W dyskusjach pozaakademickich bardzo często można usłyszeć argumenty dotyczące nauki. Jedni przyznają jej rolę ostatecznej wyroczni w kwestii poruszanych tematów, inni zbywają ją zaś złośliwymi epitetami dotyczącymi jej „sprzedajności” i zawężania horyzontów myślowych do mechanistycznego pojmowania rzeczywistości. Są też tacy, którzy powołują się na naukowe dowody w obszarach, które do nauki nie należą. Nierzadko bowiem wiedza na temat tej gałęzi wiedzy jest znikoma. Jak się okazuje, ludzie nie znają jej metodologii, nie wiedzą, że każde badanie musi zostać niezależnie zweryfikowane, nie rozumieją, że rozbieżności w wynikach nie podważają sensu istnienia nauki, a tytuł naukowy nie musi świadczyć o prawdziwości słów osoby go posiadającej. Zaistniały stan rzeczy jest z pewnością związany z brakiem w szkolnej edukacji zajęć dotyczących natury nauki i jej metodologii. Co ciekawe, nawet osoby posiadające wykształcenie wyższe często gubią się w tej materii. Niewątpliwie przydałoby się coś zmienić w naszym systemie kształcenia, lecz, nawet jeśli ktoś poczyni jakieś kroki w tej kwestii, to ich efekty będzie można poczuć zdecydowanie później. Co jednak z dniem dzisiejszym, gdzie musimy podejmować decyzje już teraz, nierzadko godząc się na rzeczy (na przykład te związane z naszym zdrowiem), które z pewnością byśmy odrzucili, gdybyśmy wiedzieli, że nie zostały one odpowiednio sprawdzone? Pomóc nam w tym dylemacie próbują autorzy książek popularyzujący naukę i jej prawidłowe rozumienie. Jednym z nich jest doktor biologii, genetyki i filozofii nauki Massimo Pigliucci, który zajmuje się między innymi krytyką pseudonauki i edukacją naukową, a jeden z efektów jego działalności stanowi książka „Bujda na resorach. Jak odróżnić naukę od bredni”.\nO nie-bujdach, prawie-bujdach i bujdach\n„Bujda na resorach” składa się z dwunastu rozdziałów tworzących spójną narrację, której celem jest przekazanie ludziom wiedzy umożliwiającej oddzielanie wiedzy naukowej od tytułowych „bredni”. Żeby jednak to uczynić, czytelnik musi najpierw poznać naturę samej nauki będącej „heterogeniczną grupą dyscyplin prowadzących badania w świecie przyrody na różne sposoby” (s. 56). Pigliucci pokazuje bowiem na podstawie chemii, fizyki, psychologii czy biologii ewolucyjnej, że nie sposób mówić o jeden metodologii eksperymentalnej, czym przeciwstawia się poglądowi Stevena Weinberga (noblisty z dziedziny fizyki), który uważa, że wszystko da się zredukować do fizyki. Dalej czytelnik zostaje zapoznany z gałęziami wiedzy nazwanymi przez autora „prawie naukami”, czyli dziedzinami nie posiadającymi wystarczających dowodów na prawdziwość stawianych hipotez (mowa tu o psychologii ewolucyjnej, historii, poszukiwaniach inteligencji pozaziemskiej SETI, a także pewnych obszarach dociekań fizyków, takich jak „teoria strun”).\nKolejny fragment książki poświęcony jest koncepcjom klasyfikowanym jako pseudonaukowe i konsekwencjom, które spotkały ludzi za ich poważne kultywowanie. Czytelnik dowiaduje się więc o makabrycznych historiach mordowania czarownic rzekomo odpowiedzialnych za zmiany klimatyczne (Kenia w 2008 roku) czy też śmiertelnym w skutkach stosowaniu niesprawdzonych naukowo metod leczenia AIDS w Afryce. W tej części publikacji zostaje również przedstawione, na przykładzie Voodoo, myślenie magiczne, a także naukowe podejście do astrologii, fenomenu UFO oraz parapsychologii. Następnie Pigliucci pokazuje, jak bardzo szkodliwie dla nauki potrafią być media, które do promowania pozornie rzetelnej wiedzy wykorzystują między innymi programy rozrywkowe, wywiady ze sławnymi ludźmi, „autorytety” w postaci osób posiadających tytuły naukowe, tworzenie nieprawdziwych dylematów naukowych (kreacjonizm kontra teoria ewolucji), a także wyolbrzymianie i skarykaturyzowanie doniesień ze świata akademickiego. Poddany krytyce zostają również co bardziej absurdalne fragmenty bardzo popularnego filmu „Co my tak naprawdę wiemy” („What the Bleep Do We Know”), gdzie na przykład w sposób zupełnie nieuprawniony wykorzystano zagadnienia związane z fizyką kwantową.\nInną bolączkę dla nauki stanowi zaniżenie poziomu merytorycznego „publicznych intelektualistów”, a także powstanie zjawiska antyintelektualizmu, czyli traktowania z podejrzliwością i niechęcią aktywności umysłowej oraz osób je prowadzących. Według Pigliucciego szkodliwe dla nurtu naukowe okazują się również think tanki (prywatnie finansowane komitety analizujące problemy społeczne i szukające dla nich rozwiązania), które bardzo często zajmują się kreowaniem wizerunku oraz potwierdzaniem światopoglądów zamiast rzetelnymi, obiektywnymi badaniami.\nKolejne fragmenty „Bujdy na resorach” zabierają czytelnika w krótką, bazującą na najważniejszych zmianach w patrzeniu na świat, historyczną podróż zaczynającą się od religijnych przesądów, przez filozoficzną refleksję, do utworzenia autonomicznej, nowoczesnej nauki, która wiąże się z takimi postaciami jak Kartezujesz, Bacon, Galileusz i Newton. Autor jednak nie uważa, żeby myślenie naukowe było w stanie uwolnić się od swojego matecznika, którym jest filozofia. Zauważa na przykład, że „praktyka naukowa wymaga przyjęcia założenia naturalizmu – czyli koncepcji, że zjawiska przyrodnicze są, no cóż… przyrodniczymi, a zatem nie, by je wyjaśnić, naukowcy nie muszą powoływać się na to, co nadprzyrodzone” (s. 265).\nPrzemyślenia te prowadzą autora do kolejnych części książki, w których zastanawia się on nad granicami nauki. Podejmuje takie tematy jak zbyt nadmierne zaufanie badaczy w stosunku do własnej dziedziny, co prowadzi do kultywowania „scjentyzmu”, czyli przekonania, że w drodze odpowiednio przeprowadzonych eksperymentów w końcu uda się odpowiedzieć na każde ludzkie pytanie (nawet te stricte filozoficzne) i zbliżyć się do prawdy przez duże „P”. Pogląd ten realizuje się na przykład w słowach Stephena Hawkinga twierdzącego, że kosmolodzy poznali „umysł Boga”, oraz pewności Richarda Dawkinsa, że nauka prędzej czy później obali „hipotezę Boga”. Omówione też zostają problemy natury badawczej takie jak sfabrykowany materiał do eksperymentów czy zbyt wygórowane mniemanie o sobie naukowców uniemożliwiające przyznanie się do błędów. Pigliucci pokazuje jednak, że przedstawiana dziedzina wiedzy często jest w stanie sama skorygować tego typu wypaczenia, które de facto są normą, ponieważ mówimy o aktywności stworzonej przez istoty omylne – ludzi. Kontrowersyjny, ale ważny temat to przedstawienie popularnej w Ameryce od końca XIX wieku eugeniki, czyli światopoglądu opierającego się na nauce (nie zawsze trafnie), który wpłynął między innymi na kastrację 60000 ludzi, których rozmnażanie miałoby „osłabić” gatunek ludzki. Autor zestawia tego typu pomysł z współczesną, prężnie rozwijającą się inżynierią genetyczną. Prowadzi to do konkluzji, że GMH bazuje na innym podejściu niż eugenika, jest bowiem zdecydowanie bardziej humanitarne (będzie można dzięki niemu leczyć między innymi choroby genetyczne), choć z pewnością znajdą się ludzi chcący wykorzystać tę dziedziną w próżny sposób (na przykład wpływać na wygląd swoich dzieci).\nKsiążka dotycząca kondycji nauki i pseudonauki nie mogła obejść się również bez skonfrontowania się z krytyką nauki. Pigliucci analizuje wypowiedzi krytyków i sprawiedliwie wyrokuje w kwestii ich sensu. Autor mierzy się między innymi z postmodernizmem, analizując nie tylko szum, jaki wywołał fałszywy artykuł Alana D. Sokala, ale również przedstawiając liczne wypowiedzi świadczące o tym, że autorzy omawianych tekstów nie mają zbyt wielkiego pojęcia o naukach ścisłych.\nNa uwagę z pewnością zasługuje przedostatni rozdział, „Problem i (możliwe) rozwiązanie. Scjentyzm a epistemologia cnót”, w którym autor powraca do zagadnienia scjentyzmu w celu dokładniejszego opisania go, a także próbuje przedstawić rozwiązanie („epistemologię cnót”), które ma na celu zwiększenie świadomości naukowców co do ograniczeń ich dziedziny oraz dać narzędzia do dyskusji o niej z innymi, mniej wtajemniczonymi w nią ludźmi. Powstaje w ten sposób „Lista kontrolna dla cnotliwego sceptyka”. Ostatni rozdział „Bujdy na resorach” dotyczy umiejętnego oceniania ekspertów. W drodze rozważań autor prezentuje oraz poddaje krytycznej analizie różne metody oceniania specjalistów.\nRetoryka i sposób prowadzenia narracji\nPigliucci na początku książki zwraca uwagę na problem komunikacji w kontaktach naukowców z ludźmi niewtajemniczonymi w ich dziedzinę. Autor uznaje, że rozwiązaniem może być równomierne zastosowanie się do trzech zaleceń retorycznych Arystotelesa. Pierwszym z nich jest logos, czyli przedstawienie w sposób logiczny faktów. Etos to kolejne zalecenie, które „polega na wzbudzeniu zaufania odbiorców” (s. 25). Ostatni jest patos, czyli „zdolność nawiązania kontaktu emocjonalnego z docelowym odbiorcami” (s. 25), a więc sprawienie, żeby drugiemu człowiekowi zależało na tym, aby chciał kogoś wysłuchać. Według Pigliucciego niestety większość naukowców odwołuje się wyłącznie do pierwszej rady Stagiryty, co sprawia, że trudno pozyskać im słuchaczy. W „Bujdzie na resorach” jest jednak zdecydowanie inaczej, bowiem autor stara się realizować wszystkie z trzech zleceń. Po pierwsze dba o przejrzystość i logiczność wywodu, o czym świadczy całość publikacji, która jest linearnie płynna narracyjnie. Etos przejawia się natomiast w wyczuwalnym w tekście, żywym zainteresowaniu problemami współczesnej nauki i jej kondycji społecznej. Pigliucci nie szczędzi krytycznych słów nie tylko wobec pseudonauki, ale również swojej dziedziny. Patos można zauważyć w przedstawieniu konsekwencji, jakie mogą spotkać ludzi, jeśli zaufają pseudoekspertom i ich dziwnym praktykom.\nArystotelesowskie zalecenia dotyczące retoryki to nie wszystko, co wyróżnia sposób pisania Pigliucciego. Autor bowiem stosuje bardzo często humorystyczne akcenty (w tym również czarny humor), które ubarwiają narrację i pozwalają utrzymać pozytywne nastawienie do treści (co korzystnie wpływa w kontekście przyswajania informacji). Oto kilka przykładów: „(…) gospodarz zadał mi pytanie, które usłyszałem mnóstwo razy: więc co z tego, że ludzie wierzą w pseudonaukę lub są przesądni? Kogo tym krzywdzą? O to najpierw zapytaj piętnaście kobiet spalonych w Kenii” (s. 105), „Przesunięcie skumulowane od czasów Babilończyków jest tak duże, że w położeniu, w którym niegdyś znajdowała się dana konstelacja o określonej porze roku, znajduje się teraz poprzednia konstelacja zodiaku! Oznacza to na przykład, że moim znakiem astrologicznym nie powinien być Koziorożec (urodziłem 16 stycznia), lecz Strzelec. Zastanawiam się, który znak powinienem sprawdzać, gdy otwieram moją niedzielną gazetą?” (s. 121), „Nikt nigdy nie wykazał jednak bezpośredniego efektu grawitacyjnego systemu Księżyc-Słońce na zachowanie przedstawicieli gatunku ludzkiego (wilkołaki się nie liczą) (…)” (s. 122), „Amerykańskie księgarnie obfitują w książki autorstwa ludzi sukcesu, którzy w dziełach tych zdradzają czytelnikom, jak można odnieść sukces (oto jedna z owych wskazówek: napisz książkę o tym jak odnieść sukces” (s. 188). „Naukowcy nie są bogami – chociaż sądząc po ego, jakie niektórzy z nich prezentują, gdy mówią o tym, czym się zajmują czasami mogę mieć trudność z odróżnieniem siebie samych od bogów” (s. 275).