1 Guy Standing Prekariat Nowa niebezpieczna klasa Przełożyli Paweł Kaczmarski i Mateusz Karolak Redakcja: Maciej Szlinder Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa by Guy Standing translated by Paweł Kaczmarski and Mateusz Karolak is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne 3.0 Polska License. [ Dziękujemy wydawnictwu Bloomsbury Academic [ za zgodę na tłumaczenie i publikację książki profesora Guya Standinga. Wszystkich chcących wykorzystać publikowane przez nas materiały prosimy o poinformowanie o tym redakcji Praktyki Teoretycznej [\n2 Rozdział 3. Kto tworzy prekariat? Odpowiedź brzmi: właściwie każdy. Większość z nas może wpaść w szeregi prekariuszy, jeśli wydarzy się jakiś wypadek albo kryzys pozbawi nas poczucia bezpieczeństwa. Musimy jednak pamiętać, że prekariat nie składa się wyłącznie z ofiar. Jedni wchodzą w jego skład, ponieważ nie chcą sięgnąć po inne możliwości, inni ponieważ pasuje to do ich konkretnej sytuacji w danym czasie. Krótko mówiąc, prekariat jest zróżnicowany. Niektórzy znajdują się w prekariacie w wyniku niefortunnego wypadku czy jakiejś porażki, inni zostają w niego zapędzeni, a jeszcze inni stają się jedo członkami, mając nadzieję, że będzie to odskocznia do czegoś innego, nawet jeśli nie jest to najprostsze rozwiązanie. Niektórzy traktują członkostwo w prekariacie instrumentalnie chodzi tu także o osoby starsze i studentów pragnących po prostu zdobyć trochę pieniędzy lub doświadczenia a jeszcze inni łączą aktywność w prekariacie z czymś innym, tak jak staje się to coraz powszechniejsze w Japonii. Inni znowu odkrywają, że to, czym zajmowali się przez lata lub to, co nauczono ich robić, staje się częścią niepewnej prekarnej egzystencji. W poniższym rozdziale poświęconym demografii, a także w rozdziale 4 traktującym o migrantach, przyglądam się grupom o stosunkowo dużym prawdopodobieństwie popadnięcia w prekariat. Demografię można podsumować, porównując kobiety z mężczyznami oraz młodzież z osobami starszymi. W każdej grupie znajdują się uśmiechnięci, którzy z zadowoleniem przyjmują prekarną pracę oraz narzekający, zmuszeni do podjęcia takiej pracy wobec braku innych możliwości. Wśród młodych uśmiechnięci to studenci i podróżujący backpackersi, szczęśliwi z możliwości podjęcia dorywczej pracy bez długoterminowych zobowiązań. Narzekający to niezdolni do wejścia na rynek pracy na drodze stażów lub ich odpowiedników albo też konkurujący z tańszymi osobami starszymi, które nie potrzebują zapewnianych przez przedsiębiorstwa świadczeń pracowniczych. Wśród starszych uśmiechnięci to ci z odpowiednią emeryturą i szerokim zakresem opieki medycznej, mogący pozwolić sobie na podjęcie dorywczych prac dla przyjemności jakiegoś działania lub by zarobić dodatkowe pieniądze. Starsi narzekający to osoby bez rozsądnej emerytury, stające w obliczu konkurencji ze strony bardziej energicznych młodych i będących w mniejszej potrzebie starszych. Wśród kobiet do uśmiechniętych należą te, które posiadają partnera w salariacie, mogące pozwolić sobie na traktowanie pracy jako dodatkowego zajęcia; do narzekających zaliczają się samotne żywicielki rodziny oraz kobiety stające w obliczu potrójnego Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 81\n3 obciążenia: opiekują się dziećmi i starszymi krewnymi, a jednocześnie są zmuszone podjąć płatną pracę. Wśród mężczyzn uśmiechnięci to żyjący w związku z osobą posiadającą rozsądne dochody, zaś narzekający to pracujący zarobkowo samotni, będący w stanie uzyskać jedynie prekarną posadę. Kobiety: feminizacja