Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy - PDF\nDownload "Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY. Poradnik dla pracodawcy"\n1 Piotr Wojciechowski PRAWO PRACY Poradnik dla pracodawcy\n2 Projekt graficzny okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Izabella Skrzecz Opracowanie typograficzne i łamanie Barbara Charewicz Copyright Główny Inspektorat Pracy PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY GŁÓWNY INSPEKTORAT PRACY WARSZAWA\n3 SPIS TREŒCI Rozdział pierwszy STOSUNEK PRACY I. Charakter prawny stosunku pracy II. Stosunek pracy a umowy cywilnoprawne III. Test na stosunek pracy IV. Przejście zakładu pracy na innego pracodawcę V. Zawieszanie przepisów prawa pracy VI. Typy umów o pracę VII. Zawarcie trzech kolejnych umów o pracę na czas określony VIII. Umowa o pracę IX. Rozwiązywanie umów o pracę X. Wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub płacy XI. Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę XII. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika XIII. Rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia bez winy pracownika XIV. Rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia XV. Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia XVI. Uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia XVII. Wygaśnięcie umowy o pracę Rozdział drugi RÓWNE TRAKTOWANIE, ZAKAZ DYSKRYMINACJI ORAZ MOBBINGU W STOSUNKACH PRACY I. Równe traktowanie w stosunkach pracy II. Mobbing Rozdział trzeci WYNAGRODZENIE ZA PRACĘ I. Ustalanie wynagrodzenia za pracę II. Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy III. Gotowość do pracy IV. Na czym polega gotowość do pracy? V. Przestój VI. Gdy pracodawca powierzy inną pracę w czasie przestoju VII. Wynagrodzenie za wadliwie wykonaną pracę VIII. Normy pracy IX. Ochrona wynagrodzenia za pracę X. Forma wypłaty wynagrodzenia za pracę XI. Gdy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia XII. Potrącenia z wynagrodzenia za pracę XIII. Inne świadczenia związane z pracą XIV. Naruszenie przepisów w zakresie wynagrodzeń Rozdział czwarty ZASADY ODPOWIEDZIALNOŚCI PRACOWNIKA I. Odpowiedzialność porządkowa\n4 II. Procedura nakładania kar porządkowych III. Ogólne zasady odpowiedzialności materialnej IV. Odpowiedzialność za mienie powierzone Rozdział piąty CZAS PRACY I. Planowanie czasu pracy Nie tylko wolna sobota Nie pomiń świąt Pamiętaj o definicjach Jak obliczyć wymiar czasu pracy? Dłużej niż miesiąc II. Ewidencjonowanie czasu pracy Sposób wypełniania ewidencji czasu pracy Kto i dla kogo tworzy ewidencję czasu pracy? Na jakie okresy prowadzona jest ewidencja czasu pracy? Co powinna zawierać ewidencja czasu pracy? Udostępnianie pracownikowi ewidencji na jego żądanie Konsekwencje nieprowadzenia lub nierzetelnego prowadzenia ewidencji czasu pracy Postępowanie sądowe w sprawie ustalenia pracy w godzinach nadliczbowych 59 III. Sposób rozliczania pracy w godzinach nadliczbowych IV. Praca w niedziele i święta Rozdział szósty URLOPY WYPOCZYNKOWE I. Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego II. Wymiar urlopu wypoczynkowego III. Udzielanie urlopu IV. Urlop w wymiarze proporcjonalnym V. Przesunięcie terminu urlopu VI. Odwołanie z urlopu VII. Udzielenie urlopu do końca kwartału VIII. Urlop w okresie wypowiedzenia IX. Urlop na żądanie pracownika Rozdział siódmy UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM I. Ochrona kobiet w ciąży oraz kobiet i mężczyzn w czasie urlopu macierzyńskiego Rozwiązanie umowy o pracę w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego Zasady zatrudniania kobiet w ciąży lub w okresie urlopu macierzyńskiego Rozdział ósmy BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY I. Obowiązek zgłoszenia działalności II. Prawo pracownika do powstrzymania się od wykonywanej pracy III. Profilaktyczna ochrona zdrowia IV. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe V. Szkolenie VI. Służba bezpieczeństwa i higieny pracy VII. Komisja bezpieczeństwa i higieny pracy\n5 Roz dział pierwszy STO SU NEK PRA CY I. Charakter prawny sto sun ku pra cy Zgodnie z art. 22 kp 1 przez na wią za nie sto sun ku pra cy pra - cow nik zo bo wią zu je się do wy ko ny wa nia pra cy okre ślo ne go ro dza - ju na rzecz pra co daw cy i pod je go kie row nic twem oraz w miej scu i cza sie wy zna czo nym przez pra co daw cę, a pra co daw ca do za - trud nia nia pra cow ni ka za wy na gro dze niem. II. Stosunek pra cy a umo wy cy wil no praw ne Umo wa o wy ko na nie pra cy nie od po wia da ją ca wy żej wy mie nio - nym wła ści wo ściom nie po wo du je po wsta nia sto sun ku pra cy, na - wet je że li ta speł nia nie któ re z wy żej wy mie nio nych wa run ków. Gdy jed nak w za war tej umo wie wy stę pu ją z rów nym na si le niem ce chy umo wy o pra cę i in nej umo wy (np. umo wy zle ce nia), wów czas roz - strzy ga ją ca o ty pie umo wy jest wo la stron. a. Umo wa o dzie ło Je że li przed mio tem umo wy jest wy ko na nie okre ślo ne go utwo ru, mię dzy stro na mi po wsta je sto su nek praw ny opar ty na umo wie o dzie ło (art. 627 i n. kc). Jest to tzw. umo wa re zul ta tu za ma wia ją - cy dzie ło za sad ni czo nie po no si ry zy ka zwią za ne go z je go wy ko ny - wa niem. b. Umo wa zle ce nia Sto su nek pra cy róż ni się też od umo wy zle ce nia, z któ rej wy ni ka obo wią zek do ko na nia okre ślo nej czyn no ści praw nej lub świad cze - nia in nych usług, w wa run kach bra ku pod po rząd ko wa nia zle ce nio - bior cy kie row nic twu da ją ce mu zle ce nie. Czyn no ści i usłu gi nie mu - szą być wy ko ny wa ne oso bi ście przez przyj mu ją ce go zle ce nie. c. Umo wa agen cji Sto su nek pra cy nie po wsta je tak że na pod sta wie umo wy agen - cji, któ ra zo bo wią zu je agen ta do sta łe go po śred ni cze nia przy za wie - ra niu umów ozna czo ne go ro dza ju na rzecz zle ce nio daw cy lub 5\n6 do za wie ra nia w je go imie niu ta kich umów (art. 758 i n. kc) W tym sto sun ku nie wy stę pu je pod po rząd ko wa nie agen ta kie row nic twu zle ce nio daw cy cha rak te ry stycz ne dla sto sun ku pra cy. III. Test na sto su nek pra cy 1. Zgod nie z art kp przez na wią za nie sto sun ku pra cy pra - cow nik zo bo wią zu je się do wy ko ny wa nia pra cy okre ślo ne go ro dza - ju na rzecz pra co daw cy i pod je go kie row nic twem oraz w miej scu i cza sie wy zna czo nym przez pra co daw cę, a pra co daw ca do za - trud nia nia pra cow ni ka za wy na gro dze niem. Cechy stosunku pracy: l pod po rząd ko wa nie pra cow ni ka kie row nic twu pra co daw cy, l l l l od płat ność wy ko ny wa nej pra cy, pra ca wy ko ny wa na oso bi ście przez pra cow ni ka, pra ca po wta rza na w co dzien nych lub dłuż szych od stę pach cza su, praca wy ko ny wa na na ry zy ko pra co daw cy, l praca wy ko ny wa na w miej scu i cza sie wy zna czo nym przez pra co daw cę. Umo wa o wy ko na nie pra cy niepo sia da ją ca wy żej wy mie nio nych cech nie po wo du je po wsta nia sto sun ku pra cy, na wet je że li speł nia nie któ re z wy żej wy mie nio nych wa run ków. Gdy jed nak w za war tej umo wie wy stę pu ją z rów nym na si le niem ce chy umo wy o pra cę i in - nej umo wy (np. umo wy zle ce nia), wów czas roz strzy ga ją ca o ty pie umo wy jest wo la stron. Orzecz nic two Są du Naj wyż sze go 1. Wwy ro ku z dnia 22 grud nia 1998 r. (I PKN 517/98, OSNAP wkł., 1999, z. 7, poz. 4) SN uznał, że wy ko ny wa nie zle co nych czyn - no ści (mon taż ka bli an te no wych) pod nad zo rem kie row ni ka bu do wy nie ozna cza świad cze nia pra cy w ra mach pod po rząd ko wa nia pra - cow ni cze go, je że li zle ca ją cy pra cę nie okre ślił za kre su obo wiąz ków każ de go z człon ków ze spo łu mon ta żo we go i ich in dy wi du al ne go wy - na gro dze nia oraz miej sca i cza su re ali za cji po wie rzo ne go za da nia. 6\n7 2. W wy ro ku z 4 grud nia 1997 r. (I PKN 394/97, OSNAP 1998, z. 20, poz. 595) Sąd Naj wyż szy stwier dził, że prze pis art kp nie ma za sto so wa nia, gdy w łą czą cym stro ny sto sun ku praw nym brak pod sta wo wych ele men tów cha rak te ry stycz nych dla sto sun ku pra - cy, ta kich jak oso bi ste wy ko ny wa nie czyn no ści oraz pod po rząd ko - wa nie or ga ni za cyj ne i służ bo we. 3. Zgod nie z wy ro kiem Są du Naj wyż sze go z 28 paź dzier ni - ka 1998 r. (I PKN 416/98, OSN Zb. Urz. 1999, Nr 24, poz. 775), brak bez względ ne go obo wiąz ku świad cze nia pra cy wy klu cza moż li wość za kwa li fi ko wa nia sto sun ku praw ne go ja ko sto sun ku pra cy. IV. Przej œcie za k³a du pra cy na in ne go pra co daw cê 1. Zgod nie z prze pi sem art ko dek su pra cy w ra zie przej - ścia za kła du pra cy lub je go czę ści na in ne go pra co daw cę, sta je się on z mo cy pra wa stro ną w do tych cza so wych sto sun kach pra cy. Cy - to wa ny prze pis re gu lu je sy tu ację praw ną pra cow ni ków za trud nio - nych w za kła dzie pra cy, któ ry prze cho dzi na in ne go pra co daw cę wca ło ści lub czę ści. Okre śla też sy tu ację praw ną pod mio tu, któ ry przej mu jąc za kład pra cy lub je go część, stał się pra co daw cą wszyst kich pra cow ni ków za trud nio nych w tych jed nost kach. 2. Z mo cy te go prze pi su sto sun ki pra cy z pra cow ni ka mi za trud - nio ny mi w za kła dzie lub w je go czę ści z chwi lą prze ję cia za kła du pra cy trwa ją na dal, z tą jed nak róż ni cą, że na miej sce do tych cza so - we go pra co daw cy wstę pu je ja ko stro na no wy pod miot w cha rak te - rze pra co daw cy. No wy pra co daw ca na by wa na za sa dzie na stęp - stwa praw ne go wszel kie pra wa wy ni ka ją ce z na wią za nych sto sun - ków pra cy z po przed nim pra co daw cą, a tak że prze cho dzą nań wszyst kie obo wiąz ki, ja kie cią ży ły na po przed nim pra co daw cy. 3. No we go pra co daw cę wią żą wszel kie wa run ki na le żą ce do tre - ści sto sun ków pra cy w chwi li przej ścia za kła du pra cy na in ne go pra - co daw cę, a więc wy ni ka ją ce tak że z po ro zu mień nor ma tyw nych, w szcze gól no ści z ukła du zbio ro we go pra cy. Zgod nie z art kp, do pra cow ni ków za kła dów pra cy prze ję tych na za sa dzie art kp sto su ją się w okre sie jed ne go ro ku po sta no wie nia ukła du, któ - rym by li ob ję ci przed przej ściem za kła du pra cy lub je go czę ści na no we go pra co daw cę. Pra co daw ca mo że sto so wać wa run ki art kp 7\n8 8 ko rzyst niej sze, na to miast po ro zu mie nie stron oraz wy po wie dze nie po gar sza ją ce w tym cza sie wa run ki umów o pra cę są nie do pusz - czal ne (zob. uza sad nie nie orz. SN z 25 li sto pa da 1997 r.). 