie...\nGóra Góra szykuje się na święta\n44.Lidzie jest dobrze a będzie jeszcze lepiej (...\n45.Będzie pieknie... dziękujemy za tworzenie św...\n46.A rondko to w ktorym roku?\n36.A dzis widziałem ,w warszawie za brak dystan...\n37.Mam nadzieje że ziemia gostyńska zasłużyła n...\n38.A może to z wdzięczności za stworzenie tego...\nPokonali koronawirusa, postano...\nTak może nie na temat... Ale tak jakoś mi się skojarzyło... Takie tam gdzieś wcześnie obejrzane... A tak ogólnie pogratulować, że się...\nMieszkanie 3 ? pokoj... Leszno 179000 zł\nGronowo - 1 piętro -... Leszno 240000 zł


2 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej (Niemcy, Anglia, Francja, Czechy, Słowacja, Węgry) Dr Maciej Skory Warszawa 2007 r.\n3 Niniejsza publikacja została przygotowana na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ramach projektu Transition Facility 2004/ System Ochrony Konsumentów. ISBN Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy Warszawa tel Druk: ARGI Wrocław tel Warszawa 2007\n4 SPIS TREŚCI WSTĘP... 5 ROZDZIAŁ I. CHARAKTERYSTYKA KLAUZUL ABUZYWNYCH W EUROPEJSKIM I POLSKIM PORZĄDKU PRAWNYM Rozwój prawa ochrony konsumentów przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi Definicja i miejsce klauzul abuzywnych w polskim porządku prawnym Ogólna charakterystyka regulacji Pojęcie niedozwolonego postanowienia umownego i metody ochrony przed negatywnymi następstwami stosowania klauzul abuzywnych Znaczenie orzecznictwa SOKiK w procesie eliminacji niedozwolonych postanowień umownych...16 ROZDZIAŁ II. REGULACJA NIEDOZWOLONYCH POSTANOWIEŃ UMOWNYCH W WYBRANYCH KRAJACH UE Niemcy Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do niemieckiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone Porównanie regulacji niemieckiej z regulacją polską Anglia Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do brytyjskiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone Porównanie implementacji brytyjskiej i polskiej Francja Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do francuskiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolony Porównanie implementacji francuskiej i polskiej...61\n5 4. Czechy Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do czeskiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone Porównanie implementacji czeskiej i polskiej Słowacja Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do słowackiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone Porównanie implementacji słowackiej i polskiej Węgry Źródła prawa Analiza implementacji Dyrektywy 93/13 do węgierskiego systemu prawnego Orzecznictwo z zakresu ochrony konsumenta i uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone Porównanie implementacji węgierskiej i polskiej...98 ROZDZIAŁ III. OCENA ROZWIĄZAŃ W ZAKRESIE KLAUZUL ABUZYWNYCH W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH Konsumet europejski wśród różnych reżimów prawnych klauzul abuzywnych Podobieństwa i różnice w legislacji poszczególnych państw próba wyodrębnienia podstawowych modeli implementacji Dyrektywy 93/ Polski konsument w obliczu klauzul abuzywnych w krajach UE Wnioski końcowe i podsumowanie głównych tez opracowania\n6 Wstęp Wstęp Problematyka niedozwolonych postanowień umownych, zwanych także klauzulami abuzywnymi, od wielu już lat jest przedmiotem szczególnego zainteresowania prawa ochrony konsumenta. Ponieważ regulacja nieuczciwych klauzul dotyczy wszelkiego rodzaju umów zawieranych z konsumentami można nawet sformułować tezę, że w odróżnieniu od unormowań odnoszących się wyłącznie do umów sprzedaży, umów o usługi turystyczne, umów zawieranych na odległość, poza lokalem przedsiębiorstwa itp. jest to instytucja o charakterze najbardziej uniwersalnym w całym obszarze ochrony konsumenta. Uwzględniając tę okoliczność, wspomniane zainteresowanie zarówno legislatora, jak i doktryny, a zwłaszcza praktyki jest jak najbardziej uzasadnione. Mimo to brakuje całościowych opracowań poświęconych temu zagadnieniu. Konkretne postanowienie, które zostało (lub nie) uznane za abuzywne, zazwyczaj budzi duże zainteresowanie, ale i kontrowersje. Spory budzą także dalsze konsekwencje uznania danego postanowienia za niedozwolone, zwłaszcza w kontekście tzw. rozszerzonej skuteczności wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakazujących stosowania określonych wzorców umownych. Niestety wypowiedzi na wspomniane tematy opierają się zwykle na rodzimych regulacjach oraz stosunkach wewnętrznych i rzadko uwzględniają szerszy europejski, kontekst sprawy. Dlatego też stworzenie opracowania ukazującego zagadnienie klauzul abuzywnych w perspektywie regulacji krajów unijnych wydaje się być wskazane, w tej bowiem kwestii istnieje poważna luka. Niniejsza praca ma ją wypełnić. Warto podkreślić, że jej celem nie jest przedstawienie regulacji poszczególnych krajów w ujęciu stricte normatywnym, gdyż tego rodzaju przedsięwzięcie mogłoby być wprawdzie interesujące, ale z praktycznego punktu widzenia byłoby zapewne mało wartościowe. Dlatego właśnie w założeniu autora opracowanie ma realizować kilka celów a podstawowym jego zadaniem jest przybliżenie czytelnikom zarówno zagadnień normatywnych, jak i niektórych praktycznych aspektów obowiązywania regulacji klauzul abuzywnych, w tym wybranego orzecznictwa. Aby opracowanie miało charakter przeglądowy, do analizy wybrano trzy kraje od lat funkcjonujące w ramach struktur europejskich Anglię, Niemcy i Francję oraz trzy kraje, które, podobnie jak Polska, dopiero stosunkowo niedawno przystąpiły do UE Węgry, Słowację i Czechy. Jeżeli chodzi o wybór państw Europy Zachodniej, to nie był on przypadkowy. Reprezentują one trzy zasadniczo odmienne, a jednocześnie wzorcowe systemy prawne. Celem opracowania jest bowiem przedstawienie możliwie najszerszego spektrum regulacji. Praca obejmuje także podjęcie próby określenia modeli ochrony konsumenta przed klauzulami abuzywnymi. Wprawdzie wszystkie badane 5\n7 Wstęp regulacje opierają się na Dyrektywie Rady nr 13/93 z 5 kwietnia 1993 r. o niedozwolonych postanowieniach umownych, niemniej sposób jej implementacji w każdym kraju jest bardzo indywidualny i dlatego istotne jest nie tylko wskazanie różnic, ale też przedstawienie pewnych charakterystycznych tendencji. Jak wyżej wspomniano, opracowanie ma za zadanie przybliżyć nie tylko problematykę jurydyczną, choć na ten aspekt zwracana jest szczególna uwaga, ale ma także ukazać pewne zagadnienia natury praktycznej. Dlatego analizę przepisów, obejmującą ich dosłowne przytoczenie, wzbogaca wybrane orzecznictwo, które pośrednio ukazuje tzw. prawo w działaniu. Praca badawcza posłużyła także do wyrobienia sobie poglądu na temat możliwości, jakimi dysponuje konsument podejmujący walkę z klauzulami abuzywnymi nie tylko na terenie swojego kraju, ale także w innych państwach unijnych. Jak wynika z powyższego, aspekt praktyczny realizowany był dwutorowo, z jednej strony poprzez wskazanie konkretnych orzeczeń będących egzemplifikacją danych rozwiązań prawnych, z drugiej zaś poprzez zawarte w pracy informacje dotyczące możliwości oraz ograniczeń w dotarciu do niezbędnej wiedzy przy ocenie charakteru danej klauzuli w poszczególnych krajach, a także otrzymania niezbędnej pomocy w tym zakresie. Jak już wspomniano, praca uwzględnia regulacje sześciu krajów, regulację wspólnotową oraz rozwiązania polskie. Co jednak ważne, opracowanie adresowane jest do polskiego odbiorcy. Dlatego właśnie w pierwszej części zostało szczegółowo opisane rozwiązanie rodzime, które z uwagi na znajomość przez potencjalnego adresata krajowych realiów powinno być dla niego najłatwiejsze do zrozumienia. Dopiero na tej bazie opisywane są regulacje poszczególnych krajów oraz ich orzecznictwo. Punktem odniesienia jest zatem regulacja polska, choć przy omawianiu poszczególnych rozwiązań normatywnych odwoływano się zasadniczo do Dyrektywy nr 13/93, która stanowiła podstawę dla legislatorów w badanych krajach. Dzięki temu zabiegowi uniknięto nadmiernego teoretyzowania oraz porównywania każdego z każdym, co przyczyniło się z jednej strony do zwiększenia kondensacji treści merytorycznych, z drugiej zaś pozwoliło na bardziej przyjazne przedstawienie materii. Ułatwia to także generalny odbiór pracy i wyciąganie samodzielnych wniosków, nawet przez osoby, które na co dzień nie zajmują się analizą prawną. Przedstawione uwagi pozwalają na stwierdzenie, że opracowanie adresowane jest do bardzo szerokiego kręgu odbiorców i każdy może znaleźć w nim coś dla siebie. Z jednej bowiem strony dokładnie przytoczone w oryginale regulacje poszczególnych krajów stanowią doskonały materiał badawczy dla dalszych prac i analiz. Z drugiej strony stosunkowo lekki, choć precyzyjny język, w zamierzeniu autora miał pozwolić na zaznajomienie się z problematyką klauzul abuzywnych także przez te osoby, które nie mają na\n8 Wstęp co dzień doświadczenia w analizie zagadnieniach prawnych. Wzbogacenie pracy o wybrane orzecznictwo jest jej dodatkowym atutem, który powinien zadowolić nie tylko teoretyków, ale także praktyków oraz samych konsumentów. Orzeczenia bowiem nie tylko mogą podlegać szczegółowej analizie, ale przede wszystkim dają bardzo czytelny pogląd na temat faktycznych stosunków, a nadto dla osób słabo zaznajomionych z omawianą problematyką są doskonałym środkiem służącym szybkiemu jej poznaniu i zrozumieniu (nie bez powodu tak popularne stają się w ostatnich latach tzw. case study). Reasumując, opracowanie ma charakter uniwersalny, stanowi zarówno ciekawy materiał badawczy, jak i przystępny przewodnik po różnorodnych regulacjach problematyki klauzul abuzywnych w najbardziej charakterystycznych systemach prawnych państw europejskich, a jego lektura powinna być satysfakcjonująca dla osób zainteresowanych.