życia? Już na początku ery globalizacji można było bez problemu zaobserwować, że kobiety podejmowały coraz większą część zajęć we wszystkich sektorach gospodarki, zgodnie z globalną tendencją do feminizacji pracy 1. Była to feminizacja w podwójnym sensie: przybywało pracujących zawodowo kobiet, a także wykonywały one zazwyczaj prace elastyczne. Tendencja ta odzwierciedlała odformalizowanie pracy, wzrost usług i wykorzystanie młodych kobiet w strefach produkcji eksportowej. Nie oznaczało to jednak powszechnej poprawy zarobków i warunków pracy kobiet. W rzeczywistości różnice w zarobkach i w dochodzie społecznym wynikające z różnicy genderowej pozostały dalej niesprawiedliwe, chociaż nieznacznie zmniejszyły się w niektórych częściach świata. Rozprzestrzenianie się tego rodzaju form zatrudnienia doprowadziło zarówno do zwiększonego zapotrzebowania na pracę kobiet, jak i do przesunięcia się mężczyzn w obszar niezapewniających bezpieczeństwa niskopłatnych prac, tradycyjnie postrzeganych jako przeznaczone dla kobiet. Jeśli praca elastyczna oznacza więcej krótkoterminowych umów o pracę, to odrobinę więcej korzyści ma się z zatrudnienia mężczyzn, których postrzega się słusznie lub nie jako mogących zaangażować się na dłuższy okres. Obawy pracodawców, że przyjęcie do pracy kobiety może pociągnąć za sobą wysokie koszty pozapłacowe z powodu zajścia w ciążę lub rezygnacji w celu opieki nad dziećmi, są mniejsze, jeśli praca planowana jest jedynie na kilka miesięcy, jeśli jej przerywanie nie wiąże się z dodatkowymi kosztami lub jeśli umowa nie jest wiążąca (albo zależy od zmiennego popytu). W erze globalizacji nastawiona na eksport industrializacja w krajach rozwijających się zupełnie bezwstydnie opierała się na organizowaniu młodych kobiet jako prekariatu mobilizowanego do pracy za marne grosze i bez perspektyw na dłuższe zatrudnienie. Do feminizacji pracy, w obu znaczeniach, przyczyniło się także wiele innych czynników. Jednym z nich był koniec pensji rodzinnych, charakterystycznych dla epoki przemysłowej, oraz układu pomiędzy kapitałem a klasą robotniczą. Proletariat przemysłowy zaczął z czasem oczekiwać, by pracujący mężczyzna 1 G. Standing, Global Feminization through Flexible Labor, World Development 1989, t. 17, nr 7, s ; tegoż, Global Feminization through Flexible Labor: a Theme Revisited, World Development 1999, t. 27, nr 3, s Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 82\n4 otrzymywał pensję umożliwiającą utrzymanie jego dwupokoleniowej rodziny, a nie tylko jego samego. Ta niepisana zasada jest już przeszłością. Zindywidualizowane zarobki sprzyjały kobietom, które nigdy nie oczekiwały pensji rodzinnej, podczas gdy niższe zarobki pociągały za sobą mniejsze zaangażowanie ze strony mężczyzn. W dodatku coraz więcej osób pracowało w sektorze usług, gdzie nie wymagano siły fizycznej, a długotrwałe praktyki zawodowe należały do rzadkości. Istotną rolę odegrały również czynniki polityczne. Wraz z utratą siły rażenia programu socjaldemokratycznego w latach 80. nastąpiło przesunięcie akcentu raczej ku równouprawnieniu [ang. equity] niż równości[ang. equality]. Zmniejszenie poziomu dyskryminacji i różnicy dochodów ze względu na płeć stało się priorytetami, podczas gdy zmniejszenie strukturalnych nierówności odsunięto na bok. Niektóre środki stworzone w celu zwiększenia społecznej sprawiedliwości podkreślały nawet nierówności płci. Brak egalitarnego programu oznaczał, że korzyści z praw antydyskryminacyjnych odnosiły przede wszystkim kobiety o lepszej pozycji, a nie te z segmentów