4. Art jest prze pi sem bez względ nie obo wią zu ją cym (ius co - gens). Na wią za nie sto sun ku pra cy z no wym pra co daw cą na po - przed nich wa run kach na stę pu je na wet wte dy, gdy stro na prze ka zu - ją ca za kład i stro na przej mu ją ca go umó wi ły się ina czej. Nie moż - na w szcze gól no ści wy łą czyć sto so wa nia te go prze pi su umo wą cy - wil no praw ną (np. umo wą dzier ża wy). Zmia na pra co daw cy na stę pu - je au to ma tycz nie w wy ni ku przej ścia za kła du pra cy na in ne go pra - co daw cę, nie za leż nie od te go, czy pra co daw ca prze ka zu ją cy z pra - co daw cą przej mu ją cym pra cow ni ków pod ję li ta ką de cy zję w spra - wie prze ka za nia pra cow ni ków. 5. Pra cow ni cy nie mo gą sku tecz nie sprze ci wić się zmia nie pra co - daw cy. Stro ny mo gą jed nak za wie rać in dy wi du al ne po ro zu mie nia zmie nia ją ce treść sto sun ku praw ne go, któ ry po wstał w wy ni ku przej - ścia za kła du pra cy na in ne go pra co daw cę. 6. Pod sta wą przej ścia za kła du pra cy na in ne go pra co daw cę jest każ da czyn ność praw na lub zda rze nie, któ re po wo du je ob ję cie za - kła du pra cy przez in ne go pra co daw cę w na stęp stwie sprze da ży, wy - dzier ża wie nia, prze kształ ce nia za kła du w spół kę lub w spół dziel nię, spad ku po oso bie fi zycz nej, któ ra by ła po przed nim pra co daw cą, fu - zji z in nym przed się bior stwem itp. 7. Zgod nie z prze pi sem art ko dek su pra cy o przej ściu za kła du pra cy lub je go czę ści na in ne go pra co daw cę i wy ni ka ją - cych z te go skut kach dla przej mo wa nych pra cow ni ków w za kre sie ich sto sun ków pra cy, pra co daw ca jest obo wią za ny nie zwłocz nie za wia do mić pra cow ni ków na pi śmie, w ter mi nie po prze dza ją cym do ko na nie tych zmian nie póź niej niż 30 dni przed prze ję ciem. Za - wia do mie nie po win no na stą pić na pi śmie wy sto so wa nym od dziel - nie do wszyst kich pra cow ni ków lub za po mo cą pi sma po da ne go do wspól nej wia do mo ści ca łej za ło gi, za po twier dze niem jed nak otrzy ma nia tej in for ma cji przez każ de go z pra cow ni ków. In for ma cję ta ką na le ży prze ka zać pra cow ni kom tyl ko wte dy gdy u pra co daw - cy nie dzia ła ją związ ki za wo do we. 8. Zgod nie z prze pi sem art ko dek su pra cy, pra cow nik mo że w ter mi nie dwóch mie się cy od za wia do mie nia o prze ję ciu, bez wy po wie dze nia, za sied mio dnio wym uprze dze niem, roz wią zać\n9 sto su nek pra cy. Roz wią za nie sto sun ku pra cy w tym try bie po wo du - je dla pra cow ni ka ta kie skut ki, ja kie prze pi sy pra wa wią żą z roz wią - za niem sto sun ku pra cy przez pra co daw cę za wy po wie dze niem. Moż li wość sko rzy sta nia z roz wią za nia sto sun ku pra cy w ta ki spo sób jest upraw nie niem pra cow ni ka i uza leż nio na jest od je go wo li. Pra - cow nik któ ry roz sta je się z pra co daw cą w tym try bie za cho wu je upraw nie nia, ja kie we dług ustaw po za ko dek so wych tra cą pra cow ni - cy wy po wia da ją cy umo wy o pra cę w okre ślo nych sy tu acjach. Na tej za sa dzie przy słu gu je pra cow ni ko wi pra wo do za sił ku dla bez ro bot - nych, któ re go po zba wie ni są bez ro bot ni w przy pad ku roz wią za nia przez nich sto sun ku pra cy za wy po wie dze niem lub na mo cy po ro - zu mie nia stron. 9. Roz wią za nie sto sun ku pra cy w tym try bie nie po wo du je na to - miast skut ków wy po wie dzeń prze wi dzia nych w usta wie o szcze gól - nych za sa dach roz wią zy wa nia z pra cow ni ka mi sto sun ków pra cy zprzy czyn nie do ty czą cych pra cow ni ków, w tym w szcze gól no ści pra - wa do od pra wy pie nięż nej. Usta wa ta nor mu je w spo sób szcze gól ny in ne sy tu acje, niż art kp. 10. Art kp re gu lu je w spo sób szcze gól ny sy tu ację praw - ną pra cow ni ków świad czą cych do tych czas pra cę na in nej pod sta - wie niż umo wa o pra cę. Są to oso by za trud nio ne na pod sta wie po - wo ła nia, mia no wa nia, wy bo ru i spół dziel czej umo wy o pra cę. W ta - ki spo sób za trud nia ni są nie któ rzy urzęd ni cy pań stwo wi lub sa mo - rzą do wi, na uczy cie le czy sę dzio wie wy mia ru spra wie dli wo ści. No wy pra co daw ca sta je się z mo cy pra wa, na pod sta wie art kp, stro ną w tych sto sun kach, jed nak że do tych cza so we wa run ki pra cy i pła cy po win ny zo stać za stą pio ne no wy mi sko ro pra ca opar ta jest na in nej pod sta wie, niż umo wa o pra cę, nie mo że być na tych wa - run kach kon ty nu owa na. No wy pra co daw ca zo bo wią za ny jest za tem je śli nie mo że za pew nić pra cow ni kom ta kich sa mych wa run ków pra cy i pła cy za pro po no wać im no we. 11. W sy tu acji nie zre ali zo wa nia pra wa do roz wią za nia sto sun ku pra cy w wy żej wska za nym try bie, pra cow nik, któ re mu zmie nił się pra co daw ca za cho wu je wszyst kie upraw nie nia wy ni ka ją ce z do - tych cza so we go sto sun ku pra cy, w tym tak że te, któ re wy ni ka ją z po - wszech nie obo wią zu ją ce go pra wa (np. dłu gość okre su wy po wie - dze nia, czy od pra wa pie nięż na w sy tu acji, gdy sto su nek pra cy zo stał roz wią za ny z przy czyn do ty czą cych za kła du pra cy już 9\n10 po prze ję ciu przez no we go pra co daw cę). Stro ny sto sun ku pra cy po przej ściu za kła du pra cy lub je go czę ści na in ne go pra co daw cę zwią za ne są po sta no wie nia mi umo wy o pra cę, któ re wią za ły pra - cow ni ka z by łym pra co daw cą, a ich zmia na moż li wa jest po do ko - na niu wy po wie dze nia zmie nia ją ce go wa run ki pra cy lub pła cy, zgod - nie z prze pi sem art. 42 ko dek su pra cy. Orzecz nic two Są du Naj wyż sze go wyrok SN U I PKN 113/02 Pr. Pracy 2003/6/39 Pra cow nik, któ ry po przej ściu za kła du pra cy na in ne go pra co - daw cę w try bie art kp, mi mo pra wi dło we go po ucze nia o moż li - wo ści roz wią za nia umo wy o pra cę za 7-dnio wym uprze dze niem, kon ty nu uje za trud nie nie nie za cho wu je pra wa do od szko do wa nia rów ne go okre so wi wy po wie dze nia ani do od pra wy na mo cy usta wy z dnia 28 grud nia 1989 r. o szcze gól nych za sa dach roz wią zy wa nia zpra cow ni ka mi sto sun ków pra cy z przy czyn do ty czą cych za kła du pra cy (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) wy rok SN N I PKN 779/00 OSNP wkł. 2002/18/10 Nie wy ko na nie przez do tych cza so we go pra co daw cę obo wiąz ku udzie le nia in for ma cji i po ucze nia z art kp nie wpły wa na sku - tek prze ję cia za kła du pra cy lub je go czę ści z art kp. Do tych cza so wy pra co daw ca nie od po wia da za zo bo wią za nia no we go pra co daw cy po wsta łe po prze ję ciu za kła du pra cy (art kp) wy rok SN N I PKN 747/00 OSNP wkł. 2002/7/6 Wnie sie nie ja ko apor tu przez gmi nę czę ści mie nia ko mu nal ne go sta no wią ce go pod sta wę funk cjo no wa nia gmin ne go przed się bior - stwa ener ge ty ki ciepl nej, pod da ne go na stęp nie po stę po wa niu upa - dło ścio we mu do po wo ła nej przez nią jed no oso bo wej spół ki z ogra - ni czo ną od po wie dzial no ścią, mo że być kwa li fi ko wa ne ja ko przej - ście za kła du pra cy na in ne go pra co daw cę (art kp) wy rok SN U I PKN 630/00 Wo kan da 2002/5/20 Rosz cze nie o przy wró ce nie do pra cy zgło szo ne wo bec do tych - cza so we go pra co daw cy, któ ry do ko nał wy po wie dze nia umo wy opra cę, sta je się rosz cze niem wo bec no we go pra co daw cy z uwa gi 10\n11 na je go wstą pie nie w pra wa i obo wiąz ki do tych cza so we go pra co - daw cy (art kp) wy rok SN N I PKN 830/00 OSNP wkł. 2001/24/8 Li kwi da cja pra co daw cy nie jest zda rze niem po wo du ją cym wy - ga śnię cie umo wy o pra cę. Wy kre śle nie oso by fi zycz nej z ewi den cji dzia łal no ści go spo dar - czej nie jest li kwi da cją pra co daw cy w ro zu mie niu art kp. Spół - ka cy wil na mo że być na stęp cą praw nym w sto sun kach pra cy łą czą - cych jej wspól ni ka ja ko przed się bior cę z pra cow ni ka mi za trud nio ny - mi w ce lu pro wa dze nia przez nie go sa mo dziel nej dzia łal no ści go - spo dar czej (art kp). V. Za wie sza nie prze pi sów pra wa pra cy Po wszech nie obo wią zu ją ce prze pi sy pra wa pra cy prze wi du ją in - sty tu cje umoż li wia ją ce za wie sze nie świad czeń pła co wych na czas okre ślo ny, prze wi dzia ny ty mi prze pi sa mi. Do ta kich re gu la cji na le żą: 1. Art. 9 1 ko dek su pra cy umoż li wia za wie ra nie po ro zu mień o za - wie sza niu w ca ło ści lub w czę ści prze pi sów pra wa pra cy okre śla ją - cych pra wa i obo wiąz ki stron sto sun ku pra cy, je że li jest to uza sad - nio ne sy tu acją fi nan so wą pra co daw cy. Nie do ty czy to prze pi sów Ko dek su pra cy oraz prze pi sów in nych ustaw i ak tów wy ko naw - czych. Po ro zu mie nie ta kie za wie ra pra co daw ca i re pre zen tu ją ca pra cow ni ków or ga ni za cja związ ko wa, a je że li pra co daw ca nie jest ob ję ty dzia ła niem ta kiej or ga ni za cji, po ro zu mie nie za wie ra pra co - daw ca i przed sta wi ciel stwo pra cow ni ków wy ło nio ne w try bie przy ję - tym u te go pra co daw cy. Pra co daw ca prze ka zu je po ro zu mie nie wła - ści we mu in spek to ro wi pra cy. 2. Zgod nie z art. 23 1a ko dek su pra cy, w ana lo gicz ny jak wy żej spo sób mo że dojść do po ro zu mie nia o sto so wa niu mniej ko rzyst - nych wa run ków za trud nie nia pra cow ni ków, niż wy ni ka ją ce z umów opra cę za war tych z ty mi pra cow ni ka mi, w za kre sie i przez czas usta lo ny w po ro zu mie niu nie dłuż szy niż 3 la ta. Z upraw nie nia te go mo że ko rzy stać pra co daw ca nie ob ję ty ukła dem zbio ro wym pra cy lub za trud nia ją cy mniej niż 20 pra cow ni ków. 3. Trze cią moż li wo ścią za wie sze nia jest za wie sze nie po sta no - wień ukła du zbio ro we go. Zgod nie z art ko dek su pra cy, ze wzglę du na sy tu ację fi nan so wą pra co daw cy, stro ny ukła du za kła - art. 9 1 kp art. 23 1a kp 11\n12 art kp do we go mo gą za wrzeć po ro zu mie nie o za wie sze niu sto so wa nia u da ne go pra co daw cy, w ca ło ści lub w czę ści, te go ukła du oraz ukła du po nadza kła do we go, bądź jed ne go z nich, na okres nie dłuż - szy niż trzy la ta. VI. Ty py umów o pra cê art. 25 kp Umo wy o pra cę moż na za wie rać: a) na czas nie okre ślo ny, b) na czas okre ślo ny, c) na czas wy ko na nia okre ślo nej pra cy, d) na czas okre ślo ny w ce lu za stęp stwa nie obec ne go pra cow - ni ka. Każ da z wy żej wy mie nio nych umów mo że być po prze dzo na umo - wą na okres prób ny, nieprze kra cza ją cy trzech mie się cy. 12 UWA GA Wli te ra tu rze i orzecz nic twie przy ję ło się, że umo wa o pra cę, któ ra nie zo sta ła za war ta ja ko umo wa ter mi no wa, jest ze swej isto ty umo wą na czas nie okre ślo ny, na wet je że li nie zo - sta ła tak na zwa na. 1. Umo wa na czas nie okre ślo ny mo że być prze kształ ca - na na mo cy po ro zu mie nia stron w umo wę na czas okre ślo ny lub wumo wę na czas wy ko ny wa nia okre ślo nej pra cy. Stro ny nie mo gą na to miast prze kształ cić umo wy na czas nie okre ślo ny w umo wę na okres prób ny. Okres ten mo że po prze dzać za war cie ko lej nej umo wy, ale ni gdy od wrot nie. 2. Umo wa na czas okre ślo ny jest jed ną z ter mi no wych umów opra cę. Za wie ra na jest bądź do koń ca okre su usta lo ne go ka len da - rzo we go, bądź do dnia da ją ce go się w cza sie ozna czyć przez wska - za nie fak tu, któ ry po wi nien na stą pić w przy szło ści. 3. Stro ny mo gą do pu ścić moż li wość wcze śniej sze go roz wią za - nia umo wy o pra cę, za war tej na czas okre ślo ny dłuż szy niż sześć mie się cy, prze wi du jąc do pusz czal ność jej wy po wie dze nia z za cho - wa niem dwu ty go dnio we go okre su. 4. Umo wa o pra cę za war ta na czas okre ślo ny mo że ulec wcze - śniej sze mu roz wią za niu w ra zie ogło sze nia upa dło ści lub li kwi da cji pra co daw cy. Każ da ze stron mo że ją wte dy roz wią zać za dwu ty go -\n13 dnio wym wy po wie dze niem (art kp). Mo że ulec tak że prze - dłu że niu z mo cy pra wa je że li (zgod nie z art kp) jest za war - ta z pra cow ni cą w cią ży i ule ga ła by roz wią za niu po upły wie trze cie - go mie sią ca cią ży. 5. Umo wa na czas za stęp stwa nie obec ne go pra cow ni ka jest szcze gól ną od mia ną umo wy na czas okre ślo ny. Umo wy ta kie mo gą być roz wią za ne na mo cy po ro zu mie nia stron lub bez wy po wie dze nia, gdy za cho dzą przy czy ny uza sad nia ją ce roz wią za nie umo wy w tym try bie. Umo wa na za stęp stwo nie ule ga w od róż nie niu od ty po wej umo wy na czas okre ślo ny prze dłu że niu do dnia po ro du, je że li ule - ga ła by roz wią za niu po upły wie trze cie go mie sią ca cią ży pra cow ni cy. 6. Umo wa na czas wy ko na nia okre ślo nej pra cy