Pomimo wszystkich wygodnych wózek dziecięcych, niosących dziecko na rękach, mają swoje zalety: psycholodzy udowodnili, że między matką a jej noworodkiem jest bliski związek. Ale aby nosić dziecko w ten sposób przez długi czas jest bardzo niewygodne i trudne, a czasami niebezpieczne dla zdrowia dziecka i jego matki. Dlatego na rynku artykułów dla dzieci popularizuje się nowość, na przykład pas. Jest to urządzenie wykonane z tkaniny, z którym jest wygodne, a co najważniejsze, bezpieczne jest, aby nosić dziecko "na sobie". W rzeczywistości coś takiego nie jest nowością – historia jego wystąpienia sięga kilka tysięcy lat. Więcej informacji na temat tego, czym jest pasek, jak go używać i co wybrać, powiemy Ci teraz.\nW angielskim tłumaczeniu słowo "sling" oznacza "bandaż, wisior". Nawet w czasach starożytnych ludzie z pomocą różnych materiałów wykorzystywanych do przeciągania dzieci do ich pleców lub skrzyń. Ale w tamtych czasach niewiele myślał o psychicznym poceniu dziecka. Dziecko zostało wytatuowane, aby chronić go przed różnymi niebezpieczeństwami, a także, aby dorośli mogli kontynuować pracę bez przeszkód.\nRembrandt, Pellegrino Tibaldi, Andrea Ansaldo, w odrębnych pracach takich znanych mistrzów jak Giotto di Bondone, przedstawia kobiety, które przywiązane są do siebie przy pomocy szmat.\nW okresie renesansu znane były już różne sposoby nawijania tkanin do przewożenia dzieci. Ponadto, specjalni mistrzowie dokonali ubrań, w których dostarczono "nisz" dla dziecka.\nPod koniec XVIII wieku istniało coś takiego, jak ściekanie dziecka. Tak, dzieci były po prostu owinięte w szmatkę i związane z gałęzi drzewa. W ten sposób matka dziecka została uwolniona z konieczności noszenia okruchów i mogła działać. Niestety, takie pęczkowanie negatywnie wpłynęło na zdrowie dziecka, nie mówiąc już o stanie psychicznym.\nW XIX wieku istnieje taki trend w wychowaniu dzieci, który opiera się na fakcie, że rodzice powinni trzymać się dystansu, wyobcowania w komunikacji z dzieckiem w celu przygotowania dziecka do trudności życia. W tym samym czasie został wymyślony pierwszy wóz, którego moda szybko rozwijała się. Ubranie dziecka uważane było za pracę sługi.\nNieco później, z tych samych powodów, były łóżeczka, a nawet pokoje. Wszystkie te cechy zostały uznane za demonstrację dobrego samopoczucia rodziny.\nGdzie znowu zainteresował się transferem tkanek? Naukowcy – psychologowie i lekarze zaczęli analizować wykorzystanie takich adaptacji dopiero pod koniec XX wieku. Wynika to z rozwoju nauki psychologicznej, a także powstania ideologicznych tendencji zmierzających do jedności z naturą i "naturalnego rodzicielstwa". W tym czasie nauczyciele, psychologowie i lekarze zaczęli zwracać uwagę nie tylko na potrzeby fizjologiczne noworodka, ale także na jego stan psycho-emocjonalny, na harmonijny rozwój.\nW naszym kraju, dosłownie 15-20 lat temu, kobiety z pasem na ulicy zaskoczyły zaskoczony wygląd. Takie przeniesienie niemowląt mogło być dokonane tylko za granicą – ten produkt nie był obecny na rynku krajowym.\nZ czasem matki doceniały zalety tej metody noszenia dziecka. Pierwsze zawiasy pojawiły się: "Baiushki", "Bereginya", "Orange Mama", "Mama's Secrets". Do tej pory istnieje szeroki wybór takich produktów wykonanych z różnych tkanin.\nSling – co to jest?\nCo to jest "sling" w nowoczesnym znaczeniu? Jest to zmodyfikowana łatka dla dzieci. Producenci dokładają wszelkich starań, aby uwolnić bezpieczny, przyjazny dla środowiska, antyalergiczny oraz estetycznie atrakcyjny produkt. Dlatego w produkcji przenoszenia dzieci korzysta się z naturalnych tkanek, które nie powodują reakcji alergicznych, a także zapewniają wymianę powietrza.\nNowoczesne zawiesia są przeznaczone do przenoszenia dzieci od urodzenia do dwóch (czasami trzy) lat. Różnią się między nimi materiałami, wymiarami, sposobami nawijania (szczegóły poniżej).\nCzy jest to wygodne dla niemowlaka, aby nosić takie nosidełko, czy w tej pozycji można bezpiecznie pozostawać okruchy? Badania wykazały, że w przypadku dziecka w pozycji siedzącej znajduje się w pozycji fizjologicznej, która nie tylko nie szkodzi zdrowiu, ale również wzmacnia ją. Tak więc w takiej "kolebce" dziecko zakłada takie samo położenie ciała, jak w ramionach matki. W tej pozycji nie ma obciążenia kręgosłupa, okruszka ma możliwość przenoszenia uchwytów i nóg. "Pionowe" pozycje z rozcieńczonymi nogami przyczyniają się do zapobiegania dysplazji stawów biodrowych. Poniżej rozważymy bardziej szczegółowo kwestię, czy pasek jest bezpieczny, w jakim wieku może być używany.\nOprócz tego utrzymuje się komfort psychiczny dziecka – czuje bicie serca i zapach matki, co korzystnie wpływa na stan psychoemotionalny.\nNajczęstsze rodzaje pasów są następujące:\nPorozmawiajmy o każdym rodzaju pasa.\nSling z pierścieniami\nWięc co to jest pas z pierścieniami? Jest to klapka tkaniny o długości 2 m, na jednym końcu której są przymocowane dwa pierścienie. Wolny koniec materiału jest gwintowany do pierścieni – dokręca to do wymaganego poziomu pętli. Włożony jest na taki pasek przez jedno ramię. Niektórzy producenci wykonują takie noszenie dla dzieci z różnymi akcesoriami, na przykład miękkimi kołnierzami dla wygody dziecka, wkładką pod ramię lub pierścienie. Są modele z pojemnymi kieszeniami.\nZalety tego rodzaju sania:\nNie ma potrzeby uczenia się technik owijania tkaniny – przenoszenie jest łatwe do założenia i uregulowania;\nDziecko można układać w różnych pozycjach: leżącym, pół-siedzącym, pionowym;\nSzerokość tkaniny pozwala ukryć dziecko i matkę podczas karmienia piersią na spacer;\nW takim suwaku możesz zaszczepić dziecko i, bez wychodzenia ze zmarłej ziemi, zmienić jego pozycję z pionowej do poziomej.\nWady polegają na tym, że obciążenie jest rozłożone tylko na jednym ramieniu, co może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie matki. Dlatego też należy zawsze zawiesić produkt po drugiej stronie.\nMożesz użyć takiego zawieszenia od 0 miesięcy. Opinie twierdzą, że nawet nowonarodzone okruchy są wygodne i bezpieczne w nędznym noszeniu pierścieni.\nPoniżej widać schemat nawijania pasa z pierścieniami.\nInnym podobnym rodzajem nędznych noszonych dzieci jest szalik. Jest to 5-6 metrowa tkanina, która może być nawijana na wiele sposobów. Zaletą tego, w porównaniu z innymi typami, jest to, że można ją wiązać dwoma ramionami, co przyczynia się do równomiernego rozkładu obciążenia. W szaliku można umieścić dziecko w różnych pozycjach i niedostrzegalnie dla otaczającego karmienia piersią piersi. Odpowiednie szwy chusta dla noworodków i do dwóch lub trzech lat, jak w produkcji silnych materiałów, które są w stanie wytrzymać ciężar do 15 kg.\nAle ten rodzaj sania nie jest tak łatwy w użyciu, w porównaniu np. Z noszeniem pierścieni. W takim przypadku należy przewinąć tkaninę o wybraną metodę. W celu powiązania takiej łaty na ulicy, potrzebujesz knota, ponieważ długie końce tkaniny mogą spaść na ziemię i brudne.\nPonadto ten typ produktu nie zezwala na swobodne przenoszenie dziecka w inne miejsce lub całkowicie usunięte z pasa. Jest to bardzo niewygodne, gdy konieczne jest przemieszczanie zmieszanego śniegu do szopka – jest szansa obudzenia dziecka.\nCo to takiego pasa wygląda na noworodki? Zdjęcie zostało przedstawione poniżej.\nTen rodzaj noszenia jest nazywany "mijaniem". Dlaczego "Azja"? Tak, ponieważ w Azji jest to, że ten typ uzwojenia tkaniny do przewożenia dziecka jest powszechny. Pomimo tego, że w odległych krajach wolą wiązać okruchy do pleców, na naszych ziemiach, przy pomocy takich zawieszek dzieci noszone są zarówno na klatce piersiowej, jak i na udu.\nTaki pasek jest prostokątną klapą tkaniny z paskami na górze i na dole, z którymi dostosowywany jest odpowiedni rozmiar. Ten rodzaj produktu wygląda jak plecak kangurkowy, ale w odróżnieniu od tego, w azjatyckich pasach dziecko zajmuje pozycję fizjologiczną. Ponadto ten rodzaj przenoszenia jest łatwy do opanowania.\nAle istnieje znaczna wada – dziecko nie może być umieszczone w pozycji poziomej. Dlatego lepiej używać takiego pasa dla noworodków z 6 miesięcy. Opinie młodych matek mówią, że tego rodzaju przenoszenie jest o wiele bardziej praktyczne i wygodne dla nieznacznie dorościonych dzieci.\nDlaczego coraz więcej młodych matek wybierało pasek, zamiast zwykłego wózka dziecięcego? Oto kilka argumentów na rzecz pikowania:\nFizjologicznie poprawna pozycja ciała niemowlęcia w sanie przyczynia się do zapobiegania chorobom układu mięśniowo-szkieletowego, redukcji kolki i komfortu psychicznego dziecka;\nLekarze udowodnili, że noszenie dziecka w chudym nosie ma korzystny wpływ na proces karmienia piersią: kontakt dziecka i matki, uczucie ciepła poprawia laktację;\nMobilność: nie musisz martwić się o występowanie stopni, wąskich korytarzy, przejść, wind i innych przeszkód, które mogą być trudne do pokonania w wózku;\nRęce są zwolnione: z pasa młoda matka może wykonywać pracę gospodarczą, rozmawiać przez telefon, pić kawę i wiele innych, nie pozwalając dziecku z oczu;\nObserwacje wskazują, że noszenie dziecka w pasku umożliwia kobiecie szybkie powrót do formy po urodzeniu dziecka;\nEkonomia: nie musisz nabywać nowych zawieszeń, gdy rośnie dziecko – wiek dzieci, które mogą być bezpiecznie przenoszone na urazy, jest od urodzenia do trzech lat.\nWarianty położenia dziecka w pasie\nJak ubrać pasek, jak umieścić dziecko w nim? Istnieją trzy opcje, niezależnie od rodzaju tkaniny:\nW pasie z pierścieniami można nadal umieścić dziecko w pozycji "kołyska" – dla noworodków, najbardziej odpowiednia jest właśnie taki układ w pasie. Dzieci starsze niż sześć miesięcy mogą już siedzieć pionowo.