Teoria zła [Simon Baron-Cohen] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00188 002998 21325331 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Simon Baron-Cohen Liczba stron: 209\nISBN: 9788362122684 Data wydania: 2014-05-05\n'Ta książka nie jest dla wrażliwców. Nie sposób pisać o okrucieństwie lekko i pogodnie, jeśli więc szukasz przyjemnej lektury, lepiej odłóż tę książkę. Próbuję w niej przedefiniować „zło” w kategoriach empatii i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego niektórzy ludzie mają mniej lub więcej empatii niż inni oraz co się dzieje, kiedy tracimy empatię. Jakkolwiek rozważania te mogą się wydawać niepokojące, a nawet szokujące, natura empatii pozostaje (przynajmniej dla mnie) nieskończenie fascynująca, a badanie tego zjawiska jest niezwykle pasjonujące (dziwne słowo, zważywszy na okoliczności).'\n- Simon Baron-Cohen we wstępie do swojej książki 'Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa'!!!\nW serii Mistrzowie Psychologii ukazały się dotychczas:Carol Tavris, Elliot Aronson Błądzą wszyscy (ale nie ja)Dlaczego usprawiedliwiamy głupie poglądy, złe decyzje i szkodliwe działaniaRichard E. Nisbett Geografia myśleniaDlaczego ludzie Wschodu i Zachodu myślą inaczejCindy Meston, David BussDlaczego kobiety uprawiają seksMotywacje seksualne od przygody po zemstęWiesław ŁukaszewskiUdręka życiaJak ludzie radzą sobie z lękiem przed śmierciąRichard E. Nisbett Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQDlaczego tak ważne są szkoła i kulturaEd Diener, Robert Biswas-Diener SzczęścieOdkrywanie tajemnic bogactwa psychicznegoMichael S. Gazzaniga Istota człowieczeństwaCo czyni nas wyjątkowymiBernard WeinerEmocje moralne, sprawiedliwość i motywacje społecznePsychologiczna teoria atrybucjiJames R. FlynnO inteligencji inaczejCzy jesteśmy mądrzejsi od naszych przodkówMichael S. GazzanigaKto tu rządzi? Ja czy mój mózg?Neuronauka a istnienie wolnej woli\nPamięciPetera Liptona (1950-2007),profesora filozofii nauki na Uniwersytecie Cambridge,który potrafił łączyć precyzję wyjaśniania z poczuciem humoru i współczuciemorazJudy Ruth Greenblatt (1933-2008),która podarowała swoim pięciorgu dzieciomi pięciorgu wnukom wewnętrzny garniec złota\nCo sprawia, że ktoś jest zły? Co mózg ma z tym wspólnego? Baron-Cohen mierzy się z najbardziej palącymi i kontrowersyjnymi pytaniami neuronauki społecznej. Ta znakomita książka – niepokojąca, a jednocześnie pełna współczucia – przedstawia nową teorię zła, wyjaśniając jego podstawy mózgowe i sposób, w jaki powstaje. Baron-Cohen całkowicie zmienia nasze rozumienie okrucieństwa innych ludzi, a czyniąc to, zmusza nas do uważnego przyjrzenia się samym sobie. Lektura tej książki zachęca nas do rozszerzenia własnego kręgu empatii, nakłaniając do rozwoju i zrozumienia, nawet jeśli nie potrafimy wybaczyć. – Andrew N. Meltzoff, dyrektor Instytutu Uczenia się i Nauk o Mózgu na Uniwersytecie Waszyngtońskim, współautor książki Naukowiec w kołysce. Czego o umyśle uczą nas małe dzieciSimon Baron-Cohen po raz kolejny wykazuje się umiejętnością wykorzystywania nauki w rozważaniach o trudnych, kontrowersyjnych problemach. Przekonując, że kiedy opisujemy akty okrucieństwa jako po prostu złe, tak naprawdę niczego nie wyjaśniamy, autor przedstawia prostą, lecz wiarygodną hipotezę, że przyczyną takich postępków może być określony stan psychiczny – brak empatii. Na poparcie swojej teorii przytacza wyniki licznych badań, prowadzonych na gruncie psychologii, psychiatrii, neuronauki i genetyki. Czytelnicy, którzy muszą się zmagać ze skutkami okrucieństwa, mogą się nie zgodzić z koncepcją Barona-Cohena, ale jego śmiałość i oryginalność z pewnością będą dla nich inspiracją i źródłem cennej wiedzy. – Paul Harris, profesor Harvard Graduate School of Education\nPRZEDMOWA Czy mózg jest źródłem zła?Książka Simona Barona-Cohena Teoria zła. O empatii i genezie okrucieństwa otwiera nowe pole dyskusji nie tylko w psychologii, ale także w debacie publicznej. Głównym bohaterem tej książki jest nie szatan, który zbuntował się przeciwko Bogu, ale człowiek czyniący zło. Autor stara się udzielić odpowiedzi na pytanie, dlaczego ludzie są źli albo dlaczego stają się źli. Odpowiedź tę znajduje w analizie funkcjonowania mózgu oraz w specyfice doświadczeń wczesnodziecięcych. Zawiera ją również tytuł książki i jest ona dość paradoksalna. Ludzie są źli, ponieważ brakuje im empatii. Ogólny tok rozumowania przypomina trochę rozwiązania obecne w wielu religiach – przyjmuje się, że ludzie są źli, ponieważ nie doświadczyli łaski bożej.\tIdee Barona-Cohena zmierzają w nieco innym kierunku. Autor przedstawia koncepcję empatii, odwołując się do dwóch rodzajów czynników. Jedną grupę stanowią mechanizmy mózgowe, tworzące obwód empatii, w którego skład wchodzi dziesięć różnych struktur. Uszkodzenie tego obwodu sprawia, że zachowujemy się w sposób nieempatyczny. Brzmi to fatalistycznie, ale jak się potem przekonamy, sprawa nie jest taka prosta. Jakkolwiek funkcjonowanie mózgu można zaburzyć z łatwością, i to na różne sposoby (niektóre z nich są przez ludzi wykorzystywane celowo), to znacznie trudniej jest przywrócić poprawne funkcjonowanie obwodu empatii, choć nie jest to niemożliwe. Drugi typ mechanizmów wywodzi się z doświadczeń wczesnodziecięcych, które stają się podstawą tworzenia bliskich związków z innymi ludźmi i obdarzania ich zaufaniem.\tMetaforycznie można stwierdzić, że pierwsza grupa mechanizmów tworzy hardware empatii, a doświadczenia wczesnodziecięce – software. Teraz łatwiej zrozumieć, dlaczego nawet najdoskonalszy procesor wyposażony w dużą pamięć podręczną staje się bezużyteczny, kiedy nie dysponujemy odpowiednim oprogramowaniem. Z drugiej strony doskonałe oprogramowanie, które nie zostanie zaimplementowane w jakimś urządzeniu, może być tylko przedmiotem podziwu dla programistów, ale nie będzie można go wykorzystać w praktyce. Możliwe są też takie sytuacje, kiedy dobry program zainstalowany w takim urządzeniu zaczyna źle działać, ponieważ został zainfekowany przez wirusy. Taka sytuacja stała się również przedmiotem analizy autora. Ludzie mający dobre doświadczenia z dzieciństwa, u których jednocześnie dobrze funkcjonuje mózgowy obwód empatii, wskutek oddziaływania czynników zewnętrznych mogą zacząć się zachowywać w sposób agresywny i wyrządzać innym krzywdę. Takimi zewnętrznymi czynnikami spustowymi mogą być między innymi zmęczenie, alkohol, narkotyki lub nadmiar bodźców. Po czasie, kiedy sprawca zła wyzwoli się spod ich oddziaływania, pojawia się poczucie winy i dążenie do naprawienia wyrządzonych krzywd.\tDzięki tej metaforze komputerowej można lepiej zrozumieć funkcjonowanie empatii u człowieka, a jej brak może być nie tylko przyczyną okrucieństwa, lecz także pewnej obojętności na potrzeby innych. Należy jednak pamiętać, że ta metafora, jak każda inna, nie w pełni wyjaśnia funkcjonowanie człowieka. Komputery nie są – tak jak my – ani układami biologicznymi, ani społecznymi. Baron-Cohen uznaje empatię za najważniejszy zasób naszego świata, a jej brak – za przyczynę zła. Zdaniem autora empatia jest zjawiskiem dwukomponentowym. Komponent afektywny związany jest ze zdolnością do przeżywania tych samych emocji, jakie przeżywają inni ludzie. W taki dar wyposażone są małe dzieci, które od innych bezwiednie zarażają się emocjami. Drugi komponent empatii ma charakter poznawczy i związany jest ze zdolnością do decentracji, czyli ze zdolnością do spojrzenia na sytuację z perspektywy drugiego człowieka. Warunkiem decentracji jest odpowiedni poziom rozwoju poznawczego. Badania Piageta i jego współpracowników wykazały, że małe dzieci kompletnie nie zdają sobie sprawy z tego, że jakaś sytuacja może się przedstawiać zupełnie inaczej, kiedy spojrzy się na nią z innego punktu widzenia. W badaniach Piageta analizowano perspektywę w sensie fizycznym. W typowym badaniu prezentowano makietę przedstawiającą góry, kościół i inne elementy. Po jednej stronie makiety siedziało dziecko, po przeciwnej zaś umieszczano lalkę. Dzieci proszono, aby wyobraziły sobie, że siedzą tam, gdzie jest lalka, a następnie pytano je, jakie elementy są najbliżej lalki albo co się znajduje najbliżej kościoła i tak dalej. Okazało się, że dziecko odpowiada tak, jak ono samo (a nie lalka) widzi sytuację. Ten przykład uwzględnia tylko perspektywę w sensie fizycznym. W bardzo wielu sytuacjach jednak konieczna jest także decentracja w sensie psychologicznym – spojrzenie na sytuację z punktu widzenia potrzeb i pragnień drugiej osoby. Konflikty małżeńskie bardzo często wynikają z braku tak rozumianej decentracji. Każdy z małżonków potrafi dostrzegać tylko własne potrzeby i pragnienia (szczególnie te niezaspokojone!), a nie potrafi wziąć pod uwagę potrzeb i pragnień drugiej strony. Osoby zajmujące się terapią par za jeden ze swoich podstawowych celów uznają wykształcenie u partnerów zdolności do „wchodzenia w skórę” drugiej osoby. W takiej sytuacji nie wystarcza już osiągnięcie pewnego poziomu rozwoju poznawczego, konieczne jest także posiadanie dużych kompetencji emocjonalnych.\tKilka słów poświęćmy hardware empatii. W skład obwodu empatii wchodzą następujące struktury: przednia część wyspy, ciało migdałowate, część ogonowa przedniego zakrętu obręczy, grzbietowo-brzuszna część przyśrodkowej kory przedczołowej, wieczko czołowe, zakręt czołowy dolny, płacik ciemieniowy dolny, bruzda ciemieniowa dolna, środkowa część zakrętu obręczy, kora oczodołowo-czołowa, tylna część bruzdy skroniowej, prawe skrzyżowanie skroniowo-ciemieniowe i na końcu kora czuciowo-somatyczna. Już ta lista może zniechęcić czytelnika do dalszej lektury, szczególnie w takich sytuacjach, kiedy nie znamy dokładnie anatomii mózgu. Tu wystarczy stwierdzenie, że część tych struktur zlokalizowana jest na powierzchni kory, część w okolicach przyśrodkowych, a część widoczna jest u podstawy mózgu. Każda z tych części odgrywa inną rolę. O ich funkcjach dowiedzieliśmy się na podstawie wyników badań dotyczących zmian pojawiających się wskutek uszkodzeń mózgu, a także z badań wykorzystujących techniki neuroobrazowe. Dzięki nim można obserwować pracę mózgu podczas wykonywania różnych zadań. Jeśli ktoś na przykład wykonuje zadanie, w którym musi odróżniać rozwiązania prowadzące do nagrody od rozwiązań prowadzących do kary, i w trakcie wykonywania tego zadania różne okolice mózgu przejawiają zróżnicowaną aktywność, to można przypuszczać, że są to okolice odpowiedzialne za odróżnianie czegoś dobrego od czegoś złego. Jeśli natomiast rozkład pobudzenia tych okolic nie wykazuje różnic podczas wykonywania tego zadania, to możemy per analogiam przypuszczać, że dana osoba ma trudności w odróżnianiu złego od dobrego. Ludzie, u których taki efekt występuje, mogą nie zdawać sobie sprawy z tego, że dotykanie pewnych okolic ciała drugiej osoby jest czymś złym. Baron-Cohen przeanalizował zresztą taki przypadek. Nam coś takiego może się wydać niepojęte i jesteśmy skłonni uznać, że zachowanie tego typu powinno być bezwzględnie karane. Ale może być i tak, że nie potrafimy spojrzeć na dane zachowanie z innego niż własny punktu widzenia – innymi słowy, przejawiamy brak zdolności do decentracji. Nie oznacza to wcale, że staramy się usprawiedliwić daną osobę. To, że lepiej rozumiemy mechanizmy, które doprowadziły do pojawienia się takich negatywnie ocenianych zachowań, nie zwalnia z nas z odpowiedzialności za podejmowanie prób radzenia sobie z nimi, a przede wszystkim z prób zapobiegania im. Kiedy analizujemy mózgowe obwody empatii, musimy pamiętać o tym, że wiedza o specyficznych funkcjach pewnych okolic mózgu jest wiedzą pośrednią i że nasze wnioskowanie jest obarczone pewnym marginesem błędu. Kiedy wnioskowanie opiera się na analizie deficytów występujących u człowieka, który doświadczył jakiegoś specyficznie zlokalizowanego uszkodzenia mózgu, nie możemy zapominać o tym, że wnioski dotyczą mózgu uszkodzonego, a nie mózgu nieuszkodzonego. W związku z tym funkcja tej samej okolicy może przedstawiać się odmiennie w mózgu nieuszkodzonym. Odwołajmy się do jednego z najsłynniejszych przypadków przeanalizowanych w literaturze neuropsychologicznej – do przypadku Phineasa Gage’a. Obszerne analizy tego przypadku zawierają prace Antonia Damasio (1999) czy Josepha LeDoux (2000). Phineas Gage był brygadzistą w przedsiębiorstwie budującym linie kolejowe. Podczas wysadzania skał uległ wypadkowi – metalowy pręt przebił jego czaszkę na wylot. Ów stalowy pręt miał metr długości i ważył około sześciu kilogramów. Uderzył Gage’ a w twarz, pod lewą kością policzkową, i przebił jego czaszkę na wylot. Siła uderzenia była tak wielka, że pręt wylądował trzydzieści metrów dalej. Uszkodzona została kora czołowa – w tym między innymi brzuszna część przyśrodkowej kory czołowej. Wypadek ten zdarzył się w połowie XIX wieku, a Gage zawdzięczał swoje dalsze życie chirurgowi, który opatrzył go bezpośrednio po wypadku. O tym, że uszkodzona została między innymi ta właśnie okolica mózgu, świadczą badania Hanny Damasio, która zbadała pozostałości czaszki Gage’a za pomocą technik opartych na neuroobrazowaniu. Po wypadku Gage żył jeszcze przez dwanaście lat i przez jakiś czas występował na pokazach publicznych. Jego osobowość jednak uległa zmianie. Stał się człowiekiem porywczym i wybuchowym, wszczynał awantury, a przede wszystkim stał się bardzo egocentryczny. Baron-Cohen uważa, że te zmiany można zinterpretować jako przypadek utraty empatii. Nie negując takiej interpretacji, warto zwrócić uwagę, że sprawa ta nie jest do końca jasna. Po pierwsze, nie wiadomo, jakie były cechy osobowości Gage’a przed wypadkiem. Po drugie, nie wiemy, jak na jego funkcjonowanie wpłynął fakt, że z robotnika kolejowego nagle stał się – używając języka współczesnego – celebrytą. Występowanie przed publicznością, podziw, jaki budził wśród widzów spektakli, w których był głównym aktorem, zapewne spowodowały wzrost samooceny, co z kolei mogło się przełożyć na przekonanie o własnej nieomylności. W efekcie Gage mógł wybuchać gniewem wówczas, gdy jakaś sytuacja rozwijała się nie po jego myśli. Zdania współczesnych badaczy dotyczące rozmiarów zmian są podzielone: niektórzy twierdzą, że wskutek uszkodzenia wskazanych okolic przedczołowych nastąpiły znaczne zmiany osobowości, inni utrzymują, że zmiany te były dużo mniejsze, a poza tym można je wyjaśnić w inny sposób (Macmillan, 2002). W tej chwili dyskusja ta jest nierozstrzygalna, ponieważ dotyczy spraw, które wydarzyły się ponad półtora wieku temu i opisy zmian zachowania Gage’a opierają się raczej na odczuciach obserwatorów, a nie na precyzyjnych pomiarach. Choć warunkiem pojawienia się empatii jest prawidłowe funkcjonowanie mózgowego obwodu empatii, nie jest to warunek wystarczający. Drugim warunkiem jest posiadanie „wewnętrznego garnca złota”, zebranego dzięki specyficznym doświadczeniom emocjonalnym w okresie wczesnego dzieciństwa. Na znaczenie owego „garnca” zwrócił uwagę John Bowlby – brytyjski psychoanalityk, twórca teorii przywiązania. Baron-Cohen twierdzi, że wskutek deficytów empatii poznawczej, emocjonalnej, a także przy braku zasad moralnych pojawiają się różne zaburzenia, poczynając od psychopatii, a kończąc na zespole Aspergera. Zaburzenia te podzielił on na dwie grupy: pierwszą stanowią zaburzenia zero-negatywne, a drugą zero-pozytywne. Do zaburzeń zero-negatywnych należą osobowość z pogranicza (borderline), psychopatia i narcyzm. Natomiast grupę zaburzeń zero-pozytywnych stanowią zespół Aspergera i autyzm. Wspólną cechą pojawiającą się we wszystkich grupach jest brak empatii emocjonalnej, podczas gdy inne cechy – empatia poznawcza, moralność oraz tendencja do systematyzacji – występują w tych grupach w różnych konfiguracjach. Zaburzenia w funkcjonowaniu mózgowego obwodu empatii mogą mieć charakter trwały, bądź też chwilowy. Wynikałoby stąd, że w jednym wypadku deficyt dotyczy pewnej względnie trwałej cechy człowieka, w innym zaś – chwilowego stanu. Warto w tym miejscu odwołać się do istniejącego w psychologii rozróżnienia dwóch rodzajów lęku: lęku rozumianego jako cecha (czyli lękliwości) oraz lęku rozumianego jako stan. Osoby pozbawione empatii rozumianej jako cecha stanowią poważniejszy problem, gdyż modyfikacja cechy nastręcza znacznie więcej trudności. Natomiast przejściowe obniżenie stanu empatii rodzi nadzieję. Można to skorygować za pomocą czy to psychoterapii, czy – jak twierdzi autor – za pomocą innych interwencji.\tKsiążka ma wydźwięk optymistyczny. Autor wierzy, że świat można uczynić lepszym dzięki zwiększaniu empatii. Trudno odmówić słuszności takiemu rozumowaniu. Jednakże wiele procesów społecznych każe wątpić w to, że procedury naprawcze szybko poprawią kondycję świata. W historii było wiele okresów, w których brakowało sytuacji sprzyjających tworzeniu „wewnętrznego garnca złota”, czyli w terminologii Bowlby’ego bezpiecznego stylu przywiązania. Bezprizorni po rewolucji październikowej, dzieci porzucone przez rodziców, którzy wyruszyli w świat w poszukiwaniu lepszych warunków życia, to wszystko kandydaci na osoby, którym będzie brakowało empatii. A przecież okres naszego życia, w którym ów wewnętrzny garniec wypełniany jest złotem, trwa dość krótko. Część dzieci pozbawionych możliwości ukształtowania empatii może stać się osobami zero-negatywnymi, czyli należeć do grupy osób z pogranicza, osób narcystycznych, czy też psychopatów. Zresztą narcyzm współcześnie stał się tak powszechny, że przestano go już zaliczać do kategorii zaburzeń osobowości.\tNa koniec warto wspomnieć o jeszcze jednym problemie, który w jakimś momencie może zmienić nasz sposób myślenia o wykroczeniach, przestępstwach lub czynach nieakceptowanych społecznie. Skoro źródeł pewnych zachowań można się doszukiwać w nieprawidłowym funkcjonowaniu mózgu – Baron-Cohen wskazuje tu na obwód empatii – to dlaczego karać człowieka, skoro „zawinił” tylko mózg? Te pytania będą się pojawiały coraz częściej, w miarę jak będzie rosła nasza wiedza na temat funkcjonalnego znaczenia różnych okolic mózgu. W tej chwili wiemy, że pewne okolice są odpowiedzialne za odróżnianie zła od dobra. Ich dysfunkcje sprawiają, że człowiek – mimo przeciętnego lub wyższego od przeciętnego poziomu sprawności umysłowej – nie potrafi zdać sobie sprawy z tego, że czyni źle. Nie potrafimy wczuć się w psychikę takiego człowieka – zgodnie z efektem powszechnej zgodności, opisanym przez psychologów społecznych, sądzimy, że inni ludzie są tacy sami jak my. Tak jednak być nie musi. Baron-Cohen stawia nas w obliczu takich problemów i nie daje łatwych odpowiedzi.Tomasz Maruszewski\nPODZIĘKOWANIATa książka nie jest dla wrażliwców. Nie sposób pisać o okrucieństwie lekko i pogodnie, jeśli więc szukasz przyjemnej lektury, lepiej odłóż tę książkę. Próbuję w niej przedefiniować „zło” w kategoriach empatii i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego niektórzy ludzie mają mniej lub więcej empatii niż inni oraz co się dzieje, kiedy tracimy empatię. Jakkolwiek rozważania te mogą się wydawać niepokojące, a nawet szokujące, natura empatii pozostaje (przynajmniej dla mnie) nieskończenie fascynująca, a badanie tego zjawiska jest niezwykle pasjonujące (dziwne słowo, zważywszy na okoliczności) – przede wszystkim za sprawą wspaniałej grupy utalentowanych naukowców i współpracowników, którzy mi towarzyszą. Cieszę się, że oto mam okazję im podziękować.\tNaukowcy kolekcjonują dziwne rzeczy (Karol Darwin miał słynną kolekcję chrząszczy i zięb). My, badacze empatii, kolekcjonujemy emocje! W nagranym przez nas filmie pod tytułem Mindreading można ich zobaczyć aż 412. Ofer Golan, Sally Wheelwright, Jacqueline Hill i ja stworzyliśmy tę elektroniczną bibliotekę emocji, a Ofer Golan, Emma Ashwin, Yael Granader, Kimberly Armstrong, Gina Owens, Nic Lever, Jon Drori, Nick Paske, Claire i ja nagraliśmy drugi film (The Transporters), aby poprzez zabawę uczyć empatii dzieci autystyczne w wieku przedszkolnym, dla których jest to niezwykle trudne zadanie.\tNaukowcy wymyślają również nowe sposoby mierzenia rozmaitych zjawisk. Nasze zadanie polegało na stworzeniu nowych metod pomiaru różnic indywidualnych w zakresie empatii. Sally Wheelwright, Carrie Allison, Bonnie Auyeung i ja opracowaliśmy skalę o nazwie Współczynnik Empatii (zob. Dodatek 1). W poszukiwaniu miejsc, w których empatia może się ukrywać, Chris Ashwin, Bhismadev Chakrabarti, Mike Lombardo, John Suckling, Ed Bullmore, Meng-Chuan Lai, Matthew Belmonte, Jac Billington, John Herrington, Howard Ring, Steve Williams, Marie Gomot, Ilaria Minio-Paluello i ja przeprowadziliśmy badania obrazowe mózgu. Aby zbadać „problem z testosteronem” i jego wpływ na empatię, Bonnie Auyeung, Rebecca Knickmeyer, Emma Ashwin (z domu Chapman), Svetlana Lutchmaya, Liliana Ruta, Erin Ingudomnukul, Lindsay Chura, Kevin Taylor, Peter Raggat, Gerald Hackett i ja pobraliśmy płyn owodniowy zawierający testosteron płodowy i próbki krwi od dorosłych. Bhismadev Chakrabarti, Frank Dudbridge, Sharmila Basu, Carrie Allison, Sally Wheelwright, Grant Hill-Cawthorne, Lindsey Kent i ja wyruszyliśmy na polowanie na geny empatii. Wszystkie te przedsięwzięcia były fascynujące.\tZapewnienie płynnej pracy laboratorium badawczego w trakcie pisania książki wymaga doskonałego wsparcia administracyjnego. Gaenor Moore, Paula Naimi, Jenny Hannah, Carol Farmer i Rachel Jackson stworzyły znakomity zespół administracyjny. Ponadto Gaenor z radością sporządziła wykaz bibliograficzny do tej książki (nie lada wyczyn), za co jestem jej niezmiernie wdzięczny. Bhisma Chakrabarti i Mike Lombardo przekazali mi swoje uwagi na temat wstępnych wersji rozdziałów zawartych w tej książce. Przy tej okazji zwłaszcza Mike poszerzył moją wiedzę z dziedziny neuronauki społecznej, co było niezwykle cenne. Helen Conford i Stefan McGrath z wydawnictwa Penguin UK cierpliwie czekali na tę książkę od 2004 roku! Helen udzielała mi wnikliwych, wyważonych informacji zwrotnych w miarę, jak książka nabierała ostatecznego kształtu. Pisałem ją przez sześć lat, ponieważ polowanie na „geny empatii” okazało się nader czasochłonnym przedsięwzięciem. Moi agenci, Katinka Matson i John Brockman, wykazali się podobną, nadzwyczajną cierpliwością w oczekiwaniu na narodziny tej książki.\tBadaniem empatii zajmuję się od trzydziestu lat, a dzisiaj pragnę umieścić to zjawisko w widocznym miejscu, niczym na wystawie, abyśmy mogli wspólnie mu się przyjrzeć ze wszystkich stron. W mojej pierwszej książce, zatytułowanej Mindblindness (Ślepi na umysły), skoncentrowałem się na jednym z elementów empatii (tym związanym ze sposobem, w jaki rozumiemy innych ludzi, czyli na poznawczym aspekcie empatii) oraz na autyzmie, który wiąże się z licznymi trudnościami w zakresie empatii. W kolejnej książce, The Essential Difference (Zasadnicza różnica), omówiłem drugi aspekt empatii (ten związany z naszymi reakcjami emocjonalnymi na innych ludzi – aspekt afektywny) oraz różnice międzypłciowe pod względem empatii. Ponadto na stronach tej książki przyjrzałem się raz jeszcze odwrotnej stronie empatii i przeanalizowałem trudności, jakie napotykają osoby dotknięte autyzmem w procesie zdobywania tej ważnej umiejętności.\tW książce, którą masz przed sobą, zatytułowanej Teoria zła, próbuję znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego niektórzy ludzie stają się zdolni do okrucieństwa i czy utrata empatii musi pociągać za sobą taki skutek. Na stronach tego tomu analizuję zagadnienie empatii głębiej niż do tej pory, wnikając w mózgowe podstawy empatii oraz przyglądając się jej determinantom społecznym i biologicznym. Analiza ta jest również szersza niż dotychczasowe – obejmuje część chorób i zaburzeń prowadzących do utraty empatii. Moim głównym celem jest zrozumienie ludzkiego okrucieństwa, pragnę przy tym zastąpić nienaukowy termin „zło” naukowym pojęciem „empatia”.\tChciałbym podziękować Charlotte Ridings i Janowi Kristiannsonowi za doskonałe wskazówki redakcyjne, a Thomasowi Kehellerowi i Melissie Veronesi z Basic Books – za nieocenioną pomoc w trakcie pracy nad tą książką.\tSzczególne podziękowania składam Bridget Lindley za nieocenione wsparcie, jakie od niej otrzymuję, moim rodzicom (Judy i Vivianowi), mojemu rodzeństwu (Danowi, Ashowi, Liz i Suzie) za ich niezawodne poczucie humoru oraz moim dzieciom, Samowi, Kate i Robin, za ich figlarność i otuchę, jakiej mi dodają. Mam nadzieję, że podarowałem im wystarczająco wypełniony wewnętrzny garniec złota, który dostałem od swoich rodziców, a oni z kolei od swoich.  Baron-Cohen i in., 2004.  The Transporters (2008), DVD, Changing Media Development, www.thetransporters.com. Sapolsky, 1997.