\nW kwestii narracji warto też zwrócić uwagę na to, że publikacja tworzy spójną całość, którą trzeba czytać od pierwszej do ostatniej strony. Często następują w niej zapowiedzi rozważań z poprzednich rozdziałów, a także krótkie przypomnienia spraw już poruszonych. Stąd też czytelnik chcący czytać jedynie wyrywkowo, będzie miał z pewnością problem w zrozumieniu wielu rozważań. Pojęcia nauki i pseudonauki rozwijają się z każdą kolejną stroną o nowe elementy, stąd też podczas lektury, by użyć metafory rysunkowej, ma się wrażenie, jakby Pigliucci na początku publikacji narysował czarno-biały szkic, który potem zostaje uzupełniony o nowe elementy, a następnie kolorowany. Autor, żeby pokazać temat swoich przemyśleń najbardziej kompletnie, stara się przedstawić jak najwięcej informacji i drobnych niuansów. Nie mogą więc dziwić słowa zakończenia: „Wszystko to oznacza, że granice oddzielające naukę, nienaukę i pseudonaukę są znacznie bardziej rozmyte i bardziej nieszczelne, niż życzyłby sobie tego Popper (czy większość naukowców)” (s. 396). Rzetelność autora może okazać się jednak przeszkodą dla wielu odbiorców. Ludzie poszukują dzisiaj szybkich i krótkich komunikatów, nie zaś kilkusetstronicowych dywagacji. Nauka jednak nie jest łatwą dziedziną, stąd też pisanie bardzo prostych książek na jej temat mogłoby jedynie spowodować serię nieporozumień, których i tak jest już zdecydowanie za dużo.\nPo publikacji z tak dosadnym tytułem jak „Bujda na resorach” czytelnik słusznie powinien oczekiwać jak najprawdziwszych informacji dotyczących promowanej dziedziny, jaką jest nauka. Oczekiwania te w większej części zostają spełnione. Krajobraz naukowy pokazano bowiem w blaskach i cieniach. Jak już wcześniej wspomniałem, z książki można się dowiedzieć o osiągnięciach nauki na różnych polach działań, ale też o błędach i nadużyciach. Osobiście uważam jednak, że zabrakło odniesienia się do kilku dość ciekawych, a wciąż nierozwiązanych z perspektywy naukowej spraw dotyczących dziedzin zaklasyfikowanych jako pseudonaukowe. Co prawda Pigliucci rozsądnie punktuje założenia astrologii oraz przedstawia błędy w eksperymentach parapsychologicznych przeprowadzonych przez PEAR i Josepha Banksa Rhine’a, nie wspomina jednak nic o opisanym w książce Mikołaja Brykczyńskiego „Mit nauki. Paradygmaty i dogmaty” wykazanym przez Michaela Gauquelina „efekcie Marsa” i badaniach z udziałem Uriego Gellera (osoby posiadającej nadprzyrodzone zdolności). „Efekt Marsa” dotyczył wykrytej podczas testów statystycznych korelacji między wschodzeniem i górowaniem planety a biografiami wybitnych sportowców. Za sprawdzanie obiecujących wyników wzięło się kilka organizacji naukowych, lecz żadna nie zrobiła tego odpowiednio, a cała historia sprawdzania tego fenomenu utonęła w kłótniach, skandalach i oskarżaniu się o nierzetelność. Mimo iż Gauquelin przeprowadził swoja badania pół wieku temu, to dotychczas nie zostało wydane ostateczne orzeczenie w kwestii ich weryfikacji. Badania Gellera również nie posiadają pozytywnego zakończenia. W 1972 roku w Stanford Research Institute sfilmowano badania umiejętności paranormalnych probanta. Specjalne powołane instytucje do tego typu spraw, zamiast przeprowadzić eksperymenty u siebie, zaczęły z miernym skutkiem szukać znamion oszustwa. John Taylor jako jedyny z naukowców zdecydował się sprawdzić ten fenomen i, co ciekawe, jego badania przyniosły wynik pozytywny. Wycofał się jednak ze wszystkiego po tym, jak stracił prestiż w kręgach naukowych oraz zaczął mierzyć się z trudnościami z pozyskiwaniem aparatury badawczej i dofinansowań na kolejne projekty naukowe (zob. Brykczyński 2011: 146-153, 163-170). Osobiście liczyłem na wyjaśnienie tych spraw na kartach omawianej książki, lecz niestety nic takiego się nie stało. Pigliucci, jako osoba propagująca naukę, z pewnością znał te zagadnienia, jednak z jakichś przyczyn zdecydował się o nich nie pisać. Może dlatego, że do dnia dzisiejszego nie mają one ostateczne rozwiązania i zaciemniłyby przesłanie i tak już rozbudowanej książki? A może to Brykczyński mylił się w swej ocenie? Na te wątpliwości w recenzowanej publikacji nie znajdziemy niestety odpowiedzi.\nNa krytyczny komentarz zasługuje z pewnością retuszowanie niektórych ważnych elementów historii nauki, a konkretnie losów Giordana Bruna, Galileusza i Tychona Brahego. Otóż wielu naukowców, w tym autor recenzowanej publikacji, uważają, że Bruno był uczonym promującym heliocentryzm, za co został skazany na śmierć. Okazuje się jednak, że był to mnich-heretyk, który zamierzał „zreformować chrześcijaństwo w duchu neoplatońskim, co zaprowadziło go na stos. Nie zajmował się astronomią, a heliocentryzm wyznawany przez niego z przyczyn metafizycznych, nie był przedmiotem sporu z Kościołem” (Brykczyński 2011: 84). Tycho Brahe w książce „Bujda na resorach” nie pojawia się wcale, chociaż „był pod wieloma względami wzorem nowoczesnego naukowca. (…) Jego precyzyjne materiały pomiarowe umożliwiły Keplerowi odkrycie praw ruchu planet, bez których Newton nie byłby w stanie sformułować centralnej idei fizyki klasycznej – teorii grawitacji” (Brykczyński 2011: 106). Galileusz z kolei według treści książki był kolejną ofiarą opresyjności katolicyzmu względem nowoczesnej nauki. Sprawa jednak wygląda w ten sposób, że bronił on niedoskonałego systemu kopernikańskiego, który faktycznie był na tamte czasy wyłącznie hipotezą popartą jedynie obliczeniami matematycznymi. Galileusz jednak w swoich listach i pismach, mających raczej charakter literacki (polemiczne dialogi), uważał, że istnieją konkretne dowody empiryczne, lecz niestety żadnego z nich nie podawał. Dodać do tego należy, że odwoływanie się do systemu Kopernika musi dla naukowców brzmieć dość kuriozalnie, ponieważ istniała już wtedy zdecydowanie lepsza forma opisu układu słonecznego stworzona przez Keplera. Galileusz z niewiadomych przyczyn postanowił ją zignorować. Co więcej, w ostatnim ze swoich dialogów, który przypieczętował jego los, obraził swojego przyjaciela papieża Urban VIII, wkładając jego słowa dotyczące hipotetyczności heliocentryzmu w usta niewykształconego prostaczka Simpliciusa. Dopiero to osobiste uderzenie w godność Głowy Kościoła zaowocowało ostatecznym procesem – a więc nie można powiedzieć, że to nauka stała się kością niezgodny między religią a Galileuszem, lecz czynnik typowo ludzki (zob. Brykczyński 2011: 84). Autor „Bujdy na resorach” uważa, że obraza Papieża była przypadkowa, co kwituje jedynie słowami: „prawdopodobnie nie taki był zamiar Galileusza” (s. 254). Kiedy jednak przyjrzy się charakterowi autora „Dialogu o dwóch najważniejszych układach świata”, a także językowi, jaki zostaje użyty w tym tekście, trudno nie zgodzić się, iż zagranie naukowca można uznać za celowe. Galileusz słynął z niesłychanie aroganckiego podejścia do ludzi, co widać również w dialogu, gdzie przeciwników heliocentryzmu nazywa się „idiotami”, „pod-ludźmi” i „mentalnymi pigmejami” (zob. Brykczyński 2011: 82-84). O tym aspekcie wizerunku uczonego u Pigliucciego nie znajdziemy niestety żadnej informacji.\nSposób przedstawiania życiorysów Bruna i Galileusza nie wydaje się przypadkowy. Jest bowiem ważnym czynnikiem tworzącym mitologię nauki, o której pisze w swojej książce Brykczyński. Mitologia ta pokazuje naukę jako autonomiczną dziedzinę wyłaniającą się z ciemnych wieków. Wyżej wspomniane postaci stają się w nim męczennikami walczącymi o prawdę, co naturalnie korzystnie wpływa na monopolizację światopoglądu materialistyczno-naturalistycznego. Stąd też Brahe mimo znacznych zasług był mniej kontrowersyjny i zbyt wyważony, by móc stać się ikoną tworzenia się nowoczesnej nauki (zob. Brykczyński 2011: 106). Powtarzanie wyretuszowanych biogramów pionierów nauki w książkach popularnonaukowych jest z zatem z wiadomych przyczyn rzeczą na porządku dziennym, co też zostało już przeze mnie zaznaczone przy okazji recenzji publikacji „Kwantechizmu. Czyli klatka na ludzi” Andrzeja Dragana (zob. Strzałkowski 2019).\nW kwestii historii nauki w „Bujdzie na resorach” na pozytywny komentarz zasługuje z pewnością nieocenzurowanie biografii Isaaca Newtona. Autor ilustruje jego złośliwy charakter, przez który uczony przysparzał sobie wrogów. Ponadto Pigliucci pokazuje, że badacz oprócz działalności naukowej interesował się również dziedzinami ezoterycznymi takimi jak alchemia. Właściwie to spędził na nich zdecydowanie więcej czasu niż na nauce. Przedstawienie tych mniej znanych kart biografii fizyka okazuje się mieć charakter edukacyjny dla czytelnika, o czym świadczą następujące słowa: „(…) fakt jednak, że ktoś tak błyskotliwy jak Newton nie dostrzegał nieuchronnych sprzeczności w tym, co robi, powinien być ostrzeżeniem dla każdego, kto wierzy, że krytyczne myślenie jest łatwym zadaniem. Niemniej jednak dokonania naukowe Newtona w końcu przysłoniły jego zamiłowania do mistycyzmu – do tego stopnia, że jest dziś uważany za jednego z twórców nauki” (s. 260).\n„Bujda na resorach” mimo pewnych nieścisłości jest wartościową publikacją, z której można czerpać garściami wiedzę na temat nauki i jej problemów w ówczesnych czasach. Uczy przede wszystkim krytycznego namysłu, który jest niezbędny w świecie półprawd i fake newsów. Człowiek po lekturze tej publikacji z pewnością z większą ostrożnością będzie patrzył na medialne doniesienia dotyczące naukowych odkryć oraz brał w nawias słowa „udowodnione naukowo”, które tak często padają z ust interlokutorów podczas dyskusji. Książkę Pigliucciego można więc z pewnością metaforycznie nazwać „młotem na pseudonaukę”.\nStrzałkowski J.: „Kwantowa »zupa-śmietnik«”. „artPAPIER” 2019, nr 11. http://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=372&artykul=7339.\nMassimo Pigliucci: „Bujda na resorach. Jak odróżnić naukę od bredni”. Przeł. Paweł Kawalec. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2019.