jest ko lej ną od - mia ną umo wy ter mi no wej. Umo wę ta ką stro ny za wie ra ją na okres po trzeb ny do zre ali zo wa nia okre ślo ne go za da nia, na przy kład wy - bu do wa nia obiek tu, wy ko na nia prac re mon to wych, zbio ru plo nów wgo spo dar stwie rol nym. Umo wę ta ką moż na wy po wie dzieć w ra - zie ogło sze nia upa dło ści lub li kwi da cji pra co daw cy. Nie ma na to - miast praw nej moż li wo ści wcze śniej sze go jej roz wią za nia za dwu - ty go dnio wym wy po wie dze niem. 7. Umo wa na okres prób ny jest za wie ra na w przy pad kach, gdy jed na al bo obie stro ny przed pod ję ciem de cy zji o na wią za niu sto - sun ku pra cy chcą po znać wa run ki przy szłe go wy ko ny wa nia pra cy oraz wza jem ne pra wa i obo wiąz ki w miej scu pra cy. Za war cie ta kiej umo wy jest po zo sta wio ne swo bo dzie stron. Ko deks za strze ga tyl ko, że umo wa o pra cę za war ta na okres prób ny mo że je dy nie po prze - dzać za war cie umo wy de fi ni tyw nej (na czas nie okre ślo ny, na czas okre ślo ny, lub wy ko na nia okre ślo nej pra cy) oraz, że okres prób ny nie mo że prze kra czać 3 mie się cy. VII. Za war cie trzech ko lej nych umów o pra cê na czas okre œlo ny Zgod nie z no wym brzmie niem art kp za war cie ko lej nej umo wy o pra cę na czas okre ślo ny jest rów no znacz ne w skut kach praw nych z za war ciem umo wy o pra cę na czas nie okre ślo ny, je że li po przed nio stro ny dwu krot nie za war ły umo wę o pra cę na czas okre ślo ny na na stę pu ją ce po so bie okre sy, o ile prze rwa mię dzy roz wią za niem po przed niej a na wią za niem ko lej nej umo wy o pra cę nie prze kro czy ła jed ne go mie sią ca. 13\n14 Zakaz aneksowania Uzgod nie nie mię dzy stro na mi w trak cie trwa nia umo wy o pra cę na czas okre ślo ny dłuż sze go okre su wy ko ny wa nia pra cy na pod sta - wie tej umo wy uwa ża się za za war cie ko lej nej umo wy o pra cę na czas okre ślo ny. Nie dotyczy Zasada zakazu zawierania trzech umów na czas określony następujący bezpośrednio po sobie nie dotyczy umów o pracę na czas określony zawartych: 1) w celu zastępstwa pra cow ni ka w cza sie je go uspra wie dli wio - nej nie obec no ści w pra cy, 2) w ce lu wy ko ny wa nia pra cy o cha rak te rze do ryw czym lub se - zo no wym al bo za dań realizowanych cyklicznie. 14 VIII. Umowa o pra cê 1. Prze pis art. 29 ko dek su pra cy okre śla: 1) wy ma ga nia, ja kim po - win na od po wia dać treść każ dej umo wy o pra cę; oraz 2) for mę, w ja - kiej umo wa ta po win na być za war ta. Umo wa o pra cę po win na być za - war ta w for mie pi sem nej. For ma ta nie jest za strze żo na w ko dek sie pra cy pod ry go rem nie waż no ści. Je śli pra co daw ca nie za cho wa ta - kiej for my, ma obo wią zek po twier dze nia pra cow ni ko wi na pi śmie, naj - póź niej w dniu roz po czę cia pra cy, ro dza ju umo wy i jej wa run ków. Nie - do peł nie nie przez pra co daw cę obo wiąz ku po twier dze nia na pi śmie ro dza ju umo wy i jej wa run ków nie jest przy czy ną nie waż no ści fak - tycz nie za war tej umo wy. Ko deks pra cy nie prze wi du je ta kiej sank cji, a zgod nie z art kc, któ ry ma tu za sto so wa nie na mo cy art. 300 kp, czyn ność do ko na na bez za cho wa nia za strze żo nej for my jest nie - waż na tyl ko wte dy, gdy usta wa prze wi du je ry gor nie waż no ści. 2. Umo wa o pra cę po win na okre ślać ro dzaj wy ko ny wa nej pra cy, któ ry po wi nien być wska za ny w spo sób nie bu dzą cy wąt pli wo ści. Przez ro dzaj pra cy ro zu mie się typ czyn no ści skła da ją cych się na umó wio ną pra cę. Wska za nie ogól nie ja kie goś za wo du ja ko ro - dza ju pra cy nie jest wy star cza ją ce. 3. Po ję cie miej sca pra cy nie zo sta ło okre ślo ne w ko dek sie pra - cy. W li te ra tu rze pod tą na zwą ro zu mia na jest jed nost ka prze strze ni, gdzie pra cow nik sta le roz po czy na i koń czy co dzien ną pra cę. Nie\n15 mu si to być miej sce, gdzie pra co daw ca ma swo ją sie dzi bę. Od tak okre ślo ne go miej sca pra cy, bę dą ce go jed nym z wa run ków umo wy opra cę, na le ży od róż nić miej sce wy peł nia nia obo wiąz ków pra cow - ni czych, któ re usy tu owa ne jest bądź to w za kła dzie pra cy, bądź po - za je go sie dzi bą, gdy pra cow nik wy ko nu je pra ce wy ma ga ją ce prze - miesz cza nia się w prze strze ni. Do ty czy to na przy kład kie row ców iper so ne lu la ta ją ce go. 4. W każ dej umo wie o pra cę po win no zo stać wska za ne wy na - gro dze nie, któ re na le ży tak okre ślić, aby spo sób usta le nia wy so ko - ści wy na gro dze nia był oczy wi sty i mógł po za koń cze niu jed ne go okre su płat no ści od po wia dać okre ślo nej kwo cie dla kon kret ne go pra cow ni ka. IX. Roz wi¹ zy wa nie umów o pra cê 1. Zgod nie z art ko dek su pra cy umo wa o pra cę roz wią - zu je się 1) na mo cy po ro zu mie nia stron, 2) przez oświad cze nie jed nej ze stron z za cho wa niem okre su wy po wie dze nia, 3) przez oświad cze nie jed nej ze stron bez za cho wa nia okre su wy po wie dze nia, 4) z upły wem cza su, na któ ry by ła za war ta, 5) z dniem ukoń cze nia pra cy, dla któ rej by ła za war ta. Wy li cze nie spo so bów roz wią za nia umo wy o pra cę w art pkt 1 ma cha rak ter wy czer pu ją cy. Ozna cza to, że za rów no stro ny ukła du zbio ro we go, jak i stro ny umo wy nie mo gą usta na wiać in nych spo so bów roz wią zy wa nia umo wy. Nie mo gą też łą czyć czy mo dy fi ko - wać po szcze gól nych spo so bów. 2. Na mo cy po ro zu mie nia stron mo że ulec roz wią za niu każ da umo wa o pra cę. Sko ro stro ny mo gą zgod nym oświad cze niem wo li na wią zać sto su nek pra cy, to rów nież w ten sam spo sób mo gą go roz wią zać. Roz wią za nie umo wy o pra cę na mo cy po ro zu mie nia stron mo że na stą pić z ini cja ty wy każ dej ze stron sto sun ku pra cy. Nie ma przy tym zna cze nia, któ ra ze stron wy stę pu je z ta ką pro po - zy cją. Bez zna cze nia jest przy czy na, dla któ rej stro ny zde cy do wa ły się roz wią zać umo wę. Roz wią za nie umo wy o pra cę na mo cy po ro - zu mie nia stron na stę pu je w ter mi nie usta lo nym przez stro ny. art. 30 kp 15\n16 16 3. Roz wią za nie umo wy o pra cę z za cho wa niem okre su wy po - wie dze nia wy ma ga zło że nia przez stro nę sto sun ku pra cy pra co - daw cę lub pra cow ni ka jed no stron ne go oświad cze nia wo li o roz - wią za niu umo wy o pra cę z za cho wa niem okre su wy po wie dze nia. Okres wy po wie dze nia umo wy o pra cę za war tej na czas nie okre ślo - ny uza leż nio ny jest od sta żu u da ne go pra co daw cy i wy no si: 1) 2 ty go dnie, je że li okres za trud nie nia jest krót szy niż 6 mie - się cy, 2) 1 mie siąc, je że li okres za trud nie nia wy no si co naj mniej 6 mie - się cy, 3) 3 mie sią ce, je że li pra cow nik był za trud nio ny co naj mniej 3 la ta. Stro ny mo gą, po do ko na niu wy po wie dze nia umo wy o pra cę przez jed ną z nich, usta lić wcze śniej szy ter min roz wią za nia umo wy; usta le nie ta kie nie zmie nia try bu roz wią za nia umo wy o pra cę. 4. Pra cow ni ko wi za trud nio ne mu wię cej niż u jed ne go pra co daw - cy okres wy po wie dze nia ob li cza się od dziel nie, sto sow nie do okre - su za trud nie nia u każ de go z nich. W ra zie za sto so wa nia przez pra - co daw cę okre su wy po wie dze nia krót sze go niż wy ma ga ny, wy po - wie dze nie jest sku tecz ne, ale umo wa o pra cę roz wią zu je się z upły - wem okre su wy ma ga ne go, czy li na stę pu je prze dłu że nie okre su wy - po wie dze nia z mo cy pra wa. Pra cow ni ko wi przy słu gu je też wy na gro - dze nie do cza su roz wią za nia umo wy. 5. Umo wa o pra cę za war ta na czas okre ślo ny roz wią zu je się z upły wem cza su, na któ ry by ła za war ta (z na dej ściem umó wio ne - go ter mi nu, bez po trze by jej wy po wia da nia). Sto su nek pra cy usta - je wów czas z wo li stron, któ re z gó ry okre śli ły zda rze nie roz wią zu - ją ce umo wę. Zda rze niem tym nie jest jed nak czyn ność praw - na (jed no stron na czy dwu stron na), lecz sam upływ cza su. Umo wa za war ta na czas okre ślo ny dłuż szy niż sześć mie się cy mo że być tak że wy po wie dzia na, je że li stro ny wcze śniej prze wi dzia ły ta ką moż li wość. Roz wią za nie umo wy o pra cę na czas okre ślo ny na stę - pu je na wet wte dy, gdy pra cow nik ko rzy sta ze szcze gól nej ochro ny trwa ło ści sto sun ku pra cy, np. ochro ny przy słu gu ją cej dzia ła czom związ ko wym. Umo wa trwa w ta kiej sy tu acji tyl ko przez czas, na któ - ry zo sta ła za war ta.\n17 UWA GA Stro ny mo gą w umo wie o pra cę za war tej na czas okre ślo ny na okres dłuż szy niż sześć mie się cy umie ścić klau zu lę o moż - li wo ści dwu ty go dnio we go wy po wie dze nia. 6. Na mo cy art ko dek su pra cy, w oświad cze niu pra co - daw cy o wy po wie dze niu umo wy o pra cę za war tej na czas nie okre - ślo ny lub o roz wią za niu umo wy o pra cę bez wy po wie dze nia, po win - na być wska za na przy czy na uza sad nia ją ca wy po wie dze nie lub roz - wią za nie umo wy. Przy czy no wość obej mu je trzy ele men ty: 1) obo wią zek ist nie nia przy czy ny, 2) po da nie przy czy ny związ ko wi za wo do we mu (je że li or ga ni za - cja związ ko wa re pre zen tu je pra cow ni ka), 3) wska za nie przy czy ny w pi śmie o wy po wie dze niu lub roz wią - za niu umo wy o pra cę. Przy czy na wy po wie dze nia umo wy o pra cę po win na być sfor mu ło wa na w spo sób kon kret ny i szcze gó ło wy. Brak tak okre ślo nej przy czy ny mo że stać się oko licz no ścią, któ ra spo wo du je, że sąd pra cy uzna ta kie wy - po wie dze nie za nie zgod ne z prze pi sa mi pra wa pra cy i przy - wró ci pra cow ni ka do pra cy lub za są dzi od szko do wa nie. Po - wo dem roz wią za nia umo wy o pra cę, zgod nie z naj now szym orzecz nic twem, mo że być na przy kład brak dys cy pli ny pra - cy, utra ta za ufa nia lub nie umie jęt ność pra cy w ze spo le. Nie mo że stać się przy czy ną na to miast oko licz ność po zor na, nie praw dzi wa lub nie speł nia nie ocze ki wań pra co daw cy, któ - re to sfor mu ło wa nie Sąd Naj wyż szy uznał za zbyt ogól ne. 7. W oświad cze niu pra co daw cy o wy po wie dze niu umo wy o pra - cę lub o jej roz wią za niu bez wy po wie dze nia po win no być za war te po ucze nie o przy słu gu ją cym pra cow ni ko wi pra wie do od wo ła nia lub żą da nia przy wró ce nia do pra cy, bądź od szko do wa nia. Zo sta ło to po twier dzo ne w wy ro ku Są du Naj wyż sze go, zgod nie z któ rym brak po ucze nia pra cow ni ka przez pra co daw cę o pra wie do od wo ła - nia się od wy po wie dze nia oraz o ter mi nie do ko na nia tej czyn no ści mo że sta no wić oko licz ność uspra wie dli wia ją cą unie waż nie nie wy - po wie dze nia. 8. Stro ny umo wy o pra cę mo gą się umó wić, że w okre sie wy po - wie dze nia pra cow nik nie bę dzie świad czył pra cy (za cho wu jąc pra - wo do wy na gro dze nia). Sko ro bo wiem stro ny mo gą w każ dej chwi li 17\n18 roz wią zać sto su nek pra cy, czy też skró cić okres wy po wie dze nia, tym bar dziej mo gą zre zy gno wać ze świad cze nia pra cy. 9. W okre sie wy po wie dze nia umo wy o pra cę do ko na ne go przez pra co daw cę, pra cow ni ko wi przy słu gu je zwol nie nie na po szu ki wa - nie pra cy z za cho wa niem pra wa do wy na gro dze nia. Wy miar zwol - nie nia wy no si 2 dni ro bo cze, w okre sie wy po wie dze nia jed no mie - sięcz ne go i 2 ty go dnio we go oraz 3 dni ro bo cze w okre sie trzy mie - sięcz ne go wy po wie dze nia. X. Wy po wie dze nie zmie nia j¹ ce wa run ki pra cy lub p³a cy art. 42 kp Zgod nie z art kp, prze pi sy o wy po wie dze niu umo wy opra cę sto su je się od po wied nio do wy po wie dze