\nTakie gatunki, jak azjatyckie iz pierścieniami, mogą być nawinięte na kilka sposobów, a mianowicie przez ramię, na dwóch ramionach i na plecach. Ale istnieje kilka sposobów na szalik. Możesz opanować je niezależnie lub musisz wziąć udział w kursach specjalnych, w których nauczysz takie umiejętności. Jak wiązać pasek na noworodki? Poniższe zdjęcie przedstawia jeden z wariantów uzwojenia. Zwróć też uwagę na najczęstsze sposoby wiązania szalików :\nKrzyż od figury ósemkowej;\nPrzejedź przez kieszeń (istnieje kilka opcji).\nNawijanie szalikiem jest raczej pracochłonnym procesem. Ale dzięki tworzeniu umiejętności można dosłownie w ciągu kilku minut nawet skomplikować pod względem węzłów technologicznych.\nPrzegląd popularnych marek producentów siodła\nNajbardziej popularnymi "zawiesiami" są następujący producenci zawiesi:\n"Didymos" – ta niemiecka marka istnieje od ponad 40 lat. Jest popularny w całej Europie. Duża liczba konsumentów twierdzi, że transportem marki Didimos jest najlepszy pas. Producent specjalizuje się w standardowych szalach. Najbardziej popularnymi wśród kupujących tej kolekcji jest Paski, Indigo, Fale, Nino. Producent stosuje takie naturalne materiały, jak len, bawełna, wełna, kaszmir, konopie. Odrębna uwagę zasługuje na zbiór limitów kołków. Takie chusty wykonane są z mieszanki różnych rzadkich materiałów (dzikiego lnu, indyjskiej pokrzywy i innych), różniących się oryginalnym kolorem.\n"Elevill" to marka norweska, stworzona stosunkowo niedawno – w 2007 roku. Producent produkuje sznurki i modele z pierścieniami. Najbardziej popularnymi liniami tej marki są "Zara" i "Jade". Stosuje się takie materiały jak bawełna, bambusowe włókna, jedwab i lniane. Od czasu do czasu firma sprawia, że klienci są zadowoleni z wydania szeregu "limitów". Tak więc zyskała popularność popularność torby, która jest wykonana z bambusa i jedwabiu w równych proporcjach (wśród sznurów nazywa się "bambusowym jedwabiem").\nPaski Mums Era mają przekątną plecionkę z włókien, co eliminuje rozciąganie tkaniny w szerokości. Ponadto produkuje sznurki o różnych rozmiarach, różniące się długością.\nSilny popyt na rynku krajowym cieszy się szkocką marką "Osh". Cechą takich zawiesi jest to, że są malowane ręcznie. Niezwykłe ozdoby celtyckie przyciąga również uwagę konsumentów. Ale zawiesia tej marki są znacznie droższe niż inne, prezentowane na rynku. Dlatego nie są one szeroko rozpowszechnione w kręgach slingoms.\n"Echidna" jest popularnym krajowym producentem. Przyciąga kupujących po przystępnych cenach, wysokiej jakości i jasnych kolorach. Szczególnie pożądanym jest szalik z dzianiny marki tej marki.\nOpinie lekarzy o szpilkach\nZarówno lekarze krajowi, jak i zagraniczni, psychologowie nadal bada wpływ na zdrowie dziecięcych akcesoriów różnych modeli. Na przykład lekarz-traumatolog Filippov DN twierdzi, że taka przenikanie tkanek dla niemowląt nie powoduje żadnych szkód w tworzeniu systemu lokomotoryjnego okruchów. Ponadto takie stanowisko fizjologiczne, w którym dziecko znajduje się w pasie, przyczynia się do zapobiegania chorobom stawów biodrowych i kręgosłupa.\nPediatra Rochelle Keyes ma taką opinię, ale określa, że zawiesie są bezpieczne dla zdrowia noworodka tylko wtedy, gdy są odpowiednio wybrane i używane.\nWielu psychologów przyznaje się do podobnej opinii u pediatrów. Eksperci twierdzą, że noszenie dziecka ze złym nosieniem pozwala zachować emocjonalny komfort dziecka, przyczynia się do jedności matki i dziecka.\nOczekiwania mają oczywiście wiele zalet. Niemniej jednak, opinie młodych matek o tym sposobie noszenia dziecka są mieszane. Przesyłki patchworkowe są odpowiednie dla aktywnych rodziców, którzy są stale w ruchu, często podróżują z dzieckiem. Ponadto, zgodnie z pociskami, kilka rodzajów transportu należy kupić naraz, używając ich w różnych przypadkach. Więc jeśli masz długie chodzenie, wygodniej wybrać szalik lub pierścionki, tak aby dziecko mogło spokojnie zasnąć. Jeśli chodzi o supermarket, bardziej praktyczne jest użycie mei-slinga.\nRozmawialiśmy o tym, czym jest pasek, opisał jego zalety i wady. Jeśli chodzi o to, czy warto zakupić takie urządzenie, rodzice mogą odpowiedzieć tylko ważąc wszystkie zalety i wady, oceniając własne priorytety w rozwoju dziecka.\n871 shares 1110 views\n392 shares 4342 views\n366 shares 9621 views\n478 shares 4188 views\n92 shares 2003 views\n744 shares 5385 views\n779 shares 5496 views\n700 shares 9004 views\n851 shares 7867 views\n758 shares 4471 views


Autor Wątek: Helpme - AZS? Co robić? (Przeczytany 6724 razy)


SurekoOgólne Warunki Sprzedaży - Sureko\nFormuła niniejszych ogólnych warunków sprzedaży (dalej jako: „OWS”) zakłada ustalenie ogólnych zasad i warunków na jakich nastąpi składanie zamówień na nasze produkty, zawarcie oraz realizacja umów sprzedaży zawieranych między nami, a Państwem, w tym złożenie zamówienia i zawarcie umowy sprzedaży będącej przedmiotem naszych uzgodnień oraz ewentualnych późniejszych zamówień i umów sprzedaży, w miarę Państwa potrzeb.\nSprzedającym jest FHU Sureko Dorota Geszke z siedzibą w Dębnie (adres: ul. Kosynierów 55, 74-400 Debno), NIP 5971658006.\nadres do korespondencji: ul. Kosynierów 55; 74-400 Dębno\nadres poczty elektronicznej: kontakt@sureko.pl;\nnumer telefonu kontaktowego: 95 781 9728.\nStandardowo nawiązanie współpracy ma przebieg według następującego schematu:\n1) Składają Państwo zamówienie pisemne/ poprzez e-mail na produkty, które chcą kupić\n2) Na podstawie zamówienia przygotowujemy ofertę i przedstawiamy ją Państwu do akceptacji\n3) W przypadku akceptacji oferty umowa sprzedaży zostaje zawarta\n4) W przypadku dodatkowych uzgodnień umowa zostaje zawarta, gdy dojdziemy do porozumienia, co do kwestii będących przedmiotem uzgodnień.\nWszystkie dostawy i świadczenia ze strony Sprzedającego, FHU Sureko podlegają niżej podanym OWS stanowiącym integralną część kontraktu, co do których Kupujący potwierdza, iż są pełnym i wyłącznym wyrazem umowy między Kupującym a Sprzedającym.\nWszystkie dodatkowe oraz odmienne warunki czy ustalenia będą wiążące tylko w zakresie, w jakim zostaną zaakceptowane przez Sprzedającego, z zastrzeżeniem formy pisemnej.\nZasady poniższe uznaje się za przyjęte w momencie, gdy Kupujący akceptuje ofertę Sprzedającego poprzez złożenie zamówienia lub podpisanie umowy.\nW pojedynczych przypadkach pierwszeństwo mają indywidualne ustalenia pomiędzy Sprzedającym a Kupującym. Podobnie jak przy zmianach, uzupełnieniach OWS wymagana jest forma pisemna dla zachowania ważności.\n2. Oferty, zamówienia, ceny\n2.1 Oferty Sprzedającego nie są wiążące, chyba, że zostało to jednoznacznie zaznaczone. Zamówienie Kupującego nie jest wiążące do momentu potwierdzenia i tylko w zakresie potwierdzonym przez Sprzedającego na piśmie/ w formie elektronicznej. Potwierdzenie zamówienia może trwać do 2 tygodni od czasu wpłynięcia.\n2.2 Prezentację naszych produktów lub usług należy traktować jedynie jako informację o ich właściwościach i tego typu prezentacja nie stanowi oferty, lecz jedynie niewiążące zaproszenie dla klienta do złożenia zamówienia. Zastrzegamy sobie możliwość wprowadzania zmian o charakterze technicznym w zakresie, w jakim można oczekiwać, że są one do zaakceptowania dla klienta.\n2.3 Cena produktu wskazana w naszej ofercie złożonej w odpowiedzi na Państwa zamówienie lub wskazana podczas naszych uzgodnień (w przypadku ich prowadzenia) podana jest w EUR (przeliczana po kursie średnim NBP obowiązującym na dzień wystawienia faktury) lub w złotych polskich; cena nie zawiera podatków. O łącznej cenie tytułem umowy sprzedaży, a także o kosztach dostawy (w tym opłatach za transport, dostarczenie i usługi pocztowe) oraz o innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych opłat – o obowiązku ich uiszczenia, są Państwo informowani w naszej ofercie lub w takcie uzgodnień – zawsze przed zawarciem umowy sprzedaży (to jest przed wyrażeniem przez Państwa woli związania się umową)\n2.8 Nawiązanie współpracy, w tym złożenie przez Kupującego zamówienia, zawarcie umowy sprzedaży oraz ewentualne jej zmiany może nastąpić: osobiście w naszej siedzibie, pisemnie, drogą poczty elektronicznej (mailowo), telefonicznie lub faksem.\n2.9 Zamówienie powinno zawierać co najmniej: pełną nazwę Państwa firmy oraz NIP, adres, numer telefonu kontaktowego oraz dane dotyczące umowy: produkt/y, ilość produktu/ów, adres dostawy, jeśli jest inny niż adres zamawiającego. W przypadku braku niektórych informacji poprosimy Państwa o ich uzupełnienie.\n3. Dostawa, przyjęcie dostawy\nW przypadku odebrania uszkodzonej przesyłki należy ten fakt zgłosić przewoźnikowi – natychmiastowo lub Sprzedawcy nie później niż 48 godzin od momentu dostarczenia przesyłki oraz załączyć zdjęcia uszkodzonego opakowania.\n3.4 Wszystkie podawane ceny są cenami netto, EXW, nie obejmują kosztów pakowania i transportu.\n3.5 W wyniku znaczącego i niemożliwego do przewidzenia wzrostu cen surowca i/ lub komponentów Sprzedający zastrzega sobie prawo do zmiany cen.\n3.6 W przypadku nawiązania do ofert starszych niż 12 miesięcy ceny mogą zostać aktualizowane i dodatkowo korygowane o wskaźnik inflacji podawany corocznie przez GUS.\n3.7 Towar pozostaje całkowitą własnością Sprzedającego do momentu pełnej zapłaty za towar.\n3.10 Zamówienie Kupującego staje się wiążące/ obowiązujące po potwierdzeniu pisemnym lub poprzez dostarczenie towaru i faktury.\n3.1 Wszelkie dostawy odbywają się EXW (magazyn Sprzedającego, 74-400 Dębno, ul. Kosynierów 55, Polska). Jeżeli w poszczególnym przypadku zostanie ustalone, że Sprzedający przejmuje koszty transportu, miejsce wykonania zobowiązania jest miejscem przekazania towaru przez Sprzedającego firmie spedycyjnej/ kurierowi.\nO ile nie zostanie to wyraźnie ustalone inaczej, ryzyko przechodzi na Kupującego w czasie dostarczenia towaru do pierwszego przewoźnika.\n3.2 Terminy i okresy dostaw są podane jako orientacyjne, o ile nie zostały dokładnie określone w konkretnym przypadku. Termin dostawy produktu/ produktów może wynieść do 3 tygodni i określany jest przy potwierdzeniu zamówienia Kupującego.