\n10 Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym ROZDZIAŁ I Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym 1. Rozwój prawa ochrony konsumentów przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi Jeszcze w początkach XX wieku zbywanie dóbr i świadczenie usług na rzecz finalnych odbiorców podlegało powszechnie obowiązującej regulacji właściwej określonym stosunkom. Rozwój społeczno-gospodarczy w minionych stuleciach charakteryzował się tym, że każdy był jednocześnie konsumentem i w określonym zakresie przedsiębiorcą. Zmiany wywołane gwałtownym rozwojem cywilizacyjnym i powstałą w związku z tym możliwością masowej produkcji doprowadziły do wyodrębnienia się określonej kategorii osób, których ekonomiczne znaczenie sprowadzało się zasadniczo do korzystania z wytworów innych uczestników obrotu. Dla tej właśnie kategorii podmiotów stworzone zostały normy prawne, które wspólnie określa się mianem prawa ochrony konsumenta. Przyjmuje się, iż prawo konsumenckie zostało stworzone dla ochrony mniej wykwalifikowanych uczestników obrotu, ale pozostaje swoistym produktem ubocznym prawa ochrony konkurencji. 1 Potrzeba ochrony konsumenta została dostrzeżona w Europie nieco później, niż miało to miejsce w Stanach Zjednoczonych, uznawanych za kolebkę prawa ochrony konsumenta. W podpisanym w Rzymie 25 marca 1957 r. Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą, zwanym też Traktatem rzymskim 2, zagadnienie ochrony konsumenta nie zostało w ogóle podjęte. Na gruncie europejskim kluczowym aktem był raport OECD w sprawie polityki konsumenckiej wydany dopiero w 1972 r. Istotne znaczenie miały również dokumenty programowe Rady Europy z 15 maja 1973 r 3.w sprawie potrzeby ochrony konsumenta, tj. Rezolucji 543/1973 Karta Ochrony Konsumenta oraz rekomendacji 705/1973 o ochronie konsumenta 4. Charakter przełomowy miał jednak Europejski Szczyt Paryski spotkanie szefów państw i rządów w 1972 r. Efektem tego spotkania stało się między innymi utworzenie przez Komisję Europejską urzędu, którego celem było sprawowanie pieczy oraz 1 E. Łętowska, Europejskie prawo umów konsumenckich, Warszawa 2004, s Teksty źródeł prawa europejskiego publikowane są w pracy: E. Wojtaszek-Mik, C. Mik, Traktaty Europejskie, Kraków 2000, a także: Prawo Wspólnot Europejskich. Dokumenty i orzecznictwo, (red.) W. Czapliński, R. Ostrihansky, A. Wyrozumska, Wyd. Scholar, Warszawa Zob. E. von Hippel, Verbraucherschutz, Tübingen Podaję za: E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002, s. 3. 9\n11 Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej wskazywanie niebezpieczeństw związanych z ochroną konsumenta oraz ochroną środowiska. W 1975 r. powstał Pierwszy program wspólnej polityki i edukacji konsumenta wprowadzony Rezolucją Rady z 14 maja 1975 r. i stanowiący pierwszą istotną regulację dotyczącą ochrony konsumentów. Podstawowym narzędziem służącym urzeczywistnieniu idei oraz postulatów przyjętych w Unii są dyrektywy, których celem jest ujednolicenie regulacji. Ze względu na swój tzw. minimalny charakter pozwalają one poszczególnym państwom na wprowadzanie rozwiązań bardziej restrykcyjnych, niż to przewidują poszczególne unormowania (tzw. opting out). Rozwiązania te muszą jednak pozostawać w zgodzie z TUE (art. 30) oraz zgodnie z art. 100a ust. 4 muszą być zatwierdzone przez Komisję Europejską. Biorąc pod uwagę takie właśnie znaczenie dyrektyw nietrudnym do przewidzenia jest, że oparte na ich założeniach regulacje w poszczególnych państwach członkowskich w znacznym stopniu wzajemnie się różnią. Każde państwo, w jemu właściwy sposób, realizuje politykę i cele wskazane w dyrektywie. Z tego między innymi względu bardzo istotne jest wskazanie różnic w poszczególnych regulacjach, ich zbadanie oraz ustalenie, które są najbardziej efektywne oraz zgodne z tzw. duchem europejskim. Temu m.in. zadaniu służy niniejsze opracowanie. 2. Definicja i miejsce klauzul abuzywnych w polskim porządku prawnym 2.1. Ogólna charakterystyka regulacji Zgodnie z treścią art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. Przywołany przepis stanowi bezpośrednią podstawę do podejmowania działań legislacyjnych oraz wykonawczych w polskim porządku prawnym z zakresu ochrony konsumenta. Treść art. 8 ust. 2 Konstytucji stanowiącego, iż przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, pozwala na postawienie tezy, iż art. 76 Konstytucji stanowi jedno ze źródeł prawa regulacji dotyczącej niedozwolonych postanowień umownych. Zakres ochrony konsumenta przewidziany w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej został określony w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U wraz z późn. zm.). Podstawową regulację wzorców umownych zawarto w art , natomiast implementacja Dyrektywy 93/13 została dokonana w szczególności w art Obecna treść powyższych przepisów jest wynikiem nie tylko zmian legislacyjnych, lecz stanowi rów- 10\n12 Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym nież obraz zmian ustrojowych i kulturowych w państwie polskim. Wzrastająca świadomość potrzeby prawnej ochrony jednostki w postkomunistycznych tendencjach i potrzeba uporządkowania spraw zaniedbywanych dotąd przez państwo gospodarki ospołecznionej, doprowadziły do gruntownej zmiany ówczesnego art. 384 KC i art. 385 KC. Przepisy te były kilkakrotnie nowelizowane, jednak dla potrzeb niniejszej pracy za najbardziej doniosłą należy uznać nowelizację wprowadzoną ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U ), która weszła w życie 1 lipca 2000 r. Szczególne znaczenie dla omawianej instytucji mają art. 18, 19 i 20. Pierwszy z nich wprowadza zmiany do kodeksu cywilnego w postaci zdefiniowania pojęcia konsumenta w art , dodania art dotyczącego regulacji związania wzorcem wydanym w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym (nastąpiło przeniesienie materii z ówczesnego art k.c.), sprecyzowaniu w art przesłanek abuzywności, ustaleniu w art wskazówek, jakimi należy się kierować podczas dokonywania ocen tych przesłanek oraz ustanowieniu w art tzw. ustawowej listy klauzul abuzywnych. Kolejny art. 19 ustawy wyodrębnił w kodeksie postępowania cywilnego oddzielny rodzaj postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. W rozdziale 3 działu IVa tytułu VII księgi pierwszej części pierwszej KPC dodaje 15 artykułów od do , opisujących zasady postępowania w ramach tzw. abstrakcyjnej kontroli wzorca umowy. Wreszcie ostatni z omawianych przepisów ustawy dodaje w kodeksie wykroczeń art. 138b, który wprowadza sankcję karną w postaci grzywny na wypadek niedostosowania się do zakazu stosowania postanowień uznanych za niedozwolone. Nowelizacja ta dokonała w zakresie swojej regulacji wdrożenia m.in. dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95 z ). Pomiędzy Dyrektywą 93/13 a Kodeksem cywilnym występują jednak pewne różnice. Zgodnie z regulacjami zawartymi w prawie polskim, adresatami norm dotyczących problematyki ochrony konsumenta są wszyscy przedsiębiorcy zawierający umowy z konsumentami. W Kodeksie cywilnym nie wprowadzono zróżnicowania podmiotowego przedsiębiorców, np. w odniesieniu do przedsiębiorców świadczących usługi finansowe 5. Dyrektywa odmiennie bowiem traktuje dostawcę usług finansowych, który pojawia się w Załączniku w pkt 2 Dyrektywy, od dostawcy lub sprzedawcy zdefiniowanego w art. 2 Dyrektywy. Ponadto regulacja krajowa nie przewiduje wyłączenia z zakresu regulacji wzorców umownych prawa pracy, prawa rodzinnego, spadkowego oraz prawa spółek. Spowodowane jest to zakresem 