społeczeństwa znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Czy to jako przyczyna, czy też efekt, wzrastająca rola kobiet na rynku pracy zbiegła się ze wzrostem prekariatu. Kobiety podjęły nieproporcjonalnie dużą część prekarnych prac, przy dużo większym prawdopodobieństwie otrzymania umowy krótkoterminowej lub nieotrzymania w ogóle żadnej umowy. Dzieje się tak nie tylko w Europie i Ameryce Północnej. W Japonii przesunięcie w kierunku pracy nieregularnej zbiega się w czasie ze wzrastającym udziałem kobiet w całkowitej sile roboczej. W 2008 r. ponad połowa japońskich kobiet posiadała prekarne posady, przy czym mężczyzn w podobnej sytuacji było mniej niż 20%. W Korei Południowej taką pracę posiadało 57% kobiet przy 35% mężczyzn. Japonia to przypadek skrajny. Nierówność płci jest kulturową schedą przekazaną podzielonemu ze względu na gender prekariatowi, w którym kobiety koncentrują się w dorywczych, mało produktywnych pracach, co skutkuje jedną z najwyższych w świecie uprzemysłowionym różnicą dochodu między mężczyznami a kobietami. W 2010 r. 44% pracujących w Japonii kobiet otrzymywało mniej niż wynosi płaca minimalna. Przyczynił się do tego także zwiększający się udział pracy tymczasowej. Płace kobiet w stałej pracy (na czas nieokreślony) wynoszą 68% płac mężczyzn, ale w pracach tymczasowych nie są równe nawet połowie tego, co zarabiają mężczyźni. Tendencja ta przynosi więc podwójnie niekorzystny efekt. Co więcej, wiele japońskich kobiet kieruje się do prac związanych z opieką nad starszymi, przynoszących żałośnie niskie zarobki. Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 83\n5 Powyższa sytuacja uwydatnia wyzwanie XXI w. W miarę postępowania globalnej feminizacji coraz więcej kobiet doświadcza potrójnego obciążenia. Oczekuje się od nich wykonywania większości pracy opiekuńczej nad dziećmi i domem, aktywności na rynku pracy w celu utrzymania domu, a także opieki nad coraz większą liczbą starszych krewnych. Dzieje się tak, ponieważ kobiety od zawsze wykonywały większość pracy opiekuńczej niedostrzeganej w ekonomicznych statystykach i polityce społecznej. Doszło do absurdu większego niż w XX w., kiedy praca opiekuńcza nie była w ogóle traktowana jako praca. Nie pomogło też ostrze liberalnej retoryki. Pracę opiekuńczą, ograniczoną przeważnie do rodziny, przedstawiano jako część sfery prywatnej, podczas gdy praca najemna znajdowała się w sferze publicznej. A ponieważ sferę publiczną postrzegano jako wyzwalającą, uważano też, że większe zatrudnienie kobiet jakiekolwiek ich zatrudnienie będzie wyzwalające. Tym sposobem wskaźnik udziału żeńskiej siły roboczej stał się miarą liberalizacji 2. Takie spojrzenie było korzystne dla dobrze wyedukowanych kobiet z klasy średniej, które mogły spodziewać się pełnego, zorientowanego na karierę zatrudnienia w szeregach salariatu. Jednak dla większości kobiet wykonujących powtarzalną pracę na linii montażowej albo szyjących gorączkowo na akord w źle oświetlonej fabryce odzieży mieszczącej się w jakimś zaułku lub godzinami siedzących za ladą, zatrudnienie okazuje się niezbyt wyzwalające. Będzie ono stanowić część potrójnego obciążenia, w ramach którego kobiety w swoim wolnym czasie muszą się również opiekować dziećmi oraz starszymi krewnymi. Zyski płynące z dostępu do pracy są rzeczywiste, jednak koszty jej uzyskania ponoszą w dużej mierze kobiety, a jedynie w pewnym stopniu mężczyźni. Większość form zatrudnienia to dorywcze, tymczasowe prace bez perspektyw, niedające szans rozwoju zawodowego. Pomimo to rządy naciskają na kobiety, żeby