Magazyn Instalatora 12/2016M by Magazyn Instalatora - issuu\nnr 12 (220), grudzień 2016\nNa Święta - dużo radości!\nl Ring „MI”: instalacje w łazience\nSzanowni Czytelnicy Instalacje w łazience to temat wielce inspirujący z punktu widzenia instalatora, inwestora, projektanta, architekta, producenta i firmy handlowej. Łazienka to miejsce, które poza swoją funkcjonalnością ma również cechować się komfortem i estetyką. Na problemy, z jakimi mogą zetknąć się architekci wnętrz, projektanci i wykonawcy instalacji, rozwiązaniem są... kreatywni producenci: „Poza klasycznym już brakiem właściwych spadków umożliwiających skuteczne odprowadzanie wody z powierzchni posadzki często pojawiają się problemy z nieprzyjemnymi zapachami wydostającymi się z instalacji. (...) Na szczęście dla użytkowników powszechność tego problemu skłoniła producentów do opracowania awaryjnych rozwiązań tego problemu w postaci np. tzw. syfonów suchych, które można zamontować w narażonym na wysychanie wpuście. (...) stanowi także skuteczne rozwiązanie problemu wybijającej z wpustów piany”. Inny przykład? Proszę bardzo: „W rozwiązaniach standardowych podstawą systemu jest stelaż instalacyjny, do którego dokłada się konstrukcję ściany. Natomiast podstawą zaproponowanego przez (...) jest uniwersalny profil montażowy, który łączony jest za pomocą prostych w montażu elementów i tworzy wytrzymałą konstrukcję całej ścianki instalacyjnej. W tak powstałą konstrukcję wmontowywane są spłuczki podtynkowe i elementy mocujące inne przybory sanitarne”. Problem z odprowadzaniem ścieków można rozwiązać np. w taki sposób: „W zastosowaniach domowych bardzo ciekawym rozwiązaniem są ceramiki WC z wbudowanym pomporozdrabniaczem. (...) W niektórych modelach istnieje możliwość podłączenia dodatkowej umywalki”. Autor artykułu pt. „Zanieczyszczone powietrze” (s. 64-65) pisze: „ponieważ praktycznie każdy pył stanowi zagrożenie dla człowieka, to trzeba w miarę możliwości stosować środki ograniczające ich negatywne działanie na organizm”. Jak powinien być „skonstruowany” skuteczny system wentylacji? O tym w artykule. Głowice termostatyczne to elementy decydujące o komforcie w pomieszczeniu. W jaki sposób działają? Jak są zbudowane? Czym się różnią? Zapraszam do artykułu pt. „Czujne czujniki” (s. 42-43). Jak co roku w grudniowym wydaniu, na zwycięzców konkursów (s. 18-19 i 35) czekają cenne nagrody ufundowane przez sponsorów. Prosimy nie zwlekać z przesyłaniem odpowiedzi... Na koniec - nasz początek... Boże Narodzenie, a więc i dobre, i tylko dobre, myśli kierowane do wszystkich, z którymi się spotykamy. Dużo życzliwości i szacunku - może czas, by Polak Polakowi stał się bratem, nie wilkiem? Życzę dużo rodzinnego ciepła - niech nigdy nie stygnie. Nie dajmy się w 2017 roku! Sławomir Bibulski\nNa okładce: © Vera Kuttelvaserova Stuchelova/123RF.com\nRing „MI”: instalacje w łazience s. 6-17\nl Świąteczna krzyżówka „Magazynu Instalatora” s. 18 l Nieskuteczny filtr (Uwaga! Jesteś w ukrytej kamerze...) s. 20 l Zbiornik z potencjałem (Wykorzystanie wody deszczowej) s. 22 l Miejska retencja (Jak miasta radzą sobie z wodami opadowymi?) s. 24 l Wyciek pod kontrolą (Ograniczenia strat wody w sieciach wewnętrznych) s. 26 l Zaprawa w kominie (Ogniotrwała chemia budowlana) s. 28 l HERZ-Klub Dobrego Fachowca+ (strona sponsorowana HERZ) s. 30 l Pompowanie skroplin (strona sponsorowana SFA) s. 31 l Pod choinkę - pierścienie (strona sponsorowana KAN) s. 32 l Wewnętrzne zbiorniki „szyte na miarę” (strona sponsorowana AMARGO) s. 33\nGłowica przy grzejniku s. 42\nl Termostaty i regulatory pokojowe (Sterowanie instalacją c.o.) s. 34 l Czynnik w zładzie (Jakość wody w instalacji grzewczej) s. 36 l Złączka jak obrączka (Tworzywa sztuczne w instalacjach) s. 40 l Czujne czujniki (Głowice termostatyczne - budowa i rodzaje) s. 42 l Górne źródło w instalacji z pompą ciepła s. 44 l Konstrukcja połączenia (Lutowanie - dobór lutu i topnika) s. 46 l Przenośne ciepło (Promienniki tarasowe) s. 48 l Rury w korzeniach (Odpowiedzialność za instalacje) s. 50 l Elektryka dla nieelektryków s. 53 l Rynek instalacyjno-grzewczy w III kwartale 2016 r. s. 56 l Odpowiedzialność za zdrowie (BHP w firmie) s. 58\nDobór wentylatorów s. 60\nl Wyciąg pod kontrolą s. 60 l Co tam Panie w „polityce”? s. 62 l Zanieczyszczone powietrze s. 64 l Zysk przy kominku s. 66 l Nowości w „MI” s. 68\n12 (220), grudzień 2016\nRing „Magazynu Instalatora“ to miejsce, gdzie odbywa się „walka“ fachowców na argumenty. Każdy biorący udział w starciu broni swoich doświadczeń (i przeświadczeń...), swojego chlebodawcy bądź sponsora, swojej wiedzy i wiary. Przedmiotem „sporu“ będą technologie, materiały, narzędzia, metody, produkty, teorie - słowem wszystko, co czasem różni ludzi z branży instalatorskiej. Każdy z autorów jest oczywiście świadomy, iż występuje na ringu. W styczniu na ringu: urządzenia grzewcze na paliwa stałe...\nDziś na ringu „MI”: instalacje w łazience rura, złączka, miedź, c.w.u., legionella\nEuropejski Instytut Miedzi Rury i złączki miedziane doskonale nadają się do wykonania instalacji zimnej i ciepłej wody użytkowej. Są one ważnym ogniwem skutecznego zapobiegania powstawaniu bakterii legionella w instalacjach wodnych. Popularność miedzi jako materiału instalacyjnego opiera się na wyjątkowej kombinacji jej właściwości. Miedź jest trwała, niezawodna, a także odporna na wysoką temperaturę oraz korozję. Powszechnie stosowane przez instalatorów rury miedziane są produktami najwyższej jakości, wytwarzanymi w standardowych wymiarach według powszechnie obowiązujących norm europejskich. Doskonała odporność na korozję i niepogarszające się z upływem czasu (brak oznak starzenia) własności mechaniczne powodują, że miedź to właściwy wybór.\nOznaczenia rur miedzianych Do wykonywania instalacji wody pitnej i ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) stosuje się rury miedziane instalacyjne wyprodukowane zgodnie z normą PN-EN 1057. Określa ona wymagania, jakie musi spełniać rura. Należą do nich:\nl skład chemiczny, l własności mechaniczne, l wymiary i tolerancje, l jakość i czystość\npowierzchni. Oprócz tego miedziana rura instalacyjna powinna być trwale oznaczona napisem umieszczonym wzdłuż rury, zawierającym następujące informacje: l numer normy, l gatunek miedzi, l wymiary, twardość, l nazwę producenta, l kraj pochodzenia, l znak CE, l numer aprobaty technicznej, l datę produkcji.\nMiedź w instalacjach wody pitnej i c.w.u. - zasady Rury i złączki miedziane mają szerokie zastosowanie w instalacjach wody pitnej i c.w.u budynków mieszkalnych. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi istnieją trzy kryteria, które powinna spełniać woda płynąca przez takie instalacje: l pH większe niż 7, l zawartość jonów azotanowych poniżej 30 mg/l, l stosunek zasadowości ogólnej do jonów siarczanowych powyżej 2. Stosowanie miedzi w instalacjach wody pitnej łączy się ze spełnieniem pewnych warunków i zasad projektowych: l należy ograniczyć prędkość przepływu wody do 1 m/s w poziomach i 2 m/s w podłączeniach punktów czerpalnych - większa prędkość powoduje w miedzi korozję erozyjną; l przy prowadzeniu odcinków instalacji należy stosować łuki, a nie kolanka - pośrednio warunek ten wynika z prędkości przepływu. Drobinki zawarte w wodzie zarysowują kolanka, zdzierając ochronną warstwę tlenkową. W celu ochrony instalacji przed zdzieraniem tej warstwy obowiązkowo należy na wejściu instalacji wodnej (za wodomierzem) instalować filtr mechaniczny o zdolności zatrzymywania cząstek większych niż 80 μm. www.instalator.pl\nl minimalna grubość ścianki rury mie-\ndzianej nie może być mniejsza niż 1 mm (nie dotyczy rur kompozytowych); l stosowanie tylko lutowania miękkiego. W przypadku rur o średnicy powyżej 28 mm dopuszczone jest lutowanie twarde, aczkolwiek - jeżeli jest to tylko możliwe - należy stosować lutowanie miękkie. Alternatywną metodą łączenia jest stosowanie złączek zaprasowywanych; l woda do picia z instalacji miedzianych nie powinna zawierać więcej niż 2 mg Cu2+/l; l przy łączeniu instalacji zimnej i ciepłej wody użytkowej wykonanej rurami miedzianymi z rurami ze stali ocynkowanej należy pamiętać, aby rury stalowe stosować tylko przed rurami miedzianymi, patrząc w kierunku przepływu wody (reguła przepływu).\nWymiary rur miedzianych Zgodnie z wytycznymi stosowania i projektowania dla instalacji zimnej i ciepłej wody użytkowej zaleca się stosowanie rur o wymiarach przedstawionych w tabeli. Do wykonywania tego typu instalacji stosuje się również kompozytowe rury cienkościenne o cienkim rdzeniu z miedzi, na którym trwale zespolona jest osłona z tworzywa sztucznego typu PE-RT. Są one o około 50% lżejsze i o 40% tańsze od klasycznych rur miedzianych używanych w instalacjach zimnej i ciepłej wody użytkowej. Obecne na rynku polskim rury o wymiarach: 14 x 2 mm (grubość ścianki rury miedzianej 0,3 mm), 16 x 2 mm i 18 x 2 mm (grubość ścianki rury miedzianej 0,35 mm), 20 x\n2 mm i 26 x 3 mm (grubość ścianki rury miedzianej 0,5 mm) posiadają deklaracje zgodności z aprobatą i atest higieniczny. Do łączenia elementów instala-\ncji wykonanych z tego typu rur wykorzystujemy systemowe złączki zaprasowywane TH, także powszechnie stosowane w systemach tworzyw sztucznych.\nInstalacje wodne a aspekty zdrowotne Instalacje wodne mogą być miejscem namnażania się drobnoustrojów chorobotwórczych. Szczególną uwagę w ostatnich latach poświęca się zagrożeniu związanemu z eksploatacją instalacji ciepłej wody, w których istnieją warunki sprzyjające rozwojowi bakterii z Pytanie do... W jaki sposób powinna być prawidłowo oznaczona rura miedziana? rodzaju legionella. Bakterie te występują powszechnie w środowisku naturalnym. Wywołują chorobę zwaną legionelozą, objawiającą się zapaleniem płuc (tzw. choroba legionistów) lub zachorowaniem podobnym do grypy (tzw. gorączka Pontiac). Zachorowanie może nastąpić wtedy, gdy do układu\noddechowego człowieka przedostanie się aerozol wodno-powietrzny skażony bakteriami legionella. Namnażaniu się drobnoustrojów w instalacjach sprzyja temperatura wody w zakresie od 25 do 46°C, długi czas stagnacji wody oraz obecność biofilmu i osadów na powierzchniach kontaktujących się z wodą. Ze względu na inhalacyjny (wziewny) charakter zakażeń niebezpieczne może być korzystanie z urządzeń wytwarzających aerozol wodnopowietrzny, takich jak m.in. natryski i wanny perełkowe. Bakterie te mogą namnażać się również w instalacji zimnej wody wodociągowej, jeśli temperatura wody będzie wyższa niż 25°C. Skuteczne zapobieganie powstawaniu bakterii legionella w instalacjach wodnych powinno być ważnym elementem uwzględnianym zarówno w fazie projektowania instalacji, jak i w trakcie ich eksploatacji przez użytkownika. Zalecenia projektowe obejmują: l ochronę instalacji z wodą zimną przed przegrzaniem (zalecana temperatura wody poniżej 25°C) poprzez stosowanie izolacji na rurach; l zapewnienie odpowiedniej temperatury ciepłej wody użytkowej płynącej w instalacjach (temperatura zalecana wynosi powyżej 60°C, temperatura minimalna to 50°C); l stosowanie podgrzewania wspomagającego, w którym maksymalny spadek temperatury wynosić będzie 5 K; l stosowanie systemu cyrkulacji urządzeń (woda może być w stanie spoczynku najwyżej 8 godzin). Zalecenia dla użytkowników to przede wszystkim utrzymywanie krótkich czasów stagnacji wody, zapewnienie bezpiecznej temperatury oraz codziennej dezynfekcji termicznej. Kazimierz Zakrzewski\nZbliża się koniec 2016 roku. Tych z Państwa, którzy jeszcze tego nie zrobili, prosimy o odnowienie „Prenumeraty - Gwarantowanej dostawy Magazynu Instalatora na 2017 rok”. 5-\nSzczegóły na www.instalator.pl w zakładce „Prenumerata”.\n: iekó MI” śc g „ zanie Rin ad ka iki nn ła auli e mie ciep hydr zow a nie Wy sk G odzy ytko za g ad aże ch p c cz ow cja Ko łą y G Przy ójcz ówn tala ie r s b G Za ne in raw G Cen dź w w p G Mie ny G Zmia\nG prow d o\nng „M I”: og płaszc rzewa zyzno nie we lka z za\ndym a G Fo to „antysmog ieniem G Aw woltaika owa” G Po arie wo G Łą wietrze domierz y G Ko czenie rui rury G Po miny pr r mpa\nzy uszc belce zeln iona\nBądź pewien, że co miesiąc listonosz dostarczy „Magazyn Instalatora”! 7\nRing „Magazynu Instalatora”: instalacje w łazience stelaż, podtynkowy, GIS, zabudowa, łazienka\nGeberit Stelaże podtynkowe z wbudowanymi spłuczkami na stałe wrosły w krajobraz polskich łazienek. Na rynku dostępna jest ogromna ilość modeli oferowanych przez różnych producentów. Różne ceny, rozmaite modele przycisków, ale też różny poziom jakościowy, różne okresy gwarancji, różny poziom serwisu i dostępności części zamiennych. Wśród tej ogromnej oferty numerem 1 od lat są systemy firmy Geberit. Stelaże i spłuczki podtynkowe Geberit charakteryzują się nie tylko najwyższą jakością i niezawodnością. Do dyspozycji klienta jest również szeroki asortyment nowoczesnych przycisków, począwszy od prostych przycisków mechanicznych po eleganckie urządzenia do bezdotykowego uruchamiania spłukiwania. Całość dopełnia 10-letnia gwarancja na wszystkie części spłuczki (łącznie z zaworami i uszczelkami) i 25-letnia gwarancja dostępności części zamiennych. Taki zestaw gwarancji oferuje tylko Geberit. W celu ułatwienia pracy instalatora niektóre firmy oferują również dodatkowe elementy w postaci profili i szyn montażowych, które umożliwiają szybszy i dokładniejszy montaż stelaży w zabudowie szeregowej.\nki podtynkowe i elementy mocujące inne przybory sanitarne. Szczególną zaletą dla inwestorów jest możliwość wykonania w warsztacie kompletnych konstrukcji ścian wraz z elementami instalacji wodociągowej i\nkanalizacyjnej. Ścianki takie mogą być transportowane na plac budowy i na miejscu natychmiast montowane. Zaleta ta ujawnia się szczególnie w przypadku łazienek remontowanych lub w trakcie wykonywania kilku takich samych ścianek w bloku albo w powtarzalnych łazienkach domowych. Cały system składa się z kilku podstawowych elementów (profil mon-\nFirma Geberit, wychodząc naprzeciw potrzebom swoich klientów, opatentowała system, który zmienia filozofię łazienkowych ścianek instalacyjnych. W rozwiązaniach standardowych podstawą systemu jest stelaż instalacyjny, do którego dokłada się konstrukcję ściany. Natomiast podstawą zaproponowanego przez firmę Geberit systemu Geberit GIS jest uniwersalny profil montażowy, który łączony jest za pomocą prostych w montażu elementów i tworzy wytrzymałą konstrukcję całej ścianki instalacyjnej. W tak powstałą konstrukcję wmontowywane są spłucz-\nPytanie do... Czy istnieje możliwość wykonania w warsztacie kompletnych konstrukcji ścian GIS wraz z elementami instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej i przetransportowania ich na teren budowy?\ntażowy, łączniki, elementy instalacyjne do umywalki, wc i bidetu), uzupełnionych o szereg elementów specjalistycznych, jak np. wzmocnienia. Specjalny kształtownik opracowany w laboratoriach Geberit gwarantuje stabilność całej ścianki.\nCzęści systemu Cztery podstawowe części systemu - profil montażowy, łącznik profili, łącznik i kątownik montażowy pozwalają na szybkie wykonanie solidnej konstrukcji kompletnej ścianki instalacyjnej. l Profil montażowy Charakterystyczny kształt opatentowanego przez Geberit stalowego profilu umożliwia proste wykonanie stabilnej konstrukcji i łatwy montaż urządzeń. Profil jest dostępny w odcinkach o długości 5 m. l Łącznik profili Obok profilu montażowego to podstawowa część systemu Geberit GIS. Służy do prostopadłego łączenia profili. Za pomocą łączników i profili wykonujemy konstrukcję ścianki. Montaż odbywa się bez użycia narzędzi. l Łącznik Łączenie profili równoległych wykonuje się za pomocą tego elementu. Długość łącznika jest regulowana w zakresie 9-14 cm. l Kątownik montażowy Służy do mocowania konstrukcji ścianki do ścian, podłogi, sufitu. Prosty sposób mocowania pozwala na szybkie przymocowanie do profilu. Równie łatwo w konstrukcji ścianki można zamontować elementy montażowe do przyborów sanitarnych. l Elementy montażowe do WC Dostępne są elementy montażowe ze spłuczkami Sigma 12 lub Omega 12 cm, które mogą być zamontowane w ściankach o wysokości minimalnej 114, 86 lub 100 cm, w zależności od wybranego rozwiązania. www.instalator.pl\nementu montażowego jest załączona instrukcja montażu, która krok po kroku, w sposób obrazkowy, opisuje kolejne etapy montażu i specyficzne zasady mocowania.