\nROZDZIAŁ 1 Jak wyjaśnić „zło” i ludzkie okrucieństwo?Kiedy miałem siedem lat, ojciec powiedział mi, że naziści robili z Żydów abażury. To jedna z tych uwag, które wystarczy usłyszeć tylko raz, aby już nigdy nie móc o nich zapomnieć. W odczuciu dziecka – a nawet dorosłego – tych dwóch obrazów po prostu nie sposób ze sobą pogodzić. Ojciec powiedział mi też, że naziści przerabiali Żydów na mydło. Chociaż brzmi to niewiarygodnie, rzeczywiście tak było. Wiedziałem, że jesteśmy rodziną żydowską, więc wyobrażenie przerabiania ludzi na przedmioty wydawało mi się szczególnie bolesne – tak jakby w pewnym stopniu dotyczyło moich bliskich. Ojciec opowiedział mi również o jednej ze swoich dawnych sympatii, Ruth Goldblatt, której matka przeżyła obóz koncentracyjny. Kiedy mój ojciec poznał matkę Ruth, ku swemu zdumieniu odkrył, że jej dłonie są ułożone odwrotnie niż u innych ludzi. Nazistowscy naukowcy odcięli dłonie pani Goldblatt, zamienili je miejscami i przyszyli z powrotem w taki sposób, że kiedy wyciągała je przed siebie wierzchem dłoni do góry, kciuki były skierowane na zewnątrz, a małe palce do środka. To tylko jeden z wielu „eksperymentów”, jakie prowadzili nazistowscy uczeni. Uświadomiłem sobie, że w samym sercu natury ludzkiej tkwi pewien paradoks, polegający na tym, że ludzie mogą traktować innych jak przedmioty – paradoks, którego mój młody umysł nie był gotowy zrozumieć.\tWiele lat później prowadziłem zajęcia w szkole medycznej przy Szpitalu Świętej Marii w Londynie. Pewnego dnia uczestniczyłem jako słuchacz w wykładzie z fizjologii. Profesor mówił o ludzkiej zdolności adaptacji do zmian temperatury. Powiedział studentom, że najlepsze dostępne dane dotyczące zdolności adaptacji do skrajnie niskich temperatur zostały zgromadzone przez nazistów, którzy prowadzili „eksperymenty zanurzeniowe” na Żydach oraz innych więźniach obozu koncentracyjnego Dachau. Niemieccy naukowcy zanurzali swoich „badanych” w kadziach z lodowatą wodą. Zgromadzili systematyczne dane na temat korelacji między pulsem a czasem zanurzenia w wodzie o temperaturze zero stopni Celsjusza. Kiedy usłyszałem o tych nieetycznych badaniach, w moim umyśle ponownie zabrzmiało pytanie: jak ludzie mogą traktować inne istoty ludzkie jak przedmioty? Jak to się dzieje, że wyłącza się u nich naturalne współczucie dla bliźniego, który cierpi?Rycina 1. Więźniowie obozu koncentracyjnego Dachau poddawani „eksperymentowi zanurzenia w zimnej wodzie”. Celem tego eksperymentu było ustalenie, czy więźniowie mogą wytrzymać w lodowatej wodzie przez trzy godziny (mężczyzna po lewej stronie to profesor Ernst Hölzlohner, a ten po prawej to doktor Sigmund Rasher).Ciąg dalszy w wersji pełnejUprzedmiotowienieWyzwanie polega na tym, aby wyjaśnić, w jaki sposób ludzie stają się zdolni do zadawania innym wielkiego cierpienia, nie odwołując się do nazbyt wygodnego pojęcia zła. Spróbujmy zastąpić termin „zło” pojęciem „erozja empatii”. Jej przyczyną mogą być destrukcyjne emocje, takie jak głęboka uraza, żądza zemsty, ślepa nienawiść albo pragnienie zapewnienia komuś ochrony. Teoretycznie są to chwilowe emocje, a co za tym idzie – erozja empatii powinna być odwracalna. Jednakże zanik empatii może być następstwem bardziej trwałych cech psychicznych.\tPoczątki idei, że u podłoża erozji empatii tkwi traktowanie ludzi jak przedmioty, można upatrywać w pracach Martina Bubera, austriackiego filozofa, który zrezygnował z profesury na Uniwersytecie we Frankfurcie w 1933 roku, kiedy Hitler doszedł do władzy. W swojej słynnej książce zatytułowanej Ich und Du (Ja i Ty) Buber przeciwstawił relację Ich–Du (ja–ty) – w której spotykamy się z drugą osobą, a ów kontakt jest celem samym w sobie – relacji Ich–Es (ja–to), kiedy to wchodzimy w kontakt z jakąś osobą lub przedmiotem, aby wykorzystać je do swoich celów. Zdaniem autora ten drugi sposób traktowania innego człowieka jest poniżający.Rycina 2.Martin Buber\tKiedy nasza empatia jest wyłączona, działamy w trybie „ja”. W takim stanie wchodzimy w kontakt wyłącznie z przedmiotami albo z ludźmi traktowanymi jak przedmioty. Większość nas od czasu do czasu bywa do tego zdolna. Potrafimy skupić się na pracy, nie zwracając uwagi na bezdomnego siedzącego na ulicy przed naszym biurem. Jednak niezależnie od tego, czy ów stan jest chwilowy, czy stały, kiedy się w nim znajdujemy, nie widzimy drugiego człowieka („ty”) – a przynajmniej osoby mającej swoje myśli i uczucia. Traktowanie innych ludzi jak przedmioty jest jedną z najgorszych rzeczy, jakie możemy uczynić bliźnim – to ignorowanie ich podmiotowości, ich myśli i uczuć.\tKiedy człowiek skupia się wyłącznie na dążeniu do swoich celów, może z łatwością utracić zdolność empatii. W najlepszym razie zamyka się wówczas w swoim świecie, a jego zachowanie nie wywiera istotnego niekorzystnego wpływu na innych. Ludzie mogą popaść w taki stan umysłu za sprawą wieloletniego poczucia urazy i krzywdy (często na skutek konfliktu), albo też – jak się przekonamy – z bardziej trwałych przyczyn neurologicznych. (Co interesujące, znajdując się w stanie pełnego determinacji dążenia do własnych celów, człowiek może podejmować działania o charakterze pozytywnym, takie jak pomaganie ludziom. Jednakże nawet wtedy, gdy jego działania są pozytywne i wartościowe, lecz wynikają wyłącznie z upartego dążenia do własnych celów, należy je uznać za pozbawione empatii).\tWykonaliśmy zatem konkretny krok – próbowaliśmy wyjaśnić, dlaczego ludzie mogą być okrutni wobec swoich bliźnich, nie odwołując się do pojęcia zła, lecz do koncepcji erozji empatii. Chociaż taka odpowiedź wydaje się nieco bardziej zadowalająca (stanowi przynajmniej zaczątek wyjaśnienia), wciąż jeszcze daleko jej do tego, aby można ją było uznać za wyczerpującą. To dlatego, że pociąga za sobą kolejne pytania: czym jest empatia i jak może dojść do jej erozji? Na szczęście są to kwestie możliwe do rozstrzygnięcia – spróbujemy znaleźć odpowiedzi w kolejnych rozdziałach tej książki.\tPod koniec tej podróży nie powinniśmy już doświadczać palącej potrzeby znalezienia odpowiedzi na zasadnicze pytanie, dotyczące wyjaśnienia ludzkiego okrucieństwa. Nasz umysł powinien się uspokoić, jeśli odpowiedzi zaczną nam się wydawać zadowalające. Zanim jednak spróbujemy zgłębić naturę empatii, przyjrzyjmy się kilku przykładom z różnych zakątków świata, aby się przekonać, że potworności, jakich dopuszczali się naziści, nie były ich wyłączną domeną. Musimy to uczynić chociażby po to, by obalić pewien niedorzeczny (moim zdaniem) pogląd, a mianowicie twierdzenie, że okrucieństwo nazistów było czymś wyjątkowym – jedynym w swoim rodzaju.Erozja empatii na całym świecieErozja empatii to stan umysłu, który można spotkać we wszystkich kulturach. W 2006 roku byłem z rodziną na wakacjach w Kenii. Wylądowaliśmy w Nairobi, wielkiej, tętniącej życiem, międzynarodowej metropolii. Co smutne, Nairobi jest również jednym z największych siedlisk nędzy na świecie. Ludzie śpiący na ulicach, matki umierające na AIDS, niedożywione dzieci, które robią wszystko, aby utrzymać się przy życiu. Poznałem Esther, młodą Kenijkę, której dopisało szczęście – miała pracę. Ostrzegła mnie, żebym uważał na szerzącą się w Nairobi przestępczość.\t„Byłam w supermarkecie” – opowiadała. „Nagle kobieta, która stała za mną w kolejce do kasy, krzyknęła głośno. Jakiś mężczyzna odciął jej palec. W powstałym zamieszaniu ten człowiek zsunął obrączkę z odciętego palca i wmieszał się w tłum. Wszystko wydarzyło się bardzo szybko”.\tOto szokujący przykład tego, co jeden człowiek może zrobić drugiemu. Nietrudno zrozumieć, że ktoś planuje kradzież w zatłoczonym supermarkecie – zwłaszcza gdy przymiera głodem. Nieco trudniej pojąć to, że częścią tego planu jest wzięcie ze sobą noża, ponieważ wskazuje to jednoznacznie na zamiar odcięcia czegoś.\tDla mnie jednak najistotniejsze jest to, co się dzieje w umyśle tego człowieka w ciągu kilku sekund poprzedzających użycie noża. Można przypuszczać, że złodziej widzi wówczas jedynie swój cel (pierścionek) – mały przedmiot, który może mu zapewnić jedzenie przez kilka tygodni. Jedyną przeszkodą stojącą na drodze do sycącego posiłku jest palec tej kobiety, który trzeba odciąć. Fakt, że ów palec jest przyrośnięty do jakiejś dłoni, to tylko niewielka niedogodność, a zimna logika podpowiada: odetnij go. Fakt, że ta dłoń jest przyrośnięta do jakiegoś człowieka – mającego swoje życie i swoje uczucia – wydaje się w tym momencie nieistotny. Można o nim zapomnieć. Oto przykład sytuacji, w której jeden człowiek widzi w drugim (zaledwie) przedmiot. Moim zdaniem, jeśli traktujesz kogoś jak przedmiot, Twoja empatia musi być wyłączona.\tZ przedstawionego przykładu można wnioskować, że człowiek zdolny do popełnienia takiego przestępstwa doświadczył chwilowego „zaćmienia”. Czy desperacja, głód i bieda sprawcy mogły być tak dojmujące, że na moment przestał odczuwać empatię wobec swojej ofiary? Wszyscy doświadczyliśmy – lub obserwowaliśmy u innych – takich przejściowych stanów, po których poziom empatii wracał do normy. Domyślam się, że podczas Twoich chwilowych zaników empatii nie dzieje się nic tak okropnego, jak zdarzenie, o którym opowiedziała mi młoda Kenijka. Można więc przypuszczać, że to, co ów mężczyzna uczynił nieznajomej kobiecie, było czymś więcej niż tylko chwilowym zanikiem empatii. W tej książce przyjrzymy się zjawisku, które jest bardziej trwałe – utracie empatii, która stanowi następstwo pewnych stałych cech. W takich wypadkach odzyskanie empatii staje się bardzo trudne (lub nawet niemożliwe), a konsekwencje mogą być niezwykle poważne. Przyjrzymy się uważnie ludziom, którzy rozpaczliwie potrzebują empatii, ale z różnych powodów jej nie mają – i prawdopodobnie nigdy nie będą mieli.\tWrócimy do tego później. W tym miejscu ograniczę się do czterech innych przykładów erozji empatii w różnych zakątkach świata, ponieważ nie potrzeba wielu bolesnych przykładów, aby się przekonać, że może się to zdarzyć w każdej kulturze.\tPierwszym z tych czterech przykładów jest historia Josefa Fritzla, który zbudował piwnicę w swoim domu w Amstetten w północnej Austrii. Zapewne słyszałeś o tej sprawie, ponieważ jakiś czas temu informowały o niej media na całym świecie. Dwudziestego czwartego sierpnia 1984 roku Fritzl zamknął w piwnicy swoją córkę Elisabeth, po czym więził ją tam przez dwadzieścia cztery lata, powiedziawszy żonie, że córka zaginęła. Gwałcił Elisabeth – dzień po dniu – od czasu, gdy miała jedenaście lat, aż do okresu dorosłości. Dziewczyna urodziła w swoim więzieniu siedmioro dzieci, z których jedno zmarło trzy dni po przyjściu na świat. Ojciec Elisabeth (ojciec i dziadek zmarłego chłopca) spalił jego ciało, aby pozbyć się dowodów.\tW ciągu tych dwudziestu czterech lat Josef i jego żona Rosemarie kilkakrotnie występowali w austriackiej telewizji, okazując cierpienie z powodu zniknięcia Elisabeth i prosząc widzów o pomoc w jej odnalezieniu. Josef – dzisiaj siedemdziesięciotrzyletni – twierdził, że troje spośród dzieci w tajemniczy sposób pojawiło się przed drzwiami ich domu (rzekomo zostały podrzucone przez matkę), a on i jego żona (babcia dzieci) wzięli je na wychowanie. Pozostała trójka dorastała w piwnicy, wskutek czego cierpiała na poważne zaburzenia psychiczne. Jak ojciec mógł traktować swoją córkę jak przedmiot i odebrać jej oraz trojgu swoich dzieci-wnuków prawo do wolności? Gdzie się podziała jego empatia?\tKolejnym przykładem erozji empatii, który zamroził mi krew w żyłach, był reportaż telewizji BBC z Ugandy. Żołnierze rebelianckiej Armii Bożego Oporu weszli do wioski Pajong. Było to 24 lipca 2002 roku. Esther Rechan, młoda matka, opowiedziała o tym, co się wtedy wydarzyło:Mój dwuletni synek siedział na werandzie. Partyzanci zaczęli go kopać. Kopali go tak długo, aż umarł. (...) Moja pięcioletnia córka była ze mną, kiedy młoda kobieta dowodząca oddziałem rebeliantów nakazała wszystkim matkom, aby podniosły swoje dzieci i uderzały nimi o ogrodzenie werandy. Musiałyśmy to robić tak długo, aż dzieci były martwe. My wszystkie, kobiety z dziećmi, musiałyśmy je zabić. Jeśli robiłyśmy to powoli, żołnierze bili nas i zmuszali, abyśmy jeszcze mocniej uderzały ciałami naszych dzieci w pale otaczające werandę. Siedmioro dzieci zginęło w ten sposób z rąk swoich matek. Moje dziecko miało tylko pięć lat.Co się działo w umysłach tych partyzantów, że byli w stanie zmusić matkę, aby w ten sposób zabiła swoje dziecko?\tRozważmy teraz przykład mniej znanego holokaustu – ludobójstwa, którego sprawcami nie byli naziści. Usłyszałem o tych wydarzeniach w zeszłym roku, kiedy pojechałem do Turcji. Mieszkańcy tego kraju słyną z serdeczności, gościnności i przyjaznego usposobienia, jednak za czasów imperium osmańskiego Turcy uważali chrześcijańską ludność ormiańską za obywateli drugiej kategorii. Już w latach trzydziestych XIX wieku Ormianie nie mogli zeznawać przeciwko muzułmanom w sądzie – ich zeznania uważano za dowód niedopuszczalny. Do lat siedemdziesiątych XIX wieku grupa ta domagała się reform, a w latach dziewięćdziesiątych co najmniej sto tysięcy Ormian zostało wymordowanych. Dwudziestego czwartego sierpnia 1915 roku dwustu pięćdziesięciu intelektualistów ormiańskich zostało schwytanych, uwięzionych, a następnie straconych. Trzynastego września parlament osmański uchwalił ustawę nakazującą wywłaszczenie Ormian i konfiskatę ich mienia. Rozpoczęto również masową deportację Ormian z Turcji do syryjskiego miasta Deir ez Zor. W trakcie tego morderczego marszu oraz później – w dwudziestu pięciu obozach koncentracyjnych znajdujących się w pobliżu dzisiejszych tureckich granic z Irakiem i Syrią – wymordowano półtora miliona Ormian. Niektórych spalono żywcem, innych zabito przez wstrzyknięcie morfiny, jeszcze innych zagazowano. Nieczęsto słyszy się o tych wydarzeniach, a ludobójstwo Ormian dowodzi ponad wszelką wątpliwość (jeśli potrzebowaliśmy dowodów), że holokaust nie był specjalnością wyłącznie nazistów.\tA oto ostatni przykład niewyobrażalnego ludzkiego okrucieństwa – tym razem pochodzący z Demokratycznej Republiki Konga. Mirindi Euprazi była w swoim domu w wiosce Ninja w rejonie Walungu, kiedy nastąpił atak rebeliantów. Oto jej relacja:\t„Kazali mojemu synowi uprawiać ze mną seks, a kiedy skończył, zabili go. Potem zgwałcili mnie na oczach mojego męża, a później i jego zabili. Zabrali moje trzy córki”.\tOd tamtej pory Mirindi nie miała żadnych wiadomości o swoich córkach. Kobieta opisuje, jak rebelianci zostawili ją nagą przed płonącym domem. Wyobrażam sobie, że podobnie jak we mnie, to zdarzenie wywołało w Tobie nieopisane zdumienie. Jak rebelianci mogli zapomnieć o fakcie, że osoba, którą gwałcą, jest kobietą, podobną do ich matek? Jak mogli potraktować ją jak przedmiot? Jak mogli zignorować fakt, że ten chłopiec – zmuszony do uprawiania seksu z własną matką – jest tylko nastolatkiem, mającym normalne uczucia?\tPrzedstawiłem aż nadto przykładów ludzkiego okrucieństwa z różnych kultur i zakątków świata, aby pamiętać, do czego zdolny jest człowiek. Jeśli mam rację, twierdząc, że takie czyny wynikają z braku empatii, to tym, czego nam pilnie potrzeba, są odpowiedzi na bardziej podstawowe pytania: czym jest empatia i dlaczego niektórzy ludzie mają jej mniej niż inni? Jej imię i nazwisko zostały zmienione, ponieważ nie zdołałem do niej dotrzeć, aby poprosić ją o zgodę na wykorzystanie prawdziwych danych. Bogod, 2004.  Ów profesor ubolewał, że dane te zostały zgromadzone w tak nieludzkich warunkach, uważał jednak, że mimo wszystko warto przedstawić je w trakcie wykładu – jakieś czterdzieści lat później – ponieważ stanowią źródło cennej wiedzy. Fakt wykorzystania owych danych – nawet w celu nauczania medycyny – wydał mi się odrażający. Uważałem, że cel nie uświęca środków. Nieetyczne badania są nieetyczne i kropka.  Buber, 1992. Brzmi to paradoksalnie, prawda? Rozważmy konkretny przykład. Jeśli w trakcie pracy nad organizacją jakiegoś przedsięwzięcia mówisz swojemu dziecku, które jest zmartwione lub zdenerwowane: „Nie mogę teraz z tobą rozmawiać, spóźnię się do pracy” – właśnie w tym momencie wyłączyłeś empatię. „Guardian”, 28 kwietnia 2008. Whose Justice?, BBC Newsnight, 28 stycznia 2009. Mąż Esther został zabity maczetą przez grupę dzieci służących w szeregach partyzantów. Tamtej lipcowej nocy w wiosce zginęło sześćdziesiąt pięć osób, a wiele innych zostało rannych. Simonyan i Arzumanyan, 1981. „Guardian”, 5 grudnia 2008: Age 1-90: the victims of hidden war against women, Diane Taylor.\nROZDZIAŁ 2 Mechanizm empatii – krzywa normalnaPomiar empatiiDostępne w wersji pełnejMechanizm empatiiDostępne w wersji pełnejObwód empatiiPrzyśrodkowa kora przedczołowaDostępne w wersji pełnejKora oczodołowo-czołowaDostępne w wersji pełnej Wieczko czołoweDostępne w wersji pełnejZakręt czołowy dolnyDostępne w wersji pełnejCzęść ogonowa przedniego zakrętu obręczy i przednia część wyspyDostępne w wersji pełnejSkrzyżowanie skroniowo-ciemienioweDostępne w wersji pełnejBruzda skroniowa górnaDostępne w wersji pełnejKora czuciowo-somatycznaDostępne w wersji pełnejPłacik ciemieniowy dolny i bruzda ciemieniowa dolnaDostępne w wersji pełnejCiało migdałowateDostępne w wersji pełnej\nROZDZIAŁ 3 Kiedy zerowy poziom empatii jest negatywnyOsoby zero-negatywne typu BRozwój CarolDostępne w wersji pełnejChwila refleksjiMarilyn MonroeDostępne w wersji pełnejCo wywołuje zaburzenie borderline?Winni są rodziceDostępne w wersji pełnejRola krzywdzenia i zaniedbywaniaDostępne w wersji pełnejMózg z pograniczaDostępne w wersji pełnejOsoby zero-negatywne typu PPaulDostępne w wersji pełnejChwila refleksjiCharakterystyka typu PDostępne w wersji pełnejUmysł psychopatyDostępne w wersji pełnejMózg psychopatyDostępne w wersji pełnejWpływ wczesnego stresu na obwód empatiiDostępne w wersji pełnejOsoby zero-negatywne typu NDostępne w wersji pełnejChwila refleksjiDostępne w wersji pełnej\nROZDZIAŁ 4 Kiedy zerowy poziom empatii jest pozytywnyZespół AspergeraDostępne w wersji pełnej Mózg autystycznyDostępne w wersji pełnejSystematyzowanieDostępne w wersji pełnejW poszukiwaniu prawidłowościDostępne w wersji pełnejPoza czasemDostępne w wersji pełnejMechanizm systematyzacjiDostępne w wersji pełnejToksyczne zmianyDostępne w wersji pełnejKlasyczny autyzmDostępne w wersji pełnejŻycie bez ludzi zero-pozytywnych?Dostępne w wersji pełnej\nROZDZIAŁ 5 Gen empatiiBliźniętaDostępne w wersji pełnejGeny agresjiDostępne w wersji pełnejGeny odpowiedzialne za rozpoznawanie emocjiDostępne w wersji pełnejGeny związane z EQDostępne w wersji pełnejGeny powiązane z cechami autystycznymiDostępne w wersji pełnejKrok do tyłuDostępne w wersji pełnej Empatia u innych zwierzątDostępne w wersji pełnej\nROZDZIAŁ 6 Refleksje na temat ludzkiego okrucieństwa Dziesięć nowych ideiDostępne w wersji pełnejNierozwiązane zagadkiDostępne w wersji pełnejNowe spojrzenie na psychiatrięDostępne w wersji pełnejBanalność złaDostępne w wersji pełnejOsłabiona aktywność obwodu empatiiDostępne w wersji pełnejMożliwość zmianDostępne w wersji pełnejSuperempatyczni?Dostępne w wersji pełnej Empatia jako zasób nie w pełni wykorzystywany Dostępne w wersji pełnej\nDODATEK 1 Współczynnik empatii (EQ)Współczynnik Empatii (EQ), wersja dla dorosłychDostępne w wersji pełnejWspółczynnik Empatii (EQ), wersja dla dzieciDostępne w wersji pełnej Zob. E. Chapman, S. Baron-Cohen, B. Auyeung, R. Knickmeyer, K. Taylor i G. Hackett. Foetal testosterone and empathy: Evidence from the Empathy Quotient (EQ) and the „Reading the Mind in the Eyes” test. Social Neuroscience, 1, 135-148 (2006).\nDODATEK 2 Jak rozpoznać zerowy poziom empatii (osobę zero-negatywną)Jak rozpoznać osobę z pogranicznym zaburzeniem osobowości?Dostępne w wersji pełnej Jak rozpoznać osobę z antyspołecznym zaburzeniem osobowości?Dostępne w wersji pełnej Jak rozpoznać młodego człowieka z zaburzeniami zachowania?Dostępne w wersji pełnej Jak rozpoznać narcyza?Dostępne w wersji pełnej\nTeoria złaSpis treściOkładkaKarta tytułowaW SERIIDEDYKACJA*** PRZEDMOWA Czy mózg jest źródłem zła? PODZIĘKOWANIA ROZDZIAŁ 1 Jak wyjaśnić „zło” i ludzkie okrucieństwo?UprzedmiotowienieErozja empatii na całym świecie ROZDZIAŁ 2 Mechanizm empatii – krzywa normalnaPomiar empatiiMechanizm empatiiObwód empatiiPrzyśrodkowa kora przedczołowaKora oczodołowo-czołowa Wieczko czołoweZakręt czołowy dolnyCzęść ogonowa przedniego zakrętu obręczy i przednia część wyspySkrzyżowanie skroniowo-ciemienioweBruzda skroniowa górnaKora czuciowo-somatycznaPłacik ciemieniowy dolny i bruzda ciemieniowa dolnaCiało migdałowate ROZDZIAŁ 3 Kiedy zerowy poziom empatii jest negatywnyOsoby zero-negatywne typu BRozwój CarolChwila refleksjiMarilyn MonroeCo wywołuje zaburzenie borderline?Winni są rodziceRola krzywdzenia i zaniedbywaniaMózg z pograniczaOsoby zero-negatywne typu PPaulChwila refleksjiCharakterystyka typu PUmysł psychopatyMózg psychopatyWpływ wczesnego stresu na obwód empatiiOsoby zero-negatywne typu NChwila refleksji ROZDZIAŁ 4 Kiedy zerowy poziom empatii jest pozytywnyZespół Aspergera Mózg autystycznySystematyzowanieW poszukiwaniu prawidłowościPoza czasemMechanizm systematyzacjiToksyczne zmianyKlasyczny autyzmŻycie bez ludzi zero-pozytywnych? ROZDZIAŁ 5 Gen empatiiBliźniętaGeny agresjiGeny odpowiedzialne za rozpoznawanie emocjiGeny związane z EQGeny powiązane z cechami autystycznymiKrok do tyłu Empatia u innych zwierząt ROZDZIAŁ 6 Refleksje na temat ludzkiego okrucieństwa Dziesięć nowych ideiNierozwiązane zagadkiNowe spojrzenie na psychiatrięBanalność złaOsłabiona aktywność obwodu empatiiMożliwość zmianSuperempatyczni? Empatia jako zasób nie w pełni wykorzystywany DODATEK 1 Współczynnik empatii (EQ)Współczynnik Empatii (EQ), wersja dla dorosłychWspółczynnik Empatii (EQ), wersja dla dzieci DODATEK 2 Jak rozpoznać zerowy poziom empatii (osobę zero-negatywną)Jak rozpoznać osobę z pogranicznym zaburzeniem osobowości? Jak rozpoznać osobę z antyspołecznym zaburzeniem osobowości? Jak rozpoznać młodego człowieka z zaburzeniami zachowania? Jak rozpoznać narcyza? BIBLIOGRAFIAKarta redakcyjna\nRecenzje wydawnicze: Prof. Małgorzata KossowskaProf. Wiesław ŁukaszewskiTytuł oryginału (edycja amerykańska): The science of evil Tytuł oryginału (edycja brytyjska): Zero degrees of Empathy Copyright © 2011 by Simon Baron-Cohen All rights reservedCopyright © 2014 for the Polish edition by Wydawnictwo Smak Słowa Copyright © for the Polish translation by Agnieszka NowakWszystkie prawa zastrzeżone.Książka ani żadna jej część nie może być publikowana ani powielana w formie elektronicznej oraz mechanicznej bez zgody wydawnictwa Smak Słowa.Edytor: Anna ŚwitajskaPrzedmowa: prof. Tomasz MaruszewskiRedakcja: Małgorzata JaworskaKorekta: Anna MackiewiczOkładka i strony tytułowe: Agnieszka WójkowskaIlustracje wykorzystane na okładce: © istockphoto / hidesyISBN 978-83-62122-68-4 Smak Słowaul. Sobieskiego 26/481-781 Sopottel./fax (+48 58) 551 01 98www.smakslowa.plSzukaj nas także na:Plik ePub przygotowała firma eLib.plal. Szucha 8, 00-582 Warszawae-mail: kontakt@elib.plwww.eLib.pl\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Teoria_zla-ebookRO/p86122i120150" target="_blank" title="Teoria zła [Simon Baron-Cohen] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Teoria zła [Simon Baron-Cohen] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Kozaki, Noclegi w Kozakach od 20 zł: kwatery, apartamenty, pensjonaty, hotele, agroturystyka - Nocowanie.pl\nNoclegi w Kozakach\nAtrakcje turystyczne w Kozakach\nImprezy w Kozakach\nRestauracje w Kozakach\nRozkłady jazdy w Kozakach\nKamery internetowe w Kozakach\nZdjęcia w Kozakach\nKozaki - noclegi (16 noclegów w Kozakach)\nPozostałe oferty z Kozaki\nNoclegi w okolicy Kozaki:\n17 km od Kozaki\nOpinie o mieście Kozaki i okolicy\nJagiele pokaż na mapie\n18 km od Kozaki\nSiedlisko położone jest z dala nie tylko od miasta, ale i od innych domostw. Dookoła tylko pola, łąki i lasy. Cisza i bliski, bezpośredni kontakt z przyrodą, pozwalają wyciszyć się po szybkim tempie życia w dużym mieście. W starej kamienne\n21 km od Kozaki\n23 km od Kozaki\n25 km od Kozaki\n26 km od Kozaki\n28 km od Kozaki\n29 km od Kozaki\nZapraszamy serdecznie do Olecka, do naszego obiektu noclegowego. To przytulny dom położony w spokojnym otoczeniu, idealny dla gości poszukujących ciszy i spokoju. Proponujemy Państwu wspaniały wypoczynek w malowniczo położonym miejscu. Nas\n30 km od Kozaki\nPopularne w Kozakach\nSzukam noclegu Kozaki Tanie noclegi Kozaki Noclegi w centrum Kozaki Opinie noclegi Kozaki Noclegi nad Jeziorem Noclegi na Mazurach\nImprezy Kozaki Atrakcje Kozaki Restauracje Kozaki Mapa Kozaki Rozkłady jazdy Kozaki Pogoda Kozaki Zdjęcia Kozaki