\nBieg terminu dostawy rozpoczyna się wraz z wysłaniem potwierdzenia zamówienia, zakończeniem ustaleń handlowych realizacji kontraktu, otrzymaniem dokumentów dostarczanych przez\nKupującego, podpisaniem kontraktu oraz przelaniem na rachunek Sprzedającego płatności przewidzianych umową. Przestrzeganie terminu dostawy uzależnione będzie od terminowego wywiązywania się z zobowiązań umownych przez Kupującego.\n3.3 Wszelkie zmiany wymagane przez Kupującego mogą spowodować przedłużenie terminu dostawy.\n3.4 Jeżeli dostawca komponentów Sprzedającego opóźni dostawę z powodów na które Sprzedający nie ma wpływu, wówczas nie może być to traktowane jako zwłoka w dostawie Sprzedającego.\n3.5 Dopuszczalna jest częściowa dostawa zamówienia przez Sprzedającego. Możliwe jest- po uzgodnieniu – wystawienie osobnej faktury za każdą partię dostawy.\n3.7 Wyroby uznaje się za dostarczone terminowo, jeśli zostaną przekazane do pierwszego przewoźnika, albo gdy zostaną zgłoszone jako gotowe do wysyłki przed upływem uzgodnionego terminu dostawy.\n3.6 Możliwy jest odbiór własny towaru przez Kupującego, musi to nastąpić w uzgodnionym wcześniej terminie.\n3.7 Jeżeli Kupujący wstrzymuje/ opóźnia wysyłkę zamówionego towaru przez dłużej niż miesiąc po umówionym terminie dostawy, mogą zostać doliczone koszty magazynowania towaru w wysokości 1 % wartości netto zamówienia za każdy miesiąc magazynowania\n4. Cechy towaru\nWszystkie produkty dostarczamy wolne od wad. Do Kupującego należy ostateczna ocena, czy towar nadaje się do planowanego zastosowania.\nDo Kupującego należy właściwe przygotowanie mieszanki żywic (zgodnie z przekazanymi materiałami dotyczącymi użytkowania, utwardzania i przechowywania produktu) oraz każdorazowe sprawdzenie przyczepności połączenia w konkretnym przypadku użytkowania żywicy. Przyczepność żywic może się różnić w zależności od materiału/ podkładu, na który jest aplikowana żywica i nie stanowi to wady produktu.\nWłaściwe utwardzenie materiału UV możemy zagwarantować tylko w urządzeniach serii SurALux. W przypadku użycia własnych urządzeń utwardzających/ naświetlarek, do Kupującego należy ostateczna kontrola prawidłowości utwardzenia materiału UV.\nWszelkie wskazówki Sprzedającego dotyczące zastosowania, porady techniczne udzielane są zgodnie z naszą najlepszą wiedzą, aktualnym stanem nauki i praktyki i nie zwalniają Kupującego od samodzielnego sprawdzenia produktu zgodnie z planowanym zastosowaniem.\nUdzielone wskazówki są niezobowiązujące i nie uzasadniają żadnego stosunku prawnego i dodatkowych zobowiązań wynikających z umowy sprzedaży, nie zwalniają również Kupującego z własnego sprawdzenia produktów co do ich przydatności do zamierzonych celów. Końcowe użycie, zastosowanie i obróbka produktów leży poza możliwością kontroli Sprzedającego. Dostarczamy towar wolny od wad i nienagannej jakości w momencie wysyłki.\nW przypadku usługi uszlachetniania druku żywicą możliwe są różnice w wysokości powłoki i nie stanowi to wady.\nSposób i termin płatności jest każdorazowo ustalany przed zawarciem umowy sprzedaży. Poniżej przedstawiamy standardowe sposoby i termin płatności, które są dostępne w razie braku innych uzgodnień między nami.\na. Przedpłata – płatność przelewem na rachunek bankowy Sprzedawcy. b. Płatność gotówką za pobraniem przy odbiorze przesyłki.\nReklamacje związane z umową sprzedaży mogą Państwo złożyć drogą poczty elektronicznej (mailowo) na adres: kontakt@sureko.pl, osobiście lub pisemnie pod adresem: ul. Kosynierów 55, 74-400 Dębno.\nZalecamy podanie w opisie reklamacji: (1) informacji i okoliczności dotyczących przedmiotu reklamacji, w szczególności rodzaju i daty wystąpienia wady; (2) żądania sposobu doprowadzenia produktu do zgodności z umową sprzedaży; oraz (3) danych kontaktowych składającego reklamację – ułatwi to i przyspieszy rozpatrzenie reklamacji przez Sprzedającego. Wymogi podane w zdaniu poprzednim mają formę jedynie zalecenia i nie wpływają na skuteczność reklamacji złożonych z pominięciem zalecanego opisu reklamacji.\nPłatności dokonywane są wyłącznie na rachunek Sprzedającego i wykonane są w sposób wolny od kosztów transferu oraz wolne od wszelkich obciążeń, w ustalonym terminie, bez przypisywania Sprzedającemu żadnych potrąceń, opłat, kosztów.\nZe względu na specyfikę produktu dwukomponentowe żywice UV, żywice poliuretanowe (towar przeznaczony do dalszej obróbki we własnym zakresie) oraz konieczne odpowiednie warunki przechowywania -niemożliwy jest zwrot towaru.\nWszystkie dotychczasowe uzgodnienia ustne bądź pisemne, zawarte między stronami, które są sprzeczne lub niezgodne z treścią niniejszych Ogólnych Warunków Sprzedaży, są niniejszym anulowane. Rozumie się przez to, że nie istnieją pomiędzy stronami umowy, gwarancje lub porozumienia, które są sprzeczne lub niezgodne z niniejszym dokumentem. Zamówienie, umowa lub inny dokument, złożony przez Kupującego, będzie uważany zarówno przez Kupującego jak i FHU Sureko jako zamówienie oparte na niniejszych warunkach sprzedaży, a przyjęcie przez Sureko takiego zamówienia lub oferty, złożonej przez Kupującego jest wyraźnie uzależnione od zgody Kupującego na wszelkie terminy i warunki określone w niniejszym dokumencie.\nWszelkie spory, jakie mogą wyniknąć w związku z niniejszą umową, strony poddają Sądom Powszechnym, właściwym miejscowo ze względu na siedzibę FHU Sureko.\nW sprawach nieuregulowanych w niniejszym dokumencie znajdą zastosowanie przepisy prawa polskiego i polskiego Kodeksu Cywilnego.


Rodzinna atmosfera w sportowym rytmie na pl. Narutowicza. Piknik z GKS Bełchatów za nami [FOTO] - Dzień Dobry Bełchatów\nRodzinna atmosfera w sportowym rytmie na pl. Narutowicza. Piknik z GKS Bełchatów za nami [FOTO]\nOpublikowano: 27 lipca 2019 08:46 2019-07-27T08:46:00.000Z\nWydarzenia W piątkowy wieczór na pl. Narutowicza było rodzinnie i sportowo. Wszystko za sprawą dziewiątego pikniku z GKS Bełchatów. Były dmuchane zjeżdżalnie, konkursy, mamutowe disco, a także pokazy zapaśników i występ cheerleaderek. Na koniec prezentowały się drużyny młodzieżowe, a zaraz po nich zawodnicy pierwszej drużyny PGE GKS Bełchatów.\nPrawdziwie ,,Brunatna Stolica'', szczególnie biorąc pod uwagę niektórych piłkarzy... Co za czas, że zawodników do gry w Polsce nie można znaleźć. Wsparcie klubu trzeba sprowadzać z innych kontynentów... Przy okazji brawa dla pana Prezesa Rydza - porządny gość.\nBez PGE ta banda cvveli nie dogra nawet do jesieni i bardzo dobrze choc i tak KILKADZIESIAT MILIONOW PUBLICZNYCH PIENIEDZY za pozno\njeszcze nie wibiłem ci z głowy tych złych emocji do naszego kochanego GKS . Do zobaczenia wkrótce . znowu będziesz przepraszał i płakał .\nco najwyżej w nogach spałeś rurko gówno znaczysz jak twoje podwórko.\nWy z budżetem 15 mln, sponsorami itd. nie umiecie wejść do 1 ligii, więc płacz dalej i grajcie sobie dalej w 2 lidze XDD\nGKS = cieniasy\nOj żeby tak pięknie grali jak mamy piękne dziewczyny w Bełchatowie. Może kiedyś?\nto już w GKS czarnych potrzeba, swoich własnych piłkarzy nie mamy???!!!\nOhh GKS Taaak !!!\nWidocznie był tańszy niż banany z Biedronki. Podniecają się tym klubem, a sponsorzy właśnie pokazują jak im ufają w tym sezonie. Targowice zrobić ze stadionu, a piłkarze wezmą się za szukanie przyczyny smogu w Bełchatowie bo bramki nie widzą to może to zobaczą. elo\nGKS was potrzebuje! Wszyscy na stadion! Dajcie magiczne wsparcie naszej druzynie!\nCzy PGE nie jest juz sponsorem GKS-u?\nGIEKSA ODBUDOWUJE SIĘ W PIĘKNYM STYLU. AŻ MIŁO POPATRZEĆ.\nZdjęcie nr.1 spojrzenie dziewczynki po lewej. Bezcenne.


Asus GeForce RTX 3080 ROG STRIX OC 10GB GDDR6X (ROG-STRIX-RTX3080-O10G-GAMING) - Ceny i opinie na Skapiec.pl\nAsus GeForce RTX 3080 ROG STRIX OC 10GB GDDR6X (ROG-STRIX-RTX3080-O10G-GAMING)\nPamięć: 10GB GDDR6X\nod 1 446,99zł\nod 5 325,00zł\nod 3 346,99zł\nod 1 241,74zł\nPNY nVidia Quadro P1000 (VCQP1000-PB)\nAsus GeForce RTX 3080 ROG STRIX OC 10GB GDDR6X (ROG-STRIX-RTX3080-O10G-GAMING)- opis i dane produktu\nASUS GeForce RTX 3080 STRIX Gaming 10GB OC - Mamy To! Wybierz nas, mamy świetne ceny, możliwość zakupu na raty, dostawa i odbiór w sklepach Komputronik za darmo! Wybierz 20 letnie doświadczenie i gwarancję najlepszej obsługi.\nChipset nVidia GeForce RTX 3080\nPamięć 10GB GDDR6X\nTaktowanie pamięci 19000MHz\nZłącze PCI-E x16 4.0\nAsus GeForce RTX 3080 ROG STRIX OC 10GB GDDR6X (ROG-STRIX-RTX3080-O10G-GAMING)- opinie\nGigabyte GeForce GTX 1650 D6 WINDF OC 4GB (GV-N1656WF2OC-4GD 2.0)\nKarty graficzne GDDR6


Strona główna > Newsy > ASUS #createasus\n#CreateAsUs to prężnie działający projekt zainicjowany przez markę ASUS we współpracy z najlepszymi twórcami młodego pokolenia w Polsce. Od 2016 roku akcja wspiera aspirujących artystów i odkrywa nowe talenty, a poprzez wysoki poziom konkursów zachęca do rozwijania swoich pasji i wyrażania siebie z wykorzystaniem najnowocześniejszego sprzętu. Prowadzona przez firmę ASUS kampania #CreateAsUs odzwierciedla jej kreatywne podejście do technologii.\nSkupiając się do tej pory na rysownikach i ilustratorach, tym razem ASUS czyni ukłon w stronę filmowców, poświęcając kolejną edycję #CreateAsUs tematyce wideo. Wynika to bezpośrednio z faktu, iż ASUS kolejny rok z rzędu został partnerem technologicznym prestiżowej gali Grand Video Awards oraz partnerem w dwóch kategoriach: Wideotutorial oraz Debiut Roku.\nPrzekazywanie wiedzy młodym utalentowanym twórcom jest dla marki ASUS szczególnie ważne. W kategorii Debiut Roku ASUS przyzna dodatkową nagrodę dla aspirującego autora wideo, wpisującego się w filozofię marki, która rozumiana jest przede wszystkim przez innowacyjność połączoną z estetyką.\nPonadto, podczas gali Grand Video Awards, uczestnicy będą mogli przetestować nowy sprzęt marki ASUS oraz odebrać gadżety z poprzednich edycji #CreateAsUs.