\nElement montażowy do umywalki Prosta konstrukcja, łatwy montaż, uniwersalne zastosowanie, przyłącza wody w komplecie. Dostępny jest też wariant z syfonem podtynkowym. l Element montażowy do bidetu Uniwersalna konstrukcja umożliwiająca montaż praktycznie każdego bidetu. l Element montażowy do pisuaru Uniwersalna konstrukcja umożliwia montaż pisuaru z zaworem spłukującym Geberit. Fabrycznie zamontowana jest skrzynka montażowa zaworu. Dostępne są również inne modele. W systemie Geberit GIS ścianka instalacyjna jest wykończona systemowymi płytami gipsowo-kartonowymi o grubości 18 mm i wymiarach dostosowanych do zasad montażu konstrukcji. Dzięki temu konstrukcja może być pokryta tylko jedną warstwa płyt. Płyty są dostępne w wersji pełnej oraz z fabrycznie wykonanymi otworami dopasowanymi do spłuczek.\n- do zamocowanego profilu pionowego dostawiamy element montażowy do WC; - dostawiamy drugi profil pionowy; - element montażowy przesuwamy w profilach do właściwej pozycji, kluczem imbusowym (dostarczonym z częściami systemowymi) blokujemy 4 śruby (ćwierć obrotu), dokręcamy 4 nakrętki i… gotowe.\nŁatwe wymiarowanie Dzięki uproszczonej metodzie wymiarowania - długości poszczególnych profili mogą być prosto obliczone przez każdego. Wystarczy ołówek i kartka papieru. A do bardziej skomplikowanych układów pomocny jest specjalny program obliczeniowy, który określa dokładne długości poszczególnych profili i generuje kompletne zestawienie materiałowe.\nŁatwy montaż Łączenie profili nie wymaga żadnych narzędzi. Montaż elementu montażowego do WC jest równie prosty: www.instalator.pl\nProste zasady montażu Przestrzeganie kilku podstawowych zasad pozwala na wykonanie i montaż bezpiecznej, solidnej ścianki instalacyjnej. Do każdego el-\nPodczas prezentacji systemu GIS często pada pytanie: „No pięknie, ale ile to kosztuje?”. I zawsze słuchacze są zaskoczeni odpowiedzią. Otóż materiał dla ścianki wykonanej w systemie Geberit GIS jest tańszy niż materiał dla ścianki wykonanej z użyciem standardowych stelaży! Dzieje się tak, ponieważ system GIS nie jest dodatkiem do klasycznych stelaży, a kompletnym systemem z własnymi, systemowymi rozwiązaniami konstrukcji wsporczych dla przyborów sanitarnych: Argumenty przemawiające za wyborem systemu Geberit GIS: - idealne dopasowanie do warunków w łazience dzięki nieograniczonym możliwościom konstrukcji ściany; - błyskawiczny montaż dzięki możliwościom sprefabrykowania całej ścianki łącznie z instalacją wodno-kanalizacyjną, ograniczający do niezbędnego minimum uciążliwość dla klienta podczas remontu łazienki; - solidna konstrukcja wzbudzająca zaufanie klienta i zapewniająca nieporównywalną stabilność ścianki; - wyjątkowa uniwersalność; - GIS, która powoduje, że jest idealnym rozwiązaniem dla nietypowych sytuacji (np. wolnostojąca ścianka typu „wyspa”, duża podwójna umywalka); - ograniczenie kosztów zapewnione dzięki kompletności oferty powodującej, że ścianka GIS nie jest droższa niż analogiczna ścianka wykonana w klasycznej technologii; - 10 lat gwarancji na wszystkie elementy spłuczki (łącznie z zaworami i uszczelkami) i 25 lat gwarancji dostępności części zamiennych. To podstawowe argumenty przemawiające za wyborem systemu Geberit GIS. Z doświadczenia firmy wynika, że instalatorzy, którzy zaczną pracę z systemem GIS, w znakomitej większości nie chcą wracać do klasycznej technologii. Adam Pillich\nRing „Magazynu Instalatora”: instalacje w łazience odwodnienie liniowe, punktowe, łazienka, wpust\nKESSEL Do bezpiecznego użytkowania pomieszczeń narażonych na działanie wilgoci lub czasowe zalewanie, takich jak łazienki, niezbędna jest właściwa instalacja zapewniająca skuteczne odprowadzanie wody z powierzchni podłogi. Jej kluczowy element stanowią właściwie dobrane i odpowiednio zabudowane wpusty ściekowe. Obecnie oferta wpustów ściekowych jest bardzo szeroka. Wodę do kanalizacji można odprowadzać przez odpływy liniowe, punktowe lub ścienne. Wszystkie składają się z korpusu wpustu, który wbudowuje się w posadzkę lub ścianę, oraz rusztu. Każdy jednak powinien charakteryzować się funkcjonalnością spełniającą najlepiej potrzeby wynikające z lokalizacji rozwiązania, przemyślaną techniką oraz elastyczną zabudową.\nFot. 1. Odpływ ścienny KESSEL Scada.\nNajlepsze rozwiązanie Poza walorami estetycznymi przy wyborze rozwiązania do łazienki kluczowym kryterium, na które powinno się zwrócić uwagę, jest funkcjonalność oraz możliwość wygodnego użytkowania i eksploatacji wpustu. Najistotniejsze kwestie stanowią tu szczelność oferowanego odpływu oraz możliwość czyszczenia syfonu. Należy zawsze wybierać rozwiązania umożliwiające łatwy dostęp do wnętrza wpustu i syfonu. Przeoczenie tych cech podczas wyboru rozwiązania może skutkować późniejszą, bardzo kłopotliwą i kosz-\ntowną wymianą całego odwodnienia z powodu trwałego zapchania syfonu lub nieszczelności produktu. Połączenie odpływu z konstrukcją podłogi musi być wykonane w sposób szczelny i stabilny. Niedopuszczalne jest osiadanie wpustu ani przesiąkanie wody wokół wpustu w głąb posadzki. Dlatego warto zwrócić uwagę na obecność kołnierza umożliwiającego wykonanie szczelnej hydroizolacji (powinien mieć min. 30 mm szerokości) oraz przepustowość wpustu. Parametr ten powinien być wyższy od wydajności zastosowanej wylewki prysznicowej (zwykle w granicach 0,15-0,35 l/s). Minimalna wymagana normą wydajność wpustów powinna wynosić przy średnicy odpływu 32 mm - 0,4 l/s, przy odpływie 40 mm - 0,6 l/s, a przy większych średnicach - 0,8 l/s. Zagadnienie odwadniania często dotyczy także złożonych problemów w infrastrukturze obiektu. Chociażby tam, gdzie pomieszczenia położone są poniżej poziomu zalewania i konieczne jest stosowanie ochrony przeciwzalewowej, lub gdy kolektor kanalizacyjny jest zlokalizowany wyżej niż instalacja w budynku. W takich sytuacjach należy przykładać szczególną uwagę do wyboru najbardziej funkcjonalnego Pytanie do... Wszystkie tworzone przez KESSEL rozwiązania charakteryzuje bezpieczeństwo i łatwość obsługi, począwszy od montażu, po codzienne użytkowanie i utrzymanie wpustu w czystości. A jak Państwo uwzględniacie te aspekty w swoich rozwiązaniach?\noraz najbezpieczniejszego rozwiązania, które w przyszłości nie będzie spędzało nam snu z powiek niewłaściwym działaniem czy awaryjnością.\nCofka lub zalanie Łazienki położone poniżej poziomu zalewania wymagają specjalnego zabezpieczenia przed cofką ścieków w kanalizacji. Najlepsze rozwiązanie tego problemu stanowią zamontowane w odpowiednim miejscu zawory zwrotne lub przepompownie ścieków. Jednak przy adaptacji istniejących już pomieszczeń na łazienkę ingerencja w istniejący system kanalizacyjny może być kłopotliwa. W takich przypadkach najprostszym rozwiązaniem zwykle okazuje się wpust kanalizacyjny z zaworem zwrotnym (jak KESSEL Drehfix czy KESSEL Universale), który poza odprowadzaniem wody z\nFot. 2. Zabezpieczenie pomieszczenia przed cofką za pomocą wpustów kanalizacyjnych z zaworem zwrotnym KESSEL Universale. posadzki skutecznie zatrzymuje cofające się podczas przepływu zwrotnego ścieki. Do takiego urządzenia można podpiąć także odpływy z innych przyborów sanitarnych, jak umywalka czy prysznic, kompleksowo chroniąc pomieszczenie przed zalaniem.\nBrak swobodnego spadku W miejscach, w których podposadzkowa instalacja kanalizacyjna położona jest poniżej kolektora, trzeba www.instalator.pl\nwspomóc się przepompownią. Najczęściej wystarcza tu niewielkie, kompaktowe urządzenie, które spełnia wiele funkcji przy minimalnych wymaganiach przestrzennych. W takich przypadkach doskonale sprawdzi się urządzenie KESSEL Aqualift F Compact. Przejmuje ono bowiem funkcję kompleksowego odwadniania piwnicy i tłoczy ścieki czarne oraz szare w sposób niezawodny i automatyczny ponad poziom zalewania do wyżej położonej kanalizacji. Wariant do zabudowy w podłodze dodatkowo pełni funkcję wpustu (co może uratować pomieszczenie również w przypadku pęknięcia rury lub zalania), a pokrywa do wklejenia płytki umożliwia uzyskanie estetycznego wyglądu łazienki.\nJeśli podejście kanalizacyjne znajduje się pod posadzką, w warstwie gruntu, istnieje ryzyko podsiąku kapilarnego pomiędzy konstrukcją posadzki a korpusem wpustu. Zjawisku temu można łatwo zapobiec, przerywając drogę wodzie przy zastosowaniu hydroizolacji połączonej trwale z korpusem wpustu.\nwięc obecnie redukowane nawet do 20 mm, czego skutkiem są wysychające w ekspresowym tempie syfony. Na szczęście dla użytkowników powszechność tego problemu skłoniła producentów do opracowania awaryjnych rozwiązań tego problemu w postaci np. tzw. syfonów suchych (np. KESSEL Multistop), które można zamontować w narażonym na wysychanie wpuście. KESSEL Multistop stanowi także skuteczne rozwiązanie problemu wybijającej z wpustów piany. Zjawisko to jest najczęściej skutkiem niewłaściwego rozmieszczenia i doboru rozmiarów podejść do przyborów sanitarnych. Może się to zdarzyć np. w przypadku podłączonej zbyt blisko wpustu pralki lub wanny.\nWpusty podłogowe należy zabudowywać w sposób wodoszczelny. W przypadku zastosowania fug cementowych przepuszczających wodę należy stosować wpusty z dodatkowymi otworami do odprowadzania wody przesiąkającej. Wilgoć dość łatwo wnika bowiem przez fugi pod powierzchnię kafelek, ale dużo wolniej z tej przestrzeni odparowuje. Stagnująca woda prowadzi do zawilgocenia posadzki i jej degradacji oraz rozwoju grzybów. Może\nDo błędów najczęściej spotykanych przy projektowaniu i montażu wpustów należą niedopatrzenia powodujące późniejsze problemy z eksploatacją obiektu. Poza klasycznym już brakiem właściwych spadków umożliwiających skuteczne odprowadzanie wody z powierzchni posadzki często pojawiają się problemy z nieprzyjemnymi zapachami wydostającymi się z instalacji. Zwykle są one wprost związane z funkcjonowaniem syfonów kanaliza-\nW firmie KESSEL już na etapie koncepcji produktu przykładamy szczególną wagę do potrzeb klienta, innowacyjności i niezawodności w zakresie odwadniania. Kompleksowe rozpoznanie problemów i potrzeb użytkowników umożliwia nam zaoferowanie najlepszych możliwych rozwiązań. Produkty KESSEL łączą w sobie wynikający ze zdobytego doświadczenia techniczny know-how\nFot. 3. Przykład zabudowy wpustu piwnicznego w betonie wodoszczelnym.\nFot. 4. KESSEL Multistop - zabezpieczenie przed wysychającymi syfonami, pianą i insektami.\nFot. 5. Przepompownia Aqualift F Compact do kompleksowego odwadniania piwnicy.\ntakże z czasem doprowadzić do odbarwień warstwy wykończeniowej posadzki. Zastosowanie w takich przypadkach wpustu z otworami do wody przesiąkającej oraz spadków warstwy hydroizolacyjnej w kierunku wpustu pozwala odprowadzać do niego także wodę, która przedostała się już przez fugi, i ochronić posadzkę przed destrukcyjnym działaniem wilgoci. Woda może przedostawać się do pomieszczenia także z zewnątrz. Najczęściej wówczas, gdy wpusty zabudowywane są w posadzce na gruncie.\ncyjnych. Na ich pracę decydujący wpływ ma prawidłowo zaprojektowana instalacja. Niewłaściwie dobrane średnice, zbyt długie odcinki podejść pomiędzy przyborami i pionami kanalizacyjnymi często skutecznie zakłócają prawidłową pracę syfonów. Sytuacji nie ułatwia fakt, że tendencja do zabudowywania w stropach jak najniższych wpustów sprawia, że oszczędności na wysokości poszukuje się obecnie również w wysokości zamknięć wodnych w syfonach. Wymagane normą PN-EN 1253 50 mm jest\nz elegancją i wysoką jakością wykonania. Są to rozwiązania, w których nowoczesna forma wizualna i elegancja współgrają z techniką, co w połączeniu z szeroką gamą osprzętu i akcesoriów umożliwia dostosowanie do indywidualnych potrzeb oraz wymagań użytkowników. KESSEL to produkty, które pozwalają skutecznie rozwiązać każdy problem z odwadnianiem, często wyznaczając w tej dziedzinie nowe ścieżki.\nRing „MI”: instalacje w łazience\nścieki, pomporozdrabniacze, kondensat, pompa\nSFA SFA przedstawia urządzenia, które stanowią świetną alternatywę dla drogich i czasochłonnych remontów instalacji sanitarnych. Pompy i pomporozdrabniacze SFA służące odprowadzaniu wody brudnej i ścieków są zaprojektowane i wykonane z myślą o instalatorach ceniących sobie szybkość montażu i niezawodną pracę. Wykonywanie modernizacji i przebudowy istniejącej instalacji kanalizacyjnej często pochłania ogromne środki finansowe i czasowe. Stworzenie dodatkowego pomieszczenia sanitarnego w budynku mieszkalnym albo obiekcie komercyjnym to poważna inwestycja, która musi być wykonana dokładnie i z niezwykłą starannością. Aby zaoszczędzić czas i pieniądze, SFA proponuje inne rozwiązanie. Zastosowanie pomporozdrabniaczy i pomp sanitarnych, dzięki którym można zaadaptować każde pomieszczenie, od piwnicy aż po strych, na łazienkę, kuchnię, pralnię lub nawet restaurację czy kawiarnię, bez skomplikowanych i kosztownych prac remontowych, niezależnie od istniejących pionów kanalizacyjnych.\nCzym jest pomporozdrabniacz? Pomporozdrabniacz jest urządzeniem elektrycznym zasilanym 230 V zaopatrzonym w pompę wraz z nożem tnącym służącym do rozdrabniania i przetłaczania ścieków fekalnych, paPytanie do... Jakie cechy powinien mieć profesjonalny pomporozdrabniacz? pieru toaletowego i odpadków organicznych. Wewnątrz znajduje się system elektroniczny sterujący pracą pompy oraz systemem załączania i wyłączania urządzenia. Urządzenie po rozdrobnieniu ścieków może przetłoczyć je zarówno w pionie, jak i poziomie.