nia wy ni ka ją cych z umo wy wa run ków pra cy i pła cy. Wy po wie dze nie wa run ków umo - wy o pra cę po win no być do ko na ne na pi śmie. W ra zie od mo wy przy ję cia przez pra cow ni ka za pro po no wa nych wa run ków pra cy lub pła cy, umo wa o pra cę roz wią zu je się z upły wem okre su do ko na ne - go wy po wie dze nia. Je że li pra cow nik przed upły wem po ło wy okre su wy po wie dze nia nie zło ży oświad cze nia o od mo wie przy ję cia za pro - po no wa nych wa run ków, uwa ża się, że wy ra ził zgo dę na te wa run ki. Pi smo pra co daw cy wy po wia da ją ce wa run ki pra cy lub pła cy po win - no za wie rać po ucze nie w tej spra wie. W ra zie bra ku ta kie go po ucze - nia, pra cow nik mo że do koń ca okre su wy po wie dze nia zło żyć oświad - cze nie o od mo wie przy ję cia za pro po no wa nych wa run ków. Wy po wie dze nie do tych cza so wych wa run ków pra cy lub pła cy nie jest wy ma ga ne w ra zie po wie rze nia pra cow ni ko wi, w przy pad - kach uza sad nio nych po trze ba mi pra co daw cy, in nej pra cy niż okre - ślo na w umo wie o pra cę, na okres nieprze kra cza ją cy trzech mie się - cy w ro ku ka len da rzo wym, je że li nie po wo du je to ob ni że nia wy na - gro dze nia i od po wia da kwa li fi ka cjom pra cow ni ka. XI. Upraw nie nia pra cow ni ka w ra zie nie uza sad nio - ne go lub nie zgod ne go z pra wem wy po wie dze nia umo wy o pra cê przez pra co daw cê art. 45 kp 1. W ra zie usta le nia, że wy po wie dze nie umo wy o pra cę za war tej na czas nie okre ślo ny jest nie uza sad nio ne lub na ru sza prze pi sy o wy po wia da niu umów o pra cę, sąd pra cy sto sow nie do żą da nia 18\n19 pra cow ni ka orze ka o bez sku tecz no ści wy po wie dze nia, a je że li umo wa ule gła już roz wią za niu o przy wró ce niu pra cow ni ka do pra - cy na po przed nich wa run kach al bo o od szko do wa niu. 2. Orze cze nie są du o bez sku tecz no ści wy po wie dze nia jest wy - da wa ne przed upły wem okre su wy po wie dze nia, aby za po biec dal - sze mu bie go wi wspo mnia ne go okre su i za koń cze niu sto sun ku pra - cy. Orze cze nie o przy wró ce niu do pra cy ni we czy bez praw ny sku tek do ko na ne go wy po wie dze nia, po wo du jąc, że sto su nek pra cy zo sta - nie od two rzo ny (ule ga re sty tu cji) i trwa na dal, bez po trze by za war - cia ko lej nej umo wy. 3. Pra cow ni ko wi, któ ry pod jął pra cę w wy ni ku przy wró ce nia do pra cy, przy słu gu je wy na gro dze nie za czas po zo sta wa nia bez pra - cy, któ re go wy so kość jest ogra ni czo na. Pra cow ni ko wi ta kie mu przy - słu gu je wy na gro dze nie za czas po zo sta wa nia bez pra cy, nie wię cej jed nak niż za dwa mie sią ce, a gdy okres wy po wie dze nia wy no sił trzy mie sią ce nie wię cej niż za je den mie siąc. Pa mię tać na le ży, że je że li umo wa o pra cę zo sta ła roz wią za - nazpra cow ni kiem, któ re mu bra ko wa ło dwa la ta do osią gnię cia pra - wa do eme ry tu ry al bo z pra cow ni cą w okre sie cią ży lub urlo pu ma - cie rzyń skie go, wy na gro dze nie przy słu gu je za ca ły czas po zo sta wa - nia bez pra cy; do ty czy to tak że przy pad ku, gdy roz wią za no umo wę opra cę z pra cow ni kiem oj cem wy cho wu ją cym dziec ko w okre sie ko rzy sta nia z urlo pu ma cie rzyń skie go al bo gdy roz wią za nie umo wy opra cę pod le ga ogra ni cze niu z mo cy prze pi su szcze gól ne go. 4. Za miast przy wró ce nia do pra cy sąd pra cy mo że orzec od - szko do wa nie. O od szko do wa nie wy stą pić mo że rów nież pra cow nik, któ ry nie jest za in te re so wa ny przy wró ce niem do pra cy. Od szko do - wa nie ta kie przy słu gu je w wy so ko ści wy na gro dze nia za okres od dwóch ty go dni do trzech mie się cy, nie niż szej jed nak od wy na - gro dze nia za okres wy po wie dze nia. 5. Pra co daw ca mo że od mó wić po now ne go za trud nie nia pra - cow ni ka, je że li w cią gu 7 dni od przy wró ce nia do pra cy nie zgło - sił on go to wo ści nie zwłocz ne go pod ję cia pra cy, chy ba że prze - kro cze nie ter mi nu na stą pi ło z przy czyn nie za leż nych od pra cow - ni ka. Pra cow nik, któ ry przed przy wró ce niem do pra cy pod jął za - trud nie nie u in ne go pra co daw cy, mo że bez wy po wie dze nia, za trzy dnio wym uprze dze niem, roz wią zać umo wę o pra cę z tym pra co daw cą w cią gu 7 dni od przy wró ce nia do pra cy. Roz wią za - 19\n20 nie umo wy w tym try bie po cią ga za so bą skut ki, ja kie prze pi sy pra wa wią żą z roz wią za niem umo wy o pra cę przez pra co daw cę za wy po wie dze niem. 6. Je że li wy po wie dze nie umo wy o pra cę za war tej na okres prób ny na stą pi ło z na ru sze niem prze pi sów o wy po wia da niu tych umów, pra cow ni ko wi przy słu gu je wy łącz nie od szko do wa nie w wy so ko ści wy na gro dze nia za czas, do upły wu któ re go umo wa mia ła trwać. Je że li wy po wie dze nie umo wy o pra cę za war tej na czas okre ślo ny lub na czas wy ko na nia okre ślo nej pra cy na stą - pi ło z na ru sze niem prze pi sów o wy po wia da niu tych umów, pra - cow ni ko wi przy słu gu je wy łącz nie od szko do wa nie w wy so ko ści wy na gro dze nia za czas, do upły wu któ re go umo wa mia ła trwać, nie wię cej jed nak niż za trzy mie sią ce. XII. Roz wi¹ za nie umo wy o pra cê bez wy po wie dze nia z wi ny pra cow ni ka art. 52 kp Pra co daw ca mo że roz wią zać umo wę o pra cę bez wy po wie dze - nia z wi ny pra cow ni ka w ra zie: 1) cięż kie go na ru sze nia przez pra cow ni ka pod sta wo wych obo - wiąz ków pra cow ni czych, 2) po peł nie nia przez pra cow ni ka w cza sie trwa nia umo wy opra cę prze stęp stwa, któ re unie moż li wia dal sze za trud nia - nie go na zaj mo wa nym sta no wi sku, je że li prze stęp stwo jest oczy wi ste lub zo sta ło stwier dzo ne pra wo moc nym wy ro kiem, 3) za wi nio nej przez pra cow ni ka utra ty upraw nień kie row ni - czych do wy ko ny wa nia pra cy na zaj mo wa nym sta no wi sku. 2. Roz wią za nie umo wy o pra cę bez wy po wie dze nia z wi ny pra - cow ni ka nie mo że na stą pić po upły wie 1 mie sią ca od uzy ska nia przez pra co daw cę wia do mo ści o oko licz no ści uza sad nia ją cej roz - wią za nie umo wy. 3. Pra co daw ca po dej mu je de cy zję w spra wie roz wią za nia umo - wy po za się gnię ciu opi nii re pre zen tu ją cej pra cow ni ka za kła do wej or ga ni za cji związ ko wej, któ rą za wia da mia o przy czy nie uza sad nia - ją cej roz wią za nie umo wy. W ra zie za strze żeń co do za sad no ści roz - wią za nia umo wy za kła do wa or ga ni za cja związ ko wa wy ra ża swo ją opi nię nie zwłocz nie, nie póź niej niż w cią gu 3 dni. 20\nogólne warunki ubezpieczeń Ogólne Warunki Ubezpieczenia Turystycznego 29.06.2017 r. Informacja o istotnych postanowieniach Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Turystycznego zatwierdzonych uchwałą Zarządu AXA\nInformacje przygotowane przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Austrii. Po rad nik dla oby wa te li pol skich podejmują cych pra cę w Au strii\nInformacje przygotowane przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Austrii Po rad nik dla oby wa te li pol skich podejmują cych pra cę w Au strii War sza wa 2011 Informacje przygotowane przez Wydział Konsularny\nJarosław Cichoń Legalność zatrudnienia cudzoziemców Informator dla pracodawców Warszawa 2014 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Monika Kolitowska-Sokół Opracowanie typograficzne i łamanie\nMiejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY LISTOPAD 2011 Instrukcja dla zdającego Czas pracy: 120 minut 1. Sprawdź, czy ar kusz eg za mi\nOgól ne wa run ki gru powego ubezpie cze nia na ży cie Allianz Rodzina Z Rodziną Bezpieczniej\nOgól ne wa run ki gru powego ubezpie cze nia na ży cie Allianz Rodzina Z Rodziną Bezpieczniej Z Tobą od A do Z Spis treści Ogól ne wa run ki gru po we go ubez pie cze nia na ży cie Allianz Rodzina Z Rodziną\nAllianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny. Umowa o członkostwo UK01I\nEGZEMPLARZ DLA PRZYSTĘPUJĄCEGO (1 z 4) Allianz Polska Otwarty Fundusz Emerytalny Umowa o członkostwo UK01I EGZEMPLARZ DLA PRZYSTĘPUJĄCEGO (2 z 4) AL01 Umowa o członkostwo w Allianz Polska Otwartym Funduszu\nubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych Ogólne Warunki Ubezpieczenia mleasing Assistance dla Klientów mleasing Sp. z o.o. 05.11.2015 Informacja o istotnych postanowieniach


Szynkowar nierdzewny 3 kg Termometr Woreczki\nSzynkowar nierdzewny 3kg zestaw\nSzynkowar BROWIN na 3 kg - zestaw z termometrem i woreczkami do przygotowywania domowych wędlin\nProducent przedstawia zestaw idealny do przyrządzania mięs – szynkowar z termometrem i woreczkami. Przeznaczony jest do wyrobu pysznych, parzonych wędlin domowym sposobem. Jest prosty w obsłudze i pozwala na przygotowanie do 3 kg wyrobu mięsnego.\nŁatwe i wygodne użytkowanie. Szynkowar jest łatwym w obsłudze urządzeniem. Załączone do zestawu woreczki zapewniają komfortowe przygotowanie potraw. W komplecie instrukcja obsługi oraz sprawdzone przepisy. Urządzenie można myć w zmywarce.\nKompletny zestaw: szynkowar, termometr do pieczenia mięsa, zioła oraz worki do szynkowaru\nszynkowar (na 3 kg);\nworki do szynkowaru (20 sztuk)\n- fi komory: 10 cm\n- wysokość: 10,7 cm\n- waga: 0,345 kg\nfi 5,3 cm\nzakres temperatur: od 0°C do +120°C\ndokładność pomiaru: +/-2°C\nTermometr z sondą zapewnia pełną kontrolę temperatury w czasie parzenia. Sondę termometru wprowadza się bezpośrednio do wnętrza szynkowaru – poprzez specjalne gniazdo znajdujące się w wieczku.\nwymiary woreczka: 16x32 cm\ngrubość folii: 0,04 mm\nwymiary opakowania jedn.: 17x10 cm\nWoreczki foliowe (20 sztuk w zestawie) zapewniają komfort przygotowywania potraw w galarecie, ułatwiają ich wyjmowanie i czyszczenie urządzenia . Woreczki wykonane są z materiału przeznaczonego do kontaktu z żywnością.\nTermometr do pieczenia, wędzenia, gotowania 0+120°C\nTermometr do żywności z sondą 0-250C, 1,5m\nStojak, ruszt do pieczenia kurczaka


Wraz ze słonecznymi, gorącymi dniami każdy z nas ma ochotę pojechać na wakacje albo udać się w prawdziwą wyjazd z przygodami. Niezależnie od wybranego stylu podróżowania, w dzisiejszych czasach właściwie każdy ma możliwość spełnić swoje marzenie i to bez względu na zasobność portfela. Jeżeli marzy wam się przepiękne Grecja, to warto wybrać się na wczasy nawet jeśli nie posiadacie kilku tysięcy złotych na wycieczkę All Inclusive.\nObecnie istnieją wszakże grupy podróżników, które zrzeszają osoby chętne na wspólne wakacje pod namiotem. W końcu tak rzeczywiście nigdy ciekawe podróże nie odbywają się w luksusowym hotelu. Jest to dobre rozwiązanie dla starych babci, a nie dla młodych osób poszukujących przygód , a ponadto niezapomnianych emocji.\nWśród młodych osób ogromną popularnością cieszy się camping. Zorganizowanie w kilka osób kempingu w Grecji jest zdecydowanie jednym z najlepszych, wakacyjnych pomysłów. Oczywiście nikt wam nie będzie przygotowywał wszystkich posiłków pod sam nos, niemniej jednak będziecie mieli okazję poznać to państwo , a oprócz tego mieszkających w nim ludzi. De facto nie ma co bać się ludzi i siedzieć wyłącznie zamkniętym w swoim mieście. Tanie podróżowanie zagranicą jest możliwe i warto jedynie uwierzyć w siebie oraz własne sposobów. Wyjeżdżając na kemping do Grecji lub Chorwacji będziecie mieli okazję przeżyć niezapomnianą przygodę oraz fantastycznych ludzi, z którymi będziecie mogli w przyszłym roku znów udać się na niesamowitą wycieczkę do nowego miejsca. Warto więc zaryzykować i udać się na zagraniczne wczasy za przysłowiowe grosze.\nSprawdź również informacje na stronie: albania.