Polskie technologie kwantowe\nPolska ma swój Klaster Technologii Kwantowych. Powołały go do życia najlepsze polskie ośrodki akademickie, które łączą swoje siły z biznesem. Wśród firm, które odegrają tu ważną rolę jest m.in. EXATEL S.A – spółka Skarbu Państwa, którą nadzoruję w Ministerstwie Aktywów Państwowych.\nTechnologia kwantowa dotyczy każdego z nas. Bo technologie kwantowe otaczają nas niemal na każdym kroku. Tranzystor, matryca aparatu fotograficznego czy dioda świecąca powstały dzięki tej dziedzinie nauki już wiele lat temu. Uczeni, przemysł, handel mówią o dokonującej się na naszych oczach rewolucji kwantowej, która obejmuje ogromny obszar od fotoniki przez elektronikę, fizykę i chemię, aż do algorytmiki, kryptografii i obliczeń wielkoskalowych.\nPolska dzięki ścisłej współpracy między nauką, przemysłem i naszym państwem może zostać poważnym, międzynarodowym „kwantowym graczem”. Cieszę się, że mogę dokładać swoją cegiełkę do tak ważnych i dalekosiężnych projektów.


Aktualności - 20 lat temu potężna wichura spustoszyła część Mazur\nBieżąceHistoria7 stycznia 2022, 7:38Komentarzy: 0\nZniszczenia jakie wyrządziła wichura były olbrzymie. fot. Nadleśnictwo Pisz\nDokładnie 4 lipca 2002 roku około godziny 11.25, od południa nadciągnęła nad Puszczę Piską czarna, złowieszcza chmura, a wraz z nią huragan osiągający momentami prędkość 170 km. W zaledwie 30 minut, kataklizm ten zmiótł z powierzchni tysiące hektarów lasów, zniszczył setki budynków, linii i dróg. Na szczęście nikogo nie zabił.\nRelacje z tamtych wydarzeń przedstawia na swoje stronie internetowej Nadleśnictwo Pisz, którą podajemy we fragmentach.\nW nocy przed pamiętnym huraganem z 4 lipca 2002 nad powiatem piskim przetoczyła się fala silnych burz.\nPioruny zapaliły oborę w Babrostach koło Pisza. W ogniu spłonął cały inwentarz. Strażacy, dogaszający nad ranem pożar nie przypuszczali, że to wydarzenie było zaledwie preludium do tego co miało niebawem nastąpić.\nNajsilniejsza nawałnica objęła obszar wokół Pisza o promieniu około 20 km, przede wszystkim gminy Pisz i Orzysz. W wyniku huraganu zgłoszono łącznie ponad 500 uszkodzeń budynków w gminie Pisz i około 200 w gminie Orzysz. Wiatr i połamane drzewa uszkodziły 13 kilometrów linii energetycznych i 15 km sieci telefonicznej. Zanotowano zniszczenia samochodów, wywrócenia łodzi i dwa pożary budynków. Połamane drzewa zatarasowały drogi oraz linie kolejowe. Drogi zablokowało łącznie ponad tysiąc powalonych drzew. Rannych zostało 13 osób.\nW powiecie piskim koszty społeczne katastrofy (bez kosztów poniesionych przez wojsko, straż pożarną, policję, bez strat poniesionych przez Lasy Państwowe i energetykę) zostały oszacowane na około 12,5 mln złotych. Nadleśnictwa dotknięte huraganem na likwidację skutków nawałnicy, pozyskanie drewna, czyszczenie powierzchni i remonty dróg, przeznaczyły w latach 2002-2004 z własnych środków około 120 mln zł.\nNajwiększe szkody kataklizm wyrządził lasom. Huraganowy wiatr osiągający momentami 170 km/h, spustoszył olbrzymie obszary puszczy, powodując w sumie zniszczenie 45,4 tys. ha lasów w sześciu nadleśnictwach, co jest największą klęską w powojennej historii polskiego leśnictwa. Szkody w drzewostanach były skoncentrowane w pasie o długości 130 km i szerokości 10-12 km.\nUsuwanie skutków nawałnicy oraz ponowne zagospodarowanie obszarów leśnych trwało osiem lat.\nW tym czasie leśnikom udało się przywrócić las na niemal całym obszarze objętym klęską. Ostatecznie prace odnowieniowe zakończono w 2009 r.\nTragedia na Mazurach. 14 lat temu na jeziorach zginęło wiele osób\nWydarzenie sprzed 14 lat na zawsze zapadło w pamięć mieszkańców Mazur, odwiedzających te tereny turystów oraz wszystkich Polaków. Doprowadziło także do zasadniczych zmian dotyczących bezpieczeństwa żeglugi na...\nPodczas huraganu zniszczeniu uległo wiele obszarów leśnych szczególnie cennych z punktu widzenia ochrony przyrody. Wśród kilku rezerwatów przyrody ucierpiało również Jezioro Pogubie Wielkie, gdzie wiatr wzbudzając fale uwolnił gazy zalegające w mulistym dnie jeziora, doprowadzając do śnięcia wielu gatunków ryb. Żywioł dokonał tam również wielu zniszczeń wśród licznych gatunków gniazdujących w rezerwacie ptaków.\nHuragan z 2002 roku spowodował, że średni wiek drzewostanów Nadleśnictwa Pisz spadł o około 20 lat i obecnie szacuje się go na 62 lata. Pierwsze pozyskanie w tzw. cięciach pielęgnacyjnych, czyli trzebieżach wczesnych można będzie przeprowadzić w przypadku sosny i brzozy dopiero za około 10 lat, gdy drzewa będą osiągały wiek 25 lat, z przeznaczeniem na tzw. papierówkę, czyli cienkie drewno do zakładów papierniczych czy produkujących płyty wiórowe.\nO tych wydarzeniach opowiada również Tadeusz Sakowski w kolejnej części naszych "Mazurskich Opowieści". Zapraszamy do obejrzenia tego materiału.