\nDlaczego SFA? To my ponad 55 lat temu wymyśliliśmy ideę pomporozdrabniaczy. Przez ten czas staliśmy się światowym liderem w branży i zaufały nam miliony klientów na całym świecie. Nasi naukowcy od lat prowadzą badania nad ciągłym ulepszaniem produktów i szukaniem nowych rozwiązań. Wszystkie nasze urządzenia i podzespoły pochodzą z certyfikowanych fabryk we Francji. Cały proces produkcji podlega rygorystycznym normom i testom. Poniżej przedstawię rodzaje urządzeń oferowanych przez SFA. Pomporozdrabniacze możemy podzielić w zależności od ich przeznaczenia na: l pomporozdrabniacze do ścieków fekalnych i szarych; l pompy do ścieków szarych. W pierwszym przypadku są to urządzenia zaopatrzone w pompę wraz z nożem tnącym. Głównym zadaniem jest rozdrobnienie ścieków i przetłoczenie ich do istniejących pionów kanalizacyjnych, szamba lub oczyszczalni ścieków. W drugim przypadku mówimy o urządzeniach stosowanych do przetłaczania ścieków z łazienki, kuchni lub innych miejsc bez ścieków fekalnych. Innym podziałem jest tutaj rodzaj obiektu, gdzie będzie zamontowane urządzenie: l Urządzenia do zastosowań domowych Jest to największa grupa urządzeń dostępnych na rynku. Charakteryzują się one zwartą budową i mocą silników do 400 W. Pozwalają one na rozdrobnienie ścieków i przetłoczenie ich na maksymalną wysokość 5 m i do 100 m w poziomie. W grupie tej wyróżniamy urządzenia przystawkowe - są to urządzenia, które montowane są bezpośrednio za kompaktem WC. Odpływ z miski ustępowej jest bezpośrednio wpięty do pomporozdrabniacza za pomocą gumowej manszety. W niektórych modelach istnieje możliwość podłączenia www.instalator.pl\njednocześnie kilku przyborów, takich jak WC, umywalka, wanna, prysznic, pralka. W zależności od ilości przyborów i parametrów tłoczenia istnieje możliwość doboru optymalnego rozwiązania dla przyszłego inwestora (modele Saniaccess 1,2,3, Sanibrouyer, Sanitop, Saniplus, Sanislim, Sanipack, Sanipro). Urządzenia przeznaczone są do współpracy z miskami WC montowanymi na stelażach. Są instalowane w pewnej odległości od stelaża WC i tu również mamy możliwość podłączenia dodatkowych przyborów. Oferujemy urządzenia kompletne, to znaczy stelaż z wbudowanym rozdrabniaczem, który umożliwia podłączenie dowolnej miski WC dostępnej na rynku (Saniwall, Sanipack). Pompy do ścieków szarych są urządzeniami przetłaczającymi ścieki z całej kuchni, łazienki, pralni bez WC. Zastosowanie tych urządzeń pozwala na dowolną aranżację tych pomieszczeń bez względu na położenie pionów kanalizacyjnych. Istnieje możliwość stworzenia wyspy kuchennej bez konieczności przeprowadzenia kosztownych prac adaptacyjnych (Sanivite, Sanidouche, Saniaccess 4). W zastosowaniach domowych bardzo ciekawym rozwiązaniem są ceramiki WC z wbudowanym pomporozdrabniaczem. W tej grupie asortymentowej oferujemy 5 modeli (3 modele kompaktów WC stojących i 2 modele ceramiki podwieszanej z własnym stelażem). Urządzenie to uruchamia się wbudowanym przyciskiem na ceramice i nie potrzebuje zbiornika na wodę, ponieważ podłącza się go elastycznym przewodem bezpośrednio do zasilania wody. W niektórych modelach istnieje możliwość podłączenia dodatkowej umywalki. Stosowane jest to wszędzie, gdzie jesteśmy ograniczeni przestrzenią (Sanicompact C43 ECO, Sanicompact Elite, Sanicompact PRO, Sanicompact Comfort, Sanicompact STAR). l Urządzenia do zastosowań komercyjnych Charakteryzują się mocą silników powyżej 400 W. Bardzo często zaopatrzone są w dwa silniki, wyposażone w specjalny system rozdrabniający do zastosowań komercyjnych, pozwalają na rozdrobnienie i przetłoczenie ścieków na wysokość do 11 m w pionie i 110 m w poziomie. Urządzenia te bardzo często zaopatrzone są w systemy alarmowe informujące użytkownika o aktualnej pracy urządzenia oraz ewentualnej awawww.instalator.pl\nrii. Zastosowanie w urządzeniach dwóch silników ma na celu zoptymalizowanie pracy urządzenia w zależności od ilości ścieków. W przypadku małego zrzutu ścieków załącza się silnik pierwszy, a wraz ze wzrostem ilości ścieków system\nzałączy drugi silnik. Dodatkowo system uruchamia silniki naprzemiennie, co wydłuża żywotność urządzenia. W przypadku awarii jednego z silników urządzenie dalej może pracować, ale oczywiście jego wydajność maleje. Obecnie dostępne są urządzenia w klasie ochro-\nny IP 68 z systemem sterowania montowanym na ścianie (Sanicubic 1 WP, Sanicubic 2 PRO, Sanicubic 2 CLASSIC). Nowością jest urządzenie Sanicubic 2XL - zaopatrzone w dwie pompy typu Vortex o wolnym przelocie 50 mm. Każda z pomp ma moc 2000 W. Urządzenia Sanicom 1 oraz Sanicom 2 przeznaczone są do przetłaczania ście-\nków szarych w obiektach komercyjnych typu bary, pralnie, hotele itp. W ofercie poza pomporozdrabniaczami posiadamy jeszcze urządzenia dedykowane branży techniki grzewczej, chłodniczej i klimatyzacyjnej. Urządzenia przeznaczone do przetłaczania kondensatu powstałego w wyniku pracy kotłów kondensacyjnych (Sanicondens Mini, Sanicondens Plus, Sanicondens PRO) oraz specjalna pompa zaopatrzona w neutralizator skroplin (Sanicondens Best). Nowością jest grawitacyjny neutralizator skroplin wraz ze złożem (Sanineutral). Urządzenie Sanicondens stosowane są również w przypadku konieczności odprowadzenia skroplin z dużych lad chłodniczych lub urządzeń klimatyzacyjnych. Najmniejsze pompki oferowane przez SFA to urządzenia przystosowane do odprowadzania skroplin z klimatyzatorów typu SPLIT: - Sanicondens MINI montowany wewnątrz klimatyzatora; - Sanicondens Deco do montażu pod klimatyzatorem.\nKrótka instrukcja montażowa Montaż pomporozdrabniaczy nie przysparza problemów. W sposób szybki i prosty możemy podłączyć wszystkie przybory do urządzenia. Rzeczą najważniejszą jest, aby przewód tłoczny z urządzenia, którym będą tłoczone ścieki, był wykonany w technologii zgrzewanej lub klejonej. Ścieki podawane są pod ciśnieniem i zastosowanie rur na uszczelkach może spowodować przecieki. Dlatego zawsze pamiętajmy o tej zasadzie. Przewody tłoczne wykonywane są rurami cienkimi o średnicach 22, 25, 28 lub większych. Przy odległościach tłoczenia powyżej 10 m należy stopniowo zwiększać średnicę rur poziomych i zastosować zawory napowietrzająco-odpowietrzające.\nSerwis dojezdny To, co nas wyróżnia i w przypadku tych urządzeń jest bardzo istotne, to sprawnie działający serwis. Na terenie kraju posiadamy ponad 55 punktów serwisowych, a ewentualne naprawy czy konserwacje wykonywane są w miejscu montażu urządzeń. Nie trzeba ich demontować i przesyłać do producenta. Serwis przyjedzie do klienta. Marcin Wojciechowski\nDziś na ringu „Magazynu Instalatora”: instalacje w łazience ogrzewacz pojemnościowy, wężownica, c.w.u.\nSTIEBEL ELTRON Trzy typoszeregi PSH firmy STIEBEL ELTRON to nowe na rynku, ciśnieniowe ogrzewacze pojemnościowe do indywidualnego lub grupowego przygotowania ciepłej wody. Są przeznaczone dla gospodarstw domowych, również do budynków gospodarczych czy przemysłowych. Ciśnieniowe ogrzewacze pojemnościowe PSH zostały wyposażone w rurkowy, spiralny wymiennik ciepła, dzięki któremu mogą współpracować z szeroką gamą urządzeń grzewczych dostępnych na rynku, np. z kominkami, kotłami na paliwa stałe, kolektorami słonecznymi i innymi źródłami ciepła. STIEBEL ELTRON oferuje 3 typoszeregi: PSH 80-120 W–L/R w dwóch pojemnościach: 80 i 120 litrów oraz PSH 80-200 WE L/R i PSH 80-200 WE-H, w czterech pojemnościach: 80, 120, 150 i 200 litrów. Modele z oznaczeniem W i WE L/R są przystosowane do montażu w pionie, z wersjami lewostronnego „L” lub prawostronnego „R” podłączenia wymiennika ciepła i króćca cyrkulacji. Modele PSH WE-H są przygotowane do montażu w poziomie. Posiadają lewostronne podłączenie wymiennika ciepła, przyłącza dopływu wody zimnej i wyjścia wody ciepłej. Prosty montaż na ścianie jest gwarantowany przez uniwersalny uchwyt ścienny. Dolna pokrywa ułatwia obsługę serwisową bez konieczności odłączania przewodów elektrycznych. Urządzenia posiadają przewód elektryczny bez wtyczki o długości ok. 1 m. Przyłącza dopływu wody\nzimnej i wyjścia wody ciepłej znajdują się w dolnej części. W modelach PSH…WE L\_R i PSH…WE-H woda w zbiorniku jest ogrzewana za pomocą miedzianej Pytanie do... Czy Państwa firma posiada certyfikat Europejskiej Izby Producentów Emalii potwierdzający znakomitą jakość grzałki elektrycznej oraz poprzez wymiennik ciepła, jako drugie źródło ciepła. Na obudowie znajduje się wskaźnik temperatury wody w zasobniku oraz lampka sygnalizacyjna pracy. Za pomocą pokrętła można dokonać bezstopniowej nastawy temperatury w zakresie od 7°C do 75°C. Ogrzewanie elektryczne włącza się, gdy temperatura wody w zasobniku spadnie poniżej wartości zadanej. Temperatura 7°C jest wartością graniczną dla zabezpieczenia przeciw-\nzamrożeniowego. Grzanie włączy się automatycznie, gdy temperatura wody w zbiorniku spadnie poniżej 7°C, a woda zostanie zagrzana do temperatury 20°C. Modele PSH…W–L/R to najprostszy typoszereg, nieposiadający grzałki, pokrętła regulacji temperatury oraz lampki pracy. Woda jest ogrzewana przez wymiennik ciepła. Urządzenia posiadają wskaźnik temperatury wody w zasobniku oraz czujnik temperatury wody z wyjściem do podłączenia do regulatora wytwornicy ciepła. Wszystkie ogrzewacze wyposażono w stalowy zbiornik pokryty dwustronnie emalią CoPro: syntetycznym szkliwem o specjalnym składzie CoPro. STIEBEL ELTRON jest pierwszą firmą w Europie, która została wyróżniona za znakomitą jakość produktów przez Europejską Izbę Producentów Emalii (European Enamel AuthorityEEA). Zbiorniki posiadają anodę magnezową, która zapewnia wyjątkowo długą żywotność zbiorników oraz spełniają rygorystyczne wymogi niemieckiej normy DIN 4753, określającej wielkość anody w zależności od powierzchni szkliwa. Zbiorniki wyposażono w świetną izolację z wysokiej jakości pianki poliuretanowej. Zewnętrzna obudowa każdego ogrzewacza jest wykonana z lakierowanej blachy stalowej, która posiada zwiększoną odporność na działanie światła, wilgoci i innych czynników środowiskowych. Estetyczny wygląd, świetna jakość i izolacja zbiorników, duży zakres dostępnych pojemności, 2 warianty montażu oraz możliwość współpracy z innymi źródłami ciepła to ciekawa i przystępna cenowo propozycja. Marek Bosiacki www.instalator.pl\npomporozdrabniacze, ścieki, woda brudna, łazienka\nWilo Wilo przedstawia najnowszą generację pomporozdrabniaczy przeznaczonych do zbierania oraz odprowadzania wody brudnej i ścieków, podzieloną na dwa typoszeregi względem aplikacji, w których mogą być one stosowane. Poprawny dobór modelu urządzenia do rodzaju przetłaczanego medium oraz ilości wymaganych przyłączy zapewni bezawaryjne funkcjonowanie i optymalny stosunek jakości do ceny. Komfort użytkowania pomporozdrabniczy Wilo jest możliwy do osiagnięcia dzięki: l hermetycznej budowie gwarantującej cichą pracę; l zintegrowanemu filtrowi z węglem aktywnym zabezpieczającym przed uwalnianiem się nieprzyjemnych zapachów; l estetycznemu wyglądowi, który zapewnia kompaktowa budowa tych urządzeń oraz 3 wersje wykonania, które pozwalają na montaż urządzenia bezpośrednio za toaletą bądź podtynkowo; zmniejszona pojemność zbiornika pozwala na wkomponowanie urządzenia w zabudowę łazienki oraz szybkie opróżnianie zbiornika bez konieczności stagnacji ścieków. Wilo-HiSewlift przeznaczone są do instalacji odprowadzania ścieków sanitarnych. Te kompaktowe agregaty wyposażone są w urządzenie do rozdrabniania większych frakcji. Dzięki temu zarówno instalacja, jak i agregaty są skutecznie chronione przed zapchaniem. Zgodnie z przepisami i obowiązującymi normami (PN-EN 12050-1) przy zastosowaniu urządzeń bez rozdrabniacza należy stosować rurę o minimalnej średnicy DN80 do odprowadzania ścieków sanitarnych Pytanie do... Jak długi jest okres bezpłatnej opieki serwisowej w domu klienta na urządzenia do przetłaczania wody brudnej i ścieków Wilo-HiDrainlift i Wilo-HiSewlift? www.instalator.pl\nzawierających fekalia. Zastosowanie pomporozdrabniacza wyposażonego w „młynek” pozwala na zmniejszenie średnicy rurociągu do DN32! Drugim typoszeregiem nowych agregatów jest Wilo-HiDrainlift przeznaczony do odprowadzania wody z pryszniców, umywalek, pralek czy zmywarek. Wilo-HiDrainlift\nFunkcjonalność oraz zalety tego urządzenia są zbliżone do opisanego powyżej agregatu Wilo-HiSewlift, z tą jednak różnicą, iż urządzenie to nie jest wyposażone w „młynek”, ponieważ przeznaczone jest do przetłaczania wody zanieczyszczonej wolnej od fekaliów. Pomocna okaże się tabela, która przedstawia możliwe warianty zastosowań poszczególnych modeli agregatów sanitarnych Wilo. Poniżej opisane są warunki opieki serwisowej Wilo, bez dodatkowych kosztów przez 2 lata w domu klienta. l Jeśli pomporozdrabniacz Wilo popsuje się na gwarancji, nie ma potrzeby wzywania instalatora i przeprowa-\ndzania brudnych prac mających na celu wymontowanie urządzenia oraz wysyłanie go przesyłką kurierską lub zawożenia bezpośrednio do serwisu. Tym wszystkim zajmie się serwis Wilo na miejscu, w domu klienta! l Jeśli urządzenie popsuje się w okresie gwarancji, wszelkie naprawy czy wymiana urządzenia na nowe odbędą się w Państwa domu bez dodatkowych kosztów. Pracownik autoryzowanego serwisu Wilo pojawi się w ciągu 48 godzin od wezwania za pośrednictwem formularza serwisowego dostępnego na stronie internetowej Wilo w zakładce Serwis; l Gdy urządzenie zapcha się czy popsuje z winy niewłaściwego użytkowania w okresie 2 lat od daty zakupu, raz w roku serwis Wilo wyczyści i naprawi urządzenie w domu klienta bezpłatnie. Zgłoszeń dokonuje się za pośrednictwem formularza serwisowego dostępnego na stronie internetowej Wilo, w zakładce Serwis; l Jeśli Klient zażyczy sobie przeglądu i konserwacji w okresie 2 lat od daty zakupu, raz w roku serwis Wilo dokona niezbędnych czynności w domu klienta bezpłatnie. Zgłoszenia przyjmowane są za pośrednictwem formularza serwisowego dostępnego na stronie internetowej Wilo (zakładka Serwis). Koszty dojazdu do domu klienta w ramach pakietu „darmowa 2-letnia opieka autoryzowanego serwisu w domu klienta” pokrywa Wilo Polska. Oferta ta jest skierowana jedynie do klientów indywidualnych na terenie Polski. Bartosz Tywonek\nDziś na ringu „MI”: instalacje w łazience rura, złączka, syfon, odpływ, zabudowa podtynkowa\nViega Instalacje sanitarne w łazienkach są ważnymi elementami obiektów budowlanych. Zarówno instalacja wody użytkowej, jak i kanalizacyjna mają być praktycznie niezauważalne - powinny pracować cicho i bezproblemowo przez długi okres. Firma Viega proponuje szereg produktów umożliwiających wykonanie instalacji łazienkowych: od systemów zaprasowywanych do instalacji wody użytkowych, poprzez systemy zabudowy podtynkowych, kończąc na syfonach umywalkowych, wannowych i odpływach podłogowych punktowych i liniowych.\nInstalacja wody użytkowej W przypadku instalacji wody użytkowej firma Viega oferuje różne materiały: systemy ze stali nierdzewnej (Sanpress Inox, Sanpress), system z miedzi (Profipress) oraz system z tworzywa sztucznego (Pexfit Pro). Wszystkie systemy gwarantują najwyższe bezpieczeństwo, spełniają odpowiednie normy krajowe i oferują jakość „made in Germany“, która nie uznaje najmniejszych kompromisów. Technologia zaprasowywana posiada oczywiste atuty. Należy do nich brak ryzyka pożaru i konieczności zapewnienia środków ochrony przeciwpożarowej oraz brak nieestetycznych śladów przypalenia lub lutowania. Na dodatek technika zaprasowywania jest nie tylko znacznie łatwiejsza w montażu, lecz dzięki cylindrycznemu prowadzeniu rury oraz opatentowanemu profilowi SC-Contur również bezwzględnie bezpieczna. Technikę zaprasowywania może stosować bez problemów każdy instalator. Technika zaprasowywania na zimno znacznie przewyższa inne metody pracy również pod względem czasu instalacji. W zależności od systemu można zaoszczędzić nawet do 80% czasu. W praktyce umożliwia to niezwykle efektywną pracę oraz realizację większej liczby zleceń w tym samym czasie. Technika zaprasowywania firmy Viega opiera się na metodzie po-\ndwójnego zaprasowania przed oraz za karbem, co zapewnia trwałe połączenie, odporne na skręcanie i siły wzdłużne. Największym atutem techniki zaprasowywania jest jednak opatentowany przez firmę Viega profil SC-Contur. Umożliwia on wykrycie niezaprasowanych złączek przy próbie szczelności na sucho od 22 mbarów do 3 barów i na mokro od 1 do 6,5 barów w pełnym zakresie ciśnień. Wykrycie niezaprasowanych przez przeoczenie złączek pozwala na bezpieczne i kompletne wykonanie instalacji.\nZabudowa podtynkowa W przypadku systemów zabudowy podtynkowej firma Viega oferuje stelaż do zabudowy WC Viega Eco Plus. Viega Eco Plus to sprawdzona technika, racjonalny montaż i inteligentnie rozwiązane szczegóły. Spłuczki Viega po-\nsiadają certyfikat WELL potwierdzający niskie zużycie wody. Zużycie to można ograniczyć dzięki dwustopniowemu spłukiwaniu - do wyboru jest spłukiwanie oszczędne (3 l) i pełne (6 l). Do ceramicznych misek sedesowych wymagających przy spłukiwaniu mniejszej objętości wody można stosować elePytanie do... Jaki odpływ liniowy ścienny ma głębokość zabudowy w ścianie jedynie 25 mm?