Renault Megane Scenic - automatyczna skrzynia biegów DP0 - 18\nkucyk71 08 Mar 2015 18:15 344932 988\n#511 08 Mar 2015 18:15\nSkrzynia biegów DP0 puki nie jest rozgrzana pracuje w trybie hydraulicznym ( bez lock-up ). Jest to celowe działanie producenta skrzyni: poślizg biegów i wyższe obroty powodują szybsze rozgrzanie się skrzyni biegów.\n#512 08 Mar 2015 19:07\nA ja dalej borykam się z problemem kontrolki skrzyni biegów z tym że wiem już konkretnie kiedy się to dzieje. Mianowicie przy jeździe po mieście czy na zimnej skrzyni i silniku czy rozgrzanej - problem nie występuje. Kontrolka zapala się tylko przy szybszej jeździe i tylko na czwartym biegu, w konsekwencji przestaje tylko działać lock-up, biegi zmieniają się normalnie. Dodatkowo częstotliwość wystąpienia usterki zwiększa się przy mokrej pogodzie. Standardowo zgaszenie i odpalenie na nowo silnika rozwiązuje problem na jakiś czas... Jakieś sugestie?\n#513 08 Mar 2015 19:31\npoślizg biegów i wyższe obroty powodują szybsze rozgrzanie się skrzyni biegów.\nA przy okazji wyższe zużycie paliwa...\nAle ja tam nie narzekam - dobrze mi się dojeżdża do pracy samochodem z tym automatem. W drodze do pracy często muszę stawać na światłach i komfort jazdy kiedy za każdym razem nie muszę wciskać sprzęgła i machać dźwignią sprawia, że jadę do pracy z przyjemnością\n(choć raz na jakiś czas też potrafi mi wskoczyć w tryb awaryjny - i to zawsze tylko przy zmianie z 3 na 4 bieg lub jak jadę szybko na nierozgrzanej skrzyni (wtedy z charakterystycznym szarpnięciem). Wtedy muszę się zatrzymać i wyłączyć silnik, po czym już jest ok).\nGorzej na długich trasach (na które na szczęście rzadko jeżdżę\n- w tej skrzyni zdecydowanie brakuje 5-go biegu! A jest to szczególnie odczuwalne przy prędkościach powyżej 120 km/h.\n#514 08 Mar 2015 19:47\n@karo3003 sugestie??? tak dobrze wykonana diagnostyka. Nie jest to żaden tryb awaryjny tylko rozpięcie lock-up. Oczywiście jest to błąd skrzyni.\n#515 08 Mar 2015 20:11\nkolego automatix czy specjalizujesz sie tez w pozostałej mechanice w Renault czy tylko w skrzyniach\n#516 08 Mar 2015 23:02\n@jason1904 tylko automatyczne skrzynie biegów\n#517 09 Mar 2015 19:54\nwielka szkoda ,bo mój się zawściekł i nie chce odpalać ani na zimnym ani na ciepłym, spodobał mu sie PLAK wystarczy mała dawka i pali na strzał i co rusz mam inny wykaz błedów\n#518 11 Mar 2015 17:17\nPanowie @wro82,@jason1904-Dokładnie u mnie jest tak samo zimą jak opisujecie,jak noce z mrozem rano jazda oporna,jedzie na poślizgu,nie przyspiesza dobrze,jak jestem w mieście to nie rozgrzewam go,ruszam odrazu gdyż co chwila światła więc jakoś to idzie ale jak jestem u rodziców i zaraz za bramą jest ok 1km cały czas pod górke to staram się też rozgrzać olej na postoju a jak już muszę jechać od razu to muli go ale kontrolka nie zapala się-przed wymianą elektrozaworów nie było szans wyjechać na zimnym silniku bez wejscia w tryb awaryjny.\n#519 11 Mar 2015 18:51\nMili Panowie, użytkownicy wszelkich automatycznych skrzyń biegów, bez względu na markę pojazdu i typ skrzyni biegów. Proszę poczytajcie różne publikacje ( nawet te zamieszczane w internecie ) o tym jak dbać o automatyczną skrzynie biegów. Każdy bowiem producent automatycznej skrzyni biegów ( nie producent samochodu ) w sposób definitywny mówi że : SAMOCHÓD MUSI BYĆ BEZ WZGLĘDNIE ROZGRZANY PRZED JAZDĄ !!!!! Nie oznacza to że samochód musi być nagrzany do temperatury roboczej, ale musi pochodzić te 3-4 minuty (oczywiście po długim postoju np. po nocy ). Chodzi o to aby olej automatycznej skrzyni biegów dotarł w każdy "zakamarek" tejże skrzyni. Dlatego też to całe gadanie o EKO JEŹDZIE mnie rozbawia. Uczą w chwili obecnej że samochodu nie wolno nagrzewać przed jazdą. BZDURA W PRZYPADKU AUTOMATÓW I NOWOCZESNYCH DIESLI Z TURBINAMI. Każde piłowanie samochodu na nierozgrzanych elementach takich jak ( turbina, automatyczna skrzynia biegów, silnik diesla ) skraca ich żywotność i to baaaaardzo. Jednak przecież nikogo nie obchodzi że to właściciel będzie musiał wydać kilkla tysiączków na naprawę swojego samochodu.\nReasumując : jeśli chcecie aby Wasze samochody z automatami jeździły długie lata bez większych problemów naprawdę dajcie jej troszkę popracować na wolnych obrotach na jałowym biegu.\n#520 13 Mar 2015 18:24\nCiekawe, ciekawe! Przyznam, że nigdzie wcześniej o tym nie czytałem, a wydaje mi się, że takie rzeczy powinni pisać w instrukcji obsługi każdego samochodu z takową skrzynią, a... nie piszą! Ciekawe o ile ja skróciłem już żywotność swojej DP0 piłując ją na zimnym... (a tak jak pisałem wcześniej na trasie - po rozgrzaniu - działa idealnie). Automix, wielkie dzięki za ten post!\nA propos: poprzedni właściciel tego auta mówił mi, że na światłach trzeba wrzucać na N. Dopiero w necie przeczytałem, że takie postępowanie też skraca żywotność skrzyni i że lepiej zaciągać ręczny na D niż wrzucać N...\nA może w ogóle powinni uczyć obsługi ASB na kursach na prawko??\nP.S. Polecam Wam książkę Marka Wałkuskiego (ten korespondent z radia) pt. "Ameryka po kaWałku" - jest tam osobny rozdział o automatycznych skrzyniach biegów (w USA to standard).\n#521 13 Mar 2015 21:10\n@wro82 Niestety w instrukcjach tego nie piszą. Tak samo jak nie piszą o konieczności wymiany oleju w skrzyni biegów\nCo do wrzucania "N" na światłach to jak najbardziej jest to prawda. NIE POWINNO SIĘ TEGO ROBIĆ. Samo wciśnięcie hamulca w nowoczesnych automatycznych skrzyniach biegów powoduje jej rozłączenie.\n#522 14 Mar 2015 23:39\n@automix witam potrzebuje twojej pomocy jesli oczywiscie mozesz pomoc\nmam problem z ASB w swojej lagunce 1.9dci\npo nacisnieciu pedalu hamulce czasami nie moge przelaczyc biegow z P na zaden inny\nwymienilemc czujnik przy pedale hamukca na jeden dzien byl spokoj i problem znowu powrocil\npo podpieciu do kompa wyszlo cos takiego\nP 008 oraz E 012 czy cos takiego\nprosze o pomoc bo jestem zagranica a tutaj jadac do servisu renault krzycza makabryczne pieniadze a z tego co mi wiadomo to jest problem po stronie elektrycznej\nczekam na pomoc na PW\n#523 22 Mar 2015 00:25\nwitam po przerwie, ponieważ ociepliło się, a moje wcześniejsze walki nie przyniosły żądnego rezultatu, powiem czego dokonałem przez ostatni czas.\n- wymieniałem elektrozawory - błąd i tak się pojawiał\n- adaptacja serwis - błąd i tak się pojawiał i powiedzieli że mam skrzynie od CLIO i to dlatego... szok, ale ok\nMiędzy czasie zadzwonił do mnie KOLEGA ze sprzeda mi skrzynie w cenie złomu, bo nie wie czy działa( całe 50zł) więc KUPIŁEM, odleżała swoje w .... worku i cóż\nzamieniłem hydraulikę z tej co kupiłem, i u mnie brakowało takiej RURKI ze spiralą wewnątrz niej, więc też ją zamontowałem,\nJEDYNA Różnica jaka była to kolor gniazd na elektrozaworach - RÓŻOWY, a ja miałem czarny.\nPo zamianie nie ma żadnych błędów, biegi działają pięknie, nie robiłem żadnej adaptacji.\nPYTANIE DO ZNAWCÓW - jaką rolę pełni ta rurka ze spiralą(filtra na opiłki?)\n#524 22 Mar 2015 13:07\nNajczesciej "naprawiacze" daja wlasnie uzywane elektrozawory i skrzynie sypia sie po tych niby naprawach. Miales szczescie,że się udało ,moim zdaniem winne były elektrozawory.\n#525 22 Mar 2015 15:43\nWidzę ze trafilem na Autoryzowany Serwis. Obrazac możesz swoich bliskich. Ja wysluchalem wszystkich porad. Wymienilwm na nowe i blad się pojawili. Zazdroscisz mi skrzyni za free z jeżdżącego auta po wypadku? Sprawdzić nie zaszkodzilo i dziala. A ze sam sobie poradzilem to naprawiacz... filozofii w elektycr elektrozaworow nie ma o ile je rozbierales....\n#526 23 Mar 2015 10:37\nNie wiem jak RENAULT ale podobny problem miałem w OPLU, przyczyna zapowietrzony układ paliwowy- straszono mnie regeneracją pompy za ok 800zł, a skończyło się na wymianie o-ringa za 2,2zł. Przypadłość opli 2,2 i 2,0(mó i kuzyna i innych użytkowników) na PLAKA paliły, przy odpowietrzaniu zasysało powietrze. Proponuje sprawdzić u ciebie czy nie masz pęcherzyków powietrza na zasilaniu paliwem, robota nie łatwa w OPLU opanowana, LAGUNA mnie nie zmuszała jeszcze do żadnych takich operacji\nZapomnialem dodać ze zakladam ze świece żarowe sprawne, bo w lagunie jak padly 3szt to przy mrozach porażka z odpaleniem\n#527 24 Mar 2015 07:06\nzrobiłem już 3 skrzynie dp0 tzn wymiana elektrozaworów z czyszczeniem sterownika w lagunach 2 zero błędów auta jeżdżą jak należy , aż trafił się scenic co sie okazało zamiast elektrozaworów z czarnymi wtykami były z czerwonymi , niewiem czy są dostępne czerwone ja nie znalazłem wiec zamontowałem nowe z czarnymi , czyszczenie sterownika wymiana oleju i jazda wszystko śmiga jak trzeba automat działa jak nowy ale po dłuższym postoju na zapalonym silniku i funkcji P. zapala sie kontrolka od skrzyni ... i tu moje pytanie czy są jakieś różnice miedzy zaworami z czerwonym wtykiem a czarnym ? co jeszcze zaobserwowałem to przy właczeniu D "brzęczą " elektrozawory jakby głośniej niż w lagunach które wcześniej robiłem\n#528 24 Mar 2015 07:43\nMialem to samo. Trafilem na różowo czerwone w skrzyni która dostalem i śmigła . W sumie nie porownywalem rezystancji czarnych i rozowych i czy konstrukcyjnie to samo i czy da się podmienic cewki. Ale serwis Renault nie umial mi pomóc.\n#529 25 Mar 2015 03:25\n@ kol. FIGIELP i luiggi - jeśli ten różowy (czerwony) kolor to pierwotnie biały który, wybarwił się się od barwnika w oleju to zamiana z "białych" zaworów na "czarne" powinna wiązać się z aktualizacją oprogramowania sterownika skrzyni (ECU). Różnica w elektozaworach białe-czarne to inna częstotliwość sterowania PWM 50-100 Hz.\nAktualnie dostępne nowe EVM to "czarne".\nSkrzynia "śmigła" ale jak długo sterownik będzie obsługiwał właściwy zakres regulacji ciśnień przy niedopasowanym EVM?\nGłośna praca elektrozaworów... jeśli szybkie (czarne 100 Hz) zawory wysterujemy długimi (50 Hz) impulsami to pewnie będą mocniej uderzać w swoich skrajnych położeniach (mniejsza indukcyjność EVM -> większy prąd w cewce -> większa siła na trzpień). Większy prąd - co na to tranzystory sterujące w ECU?\nTemat chyba kiedyś poruszany w tym wątku...\n#530 25 Mar 2015 14:07\nSerwis mial za zadanie wygrać nowy soft i niby to zrobili wlać nie z adaptacja za co zplacilem wiec... albo wygrali albo zarobili robiąc mnie w ch... wiec komu ufać? Jeśli chodzi no glosnosc pracy i tzw bzykania zaworów to ja różnicy nie widzę ani na czarnych ani na czerwonych. Dokladnie tak samo je slychac. I o różnych częstotliwościach czytalem wiec podmiana byka z obawa ze nie zatrybi a ze skrzynie dostalem od Kolbego dokladnie z tego samego modelu to zaryzykowalem. Może zmiana serwisu pomoglaby ale... na razie dziala i nic więcej nie robię. Olej nowy i niech smiga\nNa czarnych pokazywało zwarcie do masy na elektrozaworze\n#531 28 Mar 2015 23:40\nPanowie poszukuje schematow rozmieszczenia wiazki eletrycznej do skrzyni biegow przy lewarku\nmoze mi ktos pomoc ??? bede wdzieczny\n#532 29 Mar 2015 12:08\nWitam. Posiadam od pół roku Renault Scenic 2000r. Mam problem ze skrzynią automatyczną. Po nagrzaniu się auta skrzynia zaczyna szarpać w pozycji D. W momencie gdy wcisnę pedał gazu do podłogi kontrolka D przeskakuje na 2 i zapala się kontrolka D3. I jak stoję na czerwonym świetle (cały czas D) i trzymam na hamulcu to raz na jakiś czas „ucieka” mi pedał hamulca. U mnie w Gdańsku, kierownik serwisu automatycznych skrzyń biegów podłączył komputer ale brak było komunikacji ze sterownikiem (nie widział automatycznej skrzyni biegów). Mówił, że coś takiego jak kontrolka D3 pierwszy raz widzi. Zabrałem samochód. W warsztacie, w którym odstawiłem samochód do naprawy mówią, że prawdopodobnie trzeba elektrozawory wymienić. Co Wy na to?\n#533 29 Mar 2015 21:27\nKontrolka D3 to jest zblokowanie skrzyni do 3 biegu,często to uzywam w mieście żeby mi skrzynia nie skała co chwila z 3 na 4 i odwrotnie,ostatnio coś ten przełacznik zrobił mi psikusa i to 13-stego w piatek,wyłaczyem go,kontrolka zagasła a skrzynia nadal na 3 biegu i tak po 3 próbie właczania i wylaczania wreszcie wrzuciło czwórke-od tamtej pory jest dobrze\n#534 31 Mar 2015 03:04\n#535 01 Kwi 2015 20:08\ntrzeba wcisnąć ten przycisk żeby przełączyć\nwciskamy PEDAŁ HAMULCA naciskamy ten przycisk i dopiero przełączamy.tak to działa .\n#536 01 Kwi 2015 22:43\nnic nowego nie wymysliles prawidlowe dzialanie ASB polega na tym ze nie musze wciskac zadnego przycisku zabezpieczajacego zeby przlaczyc na inny bieg , przeczytaj uwaznie co napisalem a potem odpowiadaj i doradzaj , bo uwazasz sie za wielkiego mechanika ,a nie potrafisz nawet dokladnie przeczytac o co sie pyta\ncytuje moje zapytanie zebys pozniej nie napisal ze co innego pisze a co innego mowie jesli nie mozesz znalesc tego postu wiec podaje dokladnie date zapytania\n14 Mar 2015 23:39 Re: Renault Megane Scenic - automatyczna skrzynia biegów DP0\nwiec ostatnie zapytanie bylo tylko kontynuacja tego z dnia 14 marca\npozdrawiam wielkiego mechanika\n#537 02 Kwi 2015 15:05\nPrzynajmniej u mnie tak to działa>\nAle Ty wiesz lepiej./\n#538 05 Kwi 2015 13:33\nNie daj się wrobić w wymianę czegokolwiek bez wcześniejszej diagnozy. Najpierw trzeba przywrócić komunikację ze skrzynią. Mi to wygląda raczej na jakiś problem z instalacja i zacząłbym od sprawdzenia i wyczyszczenia złącza sterownika.\n#539 19 Kwi 2015 08:42\nSamochód przestał jeździć mi do przodu. Na D troszeczkę bierze i puszcza. Do tyłu jeździ normalnie. Skrzynia jak pisałem wcześniej pracowała normalnie, ale samochód palił 20l/100km. No i dzisiaj ten przypadek...\nCo robić? Scenic 99 I, 2.0 8v, DP0\n#540 19 Kwi 2015 14:11\nNie wiem czy dobrze trafiłem ale może któryś z kolegów pomoże jestem po wymianie w peugeot 206 za automatycznej skrzyni na manualna ale jest problem z odpaleniem wiec mam pytanie do szanownego grona które piny trzeba zmostkowac żeby samochód odpalił?