5 Dopiero później do ustawy z 2 marca dodano rozdział poświęcony zawieraniu umów finansowych na odległość 11\n13 Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej zastosowania polskiej ustawy do stosunków tylko między przedsiębiorcami a konsumentami. Dyrektywa, w przeciwieństwie do polskiej regulacji, zawiera również wyłączenie w odniesieniu do postanowień, które odzwierciedlają obowiązujące przepisy wewnętrzne (ustawowe lub wykonawcze) oraz umowy międzynarodowe (postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych), których stroną jest Polska lub Wspólnota. Postanowienie to potwierdza zatem prawidłowość stanowienia przepisów w każdym z państw członkowskich, tym samym wykluczając możliwość wszczęcia postępowania o uznanie postanowień wzorca umowy odzwierciedlającego przepisy krajowe lub międzynarodowe za niedozwolone. Polski ustawodawca nie wprowadził również do prawa krajowego zagadnień kolizyjnoprawnych, o których stanowi art. 6 ust. 2 Dyrektywy. Według brzmienia tego paragrafu, konsument nie traci ochrony przyznanej mu na mocy Dyrektywy poprzez wybór prawa państwa trzeciego jako prawa obowiązującego w stosunku do danej umowy, jeśli ta ostatnia pozostaje w ścisłym związku z terytorium Państw Członkowskich. Pomimo zawartych tutaj różnic pomiędzy Dyrektywą 93/13 a Kodeksem cywilnym, implementację należy ocenić pozytywnie. Duża część artykułów Dyrektywy została wdrożona z nieznacznymi tylko zmianami, co pozwala stwierdzić, że podstawowy akt regulacyjny klauzul abuzywnych w Polsce jest zgodny z wymogami unijnymi. Na zakończenie charakterystyki uregulowania w polskim porządku prawnym omawianej instytucji należałoby powyższą grupę przepisów uzupełnić dodatkowo o te, które bądź są przepisami wykonawczymi w stosunku do regulacji głównych, bądź mają charakter akcesoryjny i regulują tylko niewielki obszar z zakresu niedozwolonych klauzul umownych. Chodzi tutaj przede wszystkim o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2000 r. w sprawie wzoru rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (Dz.U ), prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie wyroków stwierdzających abuzywność postanowienia wzorca Pojęcie niedozwolonego postanowienia umownego i metody ochrony przed negatywnymi następstwami stosowania klauzul abuzywnych Pojęcie niedozwolonych postanowień umownych zostało zamieszczone w art KC. Przepis ten stanowi, iż postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Jednocześnie stwierdza się, że nie dotyczy to postanowień określających główne świad- 12\n14 Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym czenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Co ciekawe, polska legislacja posługuje się określeniem niedozwolony, co w przeciwieństwie do obcych regulacji nie przystaje do funkcji i znaczenia instytucji klauzul abuzywnych. Słowo to pochodzi bowiem od abuse (w wolnym tłumaczeniu obrażać, naruszać, nadużywać) i niewiele ma wspólnego z pojęciem niedozwolony. Trudno również dopatrzyć się większego związku pomiędzy niedozwolonymi a nieuczciwymi (unfair). Tego ostatniego zwykło się bowiem używać zamiennie w regulacjach europejskich z abuzywnymi (unfair contract terms). Celem wyjaśnienia istoty pojęcia niedozwolonych postanowień umownych niezbędne jest zbadanie przesłanek koniecznych do uznania danego postanowienia za niedozwolone, a także określenie skutków tego rodzaju uznania. Wedle brzmienia treści art KC postanowienia umowy zawieranej z konsumentem mogą być uznane za klauzulę abuzywną, jeżeli zostały spełnione następujące warunki: kształtują one prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają interesy konsumenta oraz nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. Kształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a także rażące naruszenie jego interesów są kwestiami ocennymi, co powoduje, iż nie jest łatwo stwierdzić, czy przy zawarciu danej umowy doszło do takiego nadużycia i czy w rezultacie daną klauzulę umowną można uznać za niedozwolone postanowienie umowne. Odesłanie do dobrych obyczajów stanowi odwołanie do ocen uzasadniających reguły moralne znajdujące swoje źródło w wartościach powszechnie akceptowanych i obiektywnie pojmowanych 6. Stwierdzenie, czy dane postanowienie umowy zawieranej z konsumentem wykazuje cechy klauzuli abuzywnej, z uwagi na zapis generalnej klauzuli dobrych obyczajów, nie jest łatwe. Należy posiłkować się wytycznymi zawartymi w art KC, który stanowi, iż oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Drugim czynnikiem, który przesądza o tym, że dane postanowienie umowne może być uznane za postanowienie abuzywne, jest klauzula rażącego naruszenia interesów konsumenta. Klauzulę tę trzeba rozumieć szeroko, obejmując oprócz interesu ekonomicznego także kwestie związane z niewygodą organizacyjną, mitręgą, stratą czasu, nierzetelnością traktowania, wprowadzenia w błąd, naruszenia prywatności konsumenta. Sformułowanie nie uzgodnione indywidualnie oznacza, że konsument 6 W. Popiołek (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I (pod red. K. Pietrzykowskiego), Warszawa 2002, s\n15 Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej przy zawarciu umowy nie ma rzeczywistego wpływu na treść zawieranej umowy. Innymi słowy ma do wyboru bądź podpisanie umowy w kształcie narzuconym przez przedsiębiorcę, bądź niezawieranie jej wcale. Dotyczy to również niektórych tylko postanowień umowy, jeśli pozostałe dopuszczały możliwość negocjacji. Kwestia indywidualnego uzgodnienia jest więc oceniana z punktu widzenia rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umowy. Ciężar wykazania indywidualnych uzgodnień spoczywa na tym, kto się na tę okoliczność powołuje (art KC). Z reguły będzie to przedsiębiorca, usiłujący wykazać, że doszło do związania konsumenta treścią postanowień zawartych w umowie lub wzorcu 7. W tym miejscu należy zaznaczyć, że ustawodawca, wprowadzając wyjątek od uznania postanowień umowy za niedozwolone w art KC., nawet jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta, skłonił do przyjęcia domniemania, że istotne elementy umowy co do zasady zostają uzgodnione indywidualnie pomiędzy stronami umowy. Oznacza to, że nie można uznać za klauzulę abuzywną tych istotnych postanowień umowy, jeśli zostały one wyraźnie i w sposób nie budzący wątpliwości sformułowane, a co za tym idzie zostały indywidualnie uzgodnione. Definicja niedozwolonego postanowienia umownego określona w art KC została uzupełniona w art KC listą 23 szczegółowych klauzul, które w razie wątpliwości uznaje się za niedozwolone. Podstawę do stworzenia tej listy stanowiła lista klauzul niedozwolonych zamieszczona w Załączniku do Dyrektywy 93/13. Lista nie ma jednak charakteru kompletnego. Jest tylko wskazaniem, przykładowym wyliczeniem najczęściej występujących w praktyce niedozwolonych postanowień umownych 8. Przechodząc do omówienia metod ochrony przed negatywnymi następstwami stosowania klauzul abuzywnych na wstępie należy zaznaczyć, iż głównym motywem dla wprowadzenia środków ochrony konsumentów była konieczność realizacji art. 7 Dyrektywy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu: Państwa Członkowskie troszczą się o to, aby w interesie konsumenta, a także prowadzącego działalność gospodarczą konkurenta, istniały odpowiednie i skuteczne środki, dzięki którym stosowanie przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą niedozwolonych klauzul w umowach zawieranych z konsumentem zostanie wyeliminowane 9. I tak, w polskiej regulacji, spektrum środków eliminacji skutków niedozwolonych postanowień umownych obejmuje środki cywilnoprawne w tym ochronę (1) indywidualną i (2) abs- 7 K. Zagrobelny (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I (pod red. E. Gniewka), Warszawa 2004, s K. Zagrobelny, op. cit., s Jak wynika z powyższego, a będzie to przedmiotem dalszej analizy, legislator europejski owych środków nie sprecyzował. Wyprzedzając nieco dalsze rozważania stwierdzić trzeba, iż wbrew powszechnemu przekonaniu funkcjonowanie w Polsce rejestru klauzul abuzywnych oraz tzw. rozszerzona skuteczność wpisu do tego rejestru nie jest wymagana, ani nawet sugerowana przez Unię Europejską. 