się ich podejmowały. W Wielkiej Brytanii ponad 40% zatrudnionych kobiet pracuje w niepełnym wymiarze godzin, otrzymując znacznie mniej za godzinę niż w pracy pełnoetatowej. W roku 2009 rząd, poprzez dotacje, zaproponował pracującym na pełen etat kobietom pomoc w przejściu do pracy o niepełnym wymiarze godzin, ze szczególnym naciskiem na elastyczność pracy. Utworzono również narodową bazę ofert pracy w niepełnym wymiarze godzin, skierowaną do tzw. pozostających w domu matek szukających powrotu do pracy i ogłoszono plany mające sprawić, że samotni rodzice małych dzieci zaczną poszukiwać pracy. 2 A. Sen, Rozwój i wolność, Poznań Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 84\n6 W Niemczech, tak jak we Francji, kobiety stanowią 80% wszystkich zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin i zarabiają o ¼ mniej niż mężczyźni. Godziny otwarcia szkół i sklepów oraz brak wystarczającej opieki dziennej sprawiają, że kobietom z dziećmi ciężko jest pracować na pełen etat. Rząd Merkel wprowadził pensję rodzicielską, zależne od dochodów świadczenie umożliwiające któremuś z rodziców wzięcie w pracy do 12 miesięcy urlopu. Jednak wchodzący w skład rządu konserwatyści nalegali, aby decyzji o poszerzeniu dziennej opieki towarzyszyło nowe świadczenie, Betreuungsgeld, przyznawane matkom jedynie pod warunkiem pozostania z dziećmi w domu. Jest to niesprawiedliwe zastosowanie warunków związanych z zachowaniem, zmierzające do ukarania kobiet, które chcą lub muszą jednocześnie podjąć pracę i opiekować się swoimi dziećmi. Podczas gdy kobiety powiększają prekariat, pełniąc także tradycyjną rolę opiekunek do dziecka i nowszą rolę osoby opiekującej się starszymi krewnymi, coraz więcej kobiet staje się głównymi żywicielkami rodziny. Nie dzieje się tak jedynie dlatego, że jest coraz więcej samotnych matek lub kobiet żyjących samotnie. Role płciowe również ulegają odwróceniu. W Stanach Zjednoczonych wykształcenie kobiet podniosło się w porównaniu z wykształceniem mężczyzn i w grupie wiekowej lat więcej kobiet niż mężczyzn ma wyższe wykształcenie. Podczas gdy w roku 1970 jedynie 4% zamężnych kobiet zarabiało więcej od swoich mężów, obecnie wyższe dochody ma ponad 1/5. Ponieważ coraz więcej osób zawiera związek małżeński z osobami o podobnym wykształceniu, dobrze zarabiający mężczyzna poślubi raczej dobrze zarabiającą kobietę, co w konsekwencji prowadzi do dalszego zwiększania nierówności pomiędzy gospodarstwami domowymi. Pomimo rozgłosu, jakim cieszą się kobiety wysoko mierzące i ambitne, to kobieta zarabiająca więcej niż jej partner jest jednak dużo bardziej prawdopodobną kandydatką do znalezienia się w gospodarstwach domowych o niskich dochodach, w prekariacie. W Wielkiej Brytanii wzrost liczby żywicielek rodziny wiąże się ze wzrostem liczby mężczyzn rezygnujących z kariery lub porzucających bezowocny wyścig szczurów, aby zostać opiekunami domowego ogniska. W latach 60. jedynie 4% kobiet w wieku lat zarabiało więcej od swoich partnerów. W 2009 r. już co piąta kobieta w sumie 2,7 mln była żoną utrzymującą rodzinę, zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i Stanach Zjednoczonych 3. Blisko 214 tys. mężczyzn twierdziło, że nie znajdują się na rynku pracy, ponieważ opiekują się swoją rodziną lub domem, co stanowi 80% skok w ciągu 15 lat. W tym samym okresie liczba kobiet twierdzących to samo spadła z 2,7 do 2 mln to spadek o 1/4. Rob Williams, dyrektor naczelny tworzącego grupę nacisku 3 An Anatomy of Economic Inequality in the UK: Report of the National Equality Panel, National