Faith No More w Krakowie + 6 najlepszych piosenek - Najlepsze Piosenki\nNapisał(a) Anka Szymla Galeria Najlepszych Piosenek 09.06.2015 (aktualizacja 19.03.2021)\nFaith No More w Krakowie + 6 najlepszych piosenek\nFaith No More są starzy, ale jarzy. Może banalne to stwierdzenie, ale najlepiej podsumowuje koncert zespołu w Tauron Kraków Arenie.\nZ padającymi regularnie ze sceny oświadczeniami, że muzycy są starzy nie zmierzam polemizować. Są. Mike Patton musiał się trochę rozgrzać nim zamiast wrzasków zaczął wydawać z siebie bardziej różnorodne dźwięki, Mike Bordin zaliczył kilka potknięć na swoich bębnach, niemal wszystkie numery były nieco wolniejsze, a w pierwszej części koncertu nim akustyk (pewnie też stary) się ogarnął (delikatnie rzecz ujmując nagłośnienie na początku nie było doskonałe, za dużo basu, każdy jakby grał sobie) brakowało żaru i tak znakomicie kopiący numer jak „Be Aggressive” nie był w stanie porządnie rozruszać publiczności. Na szczęście „Midlife Crisis” zrobiło swoje. Fani (nie oszukujmy się, też trochę starzy jesteśmy) obudzili się, zaczęły się chóralne śpiewy, skakanie, słowem, solidny rockowy koncert. Z interakcją (panowie lubią sobie pogadać ze sceny i pożartować niesmacznie o piwie ze spermą), gremialnymi krzykami, skandowaniem, wymachiwaniem pięściami itd.\nJeśli chodzi o oprawę, nic od paru lat się nie zmienia. Biała płachta z tyłu, biała scena, białe garniturki, nawet techniczni przed show biegają w białych strojach. Jedyną atrakcją na scenie są kwiaty i kula disco migocząca majtkowo-różownym światłem na coverach („Easy”, „This Guy’s in Love With You”). Żadnych miotaczy płomieni, laserów ani nawet telebimów co nas, ludzi mierzących 1,60 m trochę jednak boli. Słowem, oldschool – muzycy, publiczność i chemia.\nNa pewno było za krótko, na pewno brakowało kilku wściekłych, bardziej agresywnych kawałków. Nie był to koncert, który zmieni kogoś życie, ale było to spotkanie ze starym, dobrym Faith No More. Udane spotkanie.\nPonieważ nazwa strony zobowiązuje, napiszemy o najlepszych piosenkach na koncercie Faith No More (kolejność przypadkowa).\n6 najlepszych piosenek na koncercie Faith No More\nNumer ma prawie 25 lat, a nadal miażdży. Jak dla mnie, od tego momentu porządnie zaczął się koncert. Wtedy wszystkie trybiki zaczęły działać właściwie, bez zgrzytów i tarć. Solidna dawka energii i pierwotna dzikość, którą staruszkowie z Faith No More potrafili jakoś wykrzesać. No i dramaturgia, z fajnym przełamaniem w postaci cytatu „Strawberry Letter 23” The Brothers Johnson.\nNowych piosenek było sporo (aż 6) i „Separation Anxiety” (obok „Superhero”, który się fajnie śpiewa), wypadła najlepiej. Piękny, głęboki, burczący, skradający się bas, mroczny i wgryzający się klimat. Nieco nerwowości i muzycznego thrillera. „Motherfucker” nieźle nadaje się na początek koncertu, ale reszta utworów z „Sol Invictus” ma na żywo niewielką siłę rażenia.\n„This Guy’s in Love With You”\n„Easy” mogli sobie podarować. Rozumiem, że to „ich” największy hit, że starsi panowie potrzebują nieco łagodniejszych piosnek, by odsapnąć, ale jest to jednak kiczowate i rozbijające atmosferę. Co innego w przypadku przeróbki Burta Bacharacha. Rzecz bardziej elegancka, romantyczna, też zalatująca dansingiem, ale przynajmniej nie tak oklepana jak „Easy”.\n„Epic” podobnie jak „Evidence” Faith No More zagrali niestety zbyt szybko (nie chodzi o tempo, lecz miejsce na setliście). Nim muzycy Faith No More zdążyli się dotrzeć i rozkręcić. Oczywiście, pierwsze dźwięki wywołały ekstatyczną reakcję, ale im dalej w numer, uniesienie lekko siadało zamiast wzrastać. No, ale te pojechane klawisze, gitarowe solo i ogólna kultowość zrobiły swoje.\n„The Gentle Art of Making Enemies”\nNumer z kategorii „jak się nie ma, co się lubi, to się lubi, co się ma”. Czyli marzyło nam się wściekłe „Digging the Grave”, ale skondensowane brzmieniowo, szczkejąco-kąsające „The Gentle Art of Making Enemies” też nas ucieszyło.\n„Last Cup of Sorrow”\nNiby to jedna z łagodniejszych piosenek Faith No More, ale wypada wyśmienicie na żywo. Nie tylko jest w niej coś dostojnego, majestatycznego o rozmiarach idealnie dopasowanych do wielkiej hali, ale ma odpowiednią melodyjność, pozwalającą łatwo zaangażować się fanom zgromadzonym pod sceną. Mocne, rockowe granie.\n„Midlife Crisis” (z fragmentem „Strawberry Letter 23” z repertuaru The Brothers Johnson)\n„Cuckoo for Caca”\n„Easy (The Commodores cover) ”\n„Ashes to Ashes”\n„This Guy’s in Love With You” (Burt Bacharach cover)\n„We Care a Lot”\nFotografie: Przemysław Kokot\nNajlepsze piosenki hardrockoweNajlepsze piosenki metaloweNajlepsze piosenki rockowe\n17.06.2016 (aktualizacja 19.03.2021)\nJeśli czekaliście na piosenkę o lizaniu cipki w wykonaniu dziewczyn to właśnie się pojawiła. Instrukcja obsługi pochodzi od 25-letniej Shenseea oraz rok starszej Megan…