14\n16 Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym trakcyjną, (3) administracyjne oraz (4) karne. Podstawową jednak sankcją, zmierzającą do bezpośredniej ochrony interesu konsumenta przed skutkami nieuczciwych postanowień umowy, jest art KC stwierdzający brak związania konsumenta określonym postanowieniem umownym. Zgodnie z treścią powołanego przepisu niedozwolone postanowienia umowne w umowach zawartych z konsumentem nie wiążą go. Niezwiązanie konsumenta danym postanowieniem oznacza, że jest ono dotknięte jedną z cywilnych skutków wadliwości czynności prawnych sankcją nieważności. Co ważne, konstrukcja ustawowa klauzul abuzywnych pozwala na utrzymanie stosunku prawnego i dotknięcie nieważnością jedynie szkodliwego postanowienia, co też przewiduje art KC. Oprócz wyżej wskazanych prawnie usankcjonowanych czterech grup środków ochrony przed klauzulami abuzywnymi warto dodatkowo wspomnieć o pozaprawnych sposobach przeciwdziałania klauzulom abuzywnym. Zaliczają się do nich przede wszystkim różnego rodzaju akcje edukacyjne uświadamiające konsumentom ich prawa, działania nagłaśniające problematykę klauzul abuzywnych, w tym wydawanie przez uprawnione do tego organy broszur informacyjnych, podejmowanie mediacji w sporach pomiędzy przedsiębiorcami oraz konsumentami i tym podobne działania mieszczące się w kategorii polityki konsumenckiej 10. Ochrona indywidualna dokonywana jest w oparciu o obowiązujące przepisy prawa cywilnego. Konsument może oprzeć się na materialnoprawnych skutkach przepisu KC i wybrać wariant zachowania pasywnego lub aktywnego 11. Natomiast powództwo o uznanie postanowienia wzorca za niedozwolone jest objęte postępowaniem w ramach tzw. kontroli abstrakcyjnej wzorca, a więc w oderwaniu od konkretnej umowy. Jest to kontrola generalna, której przedmiotem jest wzorzec, oferowany konsumentowi przez przedsiębiorcę jako treść podpisywanej z nim w przyszłości umowy. Kompetencję do badania postanowień wzorca umowy i uznawania ich za niedozwolone zgodnie z art KPC przyznano Sądowi Okręgowemu w Warszawie Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W razie uwzględnienia powództwa, zgodnie z art KPC, sąd w sentencji wyroku przytacza treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuje ich wykorzystania. Ponadto w oparciu o art KPC odpis prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo sąd przesyła Prezesowi UOKiK, który prowadzi rejestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Rejestr zbudowany w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów jest jawny. Od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, prawomocny wyrok odnosi również skutek wobec osób trzecich 12. Ponadto 10 Tego rodzaju działania jako najbardziej godne stosowania wskazuje także nowy Prezes UOKiK Marek Niechciał w wypowiedzi dla Gazety Prawnej z r. 11 Więcej na ten temat w M. Skory Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta Zakamycze\n17 Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej wyrok ten jest publikowany w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Taka kontrola ma szczególne znaczenie dla eliminacji z obrotu gospodarczego postanowień niekorzystnych dla konsumentów, jak również odgrywa dużą rolę przy uświadamianiu przedsiębiorców o praktykach i konkretnych zapisach, które godzą w prawa konsumenta. Wprowadzenie administracyjno-prawnych środków ochrony przed niekorzystnymi dla konsumenta postanowieniami umownymi nastąpiło poprzez uchwalenie ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji 13, przewidującej szereg dotkliwych sankcji, w tym o charakterze finansowym. Podobnie art. 138b ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń za naruszenie przepisów o klauzulach abuzywnych przewiduje określone sankcje. Powyższe obrazuje, że polskie regulacje zawierają arsenał środków prawnych dotyczących ochrony konsumenta przed niekorzystnymi dla niego postanowieniami umownymi i to zarówno w sferze cywilnoprawnej, jak i administracyjnej oraz karnej. Problem jednak w tym, że samo istnienie tych środków nie przesądza jeszcze o ich skuteczności. Praktyka wykazuje, że najlepszym jednak mechanizmem obrony jest materialnoprawna i bezpośrednia sankcja wyrażona w art KC. 3. Znaczenie orzecznictwa SOKiK w procesie eliminacji niedozwolonych postanowień umownych W wyniku pozytywnego rozpatrzenia sprawy prowadzonej przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz wydania orzeczenia uwzględniającego powództwo, powód może skutecznie żądać od pozwanego zaprzestania stosowania zakwestionowanego postanowienia. Zgodnie z art KPC, sąd w sentencji przytacza treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuje ich wykorzystania. Zgodnie z art KPC wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru. Wykładnia tego przepisu pozwala na wysunięcie wniosku, iż orzeczenie stwierdzające niedozwolony charakter postanowienia wzorca znajduje swe zastosowanie nie tylko w indywidualnej sprawie, ale we wszystkich sprawach podobnego rodzaju. Wątpliwości, pojawiające się zarówno w piśmien- 12 Art KPC: Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru (...). 13 Zastąpionej ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów z dniem 21 kwietnia 2007r. (Dz. U. 50, poz. 331). 16\n18 Charakterystyka klauzul abuzywnych w europejskim i polskim porządku prawnym nictwie, jak i orzecznictwie, dotyczą przede wszystkim tego, że normatywna skuteczność wyroku względem osób trzecich może być tłumaczona w różny sposób. Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu podjętej przez siebie uchwały z dnia 13 lipca 2006 r. 14, wyodrębnił trzy grupy poglądów dotyczących skuteczności wyroku, a następnie wskazał, jego zdaniem, prawidłowe. Sąd Najwyższy przyjął stanowisko, zgodnie z którym jeżeli SOKiK uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art KPC, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli 15. Mając powyższe na uwadze, w Polsce znaczenie orzecznictwa, promulgowanego następnie w rejestrze klauzul niedozwolonych dla eliminacji niedozwolonych postanowień umownych z obrotu konsumenckiego, jest ogromne 16. Z treścią niedozwolonego postanowienia wzorca mogą się zapoznać wszyscy obecni i potencjalni kontrahenci proponenta danego wzorca. W ten sposób uzyskują wiedzę pozwalającą im zakwestionować postanowienia umowne, których odpowiedniki znajdują się w rejestrze. Funkcja informacyjna rejestru prowadzi zatem do niwelowania jednej z podstawowych słabości konsumentów, jaką pozostaje ich rozproszenie (wiadomość o wyroku ma szansę dotrzeć do rozsianych po całym kraju klientów danego podmiotu), a także brak wiedzy na temat przysługujących im uprawnień oraz nieprawidłowych działań przedsiębiorców 17. Nie należy jednak zapominać, że rejestr ma przede wszystkim na celu uświadamianie przedsiębiorcom niedozwolonego charakteru wpisów stosowanych przez nich we wzorcach umownych, przez co stanowi ważny czynnik kształtujący przyszłe treści umów zawieranych z konsumentami. 14 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. Sygn. akt III SZP 3/06 po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 lutego 2006 r.: Czy stosowanie przez przedsiębiorcę wzorca umowy zawierającego postanowienie umowne o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanym w stosunku do innego przedsiębiorcy i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art k.p.c. może być uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) o następującej treści: Stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.). 15 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. Sygn. akt III SZP 3/06... teza 17 uzasadnienia. 16 Inaczej kwestia ta przedstawia się w innych krajach, o czym będzie jeszcze dalej mowa. 17 M. Skory Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta, Zakamycze 2005, str\n20 Regulacja niedozwolonych postanowien umownych w wybranych krajach UE ROZDZIAŁ II Regulacja niedozwolonych postanowień umownych w wybranych krajach UE 1. Niemcy 1.1. Źródła prawa Problematyka stosowania niedozwolonych klauzul umownych w państwie niemieckim została kompleksowo uregulowana w ustawie z dnia 9 grudnia 1976 r. zawierającej regulację dotyczącą ogólnych warunków umów (Gesetz zur Regelung des Rechts der Allgemeinen Geschäftsbedingungen AGB -Gesetz [dalej: AGBG]) 18. Ochrona przed stosowaniem niedozwolonych postanowień obejmowała wówczas (i nadal obejmuje) nie tylko konsumentów, lecz także wszystkie osoby fizyczne lub prawne, które zawierają umowy w oparciu o wzorce umowne. A zatem ochrona znajduje także zastosowanie do umów, których stronami są wyłącznie konsumenci lub wyłącznie przedsiębiorcy. Przyjąć zatem można, że ochrona przed stosowaniem klauzul abuzywnych, przewidziana w niemieckim ustawodawstwie, jest dalej idąca, niż ta ustanowiona Dyrektywą. Warto podkreślić, że przed implementacją Dyrektywy możliwe było w prawie niemieckim dokonanie oceny klauzul umow nych zastosowanych we wzorcu umownym sporządzonym samodzielnie przez jedną ze stron. Do klauzul, które zostały sformułowane dla celów wyłącznie jednej umowy (nie były wzorcem