Chirurg szczękowo-twarzowy Bydgoszcz - KCP.PL\nChirurg szczękowo-twarzowy Bydgoszcz\nW mieście - Bydgoszcz udostępnionych jest sporo gabinetów w specjalizacji Chirurg szczękowo-twarzowy. Niektóre mają w ofercie leczenie wielu chorób. Porównaj placówki medyczne i lekarzy w mieście - Bydgoszcz oraz ich oceny!\nNie znaleźliśmy chirurgów szczękowo-twarzowych w miejscowości Bydgoszcz.\nWyświetliliśmy listę wszystkich chirurgów z miejscowości Bydgoszcz.\nChirurg plastyczny Wiesław Bieńkowski\nChirurg Maciej Dębczyński\nChirurg Tomasz Nowikiewicz\nChirurg Andrzej Palewicz\nChirurg Piotr Piwowar\nChirurg Jacek Szopiński


BUD-PARTNER - firma budowlana - Polecamy firmy - katalog polskich firm\nNazwa firmy: BUD-PARTNER Wojciechowski-Nowak s.c.\nUlica i lokal: Gdyńska 17a\nTelefon: 61 6675788\nPrywatna firma budowlana BUD-PARTNER jest doświadczonym partnerem w zakresie budownictwa. Specjalnością przedsiębiorstwa, jest budowa domów jednorodzinnych w Poznaniu. Zespół pracowników firmy współtworzą wybitni fachowcy i inżynierowie, których wiedza i umiejętności umożliwiają realizację nawet najbardziej śmiałych projektów.\nSłowa kluczowe: budownictwo, mieszkania, domy, budowla, firma budowlana, Poznań\nsklep, warszawa, księgowość, transport, poznań, sklep internetowy, meble, pozycjonowanie, drzwi, odszkodowania, pozycjonowanie stron, rachunkowość, wroclaw, okna, biuro rachunkowe, wrocław


[Fusion] Doposażanie - Strona 43 - Forum Ford Club Polska\nStrona 43 z 44 « Pierwsza < 33 41 42 43 44 >\n20-11-2020, 21:13 #421\nOdp: Listwy zgarniające szyb oraz wyposażenie wersji Black Magic\nJa to zrobiłem z korków, które są np. w tylnych podłużnicach, wystarczy pojechać na auto złom i wyjąć kilka, Focus mk1 ma to na prawym przednim słupku (widać po otwarciu drzwi), w Mondeo mk3 i Fieście mk6 są identyczneGoście nie mogą oglądać obrazków w postach. Zarejestruj się klikając tutaj aby uzyskać pełen dostęp do forum.\ndobra mam ten element tylko jest on minimalnie za duży. nie może się wcisnąć w ten otwór w kielichu. jest jakiś patent na to? nagrzać żeby było bardziej elastyczne?\nIMG_20201121_121415.jpg (92.5 KB, 31 wyświetleń)\nOstatnio edytowane przez G Jaco ; 21-11-2020 o 12:19\n21-11-2020, 19:49 #422\nTrzeba delikatnie zmniejszyć średnicę tego mniejszego krążka, ale tak, żeby nadal ciasno wszedł w ten otwór. Można nożykiem "tapeciakiem" lub papierem ściernym bądź pilniczkiem. Trzeba to zrobić w miarę równomiernie i mocno wcisnąćGoście nie mogą oglądać obrazków w postach. Zarejestruj się klikając tutaj aby uzyskać pełen dostęp do forum.\n23-11-2020, 19:06 #423\nfotele w tym linku to są takie jak do fiesty(czyli Fusiona też) tylko że wersja skórzana?\n23-11-2020, 21:58 #424\nAlbo takie jak na zdjęciu? to jest fotel jak z Fiesty ST tylko bez skóry i nie wersja ST. To była jakaś opcja do wyboru w tym aucie? Wiecie czy będzie to pasować to FUSIONA, czy warto? Robiłem ostatnio kilka razy trasę około 3h w jedną stronę i fotel Fusiona nie pozwala siedzieć wygodnie i jednocześnie oprzeć wygodnie głowy..\nScreenshot_2020-11-23-21-55-03.jpg (80.5 KB, 36 wyświetleń)\n27-11-2020, 18:33 #425\nktoś czuje że może się w tym temacie wypowiedzieć?\n27-11-2020, 18:35 #426\n29-11-2020, 09:09 #427\nSilnik: 1.4 TDCI - AT\nJak są takie same to zaraz całe forum będzie siedzenie wymieniać Goście nie mogą oglądać obrazków w postach. Zarejestruj się klikając tutaj aby uzyskać pełen dostęp do forum. pytanie jak z czujnikami do poduszek powietrznych.\nWyślij prywatną wiadomość (PM) do użytkownika baybus\nZnajdz więcej postów napisanych przez baybus\n29-11-2020, 09:13 #428\n02-12-2020, 02:02 #429\nPoduszki w fotelach powinny być także takie same.\nTakie same, wtyczki też są takie same i funkcje pinów też są takie same.\n06-12-2020, 07:59 #430\nForum wymienialo by fotele 15 lat temu a tak sie nie stało. Jakże wiele narzekań było na fotele w fuzji. / za krotkie, zle sie siedzi/.\nWiec raczej nie sa plug and play, zreszta we fuzji siedzi sie jak na stolku wysoko , we fiescie nie.


Lokal na wynajem - Szczecin - Gumieńce - 3KK-LW-2321 - 580.00m² - 3 Kąty Nieruchomości\nDom wolnostojący po kapitalnym remoncie wraz z halą! Idealna oferta na dom z działalnością. Metraż - 300 m2 powierzchnia domu plus 280 hala. Na parterze salon z kominkiem z wyjściem na duży taras, widna kuchnia, przedpokój i WC. Na pierwszym piętrze 3 pokoje plus garderoba, łazienka z wanną narożną i WC. Na poddaszu 3 pokoje, łazienka oraz pomieszczenie gospodarcze przygotowane pod kuchnie - idealna oferta pod wynajem poddasza. Budynek podpiwniczony, z pomieszczeniami gospodarczymi. Cały dom w wysokim standardzie. Na posesji murowana hala z antresolą, z pomieszczeniami biurowymi. Ogrzewanie olejowe. Opłaty: 15 000 zł czynszu plus rachunki. Zobacz więcej na 3katykomercja.pl\nNr oferty: LW - 2321\nSymbol oferty 3KK-LW-2321


Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach - Plakat - Decor Mint\nZrelaksowana kobieta z kwiatami we włosa...\nZrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach\nInteresują Cię Ludzie i ich Artystyczne? Plakat Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach może być tym, który udekoruje Twoją ścianę. Dodany Do wnętrza użytkowego będzie wyglądał zjawiskowo w ramie lub bez. Bo plakat możesz powiesić na milion różnych sposobów. Ramka, taśma, antyrama, wieszak na ubrania, drewniane deseczki, magnesy… Do wyboru do koloru, a plakat z ludźmi Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach kolor ma nieziemski dzięki świetnej technologii wydruku.\nZwróć uwagę na dominujące kolory we wnętrzu, dodatki i oczywiście temat przewodni. U Ciebie to plakaty z ludźmi i ich artystyczne portrety. Idź tym tropem, a na pewno urządzisz niebanalne wnętrze, które zaskoczy znajomych. Portrety i artystyczne, ludzkie sylwetki to wciąż jedne z najpopularniejszych ozdób na ścianach naszych mieszkań. W naszej kolekcji nie mogło więc zabraknąć tematu Artystyczne tak idealnie wpisującego się w kategorię plakaty z ludźmi. Jeden z nich, plakat Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach szczególnie zaskoczy cię żywymi i nasyconymi barwami oraz jakością wykonania. Oferowane przez nas plakaty z tematyki Artystyczne, drukowane są w technologii przyjaznej środowisku. Przez co plakat świetnie sprawdzi się we wnętrzach, a w dodatku jest odporny na zabrudzenia.\nJeśli marzy Ci się urządzenie domu w gustowny i artystyczny sposób to plakaty z tematyki Artystyczne będą dla Ciebie idealnym wyborem. Plakaty z ludźmi ozdobią różnie wykończone wnętrza, szczególnie dobrze wyglądają tam gdzie panuje styl Nowoczesny. Plakat Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ubogaci niemal każde wnętrze, szczególnie nada się Do wnętrza użytkowego. W naszej kolekcji plakatów z ludźmi znajdziesz jeszcze wiele więcej, innych, pięknych postaci i artystycznych portretów.\nLudzie na plakatach to propozycja do domu i lokali użytkowych. Plakat z wizerunkiem osób w różnych odsłonach i stylistyce można z powodzeniem wykorzystać do dekoracji wielu pomieszczeń. Postaraj się jednak, by cała aranżacja była spójna ze stylem, w jakim urządzone jest wnętrze. Styl Nowoczesny? Plakat Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach na pewno się w nim sprawdzi.\nWzór Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach drukowany jest na sztywnym papierze o matowym wykończeniu. Dzięki temu dekoracja pozbawiona jest nieestetycznego połysku przy różnych kątach padania światła, nie widać na niej np. śladów po odciśniętych palcach. Do dekoracji dołączona jest zawieszka, dzięki której z łatwością zamocujesz plakat na ścianie. Plakat jest gotowy do powieszenia, nie trzeba go samodzielnie kompletować. Wzór dostępny jest w kilku formatach i orientacjach. Dekoracja jest na tyle lekka, że można ją zamontować na haczykach wielokrotnego użytku typu Command lub Tesa.\nOpinie klientów o: Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach\nObraz [ Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ] Plakat [ Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ] Obraz w ramie[ Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ] Plakat samoprzylepny[ Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ] Plakat w ramie[ Zrelaksowana kobieta z kwiatami we włosach ]


Archiwum dla kategorii ‘Kampanie’\nMożliwość komentowania Marcin Prokop i Czesław Mozil w T-Mobile została wyłączonaKampanie06 Kwi, 2014\nRozpoczyna się nowa kampania T-Mobile Polska promująca, potwierdzone badaniami, wielki zasięg i najlepszą jakość sieci w Polsce, najlepszą obsługę klienta nagrodzoną w tym roku Gwiazdą Jakości Obsługi. Wielki zasięg i świetna obsługa przekonały też Marcina Prokopa i Czesława Mozila, którzy dołączają do T-Mobile. Czytaj więcej…\nMożliwość komentowania Druga odsłona kampanii reklamowej Śnieżka ACRYL-PUTZ® z Mamedem Khalidovem została wyłączonaAgencje PR, Kampanie20 Cze, 2013\nOszczędzaj wodę, kiedyś możesz jej potrzebować (infografika)\nMożliwość komentowania Oszczędzaj wodę, kiedyś możesz jej potrzebować (infografika) została wyłączonaKampanie25 Mar, 2013\n„Często panuje wśród nas przekonanie, że drobne, codzienne czynności, takie jak np. zakręcanie kranu w czasie mycia zębów, nic nie zmienią. Jeśli w ten sam sposób pomyśli choćby 100 osób, to – biorąc pod uwagę, że tylko przy tej jednorazowej czynności zużywamy 13,6l wody – zmarnujemy już prawie 1400 litrów. Warto pamiętać i wciąż przypominać o tym, że odpowiedzialność za środowisko ciąży na każdym z nas z osobna oraz na nas jako na społeczności, w tym także na firmach. W przemyśle zużywa się aż 22% zasobów świeżej wody. Dlatego działania na rzecz zrównoważonego gospodarowania tym niezwykle cennym zasobem leżą w obowiązku nas wszystkich!” – mówi Olga Lorych,Specjalista ds. Marketingu i Komunikacji Wewnętrznej w Nestlé Waters Polska S.A. Oddział Dar Natury.\nkonkurs finanse call center Montrilo Getin Noble Bank facebook e-commerce design internet feromony promocja Bonarka kostka brukowa podróże Orbis kraje ogród kraj meble seks bezpieczeństwo saloniki prasowe outsourcing AP Edukacja wycieczka Libet edukacja bohoboco zakupy online dom Yawal PR dziecko płyty tarasowe targi dzieci Getin Bank kolporter biznes expo silesia zdrowie Wiktor Koszycki Moda śnieżka szkolenia\nMożliwość komentowania Druga odsłona kampanii reklamowej Śnieżka ACRYL-PUTZ® z Mamedem Khalidovem została wyłączonaAgencje PR, KampanieCzerwiec 20th, 2013\nMożliwość komentowania Oszczędzaj wodę, kiedyś możesz jej potrzebować (infografika) została wyłączonaKampanieMarzec 25th, 2013