Mieszkania, Pokoje do Wynajęcia Chrosna (Woj. Małopolskie, Pow. Krakowski) - Tani Nocleg » e-turysta.pl\nMieszkania do wynajęcia Chrosna (woj. małopolskie, pow. krakowski)\nznaleziono 99 ofert noclegowychofert (0 w Chrosnej oraz 99 w okolicy)\nZobacz inne obiekty z okolicy miejscowości Chrosna\nMieszkania do wynajęcia w Chrosnej, województwo małopolskie, powiat krakowski\nMieszkania do wynajęcia w miejscowości Chrosna. Porównaj możliwość zakwaterowania w Chrosnej w zależności od standardu oraz ceny. Chrosna, szeroki zakres noclegów od hoteli po pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe i hostele. Od pokoi gościnnych i kwater prywatnych po gospodarstwa agroturystyczne. Sprawdź również ofertę rozrywkową i turystyczną w Chrosnej:\nJeżeli interesują Cie również noclegi w najbliższej okolicy miejscowości Chrosna, sprawdź naszą ofertę noclegową w okolicznych miejscowościach:


23.12.2018 30.12.2018 06.01.2019 13.01.2019\nW ubiegłym tygodniu odeszły do wieczności: Jadwiga Mizgajska i Anna Kieler . Wieczny odpoczynek racz im dać Panie….\nSpotkanie Opłatkowe Wspólnot Parafialnych odbędzie się w przyszłą niedzielę 20 stycznia 2019 r. po Mszy św. o godzinie 13,oo w domu parafialnym. Natomiast spotkanie opłatkowe Związku Sybiraków odbędzie się w dzisiejszą niedzielę, również po mszy świętej odprawionej o godzinie 13.00.\nOd dzisiejszej niedzieli rozpoczynamy w naszej parafii kursy przedmałżeńskie. Będą się one odbywały w niedziele o godzinie 16.00.\nW przyszłą niedzielę 20 stycznia zapraszamy dzieci z naszej parafii wraz z rodzicami i najbliższymi do wzięcia udziały w rodzinnym kuligu w Kwiedzinie. Osoby chętne prosimy o podjechanie na godzinę 14.45 na plac Piłsudskiego przy ratuszu, skąd wspólnie wyruszymy.\nTrwa w naszej parafii wizyta duszpasterska, zwaną kolędą. Na czas kolędy prosimy, aby w miarę możliwości byli obecni wszyscy domownicy. Prosimy o nakrycie stołu białym obrusem oraz przygotowanie świec i krzyża. Dzieci i młodzież szkolną prosimy o okazanie zeszytów do nauki religii. Kolędę w dni powszednie będziemy rozpoczynać od godziny 15.30, zaś w sobotę od godziny 11.00.\nDzień tygodnia 1. 2. 3\nPoniedziałek 14.01 Ulica Sikorskiego 4,6,10,12,14,16,18,20,22,24, 24 b Ulica Sikorskiego 28, 30 Ulica Sikorskiego 32, 34\nWtorek 15.01. Ulica Sikorskiego 36,38, 40, 42,48 Ulica Sikorskiego 50 Ulica Sikorskiego 52\nŚroda 16.01 Ulica Sikorskiego 54,56,58 Ulica Sikorskiego 60 Ulica Sikorskiego60 a\nCzwartek 17.01\tUlica Sikorskiego 3,5,7,19, 21,23,25,27,29 Ulica Sikorskiego 31 Ulica Sikorskiego 33. 35, 37\nPiątek 18.01 Ulica Sikorskiego 39, 41,41 a , 43 Ulica Sikorskiego 47, 51, 53 Ulica Sikorskiego 57\nSobota 19.01 Ulica Kościuszki 1(od 11.00)\nUlica Kościuszki 5 i 5 a ( od 16.00) Ulica Kościuszki 3 (klatki I i II)\nOd 14.00 Ulica Kościuszki 3(klatki III i IV)\nDziękujemy za wszystkie ofiary na rzecz inwestycji w naszej parafii.\nZachęcamy do lektury Gościa Niedzielnego i naszego parafialnego biuletynu.


[Tylko na Tysol.pl] Romuald Szeremietiew: Dziurawe niebo\nBezpieczeństwo przestrzeni powietrznej państwa ma w przypadku konfliktu zbrojnego podstawowe znaczenie.\nBezpieczeństwo przestrzeni powietrznej państwa ma w przypadku konfliktu zbrojnego podstawowe znaczenie. Tymczasem dziś Polska w konfrontacji z potencjalnym przeciwnikiem jakim jest Rosja nie ma szans, aby jej siły zbrojne skutecznie obroniły przestrzeń powietrzną kraju. Całe uzbrojenie przeciwlotnicze naszych sił zbrojnych stanowi sprzęt posowiecki, przestarzały, np. zestawy S-125 ”Newa” wchodziły na uzbrojenie w 1969 roku, a pierwszy seryjny wariant zestawu ”Os” został przyjęty do uzbrojenia w 1972 r. Wszystkie zestawy używają tzw. jednokanałowych zestawów rakietowych (mogą śledzić jeden cel). Do tego z racji na upływ czasu stare rakiety mogą zawieść w warunkach użycia bojowego. Posiadane przez Polskę systemy rakietowe są też całkowicie nieskuteczne, gdyby nieprzyjaciel zaatakował rakietami balistycznymi i manewrującymi, np. polscy przweciwlotnicy nie mają możliwości strącania rakiet „Iskander”.\nIstnieje bardzo pilna potrzeba uszczelnienia obrony polskiego nieba, a więc zakupu dużej ilości systemów rakietowych średniego zasięgu (do 100 km) program „Wisła” i krótkiego zasięgu (do 40 km) program ”Narew”. Niestety koszt zakupu obu systemów przekracza 60 mld zł i jest to optymistyczna wycena – eksperci twierdzą, że trzeba będzie wydać dużo więcej. Do tego MON nie zawarł jeszcze żadnych umów zakupowych, ale nawet gdyby do tego doszło - min. Macierewicz zapewnia, że umowę do programu „Wisła” zawrze do końca 2017 roku - to wiadomo, że musi jeszcze minąć od 4 do 6 lat nim kupione rakiety znajdą się na uzbrojeniu WP. Tymczasem plan wycofywania starzejącego się systemów rakiet plot pokazuje, że w 2017 roku na uzbrojeniu powinno być nie więcej jak dwa dywizjony rakiet „Newa” (w 2011 roku było 20 dywizjonów) i 64 zestawy rakiet „Osa”. W MON zaplanowano okresy wycofywania rakiet: systemy „Krug” w latach 2008-2011, „Wega” 2013-2016, „Newa” 2011-2018, „Kub” 2013-2017 i systemy „Osa” 2017-2021. Dziwi, że wraz z tym w ogóle nie zaplanowano pozyskiwania i wyprowadzania nowych systemów rakietowych.\nW 1998 roku, jako sekretarz stanu w MON nadzorowałem przeprowadzenie głębokiej modernizacji posiadanych systemów rakietowych plot. Już wtedy było oczywiste, że przeprowadziliśmy ostatnią możliwą modernizację i więcej z tymi rakietami nie będzie można tego robić. Wiadome było, że konieczne będzie zakupienie nowych systemów rakietowych. W 2001 roku, po zakończeniu prac nad pierwszym 6-letnim programem przebudowy i modernizacji sił zbrojnych zwołałem naradę dla przygotowania wytycznych do następnych programów modernizacji armii. Jednym z omawianych problemów była kwestia unowocześnienia obrony powietrznej kraju. Uznaliśmy, że to jedna z najważniejszych kwestii i stwierdziliśmy, że od 2004 roku MON powinien podjąć starania o zakup nowych rakiet, tak aby sukcesywnie wymieniać starzejące się systemy rakietowe na nowe, rozkładając zakupy w czasie, aby łatwiej było sfinansować całe przedsięwzięcie. Zakładaliśmy, że w ciągu dziesięciu lat, do 2014 roku, Polska będzie miała w pełni nową i nowoczesną obronę przeciwlotniczą.\nW czerwcu 2001 r. w mediach wybuchła afera korupcyjną w MON i mnie usunięto ze stanowiska. Przeprowadzane przeze mnie projekty, np. armato haubica Krab, budowa Obrony Terytorialnej, zostały zatrzymane, lub zlikwidowane. Wraz z tym zignorowano wskazanie, aby podjąć zakupy nowych środków rakietowych do obrony polskiego nieba.\nWypada żałować, że MON także przez ostatnie dwa lata nie potrafił uruchomić żadnego kluczowego przetargu w dziedzinie obrony przeciwlotniczej. Prawdopodobnie co najmniej do 2025 roku będziemy bez jakiejkolwiek obrony przeciwlotniczej. Niebo nad Polską będzie ciągle dziurawe.\nData: 28.10.2017 01:59\nTagi: , przestrzeń powietrzna, Patriot, Wisła,


Postępy genomiki zwierząt domowych\n1/2008 • 27-43\nOgromny wzrost produkcyjności zwierząt gospodarskich, który miał miejsce w XX\nwieku, możliwy był dzięki zastosowaniu osiągnięć nauk zootechnicznych i biologicznych.\nNajwiększe znaczenie miał postęp z zakresu: (1) genetyki cech ilościowych (w tym m.in.\nmetod statystycznych wykorzystanych do oceny wartości hodowlanej), (2) nauk o żywieniu zwierząt oraz (3) biotechnik rozrodu (inseminacja, kriokonserwacja plemników,\nprzenoszenie zarodków itp.) umożliwiających uzyskanie licznego potomstwa od zwierząt\no wyróżniającej się wartości hodowlanej. Obecnie przewiduje się, że dalszy postęp w hodowli zwierząt będzie w coraz większym stopniu opierał się na wiedzy o molekularnym\npodłożu zmienności cech produkcyjnych.\nNa początku lat 80. XX wieku rozpoczęto wprowadzanie na szeroką skalę do badań\ngenetycznych technik biologii molekularnej, m.in. klonowanie molekularne (biblioteki\ngenomowe), amplifikacja krótkich fragmentów DNA za pomocą PCR, sekwencjonowanie\nDNA (w tym automatyzacja tej techniki), hybrydyzacja in situ oraz wykrywanie polimorfizmu sekwencji powtarzalnych (głównie mikrosatelitarnych). Szeroki wachlarz nowych\ntechnik oraz dynamiczny rozwój bioinformatyki umożliwił podjęcie badań dotyczących\norganizacji i funkcjonowania genomów. W ten sposób wyodrębniła się nowa dyscyplina\n– genomika. Umownie można przyjąć, że powstała ona w 1987 r. We wrześniu tego\nroku ukazał się pierwszy numer czasopisma „Genomics”, a artykuł V.A. McKusicka\ni F.H. Ruddle’a, otwierający ten numer, miał symboliczny tytuł: A new discipline, a new\nname, a new journal.\nW obrębie genomiki wyodrębnia się dwa główne nurty badawcze. Pierwszy, określany terminem genomiki strukturalnej, dotyczy organizacji i sekwencji genomu. Drugi,\nto genomika funkcjonalna, której obszarem zainteresowania są procesy związane z ekspresją genów. Genom eukariontów może być badany na różnych poziomach organizacji\n– począwszy od ustalenia wzorca kariotypu, przez tworzenie map genomowych i skończywszy na poznaniu sekwencji nukleotydowej. Ważną rolę odgrywają również badania\nporównawcze map markerowych, jak i sekwencji nukleotydowych (genomika porównawProf. dr hab. Marek Świtoński, Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt, Wydział Hodowli\ni Biologii Zwierząt, Akademia Rolnicza im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu\ncza) oraz opis polimorfizmu DNA. Z kolei genomika funkcjonalna skupia się na kolejnych etapach ekspresji genów, tzn. transkrypcji (transkryptomika) i translacji (proteomika) oraz powstających metabolitów, w wyniku działania produktów ekspresji genów\n(metabolomika). W ostatnich latach coraz większym zainteresowaniem cieszy się epigenomika, która w pewnym stopniu łączy kwestie struktury i funkcjonowania genomu.\nGłównymi procesami epigenetycznymi są: modyfikacja DNA (metylacja cytozyn),\nmodyfikacje białek histonowych (np. fosforylacja, acetylacja) odpowiedzialnych za tworzenie nici chromatynowej oraz rozmieszczenie terytoriów chromosomowych w jądrze\ninterfazowym (architektura jądra interfazowego).\nW odniesieniu do zwierząt domowych znaczący postęp odnotowano dotąd w zakresie genomiki strukturalnej. Natomiast genomika funkcjonalna znajduje się na początkowym etapie, a większość podejmowanych badań dotyczy transkryptomiki. W niniejszym\nartykule przedstawione zostaną wybrane osiągnięcia genomiki zwierząt domowych,\nktóre mają istotne znaczenie w hodowli zwierząt. Zwrócono również uwagę na wybrane\nosiągnięcia krajowych zespołów badawczych.