NSZZ Solidarność: stoimy murem za kopalnią Turów - górnictwo\nNSZZ Solidarność: stoimy murem za kopalnią Turów\nPod koniec lutego Czechy wniosły skargę przeciwko Polsce ws. rozbudowy kopalni węgla brunatnego Turów do TSUE Fot. Shutterstock\nDodano: 23-09-2021 14:16\nDecyzje TSUE w sprawie zamykania kopalni Turów to działania polityczne, by nas karać jako kraj. Wszyscy związkowcy w naszym regionie stoją murem za kopalnią Turów - powiedział szef dolnośląskiej Solidarności Kazimierz Kimso.\nPrzewodniczący zarządu Regionu Dolny Śląsk NSZZ Solidarność Kazimierz Kimso w czwartek podkreślił, że związek takie stanowisko prezentuje już od wielu lat.\n"Zatrzymanie wydobycia węgla w kopalni Turów, a tym samym unieruchomienie elektrowni to jest jak zarzynanie dojnej krowy, która jest matką żywicielką w tym regionie. Mało tego, ubytek energii elektrycznej spowodowałby zakłócenia w krajowym systemie zasilania. To jest tragedia w sensie gospodarczym i społecznym" - powiedział Kimso.\n"To jest jakaś aberracja umysłowa tych decydentów. To są też działania polityczne, które mają służyć temu, by karać nas jako kraj. Jako związek mówimy to od dawna, a nie tylko od lutego, maja czy od kilku dni, gdy podano informacje o ewentualnych karach finansowych" - mówił Kimso.\nDo artykułu: NSZZ Solidarność: stoimy murem za kopalnią Turów\nJarek 2021-09-23 19:28:24\nCzechy- to jeden z Najmądrzejszych Naródów na świecie... Ochrzcili nas, ale za katolicyzmem nie przepadają, mają swoją SKODĘ, a my zapomnieliśmy dawno o FSO... Dali sobie radę z Hitlerem- ich szkody wojenne to raptem 3 zburzone kamienice, a nam zburzono m. in. Całą Warszawę... A z nami Polakami mieli sobie nie dać rady? Należało z nimi rozmawiać w odpowiednim czasie, a nie ich olewać i lekceważyć ich problemy. Czechy, Niemcy kopią węgiel, ale nie robią tego tak blisko naszej granicy, a pokrzywdzonym swoim mieszkańcom rekompensują wyrządzone straty... Myśmy egoistycznie zlekceważyli okolicznych czeskich mieszkańców Turowa myśląc, że głowy pospuszczają, zęby zacisną i nie będą mieli odwagi protestować. Postąpiliśmy nie po chrześcijańsku a przecież to Oni chrześcijaństwa nas uczyli...\nQ 2021-09-23 23:11:42\nTy jednak jesteś (...).W sumie to rozbawiles mnie do łez .I ta czeska skoda …,buahahahaha\nkrysia 2021-09-23 18:03:03\nna szczescie w brukseli zwącholi i ich palacych sie opon nikt sie nie boi. Winny sytuacji jest tylko i wylacznie polski rzad, bo zignorowal problem, o ktorym bylo wiadomo od dawna.\nGłos anioła 2021-09-23 16:10:41\n"Czesi o Turowie: Susza się skończyła, a wody wciąż ubywa" - co to ludzi chcecie pomordować?! Ja jestem za sankcjami osobowymi. Na poczatek wszystkie związki które tam są.


