Ponadczasowe znaczenie papieskiej wizji wychowania - Alina Rynio - Portal OPOKA\nObiektywna wartość pedagogicznego przesłania Jana Pawła II\nPonadczasowe znaczenie papieskiej wizji wychowania\nZnaczenie tej, jakże czytelnej i posiadającej moc przekonywania współczesnych, wizji, jest wielorakie i trudno je przecenić. Papieska koncepcja wychowania wychodząc z "antropologii adekwatnej", będąc otwartą na prawdę każdego ludzkiego "ja" istniejącego w określonym miejscu i czasie, jako bazę wyjściową przyjmuje to, kim jest człowiek i jakie są jego predyspozycje i przypadłości. Bazując na naturze i doświadczeniu, wprowadza w to, co prawdziwe zawsze, wszędzie i dla każdego. Komunikując z przeszłością przeżywaną w teraźniejszości, uczy rozeznawać wszystko i zachowywać jedynie to, co szlachetne. Zwraca uwagę na potrzebę i świadomość celu, do którego człowiek zmierza oraz na okoliczności życia, poprzez które jest wychowywany. Okolicznościami tymi są m.in.: miłość do samego siebie, do drugiego człowieka, do świata i tradycji, odkrywanie piękna przyrody, doznania estetyczne, odkrycie wartości cierpienia. Stanowiąje także: poznanie jako sposób wyrażania potrzeby rozumu, spotkanie w prawdzie z samym sobą, spotkania z ludźmi, z przyrodą, z kulturą, środowiska wychowujące, takie jak dom, szkoła, grupa rówieśnicza, Kościół, naród, ruchy czy stowarzyszenia. Papieska wizja zwraca przy tym uwagę na elementy konstytuujące osobowość ochrzczonego, a w szczególności: miłość do prawdy, doświadczenie żywej wiary, życie nadzieją w każdej okoliczności, przynależność i współdzielenie potrzeb, gotowość do przemiany, ofiary i wyrzeczenia, uczenie się postawy korygowania, przebaczania i akceptowania drugiego w jego inności, jak również świadomość misji i konieczność właściwie pojętej pracy ascetycznej. Jan Paweł II widział potrzebę wspomagania procesu wychowawczego opartego na zasadzie komunii i współpracy wszystkich członków poprzez formację chrześcijańską w wymiarze ludzkim i duchowym. Przestrzegał przed pokusą zwątpienia w wartość dobra trudno osiągalnego, przed pokusą zamknięcia się we własnym świecie i pokusą pogodzenia się z bylejakością. Przedstawił przy tym jasny plan wychowawczy oparty na Ewangelii. W planie tym nie ma miejsca na aktualne błędy zagrażające wychowaniu, natomiast są podstawy pod papieską "paedagogię perennis", w świetle której szczególnie ostro widać błędy współczesnych redukcjonistycznych teorii pedagogicznych. Jan Paweł II charakteryzując główne wymiary i płaszczyzny wychowania "ogarniającego wszystko" a zarazem otwartego na prawdę, religię i sens, przede wszystkim pragnął wyposażyć słuchających go w umiejętność odkrywania doświadczenia własnego człowieczeństwa i w solidną kulturę humanistyczną. Czynił to, stawiając szczególnie ludziom młodym wiele zadań związanych z ich wszechstronnym rozwojem osobowym i formacją uwzględniającą potencjał umysłu, woli i serca. W licznych spotkaniach z młodymi wskazywał na wielką godność człowieka, doświadczenie ludzkiej transcendencji, siłę płynącą z wiary i "prawdę o dobru". Ukazywał wartość spuścizny przeszłości, przybliżał treści wiary i wartości ewangeliczne.\nW analizowanym nauczaniu jest ewidentne, że wychowanie to ma wymiar tak indywidualny, jak i społeczny. Jest ono ludzkie, moralne, religijne, społeczne, kulturalne, obywatelskie, seksualne, chrześcijańskie, katolickie i ewangelizujące. Jest wychowaniem do dojrzałości w wierze i miłości. Ten ostatni wymiar wychowania jest bardzo istotny, ponieważ logika miłości jest silniejsza od prostej logiki sylogizmów, co dokumentują swoim życiem święci i błogosławieni. Ich życie dowodzi prawdy, że świętość nie jest abstrakcją, ale jest czymś atrakcyjnym i możliwym do realizacji już w tym życiu. Może też dlatego Jan Paweł II, któremu tak bardzo na sercu leżały sprawy kultury i wychowania, przykładał tak dużą wagę do beatyfikacji i kanonizacji osób atrakcyjnych pedagogicznie.\nKolejnym dowodem na ponadczasowy charakter znaczenia papieskiego przesłania pedagogicznego jest fakt, że budzi ono z uśpienia moralnego, wymaga konsekwencji w myśleniu i opowiedzenia się za prawdą, miłością i wartością ludzkiego doświadczenia w jego różnych wymiarach. Każe ono bez wyjątku kochać każdego człowieka, a w szczególności tego, który błądzi i potrzebuje Bożego miłosierdzia. Co więcej, papieska pedagogia będąc pedagogią nadziei i uczestnictwa, preferuje wychowanie "do" - odpowiada na katechizmowe pytanie: "w jakim celu żyjemy na tym świecie?". Odpowiednio przedstawia przeszłość. Uczy konstruktywnego przeżywania teraźniejszości i postawy krytycznej wobec całej zastanej rzeczywistości. Szukając prawdy i akceptując autorytet, wskazuje na Jezusa Chrystusa, jako na brata i przyjaciela. Wychowuje serce człowieka zgodnie z Bożym zamysłem pozwala pokonać słabość, lęk i zniechęcenie i wypłynąć na głębię miłości, nie zapomnieć, że "kropla świętości więcej znaczy niż ocean geniuszu"30. Stąd tak ważne jest w niej określenie podmiotowych celów wychowania, poszukiwanie wzorów wartości i sensu życia, przy założeniu, że człowiek jest osobą, której wartość objawia się w czynie, dzięki któremu człowiek angażuje się we własne człowieczeństwo, wchodzi w relacje z innymi i działa na rzecz dobra wspólnego.\nMając za sobą interesujące badania w zakresie próby odczytania integralnego wychowania w myśli Jana Pawła II31, w niniejszym opracowaniu świadomie się ograniczyłam do przywołania zaledwie kilku argumentów potwierdzających jego obiektywną wartość i atrakcyjność. Wydaje się, że zaprezentowane źródła i przejawy ponadczasowej aktualności papieskiej wizji wychowania dostatecznie odsłaniają jej integralne ujęcie. Widać je przede wszystkim w przyjmowanej przez papieża i przenikniętej wiarą, antropologicznej refleksji nad człowiekiem. W niej integralne widzenie człowieka warunkuje integralne wychowanie osoby.\nDokonane analizy potwierdzają tezę, że papieska pedagogia zakłada "adekwatną antropologię" i otwarcie ludzkiego serca na prawdę w porządku obiektywnym, w tym na prawdę o Chrystusie, który jest "centrum wszechświata i historii" (RH 1) i fundamentem prawdy o człowieku.\nPapieska pedagogia mając swoje podstawy antropologiczne, jest atrakcyjna, gdyż pozwala na miarę współczesnych czasów wypracować całościową wizję wychowania człowieka. Wizja ta wprowadzając człowieka w przestrzeń całej prawdy o nim samym, nie "stawia Boga na ławie oskarżonych"32, a przez to przeciwstawia się kulturze zwątpienia, dehumanizacji, nihilizmu i egzystencjalnego cynizmu, a także aksjologicznego relatywizmu, synkretyzmu czy liberalizmu. W wizji tej nauka, technika i sztuka, pokój i sprawiedliwość, poznanie Boga i prawdziwa religia, natura i łaska, wiara, nadzieja i miłość, tradycja i współczesność nie wykluczają się wzajemnie, ale się dopełniają.\nŹródło ponadczasowej atrakcyjności papieskiego przesłania pedagogicznego zdaje się tkwić również w tym, że Ojciec Święty bazując na kompatybilności i kompletności obrazu człowieka pozwala każdemu na nowo przemyśleć złożoną kwestię wychowania i osobniczą historię kształtowania się osobowości ludzi nieprzeciętnych. Pozwala też z szacunkiem i zdumieniem pochylić się nad katolicką interpretacją wychowania i ludzkiego losu. Przesłanie to każe dostrzec nie tylko piękno ludzkich pragnień, poszukiwań, osiągnięć i oczekiwań, ale każe też zauważyć istniejący w każdym człowieku opór wobec prawdy. Opór ten niewątpliwie ma swoje źródło w grzechu pierworodnym, a jeszcze bardziej w tak ewidentnej dziś utracie poczucia grzechu. Widać ją w negowaniu wartości prawdy, dobra, tradycji, przynależności do Kościoła i przywiązaniu do własnych miar i mentalności świata, w którym się żyje. Dzisiejszy człowiek często ucieka od rzeczywistości, od historii, od obecności i siły słów, które oceniają wartość jego życia. Uciekając od osądu prawdy, zatrzymuje się często na uprzedzeniach, nihilizmie, instynktowności i braku odpowiedzialności w życiu rodzinnym i społecznym. Dlatego też papieskie przesłanie pedagogiczne jest szczególnie aktualne33. Wszak wskazuje ono na potrzebę przywrócenia należytego porządku ludzkiemu poznaniu i działaniu, także ludzkiej wierze. Wychowanie rozumiane jako proces "wzrastania w człowieczeństwie", realizujący się w oparciu o "prawdę o osobie", którą wychowawca powinien rozpoznać, a wychowanek przyjąć.\n31\tGounod. Cyt za: B. Biela, Wypłyń na głębię miłości, Katowice 2001, s. 7.\n32\tZob. A. Rynio, Integralne wychowanie w myśli Jana Pawła II, Lublin 2004.\n33\tZob. Stanley L. Jaki, Zbawca nauki, Poznań 1994.\n34 A. Rynio, Wokół Encykliki Fides et ratio. Refleksje pedagoga, w: Wychowanie chrześcijańskie a kultura, M. Nowak, T. Ożóg (red.), Lublin 2000, s. 143.\nKliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: wartości wspólnota podmiotowość wychowanie wierność Jan Paweł II godność mądrość Solidarność młodość wychowawca wychowanek teoria praktyka


Rodzaje obróbki metali nieżelaznych -\nObróbka metali nieżelaznych umożliwia tworzenie wielu ważnych elementów. To proces, który pozwala na zmianę kształtu obrabianego materiału dzięki oddzieleniu poszczególnych fragmentów lub wywarcie nacisku mechanicznego. Zachęcamy do zapoznania się z naszym artykułem, jeśli chcecie dowiedzieć się więcej na temat obróbki metali nieżelaznych.\nMetale nieżelazne podzielić można na dwie kategorie:\nmetale ciężkie – posiadające wysoki współczynnik topliwości, np. cyna, ołów, kadm, cynk oraz te trudno topliwe, takie jak kobalt, złoto, platyna, cyrkon albo bardzo ciężko topliwe – wolfram, tantal;\nmetale lekkie – łatwo topliwe (magnez, aluminium), trudno topliwe (tytan).\nNa czym polega obróbka metali nieżelaznych?\nObróbka metali może być realizowana na różne sposoby. Najczęściej wykorzystywane rodzaje obróbki metali to cięcie, gięcie, skrawanie, tłoczenie, walcowanie, prasowanie, a także cięcie plazmowe oraz kucie. Wykonywana jest również obróbka cieplna metali nieżelaznych. Interesującym sposobem obróbki mechanicznej jest skrawanie – zalicza się do niego frezowanie, szlifowanie, toczenie, a także wiercenie. Dzięki tym procesom materiał może zyskać zamierzony kształt i rozmiar.\nZ metali nieżelaznych wyprodukować można blachy, elementy przeznaczone do podłączeń elektrycznych, wykorzystuje się je również w medycynie – tworzy się z nich narzędzia stosowane w trakcie przeprowadzanych operacji. Metale nieżelazne są bardzo ważne w wielu gałęziach przemysłu. Ich unikatowe właściwości pozwalają na produkcję wielu istotnych elementów. Trudno dziś wyobrazić sobie niektóre z przedmiotów wykonane z metali innych niż nieżelazne. Przykładowo dzięki aluminium możemy otrzymać bardzo trwałe, a jednocześnie lekkie konstrukcje. To materiał stosowany m.in. do produkcji ram rowerów.\nJakiej obróbce można poddawać aluminium?\nAluminum to metal nieżelazny, którego używa się do produkcji różnego typu aparatury chemicznej, przewodów elektrycznych, a także do wyrobów codziennego użytku. Stosowany w przemyśle lotniczym, transporcie, budowie maszyn. Aluminium posiada niezwykłe właściwości. Jest plastyczne i dobrze przewodzi ciepło oraz prąd. Wytrzymałe na korozję, działanie wody, związki azotowe oraz kwasy organiczne.\nObróbka CNC aluminium jest możliwa, natomiast powinna być realizowana przez specjalistów posiadających profesjonalny park maszynowy. W trakcie obróbki aluminium trzeba schładzać, a jednocześnie kontrolować, by tworzące się wióry nie zblokowały narzędzia skrawającego. Z pomocą techniki CNC podczas skrawania aluminium, wykorzystuje się komputerowo sterowane narzędzia skrawające połączone z układem chłodzenia i spłukiwania wiórów.\nRL CNC – profesjonalna obróbka metali nieżelaznych\nRL CNC to narzędziownia z doświadczeniem, dla której dostarczanie wyrobów najwyższej jakości jest priorytetem. Warto skontaktować się z firmą, jeśli interesuje Cię profesjonalna obróbka metali. Nasz zespół cały czas się rozwija, by móc doskonalić swoje działania. Mamy świadomość, że rynek jest coraz bardziej wymagający, a my staramy się maksymalnie dostosować do potrzeb naszych klientów. Zapewniamy różnorodność obrabianych materiałów oraz usług.\nDo obszaru naszej działalności należy obróbka CNC, w tym frezowanie CNC. Nasz nowoczesny park maszynowy pozwala na tworzenie wytrzymałych oraz funkcjonalnych narzędzi.\nRL CNC > Blog > Rodzaje obróbki metali nieżelaznych