\nPoczątków genomiki strukturalnej można upatrywać w opisie zestawu chromosomowego, charakterystycznego dla danego gatunku. Zaskakujące jest to, że wiedza\no chromosomach ssaków, z powodu braku wiarygodnych technik badawczych, rozwijała\nsię dość wolno. Dowodem może być fakt, że liczbę chromosomów człowieka (2n = 46)\nustalono dopiero w grudniu 1955 r., a opublikowano w 1956 r. w skandynawskim czasopiśmie genetycznym – „Hereditas”. O doniosłości tego osiągnięcia świadczy wmurowanie w 2003 r. tablicy pamiątkowej na Uniwersytecie w Lund (Szwecja), gdzie dokonano\ntego odkrycia (Limon, 2004).\nW badaniach nad organizacją genomu danego gatunku ważne znaczenie odgrywa\nwiedza o wzorcu jego kariotypu. Wzorzec to rodzaj międzynarodowej umowy dotyczącej\nidentyfikacji par chromosomów homologicznych w komórkach somatycznych. Z jednej\nstrony jest on podstawowym narzędziem diagnostyki nieprawidłowości chromosomowych, a z drugiej jest punktem wyjścia do tworzenia markerowej mapy oraz ustalenia\nsekwencji nukleotydowej danego chromosomu. Warto zauważyć, że uzgodnienie wzorców kariotypowych było możliwe dopiero na przełomie lat 60. i 70. XX w., kiedy opracowano techniki prążkowego barwienia chromosomów. Pierwsze wzorce dla kilku gatunków zwierząt gospodarskich, oparte o barwienia techniką prążków G, przedstawiono\nw 1976 r. na konferencji w Reading, W. Brytania. Uzgodnienia te opublikowano w „Hereditas”, w 1980 r. W następnych latach ukazały się zmodyfikowane wersje wzorców\n(świnia – 1988, bydło, owca i koza – 2001, koń – 1997 i kot – 1980) oraz wzorce dla ga-\ntunków, które wcześniej nie były uzgodnione (królik – 1981, lis pospolity – 1985, lis polarny – 1985, pies – 1996 i 1999, kura – 1999 i jenot chiński – 2002) (Świtoński i wsp.,\nMarkerowa mapa genomu\nSkoordynowane wysiłki mające na celu zbudowanie wysoce nasyconych markerowych map genomów zwierząt domowych zostały uruchomione w pierwszej połowie lat\n90. XX w. Pierwszy europejski program ruszył w 1991 r. i dotyczył genomu świni\ndomowej (PigMap), a w ślad za nim powstał podobny – dla genomu bydła (BovMap).\nW 1993 r. powstało międzynarodowe konsorcjum, które postawiło sobie za cel zbudowanie mapy genomu psa (DogMap). Programy te miały podobne założenie, czyli utworzenie mapy genetycznej (sprzężeniowej), zawierającej możliwie dużą liczbę polimorficznych loci markerowych oraz mapy fizycznej (cytogenetycznej), na której wskazana\nbędzie lokalizacja ograniczonej liczby markerów, rozproszonych w miarę równomiernie\nwzdłuż całego chromosomu. Początkowo większość lokalizowanych markerów genetycznych stanowiły anonimowe, polimorficzne sekwencje mikrosatelitarne. Z czasem coraz\nwięcej uwagi poświęcano ustalaniu położenia genów w chromosomach. Przykładem\nmoże być lokalizacja rodziny genów wiążących kwasy tłuszczowe (ang. FABP – fatty acid\nbinding proteins). Obejmuje ona osiem genów, które za pomocą techniki FISH zlokalizowano w pięciu chromosomach świni domowej (ryc. 1), a trzy z nich (FABP4, FABP5\ni FABP8) położone są bardzo blisko siebie w chromosomie 4 (Szczerbal i wsp., 2007).\nRyc. 1. Lokalizacja fizyczna genu FABP3 (H-FABP) w chromosomie 6. świni domowej:\n(a) chromosomy metafazowe barwione techniką prążków Q,\n(b) ta sam płytka metafazowa po hybrydyzacji z sondą molekularną (BAC),\nzawierającą gen FABP3,\n(c) idiogram chromosomu 6. ze wskazanym położeniem locus FABP3\n(fot. Izabela Szczerbal).\nW okresie minionych 15 lat powstały wysoce nasycone markerami genetycznymi mapy\ngenomów wielu gatunków zwierząt domowych, a w tym bydła, świni, psa, owcy, kozy, konia\ni kury. Liczba polimorficznych markerów genetycznych o znanej lokalizacji genetycznej\ni (lub) fizycznej liczona jest dla niektórych gatunków już w tysiącach: bydło – ponad 5500\n(Itoh i wsp., 2005), świnia – ponad 4500 (Karlskov-Mortensen i wsp., 2007), koń – prawie\n3000 (Stubs i Distl, 2007) lub pies – ponad 4200 (Breen i wsp., 2004).\nKolejnym etapem budowania map stała się lokalizacja chromosomowa sklonowanych w bibliotekach genomowych fragmentów DNA, które były wykorzystane w programach sekwencjonownia. W ten sposób integrowana jest wiedza o sekwencji nukleotydowej z markerową mapą genomu danego gatunku. Przykładem może być zmapowanie\nw genomie bydła ponad 290 tys. fragmentów DNA, pochodzących z biblioteki genomowej utworzonej w wektorze BAC (ang. Bacterial Artificial Chromosome, czyli tzw.\nsztuczny chromosom bakteryjny) (Snelling i wsp., 2007).\nPorównawcze mapy genomu\nPorównywanie organizacji genomów różnych gatunków ssaków istotnie przyczyniło\nsię do rozwoju genomiki strukturalnej. W połowie lat 90. XX wieku zastosowano do\nbadań genomów zwierząt domowych technikę porównawczego malowania chromosomów (ang. comparative chromosome painting). Jej istotą jest wykorzystanie sond\nspecyficznych dla konkretnego chromosomu (tzw. sond malujących) jednego gatunku\nw procedurze fluorescencyjnej hybrydyzacji in situ (FISH) na preparatach cytogenetycznych pochodzących od innego gatunku. Metoda ta pozwala na uwidocznienie na preparacie cytogenetycznym fragmentów chromosomowych, które zawierają sekwencje\nkomplementarne do tych, które znajdują się w sondzie malującej. W ten sposób można\nwskazać, jakie rearanżacje chromosomowe zaszły w trakcie ewolucji genomów, a także\nprzewidywać, jakie geny znajdują się we fragmentach chromosomowych badanego gatunku, które są „pomalowane” sondą chromosomu, którego sekwencja nukleotydowa\ni mapa genowa jest poznana – np. człowieka (Ferguson--Smith i Trifonov, 2007).\nPoczątkowo stosowano sondy dla chromosomów człowieka na preparatach cytogenetycznych uzyskanych dla bydła, świni, konia i psa. Pod koniec lat 90. XX w. udało\nsię uzyskać sondy chromosomowe dla różnych gatunków zwierząt domowych, np.: bydła, świni, konia, psa i lisa pospolitego. Dzięki temu możliwe stało się tzw. wzajemne malowanie chromosomów – np. sondy malujące dla chromosomów psa zastosowano na\npreparatach chromosomowych kota i odwrotnie sondy chromosomowo-specyficzne kota\nna preparatach pochodzących od psa (Yang i wsp., 2000). Tak wykonane badania ujawniły w kariotypie kota (n = 19) 68 ewolucyjnie konserwatywnych segmentów, które zostały uwidocznione przy pomocy sond chromosomowo-specyficznych psa (n = 39). Badania przeprowadzone w odwrotnym kierunku ujawniły 65 takich segmentów w genomie\npsa, po hybrydyzacji z sondami chromosomowymi kota.\nTechnika porównawczego malowania chromosomów ma jednak istotne ograniczenia. Po pierwsze, nie wykrywa ona rearanżacji wewnątrzchromosomowych (np.\ninwersji). Po drugie, jej rozdzielczość jest na poziomie kilku milionów par zasad. Oznacza to, że translokacje chromosomowe obejmujące fragmenty o długości mniejszej niż\n3-4 mln par zasad nie są wykrywane. Dlatego też porównawcze mapy genomowe budowane są również poprzez analizę rozmieszczenia loci markerów genetycznych. Przykładowo, lokalizacja techniką FISH zestawu sond molekularnych, zawierających sekwencje znanych markerów genetycznych, pozwala na wskazanie ich uszeregowania\nw odpowiadających sobie chromosomach dwóch gatunków. Porównanie takie może\nujawnić przypadki rearanżacji wewnątrzchromosomowych, jak to wykazano po zastosowaniu sond molekularnych, pochodzących z biblioteki genomowej psa, w mapowaniu\ncytogenetycznym genomów trzech gatunków z rodziny psowatych: psa, lisa polarnego\ni jenota chińskiego (Szczerbal i wsp., 2003). Okazało się, że w odpowiadających sobie\nramionach chromosomowych, zidentyfikowanych wcześniej przy pomocy techniki\nporównawczego malowania chromosomów, niekiedy odwrócone jest uszeregowanie loci\nmarkerowych. Obserwacja ta dowodzi, że w trakcie ewolucji kariotypów tych gatunków\ndochodziło także do inwersji całych ramion chromosomowych.\nZakończenie w 2001r. podstawowego etapu sekwencjonowania genomu człowieka\nstworzyło możliwości do podjęcia tego typu badań w odniesieniu do gatunków zwierząt\ndomowych/gospodarskich. Do chwili obecnej poznano sekwencje genomu sześciu gatunków (tabela 1), a kolejnym, którego sekwencja będzie ogłoszona w najbliższej\nprzyszłości (prawdopodobnie w I poł. 2008 r.), będzie świnia domowa.\nTabela 1. Gatunki zwierząt domowych/gospodarskich, dla których poznano sekwencję genomu\n(na podstawie: International Chicken Genome Sequencing Consortium 2004; Lindblad-Toh\ni wsp., 2005; The Honeybee Genome Sequencing Consortium 2006; Pontius i wsp., 2007)\nDokładność Rok, w którym\nchromosomów (n) (mld par zasad) nowania (X)\nZwraca uwagę to, że dokładność sekwencjonowania, wyrażona przeciętną liczbą sekwencjonowań każdego nukleotydu, ma taki sam poziom jak w przypadku genomu człowieka\nczy myszy i oscyluje w okolicach wartości 7X.\nPodobnie jak w genomie człowieka, także w genomie innych ssaków przewidywana\nliczba genów kodujących białka zawiera się w zakresie od 20 do 23 tys. Najmniejszą\nliczbę genów oszacowano w genomie psa – 19 700, a najwyższą w genomie bydła\n– 22 700. W genomie kury liczba ta mieści się w tym samym zakresie jak u ssaków,\nnatomiast w genomie pszczoły miodnej jest znacznie niższa i wynosi 11 500.\nPorównanie sekwencji genomu modelowych zwierząt laboratoryjnych (mysz i szczur)\nz genomami innych ssaków (człowiek, bydło, pies i kot) ujawniło znaczące różnice w zakresie podobieństwa sekwencji nukleotydowych. Przykładowo, sekwencje kodujące w genomie kota są bardziej podobne do sekwencji kodujących w genomie psa (65%), bydła\n(62%) i człowieka (59%), aniżeli szczura (40%) i myszy (34%) (Pontius i wsp., 2007).\nBadania sekwencji genomu dostarczają wiele informacji na temat polimorfizmu\nDNA oraz występowania bloków haplotypowych, w których rekombinacje genetyczne\nwystępują z bardzo niską częstością. Jednym z efektów programów sekwencjonowania\ngenomu jest wykrycie dużej liczby polimorfizmów typu SNP (ang. single nucleotide\npolymorphism), np. ponad 2,5 mln w genomie psa i około 2 mln w genomie bydła. Liczba tych polimorfizmów z pewnością zwiększy się wraz ze wzrostem liczby osobników,\nktórych genom będzie zsekwencjonowany. Badanie ponad 15 tys. polimorfizmów SNP\nw genomie bydła ujawniło występowanie 727 bloków haplotypowych, obejmujących co\nnajmniej trzy miejsca polimorficzne SNP, a średnia długość takiego bloku wyniosła prawie 70 tys pz. (Khatkar i wsp., 2007). Należy podkreślić, że identyfikacja bloków haplotypowych ma duże znaczenie praktyczne w poszukiwaniu sprzężenia między markerem\no znanym położeniu w genomie i nieznanym locus genu, który ma związek z określonym\nfenotypem (np. choroba genetyczna, zmienność cechy ilościowej).