Equality Panel, Londyn Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 85\n7 Instytutu Ojcostwa (Fatherhood Institute), komentował: Wizja, w której mężczyzna postrzegał siebie samego jako żywiciela rodziny, ulega załamaniu. Od lat 70. mężczyźni stali się dużo bardziej egalitarni, a liczba chcących zrezygnować ze ścieżki kariery i spędzać więcej czasu ze swoimi dziećmi wzrasta. Coraz częstsze jest jednak mimowolne odwrócenie ról: w trakcie każdej kolejnej recesji bezrobocie wśród mężczyzn rosło bardziej niż bezrobocie wśród kobiet, wzrastał też udział kobiet wśród osób zatrudnionych. Rzeczywiście, następujący po 2008 r. krach doprowadził do wyjątkowego momentu historycznego. W 2010 r. po raz pierwszy kobiety w Stanach Zjednoczonych zajmowały połowę wszystkich miejsc prac. Wielka Recesja została nazwana mężcesją [ang. mancession]. Mężczyźni stanowili olbrzymią większość tracących pracę, ponieważ zniknęły posady stanowiące trzon siły roboczej (tj. przemysłowej klasy robotniczej). W Stanach Zjednoczonych odsetek pracujących mężczyzn spadł w 2009 r. poniżej 70%, najmniej od rekordu z 1948 r. W 2010 r. 1 na 5 amerykańskich mężczyzn pomiędzy 25 a 55 rokiem życia pozostawał bezrobotny. W latach 60. pracę posiadało 95% osób z tej grupy wiekowej. W Unii Europejskiej ¾ miejsc pracy utworzonych od roku 2000 zostało zajętych przez kobiety. Paradoksalnie, wzrostowi publicznego zaangażowania kobiet w gospodarkę towarzyszyła zwiększająca się obawa przed porażką spowodowana zwielokrotnieniem form prekarności. Zjawisko to występuje pod przejmującą nazwą syndromu nędzarki. Oznacza on strach przed znalezieniem się na ulicy z powodu niepowodzenia w pracy. W roku 2006 sondaż towarzystwa ubezpieczeń na życie wykazał, że 90% amerykańskich kobiet czuje się niestabilnych finansowo, a prawie połowa z nich przyznała, że żywi olbrzymie obawy przed zostaniem nędzarką. Strach ten był szeroko rozpowszechniony nawet wśród kobiet zarabiających ponad 100 tys. dolarów rocznie. Coraz więcej kobiet mówiło o stresie związanym z pieniędzmi. Jak przedstawiła to jedna z nich: Wewnętrzna nędzarka, zaniedbana i o pomarszczonej twarzy to nie jest żart. To realna wersja najgorszego scenariusza na przyszłość. Wszystko to działo się w wiodącej gospodarce naszego świata. A od czasu kryzysu jest jeszcze gorzej. Większość mainstremowych analiz pomija również jedną część prekariatu, która w znacznej mierze jest zdominowana przez kobiety usługi seksualne. Świadczą je miliony kobiet na całym świecie, wiele z nich jest do tego zmuszanych, wiele doprowadziły do tego problemy finansowe, pozostałe wybierają tę drogę z jeszcze innego powodu. Sfera usług seksualnych jest przesiąknięta podziałami klasowymi, a znajdujące się na samym dole kobiety wynajmujące swoje ciała bez żadnej Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 86\n8 kontroli są doskonałym uosobieniem egzystencji prekarnej. Ich kryminalizacja i odmawianie im praw pogarsza jedynie trudną sytuację, w jakiej się znalazły. Co jednak z mężczyznami, którzy stają się prekariuszami? Wyzwania nie są takie same. Największym może być równanie w dół. Niepewność związana jest z obawą przed utratą tego, co już się posiada. W takiej sytuacji znajduje się więcej mężczyzn jeśli stan obecny porównać z ich własną przeszłością, poprzednimi pokoleniami mężczyzn, a także wpojonymi im przez rodzinę i kulturę oczekiwaniami i aspiracjami. Kiedy prekariat powiększa się, a prace, w których można zrobić karierę, znikają, utrata twarzy idzie w parze ze spadkiem zarobków i wiążących się z nimi