Earth Sciences in a Changing World - Oferta dydaktyczna UJ - Uniwersytet Jagielloński\nEarth Sciences in a Changing World/\nStudia Earth Sciences in a Changing World oferowane są na poziomie studiów licencjackich. Ich interdyscyplinarny program pozwala studentom i studentkom na spojrzenie z międzynarodowej, porównawczej perspektywy na współczesne systemy globalne. Misją studiów jest rozwijanie kreatywnego myślenia na temat złożonych, ogólnoświatowych problemów oraz wyposażenie studentów i studentek w narzędzia analityczne i kompetencje międzykulturowe kluczowe dla tego procesu. Głównym celem programu jest dostarczenie fundamentów wiedzy o geografii, geologii i antropogenicznych przekształceniach środowiska oraz o ich wpływie tak na życie społeczności lokalnych, jak i na zmiany o zasięgu globalnym. Studenci i studentki nabywają zdolność obserwacji i interpretacji zjawisk oraz prowadzenia podstawowych prac analitycznych, zarówno w pojedynkę, jak i pracując w zespole. Rozwijają zdolność adaptacji do zmieniającego się otoczenia społeczno-ekonomicznego, swoją obywatelską odpowiedzialność i niezależność.\nStudia to nie tylko nauka i uczestnictwo w wykładach lub ćwiczeniach, ale również okazja do rozwijania pasji i zainteresowań. Na Uniwersytecie Jagiellońskim działa prężnie wiele kół naukowych i organizacji studenckich, zarówno tych wydziałowych, jak i ogólnouniwersyteckich, które umożliwią aktywne spędzanie wolnego czasu, poszerzenie wiedzy, rozwijanie talentów, udział w ciekawych, nieszablonowych projektach, wyjazdy badawcze i integracyjne, uczestnictwo w konferencjach naukowych oraz poznanie nowych ludzi poza salą wykładową.\nAbsolwenci i absolwentki kierunku Earth Sciences in a Changing World są dobrze przygotowani w zakresie geografii i geologii, posiadają umiejętność identyfikacji i opisu zmian antropogenicznych zachodzących w środowisku, potrafią ocenić przyrodnicze, społeczne i ekonomiczne skutki zmian przyrodniczych i antropogenicznych w środowisku. Mają opanowane podstawowe metody zarządzania środowiskiem oraz zasady zrównoważonego rozwoju. Absolwenci i absolwentki potrafią samodzielnie obserwować, interpretować i przewidywać zjawiska, proponować właściwe rozwiązania oraz przygotowywać stosowne analizy.\nStudia prowadzone są na Wydziale Geografii i Geologii, który ma swoją siedzibę na Kampusie 600-lecia Odnowienia UJ położonym w dzielnicy Krakowa Ruczaj. Z pytaniami dotyczącymi studiów możesz się zwrócić tu:\nul. Gronostajowa 3a, p. 1.08


Europart: Robert Krawczyk nowym szefem -\nRobert Krawczyk (53) został z początkiem 2018 roku nowym Prezesem Zarządu EUROPART Polska. "Cieszę się, że w osobie Roberta Krawczyka pozyskaliśmy doświadczonego menedżera na potrzeby dalszego rozwoju naszej organizacji w Polsce" – mówi Andreas Rode, CEO EUROPART. Polska jest jednym z naszych najważniejszych rynków, który oferuje duży potencjał wzrostu". W P\nJesteś tutaj: Infobus / Producenci / Europart: Robert Krawczyk nowym szefem\nEuropart: Robert Krawczyk nowym szefem\nInfoBus.pl - Opublikowano: 05.02.2018 10:05:10\nRobert Krawczyk (53) został z początkiem 2018 roku nowym Prezesem Zarządu EUROPART Polska.\n"Cieszę się, że w osobie Roberta Krawczyka pozyskaliśmy doświadczonego menedżera na potrzeby dalszego rozwoju naszej organizacji w Polsce" – mówi Andreas Rode, CEO EUROPART. Polska jest jednym z naszych najważniejszych rynków, który oferuje duży potencjał wzrostu". W Polsce EUROPART posiada obecnie 26 oddziałów i w tym roku poszerzy swoją sieć sprzedaży o kolejne.\n"Funkcję w firmie EUROPART Polska objąłem kierując się przekonaniem, że branża dystrybutorów części zamiennych w Europie i w Polsce będzie rozwijać się w kolejnych latach równie dynamicznie jak do tej pory", mówi Robert Krawczyk. "Już w pierwszym miesiącu dostrzegłem, że klienci doceniają EUROPART nie tylko ze względu na szeroki asortyment części zamiennych producentów marek oryginalnych i marki EUROPART Premium Parts, ale przede wszystkim ze względu na profesjonalną obsługę przez doświadczonych sprzedawców. W oparciu o te wartości planuję budować przyszłość spółki i realizować cel, jakim jest osiągnięcie w 2020 roku pozycji jednego z trzech kluczowych dostawców części zamiennych w Polsce". Inwestycja w rozwój kompetencji pracowników, stałe poszerzanie oferty oraz powiększanie grona partnerów będzie oznaczała dla klientów zwiększenie dostępności, fachowe doradztwo oraz co najważniejsze – kompromis między wysoką jakością naszych produktów i optymalną ceną."


Lakier zaprawkowy, podkład lakierniczy Opel - OPEL Dixi-Car\nLakier zaprawkowy, podkład lakierniczy Opel\nZamów lakier do swojego Opla!\nKupujesz oryginalne oplowskie materiały lakiernicze!\nLakier zaprawkowy z pędzelkiem - Opel oryginał\nSam zamaluj rysy, czy odpryski lakieru w Twoim Oplu. Zrób to lakierem doskonale dopasowanym do koloru Twojego samochodu.\nLakier dwuskładnikowy, do konserwacji lakierów metalizowanych (w zestawie dwa sztyfty z pędzelkami: jeden z farbą i jeden z lakierem bezbarwnym do naniesienia na farbę) zdjęcie\nnr kat. 17 66 XX2\nLakier jednoskładnikowy, do konserwacji lakierów niemetalizowanych (w zestawie jeden sztyft z pędzelkiem i farbą) - zdjęcie\nnr kat. 67 72 XX1\nLakier zaprawkowy w aerozolu\nSam zamaluj większe otarcia w Twoim Oplu. Zrób to lakierem doskonale dopasowanym do koloru Twojego samochodu.\nlakier dwuskładnikowy do samochodów w kolorach metalik (w zestawie dwa aerozole po 150 ml każdy: farba i lakier bezbarwny do naniesienia po wyschnięciu farby)\nnr kat. 17 71 XX2\nlakier jednoskładnikowy do samochodów w kolorach niemetalizowanych (w zestawie jeden aerozol z farbą, pojemność 150 ml)\nnr kat. 17 71 XX1\nalbo dzwoń do nas po siatki do innych modeli!\nPodkład lakierniczy Opel (grunt, primer)\nPrzy lakierowaniu większych połaci wskazane jest użycie podkładu lakierniczego. Jest to szczególnie ważne w przypadku, gdy mamy odsłoniętą "gołą" blachę (widzimy metal), a już wręcz niezbędne, gdy w naprawianym miejscu była wcześniej rdza (którą przed lakierowaniem usuwamy papierem ściernym).\nKrótka instrukcja lakierowania:\nusuwamy rdzę (np. papierem ściernym)\nodtłuszczamy miejsce naprawy (np. benzyną ekstrakcyjną)\nnanosimy podkład lakierniczy, czekamy aż wyschnie\nnanosimy farbę, czekamy aż wyschnie\nnanosimy lakier bezbarwny (ten punkt dotyczy tylko lakierów metalizowanych)\npodkład lakierniczy w aerozolu, szary, 150 ml, nadaje się jako podkład pod wszystkie kolory Opla\nnr kat. 17 71 900


W pajęczej sieci: Murena #6: Krew bestii\nSzósty tom serii "Murena" można ogólnie określić mianem krwawej zemsty, choć ta towarzyszy nam od pierwszego albumu. Niemniej tutaj mamy do czynienia z zamknięciem kilku wątków fabularnych, jakie dotąd miały miejsce. Dotyczą głównie zamaskowanej zawodniczki z wyścigu rydwanów, która ośmieszyła Cesarza oraz kwestii ukochanej Lucjusza Mureny, młodej Akte. Jak zwykle Dufaux i Delaby mocno zmieniają scenariusz względem autentycznych wydarzeń jakie miały miejsce za rządów Nerona, co wypada na plus dla całej opowieści. Jednak najważniejsze jest to, że daje świetne podłoże do knucia nowych intryg przez bohaterów tej serii.\nPo wydarzeniach na torze wyścigowym dla rydwanów na murach Rzymu pojawia się coraz częściej napis "Pamiętaj o Brytaniku". Neron rozsierdzony tymi aktami zuchwałości nakazuje swemu gladiatorowi imieniem Massam, aby odnalazł sprawców tego czynu. Massam słynie z okrucieństwa i wszyscy wysoko urodzeni wiedzą, że jest on bestią słuchającą tylko i wyłącznie poleceń swego pana. Zaczyna się krwawy pościg za Balbą, byłym rywalem z areny, oraz zamaskowanej dziewczyny powożącej rydwan podczas zawodów, na których to pada podejrzenie. Tymczasem Lucjusz Murena stara się odszukać swoją ukochaną Akte, której w okrutny sposób pozbawił go Neron, wydając za ubogiego centuriona. Szybko się okaże, że jest to nie na rękę wielu osobom.\nJeśli idzie o warstwę fabularną to szósty tom ma dość dynamicznie napisaną akcję, co szczególnie widać w drugiej połowie albumu. Głównymi bohaterami tego rozdziału serii są Balba, były gladiator i niewolnik służący Brytanikowi, oraz Lucjusz Murena, czyli tytułowy bohater. Ich cele dość szybko się zbiegają, gdyż mają wspólnego wroga - Rzym. Pierwszy chce w końcu zemścić się na swym dawnym rywalu Massamie, będącym obecnie na służbie u Nerona. Jak łatwo się domyślić człowiek ten słynie z okrucieństwa i lubuje się w nim nie gorzej niż jego pan i ambitna żona Poppea Sabina. Plany Lucjusza są bardziej przyziemne, gdyż chce odnaleźć swą ukochaną Akte, byłą kochankę Nerona, którą Cesarz odtrącił po poznaniu swej obecnej żony. Gdy drogi obu mężczyzn się krzyżują, za sprawą tajemniczej kobiety, również mającej własne porachunki z Rzymem, akcja znacząco nabiera tempa.\nCo zaś się tyczy samego dworu Nerona, to można powiedzieć, że jest bez zmian. Każdy knuje, chce jak najwięcej władzy dla siebie i zawiązuje kruche sojusze oparte na złocie oraz sekretach, nie zaś zaufaniu. Jednak tym razem te rozgrywki nie są w centrum uwagi czytelnika, choć mają oczywiście olbrzymi wpływ na losy dwójki wcześniej wymienionych bohaterów. W pewnym sensie Poppea Sabina trochę stara się wypłynąć na pierwszy plan, ale finalnie pozostaje w tyle, co nie znaczy że jej działania przechodzą bez echa. Wręcz przeciwnie. Staja się motorem napędowym dla dalszych działań Lucjusza Mureny oraz Balby.\nGraficznie album ten trzyma poziom poprzedniego i muszę przyznać, że forma rysunku z drugiego cyklu o wiele bardziej przypadła mi do gustu, niż ta z pierwszych czterech albumów. Owszem, tamte prace również były fenomenalne, ale obecne jakoś lepiej oddają ducha Rzymu za czasów Nerona. Sporo robi kolorystyka za którą odpowiada Jeremy Petiqueux, który pracował również nad kolorami w piątym tomie. Udało mu się tchnąć w serię nowego ducha i chwałą mu za to. Finał szóstego tomu jest genialny, choć całkowicie rozmija się z prawdą historyczną. Jednak patrząc na fabułę "Mureny" to pasuje wręcz idealnie i lepszego nie można było opracować. Z chęcią zatem sięgnę po kolejny tom serii, która powoli zbliża się ku końcowi.\nEtykiety: Delaby, Dla dorosłych, Dramat, Dufaux, Historia, Komiks, Krew bestii, Murena, Taurus Media


Wulgarne teledyski tylko dla dorosłych. UK walczy z wyuzdaniem w Sieci | TopMejt\nDzieci i nastolatki są bombardowane nagością czy szeroko rozumianą erotyką. W dużej ilości klipów serwowanych przez ich muzycznych idoli zawarte są sceny przemocy i pijaństwa. Rodzice mają dość a członkowie British Board of Film Classification na naszych oczach „odkrywają Amerykę” i proponują idiotyczne rozwiązanie palącego problemu.\nNajpierw widzimy piękną, ubraną w przeźroczysty biustonosz blondynkę przechadzającą się po ekskluzywnym apartamencie. Kilka kadrów później ta sama bohaterka, już całkiem naga, jest brutalnie torturowana przez trzy kobiety. W tym – przez Rihannę, czyli jedną z najpopularniejszych piosenkarek, idolkę nastolatków i artystkę na nowo definiującą pojęcie sztuki. To właśnie do jej najnowszej piosenki („Bitch Better Have My Money”) powstał skandalizujący teledysk, zaczynający się od wyżej opisanych scen. Ale goły biust i tortury to dopiero przedsmak tego, co dzieje się później. Dalej jest jeszcze gorzej: dostajemy więcej nagości i przemocy, a akcja przenosi się między innymi na plan imprezy, której uczestniczki nie szczędzą sobie używek, w tym narkotyków.\nUdostępnione na oficjalnym kanale Rihanny video obejrzało blisko 40 milionów użytkowników serwisu YouTube. Pamiętając o tym, kto jest głównym targetem pochodzącej z Barbadosu gwiazdy – można założyć, że wśród widzów było wiele osób niepełnoletnich, które zignorowały ostrzeżenie wyświetlające się przed klipem (video jest dostępne tylko dla zalogowanych dorosłych) i szybko zmieniły ustawienia konta dodając sobie kilka lat potrzebnych do obejrzenia klipu.\nTo stary patent na który już dawno wpadła większość nawet najbardziej nierozgarniętych nastolatków. Gdyby nie potrafili oszukać „systemu” – kontrowersyjne teledyski innych artystów (np. Miley Cyrus bujającej się nago na tytułowej „Wrecking Ball”) nie uzyskałyby tak gigantycznej liczby wyświetleń.\nTo pewnie: dzieci i nastolatki są bombardowane nagością czy szeroko rozumianą erotyką. W dużej ilości klipów serwowanych przez ich muzycznych idoli zawarte są sceny przemocy czy pijaństwa. Rodzice mają dość. A członkowie British Board of Film Classification myślą, że odkryli Amerykę i proponują idiotyczne rozwiązanie palącego problemu.\nUK cenzuruje Internet? Nie, chodzi o klasyfikację\nJuż niedługo wszystkie klipy publikowane w Internecie mają być opiniowane przez specjalistów z British Board of Film Classification. Nie chodzi o cenzurę sensu stricto, ale o klasyfikację – taką, jaka jest stosowana w przypadku filmów.\nW zależności od ilości scen zawierających przemoc czy nagość każdy klip – przed umieszczeniem w Sieci – będzie oceniony jako dozwolony od 12, 15 i 18 lat.\nPlan British Board of Film Classification ucieszył rodziców brytyjskich dzieci i nastolatków, którzy już dawno zauważyli, że kontrowersyjne klipy są zbyt łatwo dostępne, a ich treść często przypomina fabułę filmów dla dorosłych odbiorców. 3/4 rodziców zapytanych przez badaczy zainteresowanych tematem chce, aby serwisy ułatwiały im kontrolowanie tego, co w Internecie oglądają ich dzieci. Opiekunowie boją się, że treści, z którymi stykają się ich pociechy są nieodpowiednie i mają na nie zły wpływ.\nLęk jest słuszny, bo ponad 60 procent ankietowanych nastolatków potwierdziło, że ich rodzice nie zaakceptowali by tego, co na co dzień oglądają w Internecie. Problem w tym, że propozycja British Board of Film Classification nie rozwiązuje tego problemu. Materiały w Sieci są publikowane z taką częstotliwością, że trudno nawet myśleć o sprawowaniu nad nimi kontroli. Poza tym – skoro większość dzieciaków bez problemu radzi sobie z omijaniem bardziej zaawansowanych blokad rodzicielskich czy obchodzeniem rozwiązań stosowanych przez serwis YouTube to – można założyć – niewielkie wrażenie zrobi na nich ostrzeżenie, że są za młodzi, żeby odtworzyć nowy, nasycony nagością i przemocą klip swojego idola.\nTagi:\tBritish Board of Film Classification, cenzura, dzieci, dzieci w UK, erotyka, internet, Miley Cyrus, młodzież, młodzież w UK, Rihanna, YouTube\nWystarczy szczypta charyzmy, brak skrupułów i talent do wciskania pseudomotywacyjnego kitu podszytego religią i już można zarabiać miliony. A dokładniej...