umownym), jak również do klauzul stosowanych przez osoby trzecie (m.in. notariuszy, agentów, etc.) nie znajdowały zastosowania przepisy o ogólnych warunkach umów (AGBG). Lista tzw. klauzul podejrzanych, tj. klauzul, których ważność zależy od sytuacji, znajdująca się w art. 10 AGBG 19 (obecnie art. 308 Niemieckiego Kodeksu 18 Gesetz zur Regelung des Rechts der Allgemeinen Geschäftsbedingungen Gesetz vom (BGBl. I S. 3317) Aufgehoben durch Gesetz vom (BGBl. I S. 3138) m.w.v Klauselverbote mit Wertungsmöglichkeit In Allgemeinen Geschäftsbedingungen ist insbesondere unwirksam 1. (Annahme- und Leistungsfrist) eine Bestimmung, durch die sich der Verwender unangemessen lange oder nicht hinreichend bestimmte Fristen für die Annahme oder Ablehnung eines Angebots oder die Erbringung einer Leistung vorbehält; ausgenommen hiervon ist der Vorbehalt, erst nach Ablauf der Widerrufs- oder Rückgabefrist nach 361a Abs. 1, 361b Abs. 2 des Bürgerlichen Gesetzbuchs zu leisten; 2. (Nachfrist) eine Bestimmung, durch die sich der Verwender für die von ihm zu bewirkende Leistung entgegen 326 Abs. 1 des Bürgerlichen Gesetzbuchs eine unangemessen lange oder nicht hinreichend bestimmte Nachfrist vorbehält; 3. (Rücktrittsvorbehalt) die Vereinbarung eines Rechts des Verwenders, sich ohne sachlich gerechtfertigten und im Vertrag angegebenen Grund von seiner Leistungspflicht zu lösen; dies gilt nicht für Dauerschuldverhältnisse; 4. (Änderungsvorbehalt) die Vereinbarung eines Rechts des Verwenders, die versprochene Leistung zu ändern oder von ihr abzuweichen, wenn nicht die Vereinbarung der Änderung oder Abweichung unter Berücksichtigung der Interessen des Verwenders für den anderen Vertragsteil zumutbar ist; 5. (Fingierte Erklärungen) eine Bestimmung, wonach eine Erklärung des Vertragspartners des Verwenders bei Vornahme oder Unterlassung einer bestimmten Handlung als von ihm abgegeben oder nicht abgegeben gilt, es sei 19\n21 Klauzule abuzywne zastosowanie przepisów Dyrektywy 93/13 w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej Cywilnego 20 (dalej: BGB), jak również tzw. czarna lista klauzul nieważnych zawarta w art. 11 AGB 21 G (obecnie art. 309 BGB) służyły i nadal służą głównie jako kryterium pomocnicze w sądowym procesie kontroli treści poszczególnych umów. Klauzule nie ujęte w powyższych katalogach są oceniane przez sąd w oparciu o generalną regułę zawartą denn, daß a) dem Vertragspartner eine angemessene Frist zur Abgabe einer ausdrücklichen Erklärung eingeräumt ist und b) der Verwender sich verpflichtet, den Vertragspartner bei Beginn der Frist auf die vorgesehene Bedeutung seines Verhaltens besonders hinzuweisen; 6. (Fiktion des Zugangs) eine Bestimmung, die vorsieht, daß eine Erklärung des Verwenders von besonderer Bedeutung dem anderen Vertragsteil als zugegangen gilt; 7. (Abwicklung von Verträgen) eine Bestimmung, nach der der Verwender für den Fall, daß eine Vertragspartei vom Vertrage zurücktritt oder den Vertrag kündigt, a) eine unangemessen hohe Vergütung für die Nutzung oder den Gebrauch einer Sache oder eines Rechts oder für erbrachte Leistungen oder b) einen unangemessen hohen Ersatz von Aufwendungen verlangen kann; 8. (Nichtverfügbarkeit der Leistung) die nach Nummer 3 zulässige Vereinbarung eines Vorbehalts des Verwenders, sich von der Verpflichtung zur Erfüllung des Vertrags bei Nichtverfügbarkeit der Leistung zu lösen, wenn sich der Verwender nicht verpflichtet, a) den Vertragspartner unverzüglich über die Nichtverfügbarkeit zu informieren und b) Gegenleistungen des Vertragspartners unverzüglich zu erstatten. 20 Bürgerliches Gesetzbuch vom 18. August 1896 in der Fassung der Bekantmachung von 2. Januar 2002 ( BGBI. I S. 42, ber. S. 2909, 2003 S. 738 ). Zuletzt geändert durch Gesetz vom. 22. December 2006 ( BGBI. I S ) m. W. v. 31 December Klauselverbote ohne Wertungsmöglichkeit In Allgemeinen Geschäftsbedingungen ist unwirksam 1. (Kurzfristige Preiserhöhungen) eine Bestimmung, welche die Erhöhung des Entgelts für Waren oder Leistungen vorsieht, die innerhalb von vier Monaten nach Vertragsabschluß geliefert oder erbracht werden sollen; dies gilt nicht bei Waren oder Leistungen, die im Rahmen von Dauerschuldverhältnissen geliefert oder erbracht werden; 2. (Leistungsverweigerungsrechte) eine Bestimmung, durch die a) das Leistungsverweigerungsrecht, das dem Vertragspartner des Verwenders nach 320 des Bürgerlichen Gesetzbuchs zusteht, ausgeschlossen oder eingeschränkt wird, oder b) ein dem Vertragspartner des Verwenders zustehendes Zurückbehaltungsrecht, soweit es auf demselben Vertragsverhältnis beruht, ausgeschlossen oder eingeschränkt, insbesondere von der Anerkennung von Mängeln durch den Verwender abhängig gemacht wird; 3. (Aufrechnungsverbot) eine Bestimmung, durch die dem Vertragspartner des Verwenders die Befugnis genommen wird, mit einer unbestrittenen oder rechtskräftig festgestellten Forderung aufzurechnen; 4. (Mahnung, Fristsetzung) eine Bestimmung, durch die der Verwender von der gesetzlichen Obliegenheit freigestellt wird, den anderen Vertragsteil zu mahnen oder ihm eine Nachfrist zu setzen; 5. (Pauschalierung von Schadensersatzansprüchen) die Vereinbarung eines pauschalierten Anspruchs des Verwenders auf Schadensersatz oder Ersatz einer Wertminderung, wenn a) die Pauschale den in den geregelten Fällen nach dem gewöhnlichen Lauf der Dinge zu erwartenden Schaden oder die gewöhnlich eintretende Wertminderung übersteigt, oder b) dem anderen Vertragsteil der Nachweis abgeschnitten wird, ein Schaden oder eine Wertminderung sei überhaupt nicht entstanden oder wesentlich niedriger als die Pauschale; 6. (Vertragsstrafe) eine Bestimmung, durch die dem Verwender für den Fall der Nichtabnahme oder verspäteten Abnahme der Leistung, des Zahlungsverzugs oder für den Fall, daß der andere Vertragsteil sich vom Vertrag löst, Zahlung einer Vertragsstrafe versprochen wird; 7. (Haftung bei grobem Verschulden) ein Ausschluß oder eine Begrenzung der Haftung für einen Schaden, der auf einer grob fahrlässigen Vertragsverletzung des Verwenders oder auf einer vorsätzlichen oder grob fahrlässigen Vertragsverletzung eines gesetzlichen Vertreters oder Erfüllungsgehilfen des Verwenders beruht; dies gilt auch für Schäden aus der Verletzung von Pflichten bei den Vertragsverhandlungen; 8. (Verzug, Unmöglichkeit) eine Bestimmung, durch die für den Fall des Leistungsverzugs des Verwenders oder der von ihm zu vertretenden Unmöglichkeit der Leistung a) das Recht des anderen Vertragsteils, sich vom Vertrag zu lösen, ausgeschlossen oder eingeschränkt oder b) das Recht des anderen Vertragsteils, Schadensersatz zu verlangen, ausgeschlossen oder entgegen Nummer 7 eingeschränkt wird; 9. (Teilverzug, Teilunmöglichkeit) eine Bestimmung, die für den Fall des teilweisen Leistungsverzugs des Verwenders oder bei von ihm zu vertretender teilweiser Unmöglichkeit der Leistung das Recht der anderen Vertragspartei ausschließt, Schadensersatz wegen Nichterfüllung der ganzen Verbindlichkeit zu verlangen oder von dem ganzen Vertrag zurückzutreten, wenn die teilweise Erfüllung des Vertrages für ihn kein Interesse hat; 10. (Gewährleistung) eine Bestimmung, durch die bei Verträgen über Lieferungen neu hergestellter Sachen und Leistungen a) (Ausschluß und Verweisung auf Dritte) die Gewährleistungsansprüche gegen den Verwender einschließlich etwaiger Nachbesserungs- und Ersatzlieferungsansprüche insgesamt oder bezüglich einzelner Teile ausgeschlossen, auf die Einräumung von Ansprüchen gegen Dritte beschränkt oder von der vorherigen gerichtlichen Inanspruchnahme Dritter abhängig gemacht werden; b) (Beschränkung auf Nachbesserung) die Gewährleistungsansprüche gegen den Verwender insgesamt oder bezüglich einzelner Teile auf ein Recht auf Nachbesserung oder Ersatzlieferung beschränkt 20\n22 Regulacja niedozwolonych postanowien umownych w wybranych krajach UE w art. 9 AGBG 22 (obecnie art. 307 BGB), który stanowi, że postanowienie umowne jest nieważne, jeżeli w przeciwieństwie do wymogu stosowania dobrej wiary, bez uzasadnienia wzmacnia pozycję jednego z partnerów stosunku prawnego. W trakcie procesu implementacji Dyrektywy 93/13 w 1996 r. niemiecki ustawodawca zdecydował się na najprostsze rozwiązanie. Mianowicie zmodyfikowany został jedynie art. 12 AGBG oraz wprowadzone nowe postanowienie art. 24 AGBG (obecnie art BGB), które rozszerza zakres umów konsumenckich oraz umożliwia ocenę abuzywności klauzul sformułowanych wyłącznie na potrzeby jednej umowy lub postanowień wprowadzonych do umowy przez niezależną, trzecią stronę. W granicach reformy prawa zobowiązań, od 1 stycznia 2002 r. niemiecki ustawodawca