oznak statusu. Wraz z postępującą w świecie prekaryzacją pracy mężczyźnie przyzwyczajonemu do wyobrażenia siebie jako osoby w stabilnej sytuacji, osiągającej sukcesy na drodze kariery, grozi trauma. Co więcej, efektem demontażu społeczności zawodowych oraz zamętu w starych modelach pojmowania karier zawodowych jest frustracja związana z obecnym statusem mężczyzn, zmuszonych do mierzenia się z rzeczywistością, w której ograniczono im kariery. Wyzwanie dla męskości? Podczas gdy kobiety i mężczyźni stają w obliczu różnych wyzwań wyrastających z prekarności, rodzący się ruch prekariacki zyskuje wsparcie od grup o różnorodnej seksualności. Istnieją ku temu dobre powody. Geje i lesbijki nie czują się bezpiecznie w społeczeństwie kierującym się normami heteroseksualnymi i standardowym modelem dwupokoleniowej rodziny. Mamy jednak do czynienia również z innymi napięciami, powiązanymi z rozwojem pracy,. Feminizacja pracy wpływa na tradycyjne idee męskości i kobiecości. Jednym z tematów, który przez długi czas pochłaniał socjologów, jest przekonanie, iż młodzi mężczyźni stają się coraz bardziej wyalienowanii, zagubieni i podatni na rozmaite wpływy. Z historycznego punktu widzenia młodzi mężczyźni mieli wzory do naśladowania, które pomagały im odnaleźć się w dorosłym życiu. Wpajano im ideę męskości. Mieli zatroszczyć się o swoich rodziców, zarabiać wystarczająco, żeby móc wspierać żonę i dzieci, a na koniec swoich lat cieszyć się zasłużonym szacunkiem. Było to myślenie seksistowskie i patriarchalne, niewarte pochwały, ale zakorzenione w doświadczeniu wielu pokoleń. Obecnie młodzi mężczyźni z klasy robotniczej mają niewiele prawdziwych wzorów do naśladowania, które przyniosłyby im poczucie szacunku i własnej wartości. Poza tym perspektywa, że w przyszłości zostaną żywicielami rodziny wydaje się im mglista. Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 87\n9 Brak ambitnych wzorów do naśladowania może być skutkiem procesu uelastycznienia pracy z lat 80. i 90., który daje się odczuć dopiero w drugim pokoleniu. Efektem tego jest generacja młodych mężczyzn, którzy znacznie dłużej dojrzewają i nie mają jakiejkolwiek motywacji. Lucie Russell, dyrektorka brytyjskiej organizacji dobroczynnej Young Minds, tak określiła ten problem: W jaki sposób chłopcy mają stać się mężczyznami, kiedy nie ma wzorów ani pracy?. To zjawisko zaczyna się już w szkole, gdzie dziewczęta coraz częściej osiągają lepsze wyniki od chłopców. W Anglii i Walii 64% dziewcząt i jedynie 54% chłopców przystępujących do egzaminu General Certificate of Secondary Education (GCSE) osiąga wynik umożliwiający im podjęcie dalszej edukacji (do egzaminu podchodzi się w wieku 15 lub 16 lat). Chłopcom nie tylko brakuje męskich wzorców do naśladowania w domu w znacznej mierze są też nauczani przez kobiety. W ok. 5 tys. szkół nie ma w ogóle nauczycieli mężczyzn. Ten niekorzystny rozkład płci uwidacznia się jeszcze bardziej na kolejnych szczeblach edukacji połowa młodych kobiet kształci się w szkołach wyższych, a wśród młodych mężczyzn jest to odsetek wynoszący tylko 37%. Podobne prawidłowości można odnaleźć w innych państwach. Ogólnie na amerykańskich i europejskich uniwersytetach liczba kobiet trzykrotnie przewyższyła liczbę mężczyzn. Wśród brytyjskich absolwentów mężczyźni stają w obliczu większego o 50% prawdopodobieństwa zostania bezrobotnymi po ukończeniu uniwersytetu. Konsekwencją ich prekarnej sytuacji jest to, że coraz więcej młodych mężczyzn żyje na wszelki wypadek z rodzicami lub niedaleko od nich. We Włoszech jest to powszechne zjawisko, a młodzi (i już nie tak młodzi mający czasami 40 lat) mężczyźni żyjący ze swoimi rodzicami nazywani są mammoni. W Wielkiej Brytanii ponad ¼ mężczyzn w wieku lat żyje ze swoimi rodzicami, dwa razy więcej niż kobiet w tym samym wieku. 