Miedź tanieje, a giełda w Chinach notuje drugi dzień odbicia - Money.pl\nStrona głównaGiełdaSurowceNotowania surowców onlineMiedź tanieje, a giełda w Chinach notuje drugi dzień odbicia\nKrach mocno oddziałuje również na cenę miedzi, która tanieje.\nGiełda w Shanghaiu odrabia straty po serii mocnych spadków zapoczątkowanych w połowie czerwca. Za nami druga sesja, podczas której główny indeks chińskiego rynku akcji zyskał ponad 5 procent. Krach mocno oddziałuje również na cenę miedzi.\nW ciągu ostatniego miesiąca z rachunków tamtejszych inwestorów zniknęły 3 biliony dolarów. Indeks Shanghai Composite stracił od początku czerwca około 20 procent swojej wartości. W reakcji na sytuację chińskie władze zawiesiły w weekend wprowadzanie akcji nowych spółek do obrotu giełdowego, a firmy brokerskie zobowiązały się skupować akcje.\nW środę Shanghai Composite odnotował wzrost blisko 6 procent, co było najlepszym wynikiem od połowy czerwca. Wzrosty nie są jednak spowodowane czynnikami fundamentalnymi. Cześć graczy stwierdziła prawdopodobnie, że mają aktualnie okazję kupić akcje bardzo tanio.\nZobacz, jak wyglądała czwartkowa sesja w Chinach\nKrach na chińskiej giełdzie mocno oddziałuje na cenę miedzi. Jej słabość rynek wiąże także z gospodarką, która jest jednym z największych konsumentów miedzi na świecie. Spodziewany mniejszy popyt na czerwony metal dołuje jego cenę.\nMiedź na giełdzie w Londynie tanieje. W dostawach trzymiesięcznych na LME zniżkuje ona o 0,7 proc. do 5.590 USD za tonę. W Nowym Jorku metal ten w dostawach na wrzesień tanieje o 0,3 proc. do 2,545 USD za funt., a na giełdzie metali w Szanghaju tona miedzi w dostawach na sierpień rośnie o 0,3 proc. do 40.600 juanów (6.539 USD).\n- Ceny metali pozostaną słabe jeszcze przez jakiś czas, ponieważ fizyczny popyt w Chinach rozczarowuje - ocenia Celia Wang z Tianjin Zhongwei Group.


Strach się bać. O horrorze w Świecie Mroku - POLTERGEIST\n» Almanach » Mistrz Gry » Strach się bać\n20 marca 2008\nO horrorze w Świecie Mroku\nAutor: Paweł 'Gerard Heime' Jasiński\nRedakcja: Joanna 'Ysabell' Filipczak\nIlustracje: Karolina 'karola-j' Jędryczka Marcin 'jakobordo' Horosz\nŚwiat Mroku wydaje się być doskonałym systemem do poprowadzenia horroru. Stylistyka podręcznika, ilustracje, zawarte w nim wstawki fabularne czy pomysły na przygody doskonale do tego nastrajają. Problem polega na tym, by ów nastrój i fajne inspiracje umieć zaprezentować na sesji. Jeśli jednak nie wiecie jak to zrobić, przeczytajcie poniższy artykuł. Słowo o horrorze Douglas Winter powiedział kiedyś, że horror to nie gatunek, to emocje. Definicja horroru (czy utworu grozy) jest przedmiotem kontrowersji, wydaje mi się jednak, że ta autorstwa amerykańskiego pisarza grozy jest najbliższa prawdzie. Nie ważne, czy nazwiemy to horrorem, czy grozą (ja będę używał obu pojęć zamiennie) – liczą się emocje, jakie się z nimi wiążą. Chodzi nie tylko o strach, ale i poczucie zagrożenia, bezsilność, obcowanie z nieznanym i niepojętym. To pierwsza wskazówka dla Narratora. Powinien się zastanowić, jakie emocje wzbudzają w jego graczach horrory i tym samym dążyć do wywołania tych uczuć. W starym Świecie Mroku pojawiło się takie hasło, jak personal horror (horror osobisty). Skupia się nie na tym, co dzieje się dookoła postaci, lecz na tym, co leży jej na duszy. Stara się wzbudzić w nas wewnętrzny niepokój. Rozterki wewnętrzne i tragiczne dylematy są stałym elementem personal horroru. Aby uzmysłowić sobie, jak działa horror osobisty, zadajmy sobie pytanie - wykonanie jakiej czynności sprawiłoby nam największą przykrość? Zdradzenie najbliższych? Konieczność dobicia rannej osoby? Te motywy bardzo często eksploatują normalne horrory, vide filmy o zombie, gdzie dylemat "aktu łaski" pojawia się bardzo często. "Personal horror" nabrał po części pejoratywnego znaczenia, był utożsamiany z "mroczniactwem" i "cierpieniem" na sesji. Do tego aspektu odnoszę się w swoim starym artykule. Tu tylko nadmienię, że dla mnie personal horror jest stałym elementem każdego horroru – straszenie odbiorców szkieletami wypadającymi z szafy w dzisiejszych czasach nie wystarczy. Na pewno nie na sesji Świata Mroku, gdzie odbiór bodźców jest ograniczony do tego, co jest w stanie zaprezentować Narrator, a gracze przecież i tak się tych szkieletów spodziewają. Aktorzy i ofiary Horror jest gatunkiem trudnym dla graczy, wymagającym pewnego rodzaju schizofrenii. Z jednej strony, to na nich wpływają emocje kumulujące się na sesji, to oni się boją, gdy Narrator opisuje, co wyłania się zza rogu… lecz z drugiej, siedzą sobie wygodnie w fotelach, mając w głowie dziesiątki, setki horrorów i podobnych utworów i zdają sobie sprawę z tego, że to tylko kolejny z nich. Prowadzi to do sytuacji, w której głównym zadaniem Narratora jest – upraszczając – nastraszenie graczy, a rolą graczy jest odegranie postaci, która kieruje się konwencją horroru. Oczywiście, nic nie stoi na przeszkodzie, by gracze postanowili przełamać konwencję i uczynić grę bardziej racjonalną i realistyczną – "trzymajmy się razem, nie wchodźmy tam, oblejmy wszystko benzyną, podpalmy i ucieknijmy". Jest to z pewnością bardzo odświeżające po setkach filmów grozy, których bohaterowie nie dysponowali instynktem samozachowawczym. Warto jednak omówić to z graczami przed sesją, by w jej trakcie nie doszło do nieporozumień. Z pewnością odgrywanie bohatera horroru może być wyjściem dla tych graczy, którzy po prostu nie potrafią się bać (czy to w kinie, czy to na sesji). Dla nich frajdą będzie odgrywanie postaci zgodnie z konwencją; tacy gracze na pewno docenią klimatyczne opisy, mające nastraszyć resztę drużyny. Z drugiej strony, gracze którzy są bardziej bojaźliwi mogą odgrywać postacie w sposób bardziej zachowawczy i racjonalny, nie dając się ponieść konwencji – to znak, że powinniśmy takim graczom dać nieco odetchnąć.\nPotwór Potwór, niezależnie od tego, jak rozumiany, jest zwykle antagonistą w horrorze. Jego wielkość, liczba (jeśli potworów jest kilka; na potrzeby tego artykułu, będę jednak używał tego słowa w liczbie pojedynczej niezależnie od sytuacji), pochodzenie, drapieżność, cel i motywacje są zwykle nieistotne. Nie zrozumcie mnie źle – takie rzeczy trzeba mieć dobrze przemyślane, by potwór wydał się graczom jak najbardziej namacalnym zagrożeniem. Lecz historia, którą opowiadają horrory, rzadko kiedy dotyczy potwora – to reakcja bohaterów na koszmar i ich wzajemne relacje zwykle stanowią trzon przygody. Niemniej jednak, potwór jest na tyle ważnym narzędziem, że jego sensowne zaprojektowanie może być podstawą dobrej sesji. Poniżej prezentuję kilka pomysłów, jakiego typu potwory mogą spotkać postacie: Niewyobrażalna groza Istoty rodem z Mitów Cthulhu, monstra przeczące prawom rzeczywistości – to istoty, z którymi postacie nie mają szans. Horror oparty na konfrontacji z takimi bytami musi opierać się na założeniu, że gracze są prawie bezsilni, a wrogiej istoty nie da się ogarnąć umysłem, a co dopiero pokonać. Ukazujemy tu skalę, w której ludzkość jest tylko marnym pyłkiem w samym środku huraganu. W grę może wchodzić tymczasowe spętanie lub odegnanie istoty czy też, co bardziej prawdopodobne, ucieczka. Tak czy siak, jest to oddalanie od siebie nieuniknionego losu. Fatalizm, to motyw przewodni wielu takich horrorów. Dobrym wsparciem dla tego typu przygód jest podręcznik Oczyma Duszy. W rozdziale czwartym opisane są sposoby wprowadzania do przygody istoty tego rodzaju oraz moce, jakimi taki byt może dysponować. Człowiek człowiekowi wilkiem Czasem potwór jest aż zbyt ludzki. Jest człowiekiem takim jak ja czy Ty. A jednak dopuszcza się straszliwych czynów. To Hannibal Lecter (Milczenie Owiec), to Michael Myers (Halloween) czy Jason Voorhees (Piątek Trzynastego). Niekiedy takim "ludzkim bestiom" przeciwstawiane są istoty nadnaturalne, które służą ukazaniu tego, że potrafią być bardziej ludzkie, niż wielu ludzi. Potwór w ludzkiej skórze może wykorzystywać moce nadnaturalne jako narzędzie (np. kultysta, przyzywający demony), ale nie będzie się z nimi utożsamiał. Nie jest niczym nadnaturalnym – jest człowiekiem, i to właśnie dlatego jest przerażającą i odpychającą postacią. W tym przypadku szukając inspiracji możemy posiłkować się artykułem Śladami zbrodni, który opisuje motywacje psychopatów. Możemy również posłużyć się kultami z podręcznika Antagonists. Potwory w ludzkiej skórze Istoty nadnaturalne, wywodzące się od ludzi (jak wampiry czy wilkołaki) stanowią doskonały materiał na potwory. Przede wszystkim, po części dalej są ludźmi, co pozwala się z nimi w jakimś stopniu utożsamić. Z drugiej strony, bohaterowie mogą czuć się nieswojo, wiedząc, że walczą na śmierć i życie z ludźmi-nieludźmi i zastanawiając, jaki stopień człowieczeństwa dzielą jeszcze z nimi. Równie niepokojąca jawi się możliwość stania się samemu taką bestią – wszak Oni też kiedyś byli ludźmi. Tutaj ze wsparciem przychodzi nam prawie każdy podręcznik opisujący istoty nadnaturalne. Jeśli chcemy wprowadzić bardzo wypaczone istoty proponuję skorzystać z opisanych tam antagonistów (np. Tremerzy z podręcznika Mag: Przebudzenie). Należy jednak pamiętać, że przeciwnicy opisani w tych podręcznikach są przeznaczeni do konfrontacji z postaciami graczy, które dysponują nadnaturalnymi mocami. Wykorzystując ich w kronikach dla postaci śmiertelników należy odpowiednio zmniejszyć ich możliwości. Bez względu na to, z jakim potworem bohaterowie będą mieli do czynienia, warto pamiętać, że nie należy go wprowadzać do gry zbyt szybko… a może wcale? Za przykład niech posłuży Blair Witch Project, w którym potwór straszy, lecz nie pojawia się. Nieco mniej drastycznie postąpili twórcy Projekt: Monster (Cloverfield), lecz tam również prawdziwa natura potwora jest dla nas na początku tajemnicą. Napięcie Podstawowym elementem, bez którego nie byłoby horroru, jest napięcie. Jest to pewnego rodzaju metoda na skumulowanie emocji tak, by wybuchły w decydującym momencie z pełną siłą. Jak dozować napięcie na sesji Świata Mroku? Można kierować się stylem Alfreda Hitchcocka – sesja powinna zacząć się trzęsieniem ziemi, później powinno być już tylko gorzej. Narzucenie od samego początku dużej dawki strachu i innych emocji sprawi, że gracze szybko wczują się w grę. Należy jednak pamiętać, że ciągłe napięcie może znużyć graczy (o tym za chwilę). Metoda Hitchocka zakłada, że Narrator ma w rękawie kilka asów, które może wykorzystać, by jeszcze bardziej podbić emocje na sesji – doskonałe będą tu zwłaszcza niespodziewane zwroty akcji. Inną świetną metodę zaprezentował w Nocy żywych trupów George Romero. To normalne, że gracze spodziewają się horroru. Ten jednak powinien ich zaskoczyć pojawiając się szybciej, niż byśmy się tego spodziewali. Ujrzenie na twarzy graczy wyrazu "Zaraz, to już?" będzie z pewnością nagrodą dla wielu Narratorów. Jest kilka sposobów, pozwalających to uzyskać – najprościej zasugerować graczom, że horror rozpocznie się w jakimś punkcie sesji. Przykładowo, bohaterowie mogą być zaproszeni do starej, ponurej rezydencji na wzgórzu. Z pewnością gracze będą spodziewali się, że to tam czeka na nich groza. Należy ich więc zaskoczyć, kiedy jeszcze będą w drodze na miejsce – coś zaatakuje ich samochód, a gdy wreszcie odegnają zagrożenie, okaże się, że znajdują się w środku wrogiego lasu, a rezydencja jest tym schronieniem, do którego muszą dotrzeć, jeśli chcą przeżyć. Czasami warto uśpić uwagę graczy, strasząc ich niegroźnymi incydentami, nim właściwy horror się już rozpocznie. Gracze w ten sposób sami przyłapią się na stwierdzeniu "Daruj sobie, to tylko kot." – oczywiście, zorientują się o swoim błędzie, gdy będzie już za późno. Oczywiście, tu znów nie wolno przesadzać. Najlepiej podchwycić nastrój graczy i nastraszyć ich w tym momencie, gdy sami oczekują, że coś się stanie. Warto też pamiętać, że wielu reżyserów posługuje się trikiem – buduje napięcie, straszy fałszywie postać (i widza), po czym gdy napięcie opadnie i się tego najmniej spodziewamy, potwór atakuje naprawdę. Warto też zastosować metodę powolnego budowania napięcia, tak, by gracze zdążyli zapomnieć, że grają w horror – po czym uderzyć w momencie, kiedy będą się tego najmniej spodziewać. Podobną technikę można ujrzeć w Od zmierzchu do świtu – gdy w filmie pojawiają się wampiry, widz jest oszołomiony – z tego prostego powodu, że nic, absolutnie nic nie sugerowało, że bestie ciemności miałyby się w filmie pojawić. Jak straszyć?