Ben Inker – Forex, fundusze, inwestowanie, gra na giełdzie, komentarze – blogi.bossa.pl\nArchiwum: Ben Inker\nForex, fundusze, inwestowanie, gra na giełdzie, komentarze - blogi.bossa.pl > Ben Inker\nWzrost gospodarczy i rynki akcyjne\nAutor: Trystero 09.02.2015 0 Komentarzy\nW najnowszym liście kwartalnym GMO do inwestorów, Ben Inker zwrócił uwagę na interesującą relację pomiędzy wzrostem gospodarczym a zachowaniem rynku akcyjnego. Zasugerował także możliwość wykorzystania konceptu inwestowania w wartość na rynkach międzynarodowych.\nakcje, Ben Inker, wzrost gospodarczy


Opaska elastyczna CODOBAN 3m x 14cm 1 sztuka | Wapteka.pl\nOpaska elastyczna CO...\nOpaska elastyczna CODOBAN 3m x 14cm 1 sztuka\nSTOSOWANY DO LECZENIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA CHŁONNEGO I ŻYLNEGO, ZMIAN POURAZOWYCH KOŃCZYN I KLATKI PIERSIOWEJ, PO ZABIEGACH OPERACYJNYCH (GŁOWA, KLATKA PIERSIOWA I KOŃCZYNY) ORAZ W CELACH PROFILAKTYCZNYCH U KOBIET CIĘŻARNYCH\nCodoban uciskowy bandaż elastyczny z zapinką o wysokiej rozciągliwości\nBandaż dziany, przewiewny. Posiada niestrzępiące się brzegi i końce. Umożliwia stopniowanie ucisku. Bandaż wielokrotnego użytku - można go prać, zachowuje swoje właściwości nawet po wielu praniach. Doskonale dopasowuje się do kształtów ciała. Można stosować jako bandaż usztywniający i uciskowy. W opakowaniu znajdują się 2 zapinki.Rozciągliwość min. 100%\nOpinie o Opaska elastyczna CODOBAN 3m x 14cm 1 sztuka\nKlienci, którzy kupili Opaska elastyczna CODOBAN 3m x 14cm 1 sztuka kupili także:


Pielęgnacja ręczników bambusowych ⋆ Greno\nPielęgnacja ręczników bambusowych\nJeśli zależy nam, by produkt zatrzymał swoje właściwości i służył długi czas, niezwykle istotna jest właściwa konserwacja i pielęgnacja tkaniny. Dzisiaj zajmiemy się więc ręcznikami bambusowymi.\nGdy przyniesiemy ręcznik (zresztą nie tylko bambusowy) do domu, należy go przed pierwszym użyciem wyprać. Pozwoli to na pozbycie się pozostałości poprodukcyjnych oraz ewentualnych zanieczyszczeń, które mogły dostać się do tkaniny w magazynie lub w trakcie transportu. Pierwsze pranie jest ważne także dlatego, iż poprawia higroskopijność tkaniny, co sprawia, że uzyskuje ona większą odporność na uszkodzenia i lepiej chłonie wodę– to niejako element „finalizujący produkcję” ręcznika.\nCzęstotliwość prania to oczywiście kwestia indywidualna, jednak zaleca się odświeżenie najpóźniej po 7 dniach użytkowania. Pamiętajmy również o segregacji. Chodzi tu nie tylko o kolory. Ręczników nie powinno się prać z innymi tekstyliami domowymi, a tkanin mieszać między sobą. Ma to niekorzystny wpływ na pętelki i puszystość materiału. Bęben pralki nie powinien być przeładowany, tkaniny muszą mieć miejsce, by swobodnie poruszać się – dzięki temu będą lepiej wyprane i wypłukane.\nNie trzeba stosować wysokich temperatur, gdyż włókna bambusowe szybciej pozbywają się nieprzyjemnych zapachów i plam. Najlepsza będzie – jak to zwykle podkreślamy – temperatura podana przez producenta na metce, zazwyczaj jest to 40 lub 60 ℃. Pranie w wyższych temperaturach może przyczynić się do uszkodzenia tkaniny i skrócić czas użytkowania ręcznika\nWybierając środek piorący, kierujmy się jakością produktu. Przy praniu ręczników bambusowych lepiej sprawdzą się płyny do prania. Proszek niestety słabiej wypłukuje się z tkaniny. Należy odmierzyć potrzebną ilość detergentu, gdyż nadmiar może spowodować sklejanie się pętelek. Nie ma potrzeby dodawania płynu do zmiękczania tkanin– bambus jest wystarczająco delikatny, a środek chemiczny sprawi, że zdecydowanie pogorszy się jego chłonność.\nZaczniemy od dobrej informacji: czas wysychania tkaniny bambusowej jest bardzo szybki – to jedna z właściwości, dla której ręczniki bambusowe cieszą się taką popularnością. Po praniu najlepiej suszyć je w suszarce bębnowej, dzięki temu tkanina jest miękka i puszysta. Tu znów pamiętajmy, by nie układać ręczników zbyt blisko siebie – muszą mieć miejsce, by wilgoć mogła swobodnie odparować.\nJeżeli suszymy ręczniki na wolnym powietrzu, wybierajmy miejsca zacienione: ostre słońce może doprowadzić do wypłowienia koloru, a w dodatku ręcznik będzie szorstki. Zwróćmy uwagę, by tkaninę równomiernie rozwiesić, uprzednio strzepując. Pozwoli to na podniesienie pętelek, materiał nie skurczy się i zachowa puszystość.\nTags: Bambuspielęgnacjapielęgnacja tkaniny bambusowejręcznikiręczniki bambusowetkanina bambusowa


Szczupła w 3 tygodnie! - Centrum Dietetyczne Naturhouse Kościuszki - Kraków | naturhouse-polska.pl\nJesteś tutaj: Naturhouse›Adresy centrów NH›małopolskie›Kraków›Centrum Dietetyczne Naturhouse Kościuszki›Szczupła w 3 tygodnie!\nCzas świąt pozostawił u ciebie przykrą niespodziankę w postaci wałeczków tłuszczu i dodatkowych kilogramów?\nCzujesz się ciężko i ciągle jesteś zmęczona? Potrzebny Ci detoks?\nPróbowałaś już wszystkich diet na świecie i myślisz, że nic na ciebie nie działa?\nA może chcesz szybko zrzucić kilka kilogramów i świetnie wyglądać na karnawałowej imprezie?\nAlbo postanowiłaś w tym roku schudnąć?\nJeśli na któreś z tych pytań odpowiedziałaś/łeś twierdząco to zapraszamy Cię na 3 tygodniową kompleksową kurację pod opieką dietetyka. W pakiecie "Szczupła w 3 tygodnie" otrzymasz:\n• szczegółowy plan diety na 3 tygodnie\n• suplementy diety, które wspomagają oczyszczanie i pomagają osiągnąć założony cel\n• książkę z 40 dietetycznymi przepisami\n• wskazówki i porady dotyczące zdrowego sposobu odżywiania;\n• bezpłatne wizyty kontrolne.\nWystarczą 3 tygodnie kuracji aby lepiej poczuć się we własnym ciele, wysmuklić sylwetkę i oczyścić organizm. Nasi klienci obserwują również pozytywne zmiany w samopoczuciu, wzrost energii i zmniejszenie dolegliwości ze strony układu pokarmowego.\nKuracja może być świetnym wstępem do regularnej dłuższej kuracji odchudzającej.\nW prosty sposób pozwoli Ci przekonać się czy jest to dieta skrojona dla Ciebie.\nPodejmij kurację, a my pomożemy Ci zmienić marzenia o szczupłej sylwetce w rzeczywistość.\nWreszcie zrealizujesz swoje noworoczne postanowienie:) dotrzymasz swojego\nKompleksowa kuracja za mniej niż 300zł.


Ciasto Maxi King - przepis na maksymalnie pyszny deser | Jak ugotować? Haps.pl\nMS 07.10.2021 10:55\nCiasto Maxi King to obłędny deser, który nie wymaga pieczenia. Bazuje na znanych batonikach, ale jest dużo smaczniejsze i zdrowsze. Nie będziemy oszukiwać - to bomba kaloryczna. Ale czasem warto zgrzeszyć i skusić się na takie słodkości. Jak przygotować ciasto Maxi King bez pieczenia?\nCiasto Maxi King przepis\nCiasto Maxi King. Składniki:\n500 g herbatników,\n400 g masy kajmakowej,\n30 g cukru waniliowego,\n4 szklanki mleka w proszku,\n200 ml śmietany 30 proc.,\ngotowa polewa czekoladowa lub: 2 tabliczki czekolady, 1/3 szklanka mleka, garść ulubionych orzechów, polecamy laskowe.\nA może jesienny deser w słoiku? Sprawdź przepis na boską szarlotkę!\nSzarlotka w słoiku, czyli genialny patent na zgrabny deserek. Jak ją zrobić?\nCiasto Maxi King bez pieczenia. Przygotowanie:\nPrzepis na ciasto Maxi King dzielimy na trzy etapy – przygotowanie masy mlecznej i masy orzechowej. Zaczynamy… od końca. Prażymy orzechy laskowe na blaszce do pieczenia. Wstawiamy je do piekarnika na 10 minut. Piekarnik powinien być rozgrzany do 200 stopni. Po tym czasie studzimy je i delikatnie zdejmujemy skórkę. Następnie drobno siekamy orzechy lub blendujemy je niemal na pył. Odstawiamy.\nZagotowujemy mleko z cukrem i cukrem waniliowym. Odstawiamy do ostudzenia. Formę do pieczenia wykładamy papierem. Układamy herbatniki. Ciasteczka powinny być ułożone gęsto, jedno obok drugiego. Wracamy do masy. Masło ucieramy z mlekiem i cukrem. Stopniowo dodajemy mleko w proszku. Odstawiamy.\nZobacz wideo Galette z morelami i rozmarynem\nUbijamy kremówkę na sztywną masę. Dodajemy do mlecznej masy i miksujemy do połączenia składników. Połowę mieszanki przekładamy na herbatniki. Resztę odstawiamy na chwilę. W garnku podgrzewamy kajmak z puszki. Połową masy smarujemy mleczną warstwę. Ułóż kolejną warstwę herbatników. Powtórz czynność.\nJeśli korzystasz z gotowej polewy czekoladowej, przygotuj ją zgodnie z przepisem na opakowaniu. Jeśli przygotowujesz polewę czekoladową samodzielnie, roztop czekoladę z mlekiem. Gdy się rozpuści, dodaj orzechy. Mieszanką polej ciasto Maxi King. Gotowe! Teraz należy schłodzić ciasto i już można rozkoszować się obłędnym smakiem ciasta Maxi King bez pieczenia.


Parafia pw. Chrystusa Króla w Reczu - Ogłoszenia duszpasterskie - Ogłoszenia duszpasterskie 17.05.2020\nwtorek: Sulibórz 16.00\nwtorek: Rybaki 17.00\nczwartek: Nętkowo 16.00\nczwartek: Pomień 17.00\nDziś jest wtorek, 7 lipiec 2020. Imieniny: Estery, Metodego\n3. W środę naszym parafialnym zwyczajem o godz. 18.00 gromadzimy się na Nowennie do Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz Mszy Świętej. Przez Jej wstawiennictwo zanosimy modlitwy w tych dniach o urodzaje i za głodujących na świecie.\n4. Przypominam, że w naszym kościele w maju codziennie śpiewamy litanię ku czci Matki Najświętszej na zakończenie Mszy św.\n5. W przyszłą niedzielę przypada uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego, po której poprzez specjalną nowennę będziemy przygotowywali się do uroczystości Zesłania Ducha Świętego.\n6. Według nowych norm epidemicznych możemy uczestniczyć na nabożeństwach w naszym kościele w założonych maskach w liczbie 88 osób. Na filiach odpowiednio: w Pomieniu 22, Nętkowie 15, Słutowie 13, Suliborzu 20 i Rybakach 10 osób.\n7. Dyrektor Caritas Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej ks. Maciej Szmuc bardzo prosi o kontunuowanie zakupu świec i baranków wielkanocnych do końca czasu Wielkanocy, przez co będziemy mogli się przysłużyć wielkiemu dziełu dobroczynnemu Caritas.\n8. „Bóg zapłać” za wszelkie ofiary złożone na utrzymanie parafii.\nOdwiedzono 323382 razy


Video Compressor Panda - Aplikacja - Android - Instalki.pl\nInstalki.pl » Android » Multimedia i filmy » Video Compressor Panda 1.1.24\n157 (157 w tym miesiącu)\nOpis Video Compressor Panda 1.1.24\nPanda Video Compressor służy do zmniejszania rozmiaru materiałów wideo utworzonych na Androidzie. Oferuje niezwykle prosty i funkcjonalny interfejs oraz mechanizm błyskawicznej redukcji rozmiaru dowolnego filmiku.\nVideo Compressor Panda pozwoli nam wysyłać filmy jako wiadomości e-mail a nawet dopasować wideo do popularnych serwisów społecznościowych jak: Instagram, Viber, YouTube, Discord lub Facebooka. Obsługuje takie formaty jak mp4, avi, mkv, flv, rmvb, 3gp, mpeg, wmv, mov. Kompresor Panda Video zmniejszy rozmiar filmów, dzięki czemu na smartfonie lub karcie pamięci nie zabraknie nam już miejsca.