\nPolimorfizm DNA i poszukiwanie mutacji odpowiedzialnych za zmienność fenotypową\nDostępność i automatyzacja technik molekularnych uruchomiła nieomal lawinowe\nzainteresowanie wykrywaniem polimorfizmu DNA oraz oceną jego związku z cechami\nużytkowymi zwierząt. W latach 90. XX wieku koncentrowano się na wykorzystaniu polimorfizmu krótkich sekwencji powtarzalnych (STR- short tandem repeats, inaczej sekwencje mikrosatelitarne), o znanej lokalizacji genomowej, do wskazywania regionów\nQTL (ang. quantitative trait locus), w których spodziewana jest mutacja odpowiedzialna\nza zmienność cech produkcyjnych (np. wydajność mleka, zawartość mięsa w tuszy, grubość słoniny, liczba prosiąt w miocie itd). Badania takie prowadzono zazwyczaj w 3-pokoleniowych rodzinach referencyjnych założonych przez osobniki różniące się fenotypowo pod względem analizowanych cech. Analiza dziedziczenia alleli markerowych oraz\nocena zmienności fenotypowej cech pozwalała na wskazanie regionów QTL o zróżnico-\nwanej długości (od kilku do kilkudziesięciu centymorganów – cM). Był to pierwszy krok\nna drodze zmierzającej do wykrycia mutacji odpowiedzialnej za obserwowaną zmienność. Mutacje takie określa się często wspólnym symbolem – QTN (ang. quantitative\ntrait nucleotide). Szeroko zakrojone badania z tego zakresu zaowocowały identyfikacją\nwielu regionów QTL, a w przypadku niektórych z nich, często z wykorzystaniem porównawczej analizy genomów, wskazano mutacje punktowe (QTN), które wywołują duży\nPoznanie podłoża molekularnego zmienności cech produkcyjnych ma szczególne\nznaczenie w hodowli zwierząt gospodarskich. Do chwili obecnej opisano szereg mutacji\npunktowych wpływających znacząco na fenotyp (tabela 2). Klasycznym przykładem wykorzystania skanowania genomu do poznania mutacji wykazującej duży wpływ na zmienność cechy poligenicznej (ilościowej) było poszukiwanie podłoża molekularnego hypertrofii mięśniowej w rasie belgijskiego bydła błękitnego. Cecha ta wywołana jest przez\ngen recesywny. Skanowanie genomu zwierząt z rodziny referencyjnej, w której pojawiały się zwierzęta z hypertrofią mięśniową, wskazało, że QTL dla tej cechy położony\njest w chromosomie 2. bydła. Porównanie mapy tego fragmentu chromosomowego z odpowiadającym mu fragmentem ramienia krótkiego chromosomu 2. człowieka pozwoliło\nna wytypowanie genów kandydujących, a wśród nich genu kodującego miostatynę. Białko to wpływa na hamowanie wzrostu włókien mięśniowych podczas rozwoju płodowego.\nSekwencjonowanie genu u zwierząt z hypertrofią ujawniło delecję 11 nukleotydów\nw części kodującej genu (Grobet i wsp., 1997). Późniejsze badania wykonane w innych\nrasach bydła o użytkowości mięsnej doprowadziły do wykrycia kolejnych mutacji tego\ngenu, również odpowiedzialnych za hypertrofię mięśniową.\nKiedy porównuje się liczbę opisanych regionów QTL w genomach zwierząt gospodarskich z liczbą zidentyfikowanych QTN, to refleksja na razie nie jest entuzjastyczna,\nco dobrze wyraża tytuł artykułu sformułowany w żargonie bokserskim: „ From QTL to\nQTN identification in livestock – winning by points rather than knock-out” (Ron i Weller, 2007). Potwierdzeniem tej opinii może być to, że w genomie świni wskazano prawie\n1700 QTL dla dziesiątek cech dotyczących użytkowości rzeźnej, tucznej i rozpłodowej,\na liczba zidentyfikowanych QTN nie przekracza 10 (Rothschild i wsp., 2007).\nOstra selekcja prowadzona w hodowli niektórych gatunków zwierząt gospodarskich\nniesie ryzyko szybkiego rozprzestrzenienia w populacji niepożądanych genów, w tym\ni takich, które odpowiedzialne są za choroby genetyczne. Szereg mutacji odpowiedzialnych za choroby genetyczne udało się opisać na poziomie molekularnym, np. BLAD\n(ang. Bovine Leukocyte Adhesion Deficiency) czy CVM (ang. Complex Veretebral Malformation) w rasie holsztyńsko-fryzyjskiej bydła. W ostatnich miesiącach zidentyfikowano mutację wywołującą wadę rozwojową (karłowatość), znaną już od ponad 100 lat w irlandzkiej rasie bydła – dexter, dzięki zastosowaniu częściowego skanowania genomu.\nTabela 2. Przykłady cech ilościowych, których zmienność zależy\nw znaczącym stopniu od zidentyfikowanych mutacji punktowych\nz użytkowością mleczną\ni białka w mleku\ndo produkcji sera\nz użytkowością rzeźną\nwada mięsa – PSE\n(blade, miękkie i\nwada mięsa – tzw.\nreceptor typu I rianodyny RYR1\ntypu IA białka\nmorfogenetycznego kości BMPR-IA\nz użytkowością rozpłodową\nkości typu 15\nreceptor typu IB białka\nmorfogenetycznego kości BMPR-1B\nWspomniana wada spowodowana jest genem nie w pełni dominującym ( ). W układzie\nhomozygoty dominującej ( ) wywołuje on efekt letalny, ze względu na ciężkie zaburzenia rozwojowe płodu. Z kolei zwierzęta heterozygotyczne ( ) są karłowate (cecha\npożądana przez hodowców tej rasy), a zwierzęta o genotypie mają prawidłowy fenotyp. W celu ustalenia podłoża molekularnego wady badaniom poddano rodzinę referencyjną, w której pojawiły się zdeformowane płody (poronione), zwierzęta karłowate oraz\nnormalne. Na podstawie wiedzy o podłożu molekularnym karłowatości człowieka i myszy wytypowano 11 genów kandydujących. Analizie molekularnej poddano 68 markerów\nmikrosatelitarnych położonych w pobliżu tych genów w genomie bydła i wykazano, że\nallele markerów leżących w pobliżu genu ACAN, kodującego agrekan – białko uczestniczące w budowie tkanki chrzęstnej, segregują razem z karłowatością i letalnością\nzniekształconych płodów. Sekwencjonowanie genu u poronionych płodów i karłowatych\nzwierząt ujawniło dwie mutacje odpowiedzialne za tę wadę – insercję czterech nukleotydów lub tranzycję C>T (Cavanagh i wsp., 2007).\nW poszukiwaniach mutacji wywołujących choroby genetyczne bardzo ważną rolę\nodgrywa genomika porównawcza, jak to zaprezentowano powyżej. Dzięki temu wiedza\no molekularnych uwarunkowaniach chorób dziedzicznych zwierząt domowych poszerza\nsię w szybkim tempie. Można to zaobserwować, śledząc ogólnodostępną bazę danych\nOMIA – Online Mendelian Inheritance In Animals (http://omia.angis.org.au/). W 2005\nroku ogólna liczba chorób genetycznych rozpoznanych na poziomie DNA u bydła, świni,\nkonia, psa i kota wyniosła 92, a w tym było 38 (41%) chorób psa (Nicholas, 2005). Na\npoczątku 2008 r. liczba ta wzrosła do 152, w tym 64 (42%) to choroby psa (http://omia.\nangis.org.au/). Molekularny opis wielu chorób dziedzicznych psa w dużym stopniu zawdzięczamy temu, że szeroko korzystano z wiedzy o analogicznych chorobach człowieka. Dzięki temu w wielu tak wytypowanych genach kandydujących psa udało się\nwykryć mutacje sprawcze. Warte podkreślenia jest to, że dynamiczny rozwój wiedzy\no genomie psa oraz podłożu jego chorób dziedzicznych stworzyło możliwości podjęcia\nprób terapii genowej w odniesieniu do kilku chorób. Niektóre z nich zakończyły się powodzeniem – np. dziedziczna dystrofia siatkówki (odpowiednik dziecięcej ślepoty Lebera) czy mukopolisacharydoza typu VII. Tym samym pies stał się bardzo ważnym gatunkiem modelowym w badaniach biomedycznych (Świtoński i wsp., 2004).\nIntensywne poszukiwania polimorfizmu w wytypowanych genach kandydujących,\nw oparciu o kryterium funkcji biologicznej kodowanych białek i (lub) wiedzę o wpływie\npolimorfizmu takiego genu na zmienność cechy u innego gatunku, stało się często stosowanym sposobem prowadzenia badań. Jak można się było spodziewać, większość\npolimorfizmów nie ma wpływu na funkcję kodowanego białka lub poziom ekspresji\ngenu. Niemniej jednak niektóre polimorfizmy okazały się istotne z hodowlanego punktu\nChoroby prionowe stały się ostatnio poważnym problemem zdrowotnym, w związku\nz pojawieniem się w populacjach bydła choroby BSE (ang. Bovine Spongiform Encephalopathy) oraz znaną już od XVIII w. trzęsawką (ang. scrapie) w populacjach owiec.\nWiadomo, że ich przyczyną jest przyjmowanie przez białko prionowe nieprawidłowej\nstruktury przestrzennej pod wpływem kontaktu z białkiem nieprawidłowym. Poszukiwanie polimorfizmu w genie kodującym białko prionowe owcy przyniosło bardzo ważne\nodkrycie, polegające na wskazaniu, że trzy polimorfizmy w obrębie tego genu powiązane\nsą z podatnością/opornością owiec na rozwój trzęsawki. Polimorfizmy te zmieniają sekwencję aminokwasów w pozycji kodonów: 136 (alanina lub walina), 154 (arginina lub\nhistydyna) i 171 (glutamina lub arginina) i dziedziczą się w formie haplotypów. Haplotyp\nARR (alanina-arginina-arginina) związany jest z wysoką opornością prawidłowego białka\nna przekształcenie w formę nieprawidłową, podczas gdy haplotyp VRQ (walina-argininaglutamina) z najwyższą wrażliwością (Gavier-Widen i wsp., 2005). Zależność ta została\nwykorzystana w pracach hodowlanych, których celem jest zwiększenie w stadach hodowlanych częstości zwierząt o genotypie warunkującym oporność na rozwój tej choroby.\nAnaliza sekwencji nukleotydowych była prowadzona w odniesieniu do wielu genów\nkandydujących dla cech produkcyjnych. Większość wykrytych polimorfizmów nie była\nw sposób powtarzalny powiązana ze zmiennością takich cech, a tylko nieliczne okazały\nsię obiecujące. W 2000 r. Kim i wsp. opublikowali wyniki badań polimorfizmu genu receptora typu 4 melanokortyny (MC4R) świni, podjętych w związku z rolą, jaką pełni kodowane białko w regulacji pobierania pokarmu, czy szerzej bilansie energetycznym\norganizmu. Autorzy wykryli polimorfizm zmieniający sekwencję aminokwasów w konserwatywnej części białka. Analiza funkcjonalności tego polimorfizmu wskazała na jego\nwpływ na pobieranie paszy, grubość słoniny oraz tempo wzrostu. Badania te zostały\npowtórzone przez szereg zespołów i w większości z nich potwierdzono zależność z tempem wzrostu, wyrażanym średnim dobowym przyrostem masy ciała (m.in. Stachowiak\ni wsp., 2006), a także pobieraniem paszy, natomiast nie potwierdzono związku z grubością słoniny. Dowodzi to, że poszukiwanie QTN poprzez analizę polimorfizmu a priori\nwytypowanych genów kandydujących może czasami zakończyć się sukcesem.