\nmenty do WC Viega Eco Plus, w których do spłukiwania oszczędnego wykorzystuje się 2,5 l, a do pełnego 4,5 l. Bogate możliwości indywidualizacji wzornictwa zapełnia możliwość stosowania w spłuczkach podtynkowych firmy Viega wszystkich płytek uruchamiających z serii Visign. Różnorodne sposoby uruchamiania procesu spłukiwania - tradycyjne, za pomocą cięgien Bowdena, na podczerwień lub elektryczne - pozwalają na właściwe rozwiązanie pod kątem zastosowania. Wysokiej jakości materiały, jak np. szkło, pozwalają sprostać wyrafinowanym gustom użytkowników prywatnych łazienek.\nSyfony Syfony umywalkowe, wannowe lub odpływy podłogowe są zarówno pierwszym elementem instalacji kanalizacyjnej, jak i jednym z elementów wystroju wnętrza łazienki. Produkty te nie tylko charakteryzują się funkcjonalnością, wyśmienitymi parametrami technicznymi, ale także nieszablonowym wzornictwem. Do umywalek firma Viega proponuje piękne syfony z serii Eleganta oraz dopracowane pod każdym szczegółem zawory odpływowe z serii Visign. Syfony z serii Eleganta przyciągną wzrok w każdej łazience. Ich wzornictwo cechuje przede wszystkim oszczędność formy. Oprócz tych syfonów uzupełnieniem dostępnego asortymentu są syfony rurowe lub butelkowe wykonane z tworzywa lub mosiądzu chromowanego. W szerokiej ofercie produktów znajdują się także syfony natynkowe oraz podtynkowe, umożliwiające swobodną aranżację przestrzeni pod umywalką. W sytuacjach, w których układ łazienki albo ustawienie pralki uniemożliwiają odprowadzenie z niej wody wężem do w.c. lub wanny, Viega poleca stosowanie specjalnie do tego przeznaczonych syfonów natynkowych lub podtynkowych. W przypadku łazienek z brodzikiem (płaskim lub głębokim) mamy do wywww.instalator.pl\nboru syfony do brodzików z otworem odpływowym ø 52, ø 65 (seria Domoplex) oraz ø 90 mm (seria Tempoplex). W brodziku głębokim odpływy brodzikowe z serii Domoplex umożliwiają spiętrzenie wody do wysokości 100 mm. Dzięki temu dzieci mogą się wygodnie w nim kąpać. Wysokość montażowa odpływu Domoplex wynosi jedynie 80 mm, a wydajność 0,73 l/s. Zaletą odpływu jest bezproblemowe czyszczenie. Umożliwia je wyjmowany syfon. Odpływ wyposażony jest w podwójne uszczelki i solidny kołnierz ze stali nierdzewnej, co umożliwia bezpieczny i szczelny montaż. W odpływach brodzikowych do brodzików o otworze odpływowym ø 90 mm na uwagę zasługują odpływy, które charakteryzują się wysoką wydajnością odpływu oraz wyrafinowanym wzornictwem. Pokrywy odpływów cechuje piękna forma, prosty montaż i stabilne mocowanie. Nadają się one idealnie do odbioru wody z pryszniców strumieniowych oraz deszczownic. Syfony te mają bardzo prostą konstrukcję, która umożliwia wyczyszczenie syfonu od góry. Na uwagę zasługuje odpływ Tempoplex 60 mm - o niskiej wysokości zabudowy (tylko 60 mm). Jest to idealne rozwiązanie, które sprawdza się podczas modernizacji łazienki. Mimo niewielkich rozmiarów odpływu wysokość zasyfonowania wynosi aż 30 mm, przy wydajności odpływu 0,55 l/s. Odpływ certyfikowany został przez Instytut Techniki Budowlanej AT-159279/2014. Wyposażony jest w kołnierz ze stali nierdzewnej oraz uszczelkę wargową. Konstrukcja syfonu umożliwia czyszczenie od góry. Dzięki odpowiedniej konstrukcji możliwe jest także wprowadzenie spirali czyszczącej do instalacji kanalizacyjnej.\nBez brodzika... Innym pomysłem na aranżację łazienki jest wykonanie brodzika wyłożonego płytkami. Możliwe jest to dzięki zastosowaniu odpływów punktowych z kratkami dekoracyjnymi lub zastosowaniu odpływu liniowego. Aktualnie bardzo popularnym rozwiązaniem do wykonania prysznica bez brodzika jest odpływ liniowy, który pozwala na swobodną aranżację wnętrza. Rozwiązaniem przygotowanym przez firmę Viega jest tutaj odpływ Advantix Vario. Jego specjalna konstrukcja pozwala dopasować długość do niemalże każdej łazienki. Mamy możliwość dopasowawww.instalator.pl\nnia jego długości bezpośrednio na budowie, w zakresie 30-120 cm. Wydajność odpływu uzależniona jest od wysokości zabudowy i wynosi od 0,4 do 0,8 l/s. Minimalna wysokość zabudowy wynosi 95 mm. Dostępna jest także wersja remontowa odpływu Advantix Vario - w tym przypadku wydajność wynosi 0,5 l/s, a wysokość zabudowy jedynie 70 mm. Dodatkowe akcesoria rozszerzające zastosowanie odpływu Advantix Vario umożliwiają uzyskanie odpływu w linii prostej o długości max. 2,8 m. Dzięki łącznikom kątowym 90° możemy uzyskać odpływy w kształcie litery „L” lub „U”. Od roku 2016 dostępny jest także wariant ścienny odpływu Advantix Vario. Odpływ ten, podobnie jak wersja podłogowa, można indywidualnie dopasować do każdej łazienki. Dzięki przemyślanej konstrukcji możemy jego długość w płynny sposób regulować w zakresie 3001200 mm. Dzięki dwóm różnym ele-\nmentom zamykającym da się go zabudować na trzy różne sposoby: w dowolnym miejscu na ścianie, przy prawej lub lewej ścianie bocznej oraz dokładnie na szerokość wnęki prysznicowej. Dzięki niewielkiej głębokości montażu, wynoszącej zaledwie 25 mm, odpływ zmieści się w każdej ścianie, umożliwiając jednocześnie ułożenie płytek ściennych i podłogowych o grubości do 28 mm. Wysokość odpływu można ustawić w zakresie od 90 do 165 mm, a wydajność odpływu wynosi od 0,6-0,75 l/s. Dostępny jest także wariant remontowy o wysokości zabudowy już od 70 mm, przy wydajności odpływu 0,5 l/s. W przypadku użycia rusztu ze stali nierdzewnej wysokość szczeliny odpływowej zmniejsza się z 20 mm do zaledwie 8 mm nad i pod rusztem. Ruszty Viega Advantix Vario dostępne są w czterech różnych wersjach kolorystycznych, dzięki temu dopasują się harmonijnie do wystroju każdej łazienki. Poza klasycznymi wersjami ze stali nierdzewnej w wykończeniu matowym lub błyszczącym dostępna jest również wersja w kolorze białym i czarnym.\nOdpływy wannowe W przypadku rozwiązań do wanien firma Viega proponuje także wiele ciekawych i pięknie zaprojektowanych odpływów wannowych. Najbardziej znane są komplety odpływowo-przelewowe Simplex i Multiplex do wanien o otworze odpływowym ø 52 mm oraz odpływ Rotaplex do wanien o otworze odpływowym ø 90 mm. Modele te dostępne są do wanien standardowych (cięgno Bowdena o długości 560 mm) oraz do wanien specjalnych (w zależności od konstrukcji wanny cięgno Bowdena może mieć długość 725 lub 1070 mm). Rozety (pokrętła) i korki oferowane są w różnych wzorach i kolorach. Aktualnie firma Viega wprowadza do asortymentu odpływ wannowy z rozetą M9. Nowy komplet odpływowo-przelewowy Multiplex Visign M9 pozwala sprawić, by kąpiel była jeszcze wygodniejsza. Umożliwia on podniesienie poziomu napełnienia wanny o całe 5 centymetrów -wystarczy delikatnie obrócić rozetę. Ponowny obrót wystarczy natomiast, by woda opadła z powrotem do normalnego poziomu. W obu przypadkach funkcja przelewu cały czas pozostaje aktywna. Łukasz Szypowski\n12 (220), listopad 2016\nŚwiąteczna krzyżówka z „Magazynem Instalatora”\nNagrody za hasło! Zgodnie z naszą wiedzą lektura „Magazynu Instalatora” przy wtórze kolęd (w ulubionym fotelu!) to najlepszy sposób na relaks :-) I dobrze, bo na rozwiązanie czeka świąteczna krzyżówka, a na zwycięzców - jak zawsze - nagrody ufundowane przez licznych sponsorów! Odpowiedź (hasło utworzone ze wskazanych liter) prosimy przesyłać do 20.01.2017 r. pocztą na adres redakcji (adres - patrz s. 5), e-mailem (konkurs@instalator.pl) albo poprzez profil na Facebooku (www.facebook.com/MagazynInstalatora). Regulamin znajduje się na www.instalator.pl\nPoziomo: A1 kulowy lub bezpieczeństwa G1 podhalańska gospodyni P1 polarna na niebie A4 miasto konferencji krymskiej w 1945 r. P4 choć sadzone, nie rośnie G5 silne reflektory samochodowe C6 tłoczy wodę N6 polski siatkarz, zmarł w 2005 r. C8 stop miedzi oraz cynku L8 nadpsute warzywa albo owoce A9 oddział jazdy rzymskiej R9 okres zapoczątkowany jakimś doniosłym wydarzeniem C11 wysmarowany, ubrudzony L11 przeciwpożarowy, na ulicy A13 leci do światła R13 pełen drzew C14 tytuł wiersza J. Brzechwy N14 kończy walkę judoków C16 kraj piramid i faraonów N16 dźwigany przez Świętego Mikołaja G17 bierze się za golenie A18 symbol srebra S18 sumeryjski stwórca świata, bóg słodkiej wody C19 zamieszczana w „Magazynie Instalatora” L19 stolica województwa podkarpackiego A21 nad Wisłą lub w Kanie R21 ...cyklonu C22 podwyższa but I22 gaz podtrzymujący proces spalania N22 afrykańskie pasmo górskie C24 gwóźdź z dużą, płaską główką N24 dom Eskimosa G25 osoba, która utraciła częściowo lub całkowicie zdolność do pracy\nA26 port lotniczy na północ od Londynu P26 dawna stolica Finlandii A29 głośne oszustwo G29 może być polityczna, wyborcza P29 przodek Meksykanina\nPionowo: A4 wilcza, czarna A13 ...z chrzanem A21 gorzka, mleczna lub nadziewana C6 studium..., szkoła po liceum C19 maluje się na twarzy zwycięzcy E1 efekt utleniania stali E26 daje znać o sobie przy braku zajęcia G1 robią to gołębie i zakochani G11 prosta, do której dąży wykres funkcji G22 przechowywano w niej dukaty H8 bezzałogowy statek latający H19 pieszczotliwie o niedźwiedziu M8 fragmenty DNA M19 bywa zbieżny albo rozbieżny N1 rdzenny mieszkaniec Australii N11 rodzina roślin z klasy dwuliściennych N22 linia na wykresie procesu termodynamicznego P1 pospolicie o bandycie P26 do noszenia potraw R6 potocznie zwykły człowiek R19 napęd kajaka T1 lekki, mały samolot T13 od Atlantyku po Morze Czerwone\nU Arka: 10 T-shirtów z logo CALIDO; U Euroster: Euroster Q7; U Fränkische: remgurt niemiecki pas grzejący, nożyk wielofunkcyjny, zestaw trzech piłek do golfa; U Grundfos: pierwsza nagroda - ALPHA Reader moduł komunikacyjny do Systemu ALPHA3; za 2 i 3 miejsce - upominki firmowe; U Kessel: odpływ ścienny Scada; U SFA: plecak z niespodzianką; U Termet: polar, torba narzędziowa, poziomica, koszulka polo, latarka; U Viessmann: 2 x torba sportowa; U ZMK SAS: 3 zestawy gadżetów. www.instalator.pl\n12 (220), grudzieĹ„ 2016\nNieskuteczny filtr Na naszych łamach staramy się, aby zamieszczane materiały przyczyniały się do podnoszenia Państwa kwalifikacji. Tym razem przedstawiamy przykłady wykonanych instalacji, może w innej konwencji niż zwykle są one pokazywane - chodzi mianowicie o instalacje źle wykonane lub tzw. przekombinowane. Mamy nadzieję, że opatrzone fachowym komentarzem przyczynią się do pogłębienia wiedzy. Wszystkie osoby, które miałyby w swoich zbiorach fotografie z takimi „ciekawymi” rozwiązaniami prosimy o nadsyłanie ich do redakcji: redakcja -mi@instalator.pl\nrawidłowo zaprojektowana i wykonana instalacja wodociągowa lub ogrzewcza w budynku czy mieszkaniu powinna posiadać na zasilaniu instalacji zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami mechanicznymi. Ze względu na powszechną dostępność na rynku oraz niską cenę instalatorzy najczęściej decydują się na zainstalowanie w tego typu instalacjach tak zwanych filtrów mechanicznych. Są to proste konstrukcje przeznaczone do wyłapywania z przepływającej wody zanieczyszczeń mechanicznych, takich jak: piasek, kawałki rdzy, resztki uszczelek, strzępy materiałów uszczelniających, nakrętki spod grzybków w zaworach oraz grudki węglanów wapnia i magnezu. Większość filtrów mechanicznych powinna być zainstalowana na instalacji tuż za zestawem wodomierzowym w budynku, w ten sposób, aby zanieczyszczenia gromadziły się wewnątrz siatki filtracyjnej, a konkretnie na jej końcu - w miejscu, gdzie wkręcona jest zaślepka umożliwiająca oczyszczenie filtra ze zgromadzonych zanieczyszczeń. Filtry tego typu mogą również wchodzić w skład „zespołu zabezpieczającego” budynek, w którego skład wchodzi zawór antyskażeniowy. Filtr mechaniczny umieszczony przed tym urządzeniem zabezpieczającym umożliwia prawidłową pracę zaworu antyskażeniowego,\nktórego konstrukcja jest bardzo wrażliwa na zanieczyszczenia mechaniczne. Bardziej zaawansowane technologicznie konstrukcje urządzeń antyskażeniowych wręcz wymagają zainstalowania przed nimi filtra mechanicznego, aby zapewnić jego poprawne i niezakłócone działanie. Podstawowymi warunkami prawidłowego działania tego typu konstrukcji jest: l montaż zgodnie ze strzałką (oznaczającą kierunek przepływu wody) na korpusie; l usytuowanie korpusu filtra na instalacji w taki sposób, aby osadnik filtra skierowany był ku dołowi; l skierowanie zaślepki filtra w takim kierunku, aby możliwy był do niej łatwy dostęp w celu odkręcenia i wyjęcia wkładu filtracyjnego z siatki nierdzewnej, aby go oczyścić.\nKażdy filtr musi (!) być okresowo czyszczony. Częstotliwość tych zabiegów uzależniona jest od jakości wody, która przez niego przepływa. Więcej zanieczyszczeń będzie gromadzić się w instalacjach starych wykonanych z rur stalowych oraz tam, gdzie częściej dochodzi do awarii wodociągowych. Oczyszczenie filtra należy przeprowadzić po odcięciu dopływu wody do instalacji. Po odkręceniu zaślepki wkładu powinniśmy przepłukać w misce siatkę filtracyjną, a następnie przedmuchać ją sprężonym powietrzem. W przypadku zapchania siatki kamieniem kotłowym należy ją wrzucić na jakiś czas do octu spożywczego, który rozpuści zgromadzony osad. Zabrania się stosowania do oczyszczania siatki: igieł, szczotek drucianych czy gwoździ. Użycie tych przyrządów może doprowadzić do rozkalibrowania oczek siatki, co w konsekwencji doprowadzi do jej uszkodzenia. Aby usunąć uporczywe zanieczyszczenia zgromadzone w siatce, można do tego celu wykorzystać miękką szczoteczkę do zębów. Jeden z instalatorów „chciał dobrze” i zainstalował na instalacji (fot. 1 i 2) filtry do zanieczyszczeń mechanicznych zgodnie z kierunkiem przepływu, lecz nie skierował osadników do dołu! Po odcięciu przepływu wody cięższe zanieczyszczenia (jak np. nakrętka spod grzybka) zgromadzone na zewnętrznej\n2 powierzchni siatki filtrującej opadną grawitacyjnie w dolne partie instalacji. Przy takim usytuowaniu osadnika instalacja praktycznie jest nie do oczyszczenia. Po zamontowaniu oczyszczonej siatki przepływająca woda ponownie podniesie zanieczyszczenia mechaniczne do góry, powodując powtórne zapchanie zewnętrznej powierzchni siatki. Filtr nigdy nie będzie działał prawidłowo, gdyż nie będzie możliwości wyciągnięcia zanieczyszczeń z instalacji. Prowizorycznym rozwiązaniem może być przepłukanie instalacji silnym strumieniem wody przy wyjętym wkładzie filtracyjnym, odkręconej zaślepce i zamkniętym wypływie z armatury. Jedynym prawidłowym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest zainstalowanie widocznych na zdjęciu filtrów na odcinkach poziomych przewodów wodociągowych z osadnikiem skierowanym ku dołowi. Innym rozwiązaniem, które mogłoby być zastosowane, gdyby nie było kotła kondensacyjnego za filtrem (bez ingerencji w istniejącą instalację), jest wyjęcie siatki filtracyjnej z filtra i zakręcenie zaślepki do korpusu oraz zainstalowanie odcinających zaworów kątowych z filtrem pod baterie. Tego typu konstrukcje zabezpieczają przed zanieczyszczeniami mechanicznymi armaturę sanitarną (przede wszystkim baterie wodociągowe). Korpus filtra będzie wówczas spełniał tylko funkcję przewodu rurowego. W celu zagwarantowania niezakłóconego funkcjonowania całego systemu kanalizacyjnego w budynku (również w domku letniskowym - na zdjęciu 3) powww.instalator.pl\nwinno się przewidzieć i zaprojektować jego prawidłową wentylację. Zakończenia pionów kanalizacyjnych powinny być wyprowadzone ponad konstrukcję budynku i powinny być zlokalizowane tam, gdzie nieprzyjemne odory wydobywające się z systemu kanalizacyjnego nie będą przedostawały się do wnętrza pomieszczeń. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednią odległość wywiewek od okien połaciowych zamontowanych na połaci dachowej. Przewody wentylacyjne powinny obsługiwać tylko i wyłącznie system kanalizacyjny. W przypadku stosowania zaworów napowietrzających powinny być one instalowane zgodnie z przepisami krajowymi i lokalnymi. Rura wywiewna wyprowadzona ponad dach stanowi zakończenie każdego pionu kanalizacyjnego w budynku. Jest ona przedłużeniem pionu kanalizacyjnego ponad najwyżej położonym podejściem kanalizacyjnym, stanowiącym jego zakończenie i mająca połączenie z atmosferą. Głównym przewodem wentylacyjnym podłączonym do pionu kanalizacyjnego jest pion wentylacyjny. Jego zadaniem jest ograniczenie wahań ciśnienia w konkretnym pionie kanalizacyjnym obsługującym grupę przyborów sanitarnych. Dzięki wywiewce instalacja ma bezpośrednie połączenie z atmosferą. Podczas odprowadzania ścieków powietrze atmosferyczne zasysane jest automatycznie przez wywiewkę do pionu wentylacyjnego i dzięki temu kanalizacja działa prawidłowo. Niezainstalowanie wywiewki powoduje, że powietrze pobierane jest przez najbliższe zamknięcie wodne, które posiada najmniejszą wysokość zamknięcia wodnego. Skutkiem tego jest obniżanie się lustra wody w syfonie lub też w sytuacji ekstremalnej całkowite wyssanie wody z zamknięcia wodnego do kanalizacji, wynikiem czego jest wydostawanie się niebezpiecznych (wybuchowych) odorów do wnętrza po-\nmieszczeń (gazy kanałowe), w których zainstalowane są urządzenia sanitarne. Wywiewka musi mieć średnicę równą lub większą (zależnie od rozwiązania systemowego) od średnicy wentylowanego pionu kanalizacyjnego. Prawidłowa i niezakłócona praca całego dobrze zaprojektowanego i wykonanego systemu kanalizacyjnego w budynku zależy w bardzo dużym stopniu od jego prawidłowego napowietrzania i odpowietrzania. Głównym zadaniem napowietrzania jest utrzymanie w określonych granicach nadciśnienia i podciśnienia występującego w przewodach podczas wprowadzania ścieków do kanalizacji. Każdy zbiornik bezodpływowy (szambo na zdjęciu) musi posiadać własną wywiewkę, która odprowadza gazy kanałowe gromadzące się wewnątrz konstrukcji na zewnątrz zbiornika do atmosfery. W żadnym przypadku (!) nie może to być zawór napowietrzający. Nie spełni on tego warunku. Zawór działa tylko na podciśnienie, a w zbiorniku bezodpływowym nie powstaje podciśnienie, gdyż zbiornik cały czas cyklicznie się wypełnia. Zawór napowietrzający jest urządzeniem, które umożliwia dopływ powietrza do systemu kanalizacyjnego w przypadku powstania w przewodach podciśnienia, jednocześnie uniemożliwiając jego wypływ z systemu (w tym ze zbiornika bezodpływowego). W przypadku szamba w jego wnętrzu powstaje cyklicznie nadciśnienie w trakcie dopływu ścieków. Zawór stosowany jest w celu ograniczenia wahań ciśnienia wewnątrz kanalizacji sanitarnej. Nie wolno instalować zaworów poza budynkiem, gdyż może on zamarznąć (przymarznięcie membrany gumowej do gniazda). Zamontowanie zaworu napowietrzającego na pokrywie zbiornika bezodpływowego nie poprawi jego wentylacji w ogóle. Zawór nigdy nie zadziała i jego montaż w tym miejscu jest bez sensu. Przypomina mi się opowieść mego kolegi, który był namawiany przez sprzedawcę jednego z hipermarketów budowlanych do zakupu zaworu do odpowietrzania szamba. Na koniec sprzedawca stwierdził, że jak będzie źle działał, to „weźmie pan wiertarkę i go ponawierca”. Nie będę tego komentował. Takie stwierdzenie świadczy o kompletnym braku podstawowej wiedzy o działaniu zaworów napowietrzających. Andrzej Świerszcz\nDobór podstawowych elementów systemu wykorzystania wody deszczowej\nZbiornik z potencjałem W poprzednich artykułach pisałem o tym, dlaczego warto wykorzystywać deszczówkę, a także o tym, jak to robić. W trzecim z kolei artykule o tej tematyce postaram się przybliżyć metody doboru dwóch najważniejszych elementów systemu wykorzystania wody deszczowej - zbiornika na deszczówkę oraz urządzenia tłocznego, czyli centrali deszczowej. Jak dobrać dwa najważniejsze elementy systemu wykorzystania wody deszczowej - zbiornik na deszczówkę i urządzenie tłoczne? Zacznijmy od teorii, w dalszej części artykułu przejdę do konkretnego przykładu.\ntrzebowanie na wodę deszczową wykorzystywaną na wszelkie inne cele. Znając potencjalną ilość wody uzyskiwanej w ciągu roku oraz zapotrzebowanie na wodę deszczową, również w ujęciu rocznym, można określić, która z tych dwóch wartości będzie czynnikiem wymiarowym. Według normy DIN 1989-1:2001-10 jest to mniejsza z tych dwóch wartości. Znając czynnik wymiarowy, określa się pojemność użyteczną zbiornika, mnożąc czynnik wymiarowy przez stałą o wartości 0,06. Ma to na celu zapewnienie dostatecznej ilości wody w zbiorniku podczas okresu suszy (do 3 tygodni) lub optymalne wykorzystanie możliwej do zgromadzenia wody.\nW pierwszym etapie należy określić średni roczny opad dla obszaru planowanej inwestycji. Następnie określić, z jakiej wielkości i jakiego rodzaju zlewni przewidywane jest gromadzenie deszczówki. Ważna jest powierzchnia zlewni w rzucie oraz jej współczynnik spływu. Posiadając takie informacje, można określić, jaką ilość deszczówki można potencjalnie zgromadzić w skali roku. Kolejny etap polega na określeniu zapotrzebowania na wodę, którą można zastąpić wodą deszczową. Należy zdecydować, do czego deszczówka będzie wykorzystywana. Czy będzie to spłukiwanie WC i pisuarów, pranie, podlewanie lub nawadnianie terenów zielonych, prace porządkowe, a może zupełnie co innego? Należy określić, ile wody w skali roku trzeba przeznaczyć na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Ustalić zatem rodzaje przyborów zasilanych deszczówką, ilość osób korzystających z poszczególnych przyborów, powierzchnie objęte zasięgiem systemów nawadniających oraz ich rodzaj (w celu określenia jednostkowego zapotrzebowania na wodę do nawodnień), powierzchnie Fot. 1. Centrala deszczowa. przeznaczone do mycia oraz zapo-\nUstalenie pojemności użytecznej zbiornika to jedno, a wybór zbiornika odpowiedniego do warunków panujących na terenie inwestycji to drugie. Przy wyborze zbiornika podziemnego należy ustalić warunki gruntowo-wodne oraz obciążenie terenu nad zbiornikiem, np. poprzez ruch pojazdów. Wysoki poziom wody gruntowej lub nieprzepuszczalny, ciężki grunt może stanowić barierę dla wielu rozwiązań. Dla wytrzymałości konstrukcji zbiornika, niezwykle ważny jest również odpowiedni naziom. Po określeniu optymalnej pojemności zbiornika do gromadzenia deszczówki i wyborze jego rodzaju można przejść do kolejnego etapu, czyli wyboru urządzeń wtłaczających deszczówkę do instalacji. W tym celu należy określić ilość przyborów zasilanych wodą deszczową i określić maksymalne chwilowe zapotrzebowanie na wodę, które generują. Należy przy tym pamiętać o uwzględnieniu współczynników nierównomierności poboru wody związanych z charakterem budynku (szkoła, biuro, hotel itp.). Wyznaczając wymagany maksymalny chwilowy przepływ, który należy zapewnić, można określić wymagane ciśnienie, które musi wytworzyć urządzenie tłoczne. W tym celu trzeba ustalić, do którego z przyborów doprowadzenie wody będzie najbardziej problematyczne (największa suma strat hydraulicznych i ciśnienia wypływu). Najczęściej jest to przybór najbardziej oddalony od centrali deszczowej lub przybór o najwyższym wymaganym ciśnieniu wypływu. Mając te dwa parametry - maksymalny chwilowy przepływ oraz ciśnienie, jakie należy wytworzyć, nazywane punktem pracy pompy - można dokonać wyboru urządzenia tłocznego. www.instalator.pl\nPraktyka Przeprowadźmy przykładowe obliczenia dla hipotetycznego obiektu. Inwestycja dotyczy hali magazynowej z przyległym biurem w Poznaniu. Powierzchnia dachu tworzącego zlewnię to 1000 m2, średni roczny opad wynosi 520 mm. Dach skośny jest pokryty blachą falistą. Przyjmuje się współczynnik spływu 0,8. Potencjalna ilość wody do pozyskania w okresie rocznym wyniesie: 0,52 m/rok * 1000 m2 * 0,8 = 416 3 m /rok. Woda będzie wykorzystywana do spłukiwania toalet i pisuarów. W budynku przebywa dziennie około 50 osób. Jednostkowe, roczne zużycie wody do spłukiwania WC to 9 m3/osobę, a pisuarów 5,0 m3/osobę. Ponieważ w budynku w ciągu doby pracuje 50 osób, zapotrzebowanie na wodę deszczową wyniesie: (9,0 + 5,0) m3/rok * 50= 700 m3/rok. Potencjalny uzysk wody jest mniejszy niż zapotrzebowanie, dlatego to on będzie stanowił czynnik wymiarowy. Pojemność użyteczna zbiornika powinna zatem wynosić: 416 m3/rok * 0,06 lat = 24,96 m3. Po ustaleniu pojemności i rodzaju zbiornika należy określić parametry urządzenia tłocznego. W budynku znajduje się 15 misek ustępowych oraz 8 pisuarów. Łączny całkowity przepływ dla wszystkich przyborów (przy założeniu, że pracują jednocześnie) wynosi 15,66 m3/h. Taka sytuacja w rzeczywistości występuje niezwykle\nFot. 2. Zbiornik Neo 10 m3. www.instalator.pl\nrzadko. Dlatego stosuje się odpowiednie współczynniki nierównomierności pozwalające oszacować maksymalny chwilowy przepływ dla poszczególnych typów budynków. Po przyjęciu współczynników nierównomierności chwilowy przepływ maksymalny ustala się na 4,25 m3/h. Kolejnym krokiem jest ustalenie, jakie ciśnienie należy wytworzyć. W tym celu ustala się, który z przyborów jest najmniej korzystnie położony pod względem hydraulicznym. Ustalono, że najbardziej oddalona miska ustępowa znajduje się w odległości około 50 m od pomieszczenia, w którym ma znaleźć się centrala deszczowa. Różnica wysokości pomiędzy centralą deszczową i zbiornikiem miski ustępowej wynosi zaledwie 0,5 m, a minimalne ciśnienie na dopływie to 1 bar. Przewiduje się przewód tłoczny o średnicy wewnętrznej 25 mm. Korzystając z nomogramów, określa się liniowe straty na przewodzie tłocznym oraz zakłada pewien poziom strat miejscowych. Dodatkowo centrala deszczowa posiada pompę samozasysającą oznacza to, że na jej poprawne działanie ma również wpływ długość linii ssącej i różnica głębokości między dnem zbiornika a centralą deszczową. Zbiornik zaprojektowano w odległości około 25 m od pomieszczenia, w którym znajduje się centrala, a dno zbiornika znajdzie się 3 m poniżej centrali. Przy założeniu, że przewód ssawny zostanie wykonany z rury PE o średnicy wewnętrznej 32\nmm i będzie miał długość około 30 m, podciśnienie wymagane do zassania wody ze zbiornika przez centralę deszczową wyniesie 0,38 bara. Sumaryczne ciśnienie konieczne do wytworzenia przez pompę na przewodzie tłocznym wyniesie 1,88 bara. Znane są oba parametry potrzebne do określenia punktu pracy pompy, który wynosi 4,25 m3/h przy ciśnieniu 1,88 bara. Można przystąpić do doboru odpowiedniego urządzenia tłocznego. W tym celu należy sprawdzić, czy punkt pracy pompy leży w polu pod krzywą charakterystyki pompy lub układu pompowego. Rzeczywisty punkt pracy pompy będzie się nieco różnił od obliczonego, jednak należy dobrać pompę tak, aby różnica była jak najmniejsza.\nPodsumowanie Dobór podstawowych elementów systemu wykorzystania wody deszczowej nie jest rzeczą szczególnie skomplikowaną. Należy jednak pamiętać, że aby go wykonać, konieczne jest posiadanie przynajmniej minimum danych, o których mowa w powyższym artykule. Urządzenia dobrane w oparciu o domysły i niepełne informacje z dużym prawdopodobieństwem szybko ulegną awarii lub w ogóle nie zadziałają. Przy wyborze odpowiedniego zbiornika należy kierować się nie tylko jego pojemnością użyteczną, ale także innymi czynnikami, tj. naziomem, obciążeniem ruchu, warunkami gruntowowodnymi. Doboru centrali deszczowej, a w zasadzie układu pompowego, należy dokonać na podstawie rzetelnych danych. Punkt pracy pompy powinien znaleźć się wewnątrz jej charakterystyki, możliwie blisko optymalnego punktu pracy pompy. Dzięki temu silnik pompy będzie pobierał optymalną ilość energii elektrycznej, a poszczególne podzespoły nie będą narażone na szybsze zużycie. Tomasz Makowski\nJak miasta radzą sobie z wodami opadowymi?\nMiejska retencja W naszych warunkach klimatycznych obszary zurbanizowane są szczególnie narażone na ryzyko związane z występowaniem w miesiącach letnich deszczy nawalnych lub długotrwałych opadów, a zimą odwilży i opadów. Zjawiska te mogą skutkować podtopieniami i zagrożeniem powodziowym. Ryzyko wiąże się z faktem postępującego procesu uszczelniania terenu wskutek budowy ulic, parkingów, terenów przemysłowych czy magazynowych itp. Konsekwencją tego staje się stopniowy zanik obszarów nieutwardzonych, umożliwiających - w przypadku gruntów wodoprzepuszczalnych (pospółki, żwiry, piaski) - naturalną infiltrację i zasilanie wód gruntowych. Procesy urbanizacyjne niszczą też naturalną sieć hydrograficzną obszarów miejskich i ograniczają tzw. małą retencję wód opadowych . Teoretycznie najlepszym sposobem zagospodarowania wód deszczowych jest ich odprowadzanie do gruntu i w konsekwencji zasilanie nimi wód gruntowych. W praktyce nie jest to jednak takie proste: obowiązujące w Polsce prawo rozróżnia wody opadowe i ścieki opadowe [1, 2, 3] i co za tym idzie - rozróżnia sposoby ich zagospodarowania. Wody opadowe mogą być odprowadzane do gruntu i wód powierzchniowych bez ograniczeń, natomiast ścieki opadowe mogą być odprowadzane do ziemi i wód po ich uprzednim czyszczeniu. Jak zatem definiujemy ścieki opadowe? Ustawa  stanowi, że ściekami są wody opadowe lub roztopowe pochodzące z terenów o trwałej nawierzchni, tj. z centrów miast, terenów magazynowych, baz transportowych, terenów przemysło-\nwych, dróg, ulic, parkingów itp. Powinny być one ujmowane przez systemy kanalizacji czy to ogólnospławnej, czy deszczowej i dopiero po oczyszczeniu mogą być odprowadzane do gruntu lub wód odbiornika.\nTrudności z doborem kanalizacji Cechą szczególną wód opadowych jest znany wszystkim fakt, że w praktyce trudno przewidzieć moment wystąpienia opadów, ich intensywność, a także czas występowania, a są to parametry, w oparciu o które projektuje się systemy kanalizacji, szczególnie kanalizacji deszczowej. Powoduje to, że często systemy te mogą być przewymiarowane, a mimo to w okresie krótkotrwałych deszczy nawalnych lub długotrwałych opadów połączonych z wezbraniem wód odbiornika mają miejsce lokalne podtopienia. Problemy te można zobrazować na przykładzie dużego miasta , gdzie ponad 60% całkowitej długości sieci kanalizacyjnej zarówno deszczowej, jak i ogólnospławnej, przypada na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych, a mimo to w określonych przypadkach ma miejsce ryzyko wystąpienia podtopień wskutek problemów z ich odprowadzaniem . Wynika stąd konieczność modernizacji i rozbudowy systemów odwadniania miast i znalezienia sposobu finansowania tego typu działań polegającego na wprowadzeniu opłat za wpro-\nwadzanie wód opadowych do kanalizacji. Podstawy prawne do wprowadzenia takich opłat daje ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków . Opłaty takie są już wprowadzane w kilku miastach naszego kraju .\nOdprowadzanie deszczówki Tam, gdzie jest to możliwe, najlepiej odprowadzać wody opadowe i roztopowe wprost do ziemi lub odbiorników, jednak dopiero po ich odpowiednim podczyszczeniu w specjalnych urządzeniach - separatorach. Dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń wód tego typu odprowadzanych do gruntu lub wód powierzchniowych regulują przepisy Ustawy Prawo Wodne oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska [5, 3]. Przy tej okazji warto podkreślić, że w naszym kraju generalnie zwraca się większą uwagę na problemy związane z niedostateczną wydolnością systemów odwadniających niż na odmienne sposoby rozwiązywania problemu wód opadowych promujące zagospodarowywanie ich na miejscu, unikając w ten sposób problemów z ich odprowadzaniem. A takich alternatywnych rozwiązań jest wiele, są ciągle rozwijane, udoskonalane i nabierają coraz większego znaczenia . Jednym z nich jest koncepcja odprowadzania tego typu wód do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych z możliwością - w przypadku zbiorników retencyjnych - wykorzystania ich do podlewania trawników, spłukiwania toalet czy mycia dróg . Innym sposobem jest rozprowadzenie wód na powierzchni działki, jednak to rozwiązanie narzuca określone ograniczenia: nie wolno bowiem kierować wód opadowych lub roztopowych na teren sąsiednich posesji . W tym przypadku dla uniknięcia podeszczowww.instalator.pl\nwych zastoin wody można jej nadmiar odprowadzać do głębszych warstw gruntu za pomocą drenażu ułożonego na pewnej głębokości z umieszczoną na jego końcu studzienką chłonną. Jeśli mamy do czynienia z gruntami nieprzepuszczalnymi, gliniastymi zaleca się odprowadzanie wód deszczowych do studni chłonnej usytuowanej w miejscu, w którym warstwa nieprzepuszczalna jest najcieńsza, a więc jest najbliżej do warstw przepuszczalnych . Warto przy tym pamiętać, że magazynowanie lub rozprowadzenie na powierzchni działki zwalnia z konieczności uiszczania opłat za odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji (tam, gdzie takie opłaty są pobierane).