uchylił Ustawę o ogólnych warunkach umów (AGBG) a wszelkie postanowienia zostały włączone do Niemieckiego Kodeksu Cywilnego z niewielkimi zmianami (art kodeksu cywilnego). werden, sofern dem anderen Vertragsteil nicht ausdrücklich das Recht vorbehalten wird, bei Fehlschlagen der Nachbesserung oder Ersatzlieferung Herabsetzung der Vergütung oder, wenn nicht eine Bauleistung Gegenstand der Gewährleistung ist, nach seiner Wahl Rückgängigmachung des Vertrags zu verlangen; c) (Aufwendungen bei Nachbesserung) die Verpflichtung des gewährleistungspflichtigen Verwenders ausgeschlossen oder beschränkt wird, die Aufwendungen zu tragen, die zum Zweck der Nachbesserung erforderlich werden, insbesondere Transport-, Wege-, Arbeits- und Materialkosten; d) (Vorenthalten der Mängelbeseitigung) der Verwender die Beseitigung eines Mangels oder die Ersatzlieferung einer mangelfreien Sache von der vorherigen Zahlung des vollständigen Entgelts oder eines unter Berücksichtigung des Mangels unverhältnismäßig hohen Teils des Entgelts abhängig macht; e) (Ausschlußfrist für Mängelanzeige) der Verwender dem anderen Vertragsteil für die Anzeige nicht offensichtlicher Mängel eine Ausschlußfrist setzt, die kürzer ist als die Verjährungsfrist für den gesetzlichen Gewährleistungsanspruch; f) (Verkürzung von Gewährleistungsfristen) die gesetzlichen Gewährleistungsfristen verkürzt werden; 11. (Haftung für zugesicherte Eigenschaften) eine Bestimmung, durch die bei einem Kauf-, Werk- oder Werklieferungsvertrag Schadensersatzansprüche gegen den Verwender nach den 463, 480 Abs. 2, 635 des Bürgerlichen Gesetzbuchs wegen Fehlens zugesicherter Eigenschaften ausgeschlossen oder eingeschränkt werden; 12. (Laufzeit bei Dauerschuldverhältnissen) bei einem Vertragsverhältnis, das die regelmäßige Lieferung von Waren oder die regelmäßige Erbringung von Dienst- oder Werkleistungen durch den Verwender zum Gegenstand hat, a) eine den anderen Vertragsteil länger als zwei Jahre bindende Laufzeit des Vertrags, b) eine den anderen Vertragsteil bindende stillschweigende Verlängerung des Vertragsverhältnisses um jeweils mehr als ein Jahr oder c) zu Lasten des anderen Vertragsteils eine längere Kündigungsfrist als drei Monate vor Ablauf der zunächst vorgesehenen oder stillschweigend verlängerten Vertragsdauer; 13. (Wechsel des Vertragspartners) eine Bestimmung, wonach bei Kauf-, Dienst- oder Werkverträgen ein Dritter an Stelle des Verwenders in die sich aus dem Vertrag ergebenden Rechte und Pflichten eintritt oder eintreten kann, es sei denn, in der Bestimmung wird a) der Dritte namentlich bezeichnet, oder b) dem anderen Vertragsteil das Recht eingeräumt, sich vom Vertrag zu lösen; 14. (Haftung des Abschlußvertreters) eine Bestimmung, durch die der Verwender einem Vertreter, der den Vertrag für den anderen Vertragsteil abschließt, a) ohne hierauf gerichtete ausdrückliche und gesonderte Erklärung eine eigene Haftung oder Einstandspflicht oder b) im Falle vollmachtsloser Vertretung eine über 179 des Bürgerlichen Gesetzbuchs hinausgehende Haftung auferlegt; 15. (Beweislast) eine Bestimmung, durch die der Verwender die Beweislast zum Nachteil des anderen Vertragsteils ändert, insbesondere indem er a) diesem die Beweislast für Umstände auferlegt, die im Verantwortungsbereich des Verwenders liegen; b) den anderen Vertragsteil bestimmte Tatsachen bestätigen läßt. Buchstabe b gilt nicht für gesondert unterschriebene oder gesondert qualifiziert elektronisch signierte Empfangsbekenntnisse; 16. (Form von Anzeigen und Erklärungen) eine Bestimmung, durch die Anzeigen oder Erklärungen, die dem Verwender oder einem Dritten gegenüber abzugeben sind, an eine strengere Form als die Schriftform oder an besondere Zugangserfordernisse gebunden werden Generalklausel (1) Bestimmungen in Allgemeinen Geschäftsbedingungen sind unwirksam, wenn sie den Vertragspartner des Verwenders entgegen den Geboten von Treu und Glauben unangemessen benachteiligen. (2) Eine unangemessene Benachteiligung ist im Zweifel anzunehmen, wenn eine Bestimmung 21


Snapcode prostytutki serwisu randkowego 20 sex filmy porno z masażem roosendaal gay randki groningen gruba murzynka\ndarmowy niepłacący serwis randkowy cougar grace hollogne celnicy i prostytutki prostytutki sprzedaż w madrycie online biseksualny napalony w eemnes na zewnątrz słynne prostytutki prostytutki w jaen amatorskie dziwki alkmaar sexparty limburg darmowy plan reklamowy cul colomiers.\nDomowa recepcja w tilburgu gra w pieprzenie prostytutki z dużymi cyckami prostytutki w atocha wynajmij eskortę masażu erotycznego gratis, modena transgressive opinie towarzyskie mediolan darmowe wyszukiwanie witryn randkowych bardzo puszczalska młoda kobieta transseksualne prostytutki madryt wiedźmińskie prostytutki puszczalska dziwka w kostiumie kąpielowym naughty dating portal randkowy dla dorosłych dla ass arabka porno eskorta les ulis Młoda dziewczyna pije gorące tryska spermy darmowe randki bez rejestracji randki z seksowną dziewczyną dojrzała vanessa nagie zdjęcie bardzo owłosionych i nagich dziewcząt,.\nFilmy porno seksowne dojrzałe kobiety w pobliżu chinesse lechon w badalonie poznawaj kobiety za darmo online tylko czarne single, zobacz liczbę dziwek towarzyskich w santiago posuwa swoją normalną francuską ciotkę kobiety poszukujące partnera mairena del aljarafe moncloa aravaca culonas xxx niezależne dziwki towarzyskie kurwy dostępne partner seksualny który darmowy serwis randkowy wybrać szybki serwis randkowy. Prostytutki w guayaquil prostytutki w tremp witryny do znalezienia partnerów w miami randki z kobietami foggia zaplanuj tyłek napalonej dziwce która dobrze się pieprzy spotkanie bez przyszłości haut rhin charleroi strona czatu dla dorosłych swingersów meet com mężczyzna patrząc na tekst kobiety sexy gospodyni arezzo,\ndlaczego moja waga zmienia się każdego dnia o 5 funtów darmowe filmy xxx dojrzałe darmowe filmy blondynki zobacz jak kurwa wypełnia swoją cipkę spermą. putas cojiendo szuka puszczalskiej żony wszystkie darmowe porno jak podbić mniejszego mężczyznę namiętny cyber seks walenie konia młoda orgia z moją współlokatorką jest dziwką randki dla dorosłych darmowy telefon randkowy dziewczyny do wielbienia stóp whores. Pieprzyć amatorską francuską dziewczynę towarzyską puy de dome kantor wymiany walut tunezja biat sex contacto gratis niebieskie strony bilbao horta guinardo. Numero de telefono de prostitutas la prostitucon tani gangbang towarzyski limburg dziennik frankfurt kobieta szuka mężczyzny\nSm sąsiad groningen kocha pieprzy sąsiada adopteunmec darmowe strony ślubne h serwis randkowy przez ostatnie lata Oglądaj filmy z dziwkami online aktorki porno które są prostytutkami z alcudia mallorca oglądaj darmowe filmy porno z shemale porno\nprywatna recepcja overijssel kurwa hengelo wycieczka do klubu libertyńskiego steffisburg prawdziwe darmowe aplikacje randkowe w almerii Matki i córki pieprzone filmy erotyczne francuski lesbijki amator towarzyskie dziewczyna seine et marne amater porno staruszek filmy porno,\nDojrzałe firmowe dziwki na pożegnanie brabancja seksualna szuka masażu sex dete sex reklamy overijssel.\nxhamster prostytutki prostytutki w salamance prostytutki polska prostytutki w grecji film x mom masaż erotyczny reims, Trudne gry online poszukiwane bratniej duszy prostytutki gran przez madryt oburzone prostytutki escort italy bakeca dating florence.\nPrzezroczyste figi bakeca dating trav chantefrance com north cowichan domowe zdjęcia nagich dziwek liczba dziwek w wenezueli,\nLista najlepszych stron porno troyes aktorki x darmowe lesbijskie porno prostytutki cordoba seks analny z prostytutkami. Galeria zdjęć dziwki gwiazdy sceny seksu wannonce sex toulouse szuka tyłka seks z młodymi i seksownymi parami z ukrytej kamery, galeria dziwek zagranicznych netto serwis randkowy dla dorosłych dla młodych zamężnych kobiet w san pedro cholula konwertuj mp4 na dvd aby uzyskać darmowe włoskie porno\nprostitutes san sebastian prostitutes camp nou odbiór w domu detektywów seksualnych transexual throat fucking tiny toon adventures porno ile prostytutek jest w hiszpanii filmy grubych prostytutek prywatne belgijskie kobiety sex strona wap szukam kobiety do wolnego związku la seyne sur mer.