Made by Krótka: kwietnia 2013\nSezon w pełni, a więc i u mnie na dobre zagościł:) Zaproszenia już pokazywałam, czas na karteluszki\nŻyczę wszystki udanego majówkowego wypoczynku, i tym którym się udało gdzieś wyjechać i tym pozostającym na miejscu, tak jak ja...\nAutor: Krótka;) o 20:54 10 komentarzy:\nJuż jakiś czas temu udało mi się zakupić fajny komplet papierów Tildy, te wzory kwiatowe jak dla mnie są świetne:) Wykorzystałam je do zrobienia takich oto notesów-pamiętników:\nNa pierwszym planie widać mój nowy nabytek - wykrojnik:) długo się zastanawiałam nad jego zakupem i nie żałuję:) JEST REWELACYJNY! Polecam!\nAutor: Krótka;) o 21:22 13 komentarzy:\nODDAM W DOBRE ŁAPKI:)\nRozpoczęłam wiosenne porządki w swej mikro pracowni i mam parę przydasi, które chętnie odsprzedam, a są to:\n1. Dziurkacz - 8 zł - rezerwacja BEATA\n2. Stemple - wszystkie są nowe, nigdy nie były używane\nStemple Nr 1 - cena 10 zł - Karmeleiro\nNr 2-6 - cena po 4 zł za szt.\nStempel nr 2 - rezerwacja M K\nStempel nr 3 i Nr 4 - napis DLA CEBIE W DNIU URODZIN - rezerwacja ZIELONA KRÓWKA\nNr 5 to napis NAJLEPSZE ŻYCZENIA - rezerwacja BEATA\nNr 6 - rezerwacja M K\nDo każdej kwoty należy doliczyć 4,50 zł za przesyłkę - list polecony priorytet.\nGdyby ktoś był chętny proszę o e-maila na adres:\nAutor: Krótka;) o 15:49 5 komentarzy:\nEtykiety: Inne, Wyprzedaż\nKolejny przepiśnik, tym razem w innej tonacji kolorystycznej, strasznie podoba mi się to połączenie szarości i turkusu!\nDziś w końcu spotkałam wiosnę:) i zakupiłam długo poszukiwane, wymarzone trampki:D będę mogła w nich śmigać po dworzu z moimi chłopakami - jeden jeszcze w wózku, ale ten starszy ma energii za trzech! A piłkę kopie niczym Diego Maradona, więc mamuśka musi dotrzymać mu kroku:) A poza tym odwiedziły mnie moje psiapsiółki, pogadałyśmy, pośmiałyśmy się i ogólnie dzień uznaję za udany:) Doładowałam swoje akumlatory na kolejne dni:) a teraz padam z nóg...\nAutor: Krótka;) o 21:42 10 komentarzy:\nPmiątka przyjęcia Sakramentu Bierzmowania\nŻeby nie było, że tak całkiem próżnuję:)\nMonochromatycznie, z moją ulubioną taśmą dekoracyjną\nDziękuję za wszystkie Wasze wspaniałe życzenia pod poprzednim postem:)\nPozdrawiam i życzę ciepłego weekendu!\nAutor: Krótka;) o 19:00 5 komentarzy:\nA właściwie to jesteśmy wszyscy w komplecie:) Moja rodzinka powiększyła się o jedną malutką istotkę, zwaną przez nas Franuśkiem:) Urodził się 1 kwietnia:) wzrost całe 57 cm, waga 3950 - całkiem sporo tym bardziej, że na ostatnim USG miał 2900!!! Na szczęście dla mnie i dla niego akcja była szybka i po 2 godz. był już na świecie:)\nA tu ze swoim starszym braciszkiem Oluśkiem:)\nCieżkie są te początki... Najbardziej daje się we znaki brak snu:( ale jak tylko jakoś się zorganizuję w tej nowej rzeczywistości, wracam!!! Pełna zapału i werwy do pracy!!! Strasznie tęsknie za moimi karteczkami...\nI muszę koniecznie do Was pozaglądać, nacieszyć oczy Waszymi pracami:)\nA teraz pozdrawia Was cieplutko!\nNie wiem jak u Was, ale u mnie znów zima!!!:(:(:( i śnieg;(;(;(\nJa nie wiem, czy ta wiosna w końcu do nas dotrze...\nPS: Dziękuję za wszystkie życzenia wielkanocne, wybaczcie, że nie odpisałam, ale sytuacja była jaka była;)i nie miałam jak zasiąść do kompa:)\nAutor: Krótka;) o 12:14 23 komentarze:\nEtykiety: Mój Aleksander, Mój Franciszek, My life


Kibice klubów z Genui uczczą pamięć ofiar katastrofy - Polsat Sport\nKibice klubów z Genui uczczą pamięć ofiar katastrofy\n25.08.2018, 07:25 Piłka nożna\nNa wszystkich włoskich stadionach uczczono pamięć ofiar katastrofy w Genui. Na zdjęciu piłkarze Torino i Romy.\nGenoa CFC podejmować będzie w niedzielę na stadionie Luigi-Ferraris Empoli, a Sampdoria zmierzy się na wyjeździe z Udinese Calcio. - Cisza przez 43 minuty będzie oddaniem hołdu 43 ofiarom tego dramatycznego wydarzenia, tym których nie ma już wśród nas - napisano w komunikacie fanów - Ultras de Genoa, cytowanym przez włoskie media.\nTakże piłkarze klubów włoskiej ekstraklasy i sędziowie prowadzący w weekend spotkania 2. kolejki uczczą osoby, które straciły życie w katastrofie budowlanej - wyjdą na boisko w specjalnych koszulkach. Znajdzie się na nich napis "Genua w sercu" oraz grafika przedstawiająca most, którego dwa brzegi będą połączone sercem.\nDo tragedii w Genui doszło 14 sierpnia. Kilka dni później podczas meczów 1. kolejki włoskiej ekstraklasy zawodnicy grali z czarną opaską na ramieniu, a spotkania ligowe Sampdorii Genua i Genoa CFC zostały przełożone.\nGENOA CFCPIŁKA NOŻNASAMPDORIA GENUASERIE AWŁOCHY


Przyrów - atrakcje, które warto zwiedzić i zobaczyć w Przyrowie | PolskieSzlaki.pl\nPrzyrów to miejscowość w województwie śląskim, leżąca w północnej części Jury, na wschód od Częstochowy. Już w 1369 roku król Kazimierz Wielki lokował miasto Przyrów na ważnym szlaku komunikacyjnym łączącym Małopolskę i Wielkopolskę i choć dziś Przyrów utracił prawa miejskie, nadal zachował cechy miasteczka, z ciekawym Rynkiem zwanym Placem Kazimierza Wielkiego.\nW Przyrowie i bliskiej okolicy znajduje się kilka ciekawych zabytków, ale też obszar ten jest cenny i ciekawy pod względem przyrodniczym, warto więc połazikować trochę po tym regionie.\nZabytki w Przyrowie Atrakcje Przyrowa Noclegi w Przyrowie Mapa z zaznaczonymi atrakcjami Pytania i odpowiedzi\nZabytki w Przyrowie\n- Kościół Św. Mikołaja w Przyrowie - najstarszy tutejszy zabytek, pochodzi z początku XVI wieku, a wybudowany został w miejscu wcześniejszego drewnianego kościoła. W momencie powstania miasta w II połowie XIV wieku przeniesiono siedzibę parafii do kościoła Św. Doroty. Kościół drewniany przetrwał do przełomu XV i XVI, wówczas go rozebrano, a w jego miejscu wzniesiono ciekawy murowany kościół z kamienia łamanego, z dachem krytym gontem. W kościele podziwiać można barokowe wyposażenie.\n- Kościół Św. Doroty w Przyrowie - stojący na Rynku kościół parafialny to świątynia neogotycka z XX wieku\n- Rynek w Przyrowie - centralny plac miasta, kryjący pośrodku ciekawą studnię, pięknie utrzymaną oraz płaskorzeźby miejscowego twórcy - Witolda Biedronia ukazujące zabytki i ważne wydarzenia z dziejów Przyrowa.\n- Sanktuarium w Świętej Annie - piękna barokowa świątynia Św. Anny w miejscowości o tej samej nazwie kryjąca cenną figurkę Św. Anny Samotrzeć, otoczonej tu ponad 500-letnim kultem\n- Stawy hodowlane - przy trasie nr 786, prowadzącej z Mstowa do Świętej Anny, w miejscowości Knieja rozlewają się stawy, gdzie utworzono gospodarstwo rybackie. Warto tu wstąpić na świeżą rybkę.\nNoclegi w Przyrowie\nPoziom 511 Design Hotel & Spa 38.9 km\nPrzyrów - mapa z zaznaczonymi atrakcjami\nCzęste pytania i odpowiedzi dotyczące Przyrowa\nCo warto zobaczyć w Przyrowie?\nTuryści najczęściej odwiedzają: Sanktuarium w Aleksandrówce, a potem Park Krajobrazowy Stawki na Jurze i Kościół Św. Doroty w Przyrowie.\n50°48'1 N, 19°31'36E


Nowoczesna fototapeta - Świetlista droga - Dekoran.pl\nTrwała, odporna na wodę i zarysowania flizelinowa fototapeta "Fototapeta - Świetlista droga" do przyklejenia na ścianę. Fototapeta "Fototapeta - Świetlista droga" z inspirującym motywem będzie efektowną ozdobą każdego pomieszczenia. Tapety Flizelinowe montowane są na klej. Można je zamontować w każdym...


bezbik Archives - Pożyczka Wonga Złóż wniosek online\nLeasing Głuszyca zadzwoń 887332665\nDoradca Finansowy Prasóweczki 30 października 2019 30 października 2019 bezbik,leasing,leasing bez bik,uproszczony\tBrak komentarzy\nLeasing to bardzo specyficzny sposób pozyskania potrzebnych rzeczy. Zespala ze sobą dwie czynności: kredytu i dzierżawy.\nRzecz leasingowana w umówionym czasie nie jest twój, masz prawo korzystania z niego, tylko w umówionym okresie.\nLeasing bez bik Stargard zadzwoń 600 111 551\nDoradca Finansowy Zachodniopomorskie 15 marca 2019 27 września 2019 bezbik,cls,leasing,uproszczony\tBrak komentarzy\nProwadzisz firmę oraz potrzebujesz codziennie zmagać się z podróżami komunikacją miejską? Skorzystaj z własnych usług, a zapewnisz sobie komfort oraz wygodę najdoskonalszej klas! Leasing samochodu to rozwiązanie pozwalające zapomnieć o wszelkich niedogodnościach z mobilnością!


Pułtusk. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu. T. 4 Wydawnictwo Typografia PuÄąâ€štusk\n» Pułtusk. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu. T. 4\ns. 259, format 23 cm, opr. tw.\nCzwarty tom jest kontynuacją zamierzeń przeświecających poprzednim zespołom redakcyjnym. Z okazji i 550-lecia Kolegiaty znajdziemy w nim artykuł poświęcony gotykowi i renesansowi w architekturze pułtuskiej Kolegiaty. Ponadto artykuły m.in. o społeczności żydowskiej Pułtuska w okresie porozbiorowym, dziejach Pułtuska w latach II RP, dziejach nauki i kultury Pułtuska u schyłku XX wieku. Trzy indywidualne refleksje autorek dot. okresu międzywojennego i inne.


SPY NINJAS VS FALL GUYS! REGINA CHALLENGES FRIENDS!? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)\nSPY NINJAS VS FALL GUYS! REGINA CHALLENGES FRIENDS!? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)\nSPY NINJA NO MORE! MELVIN LEAVES THE SPY NINJAS FOR GOOD! IS DANIEL OK? CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT\nSPY NINJAS TEAM UP WITH PROJECT ZORGO!? SAVE REGINA? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)\nWHAT IS DANIEL'S LAST NAME!? COULD IT BE ZORGO!? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)\nWHO'S IN THE SAFEHOUSE!? SPY NINJAS IN DANGER!? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)\nEX SPY NINJA MELVIN (PZ9) BETRAYS HIS FRIENDS!? (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT ROBLOX)\nSPY NINJA REGINA SECRET UNDERGROUND HATCH MINECRAFT BUILD CHALLENGE Chad Wild Clay Spy Ninjas CWC\nSPY NINJA DISAPPEARS LIKE MAGIC!? BY ZORGINI HACKER! (CHAD WILD CLAY CWC VY QWAINT RED NINJA ROBLOX)


Miopatie zapalne leczenie, objawy i przyczyny\nJest to heterogenna grupa zmian mięśniowych. Najczęstsze postacie to dermatomyositis, polymyositis i „inclusion-body myositis”. Znowu mamy taką sytuację, że często choroby te są chorobami towarzyszącymi innym chorobom autoimmunizacyjnym lub nowotworom (są to tzw. rewelatory nowotworów). Do rozpoznania prócz testów immunologicznych konieczna jest elektromiografia, oznaczenia enzymów wskazujących na martwicę mięśni (kinaza kreatyniny) i pobranie wycinka skórno-mięśniowego.\nDermatomyositis polega na zmianach zapalnych skóry i mięśni szkieletowych. W klasycznej postaci zaczerwienienie i obrzęk skóry dotyczy powiek i otoczenia gałki ocznej. Towarzyszyć temu mogą zmiany skóry łokci i kolan. Zajęcie mięśni jest symetryczne i ujawnia się powoli osłabieniem mięśniowym najpierw w okolicach proksymalnych kończyn. W końcu wstanie z krzesła staje się problemem. U jednej trzeciej pacjentów zajęte są też mięśnie przełyku, co objawia się dysfagią. Mogą też wystąpić zmiany w narządach wewnętrznych np. zwłóknienie śródmiąższowe płuc, zapalenie mięśnia sercowego, vasculitis.\nMorfologicznie nacieki zapalne skóry i mięśni widoczne są w otoczeniu małych naczyń, a ponadto w omięsnej zajętych mięśni. Zajęte zanikłe lub martwiczo zmienione są głównie peryferyczne włókna pęczka mięśniowego. Wystarcza to do rozpoznania nawet w przypadkach, w których zmiany zapalne w mięśniu są nikłe. Badania ilościowe wykazują znaczny spadek ilości wewnątrzmięśniowych kapilar (jako skutek uszkodzenia ich śródbłonka i włóknienia). Tak więc, zmiany zanikowe obwodu pęczka mięśniowego jawią się jako wynik niedostatecznego przepływu krwi wobec redukcji łożyska naczyniowego.\nPolymyositis daje podobne zmiany mięśniowe jak dermatomyositis, jednak bez zmian skórnych.\nMorfologicznie zmiany zapalne widoczne są w endomisium. Limfocyty cytotoksyczne są w kontakcie z obumarłymi, zanikającymi lub potem regenerującymi włóknami mięśniowymi. Brak jest natomiast cech uszkodzenia naczyń.\n„Inclusion-body myositis” w przeciwieństwie do dwóch poprzednich chorób polega na zajęciu dystalnych mięśni kończyn u dorosłych. Są to np. mięśnie wyprostne kolana (mięsień czworogłowy) albo mięśnie zginacze nadgarstka i palców. W dodatku zajęcie mięśni może być niesymetryczne. Choroba rozwija się powoli i skrycie u pacjentów po 50 roku życia.\nMorfologicznie w zajętych mięśniach występują charakterystyczne wakuole z bazofilnymi ziarnami na obwodzie. Zwakuolizowane włókna zawierają amyloid. Ultrastrukturalnie widoczne są tubularne inkluzje filamentów zarówno w cytoplazmie jak i w jądrze komórkowym. Nacieki zapalne są podobne do tych spotykanych w polymyositis.\nEtiologia zapalnych miopatii jest nieznana. Patomechanizm uszkodzenia tkanki jest natomiast autoimmunizacyjny. W zapaleniu skórno-mięśniowym dochodzi do uszkodzenia naczyń, prawdopodobnie na skutek powstawania autoprzeciwciał dla śródbłonka. W uszkodzonych naczyniach stwierdza się np. fragment C5b-9 dopełniacza, tzw. kompleks ataku błon. Uszkodzenie naczyń wiedzie do ischemicznej martwicy mięśni. W polymyositis natomiast prawdopodobnie główną rolę odgrywają cytotoksyczne limfocyty CD8,, które widoczne są w kontakcie z uszkodzonymi włóknami mięśniowymi. Limfocyty cytotoksyczne prawdopodobnie odpowiedzialne są za uszkodzenie mięśni w „inclusion-body myositis”, jednak mechanizm jest tu jeszcze mniej znany, a leczenie immunosupresyjne jest nieskuteczne.\nmiopatia, miopatia objawy, miopatia zapalna, miopatie zapalne, miopatia leczenie, miopatie, leczenie miopatii.\nToczeń rumieniowaty układowy Toczeń rumieniowaty układowy (lupus erythematosus systemicus vel visceralis – SLE) jest chorobą autoimmunizacyjną o niejasnej patogenezie...\nTags: mięśnie, nacieki, skóra, zapalenie skóre\n← Twardzina skóry (scleroderma)\nMieszana choroba tkanki łącznej →\nOne Response to “Miopatie zapalne”\nAnna 05-03-2017 at 22:41 #\nZgadzam się z przedstawionymi objawami, diagnozą i leczeniem.\nMój ojciec ma jakiś rodzaj miopatii, ale sam latami nie daje sobie profesjonalnie pomóc.\nInnym jeszcze imputuje, innych poucza, odwraca sobie uwagę tzw. przydomową hodowlą gołębi.\nLatami nakłaniałam do zdiagnozowania we właściwym zakładzie. Wystarczyło skierowanie od neurologa, ale\nnie mam zamiaru trzeć się słownie. Tak ciągle snuje domysły, czarno przewiduje. Ma taki już stereotyp życia,\nmyślenia i działania. Każdy go już wysłucha, a myśli swoje.\nScleroderma (twardzina skóry, systemic sclerosis). Używana jest nazwa uogólnionej twardziny, lub uogólnionego włóknienia, bowiem zmiany nie ograniczają się do skóry....