\nPoszukiwania polimorfizmu DNA prowadzono również z powodzeniem w Polsce.\nSzereg z nich wykryto w genach kandydujących dla cech użytkowości rzeźnej – np.\nw rodzinie genów kodujących czynniki miogenezy (MYF) świni (np. Urbański i Kurył,\n2006), genach enzymów proteolitycznych, odgrywających ważną rolę w procesie dojrzewania mięsa wołowego – np. katepsyny (np. Juszczuk-Kubiak i wsp., 2007), czy genach\nkodujących białka zaangażowane w utrzymywanie homeostazy energetycznej organizmu\n– np. receptor leptyny świni (Mackowski i wsp., 2007). Podobne badania podjęto również w odniesieniu do cech użytkowości mlecznej, którymi m.in. są geny kodujące białka\ntzw. osi somatotropowej (m.in. hormon wzrostu – GH i jego receptor – GHR, insulinopodobny czynnik wzrostu typu 1 – IGF1, prolaktyna – PRL i czynnik transkrypcyjny\n– STAT5). Niektóre z nich okazały się wysoce polimorficzne – np. STAT5 (Flisikowski\ni wsp., 2005). Niestety dotychczasowe wyniki, dotyczące związku wykrytych polimorfizmów ze zmiennością cech produkcyjnych, nie pozwalają na sformułowanie jednoznacznych wniosków na temat ich funkcjonalności.\nZakończenie programów sekwencjonowania genomu m.in. bydła i psa umożliwiło\nwytypowanie równomiernie rozproszonych SNP do utworzenia mikromacierzy DNA,\nktóre są wykorzystywane do szybkiego ustalania genotypu w tysiącach miejsc polimorficznych. Takie narzędzia badawcze oferowane są przez dwie amerykańskie firmy Affymetrix i Illumina. Obie firmy oferują m.in. mikromacierze dla bydła (np. dla 54 tys.\nSNP, Illumina) i psa (np. dla 22 tys. SNP, Illumina). Mogą one być wykorzystane do\nskanowania genomu w rodzinach referencyjnych w celu precyzyjnego wskazania regionów chromosomowych obejmujących geny kandydujące dla badanych cech. W przypadku bydła podejmowane są również badania nad wykorzystaniem mikromacierzy SNP do\noceny wartości hodowlanej buhajów, m.in. w zakresie cech użytkowości mlecznej. Zakłada się, że równomiernie rozproszone, liczne SNP pozwolą na identyfikację szeregu haplotypów SNP, które obejmą nieznane mutacje, ale o oszacowanym (mierzalnym) wpływie na zmienność poligenicznej cechy produkcyjnej. Po wybraniu zestawu haplotypów\no znanych efektach fenotypowych możliwe byłoby szacowanie wartości hodowlanej zwierzęcia na podstawie genotypów SNP, ustalonych przy pomocy mikromacierzy. Podejście\ntakie, jeśli się okaże wystarczająco wiarygodne, może zrewolucjonizować procedurę\noceny, która tradycyjnie jest prowadzona na podstawie informacji o użytkowości mlecznej grupy córek ocenianego rozpłodnika.\nMikromacierze DNA mogą być także wykorzystywane do ustalania genotypu w wybranych miejscach polimorficznych (SNP), którym przypisano we wcześniejszych badaniach efekty fenotypowe. Kierując się zgromadzoną wiedzą o związkach polimorfizmów\nz cechami użytkowości mlecznej, wytypowano 16 kandydujących SNP, dla których zbudowano mikromacierz (Kamiński i wsp. 2005). Przy jej pomocy ustalono genotyp 400\nkrów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, a następnie potwierdzono wcześniejsze doniesienia,\nże polimorfizm genów: acylotransferazy diacyloglicerolu 1 (DGAT1), receptora hormonu wzrostu (GHR), laktoferyny (LTF) i kappa-kazeiny (CSN3) ma istotny wpływ na\nwydajność mleka i jego składników (białka i tłuszczu).\nAnaliza zmienności ekspresji genów, głównie na etapie transkrypcji, znajduje się\nw przypadku zwierząt domowych na początkowym etapie. W sposób szczególny na rozwój tych badań wpłynęła dostępność mikromacierzy ekspresyjnych, które pozwalają na\nocenę zmienności poziomu transkrypcji setek lub tysięcy genów u zwierząt, będących\nna różnym etapie rozwoju osobniczego lub reprezentujących różne rasy czy też różniących się użytkowością.\nNa szczególną uwagę zasługują wyniki zaprezentowane przez Bernard i wsp. (2007).\nAutorzy porównywali profil ekspresji genów w dwóch grupach buhajków rasy charolais,\nróżniących się mięsnością. W badaniach wykorzystali mikromacierz dla ponad 5400 genów, które podlegają ekspresji w mięśniach. Wśród nich 32 wykazały zróżnicowany poziom ekspresji, a najbardziej interesujący okazał się gen DNAJA1 – ang. DnaJ (HSP40)\nhomologue, subfamily A, member 1. Poziom ekspresji tego genu był bardzo silnie i negatywnie związany z cechą kruchości mięsa. Wynik ten był na tyle znaczący, że został\nopatentowany (Patent EP06300943.5) jako marker jakości mięsa wołowego. Inne badania dotyczące użytkowości rzeźnej bydła przeprowadzili Sadkowski i wsp. (2006).\nPorównano profil ekspresji genów w mięśniu najdłuższym grzbietu buhajków polskiej\nrasy holszytńsko-fryzyjskiej, w wieku 6 i 12 miesięcy. Do tego celu zastosowano mikromacierz ekspresyjną, zawierającą oligonukleotydy dla ponad 18 tys. genów. Ustalono,\nże ponad 30 genów miało zróżnicowany poziom ekspresji, zależny od wieku zwierząt.\nPodobne badania porównawcze przeprowadzono u świń (Cagnazzo wsp., 2006). Analizowano w nich poziom transkrypcji ponad 500 genów podlegających ekspresji w mięśniach. Porównywano profil ekspresji podczas rozwoju prenatalnego w płodach ras pietrain i duroc. Rasy te znacząco się różnią pod względem umięśnienia i otłuszczenia\n(rasa pietrain charakteryzuje się wysoką mięsnością i niskim otłuszczeniem). Stwierdzono, że dynamika ekspresji genów związanych z miogenezą oraz metabolizmem lipidowym wykazuje wyraźny związek z rasą oraz okresem rozwoju prenatalnego. Powyższe\nwyniki pokazują, że technologia mikromacierzy jest bardzo przydatna do identyfikacji\ngenów kandydujących dla cech ilościowych. Można przypuszczać, że dzięki takim\nbadaniom w nieodległej przyszłości poznane będą polimorfizmy funkcjonalne w niektórych genach, wykazujących zróżnicowaną ekspresję lub genach kodujących np. czynniki\ntranskrypcyjne wpływające na ekspresję takich genów.\nRóżnice w poziomie transkrypcji zależeć mogą od polimorfizmu w sekwencji regulatorowej genu. Dlatego wiele badań polimorfizmu DNA dotyczyło sekwencji regulatorowych genów kandydujących. Badania takie nabrały szczególnego znaczenia po wykryciu wpływu na umięśnienienie owiec rasy texel polimorfizmu w części 3’-flankującej genu miostatyny (GDF8) (Clop i wsp., 2006; tabela 2). Proste podstawienie jednonukleotydowe (sustytucja G>A, w pozycji +6723) utworzyło sekwencję konsensusową dla\nmicroRNA (mir1 i mir206), które podlegają silnej ekspresji w tkance mięśniowej. Obecność sekwencji konsensusowej i ekspresja microRNA prowadzi do zahamowania syntezy\nłańcucha polipeptydowego miostatyny, a to z kolei wywołuje hypertrofię mięśniową.\nAnaliza ewentualnego związku między polimorfizmem DNA w regionach regulatorowych (promotor, wzmacniacz) i poziomem transkrypcji genu prowadzona jest najczęściej przy pomocy reakcji PCR w czasie rzeczywistym (ang. real time PCR). Przykładów takich badań jest wiele, a czasami są one poszerzone o analizę wpływu polimorfizmu w sekwencji regulatorowej na wiązanie czynników transkrypcyjnych. Adamowicz\ni wsp. (2006) analizowali wpływ polimorfizmu typu SNP (C+105G) w promotorze genu\nleptyny bydła, w obrębie sekwencji konsensusowej dla czynnika transkrypcyjnego Sp1.\nStwierdzono, że poziom transkrypcji tego genu u osobników o genotypie CC był istotnie\nwyższy niż u zwierząt z genotypem GG, natomiast różnice na poziomie translacji nie\nbyły już istotne, chociaż tendencja została utrzymana. Inny polimorfizm typu SNP (A>G,\nw pozycji –1043) zidentyfikowano we wzmacniaczu genu prolaktyny bydła (Brym i wsp.,\n2007). Poziom transkrypcji tego genu w przysadce mózgowej bydła okazał się znacznie\nwyższy u zwierząt z genotypem AA niż u tych z genotypem GG. Powyższe wyniki wymagają weryfikacji na poziomie zmienności cech produkcyjnych (np. pobieranie paszy\ni otłuszczenie w przypadku genu leptyny czy produkcji mleka w odniesieniu do prolaktyny), która powinna być przeprowadzona na możliwie dużej i reprezentatywnej\ngrupie zwierząt. Dopiero wówczas będzie można ocenić, czy opisane polimorfizmy są\nfunkcjonalne z punktu widzenia hodowlanego. Próbę takiej weryfikacji przeprowadzili\nStachowiak i wsp. (2007), którzy analizowali w genie leptyny świni efekt polimorfizmu\nC>G (pozycja +113), który występuje w obrębie sekwencji konsensusowej dla czynnika\ntranskrypcyjnego Ap2. Obserwowano tendencję do wyższego poziomu ekspresji tego\ngenu u zwierząt o genotypie CC, która jednak nie przełożyła się na różnice w odkładaniu\nModyfikacja DNA lub białek histonowych oraz rozmieszczenie chromosomów\ni genów w jądrze interfazowym to zagadnienia, które na razie są raczej nieśmiało podejmowane w odniesieniu do zwierząt domowych. Najwięcej uwagi poświęcono dotąd\npiętnowaniu gametycznemu (genomowemu), przede wszystkim w związku z wykryciem\ndwóch funkcjonalnych polimorfizmów w regionach podlegających takiemu działaniu.\nPiętnowanie polega na metylacji cytozyn w ściśle określonych miejscach genomu\npodczas gametogenezy (inne segmenty są piętnowane w oogenezie, a inne w spermatogenezie). Efektem piętnowania jest wyłączenie możliwości ekspresji takiego allelu\nNa rolę mechanizmów epigenetycznych wskazały badania podłoża molekularnego\nhypertrofii mięśniowej owiec rasy dorset (tabela 2). Dziedziczy się ona zgodnie z niezmiernie rzadko opisywanym modelem biegunowej naddominacji. Polega on na tym, że\nwysoka mięsność występuje jedynie u tych zwierząt, które są heterozygotyczne i do\ntego allel hypertrofii odziedziczyły od ojca. Sprawcza mutacja to substytucja A>G\nw obrębie pozagenowego elementu regulatorowego dla zestawu genów, które ulegają\npiętnowaniu gametycznemu (Freking i wsp., 2002). Mutacja A>G zakłóca ekspresję\ngenów DLK1, DAT i PEG11, które są piętnowane podczas oogenezy (czyli ekspresji\npodlegają allele pochodzące od ojca). Drugi przykład to polimorfizm G>A w intronie\n3. genu IGF2 (insulinopodobnego czynnika wzrostu typu 2). W przypadku genu IGF2\nekspresji podlega, podobnie jak w przypadku opisanym powyżej, allel pochodzący od\nojca. Tranzycja G>A, zlokalizowana w regulatorowej sekwencji, zakłóca najprawdopodobniej interakcję z nieznanym białkiem represorowym (van Leare i wsp., 2003).