Słodkie oblicze „Pudziana” - WP Kobieta\nSłodkie oblicze „Pudziana”\nJego dystans do siebie, jest tak wielki jak on sam! A do tego zmienia się niczym kameleon i dostarcza emocji, które sięgają zenitu! Jak on to robi? Potrafi w ciągu jednej doby stoczyć i zakończyć happy endem masakryczną walkę z Yusuke Kawaguchim i kilkanaście godzin później zupełnie zrelaksowany, w lateksowym stroju śpiewać frywolnie „I'm too sexy...”.\nJego dystans do siebie, jest tak wielki jak on sam!A do tego zmienia się niczym kameleon i dostarcza emocji, które sięgają zenitu! Jak on to robi? Potrafi w ciągu jednej doby stoczyć i zakończyć happy endem masakryczną walkę z Yusuke Kawaguchim i kilkanaście godzin później zupełnie zrelaksowany, w lateksowym stroju śpiewać frywolnie „I'm too sexy...”.\nTo tylko namiastka całości repertuaru atrakcji jakich dostarcza nam Mariusz Pudzianowski, oprócz tego jest jeszcze: spektakularne przeciągnięcie tramwaju, ekspresowa walka z Najmanem, kilkakrotne zdobycie tytułu najsilniejszego człowieka świata i... wiele słodkich i uroczych wcieleń scenicznych! Czy pamiętacie naszego ulubionego „Dominatora” tańczącego w stroju Shreka, lub wykonującego piruety z afro na głowie?\nCiekawe, jaką kolejną kreacją zaskoczy nas pan Mariusz? Nie ulega wątpliwości, że drzemie w nim niespożyty potencjał. Czekamy na więcej w ringu i na scenie! Tymczasem zobaczcie, jak wygląda słodkie oblicze „Pudziana”...\n* Dowiedz się więcej o Mariuszu Pudzianowskim*


fmix - ,,dalekie bliskie serce ,,, zdjęcie wykonane aparatem: FUJI PHOTO FILM CO SP2000, krystef\nZdjęcie z albumu Ludzie ,krajobrazy i zabytki Etiopii.\n,,dalekie bliskie serce ,,\nZdjęcie wykonane: FUJI PHOTO FILM CO SP2000\ndodany: 01.06.2011, 21:11\npiękne dziecko, cudna fotka\ntwoje zdjecia są wyczuwalne na kilometry...specyficzne...i takie,o których się nie zapomina...\ndodany: 01.06.2011, 21:12\nręka troszeczkę przeszkadza, ale zdjęcie i tak świetne\ndodany: 01.06.2011, 21:14\nRękę podtrzymująca dziecko ,tak naprawdę ,celowo zostawiłam.\ndodany: 01.06.2011, 21:20\ndodany: 01.06.2011, 21:29\nMyślę, że nie bez kozery własnie dzisiaj wystawiłaś to zdjęcie:-( Ubolewam nad tym, że nie wszystkim dzieciom dane jest "świętować" ten dzień, a z każdym innym muszą walczyć o przetrwanie:-(\nLudzie dobrej woli, zróbmy coś, żeby wszystkie dzieciaki na kuli ziemskiej były szczęśliwe!\ndodany: 01.06.2011, 21:43\naneri: w świecie szczęśliwych dorosłych i dzieci będą szczęśliwe... :)\nA zdjęcie bardzo piękne jest. Krystef masz wspaniałą umiejętność nasycania swoich fotografii klimatem miejsca, w którym powstały. Fajnie pozaglądać w Twoje katalogi. :)\ndodany: 01.06.2011, 21:46\nPiękny apel.Niestety ...pozostanie utopią.Napatrzyłam się na różne zachowania i reakcje ludzkie.Widziałam niewyobrażalną biedę,ktorej nie byłam w stanie dokumentować.Ale ,,ona,,- bieda zostaje w sercu.Zostaje również w sercu ...bezsilność.\ndodany: 01.06.2011, 22:01\nLespus - miło mi .Serdecznie dziękuję.\ndodany: 01.06.2011, 22:19\nOdchylając płachtę ... otworzył swoje serce i choć jest ono daleko ... to słyszę Jego bicie :) a to jest najpiękniejszym cudem świata.\ndodany: 01.06.2011, 23:15\npodoba się... bardzo...\ndodany: 02.06.2011, 10:00\ndodany: 02.06.2011, 10:31\nTylko kręcę głową....\ndodany: 02.06.2011, 17:17\nsmutek w sercu i podziw dla kadru.....\ndodany: 02.06.2011, 20:26\nwiesz,..a mnie ta ręka skojarzyła się tak jakby puszczała to dziecko w świat,... no i puściła, w dalekiej Polsce oglądamy, zdjęcie jest ...że głowę trzeba pochylić,...dlaczego tak okrutny bywa los.....\ndodany: 05.06.2011, 10:56\n,,bo milczy tylko prawda i nieszczęście,,.Pytam jak ,,zatrzymać się i urosnąć żeby nie stać się nienawiścią,, ...,,w zwątpieniu znalazłem\nto od czego się wiara z powrotem zaczyna,,.\nWiara w ,,otwarte serce,,.\nPiękne słowa ANIU,piekne słowa Grażynko ,piękne komentarze za które serdecznie dziękuję.\ndodany: 05.06.2011, 10:57\nKrusfinku - widzę Cię i dziękuję.\ndodany: 05.06.2011, 11:07\nA co odnośnie Waszych przemysleń, proponowałbym o definicje ,,szczesliwości,,.\nMoże się okazac, że to ubolewać trzeba nad ,,szczesliwością,, naszych dzieci, wnuków.\ndodany: 05.06.2011, 11:23\nTrudno napisać i jeszcze trudniej zdefiniować co oznacza, po ludzku, szczęście czy szczęśliwość.\nWiesław Brudziński napisał tak:,,chciano za szczęściem rozpisać listy gończe,ale nikt nie umiał podać RYSOPISU,,.Czyż nie jest to piękne\nPs.Tylko nie pytaj - co to jest PIĘKNO?\ndodany: 05.06.2011, 11:29\ndodany: 05.06.2011, 11:32\nA jak podoba Ci się zalączony cytat?\ndodany: 05.06.2011, 11:34\ndodany: 05.06.2011, 11:48\nNie rozśmieszaj mnie.Tyle wysiłku ,a cytat nie został zauważony.Podpowiem ...tan o listach gończych.\ndodany: 05.06.2011, 11:52\nA co Ty na łatwiznę liczyłaś?\nChociaz ten tytułowy, też jest ok. ;-))\ndodany: 05.06.2011, 12:00\nŁAł - teraz rozumiem pytanie ...i przepraszam ...\ndodany: 05.06.2011, 14:51\nWzruszająca fotka jak każda jedna w której pokazujesz życie tych ludzi.Tak!! Twoich zdjęć się nie zapomina, tak jak niezapominam Cię regularnie odwiedzać i podziwiać naturalne piękno Twoich fotek i ich przekaz:):) Pozdrawiam i dziękuję za dzielenie się swoimi przeżyciami z nami:):):)\ndodany: 06.06.2011, 10:46\nDla ZAHIRY...specjalne podziękowania i ...specjalne pozdrowienia.\ndodany: 06.06.2011, 10:49\naha, to są lepsi i gorsi?\nNo to ładnie, wszystko się teraz wyjasniło.\nPoczułem sie oddtrącony.;-(\ndodany: 06.06.2011, 10:55\nALEŻ ,ALEŻ ...Genku dla Ciebie będę miała SZCZEGÓLNE podziękowania z... dedykacją / tylko jaki motyw dedykacji fotograficznej i wybierzesz? /\ndodany: 06.06.2011, 11:04\nBajerować to Ty potrafisz.\nZagrywka pokerowa i czekam na Twoją intuicję.\nTylko na Boga, nie goła baba. ;-)))\ndodany: 06.06.2011, 11:29\nNo to zapytam grzecznie tak? - może kwiatuszki ?\ndodany: 06.06.2011, 11:30\njak cudnej urody, to bardzo proszę.\nTylko mi tu bez wyznań. ;-)\ndodany: 06.06.2011, 11:46\nCo miałeś na myśli ?mówiąc o wyznaniach?\nA kwiatuszki zaraz zobaczysz.Będzie ich mnóstwo.Prosto z Indii .Tylko pozdrawiam.\ndodany: 20.10.2011, 15:28\nJak Ty to robisz?że tyle u Ciebie wspaniałych zdjęć.Gratulacje za cały album.\ndodany: 20.10.2011, 16:45\nZ największą przyjemnością ...dziękuję Katmandu i cieszę się ,że album o Etiopii ...podoba się.\ndodany: 07.11.2011, 21:07\nDosłownie ujęło mnie to zdjęcie!\ndodany: 08.11.2011, 14:52\nAlbum: Ludzie ,krajobrazy i zabytki Etiopii.\nPrzeglądaj album Ludzie ,krajobrazy i zabytki Etiopii.


W Baltic BHP stawiamy na zadowolenie Klientów i bezpieczeństwo zakupów. U nas możesz zapoznać się nie tylko z realnymi ocenami produktów, ale także z opiniami innych Klientów na temat zakupów w Balticbhp!\nUzyskaliśmy certyfikat i znak jakości Trusted Shops. Oznacza to, że nasz sklep spełnia rygorystyczne normy i kryteria jakości. Niezależni eksperci ocenili nas w obszarach dotyczących m.in. ochrony danych osobowych, obsługi Klienta oraz procesu składania zamówień. Kupując w Balticbhp możesz mieć pewność, że Twoje dane są bezpieczne, a zakupy będą łatwe i przyjemne. Doświadczenia innych Klientów naszego sklepu sprawdzisz tutaj!\nJesteśmy Super Sprzedawcą na Allegro! Nasi Kupujący są zadowoleni z zakupów, pozytywnie oceniają nas w zakresie zgodności produktu z opisem, obsługi oraz kosztów wysyłki. Ponad 99% przesyłek wysyłamy w zadeklarowanym terminie, a zgłaszane problemy rozwiązujemy najszybciej jak to możliwe. Otrzymane przez nas oceny sprawdzisz tutaj!\nKażdy z naszych sklepów może pochwalić się świetną opinią w Google! Znajdziesz tam oceny Klientów, którzy robią zakupy stacjonarnie lub z odbiorem osobistym w sklepie. Przeczytaj opinie o sklepie w Poznaniu tutaj oraz o sklepie w Sosnowcu tutaj.


Sklep Wędkarski OKONEK - Salmo Wobler Butcher - Salmo\nSalmo Wobler Butcher\nSALMO WOBLER BUTCHER - Jeden z najstarszych modeli w ofercie Salmo. W krótkim czasie zdobył sobie zagorzałych zwolenników na całym świecie. Charakterystyczna, kolebiąca praca o niezbyt dużej częstotliwości jest wynikiem specyficznej konstrukcji – zwartego korpusu, niewielkiego steru i specjalnego wyważenia przynęty. Wobbler ten występuje w wersjach pływającej, tonącej oraz Super Deep Runner. Model SDR ma akcję nieco inną – bardziej agresywną o zdecydowanie większej amplitudzie. <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nOpracowany i skonstruowany z myślą o połowie pstrągów w większych rzekach okazał się rewelacyjny również w wodach stojących. Model SDR świetnie sprawdza się zarówno podczas spinningowania jak i głębokiego trollingu. Jak wszystkie wersje SDR również Butcher SDR znakomicie unika zaczepów przeskakując przez nie dzięki długiemu sterowi. Umożliwia to łowienie w miejscach praktycznie niedostępnych dla innych przynęt spinningowych.\nJak łowić na Butchera:\nPoławiane gatunki: szczupak, pstrąg, okoń, jaź, kleń.\nDwie Nr 10\nModel: PływającyPływający SDR (+4,00zł)Tonący\nData dodania produktu do sklepu: środa, 09 luty 2005.\nInformuj mnie o aktualizacjach produktu Salmo Wobler Butcher\nsobota, 29 luty 2020 58794280 wywołań od 01 marca 2005


Rower miejski powinien być wygodny i łatwy w prowadzeniu. Jazda po mieście czasem kończy się przejechaniem kilkudziesięciu kilometrów. Warto zatem mieć dobry rower z niezawodnym osprzętem. Na jaki model warto się zdecydować? Na co zwracać uwagę wybierając odpowiedni jednoślad?\nNowe rowery miejskie – na co zwracać szczególną uwagę?\nWybierając dla siebie rower powinniśmy zwrócić uwagę na markę rowerów. Aktualnie warto zainwestować w wysokiej jakości rower holenderski. Rowery te, szczególnie rowery Batavus czy Gazelle charakteryzują się niezawodnym osprzętem oraz trwałą ramą. Dokonując zakupu roweru zwróć szczególną uwagę na jego wyposażenie oraz wykonanie.\nNowe rowery Gazelle – czym się charakteryzują\nRowery Gazelle to znane wszystkim, wysokiej jakości rowery holenderskie. Te jednoślady charakteryzują się solidnym osprzętem oraz przemyślanym wykończeniem. Cechują się trwałą konstrukcją, a ponadto charakteryzują się bardzo gustownym wyglądem. Rowery te najczęściej wybierane są przez kobiety.\nPrzejażdżka rowerem – o czym pamiętać?\nWybierając się w trasę, musimy pamiętać, że każdego z nas spotkać może złapanie „gumy”. Trzeba dopilnować, by koła były odpowiednio mocno napompowane. Istotne jest robienie przeglądów rowerów w określonym czasie, tj. co 2-3 lata lub też, jak zalecają co niektórzy użytkownicy rowerów holenderskich, co sezon. Zdarza się również, że po zakupie roweru używanego trzeba wymienić parę części, w które nie zainwestował sprzedający.\nRowery Gazelle cieszą się dużym szacunkiem w gronie kobiecym, ze względu na swój gustowny wygląd. Do częstej jazdy w mieście, po chodnikach i uliczkach miejskich, lepiej sprawdzają się rowery o grubszych kołach. Nie warto inwestować wówczas w nowy rower o pięknym, zadbanym wyglądzie, ale o cienkich oponach, które trzeba wymieniać kilka razy w sezonie. Warto postawić na rower holenderski.\nTagged nowe rowery gazellenowe rowery miejskie


Dnia 11.10.2018 r. o godzinie 10.00 w Kąśnej Dolnej\nodbędzie się konferencja podsumowująca projekt pt. „Złoty Indeks Wiedzy – Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie w senioralnej przestrzeni”.\n-wystąpienie Pani Prorektor Małgorzaty Kołpy i przedstawicieli poszczególnych Uniwersytetów biorących udział w projekcie,\nWyjazd autokaru o godzinie 08.30 z przystanku przy ul. Goldhammera obok PWSZ.\nIlość miejsc ograniczona. Zapisy u Pani Teresy Rakocińskiej. Przy zapisie prosimy podać numer PESEL niezbędny do ubezpieczenia.\nW związku z rezygnacją z funkcji Prezesa Uniwersytetu Trzeciego Wieku przy PWSZ w Tarnowie pragnę Wam serdecznie podziękować za współpracę, inspirację, zrozumienie i wspólną chęć działania na rzecz tworzenia pięknej zintegrowanej grupy społecznej pod nazwą Uniwersytet Trzeciego Wieku.\nStworzyliśmy największy w Małopolsce prężnie działający Uniwersytet, z którego wszyscy możemy być dumni. Nie ukrywam satysfakcji z kierowania takim właśnie Uniwersytetem i harmonijnej owocnej współpracy z Państwem.\nZ całego serca dziękuję za wsparcie w trudnych chwilach , odczuwalną sympatię, a także atmosferę wzajemnego szacunku. Dziękuję za współpracę Członkom Zarządu, Radzie Słuchaczy i Radzie Programowej za ostatnie 12 lat. Do grup twórczych działających przy UTW kieruję słowa uznania i podziwu z życzeniami kolejnych pomysłów i kreacji artystycznych dających nam wszystkim wiele przeżyć i radosnych chwil.\nSerdecznie dziękuję pracownikom i wolontariuszom biura UTW. Wasze oddanie dla UTW , pracowitość i profesjonalizm w działaniu decydowało o powodzeniach działań programowych, organizacyjnych i finansowych UTW.\nNowemu Zarządowi życzę wszelkiej pomyślności i sukcesów w doskonaleniu modelu działalności UTW. Dzielę się z Państwem najlepszymi uczuciami z nadzieją dalszych spotkań, działań i szczerej przyjaźni.\nZapraszamy na Tarnowski Tydzień Seniora !!\nSzczegóły w zakładce "Wydarzenia Kulturalne"\nzaprasza Mirosław Biedroń