Zestaw gabinetowy 6 el. Praga - Bestar - DECORTIS.COM\n» Zestaw gabinetowy 6 el. Praga\nZestaw gabinetowy 6 el. Praga\nCena: 1 083,50 zł 1083.50\nKod produktu: 6285WDM\nZESTAW GABINETOWY PRAGA\nKolor: orzech, zielony marmur\nMateriał: skóra, marmur, drewno\nElegancki zestaw na biurko wykonany z drewna orzechowego, zdobionego marmurem. W skład zestawu wchodzi: skórzana podkładka na biurko, podstawka na długopisy, wizytownik, pojemnik na karteczki, pojemnik na ołówki, oraz tacka na dokumenty, przyciski do papieru.


W szpilkach na tropie. Prawdziwa historia damskiej agencji detektywistycznej - Rebecca Jane - opinia o książce (220620) - Lubimyczytać.pl\nW szpilkach na tropie. Prawdziwa historia damskiej agencji detektywistycznej /\nThe Real Lady Detective Agency. A True Story\nagencja, detektyw, kobieta\nNa tropie zdrad, kłamstw i niewierności. Historia oparta na faktach. Te dziewczyny są gotowe na wszystko. Gdy poprosisz je o pomoc, poczęstują cię herbatą i okażą zrozumienie, a potem zrobią wszystko, by dowiedzieć się prawdy i zdemaskować zdradzających. Na ulicach Londynu śledzą niewiernych mężów, sprawdzają lojalność narzeczonych podczas wieczorów kawalerskich, na wystawnym przyjęciu...\nPowieść Jane to opowieść o jej życiu. Zaczynając od miłości do zdradzającego ją męża opisuje przez co musiała przejść, aby być teraz tym, kim jest. Opowiada jak ze swymi przyjaciółkami chodziła za nim po mieście szukając dowodu zdrady. Nie stać jej było na wynajęcie prywatnego detektywa, więc musiała wziąść sprawy w swoje ręce. Całe szczęście wyplątała się z tego chorego związku...


Zdrowie – Portal sprawy kobiece\n17 czerwca, 2017ZdrowieNo comments\nW życiu każdej kobiety przychodzi taki moment, że w jej ciele rozpoczyna się cykl niesłychanie ważnych zmian. Traktuje to również jej fizyczności jak i psychiki. Menopauza to okres, w którym kobieta traci swoją zdolność do rozrodu. Łączy się z zaburzeniem pracy jajników, ich pewnego typu dysfunkcji, jaka objawia się zaprzestaniem wydzielania estrogenów (są to hormony dopasowujące dużo przemian metabolicznych w kobiecym organizmie). menopauza forum Mimo, iż menopauza łączy się nam z reguły poniekąd z nieprzyjemnym etapem w życiu, jest to zupełnie normalna faza życia każdej kobiety i pod żadnym pozorem nie musi wiązać się z frustrującymi symptomami. Menopauza nie bazuje na nagłej zmianie funkcji kobiecego organizmu. Jest okresem, który trwa zwykle około paru lat. Menopauza rozpoczyna się z reguły u kobiet, które znajdują się w [&hellip\n12 grudnia, 2016ZdrowieNo comments\nW życiu każdej kobiety nadchodzi taki moment, że w jej ciele rozpoczyna się cykl nadzwyczaj ważnych zmian. Traktuje to zarówno jej fizyczności jak i psychiki. Menopauza to okres, w jakim kobieta traci swoją zdolność do rozrodu. Wiąże się z zaburzeniem pracy jajników, ich wiarygodnego rodzaju dysfunkcji, która objawia się zaprzestaniem wydzielania estrogenów (są to hormony dopasowujące wiele przemian metabolicznych w kobiecym organizmie ludzkim). objawy menopauzy Pomimo, iż menopauza kojarzy się nam zwykle raczej z nieprzyjemnym etapem w życiu, jest to zupełnie normalna faza życia każdej kobiety oraz w żadnym razie nie musi łączyć się z frustrującymi objawami. Menopauza nie bazuje na nagłej zmianie funkcji kobiecego organizmu ludzkiego. Jest okresem, który trwa najczęściej około paru lat. Menopauza rozpoczyna się przeważnie u kobiet, jakie znajdują się w [&hellip\n17 listopada, 2016ZdrowieNo comments\nWszyscy pragnęlibyśmywyglądaćrewelacyjnie orazzdrowo, pragnęlibyśmy miećszczupłą sylwetkę. Jednakże, żeby tak było musimy o to dbać. A nie jest to w żadnym razie takieproste. Zdrowa dieta nie wszystkim przychodziłatwo. Dla wielu z nas taki zdrowy sposób odżywiania się jest sposobem obcym, nie do końca nam legendarnym.Na co dzień dużo osób ignoruje poradylekarskie. Sami wiemyprzyzwoiciej co jeśćoraz jak się odżywiać. Jedynie niestety nie zawsze takie naszeprzedsięwzięcie wychodzi nam na zdrowie. Z roku na rok ważymycoraz więcej, jesteśmy coraz to grubsi, pojawiają sięproblemy zdrowotne. Pragniemy być zdrowi. Niestety nie zawsze pragnie nam się dbać o nasze zdrowie – a to, mimo iż nie wymaga od naskolosalnegopoświęcenia, witamina k2 ogromnegozachodu wymaga jednakże poświęceniatrochę czasu. Większa część osób nie bada się regularnie. Takie nie wykonywanie fundamentalnych badańpowoduje, że choroby nie są [&hellip\nWsparcie w internecie – menopauza nie taka straszna\n15 września, 2016ZdrowieNo comments\nProblem menopauzy dotyka wiele kobiet na pełnym globie. Problem ten znany jest od wielu lat, ale dopiero dziś stał się wiarygodnego typu medialnym źródłem, które stara się rozwiązać nie tylko sztuka lekarska, ale również farmakologia. Nawet Internet wmieszał się w to wszystko, konstruując strony oraz jednocząc damy, które mają problem z menopauzą. Te kilka zdrowych rad dla kobiet zbliżających się do menopauzy, które są w stanie pomóc uratować zdrowe serce pomimo metamorfoz, jakie występują w momencie, gdy menopauza nadchodzi. Ogólnie kobiety mogą rozpocząć przejście do menopauzy między 45-55 rokiem życia, co poniektóre szybciej. Zmiany, jakie następują w tej ogólnej ramie czasowej sprawiają, że u kobiet wzrasta znaczne ryzyko wystąpienia problemów z sercem w okresie menopauzy. Te rady lecznicze dla kobiet przybliżających się do menopauzy są [&hellip\ntematyka menopauzy dotyczy wiele dam na całym globie\nTrzeba nam mieć świadomość, że okresu menopauzy nie sposób pominąć. To naturalny czas w życiu każdej kobiety. Nieszczęśliwie zazwyczaj wkraczaniu w okres przekwitania towarzyszą zakłócające spokój symptomy. Jak sobie z nimi radzić? Bóg stworzył dwie płci – mężczyznę oraz damę. To kobieta pozostaje matką, żoną. To kobiety o wiele bardziej dbają o swój wygląd, niepokoją się o potomstwo. Lecz mają również własne potrzeby. Pracują zawodowo tak jak i faceci, lecz oraz dbają o dom. Zawsze chcą wyglądać ładnie. Malują się na co dzień. Ukochanym zarezerwowaniem znacznej większości kobiet jest generowanie zakupów. W kolosalnych galeriach handlowych czy pasażach. Godzinami mogą przymierzać ubrania, analizować kosmetyki, dobierać kolory, fasony. Kobiety okazjonalnie kiedy idą same na zakupy. Najczęściej wybierają się z koleżanką, która wspomoże, doradzi, jaka będzie wspierać i [&hellip\n28 kwietnia, 2015ZdrowieNo comments\nPowiada się, że egzystujemy w czasach, gdzie rządzi nieskazitelny wygląd oraz pieniądze. Nie jest to zagadką, że mając jedno z powyższych, mamy szansę w całkiem banalny sposób pozyskać to drugie. Estetyczni ludzie mają o wiele mniej kłopotów ze znalezieniem zatrudnienia niż osoby o gorszej prezencji. Mało tego, ci jacy pracę na etacie zawdzięczają głównie perfekcyjnym rysom twarzy, mają też pokaźniejsze szanse na awans, podwyżkę lub premię, szczególnie kiedy szefem jest jegomość płci przeciwnej. Także w życiu dziennym piękni mają łatwiej. Nic w związku z tym osobliwego, że osoby, którym przyroda poskąpiła urody, jeśli tylko posiadają okazję, to starają się inwestować właśnie w własny wygląd. Z tego też powodu medycyna estetyczna stała się w dwudziestym pierwszym wieku najważniejszym druhem zakompleksionych ludzi, zarówno kobiet jak i facetów. [&hellip\n22 kwietnia, 2015ZdrowieNo comments\nW wielu przypadkach napotykamy się z podważaniem każdego atrybutu chirurgicznego korygowania urody. Nie jest to do końca odpowiednie. Z punktu widzenia psychologii szczegół prowadzonej przez nas urody, który o wiele odbiega od dogmatu nie tyle piękna, co estetyki – rzutuje na pełne życie posiadacza (nazwijmy to) defektu. Człowiek taki jest przedmiotem drwin, odsuwany jest poprzez większą część ludzi na margines. Egzystuje jakby w cieniu swej negatywnie postrzeganej wyjątkowości. W szeregu przypadków nie jest w stanie przeniknąć się przez schemat, którym jest zauważany. Wytwarzają się kompleksy, pojawia się melancholia i tak dalej. Rozwiązaniem jest chirurgia plastyczna. zabiegi usuwanie skóry na brzuchu Zoperowanie okazałego nosa, odstających uszu lub innej części ciała to obecnie drobnostka. Damy egzystujące w cieniu prywatnego brzucha bądź też pożądające żyć w jego cieniu [&hellip\n21 kwietnia, 2015ZdrowieNo comments\nNie do dzisiaj wiadomo, że zdrowie jest ogromnie kosztowne, zarówno dla kobiet jak i mężczyzn. Niemniej jednak kobiety powinny zwłaszcza zatroszczyć się o swoje zdrowie, formę i urodę. Zdrowe ciało nie świadczy w żadnym razie zdrowej psychiki. Damy mają totalnie inną gospodarkę hormonalną, narażone są na dużo wahań oraz zmian hormonalnych począwszy od dojrzewania, poprzez ciążę, miesiączki i menopauzę. Całym naszym istnieniem kierują hormony. A gdy coś złego dzieje się w układzie hormonalnym natychmiast jest to widoczne i odczuwalne na zewnątrz. Dlatego jeśli tylko coś na niepokoi powinnyśmy skonsultować się bezzwłocznie z stworzonym przez nas lekarzem. Dużo kobiet boi się badań, czy też bagatelizuje swoje niedogodności. Niestety takie zachowania są w stanie doprowadzić do poważnej choroby oraz groźnych następstw. Zdrowie kobiety potrzebuje szczególnego podejścia, wyjątkowej [&hellip\n9 kwietnia, 2015ZdrowieNo comments\nO tym jak medyczna profilaktyka w zachowaniu witalności kobiety jest znacząca, powinna zdawać sobie kwestię każda dama. Regularne badania nie jedynie ginekologiczne potrafią ochronić kobietę przed znacznymi zakażeniami oraz chorobami. Jednak w Polsce profilaktyka ciągle jest niedoceniana przede wszystkim wśród pacjentek. Chociaż lekarze zachęcają do regularnych badań, do profilaktyki, to pomimo to bez ustanku niezmiernie dużo osób lekceważy swoje zdrowie. A badać się ma każda kobieta, nawet jak jest zdrowa. W porę odkryta choroba daje większe szanse na skuteczne leczenie oraz na wyleczenie. Każda kobieta powinna regularnie się badać, głównie u ginekologa, jednakowoż nie tylko. Chociaż kalendarz badań kobiet w różnym wieku wygląda nieco inaczej. Badania dwudziestolatki będą inne aniżeli pięćdziesięciolatki. Niemniej jednak nawet w młodym wieku zagrażają nam choroby, a lekceważenie przeróżnych dolegliwości ma [&hellip\n6 kwietnia, 2015ZdrowieNo comments\nJeśli ostatnimi czasy przybraliśmy kilka kilogramów tłuszczowej pierzynki oraz myślimy o tym by w końcu zacząć robić coś z własnym ciałem to tekst, który istniej niżej powinien zostać odczytany. Nadwaga to typowa męka członków społeczeństw wysokorozwiniętych. W szeregu przypadków jest tak, że w ciągu dnia właściwie nie ruszamy się wożąc się wszędzie autem a jedynym zdrowym działaniem, które nam jeszcze zostało to wchodzenie na drugie piętro schodkami z tego względu że w dźwigu osobowym nieładnie pachnie. Jeżeli tak dalej będzie to te parę kilo zmieni się w znaczną otyłość a wszyscy znajomi oraz najbliżsi krewni już nie będą negować ze naprawdę jesteś otyła. Dlatego zadaj sobie istotne pytanie: w jaki sposób żyć zdrowo? Nie trzeba się męczyć zaraz dietami, jakie oraz tak Tobie nie przyniosą [&hellip\n© 2021 Portal sprawy kobiece. All Rights Reserved. Theme by MyThemeShop.


Naturalne odżywki do włosów: nabłyszczające, ochronne - Nami\nNaturalne odżywki do włosów mają właściwości regenerujące, naprawcze i upiększające. W naszym sklepie znajdziesz odżywki emolientowe, odżywki humekantowe oraz proteinowe odżywki do włosów. Odpowiednio dobrana i regularnie stosowana odżywka do włosów kręconych lub naturalna odżywka do włosów farbowanych przywraca włosom zdrowie i blask. Naturalne szampony, maski i odżywki bez sls i parabenów to delikatny i skuteczny sposób na piękne włosy każdego dnia.\nBIOLAVEN Nawilżająco-wygładzająca odżywka do włosów 300 ml