\nW konsekwencji dochodzi do 3-krotnego zwiększenia ekspresji IGF2 i silnego rozrostu\nW ostatnich latach rośnie zainteresowanie architekturą jądra interfazowego. Wiadomo, że rozmieszczenie tzw. terytoriów chromosomowych w jądrze komórkowym nie\njest przypadkowe (Meaburn i Misteli, 2007). Co więcej, podczas różnicowania się komórek może dochodzić do ich przemieszczania się. Foster i wsp. (2005) opisali położenie\nterytoriów chromosomów świni, stosując technikę FISH, w komórkach biorących udział\nw spermatogenezie. Okazało się, że w trakcie tego procesu chromosomy X i Y istotnie\nzmieniały swoje położenie w jądrze. W spermatocytach I i II rzędu położone one były\nperyferyjnie, natomiast w spermatydach występowały w centrum jądra. To rozmieszczenie utrzymywało się również w zróżnicowanych plemnikach, co skłoniło autorów do\nwysunięcia sugestii, że relokalizacja heterosmów może mieć znaczenie dla procesu zapłodnienia. Podjęte zostały również badania dotyczące położenia genów w jądrach różnicujących się komórek i wykazano, że położenie genów (peryferyjne czy centralne),\nzależy od tego, czy podlegają one w danej komórce ekspresji, czy też nie. Obserwacje\ntakie poczyniono m.in. w odniesieniu do genów podlegających ekspresji w różnicujących\nsię adipocytach (Szczerbal, niepublikowane). Przypuszcza się, że zaburzenie architektury jądra interfazowego może wpływać na ekspresję genów oraz na przebieg innych\nSzeroki i łatwy dostęp do technik molekularnych sprawił, że w procedurze oceny\nwartości hodowlanej zwierząt w coraz większym stopniu wykorzystuje się wiedzę\no organizacji i polimorfizmie genomu. Poznano wiele mutacji wpływających bezpośrednio na fenotyp. Z drugiej strony tysiące anonimowych markerów genetycznych, z uwagi\nna ich potencjalne sprzężenie z nieznanymi mutacjami o dużym efekcie działania, mogą\nbyć wykorzystywane do szacowania wartości hodowlanej i prowadzenia selekcji opartej\no markery genetyczne (MAS – ang. marker assisted selection). Wydaje się, że hodowla\nzwierząt powoli wkracza w etap, który czasami określany jest jako genomic farming.\nArtykuł przygotowano w ramach projektu badawczego PBZ-KBN-113/P06/2005\nAdamowicz T., Flisikowski K., Starzyński R. et al. 2006. Mutation in the Sp1 motif of the bovine\nleptin gene affects its expression. „Mamm. Genome.” 17: 77-82.\nBernard C., Cassar-Malek I., Le Cunff M. et al. 2007. New indicators of beef sensory quality\nrevealed by expression of specific genes. „J. Agric. Food Chem.” 55: 5229-5237.\nBreen M., Hitte C., Lorentzen T.D. et al. 2004. An integrated 4249 marker FISH/RH map of the\ncanine genome. „BMC Genomics” 5: 65.\nBrym P., Malewski T., Starzyński R. et al. 2007. Effect of new SNP within bovine prolactin gene\nenhancer region on expression in the pituitary gland. „Biochem. Genet.” 45: 743-754.\nCagnazzo M., te Pas M.F., Priem J. et al. 2006. Comparison of prenatal muscle tissue expression profiles of two pig breeds differing in muscle characteristics. „J. Anim. Sci.” 84:\nClop A., Marcq F., Takeda H. et al. 2006. A mutation creating a potential illegitimate microRNA\ntarget site in the myostatin gene affects muscularity in sheep. „Nat. Genet.” 38: 813-818.\nFreking B.A., Murphy S.K., Wylie A.A. et al. 2002. Identification of the single base change\ncausing the callipyge muscle hypertrophy phenotype, the only known example of polar overdominance in mammals. „Genome Res.” 12: 1496-1506.\nItoh T., Watanabe T., Ihara N. et al. 2005. A comprehensive radiation hybrid map of the bovine\ngenome comprising 5593 loci. „Genomics” 85: 413-424.\nFerguson-Smith M.A., Trifonov V. 2007. Mammalian karyotype evolution. "Nat. Rev. Genet.“\nFlisikowski K., Hiendleder S., Zwierzchowski L. 2005. Nucleotide sequence variation in the\ntranscription factor STAT5A 5'-noncoding region in Bos taurus and Bos indicus cattle. „Biochem. Genet.” 43: 459-464.\nFoster H.A., Abeydeera L.R., Griffin D.K., Bridger J.M. 2005. Non-random chromosome positioning in mammalian sperm nuclei, with migration of the sex chromosomes during late\nspermatogenesis. „J. Cell Sci.” 118: 1811-1820.\nGavier-Widén D., Stack M.J., Baron T. et al. 2005. Diagnosis of transmissible spongiform\nencephalopathies in animals: a review. „J. Vet. Diagn. Invest.” 17: 509-27.\nGrobet L., Martin L.J., Poncelet D., Pirottin D., Brouwers B., Riquet J., Schoeberlein A., Dunner\nS., Ménissier F., Massabanda J., Fries R. et al. 1997. A deletion in the bovine myostatin\ngene causes the double muscled phenotype in cattle. „Nat. Genet.”17: 71-74.\nInternational Chicken Genome Sequencing Consortium 2004. Sequence and Comparative analysis of the chicken genome provide unique perspectives on vertebrate evolution. „Nature”\nJuszczuk-Kubiak E., Wyszyńska-Koko J., Wicińska K., Rosochacki S. 2007. Three new SNPs in\ncoding and noncoding regions of the bovine CATB gene. „Biochem. Genet.” 45: 325-333.\nKamiński S., Brym P., Ruść A. et al. 2006. Associations between milk performance traits in\nHolstein cows and 16 candidate SNPs identified by arrayed primer extension (APEX) microarray. „Anim. Biotechnol.” 17: 1-11.\nKarlskov-Mortensen P., Hu Z.L., Gorodkin J. et al. 2007. Identification of 10 882 porcine microsatellite sequences and virtual mapping of 4528 of these sequences. „Anim. Genet.” 38:\nKhatkar M.S., Zenger K.R., Hobbs Hobby et al. 2007. A primary assembly of a bovine haplotype\nblock map based on a 15,036-single-nucleotide polymorphism panel genotyped in holsteinfriesian cattle. „Genetics” 176: 763-772.\nVan Laere A.S., Nguyen M., Braunschweig M. et al. 2003. A regulatory mutation in IGF2 causes\na major QTL effect on muscle growth in the pig. „Nature” 425: 832-836.\nLimon J. 2004. The magic human 46 chromosomes were immortalised on a bronze plaque at\nLund University in Sweden. „J. Appl. Genet.” 45: 1-2.\nLindblad-Toh, K., Wade, C.M., Mikkelsen, T.S. et al. 2005. Genome sequence, comparative analysis and haplotype structure of the domestic dog. „Nature” 438: 803-819.\nMackowski M., Szymoniak K., Szydlowski M. et al. 2005. Missense mutations in exon 4 of the\nporcine LEPR gene encoding extracellular domain and their association with fatness traits.\n„Anim. Genet.” 36: 135-137.\nMeaburn K.J., Misteli T. 2007. Cell biology: chromosome territories. „Nature” 445: 379-381.\nNicholas F.W. 2005. Animal breeding and disease. „Philos. Trans. R. Soc. Lond. B. Biol. Sci.”\nPontius J.U., Mullikin J.C., Smith D.R. et al. 2007. Initial sequence and comparative analysis of\nthe cat genome. „Genome Res.” 17: 1675-1689.\nRon M., Weller J.I. 2007. From QTL to QTN identification in livestock--winning by points rather\nthan knock-out: a review. „Anim. Genet.” 38: 429-439.\nRothschild M.F., Hu Z.L., Jiang Z. 2007. Advances in QTL mapping in pigs. „Int. J. Biol. Sci.”\nSadkowski T, Jank M, Oprzadek J, Motyl T. 2006. Age-dependent changes in bovine skeletal\nmuscle transcriptomic profile. „J. Physiol. Pharmacol.” 57 (Suppl 7): 95-110.\nSnelling W.M., Chiu R., Schein J.E. et al., The International Bovine BAC Mapping Consortium.\n2007. A physical map of the bovine genome. „Genome Biol.” 8: R165.\nStachowiak M., Mackowski M., Madeja Z. et al. 2007. Polymorphism of the porcine leptin gene\npromoter and analysis of its association with gene expression and fatness traits. „Biochem.\nGenet.” 45: 245-253.\nStubs D., Distl O. (2007). Mapping the horse genome and its impact on equine genomics for\nidentification of genes for monogenic and complex traits – a review. „Arch. Anim. Breed.”\nSzczerbal I., Rogalska-Niznik N., Schelling C. et al. 2003. Development of a cytogenetic map for\nthe Chinese raccoon dog (Nyctereutes procyonoides procyonoides) and the arctic fox (Alopex lagopus) genomes, using canine-derived microsatellite probes. „Cytogenet. Genome\nRes.” 102: 267-71.\nSzczerbal I., Chmurzynska A., Switonski M. 2007. Cytogenetic mapping of eight genes encoding fatty acid binding proteins (FABPs) in the pig genome. „Cytogenet. Genome Res.”\nStachowiak M., Szydlowski M., Obarzanek-Fojt M., Switonski M. 2006. An effect of a missence\nmutation in the porcine melanocortin–4 receptor (MC4R) gene on production traits in\nPolish pig breeds is doubtful. „Animal Genet.” 37: 55-57.\nŚwitoński M., Szczerbal I., Nowacka J. (2004). The dog genome map and its use in mammalian\ncomparative genomics. „J. Appl. Genet.” 45: 195-214.\nŚwitoński M., Słota E., Jaszczak K. 2006. Diagnostyka cytogenetyczna zwierząt domowych.\nWydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu.\nThe Honeybee Genome Sequencing Consortium 2006. Insights into social insects from the genome of the honeybee Apis mellifera. „Nature” 443: 931-949.\nUrbański P, Kurył J. 2004. New SNPs in the coding and 5' flanking regions of porcine MYOD1\n(MYF3) and MYF5 genes. „J. Appl. Genet.” 45: 325-329.\nYang F., Graphodatsky A.S., O'Brien P.C. et al. 2000. Reciprocal chromosome painting illuminates the history of genome evolution of the domestic cat, dog and human. „Chromosome\nRes.” 8: 393-404.\nUntil now genome of six domestic/farm animal species have been sequenced: cattle, horse,\nchicken, dog, cat and honeybee. Also marker genome maps of these, as well as other species\n(pig, sheep, goat etc) are well developed. Knowledge on genome organization brings an\nopportunity for effective searching for gene mutations causing phenotypic variation, including\nproduction traits and genetic diseases. The genome scanning, coupled with comparative\ngenomics approach, facilitated identification of gene mutations influencing significantly on\nfattening, carcass, reproduction and milk traits in cattle, pig, sheep and goats. Recently,\napplication of the expression microarrays were also applied in studies on candidate genes for\ncarcass traits in cattle and pig. Spreading of gene mutations causing hereditary diseases is an\nimportant issue in animal breeding. Presently, over 150 mutations are characterized on DNA\nlevel in cattle, pig, sheep, horse, cat and dog. Interestingly, over 40% of them were described\nin dogs. It is mainly an effect of the fact that over 50% of the canine genetic diseases have clinical and molecular counterpart in human. Therefore, this species has became an interesting\nmodel in biomedical research, including gene therapy. It is foreseen that in the near future\nfunctional genomics as well as epigenomics will bring new insights into molecular background\nof phenotype variability of domestic animals.\ngenome map and sequence, SNP, QTL, transcriptomics, epigenomics