\nPytanie "Jak straszyć?" jest właściwie równoznaczne z pytaniem "Jak budować napięcie, by gracze sami z siebie zaczęli się bać?". Jest kilka sprawdzonych metod, by tego dokonać. Groteska Zastosowanie groteski na sesji pozwala wprowadzić do akcji niespodziewane motywy i zaszokować graczy. Najprostszym sposobem jest scena morderstwa – gra sielska muzyka, Narrator opisuje lekko jakąś scenkę rodzajową, i nagle wtrąca coś w stylu: Peter schylił się do lodówki po kolejną puszkę piwa. Nawet nie zwracałeś szczególnej uwagi na to, co robi, ale nie byłeś w stanie przegapić momentu, w którym ostre szpony przebiły czaszkę Twojego interlokutora i uniemożliwiając mu krzyk, wciągnęły drgające w konwulsjach ciało do wnętrza lodówki. Drzwiczki się zamknęły. Spiker radiowy mówi, że jest minuta po północy, drugi kwietnia. Z jednej strony, zaskakujemy gracza wydarzeniem, które absolutnie nie miało prawa mieć miejsca ("Jak, to, wciągnęły go do lodówki?!") z drugiej, budujemy przerażający opis poprzez kontrast z sielską i spokojną sceną. Sama śmierć, nietypowa i makabryczna, również potrafi wybić graczy z rytmu. Dobre efekty można również uzyskać oferując graczowi za darmo Atut Wyczucie Nadnaturalnego, ale pomijając informację na jakie istoty jest wrażliwa jego postać. Gracz będzie miał o czym myśleć gdy w jakimś z pozoru bezpiecznym miejscu poczuje przeszywający chłód. Niepewność Gracze powinni być niepewni tego, co dzieje się dookoła. Utrudnia to logiczną kalkulację i tym samym daje więcej pola do popisu emocjom. Czy to, co się wydarzyło miało miejsce naprawdę? Czy rzeczywiście udało się go zabić? Ile mam naboi w magazynku, dwa czy trzy? Opisy powinny być wystarczająco czytelne, by gracze byli świadomi otoczenia, lecz jednocześnie na tyle niedokładne, by pozostawić miejsce na niedopowiedzenie i wątpliwości. Ten motyw równie często pojawia się w horrorach – ile razy widzieliście scenę, w której filmowy potwór zostawał raniony, po czym spadał ze znacznej wysokości – jednak gdy postacie rzuciły się w stronę miejsca, gdzie powinien był wylądować, ciała nigdzie nie było? To oczywiście pewna sztampa, da się to przedstawić subtelniej. Warto też pamiętać o tym, że niektóre rzeczy mogą się najzwyczajniej w świecie postaci wydawać. Idąc samemu w ciemnym lesie, łatwo wyobrazić sobie, że drzewa układają się w ponure sylwetki, a kilka gałązek za naszymi plecami chyba właśnie pękło, sugerując postać idącą naszym tropem. Oczywiście gracz, mający nieco więcej dystansu do tego, co się dzieje, może nie dać się nabrać na drzewa i gałązki. Czasami musimy go oszukać – powiedzieć, że ktoś za nim idzie, choć w rzeczywistości nikogo tam nie ma. Ta metoda, stosowana z umiarem, na pewno zasieje trochę niepewności w sercach graczy, a emocje towarzyszące rozgrywce zrobią resztę. Zadziwiająco dobrze się to sprawdza, gdy mamy do czynienia z graczami, którzy bardzo dobrze znają istoty zamieszkujące Świat Mroku. Gracz szybko zaczyna się zastanawiać czy to nie jakiś wampir korzystający z Niewidzialności lub korzystający z Darów Irraka. A może to mag, który korzystając z arkanum Umysłu stara się nieudolnie usunąć informacje o jego osobie ze wspomnień postaci? Z tych samych powodów budując napięcie można powiedzieć graczowi, że czuje na sobie czyjeś spojrzenie, ale nie widzi nikogo, kto by na niego patrzył. Nieprzewidywalność Wydarzeń, które mają miejsce w trakcie sesji grozy, gracze nie powinni przewidzieć. Nie ma nic gorszego, niż horror, który prowokuje do komentarzy w stylu "Patrz, a teraz ona się odwróci, i nikogo tam nie będzie, ale gdy znowu spojrzy przed siebie…". Ludzie są (a przynajmniej starają się być) istotami logicznymi – dlatego też, gdy dookoła nas dzieją się rzeczy niezrozumiałe, których nie jesteśmy w stanie przeanalizować, ogarnąć naszym umysłem, czujemy się zagubieni. I o to właśnie chodzi. Potwór z horroru może zabijać swe ofiary, kierując się obcą logiką – dopóki gracze nie domyślą się, na czym polega jego sposób myślenia, powinni być przekonani, że każdy z nich może być następną ofiarą. Dlatego też, nie warto straszyć graczy ciągle tą samą metodą – jeśli raz wykorzystałeś jakiś filmowy trik, za drugim razem złam konwencję. Zaskakiwanie graczy nieprzewidywalnością zdarzeń oznacza również zdolność do wyczucia, czego gracze się spodziewają – i wprowadzenie czegoś zupełnie innego. Jeśli masz z tym problem, warto nakłonić graczy, by mówili o swoich obawach i przypuszczeniach na głos. Dla nich, może to być okazja dla rozładowania stresu, Ty zaś zyskasz cenną wiedzę, z jakiej strony podejść graczy. Alienacja Znikąd pomocy. To powinno być motto bohatera horroru. Wystarczy przypomnieć sobie hasło reklamowe Obcego – "W kosmosie nikt nie usłyszy Twojego krzyku". Postacie muszą być zdane na własną rękę, muszą same walczyć z przeciwnościami. Gdyby nagle załodze Nostromo przybyła z odsieczą kawaleria, film mógłby zamienić się w Dzień Niepodległości. Izolacja, czy to za sprawą barier fizycznych, psychicznych czy społecznych jest kluczowym elementem settingu grozy. Wiele horrorów sprowadza się do walki postaci z alienacją – na przykład próbują znaleźć kogoś, kto ich wysłucha i zrozumie (izolacja społeczna/psychiczna) lub uciec z miejsca zagrożenia (izolacja fizyczna). O ile nie narzucimy graczom wystarczająco silnych barier oraz nie damy silnej motywacji, by zostać i walczyć z horrorem (niekoniecznie dosłownie), ich postacie mogą po prostu spakować manatki i wyjechać, zostawiając problemy za sobą. Kontrast Długotrwałe napięcie męczy graczy i uodparnia na siebie. Aby utrzymać cały czas napięcie, możemy albo (idąc za radą Hitchcocka) cały czas zwiększać emocje (co jest trudniejszym rozwiązaniem) albo dawać graczom co jakiś czas moment na odetchnięcie. W ten sposób, uda nam się złapać ich z opuszczoną gardą. W dodatku silny kontrast między sceną napięcia a sceną na złapanie oddechu wzmocni emocje związane z tą pierwszą. Warto też zauważyć, że horror możemy wymieszać z innymi gatunkami (dramat, romans, akcja) – sesja RPG nadaje się do tego lepiej niż celuloidowa taśma, a gracze będą mieli odskocznię w sytuacji, gdy ciągłe banie się własnego cienia ich zacznie nużyć. Tuż za rogiem Boimy się nie tego, co się dzieje, ale tego, co się ma stać. Nasza wyobraźnia jest naszym wrogiem – podpowiada nam różne, straszliwe warianty wydarzeń. Dlatego też, zadaniem Narratora jest podsuwanie graczom jak najwięcej paskudnych pomysłów oraz podchwytywanie obaw graczy. Wszak gracze też oglądają horrory i wiedzą, co się w nich dzieje. Ta wiedza może okazać się zgubna, gdy gracze zaczną przewidywać, co może się za chwilę wydarzyć.\nStraszny Narrator Swoim zachowaniem również możesz straszyć graczy. Robiąc delikatne sugestie niezwiązane z grą, uśmiechając się złośliwie i prezentując różne manieryzmy, możesz oszukać graczy – wmówić im, że szykujesz coś niecnego. Albo wręcz przeciwnie – że żartujesz, podczas gdy jesteś śmiertelnie poważny. Przykład z sesji, relacjonowanej mi przez znajomego. Pewien złodziej postanowił okraść skrzynię pełną skarbów, lecz wpierw stwierdził, że poszuka zabezpieczających jej pułapek. W tajnym rzucie, Narrator uzyskał wyjątkowy sukces. Z drwiącym uśmiechem rzekł: "Jak otworzysz tą skrzynię, to cię piorun trzaśnie." Złodziej, niewiele myśląc, rzekł "Ta, jasne!" i otworzył pojemnik. Gracza zamurowało, gdy Narrator opisał następującą scenę, w której sufit rozsunął się i potężne wyładowanie śmiertelnie poraziło złodzieja. To tylko dowodzi, w jaki sposób przedstawienie informacji ("Jak to, czemu nie chcecie otworzyć tych drzwi? Przecież nic złego się za nimi nie kryje. No co wy, nie wierzycie mi?") jest w stanie wywołać odpowiednią reakcję u grających. Co to było? Kluczowe jest dobranie opisu tak, by na początku zdradzał jak najmniej. Za przykład niech posłuży nam potwór – stały element każdego horroru. Najpierw, Narrator powinien zasygnalizować jego obecność w settingu. Postacie mogą znaleźć ślady pazurów, martwe ofiary, mogą spotkać roztrzęsionych świadków. Gdy po raz pierwszy zetkną się z potworem, opis powinien skupić się najpierw na drugorzędnych zmysłach – zapachu i słuchu. Gracze będą starali się dopasować informacje, uzyskane z Twojego opisu do swojego wyobrażenia o tym, co mogą spotkać. To jedynie wyolbrzymi ich obawy przed tym, czego nie widzą. Następnie, czas na pierwszy opis wizualny. Oczywiście, o ile nie chcemy walnąć graczy "z grubej rury", nasz potwór będzie początkowo widać jako makabryczną sylwetkę na tle księżycowego nieba, jako bezkształtne cielsko przemykające wśród drzew i zarośli. Coś, co widać jedynie rozmyte, kątem oka, coś, co jesteśmy w stanie uchwycić tylko na ułamek sekundy. Opisać nieopisywalne Bardzo przydatne w opisach potworów, istot i innych wszelkich abominacji są porównania i różnego rodzaju przybliżenia. Nie opisujmy nigdy wprost, jak wygląda coś niewyobrażalnego. Nie może mieć "żółtej skóry" ani "błoniastych skrzydeł". Może mieć nieludzką tkankę, mieniącą się w kolorach wykraczających poza widzialne spektrum, którą tylko w przybliżeniu nazwać można żółtą. Nie jest to skóra, lecz ludzki umysł, rozpaczliwie próbując ogarnąć istotę bestii, mógłby ją tak określić. Warto jednak zdecydować się na taki rozbudowany opis dopiero po spotkaniu z potworem. Sama konfrontacja powinna być szybka, dynamiczna, i na tyle chaotyczna, by gracze nawet nie zastanawiali się, jak potwór dokładnie wygląda. Niech postacie zbiorą się razem już po spotkaniu z Niesamowitym i, przerażone, postarają się złożyć w całość straszliwy widok, którego doświadczyli. Stan zagrożenia Konstruowanie napięcia polega często na sprawianiu, by gracze czuli, że coś cały czas zagraża ich postaciom. Po pierwsze, potwór powinien przynajmniej wydawać się silniejszy w bezpośredniej konfrontacji z bohaterami. Po drugie, jego atak może nastąpić z dowolnej strony, w dowolnym momencie. Gracze muszą mieć świadomość, że swymi działaniami (przeładowanie broni, posiłek, rozmowa na luzie) wystawiają się atak. Wiele filmowych potworów posiada nieludzkie zdolności, które umożliwiają tego typu straszenie postaci – są niewidzialne, doskonale się ukrywają, potrafią poruszać się w miejscach niedostępnych dla człowieka, są w stanie szybko zaatakować z zasadzki i równie szybko zniknąć. Chyba najlepszym przykładem niech będzie tu Obcy, Riddleya Scotta. Z drugiej strony, zagrożenie kryć się może wewnątrz grupy. Paranoja jak w filmach o zombie (ugryzły go, czy nie ugryzły?) czy jeszcze lepiej – w Coś Carpentera (gdzie potwory potrafią doskonale udawać istotę ludzką) wprowadzi jeszcze większe napięcie. Należy jednak pamiętać, że tworzenie konfliktów wewnątrz grupy postaci może nie być akceptowane przez niektórych graczy, przyzwyczajonych do gry zespołowej. Tabu Łamanie tabu jest jednym ze sposobów, w jaki horrory próbują podkreślić wątek "osobisty". Wzbudzają w ten sposób niepokój w odbiorcach, wystawiając ich na nieprzyjemne bodźce. Często tabu jest kojarzone z potworem/antagonistą – na przykład wróg postaci jest kanibalem bądź wytworem manipulacji genetycznych. Te wątki mogą jednak stanowić tło dla kroniki. Umieszczenie akcji horroru w getcie wcale nie musi oznaczać, że potworem jest wampir-hitlerowiec. W takim przypadku wystarczy nieprzyjemne, poruszające emocje tło wydarzeń. Oto tabu, po które sięgają często twórcy horrorów, i po które warto sięgnąć przygotowując sesję:\nDewiacje seksualne – nekrofilia, kazirodztwo, pedofila\nZmarli i duchy\nEksperymenty na ludziach\nNaruszanie świętości religijnych\nTortury, nieludzkie traktowanie\nGwałty i wykorzystywanie seksualne\nChoroby i upośledzenia\nPrzykładowo, fabuła horroru może opowiadać o zjawie nastolatki, która była za życia molestowana seksualnie przez ojca, na skutek czego popełniła samobójstwo. Mamy tutaj trzy tabu – zmarłych, kazirodztwo oraz wykorzystywanie seksualne. Aby mocniej powiązać postać gracza z historią, możemy uznać, że jest ona dzieckiem owej biednej