„The Clone Wars” – klip i opis odcinka „Unfinished Business” – Star Wars: Rebelianckie Szumowiny\nStrona główna/Seriale/„The Clone Wars” – klip i opis odcinka „Unfinished Business”\nW sieci udostępniono klip oraz krótki opis fabularny ostatniego epizodu arcu o oddziale Bad Batch pod tytułem Unfinished Business. Pojawi się w nim mistrz Jedi Mace Windu.\nJedi Mace Windu oraz Obi-Wan Kenobi dowodzą atakiem przeciwko siłom Separatystów na Anaxes, podczas gdy oddział Bad Batch i Anakin Skywalker infiltrują wrogi okręt flagowy, by zapewnić Republice zwycięstwo.\nNajnowszy odcinek zadebiutuje w najbliższy piątek (11 marca) na platformie Disney+. To ostatni z odnowionych epizodów, kolejne będą zupełnie nowymi, wcześniej nie publikowanymi odcinkami, które skupią się na losach Ahsoki po opuszczeniu Zakonu Jedi oraz oblężeniu Mandalory.\nJeśli interesują Was wrażenia z poprzedniego epizodu pod tytułem On the Wings of Keeradaks, zajrzyjcie do naszej recenzji.\nAnakin Skywalker Anaxes Disney Disney Plus Echo Mace Windu The Clone Wars The Clone Wars S07E04 Wojny Klonów\n"Battlefront II" - nowy patch naprawiający serię błędów w grze


Archiwum 20 06 2019 w temacie Dentysta - http://dentysta.hydraulik.mazowsze.pl/\nArchiwum 20 06 2019 w temacie Dentysta\nWybielanie zębów cieszyn Dentysta dla CiebieStomatologia w dzisiejszych czasach ma nam naprawdę wiele do zaoferowania, jednak tak mało z nas regularnie z jej dóbr korzysta, a szkoda, bo sami na tym tracimy! Okazuje się, że zobacz resztę\nStomatologia Gliwice Profilaktyka próchnicyNajlepszą profilaktyką próchnicy jest edukacja i wdrażanie właściwych nawyków higienicznych u dzieci. Próchnica jest jedną z chorób cywilizacyjnych i jej powstawaniu sprzyja częste spożywanie wysoko pr całość tutaj\nDbaj o zdrowie swoich zębówOgólnie o stomatologii - coś o implantachZęby ważna rzecz, gdzie je leczyć?Artykuł o współczesnej stomatologiiKilka porad dla pacjentów - stomatologiaZ wizytą w dentystycznym piekleBoisz się wizyty u stomatologa? Nie ma powodów do obawWizyta u dentysty - kilka poradZęby - jak o nie dbać i kiedy chodzić do stomatologa?Wybieramy się do stomatologaHigiena jamy ustnej i stomatologiaDentysta i stomatolog -kilka faktówLeczenie zębów i jamy ustnej. Kilka faktówDentofobia? Warto ją pokonaćDla pacjentów - przygotuj sie do wizyty u dentystyDentyści ZabrzeDla pacjentów stomatologicznych - poradnikDentyści i stomatolodzy- krótko i na tematOgólnie o tym jak dbać o zębySprawy stomatologiczne - ogólnieZdrowe zęby. Kilka poradChoroby zębów i ich leczenieKilka ogólnych porad o wizycie u dentystyKiedy na pogotowie stomatologiczne?Czy dentyści są tacy źliPoradnik pacjenta - wizyta u stomatologaHigiena jamy ustnej i stomatologiaO dentystachLeczenie kanałowe - nowe metody czyli endodoncjaIdziemy do dentysty!


5 rzeczy, które są nie tak z 'Diuną' Villeneuve'a | F5\nKULTURA I SZTUKA / 16 listopada 2021\n5 rzeczy, które są nie tak z ‘Diuną’ Villeneuve’a\nCzy kanadyjskiemu reżyserowi udało się dźwignąć bagaż oczekiwań? Niby tak, ba, z wielu stron usłyszycie że zdecydowanie tak, ale... No właśnie, ale.\nBez dwóch zdań ‘Diuna’ jest jedną z najgłośniejszych filmowych premier tego roku. Nie może być inaczej, skoro za ekranizację kultowej książki Franka Herberta wziął się Denis Villeneuve – gość, który w swoim CV ma zarówno dzieła zrealizowane z rozmachem i zachwycające wizualnie (‘Blade Runner 2049’ czy ‘Arrival’), jak i takie, w których atmosfera gęstniała z każdą minutą, zaś budowanie napięcia było wręcz wzorowe (‘Labirynt’ czy burzące ramy kina akcji ‘Sicario’).\nZsumowanie tych dwóch rodzajów talentu – do tworzenia sugestywnych monumentalnych obrazów i emocjonującego dla widza prowadzenia intrygi – wraz z trzecim, czyli umiejętnym balansowaniem w swojej twórczości pomiędzy niezależną, czasem wręcz offową wrażliwością a ‘językiem mainstreamu’, niemal z automatu czyniło Kanadyjczyka idealnym kandydatem, by stać się właśnie TYM reżyserem, który zaserwuje najlepszą możliwą ekranizację ‘Diuny’. Taką, mimo niewątpliwego uroku (urzędujący w kosmosie Kyle MacLachlan czy nawet… Sting), nie była przecież wersja Davida Lyncha z 1984 roku. Nie był nią też miniserial z Johnem Hurtem. Ta historia po prostu zasługiwała na więcej.\nCzy Villeneuve’owi udało się dźwignąć bagaż oczekiwań? Niby tak, ba, z wielu stron usłyszycie że zdecydowanie tak, ale… No właśnie, ale.\nPrzeplatanie się w 'Diunie' monumentalnych kadrów z narracyjną (długimi momentami) siermiężnością przypomina żucie smacznego cukierka przez piękny, kolorowy, ale jednak papierek.\n'Te widoki, te wybuchy!' vs drętwe, wybijające z imersji dialogi? Halo, Fremeni, coś tu bardzo nie gra!\nZacznijmy od tego, co najlepsze, bo trudno nie zachwycać się w ‘Diunie’ warstwą wizualną, która przy nowoczesnych możliwościach produkcyjnych wygląda oczywiście obłędnie i stanowi główny powód, dla którego warto wybrać się do kin. Piaski planety Arrakis i kultowe czerwie pustyni w takim wydaniu to prawdziwa gratka uzupełniana przez rozbuchane sekwencje kosmiczne i bogactwo inscenizacyjne.\nProblem jednak w tym, że przeplatanie monumentalnych kadrów z narracyjnym (zwłaszcza w dialogach) minimalizmem, a wręcz momentami siermiężnością, choć w teorii ciekawe, w praktyce powoduje tu niestety, że do wydarzeń na ekranie bardzo łatwo nabrać zbyt dużego dystansu. Tak jakbyśmy trafili do jakiegoś muzeum w egzotycznym dla nas kraju, gdzie same rzeźby i malunki nas zachwycają, ale opisy są napisane tak sucho i neutralnie, że przygaszają nieco entuzjazm związany ze szczerą chęcią wgryzienia się w kontekst. Tym samym seans można przyrównać do żucia cukierka w przepięknym, kolorowym papierku, ale jednak tylko przez ów papierek, nie mogąc w pełni nacieszyć się nadzieniem. W dialogach wyczuwalna jest ewidentna ostrożność, by nie przeszarżować i by wpisywały się w konwencję mainstreamowej space opery. Paradoksalnie Villeneuve’a tu akurat można trochę rozgrzeszyć, bo wina leży raczej w charakterystycznej ‘niefilmowości’ licznych rozmów na kartach książki. Ci, którzy ją znają, z pewnością pamiętają, że dialogi są tam często, delikatnie mówiąc, oszczędne, zaś ich głębię, a tym samym bogactwo świata przedstawionego, budują różne introspekcyjne wstawki i przemyślenia bohaterów, które ograniczają się do wewnętrznego strumienia świadomości, gdzie artykułowane słowa to tylko dodatek. Ten estetyczny dysonans powoduje kilka następstw, o których niżej (postaramy się bez spoilerów).\nMimo że od decyzji danych postaci często zależy czyjeś życie, los lub dalsza linia polityczna uniwersum, nie odczuwamy znaczenia i wagi chwili. Analogiczne 'emocje' dałaby, dajmy na to, obserwacja wyprawy rodu Atrydów po kajzerki.\nBrak pomysłu na wzbudzenie w widzu stosunku emocjonalnego do bohaterów\nJeden z najciekawszych aktorów młodego pokolenia (m.in. ‘Tamte dni, tamte noce’), czyli Timothee Chalamet jako Paul Atryda. Legendy kina jak Javier Bardem czy Stellan Skarsgaard. Świetna, doświadczona obsada w kluczowych rolach, że przywołamy tylko Oscara Isaaka czy Rebeccę Ferguson. A jednak bohaterowie, choć barwni i dopracowani, nie sprawiają, że widz angażuje się emocjonalnie w ich historie. To tym bardziej frustrujące, że przecież z kart książki znamy pogłębione postaci często o skomplikowanych motywacjach, zaś w filmie w szczątkowy sposób oddano główny narracyjny kościec, który ich dotyczy. Oczywiście – język filmowy, zwłaszcza skierowany do masowego widza, wymaga na tym polu licznych uproszczeń, natomiast ekipa Villeneuve’a zrobiła to w na tyle bezpieczny i wyrachowany sposób, że choć często od decyzji danych postaci zależy czyjeś życie, los lub dalsza linia polityczna uniwersum, nie odczuwamy znaczenia i wagi chwili. Analogiczne ’emocje’ dałaby, dajmy na to, obserwacja wyprawy rodu Atrydów po kajzerki. Być może winę za to ponosi pewna teatralność ról i obudowany wokół nich patos (w końcu jesteśmy w świecie wielkich kosmicznych intryg), bo przecież każda podniosła kwestia musi odpowiednio wybrzmieć, niemniej taka konwencja kreacji bohaterów obok, tak jak wspomnieliśmy we wstępie, wspaniałych wizualnych sekwencji, bardzo dystansuje od postaci w filmie. Trudno tym samym przeżywać ich wzloty i upadki, sukcesy i porażki, wczuwać się w chwile zagrożenia i momenty radości, a to przecież powinna być podstawa pełnej imersji. I to drugi, po zgrzycie konwencji, poważny zarzut.