Proszek Zasadowy Opinie i ciekawe informacje o leku!\nProszek zasadowy może być stosowany także przez kobiety w ciąży, matki karmiące, jak i osoby w podeszłym wieku. Napisz swoją opinię o Proszek Zasadowy\nProszek Zasadowy w dawce substancji aktywnej.\nMożna kupić w opakowaniu zawierającym op. 300 g proszek w cenie:\n26.70PLN przy zakupie na 100%. Wtedy cena jednej kapsułki wynosi około 0.00PLN\njeśli refundacja nam nie przysługuje, możemy tez kupić lek na 100%. Cena to 14.47PLN, przy cenie za kapsułkę 0.72PLN\nChcesz poznać szczegółowe ceny Proszek Zasadowy?\nDawkowanie Proszek Zasadowy\nInformacje z ulotki Proszek Zasadowy:\nSprawdź jak działa Proszek Zasadowy na podstawie ulotki leku:\nSprawdź tańsze, lepsze oraz refundowane odpwiedniki leku Proszek:\nOksaliplatyna medac 5 mg/ml proszek do sporządzania roztworu do infuzji zamienniki i opinie\nProszek troisty Laboratorium Galenowe Olsztyn zamienniki i opinie\nProszek Zasadowy zamienniki i opinie\nLista pytań na forum o Proszek Zasadowy:\nNajnowsza opinia o Proszek Zasadowy\nOstatnio zarejestrowaliśmy opinię o Proszek Zasadowy leku:\n„Biorę proszek zasadowy, drugim powrotem i muszę powiedzieć, że zauważyłam znaczną poprawę, pozbyłam się silnych zawrotów głowy, leczy refluks i na pewno działa korzystnie na organizm. …” [czytaj więcej poniżej]\nZastosowanie i składniki Proszek Zasadowy\nSzukasz gdzie można kupić Proszek Zasadowy?\nWyszukaj gdzie najlepiej kupić Proszek Zasadowy – użyj poniższej wyszukiwarki\nChcesz aby apteka była dodana do listy aptek gdzie można kupić Proszek Zasadowy na SprawdzLek.pl – kliknij\nOpinie o Proszek Zasadowy (11)\nProszek Zasadowy, ocena średnia\nOpinia użytkownika Lidia o Proszek Zasadowy :\nOpinia użytkownika Izabela Serdyńska o Proszek Zasadowy :\nOpinia użytkownika Maria z Pobiela o Proszek Zasadowy :\nOpinia użytkownika Jan o Proszek Zasadowy :\nOpinia użytkownika Betii o Proszek Zasadowy :\nOpinia użytkownika Halina o Proszek Zasadowy :\nŚwietny produkt. Opakowanie wystarczyło mi na półtora miesiąca. Już po tygodniu zauważyłam, że nie odczuwam głodu. Apetyt zdecydowanie mi się zmniejszył. Przez ten okres kiedy przyjmowałam proszek zasadowy, schudłam prawie 10 kg. Jestem bardzo szczęśliwa. Poprawił mi się również sen.\nNie wiem tylko po jakim czasie mogłabym powtórzyć kurację.\nOpinia użytkownika Sebastian o Proszek Zasadowy :\nIle powinno się brać tego proszku dziennie? Razem, czy bez jedzenia?\nOpinia użytkownika Przemo o Proszek Zasadowy :\ntestowałem to przez miesiąc i znacząco poprawiły mi się wskaźniki wątrobowe, mimo braku zmian w stylu życia :-)\nOpinia użytkownika Aleksandra o Proszek Zasadowy :\nCzułam lekkie skurcze w brzuchu, jak tydzień temu rozpoczęłam „kurację”. teraz jest już wszystko ok. Pewnie to organizm nie był przyzwyczajony do naturalnego ph.\nOpinia użytkownika M-Alka o Proszek Zasadowy :\nŚwietny produkt, jakby to ktoś powiedział na nasze czasy. Niweluje cała ta niedobroć jaką wyrządzamy sobie przetworzonym pełnym chemii jedzeniem. A o jedzenie nieprzetworzone jest trudno ,z e względu na cenę.\nOpinia użytkownika Alicja, Krk o Proszek Zasadowy :\nCiesze się, że wreszcie tego typu preparatów nie będę musiała importować dla siebie z Niemiec. Po tygodniu brania powinniście już widzieć efekty. U mnie było tak, że pierwsze, co odczułam to brak chęci robienia sobie drzemki w ciągu dnia. Świadczy to poprawieniu się efektywności energetycznej organizmu. Nie byłam zmęczona i znużona w ciągu dnia.\nPrevious PostEctoalergNext PostUrosept\nNa odchudzanie, Na odporność, W ciąży


PIOTRKÓW TRYBUNALSKI MIĘDZY WOJNAMI. Opowieść o życiu miasta 1918-1939 - Księgarnia wysyłkowa arkady.info\nPIOTRKÓW TRYBUNALSKI MIĘDZY WOJNAMI. Opowieść o życiu miasta 1918-1939\nAutor Warchulińska Agnieszka\nOprawa twarda, Stron 140\nTak jak w starej piosence Gdy na to się spojrzy z perspektywy, którą dać może, może tylko czas, ten nasz kawałek życia był własny, był prawdziwy, dlatego będą pamiętać nas... Lata dwudzieste, lata trzydzieste wrócą piosenką, sukni szelestem... dwudziestolecie międzywojenne powraca w książce Piotrków Trybunalski między wojnami. Opowieść o życiu miasta 1918 - 1922!\nDrogi Czytelniku, daj się zabrać w podróż do czasów, gdy kwitła Manufaktura Piotrkowska, w każdą niedzielę Ogród Botaniczny rozbrzmiewał śmiechem dzieci, a w letnie dni zieleńce, ogródki i sady zapełniały się rodzinami z piknikowymi koszami. Razem z Autorką zajrzyj do restauracji 'U Banaszewskiego', uciekaj przed przerażającym Alem Capone, wiruj na parkiecie podczas balu karnawałowego w Kasynie Oficerskim, poczuj w ustach smak piw pilzneńskiego i bawarskiego. Wybierz się na spacer starymi uliczkami Piotrkowa i obstaw wyścigi konne. A wszystko uwiecznij na zdjęciach wykonanych w Zakładzie Fotograficznym i Pracowni Portretów A. Krupównej.\nreprint planu miasta z lat 30. XX wieku\npłyta CD z piosenkami piotrkowskiej kapeli podwórkowej 'Fakiry'\nŁódź była miastem z licznym garnizonem. Stanowiła jeden z najważniejszych bastionów na [...]


Przegląd usług i cen | Przesylkownia\nPrzegląd usług i cen\nDostawa i wysyłka w\nRepublice Czeskiej »\nDostawa i dystrybucja\nw innych krajach »\nDlaczego sklepy internetowe wybierają Przesylkownia?\nDzięki nam, uzyskasz nie tylko przystępną cenowo wysyłkę (już od 6 PLN), ale również wiele innych usług zawartych w cenie.\nSzeroka sieć placówek\nPosiadamy 2561 punktów odbioru w Republice Czeskiej, na Słowacji, Węgrzech oraz w Rumunii. W Republice Czeskiej działamy we wszystkich miastach liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców.\nJeżeli wysyłasz regularnie ponad 5 przesyłek dziennie, możemy odebrać je bezpośrednio od Ciebie.\nNadawanie przesyłek za granicę\nTwój towar w łatwy sposób może zostać wysłany za granicę PL, bez żadnych barier i dodatkowych kosztów. Nie będziesz musiał wdrażać skomplikowanych interfejsów wszystkich przewoźników, jeżeli zdecydujesz się z nami współpracować, wystarczy jeden system, jedno podłączenie i jedna etykieta.\nW przypadku przesyłki zagranicznej, kopia czeskiej etykiety, nie jest dobrym rozwiązaniem. Pozwól, że podzielimy się z Tobą, naszym bogatym doświadczeniem zdobytym za granicą. Doradzimy jak dobrać odpowiednią formę płatności, do czego przyzwyczajeni są klienci w poszczególnych krajach oraz poinformujemy czego warto się wystrzegać. Wiemy na przykład, w których krajach klienci preferują kontakt za pośrednictwem poczty e-mail, a w których wolą kontakt telefoniczny. Doradzimy w zakresie założenia firmy, rachunków bankowych, w kwestiach prawnych, czy też marketingowych, jak również w zakresie analizy wstępnej.\nJeżeli Twoi klienci potrzebują rady w zakresie odbioru przesyłki lub zgłoszenia reklamacji, nasi operatorzy pozostają do ich dyspozycji. Jeżeli natomiast sam odczuwasz potrzebę omówienia z nami niektórych kwestii, połączymy Cię priorytetowo z naszym specjalistą.\nPomożemy Ci rozwijać się\nChcemy być Waszymi partnerami. Żaden z nas nie jest zbyt mały, a wzrost jest w naszym interesie!\nDostawa i wysyłka w Republice Czeskiej\nDostawa na Słowację\nDostawa i dystrybucja w innych krajach\n© Przesylkownia 2019


Po antyrównościowym backlashu pora na emancypację mężczyzn - Kultura u Podstaw\nfot. M.E. Piotrowska, M.A. Szymańska, M. Szreder, M. Jasny, E. Sidorowicz-Adamska, A. Jankowska., B. Stępień, Nowe już w szkole 1, Ćwiczenia cz. 4, Nowa Era, Warszawa 2011, s. 40\nPo antyrównościowym backlashu pora na emancypację mężczyzn\n"Mężczyźni, podobnie jak kobiety, potrzebują wyemancypowania się z opresyjnego modelu męskości, bo stary wzorzec, na pierwszy rzut oka atrakcyjny i dający przewagę w społeczeństwie, służy tak naprawdę tylko niewielu z nich." - z dr hab. Iwoną Chmurą-Rutkowską rozmawia Karolina Król, cz. 2\nKarolina Król: Chciałabym zapytać o to, jak współcześnie postrzegana jest rola mężczyzny. Czy pokutują jeszcze pewne stereotypy?\nIwona Chmura-Rutkowska: Wiemy z badań, że tradycyjny schemat męskości ogranicza rozwój i funkcjonowanie mężczyzn, narażając ich na szczególne przeciążenia i ryzyka. Szczególnie w tych obszarach życia, które wiążą się z relacjami międzyludzkimi, życiem rodzinnym oraz bezpieczeństwem i zdrowiem psychofizycznym.\nKilkanaście lat temu razem z prof. Joanną Ostrouch-Kamińską w ramach projektu badawczego prowadziłyśmy wywiady z mężczyznami w połowie życia (45–50 lat). Ich życie intymne i prywatne – szczególnie relacje z przyjaciółmi – okazało się pobojowiskiem i pustynią. Tradycyjna męskość opierała się na roli dominującego „twardziela” oraz „obrońcy i żywiciela rodziny”. Prezentowanie siły oraz dostarczanie środków finansowych gwarantowało mężczyźnie pozycję „głowy rodziny”, a więc przewagę w społeczności.\nIwona Chmura Rutkowska, fot. Barbara Sinica\nTo wymagało od mężczyzny ciągłej walki o zasoby, podporządkowywania sobie innych, nieustannych starań o potwierdzenie swej męskiej tożsamości i bycia w opozycji do cech uznawanych za kobiece i równocześnie wiązane ze słabością.\nTen ciasny pancerz roli oznacza w rezultacie brak dostępu do pełni ludzkich doświadczeń. Na przykład widzimy, że mężczyźni, którzy czerpią poczucie życiowej satysfakcji i godności z bycia zapracowanym do granic możliwości i posiadania dóbr materialnych, bardzo często minimalizują swoją przestrzeń na życie towarzyskie, odpoczynek, przyjaźń, miłość i rodzinę.\nMit bycia „głową” to także przekonanie, że mężczyźni z natury są predysponowani do sprawowania władzy, również w obszarze publicznym. Cała historia ludzkości pokazuje jednak, że różnie z tym bywa. Jeden z takich „predysponowanych” za naszą wschodnią granicą właśnie rozwala nam świat.\nKrótko mówiąc, tradycyjna męskość z jednej strony się skompromitowała, z drugiej – nie wytrzymuje próby czasu.\nŻyjemy inaczej. Wielu mężczyzn odkrywa, że te tradycyjne wzorce męskości są już nieaktualne wobec wymagań współczesnego świata oraz oczekiwań kobiet. Równocześnie brakuje nowych modeli ról. Z drugiej strony, może pojawić się frustracja spowodowana tym, że odbiera się mężczyznom uprzywilejowaną pozycję społeczną (mężczyzna nic nie znaczy) i tożsamość (prawdziwych mężczyzn już nie ma). Stąd biorą się różne sentymenty wobec dawnego porządku, hierarchii, wzorów osobowych, ideałów czy norm, choć w rzeczywistości często mają one niewiele wspólnego z tym, jak wyglądało życie w przeszłości.\nMężczyźni, podobnie jak kobiety, potrzebują wyemancypowania się z opresyjnego modelu męskości, bo stary wzorzec, na pierwszy rzut oka atrakcyjny i dający przewagę w społeczeństwie, służy tak naprawdę tylko niewielu z nich.\nKK: Łatwo wskazać wyraziste głosy feministyczne, zarówno na przestrzeni dziejów, jak i współcześnie. Czy równie otwarcie rozmawia się o potrzebie przeformułowania wzorców męskości?\nICH-R: Jest wiele osób i środowisk (choć nie tak wiele jak w przypadku kobiet), w których krytycznie analizuje się tradycyjne wzorce oraz podejmuje wysiłki, by wypracować bardziej adekwatny i służący współczesnym mężczyznom sposób myślenia o sobie i świecie oraz styl życia. Bardzo dużo progresywnych koncepcji związanych ze współczesną męskością powstaje w nauce, ponieważ mamy bardzo dużo badań na temat destrukcyjnych skutków tradycyjnego paradygmatu.\nNa postawie badań dotyczących chociażby zdrowia fizycznego i psychicznego chłopców i mężczyzn buduje się nowe propozycje działań profilaktycznych, edukacyjnych, społecznych, wspierających ich wyzwolenie się od toksycznych wzorców.\nW pop-mainstreamie, czyli w mediach i potocznych dyskusjach na temat męskości, pojawiają się już pewne jaskółki przełomu. Często są to oddolne działania, zapoczątkowane przez organizacje pozarządowe lub autorów i autorki różnych treści, także osób profesjonalnie zajmujące się wsparciem psychologicznym, które promują emancypację chłopców i mężczyzn od tradycyjnych wzorców.