dziewczyny i własnego dziadka. W ten sposób gracz może być wstrząśnięty odkryciem swego prawdziwego pochodzenia. Takie rozwiązanie oferuje nam również sporo pomysłów fabularnych (postać może być kotwicą żądnej zemsty zjawy). Równie wiele tabu łamie historia rodu, który od pokoleń współżyje jedyne z członkami rodziny. Doszukać się tam można zarówno kazirodztwa, manipulacji genetycznej (gdy dochodzi do celowego krzyżowania krewnych) oraz chorób i upośledzenia na skutek chowu wsobnego. Wprowadzenie któregokolwiek z powyższych tematów na sesję wymaga dojrzałych i odpowiedzialnych graczy, wymaga też ustalenia z nimi, czy są w stanie zaakceptować tego typu motywy na sesji. Pozwolą one z pewnością wstrząsnąć graczami, ale to terapia szokowa, którą należy stosować z wyczuciem. Obawy, lęki i słabości\nNie można zapominać też o związanej z tabu kategorii, jaką są słabości i lęki postaci. W horrorach obserwujemy dwojakie podejście do tematu fobii. Z jednej strony, niektóre filmy grozy mówią o przezwyciężaniu strachu (np. komediohorror Arachnofobia) z drugiej, w wielu pojawia się wątek wykształcenia fobii przez osobę poddaną grozie (popularny w prozie Lovecrafta i Mitach Cthulhu). Świat Mroku wspiera to podejście dzięki Zaburzeniom Psychicznym. Nie tylko fobia i histeria są tu dobrymi przykładami. obsesja, podejrzliwość, paranoja, schizofrenia, rozszczepienie osobowości, zaprzeczenie i wyparcie – te wszystkie przypadłości mogą wiązać się z akcją horroru. Jeśli postać będzie dążyła do pozbycia się swego zaburzenia aktywnie z nim walcząc, i gracz to przekonująco odegra, nic nie stoi na przeszkodzie, by zaburzenie to osłabło lub całkowicie przestało nękać postać. Z drugiej strony, traumatyczne przeżycie może zaowocować nowym zaburzeniem. Taki krok powinien być jednak uzasadniony i uzgodniony z graczem (chyba, że zaburzenie pojawi się w wyniku nieudanego rzutu na degenerację). Również walka ze Skazą może być wartym poruszenia na sesji motywem, który można powiązać z morałem "Tylko w czystości znajdziesz odkupienie" omówionym poniżej. Narrator kusi postać, by ta zrealizowała swą Skazę – co jednocześnie będzie oznaczało, że postać zostanie zaatakowana przez potwora. Nie można jednak informować gracza, że jeśli wykorzysta Skazę to zginie. W przeciwnym razie gracze, kierowani instynktem samozachowawczym, nigdy nie użyją swoich Skaz. Z kolei zrealizowanie Cnoty może oznaczać, że potwór nie będzie w stanie skrzywdzić postaci… dopóki ta nie ulegnie pokusie. Morały horrorów Horrory bardzo często porównywane są do bajek opowiadanych dzieciom. Zresztą, gdy zapoznamy się np. z oryginalną wersją Czerwonego Kapturka, dostrzeżemy, że tym opowieściom w pierwotnej wersji nie było wcale daleko do współczesnych horrorów. Nic zatem dziwnego, że horrory – podobnie, jak bajki – często miewają morał. Wiele osób prowadzących horror skupia się tylko i wyłącznie na strachu. Jest to moim zdaniem błąd. Morał pozwala nie tylko na nadanie horrorowi choćby odrobiny głębszej treści. Stanowi też w pewnym sensie odpowiedź na pytanie, jaką logiką kieruje się horror. Stąd gracze mogą próbować go odgadnąć, by poznać zasady kierujące horrorem i tym samym przetrwać starcie z niesamowitym. Morał tym różni się od motywu przewodniego znanego ze Świata Mroku, że jest ukryty. Oba mogą być oczywiście ze sobą powiązane. Przykładowo, sesja o walce z zombie posiadająca morał "Zgoda buduje…" może mieć motyw – "Przeżycie". Tym samym, gracze eksplorując różne warianty motywu (co zrobić, żeby przeżyć?) trafią wreszcie na odpowiedź – a jest nią właśnie morał. Warto również zauważyć, że niektóre horrory łączą różne morały ze sobą. Zgoda buduje, niezgoda rujnuje Ten morał bardzo często prezentowany jest w horrorach o zombie, czy innych katastroficznych filmach grozy. Reżyserzy bardzo często wprowadzają go w bardzo banalny sposób – np. w remake’u Świtu żywych trupów postacie bohaterów ginęły tylko z powodu sytuacji, która powstała na skutek konfliktu bądź niesubordynacji wewnątrz grupy. Oczywiście, na początku związek może być niezauważalny – wszak morduje potwór, a nie postacie. Gdy gracze już to odkryją, możesz podsunąć im więcej wątków, które mają na celu zantagonizowanie drużyny. Umiesz liczyć – licz na siebie Właściwie przeciwieństwo powyższego morału. Nadaje się najlepiej do sesji solowych. Kluczem do wybrnięcia z tarapatów jest użycie własnych umiejętności. Morał "Umiesz liczyć…" świetnie pasuje do podkreślenia izolacji społecznej postaci. Można by go porównać do sytuacji, kiedy kilka osób na szalupie dryfującej pośrodku oceanu zastanawia się, kogo z rozbitków zjeść jako pierwszego. Nawet, jeśli dookoła znajdują się inni ludzie, którzy pozornie są po stronie postaci, zaufanie im doprowadzi do tragedii. Tylko w czystości znajdziesz odkupienie Znany morał z wielu slasherów (np. Piątek Trzynastego). Giną nastolatkowie, którzy piją, palą, ćpają, uprawiają seks. Przeżywa tylko bohaterka, dziewica o czystym sercu. O ile slashery to specyficzny rodzaj horrorów, podobny morał można przemycić też do ambitniejszej fabuły. Będzie to opowieść o kuszeniu, poszukiwaniu drogi i wybawieniu. Wszystkie wybory moralne będą dokonywane pod presją zagrożenia, co tylko doda historii emocji. Złe uczynki wracają do nas po trzykroć Groza nie dotknęła postaci przypadkowo. Ktoś z nich, lub z ich otoczenia, dopuścił się kiedyś strasznego czynu. Teraz przyszedł czas, by za to zapłacić. Ten morał będzie wiązał się z surową karą za zbrodnie, ale i z poszukiwaniem metody na naprawienie zła, które się wyrządziło. Większość horrorów (zwłaszcza azjatyckich) opartych o motyw zemsty niesie ze sobą taki morał. Przykładem niech będzie tajlandzkie Shutter- Widmo. Człowiek nie powinien bawić się w Boga To wątek, który pojawia się niejednokrotnie w filmach, w których potwór powstał za sprawą człowieka. Od Frankensteina Mary Shelley, przez Wyspę Doktora Moreau, po Resident Evil czy 28 dni później, horror służył jako przestroga przed zabawą w Boga i konsekwencjami, jakie się z nią wiążą. Nieodłącznym elementem tego morału jest okrutny los, jaki spotyka twórcę potwora. Warto zauważyć, że często wiąże się on z jeszcze jedną rzeczą – krytyką zbyt szybkiego i bezmyślnego rozwoju cywilizacyjnego i technologicznego, z którym nie idzie w parze rozwój moralny. Ciekawość to pierwszy stopień do piekła Pewne rzeczy powinny zostać ukryte. Człowiek, przez swą wścibskość, zarozumiałość i brak poszanowania dla tradycji, narusza odwieczne prawa, przez co sprowadza na siebie tragedię. To morał, który mówi o pokorze i poszanowaniu dla pewnych zwyczajów. Bardzo często ciekawość wiąże się z nieposłuszeństwem wobec zakazów czy przestróg w rodzaju "Nie chodź do lasu po północy" albo "Nie oglądaj tej kasety wideo". Pozory mylą Czasem wilk kryje się w owczej skórze, a to, co wydawało nam się straszne i okrutne, w rzeczywistości jest naszym sprzymierzeńcem. Historie opierające się na tym morale piętnują stereotypy (np. piękne jest dobre) i zamknięcie bohaterów na prawdę. Za przykład niech posłuży Klucz do koszmaru, gdzie główna bohaterka sama ślepo wbiega w pułapkę. Okrutny koniec Zakończenie horroru we właściwym stylu często potrafi być niezbędne, by gracze ocenili rozgrywkę pozytywnie. Bardzo często horrory kończą się tzn. shock ending – szokującym zakończeniem, którego odbiorca się zupełnie nie spodziewał. Typowa dla shock ending jest sytuacja, w której wyjawione zostaje, że antagonistą horroru był zupełnie kto inny. Za przykład może tu posłużyć thriller Piła. Ważne jednak, by w fabułę wplecione były wskazówki, które prowadzą do owego zakończenia. W większości przypadków jednak, odbiorca orientuje się o ich obecności dopiero po fakcie – gdy są przywoływane w scenie końcowej. Innym rozwiązaniem, jest open ending – zakończenie otwarte, z którego nie da się jasno wywnioskować, jak zakończyły się losy bohaterów i potwora. Takie zakończenia są często przedmiotem interpretacji odbiorcy – choć oczywiście żadna interpretacja nie jest słuszna. Swego rodzaju open ending kończy się remake Świtu żywych trupów albo Ring. Równie często spotykam zakończenie w stylu "zabili go i uciekł" – gdzie po (zdawałoby się) happy endzie zdradzone zostaje, że potwór przeżył i dalej czyha na bohaterów. Niektórzy reżyserowie posuwają się do tego, że zabijają bohaterów już po zakończeniu historii happy endem. Nie radzę jednak stosować tej metody zbyt pochopnie, gdyż wielu graczy może źle zareagować na takie rozwiązanie. Czym innym jest z kolei fałszywe zakończenie. W tym przypadku sugerujemy graczom wyraźnie, że wyrwali się z kleszczy horroru – tylko i wyłącznie po to, by osłabić ich czujność i znowu, na zasadzie kontrastu, porządnie nastraszyć w prawdziwej scenie finałowej. Napisy końcowe Niezależnie od porad, prowadzenie w stylu horroru wymaga praktyki. Właściwie tempo narracji, modulacja głosu i budowanie napięcia opisem to rzeczy, których po prostu trzeba nauczyć się samemu. Nawet, jeśli pierwsze sesje nie będą tak straszne, jakbyśmy chcieli, praktyka czyni mistrza. Doskonałą inspiracją do sesji grozy zawsze były i będą filmy – tytuły wymienione w powyższym artykule są lepsze i gorsze lecz wszystkie powinny dostarczyć wam fajnych pomysłów na własne, straszne historie. Polecam sięgnąć zwłaszcza do kinematografii azjatyckiej (m.in. Ring, Klątwa Ju-on, Dark Water - Fatum, Shutter – Widmo, te filmy łatwo dostać można na DVD), która prezentuje zupełnie inne podejście do horroru niż Hollywood i tym samym jest skarbnicą ciekawych i świeżych pomysłów.\nTagi: WoD | Świat Mroku\nKiedy ogarnie Cię szał (twórczy)\nPierwsze miejsce w konkursie Ekwinocjum Wiosna 2009\nDrugie miejsce w konkursie Ekwinocjum Wiosna 2009, cz.2\nDrugie miejsce, cz.1\nArtykuł bardzo dobry jako encyklopedia horroru lub prelekcja. Dobre przykłady. Wydaje mi się jednak mało poradnikowy, znaczy trochę oderwany od praktyki.\nSkoro, jak Gerard zasugerował na początku nastrojem Świata Mroku ma być personal horror, to po co mnóstwo przykładów i wątków, które mają byt głównie (a może nawet tylko) w konfrontacji ze standardowym potworem? Jak ma sobie poradzić MG, gdy gracz po 5 minutach odgadnie, że wszystko to tylko dzieje się w wyobraźni szaleńca? Jak Mistrz Gry ma wprowadzić personal horror innemu graczowi, skoro grupa zazwyczaj chodzi razem? Inaczej, jak te wiadomości mają się przełożyć na praktykę sesji lub przygotowania scenariusza?\nI z czystej ciekawości - ile razy Gerard, jako gracz, bałeś się na sesji? Czy możesz wskazać APka na forum, w którym spotkał Cię taki stan (bowiem mnóstwo Waszych sesji ma APki)? Z chęcią bym przeczytał taki pamiętnik.\nOwacje na stojąco.\nŚwietny artykuł. Zdecydowanie mi się przyda.\nFuriath - źle odebrałeś ten akapit.\nNapisałem, że w starym Świecie Mroku stawiany był nacisk na personal horror, co zostało później wypaczone.\nMoje przesłanie jest takie: personal horror jest częścią dobrego horroru (nawet, jeśli w przeważającej mierze konwencjonalnego) więc nie możemy go odrzucać tylko dlatego, że jest częścią staromrokowej spuścizny.\nCiężko byłoby mi uczynić ten artykuł (i tak już długi) bardziej praktycznym. Starałem się to jakoś pogodzić - z jednej strony, poruszyć większość tematów, jakie mi przyszły do głowy, zarysować najważniejsze problemy (i tu zgadzam się, tekst jest encyklopedyczny), a z drugiej - sporą część tekstu zajmuje dział Jak straszyć, który opisuje konkretne (w moim mniemaniu) zasady, metody czy też techniki, które stosuję u siebie na sesjach.\nOwszem, kiedyś bywały (nieliczne) sesje, na których się bałem. Teraz mam ten etap raczej za sobą, ale to wynika też stąd, że uważam się za dość niewrażliwego gracza, którym ani tabu nie wstrząsają, ani horror (w obojętnie jakiej formie) go nie wystraszy. Zwykle bawi mnie konwencja horroru i jej umowność - choć nie boję się, pojawia się dreszcz emocji i sprawia mi przyjemność śledzenie dobrze zrealizowanej konwencji horroru. Starałem się to podkreślić w sekcji Aktorzy i ofiary mojegot tekstu. Z drugiej strony, moja dziewczyna, potrafi wystraszyć się na sesji lub oglądając horror, dlatego też nie przepada za tym gatun... przepraszam, za tymi emocjami ;-)\nPisząc ten artykuł wzorowałem się m.in. na kronice Świata Mroku, którą rozpocząłem, a której AP znajduje się tu:\nMiły artykuł, a ilustracja przy "Strasznym narratorze" - mistrzostwo.