1 na 10 mężczyzn pozostaje w domu swoich rodziców w wieku 35 lat. Dominuje obraz syna-bumerangu, wracającego do domu po zakończeniu kształcenia i podejmującego drobne prace, popadającego w letarg, długi, narkotyki i zaczynającego snuć niejasne plany podróżowania. Prekarność zniechęca do małżeństwa i prowadzi do późnego rodzicielstwa. W roku 2008 w Wielkiej Brytanii i Walii pobrało się jedynie par, co stanowi najniższą liczbę od roku Wskaźnik małżeństw, obliczany jako liczba małżeństw na osobę, osiągnął najniższy poziom od 1862 r., kiedy to zaczęto go obliczać. Wartość wskaźnika spadła podobnie w późnych etapach fazy Wielkiej Transformacji zwanej wykorzenieniem pod koniec XIX w., w czasie zwiększającego się poczucia niepewności. Tendencja zniżkowa jest podobna w całej Europie, przy Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 88\n10 czym wzrasta liczba ludzi żyjących razem w związkach nieformalnych. Ocenia się, że w roku 2015 większość dzieci w Wielkiej Brytanii i Walii będzie się rodzić już w związkach pozamałżeńskich. Mężczyźni i kobiety wstępują także coraz później w związki małżeńskie. W Anglii i Walii pomiędzy rokiem 1998 a 2008 średnia wieku osób decydujących się na pierwsze małżeństwo wzrosła o 3 lata, zarówno w wypadku kobiet, jak i mężczyzn. Średni wiek mężczyzn po raz pierwszy stających na ślubnym kobiercu wynosił 32,1 roku, a kobiet 29,9 lat. Rosnący wiek może odzwierciedlać wzrastające koszty zarówno koszty rzeczywiste, jak i ryzyko kosztów porażki. Jednak z pewnością świadczy to o poczuciu prekarności dotykającym zarówno mężczyzn, jak i kobiety, chociaż na różne sposoby. Tendencja ta przyczyniła się do wzrastającej liczby 1-osobowych gospodarstw domowych w krajach zindustrializowanych. Ale, jak widzieliśmy, młodzi również coraz częściej wracają do rodzinnych domów, a ich własna prekarność często przyczynia się do prekarności ich rodziców. Wśród ukutych dla tej grupy osób neologizmów znajdują się wędzone śledzie [ang. Kippers : kids in parents dzieci sięgające do kieszeni rodziców i podkopujący ich emerytalne oszczędności] oraz ipody [ang. Ipods: insecure niepewni, pressurised pod presją, overtaxed obciążeni nadmiernymi podatkami, debt-ridden tonący w długach, saving oszczędzający]. W polemicznej książce opisującej, z czym muszą się mierzyć młodzi mężczyźni tacy jak sami autorzy chociaż ich CV na to nie wskazuje Ed Howker and Shiv Malik podsumowują swoją egzystencję: Mamy tymczasowe prace i mieszkania wynajmowane na krótkoterminowe umowy, trudno uchwycić bieg poszczególnych etapów naszego zagmatwanego życia; dla wielu z nas jedyny punkt oparcia stanowi nasz rodzinny dom... Pokolenie, które ma wyciągnąć z długów Wielką Brytanię, nie może ruszyć z miejsca; tymczasem długi rosną, praca jest rzadkością, życie staje się coraz cięższe 4. Młodzież: miejscy nomadzi Światowa młodzież, grupa osób między 15. a 25. rokiem życia, przekroczyła dziś 1 mld. To największa kohorta młodych w historii, a większość z nich mieszka w krajach rozwijających się. 4 E. Howker, S. Malik, Jilted Generation: How Britain Has Bankrupted Its Youth, Londyn Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 89\n11 Świat może się starzeć, lecz żyje na nim ta olbrzymia liczba młodych osób, które mają wiele powodów do frustracji. Chociaż na prekariat składają