\nW tym miejscu warto zwrócić uwagę czytelnika na fakt, że tego typu podejście do sprawy zagospodarowania wód deszczowych nie jest roz-\nważaniem teoretycznym - w Berlinie, a więc mieście o zbliżonych do naszych warunkach klimatycznych, 75% wód pochodzących z opadów atmosferycznych jest zagospodarowywanych za pomocą rozmaitych rozwiązań: wody tego typu zatrzymywane są w różnych systemach małej retencji i zamiast stanowić element zagrożenia lokalnymi podtopieniami stają się np. elementami różnorodnych rozwiązań małej architektury . W ramach tych działań rozwija się też systemy podczyszczania ścieków szarych (pod tym pojęciem rozumie się całą wodę ściekową, która powstaje w gospodarstwie domowym, z wyłączeniem ścieków z toalet), co umożliwia ich ponowne użycie itp. . W Polsce, również w ostatnich latach, zwraca się coraz więcej uwagi na zapobieganie podtopieniom poprzez rozwijanie infrastruktury spełniającej m.in. rolę retencji miejskiej, a polegającej na powiększaniu udziału powierzchni terenów biologicznie czynnych w ogólnej powierzchni miasta\n. Ale to już temat zasługujący na obszerniejsze omówienie. dr Sławomir Biłozor Literatura: 1. Kowalczak P.: Zintegrowana gospodarka wodna na obszarach zurbanizowanych. Część I: Podstawy hydrologicznośrodowiskowe. Poznań 2016. 2. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 13 lipca 2001 r. nr 72, poz. 747). 3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. nr 137, poz. 984). 4. Królikowska J., Królikowski A., Żaba T.: Mapa ryzyka utraty bezpieczeństwa kanalizacji deszczowej. Działania prewencyjne na przykładzie miasta Krakowa. Mat. konferencji „Zaopatrzenie w wodę, jakość i ochrona wód”. Poznań 2012, s. 63-77. 5. Ustawa Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. (Dz. U. nr 239, poz. 2019). 6. Bąk J., Królikowska J.: Zielone dachy w Polsce jako element błękitno-zielonej infrastruktury. Mat. konferencji „Zaopatrzenie w wodę, jakość i ochrona wód” Poznań 2016, s. 19-31.\nJakość w najmniejszych detalach gwarantuje nowy wiszący kocioł kondensacyjny – Logamax plus GB192i. Front urządzenia wykonany jest z wysokiej jakości szkła tytanowego Buderus. Wnętrze jest niezwykle przejrzyste. Wszystkie elementy są dobrze widoczne i łatwo dostępne, dzięki czemu montaż i konserwacja są bardzo szybkie. Bądź gotowy na przyszłość z Buderusem. Więcej informacji znajdziesz na www.buderus-przyszłość.pl\nKlasyfikacja efektywności energetycznej Logamax plus GB192i w zestawie z regulatorem RC300FA (opcja). Klasyfikacja może ulec zmianie w zależności od komponentów systemu i mocy grzewczej.\nWyciek pod kontrolą Koncepcja ograniczania strat wody w sieciach wewnętrznych wykorzystuje budowanie bilansu opartego na monitoringu podłączenia wodociągowego, cieplnego i ciepłej wody użytkowej z wykorzystaniem systemów stacjonarnego odczytu. Istotnym czynnikiem dla ograniczania strat wody jest wdrażanie systemów stacjonarnych wykorzystujących technologie GSM/GPRS. Dają one możliwość dostarczenia danych do bilingu praktycznie w każdym momencie i mogą spełniać również wiele dodatkowych funkcji kluczowych dla sprawnego zarządzania pracą sieci wodociągowej, ciepłowniczej, ciepłej wody użytkowej. Ocena strat rzeczywistych wody w systemach wodociągowych wewnętrznych, zlokalizowanych za wodomierzem głównym wodociągowym, zasilającym kilka czy kilkanaście budynków (np. hydrofornie strefowe), lub w sieciach ciepłowniczych (np. z kotłownią lokalną) czy węzłach grupowych, powinna opierać się na monitoringu podłączeń wodociągowych z wodomierzem/ciepłomierzem głównym lub na wodomierzu/ciepłomierzu w kotłowni lokalnej czy węźle grupowym. Według International Water Association (IWA) bilans objętości wody wtłoczonej do sieci dystrybucji (tabela 1) zazwyczaj dzielimy na zafakturowaną konsumpcję i straty wody. Straty wody można podzielić na straty pozorne (np. kradzieże, błędy pomiarów, odczytów aparatur pomiarowych) oraz straty rzeczywiste, do których zaliczamy straty wody z wycieków [Speruda 2010]. Kluczową kwestią związaną z opomiarowaniem DMA, którą należy rozważyć, jest wybór wielkości wodomierza/przepływomierza [Arregui i in., 2006], zdolność miernika do dokładnego rejestrowania przy maksymalnych i minimalnych przepływach i konieczność spełnienia wymagań szczytowego poboru i przepływu\nppoż. Wymagania dla przepływu ppoż. dla sieci wewnętrznej są zależne od charakterystyki klienta, gdyż wymagania przepływu ppoż. różnią się znacznie w odniesieniu do budynków mieszkalnych oraz odbiorców przemysłowych, komercyjnych i instytucjonalnych, takich jak zakłady przemysłowe, centra handlowe, szkoły, lotniska itp.\nl dobór odpowiedniej wielkości impulsu i interwału czasowego do analizy danych pomiarowych, l wymagania związane z przesyłem danych, l koszt miernika, l koszt własności i wymagań konserwacyjnych, l preferencje zarządcy nieruchomości.\nIstotna ocena Przy wyborze odpowiedniego rozmiaru i typu licznika bardzo ważna jest ocena rzeczywistej proporcji wycieku do popytu klienta i zaprojektowanie\nParametry wyboru Wybór rozmiaru i typu licznika zależy od takich czynników jak: l wielkość przewodu zasilającego, l wyznaczony zakres natężenia przepływu, l straty ciśnienia przy przepływie szczytowym, l wymagania przepływu powrotnego, l dokładność metrologiczna urządzenia,\nprzyszłych zmniejszonych wielkości wycieków przewidywanych po wdrożeniu środków obniżania strat wody. Prowadząc nocne pomiary przepływu na sieciach wewnętrznych wodociągowych, ciepłowniczych, na optymalnie dobranych urządzeniach, trze-\nTabela 1. Standardowy bilans wody wg IWA. www.instalator.pl\nniższe koszty niż w przypadku budowania radiowych systemów stacjonarnych) i budowania bilansu wody, jak i pomiaru ciśnienia w odniesieniu do sieci wodociągowej. Liczba zainstalowanych urządzeń powinna umożliwiać pokrycie sieci wodociągowej z intensywnością 1 rejestrator na 1-2 km sieci. Z jednej więc strony zbieramy „quasi online” dane billingowe, z drugiej - możemy bilansować w strefach, eliminując niestandardowy pomiar wody, a więc świadomie podejmować decyzję o prowaTabela 2. Zalecenia doboru wodomierzy głównych dla budynków wielolokadzeniu aktywnej kontroli wycieków. lowych - badania własne. Mierząc zaś ciśnienie w wybranych ba pamiętać, by spełnić warunek od- przedstawionych w tej tabeli obowią- punktach (nie każdy punkt do bilannośnie do minimalnego przepływu. zują następujące oznaczenia: sowania wody będzie wyposażony w Najszybszym przybliżeniem jest wskaźA - gaz znacznikowy; czujnik ciśnienia), zbieramy dane: nik Ws - szczelności sieci wodociągowej B - tradycyjne techniki osłuchiwania l bilansu wody w budynkach, wewnętrznej wyznaczony na podstawie tyczką osłuchową; l bilansu wskazań wodomierzy wodobadań własnych wyrażony w %. Za C - nieinwazyjne akustyczne tech- ciągowych i referencyjnych, szczelną należy uznać sieć, jeśli Ws < niki z użyciem standardowych korela- l o zmianie ciśnienia, które mogą in0,25. Wskaźnik Ws ≥ 1,0 wskazuje na torów, loggerów korelujących (akcele- formować o powstaniu wycieku wokół dużą nieszczelność sieci wodociągowej rometry); punktu montażu i skrócić czas jego looraz instalacji i armatury czerkalizacji. palnej w budynkach mieszZmienia się również pokalnych. dejście do zbierania danych z Ws = Qhmin/Qd * 100 [%], pozostałych wodomierzy. W gdzie: technologii GSM/GPRS buQhmin - przepływ godzinowy dujemy stacjonarny system nocny - najniższy powtarzający zbierania danych, w przecisię stale przepływ wody wtławieństwie do stosowanych czanej do sieci wodociągowej w Tabela 3. Metody lokalizacji wycieków w sieciach wodo- obecnie najczęściej systemów godzinach 1:00-4:00 [m3/h], radiowych inkasenckich. Pociągowych zalecane przez IWA. Qd - przepływ dobowy [m3/h]. mocna przy wyborze systemu Przekształcając ten wzór, można D - inwazyjne akustyczne techniki może być tabela, którą zamieszczono powiedzieć, iż minimalny strumień ob- z użyciem standardowych korelatorów w internetowym wydaniu artykułu na jętości wody dla dobieranego urzą- lub loggerów korelujących (hydrofony); www.instalator.pl, porównująca dodzenia powinien być niższy niż 0,25% E - wewnętrzne techniki inspekcyj- tychczas stosowane systemy i technodobowego zapotrzebowania na wodę w ne (na przewodzie lub „wolne pływaki”); logię GSM/GPRS. strefie/wodociągu. F - loggery szumu (niekorelujące), Wnioski nieinwazyjne magnetyczne podłączenia; Aktywna kontrola wycieków G - osłuchiwanie elektronicznie wzmacnianym mikrofonem gruntoZałożenie ciągłego monitoringu Kolejnym etapem ograniczania strat wym (geofon). skraca czas wykrycia i lokalizacji jest budowanie systemu aktywnej konBiorąc pod uwagę duże trudności w wycieku oraz jego naprawy do kilku troli wycieków wody w systemie wo- szybkim wykrywaniu wycieków na dni. Straty wody powstałe z tytułu dociągowym (schemat). Podejmowanie sieciach wewnętrznych, możliwość za- wycieku można bardzo dokładnie decyzji o jej wdrożeniu odbywa się na stosowania rejestratorów GSM/GPRS wyliczyć i ubiegać się w Przedsiępodstawie obserwacji nocnego prze- do ciągłego pomiaru przepływu lub biorstwie Wodociągowym o rozlipływu wody, który jest uważany za naj- przepływu i ciśnienia wody u końco- czenie bez naliczania opłat za ściebardziej efektywne narzędzie rozpo- wych odbiorców na wodomierzu refe- ki, co powoduje, iż proponowane znawania i skracania czasu wycieku rencyjnym do szacowania wielkości układy pomiarowe/koszty bardzo [Speruda 2011]. wycieku staje się podstawową metodą szybko się zwracają. Wdrożenie aktywnej kontroli wy- skracającą czas awarii. Rafał Smilewicz cieków wymaga odpowiednich narzęZa zaletę takiego podejścia należy dr inż. Piotr Krzysztof Tuz dzi i wyboru metody lokalizacji wy- uznać fakt, że przy minimalnych koszcieku [Hamilton 2013]. Możliwości tach montażu dla każdego punktu wyboru zmieniają się wraz z długością zbieralibyśmy dane zarówno do bilin- Cytowana literatura została zamieszsieci do badania (tabela 3). Dla danych gu (systemy stacjonarnego odczytu - czona w artykule na www.instalator.pl www.instalator.pl\nOgniotrwała chemia budowlana\nZaprawa w kominie Zima za oknami, sezon grzewczy już dawno się zaczął, a więc temat kominów wydaje się być aktualny i to nie z racji emisji związków siarki czy czadu, ale także z tytułu prawidłowości wykonania tych elementów. Dużo wątpliwości wśród inwestorów i wykonawców wzbudza kwestia doboru zaprawy do kominów oraz kominków. Często przychodzi wtedy do głowy taki zawód jak zdun i specjalne zaprawy, jakimi posługiwali się ci specjaliści. Dziś zawód ten jest trochę zapomniany, jednak problem z doborem odpowiedniej zaprawy pozostał. Czy trzeba stosować zaprawy szamotowe? Czy są jakieś inne specjalne cementowe zaprawy? Co z klejem do płytek?\nZaprawy szamotowe Czy tak naprawdę wiemy, co to są zaprawy szamotowe? Zaprawy te należą do grupy zapraw ogniotrwałych, do których należą także zaprawy wysokoglinowe czy andaluzytowe mające zastosowanie przemysłowe. Odporne są one na temperatury przewyższające 1000°C. Szamot to jeden ze składników zaprawy szamotowej, jest to przepalona, spieczona glina ogniotrwała, następnie poddana zmieleniu. Innymi składnikami zapraw są surowa glina oraz dodatki, takie jak cement portlandzki czy szkło wodne potasowe. Szamot oraz glina odpowiadają za odporność ogniową oraz za połączenie, a właściwie spieczenie (związanie ceramiczne) elementów szamotowych po osiągnięciu odpowiedniej temperatury. Cement zaś powoduje wstępne związanie zaprawy oraz wstępne związanie elementów szamotowych do czasu, aż zostaną spieczone. Dodatek szkła wodnego powoduje podniesienie odporności kwasowej. Zaprawy szamotowe klasyfikuje się wg zawartości tlenku glinu Al2O3 (38%, 33%, 30%, 28%, 17%). Zaprawy te przeznaczone są do łączenia tylko wyrobów szamoto-\nwych, do innych elementów, np. cegieł klinkierowych tworzących obudowę kominka, wykorzystuje się zaprawy do klinkieru (tradycyjne cegły, czy cegły klinkierowe nie są ogniotrwałe i po kilku cyklach wygrzewania > 1000°C będą pękać). Łączenie, murowanie elementów, cegieł szamotowych jest podobne do tradycyjnego murowania, polega to na zmieszaniu zaprawy z wodą, zmoczenie wodą elementów szamotowych, wykonanie warstwy kontaktowej z zaprawy na elemencie, naniesienie jej w grubości kilku milimetrów (zaprawa ma związać ceramicznie poszczególne elementy szamotowe i nie ma potrzeby nanoszenia 1 czy 2 cm, tak jak w przypadku tradycyjnego murowania). Podczas murowania zaprawami szamotowymi musi być zachowany odpowiedni reżim technologiczny; zaprawy wymieszanej z wodą i niewykorzystanej, wstępnie stwardniałej nie można zmieszać z nową porcją zaprawy, nie można dodać wody w celu poprawy konsystencji. Nie będzie ona miała takich parametrów jak świeża, co może mieć wpływ na trwałość wiązania. Czynności te oraz pamięć o zasadach wykonawczych najlepiej pozostawić zdunom, tak samo jak budowę pieca czy komina z zastosowaniem szamotu. Do tego trzeba lat praktyki i specjalistycznej wiedzy, którą trudno nabyć, oglądając zaledwie filmiki instruktażowe zamieszczone w internecie.\nwodują wiązania ceramicznego, a tym samym zaprawa nie osiągnie docelowych parametrów. Dlatego też w niektórych miejscach, w których myślimy, że będzie miała zastosowanie, po prostu się nie sprawdzi. Dziś zapraw tych raczej nie stosuje się do obudowy kominka, szczególnie takiego z płaszczem wodnym. Po prostu nie będzie tam takiej temperatury. Nie znajdzie ona też zastosowania do wykonania komina, szczególnie takiego, który będzie odprowadzać gazy z pieca gazowego czy na paliwo stałe (i tu nie zostanie wytworzona odpowiednia temperatura). Zaprawy te nie będą miały też zastosowania do przyklejania okładzin kamiennych czy płytek ceramicznych do kominka. Zaprawy szamotowe, które możemy dziś spotkać w sklepach, to często mieszaniny szamotu oraz innych dodatków, które spowodują związanie zaprawy w temperaturach niższych niż 1000°C. Ciekawostką może być sposób ustalenia, jaka jest tak naprawdę temperatura na podstawie barwy emitowanego światła: kolor czerwony to 850 do 900°C, jasnoczerwony to 950-1000°C, 1050-1100°C to kolor ciemnopomarańczowy. Dlatego dziś w powszechnym domowym użyciu zapraw ta ma ograniczone zastosowanie. Gdzie możemy jej użyć? Na pewno do wymurowania paleniska kominka (takiego bez żadnych wkładów), do murowania paleniska grilla (w tym przypadku zaprawa musi mieć dodatki powodujące wiązanie bez wypału; podczas użytkowania grilla można tych magicznych 1000°C łatwo nie uzyskać), ewentualnie wędzarki. Oczywiście podstawowe zastosowanie to remont pieca kaflowego, ale to pozostawmy lepiej zdunom.