\nNiesamowite ilustracje. Brawo.\nSwietny warsztat Ilustratora\nHm, a ja jeden powiem że nie pasują mi do artykułu. Warsztatowo śliczne, lecz nie kojarzą mi się ani z grozą, ani tym bardziej z grozą w wydaniu WoD.\nNaprawdę bardzo fajny artykuł. Bardzo przyjemne zestawienie różnych tricków i morałów. Właściwie jedyny zgrzyt to ten nieszczęsny przykład ze złodziejem w akapicie "Straszny Narrator".\nCo do ilustracji. Wszystko bardzo ładne i dopracowane, ale moim zdaniem nijak się ma do treści artykułu.\nTeż mam takie wrażenie. Dział ma wysyp nowych ilustratorów, co jest bardzo dobre i w ogóle, natomiast prace prezentowane wyglądają jak rzeczy, które dopasowuje się do treści artykułów, wyciągając je studentom ASP z portfolio.\nNiby można, ale prace dedykowane serwisowi prezentowałyby się IMO znacznie lepiej.\nMoże, żeby wszyscy byli zadowoleni, podajcie linki z przykładami prac w klimatach, jakich wg Was należy się trzymać? Na przyszłość mogę dopasować stylistykę ilustracji.\nNie gram w WoD, logiczne więc, że ciężko wczuć się mi w nastrój. Byłabym wdzięczna za podpowiedzi, czego oczekujecie (może przyda się to też pozostałym ilustratorom).\n"wyciągając je studentom ASP z portfolio."\n:P Nie wiem czy potraktować to jako komplement, bo jako jeszcze-licealistka z chęcią zostałabym studentką ASP.\nNajlepiej jeśli przejrzałabyś podręczniki. Na pewno pasują dobrze wszelkie creepy fotomanipulacje, albo po prostu marnie zrobione lub zawierające rozmycia, czarnobiałe i ziarniste, albo kolorowe, o dłuższym czasie naświetlania, fotografie - jeśli mowa o takim jak powyższy standardowym artykule do "czarnej linii", czyli dla śmiertelnych.\nDla przykładu, spójrz na ilustracje, w większości autorstwa Krisa, do poniższch artykułów (podaję linki do artów, żeby również kontekst się uchował):\nMam wrażenie, że są dobrze dopasowane do treści, nie nachalne i jednocześnie naprawdę klimatyczne. W "portfolio" chodziło mi przede wszystkim o pewne wrażenie przypadkowości tych prac. Większość z nich mogłaby znaleźć się w dowolnym arcie do Kultu czy Zewu, nie sprawiają wrażenia "dedykowanych", tylko właśnie "wyciągniętych z portfolio". Inna zupełnie sprawa, że z bardzo dobrego portfolio, fajne są.\nDzięki, już wiem w czym rzecz. :)\nFotomanipulacją co prawda się nie zajmuję, ale jestem w stanie osiągnąć podobne efekty w digital paintingu.\nOj, jakby ktoś się chciał pobawić Painterem i podłubać przy jego efektach pracując na takich jak wyżej zdjęciach i fotomanipulacjach obrobionych Photoshopem... Mniam.\nWedług mnie to nie jest jak poradnik, a raczej jak wskazanie drzwi. Inteligentnego MG może ten tekst skłonić do refleksji i poprawić znacznie jego prowadzenie sesji.\nKocham ten artykuł!! Mam prezentację maturalną o sposobach budowania strachu - o czym więcej można zamarzyć? I jeszcze fajnie i ciekawie napisany!\nWieści (3) Artykuły (46)


Wiadomości24 » Wydarzenia » Depesze agencyjne » PiS będzie przygotowywać swoich członków "do objęcia władzy"\nData dodania: 2009-10-25 14:33\nPolitycy PiS zamierzają utworzyć Zespół Pracy Państwowej, który będzie się zajmował między innymi przygotowywaniem do objęcia władzy.\nChoć prezes partii Jarosław Kaczyński odcina się od nazywania zespołu gabinetem cieni, to jednak przyznaje, że zostanie on podzielony na sekcje, których kompetencje będą zbliżone do zakresu odpowiedzialności ministerstw.\nPoseł PiS Joachim Brudziński wyjaśnia, że zadaniem członków zespołu będzie programowe przygotowanie partii do sprawowania władzy. Jak zaznaczył, jego ugrupowanie po to zajmuje się polityką, by rządzić krajem.\nMinister w kancelarii premiera Rafał Grupiński odpowiada, że tworzenie kolejnej komórki w PiSie źle świadczy o kierunku w jakim ewoluuje ta partia. Zdaniem polityka Prawo i Sprawiedliwość jest coraz bliżej SLD - partii o socjalistycznym podejściu do gospodarki. Według Grupińskiego nazwa "Zespół Pracy Państwowej" brzmi, jakby została wymyślona w 1953 roku. Lepiej jest być bliżej obywateli, niż państwa jako pewnego abstraktu - dodał minister.\nNiczego zaskakującego w decyzji Jarosława Kaczyńskiego nie widzi minister w kancelarii prezydenta Aleksander Szczygło. Jego zdaniem przypisanie poszczególnych obszarów funkcjonowania państwa konkretnym politykom to dobre rozwiązanie.\nZ kolei eurodeputowany z ramienia SLD Wojciech Olejniczak na pomysł powołania zespołu odpowiada krótko. Jego zdaniem ten krok nie ma żadnego znaczenia.\nJarosław Kaczyński zapowiedział, że ze względu na sytuację w Polsce nie zostaną ujawnione nazwiska osób, które wejdą w skład zespołu. Jego zdaniem wskazanie tych ekspertów naraziłoby ich na kłopoty.\nTagi: Kaczyński PiS władza Prawo i Sprawiedliwość państwo Olejniczak Grupiński Brudziński


List .Kaczyński o słusznym społecznym gniewie - blog Marek Mojsiewicz\n21 listopada 2011, 19:57 2718 odsłon\nWarto zwrócić uwagę na list Kaczyńskiego . I to nie ze względu na liczne „ziobralia „ ale na coraz bardziej radykalną analizę sytuacji społecznej i relacji ze światem zewnętrznym . O przełomie , przyjęciu koncepcji twardej konfrontacji , już nie tylko politycznej z establishmentem, układem można mówić od czasu personalnego ataku Kaczyńskiego na Merkel .\nOddajmy głos Kołodce z jego wywiadu w Polsacie .Uważa on że Kaczyński jest inteligentnym politykiem i słowa o Merkel były powiedziane z wyrachowaniem . Że Kaczyński szykuje się do przejęcia władzy za rok , za dwa , kiedy Polacy biorąc przykład z innych europejskich narodów rozpoczną antysystemową rewoltę przeciwko eksploatacji przez banki i finansistów . Kołodko wyśmiał zapewnienia Tuska i Rostowskiego ,że ci zapewnia Polsce stabilizację . Oskarży ich że ich działania wpędzają Polskę w tragiczna sytuację ekonomiczną.” ...( więcej)\nPozostając przy Niemczech i stosunku PiS do nich oraz oceny zagrożenia jakie niosą one dla Polski warto zapoznać się z opinia Macierewicza „ W wywiadzie dla "Gazety Polskiej Codziennie" Macierewicz był pytany o ocenę expose Donalda Tuska. - Prawdziwym celem zdefiniowanym w wystąpieniu Donalda Tuska jest przystąpienie Polski do strefy euro, cel ten doprecyzował zresztą Leszek Miller z SLD a jego lewaccy rywale popędzają by zlikwidować państwo polskie jak najszybciej. Ratunek przed polskim patriotyzmem, prawicą i PiS-em polegać ma więc na tym, że będziemy częścią wielkich Niemiec, czy też Mitteleuropy, bo tak się w tej chwili kształtuje Unia Europejska. „....( źródło)\nCi którzy sądzą, że opinie Macierewicza w stosunku do Niemiec są na tle Europy radykalne , czy ekstremalne głęboko się myli . Irlandia „ Irlandzki nowy minister finansów Michael Noonan powiedział wyborcom ,że Unia Europejska jest grą , zmową na korzyść Niemiec. Opinie w artykułach w większości irlandzkich gazet ostrzegają przed powrotem Niemiec do szowinistycznego imperializmu „....( więcej)\nNie kto inny jak żona Sikorskiego Anne Applebaum opisując metody jakie zastosowano w stosunku do Grecji użyła mocnego słowa „ neokolonializm „ … ( więcej )\nWracamy jednak do analizy Kaczyńskiego dotyczącej sytuacji społecznej i politycznej w Polsce . Kaczyński obala mit demokracji i praworządności III RP , uważa ,że struktury układu, establishment jak go nazywa rozpoczęły zabezpieczanie swoich interesów i swojej pozycji w Polsce od niszczenia, od pozbawiania Polaków resztek demokracji poprzez całkowite zamkniecie stryktur politycznych , zbudowanie monopartii .\nKrasnodębski , naukowiec wyrzucony z pracy na uczelni za poglądy, już dawno tak opisywał monocentryczny system polityczny fasadowej , ułomnej demokracji w Polsce. Krasnodębski „ Otóż w Polsce po 20 latach niepodległości ustalił się de facto monocentryczny, monopolistyczny system władzy. Wprawdzie istnieje parę partii politycznych, ale jest – tak postrzegają to Polacy – jeden hegemon. Istnieje jedno centrum władzy, wokół którego krążą satelity. Rola PSL w obecnej koalicji przypomina rolę ZSL”...( więcej)\nKaczyński w swoim liście dostrzegł putynizację i totalitaryzacje systemu jaka się dokonuje w Polsce . Tak to określił „Dziś łamanie prawa, w tym także praw obywatelskich i praw człowieka, przybiera ostentacyjny charakter „\nKaczyński przestrzega ,że establishment zadaje sobie sprawę ze skutków społecznych kryzysu , oraz zniszczenia wolnego rynku rozpoczął terror propagandowy politycznej poprawności .Narzędziem do tego jest rozbicie rodziny , systemu wartości , dzięki czemu system uchroni się od jak to ujął Kaczyński słusznego społecznego gniewu .\nAutorytarny system w Polsce , coraz częściej określany mianem miękki totalitaryzm doprowadził do jak to ujął Kołodko do tragicznej sytuacji ekonomicznej. Praktyczne monocentryczne, monopartyjne zamknięcie systemu politycznego , terror propagandowy politycznej poprawności zawłaszczający przestrzeń publiczną załamał , zablokował budowę wolnego, otwartego społeczeństwa obywatelskiego.\nKaczyński podobnie jak opozycja w czasach totalitarnej PRL doszedł do wniosku ,że na drodze do IV Rzeczpospolitej nie obędzie się bez drugiego Sierpnia .\nW tej dramatycznej sytuacji Kaczyński musiał zgodzić się z diagnozą Rokity co do metod rozwiązania problemów społeczeństwa ze skorumpowana , zdemoralizowaną kleptokracją kontrolująca i eksploatującą społeczeństwo .\nRokita w tekście „Zazdroszczę Arabom” tak napisał „Wielu polityków w Europie zachowałoby się dziś chętnie jak kanclerz Schmidt po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce: smutne, że są tam represje, ale dla stabilności Europy zniewolenie Polaków jest błogosławione. Ale ponieważ tyrani zaczęli masowo zabijać zbuntowanych ludzi, więc teraz już nie wypada.\nA pan jest tą „niestabilnością” zafascynowany. To rzeczywiście zmiana na lepsze?\nJestem absolutnie zafascynowany! Od momentu, gdy zobaczyłem 1 lutego milion młodych ludzi na placu Tahrir. W ich twarzach, gestach, żądaniach zobaczyłem przecież siebie samego sprzed 30 lat, przeniesionego w inny świat. Przypomniała mi się prawda, tak przez nas zbanalizowana, że wolność jest uniwersalnym pragnieniem każdego człowieka. W Kairze to dziś nie jest banał. A potem zobaczyłem, jak to wielkie zgromadzenie młodych ludzi, na głos muezina pochyli się zgodnie przed Bogiem. Przypomniała mi się kolejna klisza: gdańscy stoczniowcy w sierpniu 1980 roku klęczący jak jeden mąż przed Najświętszym Sakramentem w rękach księdza Jankowskiego. Tamto zdjęcie obiegło świat i świat się przestraszył polskiej religijności. „....( źródło )\nPo spodem wyciągnąłem z listu Kaczyńskiego według mnie najważniejsze tezy dotyczące sytuacji społecznej i politycznej w Polsce .\n„Jesteśmy formacją, która domaga się w Polsce dobrze funkcjonującej, nie fasadowej, demokracji i pełnej praworządności, tzn. m.in. rzeczywistej równości obywateli wobec prawa i rzeczywiście wolnego rynku. Jesteśmy partią, która nie godzi się na istniejący zarówno w sferze życia publicznego, jak i społecznego oraz gospodarczego system przywilejów i nieuprawnionej dystrybucji dóbr. „...”Musimy obronić polską tradycję, Kościół, rodzinę, wartości patriotyczne, a także zwykły zdrowy rozsądek przed ofensywą sił lewicowych chcących zaszczepić w naszym kraju reguły tzw. poprawności politycznej, czyli w istocie antychrześcijańskiego i sprzeciwiającego się wszelkim tradycyjnym wartościom porządku. „...”Ma odwrócić uwagę społeczeństwa od skutków kryzysu zawinionego przez światowy, europejski, ale także polski, establishment, ma służyć ochronieniu go przed słusznym społecznym gniewem. „....”Musimy bronić praworządności i demokracji. Budowany od 1989 roku system mimo deklaracji, a także treści wielu podstawowych aktów normatywnych, nigdy nie był ani w pełni demokratyczny, ani w pełni praworządny. „...”Szok, jakim dla establishmentu było zwycięstwo wyborcze Prawa i Sprawiedliwości, zrodził tendencję do całkowitego zamknięcia systemu, tak, by stał się on w istocie bezalternatywny, a demokracja zmieniła się w fasadę. Praworządność nigdy nie stała w Polsce na choćby zadowalającym poziomie. Dziś łamanie prawa, w tym także praw obywatelskich i praw człowieka, przybiera ostentacyjny charakter „....”Chodzi np. o uczelnie, a dokładnie o te z nich, które mają szansę stać się liczącymi ośrodkami nauki, w których awans naukowy powinien się odbywać tylko według kryteriów w pełni potwierdzających się także na międzynarodowym rynku odkryć, innowacji i nowych idei. „....”Dominujące od dawna państwa, czyli Niemcy i Francja, odrzuciły dziś wszelkie pozory, wszelkie procedury i jawnie ograniczają czy wręcz likwidują już nie tylko suwerenność, ale także demokrację w krajach słabszych. „....”Jednocześnie przygotowywane są rozwiązania, tym razem ujęte już w unijnych przepisach, których skutkiem będzie tak daleko idące ograniczenie suwerenności państw, zwłaszcza w sferze polityki gospodarczej, że w razie ich wprowadzenia będzie można mówić o jej zniesieniu, a wraz z nią zniesieniu także demokracji. Parlament, który o niczym nie decyduje, nawet wybierany w pełni demokratycznie, przy zachowaniu równości ścierających się stron i wszelkich praw obywatelskich, jest tylko fasadą. To samo dotyczy wybieranego demokratycznie prezydenta. Wskazana utrata suwerenności nie będzie przy tym dokonana na rzecz ponadnarodowych instytucji, tylko faktycznie na rzecz silniejszych państw. „...( źródło )\nWydaje się że elity przestraszyły się faktu ,że pomimo propagandowego terroru za Kaczyńskim stoi żelazny elektorat . Co trzeci Polak . A po sprzedaniu rolników przez PSL również oni w dużej mierze staną w szeregach elektoratu Kaczyńskiego .\nOpublikowano: 21 listopada 2011, 19:57