\nPo bombardowaniu audiowizualnymi bodźcami czeka się tu na kolejne, tracąc przez to frajdę ze śledzenia niezbyt atrakcyjnie opakowanej fabuły. To tak, jakby złośliwy wujek seans satysfakcjonującego meczu NBA przeplatał wam przełączaniem kanału na najnudniejszy mecz kolejki w Polskiej Lidze Koszykówki.\nFabuła nie angażuje tak, jak powinna, a nad wszystkim unosi się nieznośny patos\nKolejne dwa wątki uzupełniają się na tyle, że warto poruszyć je łącznie. Gdy już nacieszymy oczy herbertowskim uniwersum, oswoimy konwencję i zaznajomimy się wstępnie z bohaterami, pora wsiąknąć w fabułę. I tu również pojawia się pewien problem. Choć ‘Diunę’ podzielono na dwie części, to już w pierwszej dzieje się naprawdę dużo, począwszy od wprowadzenia w świat, przez odsłanianie kolejnych ważnych wydarzeń, aż po kultowy zwrot akcji. Niestety w głowach wielu widzów po pewnym czasie seansu może pojawić się konstatacja, że poprzez bogactwo wizualnych bodźców rozwarstwione wątki fabularne przestają angażować tak, jak powinny. Oczywiście w nieco uprzywilejowanej sytuacji są tu osoby znające książkę. W efekcie sama historia schodzi na dalszy plan, a dominantą stają się ładne obrazki, bo w położeniu, w którym bierność emocjonalna widza wobec bohaterów spotyka się z lekkim fabularnym zagubieniem, coraz mniej chce się mu w to wszystko wczuwać. Ratunkiem jest wówczas… muzyka.\nA skoro muzyka to oczywiście Hans Zimmer – a więc prawdziwa instytucja w świecie budowania wrażenia monumentalności poprzez soundtrack. Wielokrotnie wychodziło to artyście naprawdę świetnie (wystarczy przypomnieć ścieżki do ‘Incepcji’, ‘Interstellar’, ‘Mrocznego Rycerza’ czy ‘Blade Runnera 2049’), ale w ‘Diunie’ wrażenie z czasem staje się dość karykaturalne. Wygląda, a raczej brzmi, to bowiem tak, jakby przy każdym fragmencie, który teoretycznie powinien nieść ze sobą pokaźny ładunek emocjonalny, kompozytor błyskawicznie odpalał swoją audialną artylerię, by w sztuczny sposób przypominała odbiorcom, że właśnie dzieje się coś znaczącego. Nawet gdy się nie dzieje. Wracając do metafory kajzerki, to trochę tak, jakby w trakcie zakupów, gdy do ekologicznego woreczka Atrydów wpadają kolejne bułki, przy każdej jednej pobrzmiewała punktowo możliwie najbardziej ekstatyczna orkiestrowa partia. Trzeba jednak twórcy oddać, że jeśli chodzi o uchwycenie klimatu lokacji muzyka działa bardzo dobrze.\nPodsumowując: podkręcanie braku dramaturgii patosem (dialogowym, muzycznym), przypomina niestety gaszenie ognia ogniem i generuje spory niedosyt/niesmak (niepotrzebne skreślić).\n'Diuna' jest umiejętnie skrojonym produktem, mającym zadowolić wszystkie możliwe grupy odbiorców. Takie trzymające wyobraźnię w ryzach kompromisy nie sprzyjają niestety powstawaniu arcydzieł.\nBrak ryzyka, czyli film trochę dla wszystkich, a trochę dla nikogo\nI wreszcie docieramy do sedna problemu ‘Diuny’. Film sprawia bowiem wrażenie zrealizowanego w sposób bardzo bezpieczny, wykalkulowany, wręcz wyrachowany. Zrobiony tak, aby w jakimś stopniu zadowolić wszystkich możliwych odbiorców: die-hardów tej historii, pomniejszych fanów książki, neutralnego, niemającego o tej opowieści pojęcia widza (i tego wymagającego, i tego trochę mniej), krytyków, członków akademii filmowych. I choć warsztatowo wszystko się oczywiście dopina, bo Villeneuve i jego ekipa to przecież jedni z najlepszych fachowców na świecie, to jak mówi mądre powiedzonko: ‘Jeśli coś jest do wszystkiego, to jest do niczego’.\nAż tak źle oczywiście sytuacja z ‘Diuną’ nie wygląda, ale ten brak ‘efektu ekstra’ bardzo doskwiera. Nie jest to produkcja, po której można spodziewać się jakiegokolwiek łamania gatunkowych barier i tendencji, a raczej obraz poprowadzony przez grupę zdolnych, kompetentnych ludzi wręcz do bólu poprawnie, od linijki, po sprawdzonych blockbusterowych ścieżkach. Trochę szkoda, bo sfera wizualna (również wygładzona i, zazwyczaj, bardzo symetryczna) pokazuje, że tkwił w tej produkcji potencjał na stworzenie obrazu ponadczasowego, który, podobnie jak niegdyś choćby ‘2001: Odyseja Kosmiczna’ Kubricka, byłby pewnym wyznacznikiem nowej jakości we współczesnym sci-fi. I chyba właśnie stąd to marudzenie i czepianie się niedociągnięć – zwłaszcza pod względem budowania akcji i napięcia – bo oczekiwania były ogromne, a otrzymaliśmy film dobry, pewnie nawet bardzo dobry, ale bez duszy. Trochę szkoda, ale miejmy nadzieję, że w części drugiej (zapowiadanej na październik 2023 roku) ekipa filmowa się zrehabilituje i prezentacja treści nadąży za formą. Czego sobie i wam życzymy!\nZdjęcia: kadry z filmu ‘Diuna’ (2021, reż. Denis Villeneuve)\nZdjęcie główne: Capitalgaming\nKULTURA I SZTUKA 16 listopada 2021\nCancel culture – czym jest toksyczna kultura anulowania? KULTURA I SZTUKA


Kredyt na budowę domu a kredyt hipoteczny - Dom Kredytowy\nMarzenie o wejściu w posiadanie własnych czterech kątów towarzyszy wielu młodym osobom, które poszukują sposobów na stabilizację swojego życia. Mogą one przyjąć różne postaci. Jedni decydują się na mieszkanie w budynku wielorodzinnym, inni wolą zamieszkać we własnym domu. Na ten cel, często zaciągamy bankowe zobowiązania. I właśnie – jakie różnice dzieli kredyt na budowę domu a kredyt hipoteczny?\nO rynku nieruchomości słyszymy z każdej strony – i nic dziwnego, bo jest to jedno z najbardziej przyziemnych zagadnień. Wielu ludzi dochodzi w końcu do takiego momentu, w którym podejmuje decyzję o przeprowadzce do swoich, własnych czterech kątów. Sposoby na realizację tego założenia, planu lub innymi słowy – marzenia, są różne. Inni, dzięki pomocy bliskich lub odpowiedniej wysokości zaoszczędzonych środków, mogą cieszyć się dokonaniem zakupu za tzw. gotówkę.\nNajlepsze kredyty na budowę domu:\nInni, którzy nie są w stanie zrealizować wyjątkowo kosztownego zakupu, jakim jest własna nieruchomość, kierują się do usług finansowych oferujących pomoc w tym zakresie. Najlepiej w tym przypadku prezentują się banki, które mają w zanadrzu oferty specjalnie skrojone pod nieruchomości – kredyty hipoteczne. O tego typu zobowiązaniach często mówi się w kontekście mieszkań w domach wielorodzinnych, ale to przecież ledwie jedna strona medalu.\nPonad połowa Polaków mieszka w domach – i wielu chętnie poszerza to grono\nNie brakuje w końcu osób, które z różnych względów nie są zainteresowane mieszkaniem w tzw. bloku i dążą do przeprowadzki do domu jednorodzinnego. Tak mieszka w końcu ponad połowa Polaków, jak pokazują dane Eurostatu z 2017 roku1. Nie brakuje osób, które niebawem dołączą lub chcą poszerzyć to grono, inwestując środki we własny dom, często – budując go całkowicie od zera. Nie odstraszają ich stosunkowo odległe perspektywy związane z przeprowadzka do takiego miejsca. W zeszłym roku rozpoczęto budowę 91 tysięcy domów, więcej niż w 2017 – według GUNB2.\nBudowa domu wymaga w końcu dużego nakładu czasu i funduszy. Poza kupnem działki, niezbędne jest uzyskanie wymaganych pozwoleń na budowę, sporządzenie planu budowy, projektu domu i wynajęcie odpowiedniej ekipy budowlanej. Trzeba też zaplanować wystrój domu, meble w danych pomieszczeniach i dopilnować wszelkich podobnych formalności, aby przyszły dom był jak najprzyjaźniejszym miejscem do życia. Zakładając, że niektóre rzeczy (jak np. opracowanie projektu domu) wymaga pomocy profesjonalistów, koszty związane z przygotowaniem i ostatecznie – budową domu, są bardzo rozdrobnione i dość duże.\nJednakże, ich wysokość nie wyróżniała się w ostatnich latach szczególnie na tle tego, ile wydać trzeba na zakup mieszkania w dużym wojewódzkim mieście. Według raportu Oferteo z 2016 roku, koszt całkowity budowy 31% domów w Polsce wyniósł od 300 tysięcy do 400 tysięcy złotych3. Gdy dodać do tego satysfakcję z mieszkania we własnym miejscu z ogrodem, garażem i nieograniczoną przestrzenią – perspektywa zamieszkania w domu jest dla wielu osób bardzo kusząca.\nKredyt na budowę domu – warty uwagi sposób na sfinansowanie budowy\nJeżeli bieżąca sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie wszystkich kosztów związanych ze wzniesieniem domu, warto rozważyć podobną drogę co w przypadku podobnie kosztownego zakupu mieszkania. Pomocne mogą się okazać usługi sektora bankowego, a konkretniej – kredyt. Warto pamiętać, że można go zaciągnąć nie tylko na zakup mieszkań i gotowych nieruchomości, ale także – budowę dopiero planowanego prywatnego budynku.\nProcedury związane z ubieganiem się o kredyt na budowę domu są dość rozległe. Wynika to z prostego faktu – nieruchomość, której budowa ma zostać sfinansowana bankowymi środkami, dopiero powstanie. Konsument musi zatem dostarczyć odpowiednie formalności, które nie tylko potwierdzą, że dom faktycznie zostanie wybudowany, ale i np. odbędzie się to w wyznaczonym, legalnie nabytym terenie.\nZobacz również artykuł: Wskaźnik LTV – jak wpływa na kredyt?\nKredyt na budowę domu a kredyt hipoteczny – różnice\nZanim przejdziemy do szczegółowego scharakteryzowania kredytu na budowę domu, warto przedstawić podstawowe różnice między niniejszą odmianą zobowiązania finansowego a podobnym – nazywanym kredytem hipotecznym. Wbrew pozorom, nie jest to to samo, a pojęcia używane do ich określenia nie są w pełni tożsame. Jak wspomniano wyżej, kredyt na budowę domu wiąże się z dużą ilością formalności, które widoczne są nie tylko w ujęciu bezwzględnym ale i względnym. Na tle klasycznego kredytu hipotecznego, formalności i dodatkowych dokumentów, jakie należy przedstawić w banku, jest o wiele więcej.