\nJak wspomniałem wcześniej, zaprawy szamotowe nadają się tylko do szamotu, i dlatego żeby działały, muszą ulec wypaleniu. Temperatura wypału to > 1000°C. Niższe temperatury nie spo-\nA co ze szkłem wodnym? Jak wspominałem, jest ono dodatkiem, który polepsza odporność kwasową, dodatkowo powoduje, że zaprawa ta zwiąże „na zimno” bez wymaganego wypału. Dowww.instalator.pl\ndatek ten może zastąpić cement. Zaprawę czysto szamotową należy w takim przypadku zarobić szkłem wodnym do żądanej konsystencji. Szkło wodne nie musi się jednak sprawdzić w miejscach, gdzie dany element może być narażony na działanie wody, np. na zewnątrz pomieszczeń do murowania grilla. Może być to przyczyną wykwitów solnych. W takim przypadku lepszym dodatkiem będzie cement, najlepiej ten czysty klasy CEM I, gdyż ma najmniej dodatków, które także wpływają na czas wiązania. Ilość dodawanego cementu to ok. 10-20%, jednak zależy to od producenta danej zaprawy.\nPołączenia w kominie W ten prosty sposób przechodzimy do wyrobów znanych z powszechnego użycia i często nieutożsamianych z wysokimi temperaturami. Na początek zajmijmy się kominem. Obecnie najczęściej korzysta się z gotowych systemów kominowych produkowanych przez wielu producentów w Polsce. Dzięki temu mamy wszystkie elementy komina, które muszą się znaleźć, i nie trzeba ich specjalnie kształtować z cegieł. Oprócz ceramicznego rdzenia systemy kominowe składają się z odpowiednio wykonanych pustaków ceramicznych, keramzyto-betonowych czy innego rodzaju tworzywa w zależności od producenta systemu. Elementy te łączy się za pomocą zaprawy cementowo-wapiennej, czyli popularnej zaprawy murarskiej. Najważniejsza w tym przypadku jest wytrzymałość mechaniczna zaprawy (na ściskanie), czyli jej marka. Zwykle producenci danego systemu podają minimalną markę zaprawy - jest to najczęściej zaprawa minimum marki M2,5, czyli o wytrzymałości na ściskanie 2,5 MPa, dlatego też najlepiej skorzystać z gotowych mieszanek, których\nna rynku wiele. Najlepiej zdać się jednak na producenta systemu i skorzystać z proponowanej przez niego zaprawy. Jeżeli wymagana jest odporność na kwas, stosuje się zaprawy czysto cementowe i tak jak w przypadku zaprawy szamotowej mogą być uszczelnione szkłem wodnym. Pamiętajmy, że roztwór szkła wodnego dodaje się zwykle na masę cementu, a nie na masę zaprawy. Z zaprawami cementowymi pracuje się trudniej niż z cementowo-wapiennymi ze względu na ich niską plastyczność. Na pewno wie to każdy, kto stosował zaprawy do klinkieru, które raczej nie mają wapna (ono nadaje plastyczność). Na zaprawy murarskie obowiązuje norma PN-EN 998-2 „Wymagania dotyczące zapraw do murów. Część 2: Zaprawa murarska”. W normie tej zawarty jest parametr związany z ogniem, czyli klasyfikacja ogniowa. Na klasyfikację ogniową wpływa skład zaprawy, głównie dodatków modyfikujących, które są palne. Najczęściej jednak ich ilość jest niewielka, niemająca wpływu na obniżenie klasyfikacji. Wydaje się, że wszystkie zaprawy murarskie sklasyfikowane są najwyższą klasą odporności A1, czyli wyroby niepalne. „Niepalne” nie oznacza jednak, że są odporne na długotrwałe działanie ognia od źródeł ciepła o wysokiej temperaturze spalania: węgiel, koks. Zaprawa taka pod wpływem wysokich temperatur może pękać. Zaprawy murarskie możemy ze spokojem stosować do wymurowania obudowy i cokołu kominka (tu temperatury nie są przecież tak wysokie jak w palenisku) czy przydomowego grilla. Zaprawy te idealnie nadają się do budowy wszelkich typów kominów. Zaprawy te mogą różnić się wytrzymałością oraz specyficznym zastosowaniem. Trochę inne zaprawy to te stosowane do klinkieru, gdzie zwykle ogranicza się wapna i dodaje tras lub inne surowce wiążące związki soli i zmniejsza-\njące ryzyko przebarwień. Inne zaprawy stosuje się do murowania cienkowarstwowego pustaków silikatowych czy gazobetonowych. Oprócz zwykłych cegieł czy ozdobnego klinkieru kominki okłada się często płytami kamiennymi czy płytkami klinkierowymi. W takim przypadku stosuje się kleje do płytek lub kamienia o wysokiej elastyczności (klasy S1 lub S2 normy PN-EN 12004). Dzięki temu będzie zachowana przyczepność przy podwyższonej temperaturze. Stale działająca wysoka temperatura jest najbardziej destrukcyjna dla połączenia płytki z podłożem. Jak pokazują badania laboratoryjne, przyczepności klejów po starzeniu termicznym często są niższe niż po przejściu cykli mrozowych, dlatego tak bardzo ważne jest stosowanie klejów z wyższej półki. Starzenie termiczne kleju to jego sezonowanie w temperaturze ok. 70°C, czyli dość wysokiej - takie temperatury nie są przekraczane na obudowie kominka. Tak jak zaprawy murarskie, tak i kleje klasyfikowane są odpornością ogniową, takimi samymi klasami. Większość wyrobów to produkty klasy A1. Klej musi mieć zastosowanie zgodne z podłożem, na jakie będzie aplikowany, oraz z rodzajem przyklejanej płytki, dlatego zanim się go zastosuje, warto przeczytać jego kartę techniczną. Z klejami do płytek ściśle związane są fugi, tu też stosujemy wyroby tradycyjne, cementowe, dostosowane do szerokości spoiny - warto wybrać wyrób, przy którym producent deklaruje elastyczność. Dzięki temu spoina nie będzie pękać pod wpływem zmiennych cykli temperatury. Na koniec pamiętajmy, że nic nie jest wieczne i dziś wybudowane elementy ulegają naturalnemu starzeniu, a temperatura, szczególnie wysoka, może ten proces przyspieszać. Bartosz Polaczyk\nJubileusz 15-lecia programu partnerskiego HERZ\nHERZ-Klub Dobrego Fachowca+ Ideą powołania Klubu Dobrego Fachowca HERZ było stworzenie elitarnej grupy profesjonalnych instalatorów, potrafiących tak wykonywać instalacje, aby zapewnić ostatecznym użytkownikom możliwość skorzystania ze wszystkich zalet wyrobów marki HERZ. Klub Dobrego Fachowca istnieje nieprzerwanie od 15 lat i jest najdłużej funkcjonującym tego typu programem na polskim rynku instalacyjnym. Oficjalna inauguracja programu KDF-HERZ miała miejsce 8 grudnia 2001 roku w Wieliczce. 63 pierwszych uczestników programu otrzymało imienne karty potwierdzające przynależność do Klubu Dobrego Fachowca oraz certyfikaty potwierdzające status Autoryzowanego Instalatora firmy HERZ. Początek XXI wieku przyniósł w Polsce istotne zmiany w branży instalacyjnej. Kończyła się dekada intensywnej termomodernizacji, po-\nFot. 1. Nagroda dla najktywniejszego uczestnika programu KDF-HERZ. woli zaczynał się proces konsolidacji firm dystrybucyjnych, a w całej branży budowlanej po raz pierwszy od 10 lat widać było istotne spowolnienie. Odpowiedzią na dynamiczne zmiany w otoczeniu zewnętrznym oraz wyzwania związane z wprowadzeniem na rynek nowej grupy produktowej - systemu instalacyjnego HERZ PipeFix - było zintensyfikowanie działań firmy HERZ w zakresie współpracy z firmami wykonawczymi. Powstanie programu Klub Dobrego Fachowca HERZ stanowiło główny punkt nowo przyjętej strategii, otwierając\nrównocześnie całkowicie nowe możliwości dla marki Herz w Polsce. Od samego początku program partnerski Klub Dobrego Fachowca\nHERZ (dzisiaj program funkcjonuje pod nazwą HERZ-KDF+) zrzesza najlepszych polskich instalatorów, posiadających niezbędną wiedzę i odpowiednie doświadczenie zawodowe. W pierwszym okresie funkcjonowania Klubu Dobrego Fachowca jego członkowie mogli uczestniczyć w przygotowanym specjalnie dla nich programie szkoleniowym EPO (nazwa EPO to skrót od słów ekonomia, prawo i obsługa klienta). Podczas prowadzonego przez specjalistów firmy HERZ cyklu szkoleń EPO instalatorzy pozyskiwali wiedzę, w jaki sposób zabezpieczać własne interesy od strony finansowej i prawnej, a także jak pozyskiwać nowych klientów w oparciu o reguły marketingu relacji. Od początku istnienia programu KDF+ firma HERZ prowadzi również specjalnie dedykowane jego uczestnikom szkolenia techniczne (teoretyczne i praktyczne), mające na celu systematyczne podnoszenie znajomości produktów i rozwiązań technicznych. Oprócz szkoleń każdy instalator należący do Klubu Dobrego Fachowca po-\nsiada specjalne przywileje i uprawnienia. Jednym z najważniejszych przywilejów dostępnych dla uczestników programu jest 10-letni okres gwarancyjny, jakim firma Herz obejmuje wszystkie swoje produkty wykorzystane w wykonywanych przez nich instalacjach (standardowo produkty marki HERZ objęte są 5-letnią gwarancją). Dla klubowiczów organizowane są również specjalne promocje, prezentacje, konkursy oraz krajowe i zagraniczne spotkania integracyjne. Pełny komfort, przy równoczesnym ograniczeniu zużycia energii, zapewnić mogą wyłącznie systemy markowych producentów instalowane przez doświadczonych wykonawców. Dokładnie o takim idealnym połączeniu możemy mówić w przypadku systemów firmy Herz, instalowanych przez profesjonalnych wykonawców uczestników programu HERZ-KDF+.\nFot. 2. Karta KDF-HERZ. Od 15 lat instalatorzy HERZKDF+ zapewniają profesjonalne wykonawstwo instalacji sanitarnych i grzewczych na terenie całej Polski, systematycznie poszerzając grono usatysfakcjonowanych użytkowników produktów marki HERZ. l\nPompowanie skroplin Wszyscy wiemy, jak wiele problemów może sprawiać kondensat powstały podczas pracy kotła kondensacyjnego, zwłaszcza jeżeli instalacja kanalizacyjna znajduje się powyżej kotłowni. Również odprowadzenie kondensatu do przydomowych oczyszczalni ścieków nie jest dla nich obojętne. Francuska firma SFA proponuje 5 modeli urządzeń odpowiedzialnych za przepompowywanie skroplin. Są to: Sanicondens MINI, PLUS, PRO, BEST oraz neutralizator skroplin Sanineutral. Pompy Sanicondens MINI, PLUS, PRO i BEST pozwalają na bardzo proste i szybkie podłączenie do kotłów kondensacyjnych. Dzięki nim nie ma problemu z kondensatem powstającym\ncyjne. O ile zamiana samego kotła nie jest niczym skomplikowanym, to problemy napotykamy w momencie pracy urządzenia, które generuje kondensat. Urządzenia Sanicondens rozwiązują te problemy, pozwalając na przetłoczenie kondensatu cienkimi rurkami zarówno w pionie, jak i poziomie do oddalonych pionów kanalizacyjnych, i zapewniają prawidłowe funkcjonowanie urządzeń bez kosz-\nw wyniku pracy kotła. Zdarza się, że piony kanalizacyjne oddalone są od kotła i odprowadzenie skroplin w sposób grawitacyjny nie jest możliwy. Częstym przypadkiem jest instalacja kotła w piwnicy, a instalacja wod.-kan. znajduje się powyżej kotła, wówczas urządzenia z serii Sanicondens są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania kotłowni. Rozwój techniki kondensacyjnej spowodował, że wielu inwestorów modernizuje swoje dotychczasowe kotłownie, instalując kotły kondensa-\ntownych i pracochłonnych prac adaptacyjnych. Ma to ogromne znaczenie dla inwestora, gdyż w sposób prosty, tani i mało inwazyjny pozwala na modernizację istniejącej kotłowni. Sanicondens MINI jest najmniejszym urządzeniem, które przepompowuje skropliny do wys. 2 m i na odległość do 20 m, o mocy 35 W. Sanicondens PLUS - większe i mocniejsze urządzenie o mocy 60 W pozwala na przetłaczanie kondensatu: 4,5 m w górę i do 50 m w poziomie. Można pod-\nłączyć do niego alarm (dźwiękowy lub wizualny). Sanicondens PRO to nowość w ofercie, jest to urządzenie o nowej konstrukcji i ze zwiększonym zbiornikiem na kondensat do 2 l, parametry tłoczenia są takie, jak w przypadku PLUS, wydajność to 345 l/h. Sanicondens BEST jest to pompa zaopatrzona w neutralizator skroplin, jej moc wynosi 60 W. Przetłacza skropliny do 4,5 m w pionie i do 50 m w poziomie. Dzięki 4 wejściom przystosowuje się do każdego typu instalacji. Dodatkowy kabel umożliwia dołączenie urządzenia sygnalizującego awarię (np. żarówka, syrena, dzwonek 220 V). Pompa Sanicondens BEST składa się z pompy Sanicondens PLUS i pojemnika neutralizującego wypełnionego granulkami. Kwaśny kondensat przechodzi przez czynnik zobojętniający (węglan wapnia i magnezu), gdzie dalej tłoczony jest z neutralnym pH. Sanineutral przeznaczony jest do neutralizacji kondensatu z kotłów kondensacyjnych. Produkt ten służy do eliminacji kwaśnego kondensatu przed jego odprowadzeniem do kanalizacji, szamba lub oczyszczalni ścieków. Działa na zasadzie grawitacyjnego przepuszczenia kondensatu przez złoże neutralizujące bez użycia pompy. Może być stosowane razem z pompami Sanicondens MINI, PLUS I PRO. Wszystkie urządzenia produkowane są w naszych fabrykach na terenie Francji, co gwarantuje najwyższą jakość potwierdzoną przez ISO 9001 AFAQ. Posiadamy sieć 55 punktów serwisowych rozmieszczonych na terenie całego kraju. Więcej informacji na stronie internetowej. l\nZima tuż, tuż, więc w KAN-ie już „grzejemy” z nowościami!\nPod choinkę - pierścienie Zima tuż, tuż dlatego w systemie KAN-therm zaczęliśmy „grzać”, ale w nieco innym tego słowa znaczeniu. Przyśpieszamy z rozwojem swoich produktów oraz urozmaiceniem oferty... l\nSystem KAN-therm Push Kluczową zmianą są nowe nasuwane pierścienie Push wykonane z tworzywa PVDF. Nowe pierścienie dostępne są w zakresie średnic 14-32 mm. Dzięki temu montaż rur PE-Xc i PE-RT z kształtkami typu Push możliwy będzie w dwóch wariantach: ze starym mosiężnym pierścieniem nasuwanym lub nowym tworzywowym pierścieniem PVDF (średnica 12 x 2 mm pozostaje bez zmian - montaż tylko z pierścieniem mosiężnym). Kolejną nowością, tym razem w podejściu do samej techniki montażu Systemu KAN-therm Push oraz KANtherm Push Platinum, jest uproszczenie zasad łączenia średnicy 32 mm. Co się zmieniło? W przypadku kształtek PPSU o średnicy 32 mm do chwili obecnej dla wykonania połączenia zalecane było stosowanie od strony kształtki wkładu niklowanego do średnicy 25 mm dla łączników mosiężnych, zaś od strony pierścienia używano samych szczęk praski. W celu uproszczenia procesu montażu Systemu KAN-therm Push i Push Platinum oficjalnie rezygnujemy z tej zasady. Oznacza to, że kształtki PUSH w wersji PPSU, w średnicy 32 mm, będą montowane samymi szczękami zaciskarki, bez jakichkolwiek dodatkowych wkładów. Kształtki PPSU 32 mm należy obecnie montować z zachowaniem tych samych zasad jak kształtki mosiężne 32 mm. l System KAN-therm Push Platinum Wyżej opisana zmiana w zasadach montażu kształtek PPSU o średnicy 32 mm dotyczy również Systemu KANtherm Push Platinum. Nowy, tworzywowy, nasuwany pierścień typu Push\nwprowadzamy także do oferty Systemu KAN-therm Push Platinum. Zmianie ulega sposób konfiguracji połączenia kształtki Push z rurą wielowarstwową PE-Xc/Al/PE-HD Platinum do takiego połączenia, w całym zakresie średnic 14-32 mm, dopuszczone będzie stosowanie tylko i wyłącznie nowych tworzywowych pierścieni nasuwanych. Wykonując połączenie w Systemie KAN-therm Push Platinum, dozwolone będzie stosowanie tylko (!) pierścieni tworzywowych. Kolejną istotną zmianą w ofercie Systemu KAN-therm Push Platinum jest wprowadzenie nowej rury o rzeczywistej średnicy 18 x 2,5. Automatycznie wymusiło to wprowadzenie do oferty\nnowych, mosiężnych złączy skręcanych predysponowanych do rzeczywistej średnicy 18 x 2,5. Zwieńczeniem optymalizacji Systemu KAN-therm Push Platinum jest wprowadzenie do oferty nowych głowic rozpierających Platinum „NA RAZ”. Zmiana dotyczy całego zakresu średnic, tj. 14-32 mm. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że stare głowice Platinum (do montażu na trzy), w przypadku średnicy 18 mm, nie mogą być stosowane zamiennie z wersją nową „NA RAZ”.\nl System KAN-therm Press LBP, System KAN-therm Steel & Inox Kompaktowa, wydajna, efektywna - tak w trzech słowach opisać można nową zaciskarkę ACO102, znanej renomowanej firmy Novopress. Nowa zaciskarka godnie zastąpiła starą wersję zaciskarki „mini” AFP101. Jest jeszcze mniejsza i bardziej poręczna, a dzięki 2-częściowej obudowie bardziej ergonomiczna. Zaciskarka ACO102 jest kompatybilna ze wszystkimi szczękami zaciskowymi PB1 firmy Novopress. Do oferty Systemu KAN-therm wprowadzono trzy wersje kompletów powyższego urządzenia. l System KAN-therm Ogrzewanie Podłogowe Główna zmiana w ofercie ogrzewania podłogowego dotyczy izolacji termicznych Systemu KAN-therm Profil. Dotychczasowe wykonania płyt styropianowych Profil 1 i Profil 2 oraz samej folii Profil 3 zostały zastąpione ich zmodernizowaną wersją. Nowa wersja izolacji termicznej dostępna jest także dla styropianów Profil 4 - z wypustkami, bez folii (tworzywowej nakładki). Kolejny nowy element w ofercie to efekt rozwoju Systemu KAN-therm Tacker, systemu instalacyjnego umożliwiającego montaż instalacji ogrzewania podłogowego metodą mokrą.