\nRzeczywiście, w porównaniu do tego, jak wyglądał ruch emancypacji kobiet, wygląda to blado, ale musimy przygotować się na długi marsz. Wielu mężczyzn postrzega równość płci jako utratę przywilejów – bo tak w pewnym sensie jest. Ponadto chłopcy i mężczyźni kontestujący lub odrzucający tradycyjne schematy bardzo często spotykają się z ostrą negatywną reakcją i odrzuceniem – dodatkowo karmionymi przez homofobię.\nKK: Pani profesor prowadziła badania dotyczące podręczników szkolnych i sposobów pokazywania w nich ról płciowych. Jak przekłada się to na codzienną rzeczywistość osób uczęszczających do szkoły?\nICH-R: Szkoła w Polsce i treści przygotowywane do użytku szkolnego są bardzo upolitycznione. Oznacza to, że światopogląd ludzi sprawujących władzę mocno wpływa na główne narracje w edukacji szkolnej oraz wprowadzane w niej zmiany. Pomimo, że nadal we wszystkich preambułach szkolnych znajduje się odwołanie do Konwencji o prawach dziecka ONZ i konstytucji gwarantujących równość płci i zakaz dyskryminacji – w praktyce niewiele się w obszarze dbania o równe traktowanie i przeciwdziałanie uprzedzeniom dzieje.\nObowiązek eliminowania stereotypowych koncepcji ról kobiety i mężczyzny oraz promowania w edukacji szkolnej zasady równości płci wynika bezpośrednio z przepisów dwóch wiążących Polskę umów międzynarodowych, a mianowicie z Konwencji w sprawie likwidacji dyskryminacji kobiet z 1979 r. oraz Konwencji o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej z 2011 r.\nKonieczność rewizji materiałów edukacyjnych w celu wyeliminowania stereotypowych koncepcji ról kobiety i mężczyzny oraz promowania zasady równości płci jest także wyraźnie postulowana w licznych dokumentach o charakterze niewiążącym, przyjętych przez organizacje międzynarodowe, których członkiem jest Polska, w tym m.in.: ONZ, UNESCO, Radę Europy i Unię Europejską.\nTymczasem zarówno w podstawie programowej, jak i podręcznikach brakuje odniesień do pojęć i idei prorównościowych, emancypacyjnych i demokratycznych . Praktyka życia szkolnego pokazuje, że wielu z tych przepisów się przestrzega. Najważniejsze jest tak naprawdę to, co dzieje się między ludźmi. W związku z tym, że większość aktualnych rodziców i nauczycieli została wychowana i myśli tradycyjnie, często nieświadomie przekazuje młodym ludziom własne niezrewidowane stereotypy i uprzedzenia.\nW polskiej szkole generalnie jest mało przestrzeni na krytyczne myślenie i bycie sobą…\nWyniki naszych badań w ramach projektu „Gender w Podręcznikach” są pesymistyczne. Treści podręczników naznaczone są stereotypami i uprzedzeniami oraz asymetrią ról i statusów kobiet i mężczyzn. Bardzo często stanowią reprezentację osobistych poglądów autorek i autorów na kobiecość i męskość – nie mają wiele wspólnego z rzeczywistą różnorodnością wyglądu, zachowań, postaw i ról obu płci. Podręczniki są bardziej konserwatywne i stereotypowe niż rzeczywistość. Oznacza to, że na przykład polaryzacja płci, czyli dzielenie świata (zachowań, ról, zainteresowań, kolorów ubrań i tak dalej) na żeńskie i męskie jest przestrzegana w podręcznikach bardziej restrykcyjnie niż ma to miejsce w rzeczywistości.\nW podręcznikach zdecydowanie dominują postaci męskie. Jest ich ponad dwa razy więcej niż postaci żeńskich oraz wszystkich innych przedstawień łącznie. Im dziecko starsze i im bardziej wyspecjalizowana oraz posegregowana przedmiotowo wiedza, tym większa nadreprezentacja postaci męskich. Postacie męskie częściej niż postacie żeńskie przedstawiane są jako osoby dorosłe i samodzielne z punktu widzenia prawa. Postacie męskie częściej także niż kobiece reprezentują bardzo wysoki oraz wysoki status socjoekonomiczny, częściej niż postacie kobiet przedstawia się mężczyzn w rolach społecznych i zawodowych związanych z władzą, prestiżem i zamożnością, wysokim wykształceniem i autonomią.\nKobiety prezentowane są głównie w zawodach związanych z pracą w biurze oraz handlem i usługami. Zdecydowanie częściej niż mężczyźni są też pokazywane jako osoby spoza świata pracy zawodowej – bezrobotne, opiekujące się bliskimi, pracujące w domu lub uczące się. Tymczasem większość matek uczniów i uczennic, którzy uczą się z tych podręczników, pracuje w rozmaitych zawodach i odgrywa role w życiu publicznym.\nPodręczniki to skansen. W żadnym polskim podręczniku uczniowie i uczennice nie zobaczą i nie przeczytają tekstu o prezesce czy innej kobiecie sprawującej aktualnie wysoką funkcję publiczną.\nJedyną naukowczynią, z którą przez 12 lat szkolnej edukacji spotka się młody człowiek, jest Maria Skłodowska-Curie (swoją drogą o tym, że nie mogła studiować w Polsce z powodu mizoginii na uniwersytetach, nie ma ani słowa).\nTo wcale nie oznacza, że w rzeczywistości takich kobiet nie ma – po prostu w podręcznikach ich obecność i działalność jest przemilczana.\nZ innych badań, które realizowałam z prof. Edytą Głowacką-Sobiech i prof. Izabelą Skórzyńską, wiadomo, że owe „przemilczanie” obecności w edukacji historycznej jest szczególnie dojmujące i zupełnie bezpodstawne, ponieważ kobiety od zawsze stanowiły połowę ludzkości oraz na wiele różnych sposobów decydowały o świecie.\nPolscy autorzy i autorki podręczników budują narrację o przeszłości niemalże bez odniesienia do kobiet – jedynie 4% nazwanych osób w podręcznikach to postacie kobiet. Co więcej, jedna trzecia z nich to antyczne boginie .Trzeba dodać do tego utrwalanie androcentryzmu językowego, czyli używanie męskoosobowych form nie tylko wobec postaci męskich, ale także wobec postaci dziewcząt i kobiet oraz w sytuacjach, gdy występują obie płcie.\nW podręcznikach nachalnie polaryzuje się kobiecość i męskość oraz genderyzuje świat. Szczególnie rzuca się to w oczy w materiałach do edukacji wczesnoszkolnej, gdzie opowieść o świecie często przyjmuje formę wizualną oraz odnosi się do rozmaitych obszarów życia prywatnego, rodzinnego, wyboru przyszłych zawodów, zabaw itd.\nźrodło M.E. Piotrowska, M.A. Szymańska, M. Szreder, M. Jasny, E. Sidorowicz-Adamaska, A. Jankowska., B. Stępień, Nowe już w szkole 1, Ćwiczenia cz. 4, Nowa Era, Warszawa 2011, s. 40.\nWciąż są takie rodzaje aktywności, które w podręcznikach przypisane są wyłącznie dziewczynkom lub chłopcom. Jeśli chodzi o chłopców, jest to gra w piłkę nożną, rozmowy o sporcie oraz zabawa i zainteresowanie pojazdami, a w przypadku dziewcząt – zabawa lalkami i balet.\nGeneralnie zarejestrowałyśmy różnicę rodzajową, przejawiającą się w większej częstotliwości i większej różnorodności chłopięcych zainteresowań w obszarze techniki, konstrukcji i maszyn (klocki, modele samochodów, samolotów, historia wynalazków technicznych), a także myślenia o przeszłości i przyszłości. Skromniej i mniej różnorodnie przedstawiają się aktywności i zainteresowania prezentowane jako typowe dla dziewcząt (prace plastyczne, głównie dekoracyjne, czytelnictwo).\nPodręczniki zupełnie ignorują również różnorodność układów rodzinnych, w jakich na co dzień żyją uczniowie i uczennice. Obecnie co trzecie, czwarte małżeństwo w Polsce się rozpada. Funkcjonują rodziny monoparentalne, patchworkowe, zastępcze oraz założone przez pary jednopłciowe. To oznacza, że naprawdę solidna część dzieci żyje w modelu innym niż promowany jako jedyny słuszny (mama, tata, dwójka rodzeństwa). Podręczniki oferują schematyczny i idealistyczny obraz życia dziewczyn i chłopców, kobiet i mężczyzn – tracąc swą funkcję wsparcia w rozumieniu świata i jego problemów.\nI jeszcze jedno wstrząsające odkrycie. Podręcznikowy świat zaludniają niemal wyłącznie osoby pełnosprawne i białe. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni o innym kolorze skóry oraz z niepełnosprawnością pojawiają się w treści i na ilustracjach incydentalnie, bardzo często w stereotypowym kontekście.\nKK: Przypomina mi się pewne zadanie w podręczniku, które kilka lat temu szeroko było dyskutowane w przestrzeni internetowej. Dziewczynki miały z mamą coś ugotować, natomiast chłopcy mieli zastanowić się, jakimi by mogli być odkrywcami…\nICH-R: Pracowaliśmy w stuosobowym zespole i dzięki temu mogliśmy przejrzeć podręczniki do wszystkich przedmiotów na różnych etapach edukacji.\nCzasami aż trudno uwierzyć, że właśnie takie treści zostały napisane przez ekspertów i ekspertki od edukacji i że dostały pozytywne recenzje.\nPodręczniki są pisane i recenzowane przez specjalistów i specjalistki w swoich dziedzinach, często utytułowane naukowo, a więc osoby, które powinny być uważne na to, jakim językiem się posługują oraz jaki obraz świata promują. Warto mieć świadomość, że podręczniki są właściwie jedynymi książkami, które są czytane przez całe roczniki młodych ludzi. To treści, których trudno uniknąć, a czasem trzeba ich się nawet uczyć na pamięć. Ich znajomość podlega weryfikacji i stanowi kryterium szkolnego oceniania oraz sukcesu edukacyjnego. Podręcznik z powodu systemowego zakotwiczenia oraz zasięgu ma ogromny potencjał do bycia ważną treścią kulturową i katalizatorem zmiany społecznej.\nTo oznacza, że może być pokoleniowym pasem transmisyjnym zabobonów, mitów, ideologii, stereotypów i uprzedzeń.\nJeśli podręcznik do historii pisany jest z perspektywy życia mężczyzny, o mężczyznach i językiem, który uprzywilejowuje chłopców i mężczyzn jako adresatów, to dziewczyny otrzymują przekaz, że życie kobiet – zarówno to, co myślą, jak i to, co mówią, piszą, tworzą oraz robią na co dzień – było i jest nieistotne i nie ma żadnego znaczenia dla rozwoju ludzkości i świata.\nW dwudziestym pierwszym wieku, w dobie demokracji i dostępu do rozmaitych treści i źródeł, ignorowanie istnienia i perspektywy połowy ludzkości wydaje się irracjonalne. I rzeczywiście pracując z osobami, które zajmują się edukacją, widzimy, że brak świadomości nierówności, dyskryminacji i jej skutków dla rozwoju człowieka i społeczeństwa wynika z głęboko zakorzenionych, niezreflektowanych schematów. W szkole – chociaż to sfeminizowana grupa zawodowa – jeszcze się nie dokonała w pełni emancypacja kobiet.\nKK: I pewnie przez to jeszcze trudniej jest cokolwiek zmienić, bo nowe pokolenia są kształtowane w oparciu o stare wzorce…\nICH-R: Na szczęście podręczniki to tylko jeden z wielu socjalizacyjnych i wychowujących przekazów. Wszystko wskazuje też na to, że wraz ze zwiększającym się dostępem do otwartych zasobów edukacyjnych w Internecie jedynie słuszne podręczniki, certyfikowane przez ministerstwo, będą odchodzić do lamusa. Co oczywiście nie rozwiązuje wszystkich problemów, bo materiały dydaktyczne w takiej czy innej formie są potrzebne i będą powstawały. Nie będzie to jednak już tak intensywnie zawłaszczona przez władzę polityczną przestrzeń. Widać wyraźnie, że kluczem jest świadomość nauczycielek i nauczycieli.\nKK: Na ile istotna jest kwestia roli nauczycielek i nauczycieli? Czy mają oni szansę jakoś zmienić swoje myślenie i spróbować pozytywnie wpłynąć na osoby przez nich uczone?\nICH-R: Kluczowymi postaciami w edukacji są nauczycielki i nauczyciele. Nawet jeśli muszą pracować w ramach przestarzałych podstaw programowych, to myśląc krytycznie, stosując innowacyjne i adekwatne do współczesnych potrzeb materiały oraz mając odwagę do realizacji celów służących rozwojowi, są w stanie dać opór narzuconym tradycyjnym formatom.\nPodam bardzo prosty przykład tego, jak jedna z moich znajomych nauczycielek radzi sobie na lekcjach z nieobecnością kobiet w podręcznikach i ich stereotypowymi wyobrażeniami. Przez 35 minut lekcji realizuje z uczniami i uczennicami materiał w sposób problemowy, warsztatowy, korzystając z różnych źródeł i ciekawych materiałów, dbając o to, by szukać informacji o życiu nie tylko kobiet i mężczyzn, ale także dzieci, osób z niepełnosprawnościami, najbiedniejszych, itp. Ostatnie kilka minut poświęca na przyjrzenie się z uczniami i uczennicami, jak temat przedstawiono w podręczniku.\nźródło K. Horodecki, A. Ludwikowski, Fizyka 2. Podręcznik dla gimnazjum. Energia, struktura materii, ciecze i gazy, ciepło, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2013, s. 38.\nDzięki tej metodzie młodzi ludzie już zupełnie inaczej patrzą na zawartość rozdziału w podręczniku – widzą, czyjej perspektywy, czyjego głosu, czyjego obrazu życia w tej opowieści brakuje.\nWłaśnie w taki sposób na każdej (nie)zwykłej lekcji może dokonywać się zmiana świadomości i kultury – poprzez dostarczenie różnorodnych materiałów, uczenie krytycznego myślenia i bezpieczną przestrzeń do refleksji i rozmowy.\nedukacjaEdyta Głowacka-SobiechgenderIwona Chmura-RutkowskaIzabela SkórzyńskaKarolina Królmęskośćmężczyznapodręcznikirówność\nEdukacja artystyczna jako nauka krytycznego myślenia Z Kamilem Wnukiem, nauczycielem edukacji artystycznej ze sztuką mediów, rozmawia Karolina Król