\nW przypadku kredytu na budowę domu, niezbędne jest np. udokumentowanie zakupu działki, gdzie powstanie nieruchomość. Pozostałe, podobnie niezbędne informacje związane z budową nieruchomości i kolejnymi etapami, czynią rozleglejszym także cały proces finansowania. W czasie gdy środki z kredytu hipotecznego pozwalają na sfinalizowanie transakcji w ciągu nawet 3 tygodni, to wypłaty kolejnych transzy kredytu na budowę domu podzielone są na wiele etapów.\nZ czego to wynika? Wiąże się to naturalnie z faktem, że budowa domu jest rozłożona w czasie, a ponadto – niesie ze sobą dużo ryzyka. Bank zabezpiecza się przed sytuacjami, w których np. konsument wydaje środki na budowę domu niezgodnie z deklarowanym przeznaczeniem lub spotyka się z opóźnieniami. Z tego powodu, bankowi inspektorzy na bieżąco doglądają przebiegu budowy nieruchomości, dostosowując do tego częstotliwość wypłat transz kredytu.\nKredyt na budowę domu jest zatem okraszony nie tylko większą ilością formalności wydłużających proces ubiegania się o zobowiązanie, ale i nakłada na kredytobiorcę więcej obowiązków. Musi on pilnować przebiegu budowy i jej zgodności z deklaracjami złożonymi wobec banku, gdyż niezgodności mogą doprowadzić nawet do rozwiązania umowy kredytowej.\nKredyt na budowę domu – jakie dokumenty są potrzebne?\nCharakteryzując największe różnice, jakie dzielą kredyt na budowę domu i kredyt hipoteczny, zwróciliśmy uwagę na formalności już na samym początku. Nie jest to przypadek – to formalności wymagają od konsumenta szczególnego zainteresowania, gdyż ilość potrzebnych dokumentów i zaświadczeń jest bardzo długa. Pora je szczegółowo scharakteryzować w kolejnych podpunktach.\nDokument będący podstawą nabycia działki, na której powstanie nieruchomość.\nPodstawowym dokumentem, jaki należy przedstawić bankowi podczas ubiegania się o kredyt na budowę domu, jest tzw. podstawa nabycia działki. Funkcję tę z powodzeniem mogą spełniać następujące, przykładowe dokumenty.\nKsięga wieczysta nabytej działki.\nBank musi pozyskać do wglądu podstawowy dokument regulujący status prawny działki, który określa właśnie księga wieczysta. Księga wieczysta znajduje też zastosowanie w przypadku nieruchomości i mieszkań.\nWydane pozwolenie na rozpoczęcie budowy lub zgłoszenie rozpoczęcia budowy.\nUrzędowo pokwitowany dokument musi mieć prawomocny status, czyli zawierać podpisy, datę, miejsce wydania i pieczęć urzędu.\nWpis oraz wyrys z rejestru gruntów.\nTo kolejny dokument związany z określeniem obecnego, prawnego statusu działki, na której ma zostać wybudowany dom.\nDokument, który potwierdza zadeklarowane przeznaczenie działki oraz budowanej na niej nieruchomości.\nBank, który jest gotowy udzielić konsumentowi kredytu na budowę domu, musi mieć pewność, że nieruchomość nie będzie np. przeznaczona do celów gospodarczych. W tym celu należy okazać np. dokument potwierdzający warunki zabudowy, wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i tym podobne.\nZaświadczenie, które potwierdza, że działka ma dostęp do drogi publicznej.\nZgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 2002 roku4, do działek budowlanych, a także budynków i urządzeń z nimi związanych, należy umożliwić dostęp do drogi publicznej. Co za tym idzie, ten prawny wymóg należy spełnić pozyskując stosowne zaświadczenie. To tzw. administracyjna zgoda uznaniowa. Bank musi mieć do niej wgląd.\nDokumenty potrzebne do uzyskania kredytu na budowę domu – to jeszcze nie wszystko!\nDziennik budowy domu.\nTen urzędowy dokument przedstawia przebieg kolejnych robót budowlanych i związanych z tym wydarzeń w porządku chronologicznym.\nSzczegółowy kosztorys budowy nieruchomości.\nTen dokument finansowy przedstawia kalkulację wszystkich kosztów związanych z realizacją inwestycji budowlanej. Warto dodać, że sporządzany kosztorys informuje nie o faktycznych, gdyż na to za wcześnie, ale planowanych kosztach budowy danej nieruchomości. Bank wymaga przedstawienia takich informacji, gdyż są one kluczowe podczas kalkulacji np. kwoty kredytu.\nDokument będący projektem technicznym budowanej nieruchomości.\nJedną z ostatnich wymaganych formalności jest tzw. opis techniczny budynku. Dokument ten zawiera najważniejsze informacje n.t. parametrów i funkcji nieruchomości, która zostanie wybudowana.\nSzacunkowa, profesjonalna wycena wartości całkowitej nieruchomości.\nOprócz kosztorysu budowy nieruchomości, drugim dokumentem pozwalającym na miarodajne oszacowanie kwoty kredytu na budowę domu, jest wycena wartości nieruchomości. Bank może dokonać tego samodzielnie, jednak zalecamy mieć tę formalność wypełnioną już w momencie ubiegania się o kredyt. Dlaczego? Wyraźnie skraca to proces ubiegania się o zobowiązanie. Warto najpierw oczywiście upewnić się, czy kosztorys spełnia wymagania danego banku.\nUmowa z generalnym wykonawcą budowy.\nJest to dodatkowy, wymagany tylko w niektórych przypadkach dodatkowy dokument. Jak wskazuje nazwa, należy go okazać bankowi tylko wtedy, gdy budową nieruchomości zajmuje się tzw. generalny wykonawca.\nPrzy kredytach na bardziej kosztowne mienie, jak wiadomo, częstą praktyką banków jest wymóg wniesienia tzw. wkładu własnego. Jest to wpłata środków stanowiąca procentową wartość łącznej kwoty wartości tego mienia, stanowiąca zazwyczaj od 10 do 30%. Wkład własny wymagany jest często przy np. kredytach na zakup samochodu, mieszkania i domu. Nie inaczej jest w przypadku kredytu na budowę nieruchomości. Tutaj pojawia się dobra wiadomość, która dla wielu może okazać się ulgą.\nOtóż wiele banków traktuje za wkład własny już samą wyznaczoną działkę, na której ma zostać zbudowany dom. Aby jednak mogła ona spełnić tę funkcje, niezbędne będzie przedstawienie odpowiednich dokumentów. Może to być np. dowód zakupu działki, a także zakupiony projekt techniczny budowy. Niestety, wiele banków udzielających kredytów na budowę domu za wkład własny nie uznaje zakupionych materiałów budowlanych.\nWartość wkładu własnego w przypadku kredytu na budowę domu nie jest oczywiście stała. Ściśle zależy od kosztorysu budowlanego oraz od wyceny pełnej wartości budowanej nieruchomości. Im więcej warta jest budowa domu, tym oczywiście wyższa minimalna wartość wkładu własnego. Z drugiej jednak strony, wiąże się to często z niższymi kosztami kredytu. Dlaczego? Przy dużym udziale tzw. środków własnych, bank ocenia ryzyko związane z udzieleniem kredytu jako mniejsze.\nUbezpieczenie kredytu – czemu służy?\nJak wspomniano już w wyżej opisanych paragrafach, kosztorys budowy nieruchomości jest jednym z najważniejszych dokumentów, jakie należy przedłożyć podczas ubiegania się o kredyt. Stanowi on bowiem jedną z podstaw dla obliczenia nie tylko wysokości kredytu, ale i kosztów dodatkowych. Ma to również istotny wpływ na to, jaką sumę wkładu własnego będzie musiał wnieść konsument. Kosztorys szacuje m.in. koszty prac gruntowych, budowy, robocizny czy wykończenia.\nKosztorys może, ale nie musi być gotowy w momencie ubiegania się o zobowiązanie. Jeżeli przygotowało się go wcześniej, to warto jak najszybciej upewnić się, czy wszystkie informacje podaliśmy prawidłowo. Może się bowiem okazać, że bank odrzuci przedstawiony kosztorys np. z powodu braku niektórych danych, ich nieprecyzyjnego przedstawienia itd. W takiej sytuacji, bank poprosi o sporządzenie kosztorysu jeszcze raz, tym razem – z uwzględnieniem wszystkich wytycznych.\nBanki udostępniają druki, za pomocą których sporządzić można wspomniany kosztorys. To rozwiązanie dobre również dla osób, które o tej formalności planowały pomyśleć dopiero po złożeniu wniosku o kredyt. Uwaga! Choć nie jest to szczególnie powszechne zjawisko, to potencjalnie prawdopodobne. O wadze kosztorysu w procesie ubiegania się o kredyt świadczy fakt, że np. może on zostać uznany za nierealny, przez co konsument spotka się z odmową udzielenia kredytu.\nKredyt na budowę domu – wycena nieruchomości\nSporządzenie kosztorysu budowlanego to nie wszystko. Podczas wnioskowania o kredyt, ważne będzie też dokonanie wyceny samej nieruchomości, która w ramach wspomnianej budowy powstanie. Szacowana wartość jest obliczana przez rzeczoznawcę majątkowego. Wybrać może go uprzednio konsument lub już po rozpoczęciu ubiegania się o kredyt – sam bank. Z ekonomicznego punktu widzenia jednak, korzystniejszym rozwiązaniem jest dokonanie wyceny we własnym zakresie. Za tą, którą robi bank, w przypadku składania wniosku w różnych placówkach, trzeba płacić kilka razy – za każdą z osobna.\nCo bierze się pod uwagę podczas dokonywania wyceny nieruchomości? Przedstawiamy najważniejsze, przykładowe parametry.\nWartość bieżąca całej inwestycji.\nTzw. wartość odtworzeniowa inwestycji.\nWartość i stan działki, na której zostanie wybudowana nieruchomość.\nWzięcie pod uwagę sprzyjających cech inwestycji (np. położenie z dala od zakładów przemysłowych i dróg krajowych itd.).\nZwrócenie uwagi na niekorzystne czynniki (np. położenie na terenach zalewowych, podmokły grunt, narażenie na ruchy gleb lub wstrząsy z pobliskiej kopalni itd.).\nMinimalna wysokość kredytu na budowę domu\nBiorąc pod uwagę wyżej zawarte informacje na temat kosztorysu budowy i wyceny wartości nieruchomości, warto wspomnieć o jeszcze tzw. ocenie szans na ukończenie inwestycji. Analizując wyżej przytoczone dokumenty, bank poddaje ocenie prawdopodobieństwo „zamknięcia się” w założonych kosztach realizacji budowy domu. Pomagają im w tym takie wskaźniki, jak tzw. minimum na budowę 1 metra kwadratowego. Większość banków określa sumy oscylujące w przedziale od 2000 do 3000 złotych w wymiarze brutto.