Lakierowanie zębów - Gabinety stomatologiczne Dental Care Kalisz Implanty\nzabieg gabinetów stomatologicznych Dental Care\nIle trwa lakierowanie zębów?\nLakierowanie zębów to prosta i szybka procedura. Nie wiąże się z naruszaniem ciągłości tkanek, co skutkuje bezbolesnością oraz brakiem potrzeby znieczulenia. Sam proces lakierowania, czyli nakładania substancji bogatej we fluor na zęby, zatrzyma pacjenta na fotelu na nie dłużej niż 15 minut. Czas zależy przede wszystkim od ilości zębów poddawanych procedurze.\nPrzed wykonaniem lakierowania, stomatolodzy często wykonują również skaling oraz piaskowanie. To zabiegi pozwalające na pozbycie się kamienia, osadu nazębnego, a także przebarwień. Zanim lakier z fluorem trafi na zęby pacjenta, warto je oczyścić. W ten sposób preparat znajdzie się w bezpośrednim sąsiedztwie szkliwa, dzięki czemu może wykazać się pełnym działaniem. Dodatkowe procedury wydłużają łączny czas wizyty, ale sumaryczny efekt jest wart poświęconego czasu.\nDobrym sposobem na oszczędność czasu jest łączenie skalingu, piaskowania oraz lakierowania zębów z wizytami kontrolnymi stanu uzębienia. Specjaliści zalecają, aby stomatolog obejrzał uśmiech pacjenta co najmniej dwa razy do roku.\nPróchnica to bardzo poważny problem zdrowotny w populacji dziecięcej. Dotyczy zarówno zębów mlecznych, jak i stałych. Jednym z podstawowych filarów profilaktyki ubytków próchniczych, obok prawidłowej diety czy higieny jamy ustnej, jest fluoryzacja i lakierowanie zębów.\nLakiery fluorowe to doskonały sposób na zabezpieczenie szkliwa dzieci, które same często nie są w stanie zadbać o uśmiech. Preparaty te, w przeciwieństwie do specjalnych past czy płukanek, nie mają obostrzeń wiekowych. Można ich używać nawet u dzieci poniżej 6. roku życia. Zabieg odznacza się przy tym dużym bezpieczeństwem. Jeśli przestrzegane są wytyczne co do ilości nakładanego lakieru, dentysta jest w stanie miejscowo zabezpieczyć szkliwo bez ryzyka zatrucia. W kontakcie ze śliną produkt twardnieje, pokrywając ząb niewidoczną powłoką. Pozostaje na szkliwie do 7 dni. Nie ma ryzyka połknięcia przez dziecko lakieru w przeciwieństwie do żeli, past czy płukanek.\nW dbaniu o dziecięcy uśmiech wolny od próchnicy ważna jest regularność. W zależności od ryzyka rozwoju ubytków, lakierowanie zębów powinno być powtarzane 2 (niskie ryzyko) lub 4 (wysokie ryzyko) razy do roku.\nLakierowanie zębów - czy warto?\nEpidemia próchnicy dotyczy nie tylko dzieci, ale także dorosłych. Lakierowanie zębów stałych stanowi doskonały sposób wzmocnienia szkliwa i zapobiega rozwojowi ubytków.\nNieodpowiednia dieta, brak higieny jamy ustnej oraz niestosowanie profilaktyki to główne przyczyny rozwoju próchnicy. Powstające ubytki zmuszają do leczenia – początkowo zachowawczego, ale z czasem może pojawić się konieczność endodoncji czy nawet usunięcia zęba. Stosując się do zaleceń profilaktycznych fluorowania i lakierowania zębów, pacjent jest w stanie utrzymać jamę ustną w zdrowiu.\nLakierowanie zębów odznacza się najwyższym odsetkiem redukcji zmian próchnicowych w porównaniu z żelami, pastami czy płukankami.\nPonadto, lakierowanie zębów stałych jest szczególnie polecane pacjentom, którzy borykają się z problemami:\nkserostomii (zespół suchości jamy ustnej);\nniemożności utrzymania należytej higieny jamy ustnej (np. w chorobach psychicznych).\nZalecenia po lakierowaniu zębów\nPo aplikacji lakieru fluorkowego i zejściu z fotela dentystycznego, pacjent powinien przede wszystkim powstrzymać się od spożywania pokarmów. Do końca dnia, w którym przeprowadzono procedurę, nie zaleca się szczotkowania ani nitkowania zębów. Pozwala to na utrzymanie się preparatu na szkliwie możliwie jak najdłużej.\nSpecjaliści zalecają ponadto odstawienie suplementacji fluorkami na kilka dni, jeśli pacjent korzystał z takich preparatów przed lakierowaniem.\nLakierowanie zębów – ile nie jeść?\nAby lakier utrzymał się na zębach możliwie jak najdłużej po zabiegu, pacjent zobowiązany jest do niejedzenia przez co najmniej 45 minut. Najlepsze wyniki osiąga się jednak przy 4 – 6 – godzinnym poście. Przez kolejnych kilka dni warto unikać pokarmów twardych, lepkich oraz kwaśnych.\nLakierowanie to doskonały sposób na zabezpieczenie zębów przed próchnicą. Wykonanie zabiegu zajmuje maksymalnie kilkanaście minut, a regularne powtarzanie procedury 2 – 4 razy do roku zapewnia zdrowy uśmiech. Bezpieczeństwo używanych preparatów sprawia, że lakierowaniu można poddawać zęby nie tylko dorosłych, ale także dzieci nawet poniżej 6. roku życia.


Dlaczego tkanka tłuszczowa ma znaczenie? - Heritage Medical sklep medyczny\n> Analizatory składu ciała Tanita> Dlaczego tkanka tłuszczowa ma znaczenie?\nDlaczego tkanka tłuszczowa ma znaczenie ?\nOtyłość jest jednym z wiodących, modyfikowalnych czynników ryzyka odpowiedzialnych za występowanie chorób przewlekłych w krajach rozwiniętych, dotykającym także coraz częściej kraje rozwijające się. Szczególnie silny jest związek pomiędzy otyłością, a cukrzycą typu 2: znaczna otyłość może zwiększać ryzyko wystąpienia cukrzycy o prawie 100 razy, a nawet niewielki nadmiar tkanki tłuszczowej w ciele wiąże się z poważnym dodatkowym ryzykiem. Otyłość sprzyja także rozwojowi chorób układu oddechowego, układu krążenia, stłuszczeniu wątroby czy niektórych form nowotworów.\nPrzewidywana globalna częstotliwość występowania otyłości (BMI ? 25 kg/m2) u dorosłych kobiet do roku 2015\nŹródło: Raport ŚOZ (WHO) ‘Zapobieganie Chorobom Przewlekłym – Istotna Inwestycja’ 2005\nSą dwie przyczyny silnej zależności pomiędzy otyłością, a kiepskim zdrowiem. Po pierwsze – otyłość jest wskaźnikiem innych ryzykownych zachowań, np. niezdrowej diety oraz siedzącego trybu życia, które w efekcie prowadzą do utraty sprawności układu krążeniowo-oddechowego. Po drugie, nadmierny tłuszcz (tkanka tłuszczowa) zakłóca równowagę endokrynalną ciała oraz staje się źródłem chronicznego zapalenia. To ze względu na te ostatnie powody tak istotną rzeczą jest bezpośrednie mierzenie ilości dodatkowej tkanki tłuszczowej, monitorowanie i kontrola zachodzących zmian tej tkance w czasie.\nTkanka tłuszczowa jako organ endokrynny\nNajnowsze badania obaliły wyznawaną od dawna teorię, iż tkanka tłuszczowa jest li i jedynie biernym magazynem energii. Bezpośredni związek otyłości z zaburzeniami metabolicznymi świadczy o tym że tkanka tłuszczowa nie służy tylko do magazynowania energii, ale pełni także funkcję ograniu endokrynnego. Tkanka tłuszczowa zbudowana jest z komórek tłuszczowych zwanych adipocytami, których główną rolą jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydów). Natomiast gdy ilość tłuszczu w komórkach tłuszczowych staje się zbyt wysoka, zmianie ulegają ich właściwości biochemiczne. Komórki tłuszczowe wydzielają szeroką gamę wysoce bioaktywnych molekuł (zwanych adipokinami) o szkodliwym działaniu metabolicznym, które prowadzą do ograniczenia wydzielania ochronnej adipokiny - adiponektyny. Nadmierna tkanka tłuszczowa prowadzi także do zmiany metabolizmu hormonów płciowych oraz rozmaitych następstw, w tym hiperandrogenizmu jajnikowego.\nZmiany metaboliczne w tkance tłuszczowej, wywołane otyłością\nTkanka tłuszczowa jako źródło stanów zapalnych\nSzkodliwe zmiany zachodzą wewnątrz każdego adipocytu, jednakże najnowsze badania wskazują na istnienie jeszcze jednego defektu metabolicznego, który pojawia się gdy tkanka tłuszczowa staje się przepełniona. Z przyczyn które nie są jeszcze dobrze rozpoznane rozszerzająca się tkanka tłuszczowa wydziela czynniki, które przyciągają zapalne makrofagi. Te ostatnie atakują i obejmują we władanie zapasy tłuszczu. Wydzielają one zapalne cytokiny – takie jak IL-6 oraz TNF? – co prowadzi zarówno do miejscowego stanu zapalnego oraz stanu zapalanego w całym układzie. Te oraz inne wskaźniki zapalne, które są ściśle powiązane z nadmierną ilością tłuszczu (np. kwas sialowy), są silnymi predykatorami syndromu metabolicznego – konfiguracji hipertensji, hiperlipidemii oraz insulinoodporności, które leżą u podstaw przewlekłych chorób układu sercowo-naczyniowego.\nZnaczenie rozmieszczenia tłuszczu\nBadania epidemiologiczne nad zależnością pomiędzy tkanką tłuszczową, a problemami zdrowotnymi wykazują, że tłuszcz brzuszny (wisceralny) jest bardziej szkodliwy niż podskórny tłuszcz obwodowy. Otyłość charakteryzująca się wysokim poziomem centralnej otyłości brzusznej występuje zazwyczaj u mężczyzn z wydatnym brzuchem. Ten typ otyłości nosi zatem miano otyłości androgenowej, podczas gdy otyłość obwodowa jest opisywana jako otyłość gynoidalna. Dla laików ukuto terminy otyłości „w kształcie jabłka” oraz „w kształcie gruszki”. Możliwe jest względnie bezproblemowe określenie centralnej tkanki tłuszczowej przez dokonanie pomiaru obwodu talii danej osoby.\nSkład ludzkiego ciała\nSkład ludzkiego ciała może zostać podzielony na wiele skomplikowanych sposobów. Jednakże, z punktu widzenia założeń klinicznych oraz zdrowotnych, największe znaczenie ma względna proporcja tkanek tłuszczowych do tkanek beztłuszczowych.\nPrzydatne są następujące podstawowe definicje oraz skróty:\n» Tłuszczowa masa ciała (FM)\ncałkowita ilość tłuszczu w ciele, włącznie z tłuszczem obecnym w tkankach nerwowych oraz mózgu.\n» Beztłuszczowa masa ciała (FFM)\nwszystkie pozostałe tkanki, włącznie z płynami oraz szkieletem.\n» Masa ciała szczupłego (LBM)\nzazwyczaj używana zamiennie z FFM.\nJakie metody do pomiaru tkanki tłuszczowej ciała są dostępne?\n» ANALIZA IMPEDANCJI BIOLOGICZNEJ (BIA)\nMetoda BIA ocenia tkankę tłuszczową w ciele za pomocą przepuszczania przez ciało bardzo niewielkiej ilości prądu, a następnie oszacowania różnic w impedancji wywołanych przez fakt, iż tkanki otłuszczone i beztłuszczowe mają różne właściwości elektryczne.\nWięcej informacji o bioimpedancji\n» ANTROPOMETRIA (GRUBOŚĆ FAŁDÓW SKÓRY)\nZ uwagi na fakt, iż znaczna ilość tłuszczu brzusznego jest magazynowana w warstwach podskórnych, można w przybliżeniu oszacować jego ilość wykorzystując do tego celu suwmiarkę. Suwmiarka mierzy grubość fałdów skóry w różnych miejscach ciała (zazwyczaj na bicepsie, tricepsie, powyżej biodra oraz pod łopatką). Dostępne są nomogramy lub równania, które zmieniają te wartości w szacunki odnośnie tłuszczu w całym ciele, oparte na pewnych dawnych eksperymentach, które skalowały fałdy skórne względem hydrodensytometrii. Te narzędzia są charakterystyczne dla rasy kaukaskiej, i stają się one coraz bardziej niewiarygodne, w miarę jak społeczeństwa stają się coraz bardziej otyłe.