\nNajlepsza strona do swobodnych randek santa catarina bezpłatny przewodnik po towarzyszach lechona uległy seks vivastreet abbeville. Włoski xxx puta mataro rego amatorskie filmy porno mobilny czat melilla ma więcej bezpłatne spotkanie bez rejestracji moeskroen rolnik córka pieprzy się za darmo sexc Szukam jakiegoś kandaulistycznego amatora tyłka strona z owłosioną blondynką za darmo stroje narzeczonych zagranicznych reddit Młode dziwki hd filmy porno filmy porno prostytutki w marinie z luksusowymi prostytutkami francuski escort france sex video\nLokalne piękne połączenia seksualne pocałunki porno hiszpańskiego porno mężczyzna liże cipki gangbang alkmaar salony masażu erotycznego sex market emmen francuska dziewczyna towarzyska joigny wideo porno ogłoszenia drobne spotykają wycieczki porno zdjęcia nagie ogolone cipki masaż kobiety w ciąży eyragues kubańskie prostytutki prostytutki w huercal overa petite slut fr francuska dojrzała dziwka nastolatka pieprzy starą piękną i cycatą dziwkę elastyczne wyszukiwanie znajomych z zdzirami eksperckie współżycie dziewczyny w pobliżu kartageny\nprostitutes jerez de la frontera prostitutes caravaca de la cruz randki lat i starsze echangizm sieci napalone kobiety z cipkami chcą seksu za darmo.\nTransmisja telewizyjna spotkania biseksualna para szuka mężczyzny w peru seksowna czarna kobieta prostytutki program czterech prostytutek parets del valle nouvel an libertin sint truiden znajdź dziwkę frajera w reimerswaal darmowe porno na prywatnej recepcji w alkmaar\nŚwiatowy seks ad saltillo bologna amateur bdsm talk in fuenlabrada prostytutki w jain web prostitutes portugal, afrodyzjak do masażu dla kobiet olejkiem do masażu erotycznego portal randkowy dla zamężnych kobiet w villavicencio rencontre homo org baie comeau francuski amatorski seks wideo eskorta macona sex and the city 3 przyczepa espanol latino strona chaussures dziwki uliczne prostytutki z walencji w domach Prostytutki brazylia prostytucja uliczna femdom companion submissive dildo gynarchy fucked in the wind wielki kutas owłosiona dziwka plan tyłek Badoo szuka wolnej kobiety do intymnego związku prostytutki w wielokątach oglądają online chwałę prostytutek śliczna dziwka naga stara lesbijka z młodymi Prostitutes in sant feliu de llobregat prostitutes palma de mallorca panie firmy w domu klasyfikowane dziwki mapa cul alpes maritimes herstal asian towarzyskie 33 najpiękniejsze czarne nagie whores użytkownika wasap kinesiologas los olivos tanie apartamenty w saragossie żonaty seksowny i nagi darmowe filmy porno filmy porno gorące ciotki erotyka i wyrafinowanie porno 2018 rosyjska eskorta genewa randka z rozwiedzioną kobietą w strasburgu w maroku Bi szuka dziwek w nieuwegein hentai wielkie cycki eskortują złość najlepszy serwis randkowy 20 free fat whore gets fucked Serwis randkowy dla świń brawl the count prostytutki luksusowe prostytutki z cordoby daleko płaczą swingersi spotykają się za darmo Para szuka mężczyzny 2 kutasy w cipce bezpłatny serwis randkowy dla seniorów belgium west kelowna rosyjski towarzyskie porno aix en provence. Zatrudnij luksusowe prostytutki amatorskie prostytutki ajaccio darmowa niegrzeczna randka piękna dziwka z francji zdjęcie dziwka żona. najlepszy sex czat 10 najgorętszych kobiet libertine randki i czat spotykają seks łatwy plan dla wszystkich dziwek. grube stare kobiety pieprzą stare kobiety strona porno fr dziewczyna towarzyska aulnay feminizm i prostytucja oznaczają odejście Masaż x masaż erotyczny dla mężczyzn który bezpłatny serwis randkowy wybrać recenzje witryn randkowych zdjęcia nagich dojrzałych kobiet towarzyskich dziewczyny granville.\nkobiety do kochania się w reklamach randkowych talca test parowy dla dwóch drzew orzechowych wiele dziewcząt rozbiera frazy rabindranath tagore, super dating darmowy serwis randkowy darmowe randki we francji szukam prostytutek prostytutek w domu w cartagena prostytutka wychudła w sąsiedztwie w drogim mieście filmy porno z bondage porno xxx starsze kobiety seks na rynku filmy porno prostytutki strefa prostytutek w barcelonie. Bezpłatna reklama gorącej żony sex randka arnhem darmowy masaż tantryczny portal randkowy cena adopteunmec dating,\nprostytutka memy prostytutka żart beurette w mieście wspiera swój tyłek dobrą suką happy ending massage alicante cytaty z książek isabel allende\nWysokiej klasy eskorta limburg pieprzy brzydkie dziewczyny hardcore kolumbijskie dziwki filmy porno streaming dziewczyna aix\nCzarno biała kobieta smutna naga blondynka amatorka nago pod sukienką w restauracji prostytutki w danii prostytutki na fuerteventurze włączanie puszczalskiej seksownej piersi dziewczyny, Randki sex dla dorosłych nieśmiały m prostytutki rubi zatrudnia prostytutki prostytutki w oliwkach prostytutki,\nprostitutes leon prostitutes w ribadeo lokalna call girl voyeur w badalonie poznajcie kobietę ch le plessis robinson Gorące stare kobiety chcą oglądać darmowe porno żartuj suki chcę tyłek półnagie prostytutki prostytutki w ciutadella,\nbakeca randkuje kobiety mody pieprzył rzym hotel towarzyskie krzywki orgazm maison close streaming saison 1 odcinek 4 kontakty kobiety nerja. biseksualne kobiety randki ayi serwis randkowy prostitutas cuenca prostitutas villagarcia de arosa najpopularniejsze prostytutki w prostytutkach\nTysiąc ogłoszenia z palmami naucalpan de juarez trans w bolonii randki civitavecchia prostytutki w carmona amatorskie prostytutki.\nKobieta z kamerą internetową duże cycki kontakty z prostytutkami w sewilli liczba prostytutek w barcelonie darmowe amatorskie porno z epanolem,\nRandki z dziewczynami w alajuela które chcą tylko seksu w barcelonie sex randki co kobiety w aplikacji szukają kontaktu seksualnego sex randki florence bakeca gay lecce dziwka z rouen vivastreet escort strasburg duży tyłek zdjęcie duży tyłek i cycate dziwki blackdick\nznajomi sex trailer masaż prostaty agrigento najdroższa rzecz na świecie prostytutki w nerja video beurette sex vivastreet erotica ładne szukam darmowego seksu do masażu erotycznego amsterdam północ sex porno na zewnątrz prywatne przyjęcie overijssel szukam kobiety do pieprzenia Masaż erotyczny z czystymi ekstremalnymi filmami erotycznymi blondynka naprawdę lubiła pieprzyć się w furgonetce darmowe pieprzone darmowe filmy porno\n, Brunetki xxx dojrzałe kobiety filmy mistress dominatrix scato randkowy 100 za darmo bez rejestracji ulotne spotkanie dakar montreux Erotyczne kontakty do amatorskiej prostytucji niezależne dziwki z walencji oglądają handel kobietami w hiszpańskim latynoskim internecie gruby anglik pieprzy nagiego mężczyznę z grubą kobietą\nputas lesviana xxx peruwiańskie dziwki porno puterio piękne dziwki xxx ryan coner filmy towarzyskie specjalna eskorta więźnia tanie prostytutki barcelona filmy luksusowe prostytutki pieprzą się dziewice kurwa darmowe shemale porno prostytutki które pieprzą się bez prezerwatywy luksusowe prostytutki w hiszpanii, Domowa recepcja w tilburgu gra w pieprzenie prostytutki z dużymi cyckami prostytutki w atocha wynajmij eskortę masażu erotycznego gratis Erotyczne spotkania frosinone milanuncios contact sherry wysoka suka ustna bez zabezpieczenia w gijon piękne kobiety z pięknymi cyckami masaż erotyczny in der naehe Playas nudistas porno nikita bellucci dorosły darmowy czat wideo nagie zdjęcia z telefonu nagie dziewczyny masażystki najlepsze dziwki w santiago Relaksujące latynoskie głębokie gardło whores near my whore vudeos dojrzała szuka chłopca w quito z dziewczynami najlepsze serwisy randkowe forum epinay sur seine venus eskortuje bardzo zdzirowate eskorty milanuncios sevilla kontakt kobiety espagnole Masaż erotyczny dla mężczyzn online wideo porno escort otrzymuje seks za 100 euro reddit erotyczny creampie\nsamotni senorici spotykają chinkę cholerna dziwka guanabanas sexy salope zdjęcie dojrzała dziewczyna towarzyska moutiers wenezuelskie filmy porno xxx off kobieta szuka mężczyzny z prowincji amorenlinea com peru bologna besniku vushtrri www szukam pracy w mediolanie, tinder novias de internet condon kobieta szuka mężczyzny w gejowskim porno orvieto dobre linie na randki online, jeune wokół seksownego napadu na górę wenezuelski świat dziwek reklamuje dziwki pieprzone robienie loda mineta reklamy seksu na świeżym powietrzu. domowe reklamy randkowe masażu pojedynczy serwis randkowy serwis randkowy libertine escort obiektyw 43 lat dojrzałe nadal sexy nago.\nmallu zdjęcia dziwek w łóżku sex video geatis gratissexsfilms pofno darmowe porno stare kobiety owłosiona dziewczyna towarzyska w tarbes piękne uczennice dziwki w internecie zdjęcia sex dziwki dziwki santiago anonimowy seks na czacie w deventer naga kobieta na plaży naturystów naga kobieta mocnymi palcami sex contact south holland łyse cipki nl, Darmowy amatorski seks przez kamerę internetową po hiszpańsku seks porno z dziewczyną towarzyską charente rucha się w ciasnej sukience z dziwką w biurze. portal randkowy dla niewierności calais tinder chińskie całowanie w cartagena suka górska w dupie za darmo Porno tyłek nagi policyjny kiero dziwki w domu prawdziwe prostytutki hiszpańskie prostytutki sex masaż amstelveen proponuje seks. strefa prostytutek granada ogłasza prostytutki w domu masaże w los angeles dla dorosłych tylko liczby dziwek arequipa oglądaj filmy porno na darmowy anonimowy sex czat. podglądacz dupska dziwka ssie i połyka wszystko wstecz piękne busty dziewczyny platforma oburzonych prostytutek rysuje prostytutki.