\nBiorąc pod uwagę, że istotna ilość domów odznacza się powierzchnią pod zamieszkanie powyżej 100 metrów kwadratowych, to koszt kredytu wraz z zabezpieczeniem środkami własnymi będzie minimalnie wynosić ok. 300 tysięcy złotych. Im nieruchomość większa i bardziej rozległa, tym ta wartość będzie oczywiście proporcjonalnie rosnąć – wszystko zależy od indywidualnego przypadku danej budowy domu.\nTransze podczas spłaty kredytu\nJako że budowa domu, w przeciwieństwie do zakupu mieszkania w ramach kredytu hipotecznego, jest rozłożona w czasie, to i sposób wypłaty środków jest dość specyficzny. Bank na bieżąco monitoruje stan budowy, postępy i zgodność z przedłożonym wcześniej kosztorysem oraz wyceną. Wiąże się z tym podział przyznanego kredytu na transze, które wypłacane są wraz z kolejnymi etapami prac budowlanych.\nIlość transzy oraz wysokość poszczególnej z nich jest uzależniona od wewnętrznej polityki danego banku. Niektóre z nich mogą ustalić je odgórnie przy równym podziale, np. 4 razy po 80 tysięcy złotych. Inne mogą dostosowywać wysokość określonej transzy i moment wypłaty od etapu budowy nieruchomości. Pierwsza transza przyjmuje zazwyczaj postać zaliczki wypłacanej na samym początku po przedstawieniu zaakceptowanej wyceny nieruchomości.\nKolejną wypłaca się po pozytywnym wyniku inspekcji na zlecenie banku, który weryfikuje, czy pierwsza transza została spożytkowana prawidłowo. Bank może też zaakceptować dokumentację fotograficzną lub przedstawienia dzienniku nieruchomości. Nie spotyka się raczej wymogu okazania faktur lub rachunków za zrealizowanie kolejnych działań w ramach budowy kredytowanej nieruchomości.\nPodobny system dotyczy wypłaty kolejnych transz kredytu, aż do ostatniej. Co warto dodać, bank nie musi wypłacać ostatniej transzy, jeżeli konsument uzna ją za zbędną. Wówczas należy poinformować kredytodawcę o rezygnacji z ostatniej transzy udzielonego kredytu. To sytuacja bardzo korzystna, będąca przeciwwagą dla przypadków złego oszacowania wartości budowy. Lepiej ocenić budowę na droższą, niż się okazała, niż uzyskać kredyt niepokrywający ostatecznej wartości budowy domu.\nKredyt na budowę domu – ile trwa wnioskowanie i kiedy się za to zabrać?\nJak wspomniano już przy okazji charakteryzowania szczegółowych różnic między kredytem na budowę domu a kredytem hipotecznym, opisywane w tekście zobowiązanie wymaga od konsumenta dużej dozy cierpliwości. Procedury związane z gromadzeniem wymaganych dokumentów, zaświadczeń i innych formalności to ledwie początek zawirowań. Bank musi jeszcze te wszystkie dokumenty zweryfikować, przeprowadzić inspekcję, a poza tym – sprawdzić zdolność kredytową konsumenta.\nW ten sposób, proces wnioskowania o kredyt na budowę domu wraz z ostatecznym, potencjalnym wydaniem decyzji o jego przyznaniu, może zająć nawet 2 miesiące. Mowa tutaj o okresie, który rozpoczyna złożenie wniosku w danym banku. Trwa to aż do chwili, gdy uzyskuje się kredyt i konsument może czekać już tylko na pierwszą transzę zobowiązania. Nie ma co się jednak dziwić, że wszystko to trwa tak dużo czasu. Jest to w końcu proporcjonalne do tego, ile zajmuje budowa domu.\nZ tego względu, warto patrzeć perspektywicznie w przypadku chęci zaciągnięcia kredytu na planowaną budowę domu. Nie warto dokonywać tego zbytnio wcześnie, np. rok przed planowanym rozpoczęciem prac budowlanych, ale i należy zachować zdrowy rozsądek i nie podejmować się działań zbyt późno. Mając na względzie wspomniane ok. 2 miesiące na rozpatrywanie wniosku, dobrym krokiem będzie rozpoczęcie ubiegania się o kredyt np. na 3-4 miesiące przez rozpoczęciem budowy.\nKredyt na budowę domu – ile może trwać?\nSporządzenie kosztorysu budowy domu, wyceny nieruchomości, a także planu kolejnych etapów prac budowlanych pozwala, w uznaniu banków, na wyznaczenie okresu, w jakim nieruchomość powinna powstać. Niektóre z nich określają czas np. 24 miesięcy, czyli 2 lat. Inne dają nieco więcej czasu – nawet 36 miesięcy, czyli 3 lata. To dyscyplinuje do terminowego wykonywania wszystkich zaplanowanych robót, jednak – jak wiadomo – mogą pojawić się nieoczekiwane przeszkody.\nCo, jeżeli podczas budowy domu pojawią się niezależne od kredytobiorcy i wykonawców inwestycji utrudnienia? Mogą one w końcu spowodować opóźnienia lub zmusić do nieokreślonego w czasie wstrzymania prac. Wówczas, to warto zwrócić się do banku o wydłużenie okresu kredytowania. Na stosownym oświadczeniu należy zawrzeć powody, które warto wzbogacić np. dokumentacją fotograficzną. O jakich przyczynach mowa? Np. wypadek na miejscu budowy, klęska żywiołowa i tym podobne. Wydłużenie czasu trwania kredytu zazwyczaj wymaga sporządzenia stosownego aneksu do umowy kredytowej.\nDoprowadzenie do stanu pozwalającego na używanie domu – kiedy powinien nastąpić?\nNajbardziej upragnionym przez kredytobiorcę momentem związanym z budową wymarzonego domu jest finalny etap, kiedy to nadchodzi czas na tzw. odbiór techniczny. Co ciekawe jednak, co bank, to podejście do tego zagadnienia jest odmienne. Niektóre z nich za moment, w którym dom może zostać wydany od odbioru jest tzw. stan deweloperski, czyli gdy dom posiada dach i okna, jednak nie jest w pełni wykończony. Inne z kolei – za stan ukończenia domu gotowego do odbioru uznają nieruchomości, które wykończono i w pełni przygotowano do wprowadzki lokatorów.\nKredyt na budowę domu – czego się wystrzegać?\nJeżeli dopiero rozważa się zaciągnięcie kredytu na budowę domu, poza informacjami na temat formalności, warto również pamiętać o najczęściej popełnianych błędach. Kredyt na budowę domu to w końcu coś, z czym spora część konsumentów spotyka się po raz pierwszy (i pewnie ostatni). Brak znajomości tego, jak wyglądają zawirowania wokół budowy domu lub rutynowe podejście mogą przynieść wiele nieprzyjemnych niespodzianek. Przedstawiamy to, czego się wystrzegać przy kredycie na budowę domu.\nNiewystarczające oszacowanie kosztorysu budowy.\nWarto zasięgnąć opinii ekspertów, np. rzeczoznawców, aby jak najlepiej zebrać wszystkie spodziewane koszty z budową. Odradzamy patrzeć na przykłady z otoczenia bliskich lub znajomych, traktując je jako wskazówkę przy ustalaniu kosztów, ponieważ ceny materiałów, a także uwarunkowania związane z miejscem budowy mogą dane inwestycje od siebie całkowicie odróżniać.\nZbyt późne ubieganie się o kredyt.\nJak wspomnieliśmy wyżej, proces wnioskowania i dopełniania wszystkich formalności związanych z kredytem na mieszkanie zajmuje ok. 2 miesiące. Z tego względu, o zobowiązanie należy ubiegać się odpowiednio szybko. Załatwianie formalności z bankiem w toku w obliczu upływu terminu planowanego startu budowy może pokrzyżować plany związane z kredytem.\nBrak porównania ze sobą poszczególnych ofert bankowych.\nUbiegając się o dowolny kredyt w banku, warto szczegółowo rozeznać się w dostępnej ofercie. Nie inaczej jest z kredytem na budowę domu. Każda oferta może się bowiem różnić różnymi, nawet drobnymi szczegółami, które mogą istotnie wpływać np. na warunki kredytu, sposób jego wypłaty itd. Zanim złożymy wniosek – porównujmy!\nInne niepożądane kłopoty, jakich należy się wystrzegać\nRealizowanie inwestycji niezgodnie z kosztorysem i planem budowy.\nKosztorys nieruchomości to ważny dokument, który powinien nie być sugestią, a wyznacznikiem tego, jak należy realizować inwestycję pod kątem finansowym. Banki mogą zaprzestać wypłaty transz kredytu.\nNiepoinformowanie banku o pojawieniu się trudności z realizacją inwestycji zgodnie z planem.\nJak już wspomniano wcześniej, podczas budowy domu mogą pojawić się niezależne od konsumenta przeszkody lub utrudnienia jak np. klęska żywiołowa. Utrudniają one realizację inwestycji zgodnie z planem, jednak zgłaszając to bankowi można z powodzeniem wnioskować o wydłużenie okresu trwania kredytu. Nie można jednak o tym zapominać. Niedopilnowanie tej formalności może narazić konsumenta na poważne kłopoty. Mogą się one zakończyć np. odmową wypłaty kolejnej transzy kredytu.\nKredyt na budowę domu – lepiej budować samemu czy brać kredyt?\nU wielu osób bieżąca sytuacja finansowa pozwala na rozważenie dwóch opcji sfinansowania budowy nieruchomości. Mają one komfort wyboru między dwoma popularnymi rozwiązaniami. Poza zaciągnięciem kredytu, mogą rozważyć budowę ze środków własnych. To rozwiązanie, jeżeli ma się taką możliwość, wydaje się godne uwagi. W końcu, zamiast brać na siebie bankowe zobowiązanie stanowiące obciążenie dla budżetu i stawiające budowę pod ciągłą kontrolę banku, można sfinansować wszystko bez zadłużania się.\nTyle w teorii. W praktyce jednak warto rozważyć i potencjalne niedogodności, jakie mogą wiązać się z budową domów ze środków własnych. Przede wszystkim, rynek materiałów oraz usług budowlanych słynie z wahań cen. Na dłuższą metę, czyli okres budowy domu rozłożony a 2-3 lata, może oznaczać nieoczekiwane, dodatkowe koszty związane z budową. Może się przez to okazać, że kredyt wraz z dodatkowymi kosztami daje większą stabilność finansową wraz z dalszymi etapami budowy domu.\nWarto zatem na początku w ogóle upewnić się, czy planowany budżet, jaki wygospodarowaliśmy w posiadanych zasobach finansowych, jest wystarczający z uwzględnieniem ryzyka wzrostu kosztów realizacji inwestycji. Jeżeli bierzemy to pod uwagę – faktycznie, budowa domu z własnych środków może okazać się dobrym rozwiązaniem.