\nZ uwagi na fakt, że tkanka tłuszczowa jest lżejsza niż tkanka beztłuszczowa, możliwe jest oszacowanie stosunku tkanek beztłuszczowych do tłuszczowych w oparciu o gęstość ciała danej osoby. Aby obliczyć gęstość, koniecznie należy znać wagę oraz objętość ciała. Pletyzmografia mierzy objętość ciała, przez umieszczenie badanego obiektu w szczelnej kapsule, a następnie zmierzenie wyporności powietrza. Metoda jest skuteczna, ale czasochłonna, oraz wymaga od badanych założenia kostiumu kąpielowego. Aparatura pomiarowa jest droga i nie można jej przenosić.\nHydrodensytometria, zwana także ważeniem pod wodą, jest alternatywnym sposobem pomiaru objętości ciała – w tym przypadku wskutek wyporności wody. Legenda mówi, że kiedy Archimedes odkrył tę technikę hydrostatyczną badając, czy koronę króla Hierona wykonano ze szczerego złota, wyskoczył z kąpieli i wybiegł nago na ulicę krzycząc Eureka! Współcześni pacjenci także muszą rozebrać się do kostiumu kąpielowego oraz być wystarczająco odważni, aby ułożyć się bez ruchu pod wodą – z tego też powodu ta metoda nie jest powszechnie stosowana.\n» DWUENERGETYCZNA ABSORPCJOMETRIA RENTGENOWSKA (DXA)\nSkanery DXA ciała, wykorzystywane w praktyce klinicznej do pomiaru gęstości kości, mogą także dostarczać szacunków odnośnie składu ciała. Skanery wykorzystują ‘miękkie’ promienie rentgenowskie, które mają różne poziomy rozrzedzenia podczas przechodzenia przez tkanki tłuszczowe i beztłuszczowe. System można skalibrować w oparciu o zwłoki zwierząt. DXA jest uważana za jedną z najlepszych metod oceny tkanki tłuszczowej w ciele, mogącą przeprowadzić miejscowe pomiary członków i tułowia. Sprzęt jest kosztowny, niemożliwy do transportowania, a same pomiary są czasochłonne.\n» OSZACOWANIE ILOŚCI WODY W CIELE\nTkanka tłuszczowa ciała nie zawiera wody, zaś tkanki beztłuszczowe zawierają, średnio, 73% wody. Tym samym, podczas szacowania całkowitej ilości wody w ciele danej osoby można obliczyć masę ciała bez tkanki tłuszczowej (LBM) lub (FFM), a także obliczyć masę tkanki tłuszczowej odejmując FFM od całkowitej masy ciała. Całkowita ilość wody w organizmie może zostać oszacowana przez dodanie dawki deuteru oraz zmierzenie stopnia jego rozpuszczenia w próbkach śliny lub moczu. Głównym problemem tej metody jest konieczność wysłania próbek z deuterem na pomiary do laboratorium spektrometrii mas, co jest zarówno kosztowne jak i czasochłonne.\n» METODA FOTOOPTYCZNA (NIR)\nMiejscowa metoda fotooptyczna mierzy zawartość tłuszczu w ciele w oparciu o zasadę, że tkanki tłuszczowe i beztłuszczowe odbijają różne ilości promieniowania podczerwonego, emitowanego przez małą sondę przyłożoną do skóry. Ta metoda daje słabe wyniki w testach walidacyjnych – prawdopodobnie z powodu nieodłącznego założenia, że pomiar tkanki tłuszczowej ciała w jednym miejscu (zazwyczaj na tricepsie) stanowi wiarygodne zobrazowanie tkanki tłuszczowej w całym ciele.\n» INNE SKOMPLIKOWANE TECHNICZNIE METODY\nIstnieją także rozliczne inne metody, z których każda ma pewne niebagatelne zalety odnośnie oceny składu ciała, jednakże z których każda charakteryzuje się wysokim poziomem skomplikowania technicznego oraz wysoką ceną. Zaliczamy do nich: pomiar całkowitego potasu w ciele (TBK); neutronową analizę aktywacyjną in vivo (NAA); tomografię komputerową (CAT); rezonans magnetyczny (MRI) lub spektroskopię (MRS); oraz pomiar przewodnictwa elektrycznego organizmu (TOBEC). Te metody są wykorzystywane w niewielu ośrodkach na całym świecie, i tylko na potrzeby szczegółowych badań.\nCzy istnieje złoty standard do pomiaru tkanki tłuszczowej ciała?\nNie. Jedyną prawdziwie wiarygodną metodą oceny składu ludzkiego ciała jest chemiczna analiza zwłok. Takie metody pomiarowe stosowano w przypadku ludzi w latach 40-tych XX wieku, a ich wyniki po dziś dzień stanowią podstawę pewnych założeń wykorzystywanych w powyższych metodach – jednakże analiza zwłok nie jest popularną metodą ani wśród badaczy, ani wśród obiektów ich badań! :)\nKolejnym istotnym elementem jest tak zwany ‘model 4-kompartmentowy’, w którym wyniki trzech lub więcej nowoczesnych metod opisanych powyżej (np. DXA, pletyzmografii oraz rozcieńczania deuterowego) są przetwarzane na model matematyczny, który pomaga zminimalizować błędy powstające na podstawie założeń właściwych każdej z metod stosowanych w izolacji. Model 4-kompartmentowy był wykorzystywany w najlepszych badaniach walidacyjnych nad technologią BIA o których mowa poniżej, jednakże, ten model jest skrajnie niepraktyczny, za wyjątkiem wyszukanych okoliczności badawczych.\nJakie są inne dostępne narzędzia monitorujące?\nIstnieje kilka dostępnych metod, które informują o szacunkowej ilości tkanki tłuszczowej ciała. Z uwagi na prostotę pomiaru metody te mogą być wykorzystywane w szeroko-zakrojonych badaniach i tym samym są one chętnie wykorzystywane, pomimo swoich powszechnie znanych ograniczeń.\n» WYKRESY I TABELE WAGOWE\nW minionych latach, ilość tłuszczu była szacowana przez wpasowywanie wagi danej osoby (dostosowanej do rozmiarów ramek) w tabele z tak zwaną „idealną wagą ciała”, opracowaną na podstawie rejestrów śmiertelności sporządzanych przez towarzystwa ubezpieczeniowe. Ta praktyka jest w chwili obecnej przestarzała w przypadku dorosłych, jednakże postęp rozwoju tkanki tłuszczowej u dzieci jest nadal tabelaryzowany na podstawie krzywych wzrostu, zaczerpniętych z badań nad pokaźną liczbą zdrowych, dobrze odżywionych dzieci. WHO sporządziło niedawno nowe krzywe, opierając się na dzieciach karmionych piersią.\n» WSKAŹNIK MASY CIAŁA (BMI)\nNajpowszechniejszą metodą pomiaru otyłości jest wskaźnik masy ciała (BMI) obliczany jako waga danej osoby (w kg) podzielona przez jej wzrost wyrażony w m2 (kg/m2). Użyteczność BMI zasadza się na fakcie, że mylące rezultaty od ludzi o różnym wzroście są eliminowane przez wyrażanie masy ciała odpowiadającej kwadratowi wysokości.\nKlasyfikacja masy ciała wg. WHO\nNależy nadmienić, że te limity opierają się na subiektywnych podziałach oraz nie mają zastosowania w przypadku Azjatów (dla których opracowano osobny zestaw limitów\n» OBWÓD TALII\nPomiary obwodu w talii należy przeprowadzać starannie, w odniesieniu do markerów anatomicznych, najlepiej bez odzieży. Zaproponowano cały wachlarz limitów obwodowych, których celem jest skategoryzowanie pacjentów według kategorii ryzyka utraty zdrowia. Najpowszechniejsze limity to 80cm dla kobiet oraz 94cm dla mężczyzn, wskazujące na ‘zwiększone ryzyko’ oraz 88cm dla kobiet i 102cm dla mężczyzn, wskazujące na ‘znacznie zwiększone ryzyko’. Te limity zostały pierwotnie wybrane jako odpowiedniki wskaźników BMI rzędu 25 i 30 kg/m2. Inne limity zaproponowano w oparciu o bezpośrednie badania dotyczące zależności pomiędzy rozmiarem talii a słabym zdrowiem. Mierzenie obwodu w talii wymaga intymnego kontaktu z pacjentem, jest ono zatem niedopuszczalne w niektórych grupach religijnych i etnicznych, szczególnie w przypadku kobiet. Niedawny sondaż MORI wykazał, że 75% lekarzy nie korzysta z taśm do pomiarów obwodu w talii w przypadku pacjentów z nadwagą lub otyłych, głównie z powodu poczucia zażenowania oraz nieprecyzyjnych wyników.\n» WSKAŹNIK TALIA-BIODRA (WHR)\nWskaźnik talia-biodra (WHR) był kiedyś popularną metodą pomiarową. Został on zastąpiony innymi metodami z wielu przyczyn, ale najbardziej z tego powodu, że pojedynczy pomiar obwodu w talii jest prostszy. Wielu ludzi argumentuje, że metoda WHR nadal jest korzystniejszą metodą, gdyż pomiar biodra wskazuje, czy utracono masę mięśniową; jest to także ważny predykator słabej tolerancji glukozowej.\nDlaczego pomiar tkanki tłuszczowej w ciele jest ważny?\nPodstawowe środki do przewidywania tkanki tłuszczowej w ciele, takie jak BMI oraz obwód talii, stały się niesłychanie użyteczne na potrzeby badań epidemiologicznych oraz badań ludności. Służą one do podkreślenia silnych zależności między otyłością, a przewlekłą chorobą, oraz w sposób precyzyjny opisały globalną pandemię otyłości. Jednakże, te metody są dalekie od doskonałości i mogą one niejednokrotnie wprowadzać w błąd. Poniżej przedstawiono kilka potencjalnych pułapek.\n» RÓŻNICE RASOWE, A ZWIĄZEK POMIĘDZY BMI I TKANKĄ TŁUSZCZOWĄ W CIELE\nJednym z głównych problemów związanych BMI, szczególnie gdy używa się go do sporządzania międzynarodowych trendów lub jako bazy do sporządzania progów terapii, jest to, że istnieje wyraźnie odmienny związek pomiędzy BMI, a faktyczną ilością tkanki tłuszczowej ciała u różnych grup rasowych. W ekstremalnych przypadkach odnotowano błędy rzędu powyżej 50%.\n» WSKAŹNIK BMI NIE WYKAZUJE ZWIĄZANYCH Z WIEKIEM ZMIAN W STOSUNKU TKANKI TŁUSZCZOWEJ DO BEZTŁUSZCZOWEJ\nStopniowe zastępowanie tkanki beztłuszczowej tkanką tłuszczową to normalny przejaw starzenia się, przynajmniej w społeczeństwach zachodnich. Wyniki badań przeprowadzone w grupie amerykańskich mężczyzn pokazały że średnia ilość tkanki tłuszczowej 20-latków kształtuje się na poziomie 15%, natomiast u 75-latków aż 30%. Wykonany wykres wskaźnika BMI pozostał praktycznie na stałym poziomie (bardzo małe odchylenia) i nie odzwierciedlał tak dużej transformacji w składzie ciała.\n» WSKAŹNIK BMI NIEWŁAŚCIWIE KLASYFIKUJE OTYŁOŚĆ U LEKKOATLETÓW\nInnym przykładem niewłaściwej klasyfikacji opartej o wskaźnik BMI jest przypadek lekkoatletów oraz osób wykonujących pracę fizyczną lub intensywnie trenujących, które mają tendencję do wysokiej wagi masy mięśniowej. Typowy związek pomiędzy BMI, a tkanką tłuszczową u mężczyzn, może prowadzić do przeszacowania faktycznej ilości tkanki tłuszczowej u lekkoatletów o czynnik rzędu 2 lub więcej.\n» WSKAŹNIK BMI NIE REJESTRUJE WYWOŁANYCH ĆWICZENIAMI FIZYCZNYMI ZMIAN W BUDOWIE CIAŁA\nĆwiczenia fizyczne odgrywają kluczową rolę w procesie utrzymywania optymalnej masy ciała, jego składu oraz zdrowia, jednakże monitorowanie korzyści z ćwiczeń fizycznych może czasami sprawiać problemy. Przykładowo, wielu ludzi podejmujących aktywność fizyczną zdaje sobie w pewnym momencie sprawę, że nie stracili oni na wadze, co prowadzi do utraty motywacji. Niejednokrotnie dzieje się tak dlatego, że ich tkanka tłuszczowa została zastąpiona tkanką beztłuszczową. Zalety takiej zmiany są olbrzymie, ale mogą one pozostać nieuświadomione dopóty, dopóki dana osoba nie będzie, w miarę postępów treningowych, poddawać się monitorowaniu składu ciała – stąd bierze się popularność analizatorów składu ciała w renomowanych klubach fitness. Większość programów odchudzających zaleca ćwiczenia fizyczne, ale i tu prawdziwe korzyści nie będą widoczne, dopóki nie zostanie zbadany skład ciała. W badaniu przeprowadzonym na trzech grupach: grupie kontrolnej, grupie wykonujących ćwiczenia średnio intensywnie i ćwiczących intensywnie, ogólnie na wadze traciły najwięcej obie grupy ćwiczące w stosunku do grupy kontrolnej, jednak istotniejszą informację ukazały badania składu ciała w kontekście utraconych poszczególnych tkanek. Grupa kontrolna bowiem utraciła prawie 30% beztłuszczowej masy ciała, natomiast grupy ćwiczące 18-20%.\n» KONTROLA TKANKI TŁUSZCZOWEJ W DOMU\nKontrolę ilości tkanki tłuszczowej można przeprowadzać w regularnych odstępach czasu w zaciszu swojego domu. Wykorzystanie analizatora składu ciała jest wygodne i praktyczne, nie tylko dla osób walczących z nadprogramowymi kilogramami, także dla osób regularnie trenujących, czy dla osób starszych do kontroli parametrów zdrowotnych ciała. Zalet tych urządzeń jest wiele, między innymi:\n- możliwość wykonania pomiaru w zaciszu swojego domu\n- otrzymanie precyzyjnych wyników procentowej zawartości tkanki tłuszczowej w organizmie\n- szybkość i łatwość obsługi\n- produkowane w dużej gamie zarówno kolorystycznej jak i funkcjonalnej\n- nieinwazyjne (nie wymaga rozbierania się)\n- bezpieczne (spełniają wszystkie wymogi UE odnośnie jakości MDD, CE oraz NAWI)\n- korzystne cenowo w porównaniu do innych nowoczesnych metod\n- wysoka wartość predykcyjna (rozbudowane walidacje)\n- doskonała zgodność podczas powtarzanych pomiarów - wystarczająco czułe, aby wykrywać różnice istotne pod względem klinicznym\nZapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą analizatorów tkanki tłuszczowej dla użytkowników domowych.\nŹródło: TANITA, BIA Technology for Assessing Body Fat, Tłumaczenie - Heritage Medical - Kopiowanie zawartości serwisu lub jej części bez pisemnej zgody właścicieli serwisu jest zabronione.