\nModułowe zbiorniki na wodę pitną/ppoż. klasy Premium\nWewnętrzne zbiorniki „szyte na miarę” W wielu nowych, jak i istniejących budynkach w celu zagwarantowania właściwego zasilania instalacji przeciwpożarowych czy też zapasu wody pitnej/bytowej niezwykle przydatne okazują się zbiorniki MultiPower producenta AMARGO®. Znajdują one także zastosowanie jako zbiorniki wody deszczowej, technologicznej, uzdatnionej oraz jako elementy systemów pomp ciepła (odzysk energii ze ścieków) lub zagospodarowania wody szarej. Wykonane z najnowszego typu tworzywa MultiPower zbiorniki AMARGTank® posiadają szereg zalet: lekka modułowa konstrukcja, łatwość montażu nawet w najbardziej trudno dostępnych miejscach i pomieszczeniach budynków, wytrzymałość statyczna, pełna odporność na korozję (brak metalu), odporność na zużycie, niewielki ciężar, szybki montaż, łatwość zmiany konfiguracji, bardzo dobra izolacyjność, minimalizacja efektu rozwoju bakterii le-\nrunków zabudowy. Są to więc zbiorniki „szyte na miarę”. Proces podjęcia współpracy poparty jest wnikliwą analizą lub nawet wizją lokalną, określeniem potrzeb w zakresie pojemności czynnej zbiornika, wymaganej wydajności i ciśnienia instalacji - po to, by faktycznie zapewnić pełen komfort i bezpieczeństwo finalnemu użytkownikowi. Mowa tutaj o dwóch głównych grupach odbiorców i przeznaczeniach zbiorników MultiPower. Są to zbiorniki 12-godzinnego za-\ntakiego rozwiązania. Nie ma wówczas potrzeby kucia ścian i burzenia zbiorniki budowane są bez jakiejkolwiek ingerencji w konstrukcję budynku, bez zniszczeń, hałasu i brudnych prac. Oszczędzamy i czas, i koszty! Na miejsce montażu wnoszone są tylko elementy składowe, które są trwale spawane rodzimym tworzywem. Mało tego - modułowość płyt AMARGPanel i łatwość obróbki daje nieograniczone możliwości dopasowania kształtu, wymiarów, króćców do pomieszczenia/lokalizacji. Nie bez powodu mówimy, że zbiorniki AMARGTank są „szyte na miarę”. Na zakończenie montowane są niezbędne króćce, elementy sterowania i AKPiA. Całość prac - łącznie z dostawą i instalacją zaworów pływakowych, sond pomiarowych, a także podpięciem instalacji - może być wykonana przez doświadczone ekipy monterskie AMARGO®. Dla potwierdzenia fachowości, doświadczenia i referencji możemy dodać, iż dostarczamy ponad 800 zbiorników rocznie!\ngionella, wysoka odporność chemiczna, łatwość w utrzymaniu czystości, odporność na mikroorganizmy i grzyby, odporność na warunki otoczenia i niskie temperatury.\nMożliwe rozwiązania Firma AMARGO®, wychodząc naprzeciw potrzebom rynku, a przede wszystkim klientów i projektantów, rozbudowała dział Doradztwa Technicznego i Produkcji, zwiększając zatrudnienie ponad dwukrotnie w ciągu roku. Dzięki temu jest w stanie zaoferować wręcz ekspresową produkcję, prefabrykację, dostawę i montaż zbiornika do każdych wastrony sponsorowane\npasu wody pitnej/bytowej dla placówek typu sanatoria, domy pomocy społecznej, szpitale, restauracje, hotele, akademiki. Drugi rodzaj zbiorników to zapasowe źródło wody do celów prowadzenia akcji gaśniczych. Zbiorniki połączone są z zestawem pompowym, tak by zapewnić wymagane ciśnienie i wydajność najdalej położonego hydrantu. W zależności od potrzeb i sytuacji współpracujemy z Zewnętrznymi Biurami Projektów lub sami wykonujemy własne opracowania. AMARGTank® mogą być wykonane jako gotowe zbiorniki w zakładzie produkcyjnym lub można je zmontować na miejscu. Jest to istotna zaleta\nWszystkie materiały spełniają najwyższe standardy jakości. Posiadamy atesty PZH, dopuszczenia i uprawnienia Instytutu Spawalnictwa Tworzyw oraz Dozoru Technicznego możecie być Państwo zatem pewni najwyższej jakości AMARGTank! Więcej danych udostępniamy na www.amargo.pl i przesyłamy po kontakcie z naszym biurem. Zapraszamy do współpracy firmy projektowe, wykonawców, jak i wspólnoty mieszkaniowe, zarządców nieruchomości. l\nmgr inż. Szczepan Gorbacz www.amargo.pl\nSterowanie c.o. (2)\nTermostaty pokojowe Dodatkowym wyposażeniem kotłów centralnego ogrzewania do sterowania ich pracą na rzecz obiegów grzewczych są termostaty pokojowe i regulatory pokojowe. Urządzenia te, w porównaniu do termostatów kotła, mają za zadanie optymalizować pracę kotłów c.o. zarówno pod względem kosztów eksploatacji, jak i komfortu cieplnego, a także wygody użytkowników. Termostaty pokojowe i regulatory pokojowe należą do najprostszych i najtańszych sterowników zewnętrznych, jakie stosuje się do regulacji kotła zasilającego czynnikiem grzewczym instalacje centralnego ogrzewania, i cieszą się zasłużenie dużą popularnością. Podobnie jak termostaty kotła wykorzystuje się je w instalacjach jednobiegowych, grzejnikowych lub podłogowych. W innych krajach (np. Wielka Brytania) stosuje się tanie termostaty pokojowe do wielobiegowych instalacji c.o. Zapewniają one uzyskanie różnych temperatur w pomieszczeniach, zgodnie z wymaganiami użytkowników, bez konieczności korekty temperatur głowicami termostatycznymi na grzejnikach. Ten sposób regulacji kotła c.o. instalacjami wielobiegowymi jest bardziej wskazany w krajach o ciepłym lub umiarkowanym klimacie, takich jak Hiszpania, Włochy czy Wielka Brytania, gdzie zimą nie dochodzi do dużych spadków temperatury zewnętrznej w dłuższych okresach. Na polskim rynku istnieje ogromny wybór termostatów i regulatorów po-\nFot. 1. Klasyczny termostat pokojowy, przewodowy (z arch. firmy Purmo).\nkojowych. Występuje też pewne zamieszanie w nazewnictwie. Regulatory pokojowe nazywa się często termostatami i odwrotnie. Różnią się one znacznie budową i swoimi możliwościami regulacyjnymi. Termostaty pokojowe należą do urządzeń uniwersalnych, mogą współpracować z kotłami różnych producentów. Przy doborze termostatu należy zwrócić uwagę, do jakiego napięcia elektrycznego jest on przystosowany i pod tym względem odpowiednio dopasować go do warunków współpracy z kotłem c.o. W większości termostaty i kotły przystosowane są do elektrycznego napięcia zasilania 230 V.\nJak to działa? Termostat pokojowy jest urządzeniem, które działa na zasadzie dwustawnej: włączył - wyłączył. Bodźcem zadziałania termostatu (w każdą stronę) jest temperatura pomieszczenia, w którym się znajduje. Przy spadku temperatury pomieszczenia, w porównaniu do temperatury żądanej, termostat\nFot. 2. Termostat pokojowy, bezprzewodowy (z arch. firmy Euroster).\nwłączy kocioł. Przy osiągnięciu żądanej temperatury - wyłączy. Podobnie jak w przypadku termostatu kotła włączenie i wyłączenie pracy kotła przez termostat pokojowy realizowane jest z określoną fabrycznie histerezą temperatury. Tu jednak ta histereza różni się znacznie od histerezy termostatu kotła i wynosi zwykle np. ±0,1°C, ±0,3°C, ±0,5°C, maksymalnie ±1,0°C, i jest ustawiana fabrycznie, najczęściej bez możliwości zmian. Najnowsze termostaty pokojowe mają dwie wartości histerezy do wyboru, np. ±0,2°C i ±0,4°C. Co ona oznacza? Przykład: Gdy na termostacie o histerezie ±0,3°C została ustawiona temperatura pomieszczenia 20°C, kocioł zostanie włączony, gdy temperatura pomieszczenia będzie poniżej 19,7°C (20-0,3°C) i wyłączony, gdy temperatura osiągnie wartość 20,3°C (20 + 0,3°C). Na wykresie przedstawiono graficzny przebieg temperatury pomieszczenia i okresy pracy kotła c.o. (rys.) Przy wyborze termostatu pokojowego warto zwrócić uwagę na ten parametr. Decyduje on bowiem, z jednej strony, o komforcie cieplnym, z drugiej o kosztach ogrzewania. Im mniejsza histereza, tym wyższy komfort ciepła, co oznacza występowanie mniejszych wahań temperatury pomieszczenia. Jednocześnie jednak wyższe będzie zużycie paliwa ze względu na częstsze włączanie się kotła. Wartość histerezy powinna być taka, aby użytkownik nie odczuwał wahań temperatury pomieszczenia. Tak bywa, gdy różnice temperatury pomieszczenia nie przekraczają 1°C. Optymalna histereza zawiera się w zakresie: ±0,3 ÷ ±0,5°C. Termostat pokojowy łączony jest z kotłem przewodem dwużyłowym do fabrycznie przygotowanego gniazda w kotle. Jego zastosowanie w nowym budynku wymaga wcześniejszego przygotowania przewodu poprowadzonego pod tynkiem od miejsca ulokowania termostatu do kotła. W istniejących już www.instalator.pl\ntermostatu przewodowego i radiowego podają przygotowane przez producenta instrukcje montażu lub obsługi. Lokalizacja termostatu pokojowego jest istotna z punktu widzenia temperatury pomieszczenia i komfortu cieplnego użytkownika, ponieważ termostat pokojowy będzie zapewniał ustawioną temperaturę tylko tego pomieszczenia, w którym się znajduje, o ile będzie prawidłowo umiejscowiony.\nZyski Rys. Histereza temperatury pomieszczenia 20 ± 0,3°C regulowana termostatem pokojowym w trybie dwustawnym i okresy pracy palnika. budynkach konieczne będzie prowadzenie przewodu po wierzchu ścian lub wkuwania go w mur dla uniknięcia szpecącego widoku. Klasyczny termostat pokojowy pokazano na fot. 1. Innym, nieco droższym rozwiązaniem jest zastosowanie termostatu bezprzewodowego (radiowego), który składa się z dwóch części (fot. 2). Jedna z nich jest podłączona do kotła przewodem i powinna znajdować się w jego pobliżu, druga (wolna i zasilana baterią) z pokrętłem regulacyjnym w pomieszczeniu, gdzie powinna być żądana temperatura. Termostat bezprzewodowy nie jest „przywiązany” do jednego pomieszczenia, jak to jest w przypadku termostatu przewodowego, i może być przenoszony, w zależności od potrzeb użytkownika, do różnych pomieszczeń.\nZalety dla użytkownika W przeciwieństwie do termostatu kotła, który był opisany w części pierwszej artykułu („Magazyn Instalatora” 11/2016), termostaty pokojowe, przewodowe i radiowe mają tę zaletę, że nie wymagają od użytkownika bezpośredniego kontaktu z kotłem c.o. w celu regulacji temperatury pomieszczeń. Tę wygodę odczuwa się nawet wówczas, gdy kocioł jest blisko pomieszczenia przebywania użytkownika. Termostat pokojowy może być zainstalowany w dowolnym miejscu w pomieszczeniach mieszkalnych. Zwykle montuje się go tam, gdzie mieszkańcy najczęściej przebywają. Jest nim duży pokój lub - według obecnej nomenklatury - salon. Dokładne warunki umieszczenia\nPoprzez zastosowanie termostatu pokojowego istnieje również możliwość zmniejszenia kosztów eksploatacji, kosztów ogrzewania. Termostat pokojowy będzie uruchamiał kocioł tylko w okresach, gdy wymagać będzie tego temperatura pomieszczenia, w którym jest on zainstalowany. W pozostałych pomieszczeniach temperatura będzie regulowana tylko poprzez odpowiednie ustawienie głowic termostatycznych na grzejnikach, nastawy wstępne zaworów i położenie pokręteł głowic. Takie rozwiązanie uwzględnia zyski ciepła, np. od nasłonecznienia w ciągu dnia lub od zastosowania dodatkowych źródeł ciepła, jak kuchenka, żelazko itp., i nie dopuszcza zarówno do przegrzania pomieszczeń, jak i do zbytecznego zużycia paliwa. W kolejnym odcinku będę kontynuował tę tematykę. dr inż. Jan Siedlaczek\nKonkurs z: Jaki jest czas bezpłatnej opieki serwisu Wilo w domu Klienta po zainstalowaniu pomporozdrabniacza Wilo-HiSewlift? Wybierz właściwą odpowiedź: A. 6 miesięcy. B. 12 miesięcy. C. 24 miesiące. Nagrodami, ufundowanymi, przez sponsora konkursu, firmę Wilo jest 6 czapek z kolekcji 4F. Rozwiązanie prosimy przesłać na adres naszej redakcji (stopka redakcyjna na s. 5) lub e-mail: konkurs@instalator.pl - do 20.01.2017 roku.\nCzynnik w zładzie W artykule przedstawię podstawowe informacje dotyczące parametrów wody w instalacji grzewczej. Do budowy instalacji grzewczej stosuje się szereg materiałów, które mogą na siebie bezpośrednio oddziaływać, dlatego należy instalację w odpowiedni sposób zabezpieczyć przez indywidualne przygotowanie czynnika krążącego w zładzie. Wybór źródła ciepła dla budynku jest warunkiem zapewnienia komfortu cieplnego dla użytkowników. Do najbardziej popularnych stosowanych obecnie źródeł ciepła należą zarówno gazowe kotły kondensacyjne wiszące, jak i pompy ciepła powietrze/woda i solanka/woda. Każde z tych urządzeń potrafi w efektywny sposób pokryć zapotrzebowanie na energię cieplną oraz ciepłą wodę użytkową. Koszty przygotowania ciepła nie zależą tylko od zastosowanego źródła ciepła, chociaż oczywiście pompa ciepła może przygotowywać ciepło nawet 3-4 razy taniej niż kondensacyjny kocioł gazowy, ale także od wykonanej instalacji grzewczej. Dlatego też bardzo ważne jest podejście do tematu instalacji grzewczej jako całości, co oznacza, że źródło ciepła, instalacja rozprowadzająca, odbiorniki (grzejniki lub ogrzewanie płaszczyznowe), a także medium grzewcze, którym najczęściej jest woda, muszą ze sobą współgrać.\nWoda wodzie nierówna… Do napełniania zładu producenci branży grzewczej zalecają stosowanie\nwody o jakości wody pitnej, jednakże co raz częściej pojawiają się wymogi dotyczące szczegółowych parametrów wody, którą należy napełnić układ. Co może spowodować woda złej jakości? W wodnych instalacjach grzewczych mogą pojawić się różnego rodzaju ogniska korozji powodujące rozszczelnienie instalacji, jak również osady, które skutecznie zablokują przekazywanie ciepła w układzie, a co za tym idzie podniosą koszty eksploatacji. Wyróżnić możemy dwa podstawowe czynniki wpływające na pojawienie się korozji w instalacji grzewczej: dostęp wolnego tlenu oraz różne rodzaje zastosowanych materiałów.\nDostęp tlenu Pierwszy z nich może być spowodowany zastosowaniem tzw. układu otwartego, jak to miało miejsce w przypadku kotłów na paliwo stałe starego typu, które wymagały wyposażenia instalacji w przelewowe naczynie wyrównawcze. Takie rozwiązanie powodowało ciągły dostęp tlenu do instalacji centralnego ogrzewania, a co za tym idzie - zwiększony proces korozji (utleniania) ma-\nteriałów instalacji. Obecnie projektowane i budowane instalacje grzewcze powinny być układami zamkniętymi zabezpieczonymi w układy stabilizujące ciśnienie w instalacji. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem zabezpieczenia przed nadmiernym wzrostem ciśnienia jest wyposażenie instalacji w zawór bezpieczeństwa oraz przeponowe naczynie wzbiorcze, które składa się z komory cieczowej, w której znajduje się woda, oraz komory gazowej wypełnionej azotem. W stanie fabrycznym ciśnienie azotu wynosi ok. 1 bara. Przyjmuje się, że pojemność naczynia przeponowego nie powinna być mniejsza niż 10% procent pojemności zładu. Podczas pracy instalacji woda zwiększa swoją objętość o ok. 2-5% przy zmianie temperatury z 20-70°C, który to wzrost ciśnienia kompensowany jest w naczyniu przeponowym poprzez sprężenie (ściśnięcie) gazu w komorze gazowej. Prawidłowe działanie naczynia przeponowego uzależnione jest od ustawienia ciśnienia poduszki gazowej, które zależy od ciśnienia pracy w instalacji grzewczej. Nadciśnieniowa instalacja oznacza, że w najwyższym punkcie utrzymywane jest ciśnienie wyższe od ciśnienia atmosferycznego, dzięki temu instalacja nie będzie się zapowietrzała. Ustawiając ciśnienie poduszki gazowej w przeponowym naczyniu wzbiorczym, przyjmuje się ciśnienie o 0,2 bara poniżej ciśnienia pracy instalacji. Dla każdej instalacji grzewczej należy indywidualnie nastawić ciśnienie w instalacji grzewczej, jak również ciśnienie wstępne poduszki powietrznej. Po napełnieniu instalacji grzewczej cząsteczki tlenu reagują z materiałami w instalacji. Charakterystyczne czarne zabarwienie wody po pewnym okresie pracy układu oznacza, że wszystkie cząsteczki przereagowały i w wodzie nie powinien już znajdować się „wolny tlen”. Korozja również może być spowodowana zastosowaniem do budowy instalacji różnych rodzajów materiałów, www.instalator.pl\nMagazyn Instalatora 12/2016M