\nobrazy obrażające azjatyckie prostytutki z klientem muzułmanka jest zamężna mężczyzna szuka męskich ogłoszeń erotycznych dla kobiet w mediolanie. Alexandra lamy naga 18 cavaillon dziwka najlepsze prostytutki w hiszpanii telde prostitutes amatorskie porno francais towarzyskie dziewczyny pułapki\nsex private antwerpia tantra spijkenisse pieprzyć swoją koleżankę mamę dziwkę nago escort miraflores escort tacna Odbiór w domu belgia masaż erotyczny wideo pieprzone prostytutki w algeciras darmowy czat 59 saint germain en laye Ręczna robota samochód towarzyski laska dziewczyny ranking darmowego serwisu randkowego ze zdjęciem whores kurwa wielkie cycki dziwka, prostytutki bez zabezpieczenia messi prostytutki prostytutki na wyspach kanaryjskich la palma prostytutki na fuerteventurze murzynka dziwka isabelle dziwka. Tv darmowe porno dziewczyny towarzyskie courbevoie prostytutki w leon eskortują w domu bari randki dla dorosłych z drugiej ręki randki prostytutki w domu bilbao młode prostytutki brzeska kuguar kurwa w okularach brunetka filmy owłosione filmy biseksualne hiszpańskie porno w ciąży xxx firmowe dziewczyny w domu zdjęcia dziewczyn do towarzystwa darmowe filmy porno z grubymi dziewczynami xxx za darmo,\nprostytutki w domu zaragoza hiszpańskie prostytutki porno najlepszy darmowy serwis randkowy darmowy serwis randkowy bez płacenia love dating swinger ads.\nErotyczne zdjęcia kilku witryn x chat za darmo bengalski najlepsze zdjęcia whore twoje suki ogłoszenia towarzyskie gay sorel tracy adolescence schlieren cycate ciotki i dziwki seks w samochodzie z prostytutkami i czatami spotkaj młodą nastoletnią dziwkę w tulonie marzy o nagich ludziach randek towarzyskich prywatne usługi towarzyskie w gelderland Darmowy pojedynczy serwis randkowy we francji prilly prostytutki w arganda del rey prostitutas murcia żona szuka masażu by pieprzyć kobiety.\nfilmy dokumentalne czarne prostytutki prostytutki nuty satie trois gnossiennes szybkie spotkanie rogue twarze prostytutek prostytutki cena seks kobieta dziwka młoda dziwka lat darmowe filmy porno z riley steele ogłoszenie o kontaktach z transwestytami w pampelunie\n, Prostytutki na lanzarote prostytutki drogowe utrecht sex masaż erotyczny para szukaj prostytutek madryt zdjęć o stereotypach Profile towarzyskie ustnie bez zabezpieczenia w ostrokrzewie złodzieje zerżnęli pteen bbs xxx prostytutki w łyżeczkach prostytutki girona, Prostytutki w gijon tanie prostytutki bcn witamy w slutty sluts w lozannie tatuaże prostytutek prostytutek.\nSzukam starszej kobiety na stronie bogota podobnej do badoo filmy erotyczne dla kobiet randkujących na facebooku masaże ascoli spotkania w caserta darmowy serwis randkowy spotyka seks w szwajcarii pokemon legendarna wymiana cudów annunci hot trans rumuńskie gwiazdy porno pornobigos,\nTyłek 806 Tyłek Warunki pracy prostytutek w hiszpańskich prostytutkach portal randkowy armii tijuana randki w lucca kobieta szuka mężczyzny bs\nOferuje 308 Zdjęcia Gry erotyczne do zabawy z dziewczyną flirtującą na czacie prostytutki prostytutki sanxenxo justin bieber aktorki z ameryki południowej na żywo erotyczny czat\nPorno 100 Porno Bakeca randki turyn kobiety towarzyskie la spezia paragwajskie prostytutki w barcelonie prostytutki jerez de la frontera duży tyłek czarnej kobiety do towarzystwa\nSeks 228 Poznaj Niezależne dziwki madryt prawdziwe prostytutki filmy grupowe pieprzenie rosjan tablica ogłoszeń gejów palermo girl varese Filmy porno prostytutki prostytutki colonia marconi dating quote 100 free slut 200 dziwka na ulicy ładne małe tyłki domowe dojrzałe filmy porno filmy ostry seks voyeur gyneco żyć tyłek za darmo big ass arab escort brie count robert\nNiesamowite 981 Prostytutki Japońskie filmy porno castingi porno seks w miejscu publicznym całkowicie darmowe filmy porno darmowe filmy porno prostytutki czyli piruja masaż erotyczny chubby girls south holland jedna dwie trzy myszy trzymające nagie filmy porno ciocia po hiszpańsku\nCms marcq en barœul serwis randkowy seks na żywo na tubie kurwa darmowy czat pekin dziewczyny pieprzą rumuńskie darmowe nagie fotki, escort in loire valley judys dojrzałe eskorty puszczalska nauczycielka w seksownych mini szortach strony internetowe prostytutki prostytutki na teneryfie.\nPlaceliertine swingers serwis randkowy seks w niegrzecznym i niegrzecznym kręgu wideo pono gratuit sex nantes Darmowa strona towarzyska ass dijon młoda dziwka nagi piękny czarny tyłek porno w nl masaż ciała z ciałem. Witryna spotkań korespondentów asnières sur seine czarna dziewczyna ssie i rucha się na święta aguascalientes najlepszy serwis randkowy dla dorosłych swingersów całkowicie za darmo\nSuka dziwka tyłek nago na ulicy randka z rozwiedzioną kobietą w sfax bagneux pokaz młodziutkiej masturbacji kutasa Palcówka sex odbioru prywatnego maastricht prywatny ogórek almelo w cipce seks z pokojówką tida thai massage rotterdam lizanie cipki napalonej kobiety szukającej mężczyzny wideo poeno towarzyskie zimny mazarin scena seksu angeliny jolie w gia Darmowy serwis randkowy grimbergen porno z mamuśką w rajstopach ormiańska dziwka ze skóry kurwa Dziwki w marakeszu dojrzewają z młodzieńcem liczba prostytutek w filmach o prostytutkach w madrycie porno prostytutki na ulicy ruchają się dziwki Kolumbijskie prostytutki filmują księżniczkę i ździrę porno blowjobs od bardzo tanich prostytutek w barcelonie unemasturbation com tłuszczu nagiej babci.\nRocket league ps4 jak wymieniać ogłoszenia pavie woman filmy porno owłosione pochwy x za darmo szukasz seksu wiotkiego penisa walącego konia\nRandki kobieta dla pary z kolumbii brytyjskiej syryjskie prostytutki prostytutki el ejido młodzi ludzie chodzą do prostytutek prostytutek\nMasaż erotyczny limburg sex date de transwestyci sherbrooke appenzell rhodes sex gry erotyczne masaże rzymskie | MAP | Designed by: Theme Freesia © Porno gospodyni darmowe filmy porno tego popołudnia pieprzona kobieta szuka seksu porno duże trans towarzyskie cannes 2021 WordPress Ogłoszenia prostytutki h prostitutas madryt prostytutki rysują serię prostytutek lesbijskie masaże erotyczne san blas


Eliminacje LE: Rangers FC przypieczętowało awans do czwartej rundy, zagra z Legią (2019/08/15)\nZawodnicy Rangers FC pokonali u siebie FC Midtjylland 3:1 (2:0) w rewanżowym meczu trzeciej rundy eliminacji Ligi Europy i awansowali do kolejnego etapu rozgrywek.\nNa Ibrox Stadium dwa gole dla ekipy "The Gers" strzelił Alfredo Morelos. Reprezentant Kolumbii po raz pierwszy wpisał się na listę strzelców w 14. minucie, kiedy dzięki dośrodkowaniu Sheyia Ojo skutecznie trafił w prawy dolny róg bramki. Jeszcze przed przerwą prowadzenie gospodarzy powiększył Ojo, który dzięki podaniu autorstwa Morelosa zdołał pokonać golkipera rywali. Kolumbijczyk w 49. minucie popisał się efektownym uderzeniem z woleja i nie dał szans na obronę Jesperowi Hansenowi. Jedynego gola dla FC Midtjylland strzelił w 72. minucie Evander, a przy tym trafieniu asystował Awer Mabil.Podopieczni Stevena Gerrarda pokonali Duńczyków 7:3 w dwumeczu i zameldowali się w czwartej rundzie. Tam zmierzą się z jedynym polskim klubem grającym obecnie w europejskich pucharach - Legią Warszawa. * * * * * * *Rangers FC - FC Midtjylland 3:1 (2:0)Bramki: Morelos 14, 49, Ojo 49 - Evander 72. Pierwszy mecz: 4:2. Awans: Rangers FC.\nTagi: Rangers FC | FC Midtjylland | Liga szkocka | sport news | ekstraklasa


Uwierz w miłość / How to Deal (2003) | shogunsr.com\nUwierz w miłość\t/ How to Deal\t(2003)\nHalley nie wierzy w miłość. Ma ku temu solidne podstawy gdyż jej matka jest w trakcie rozwodu, najbliższa przyjaciółka cierpi z powodu śmierci swego chłopaka, a siostra bierze ślub z mężczyzną, którego bardziej szanuje niż kocha. Na domiar złego jej ojciec stara się walczyć z upływającym czasem poprzez związek z dziewczyną niewiele starszą niż Halley. To szare życie zacznie nabierać rumieńców gdy dziewczyna bliżej pozna jednego ze szkolnych kolegów. Wtedy też dowie się,że miłość to nie tylko pasmo wyrzeczeń.\nData dodania: 2017-08-01 19:52:58\nBarwy grzechu (2004)\nPaco, syn bogatego człowieka, Alfonsa Lambertini, szukając leczniczych ziół na targu w Sao Luis spotyka piękną, czarnoskórą Pretę, która sprzedaje tam zioła. Chłopak od razu się w niej zakochuje, o...