Apap 500mg x 24 tabl. * - www.klikamyleki.pl\nSkład: Paracetamol 500mg Działanie i zastosowanie: Apap - popularny i często stosowany przez pacjentów lek, wykazujący działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Wskazany w bólach różnego pochodzenia: ból głowy, mięśni, zębów, nerwobóle, bóle miesiączkowe oraz doraźnie jako środek przeciwgorączkowy przy grypie i przeziębieniach. Przeciwwskazania Nadwrażliwość na paracetamol. Ciężkie upośledzenie czynności wątroby i nerek, niedobór G-6-PD i reduktazy methemoglobinowej. Lek nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży. Preparat w kroplach i zawiesinie nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 3 m.ż. U dzieci poniżej 12 r.ż. w postaci tabletek może być stosowany po konsultacji z lekarzem. Działanie niepożądane Sporadycznie: skórne reakcje uczuleniowe (pokrzywka, rumień, zapalenie skóry, plamica barwnikowa). Bardzo rzadko w przypadku osobniczej nadwrażliwości niedokrwistość hemolityczna, trombocytopenia, agranulocytoza, methemoglobinemia. Stosowany w dużych dawkach lub długotrwale może upośledzić czynność wątroby i/lub nerek. Interakcje Paracetamol nasila działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny (nie wpływa na zmianę czasu krwawienia i agregację płytek krwi u zdrowych i chorych na hemofilię). Stosowanie z lekami hamującymi rozkład paracetamolu w wątrobie (rifampicyna, leki przeciwpadaczkowe, niektóre leki nasenne) zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby. Stosowany: z inhibitorami MAO może wywołać stany pobudzenia i wysoką gorączkę; z lamotryginą lub chloramfenikolem - obniża ich stężenie we krwi. Metoklopramid przyspiesza, a propantelina opóźnia wchłanianie paracetamolu z przewodu pokarmowego; cymetydyna, metyrapon, probenecid, antypiryna, salicylamid, izoniazyd, ranitydyna, propranolol - wydłużają okres półtrwania paracetamolu we krwi. Dawkowanie Doustnie. Tabletki: dorośli 1-2 tabl. (500-1000 mg) 3-4 razy dziennie. Doraźnie przeciwbólowo lub przeciwgorączkowo jednorazowo 1-2 tabl. (500-1000 mg).


Władcy Węgier w przeciągu wieków.\nKrólestwo Litwy - państwo niegdyś położone nad basenem morza Bałtyckiego. Ostatnia rządząca Litwą dynastia to Vitebscy wywodzącą się z Rusi, która objęła tam władzę w wyniku przewrotu. Była ono mocno związana z Polską, gdyż za panowania\nHalicko-Wołyńska Kompania Handlowa\nHalicko-Wołyńska Kompania Handlowa (HWKH) - stowarzyszenie kupców z terenów Halicza i Wołynia, posiadające monopol na handel w tym rejonie od 1480 roku. Tereny księstw Halickiego i Wołyńskiego znajdują się na szlaku handlowym łączącym baseny Mórz\nKrólowie Czech - lista wszystkich władców Czech od 1082 roku.\nPaweł I (ur. 1295, zm. 1339) - król Polski w latach 1326 - 1339. Na początku jego panowania w kraju wybuchła rebelia której przewodziła księżna Małopolska Gertruda Lubomelska która chciała osadzić na tronie księcia morawskiego Wańka Karolinga\nPaweł II (ur. 19 kwietnia 1319, zm. 18 grudnia 1344 w Płocku) - król Polski w latach 1339 - 1344 z dynastii Mazowieckich. Do władzy doszedł poprzez zabójstwo swojego ojca, i poprzednika - Pawła I. Zabójstwo miało miejsce\nKazimierz Stary (ur. 1114, zm. 26 maja 1189 w Płocku) - król Polski w latach 1166 - 1189, bratanek Krystyna Zdobywcy. Objął władzę w wieku 52 lat, jako najstarszy członek dynastii Mazowieckich. Z wykształcenia był doskonałym teologiem\nBardas Groźny (1218 - 1264) - despota Grecji w latach 1237 - 1240 oraz chan Węgier w latach 1249 - 1261. Jeden z najsławniejszych i najczęściej wspominanych w pieśniach (z powodu swojego życiorysu) możnych Europy. Bardas urodził się w\nÁdárn Spowiednik (1191 - 1262) - chan Węgier w latach 1198 - 1249 oraz chan Grecji w 1261 r. Twórca potęgi Węgier w obszarze Grecji i Azji Mniejszej. Ádárn urodził się w 1191 r. Jego ojcem był chan\nAndrzej z Torunia (1340 - 1420) - polski szlachcic, regent Królestwa Polskiego za panowania królowej Zwinisławy, feudalny książę Prus. Pochodzenia Andrzeja pozostaje nieznane - nie mamy żadnych informacji o jego rodzinie, ani o jego młodości. Nie wiemy również\nStanisław z Czarnkowa (1016 - 1072) - książę Śląska w latach 1050 - 1072. Zięć króla Polski i Pomorza, Janka Nieprawego. Nie znamy zbyt wielu faktów dotyczących młodości Stanisława. Nie wiemy, kim byli jego rodzice, lecz prawdopodobnie pochodzili\nLechowiczowie - dynastia pochodzenia polskiego, która w latach 820 - 892 władała nad plemieniem Lędzian. Odnogą tego rody byli Lukowiczowie, którzy wywodzili się od Borysława, który był bękartem Lecha. Lukowiczowie przez kilka lat władali plemieniem Lędzian. Od\nI wojna polsko-morawska o Śląsk - wojna toczona w latach 886 - 888 przez Polskę, Serbołużyczan i Wołogoszczan przeciwko państwu wielkomorawskiemu i hrabstwu Neapolu. Powodem był spór pomiędzy Siemowitem I a Rościsławem Mojmiridem o przynależność ziemi\nFilip Mądry (1154 - 1220) - król Anglii w latach 1198-1220 z dynastii Hjort, syn królowej Adelindy. Zdołał ustabilizować sytuację w kraju, m.in. za co otrzymał przydomek Mądry. Filip urodził się w 1154 r. i


Elektryczne motocykle za 20 000 złotych? | Autokult.pl\nNa całym świecie trwa właśnie kryzys ekonomiczny oraz panuje modny ostatnio trend na ekologiczne rozwiązania w motoryzacji. Co to oznacza? Amerykański producent Bremmo obniża cenę w pełni elektrycznego modelu - Enertia do około 20 000 złotych. Co motocykl oferuje? Elektryczne motocykle dla każdego?\nModel Enertia rozpędza się do prędkości 100 km/h i jest w stanie przebyć 160 kilometrów na jednym ładowaniu. Sam proces ładowania wynosi około 4 godzin — to nadal długi czas, co jest wadą. Za to koszty ładowania baterii są bardzo atrakcyjne — elektryczny silnik pozwala zaoszczędzić pieniądze. W Stanach Zjednoczonych sieć specjalnych stacji, gdzie można ładować baterię litowo-jonowe nadal się rozwija. W Polsce takich stacji nadal brakuje. Ale przede wszystkim zachęca cena — nowy elektryczny motocykl kosztuje około 20 000 złotych.\nCo Wy sądzicie o modelu Enertia? W przyszłości będziemy jeździć tylko elektrycznymi?\nPROTOSCAR - kolejna sportowa wtyczka Audi: NIE dla Formuły 1. Dlaczego?! Prezentacja kluczyka do Pagani Huayra [wideo] Francja przegrała proces o diesle. Inne kraje czeka to samo Największy wyścig świata powraca. Co trzeba wiedzieć przed startem Le Mans 24h 2021 Nowy Mercedes SLK oficjalnie odsłonięty! [AKTUALIZACJA] Peugeot RCZ R Bimota – podkręcony do 304 KM Mercedes-AMG Project One zapowiedziany. Ma 1,6-litrowy silnik z F1 Odpicuj mi Toyotę na złoto Spyker i Youngman nawiążą bliską współpracę Bugatti Type 57S na sprzedaż za 6 milionów Audi A3 spala 3.0-litra na 100 kilometrów!