się też inne grupy, to najbardziej powszechne wyobrażenie na jego temat stanowią młodzi ludzie kończący szkoły i studia, aby rozpocząć trwającą latami prekarną egzystencję. Ich sytuacja często staje się frustrująca także przez to, że pokolenie ich rodziców na pozór posiadało stałe zatrudnienie. Młodzi zawsze rozpoczynali pracę z prekarnych pozycji, oczekując, że będą musieli się sprawdzić i wiele nauczyć. Jednak dzisiejszej młodzieży nie proponuje się sensownego układu. Wielu rozpoczyna dorywcze prace, które przeciągają się znacznie ponad okres, w którym trzeba dowieść swojej zatrudnialności. Powiew elastyczności ma służyć poszerzeniu okresu próbnego, w trakcie którego firmy mogą legalnie wypłacać niższe pensje i nie zapewniać wszystkich świadczeń. Zmniejszające się prawdopodobieństwo otrzymania długoterminowej umowy o pracę powoduje rozgoryczenie. We Francji 75% wszystkich zatrudnianych młodych zaczyna z umowami tymczasowymi i większość przy nich pozostaje. Jedynie ci, którzy ukończyli studia, mogą oczekiwać przeniesienia na stałą posadę. Tradycyjnie młodzi mogli tolerować początkowy okres związany z byciem osobą z zewnątrz przedsiębiorstwa, ponieważ liczyli na to, że ostatecznie dostaną się do środka. Przez ten czas żyli na koszt rodziców. Rodzinna solidarność łagodziła początkową prekarność. Jednak z czasem ich prekarna sytuacja się pogłębiła, ponieważ wsparcie rodziny osłabło. Rodzina jest bardziej krucha i także starsze pokolenie nie może spodziewać się solidarnej międzypokoleniowej wzajemności. Cechą restrukturyzacji dochodu społecznego i elastyczności płac był spadek dochodów młodych ludzi względem dochodów ich rodziców. Nie tylko coraz więcej młodych posiada prekarne prace, w których i tak płace są niższe. Osłabiona jest również ich pozycja negocjacyjna na rynku pracy, a brak świadczeń firmowych i państwowych sprawia, że są jeszcze bardziej podatni na popadnięcie w biedę. Przykładem pozostaje Japonia, gdzie średnie roczne zarobki 20-latków zmniejszyły się o 14% pomiędzy 1997 a 2008 r. Raport Ministerstwa Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej z 2010 r. pokazał, że 56% pracowników w wieku lat potrzebuje drugiego źródła dochodu, by móc pokryć podstawowe koszty utzrzymania. Młodym nie podoba się ta niestabilność i przeważnie chcą dążyć do jakiegoś rodzaju kariery. Mimo to na wielu z nich historie o mozole zatrudnienia i stresie, których doświadczało starsze pokolenie, nie robią żadnego wrażenia. Odrzucają oni laburystyczną wizję stałej pracy, która wydaje Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 90\n12 się nieskończenie odległa. W międzynarodowych sondażach prawie 2/3 młodych ludzi mówi, że odpowiadałoby im samozatrudnienie woleliby raczej pracować na własną rękę niż dla kogoś. Ale elastyczny rynek pracy ukształtowany przez starsze pokolenie polityków oraz komercyjne interesy skazuje większość młodych na lata tkwienia w prekariacie. Młodzi stanowią trzon prekariatu i będą musieli przejąć stery w wypracowywaniu dla niego realnej przyszłości. Młodzież zawsze była powiernikiem obaw o teraźniejszość i głosicielem lepszego jutra. Niektórzy komentatorzy, tacy jak Daniel Cohen 5, postrzegają Maj 1968 r. za moment, w którym młodzi narodzili się jako autonomiczna siła społeczna. Z pewnością osoby urodzone w okresie powojennego wyżu demograficznego naruszyły umowy społeczne zawarte przez pokolenie ich rodziców. Na przestrzeni całej historii to jednak młodzież była czynnikiem powodującym zmiany. Rok 1968 wyznacza moment narodzin prekariatu, jako że odrzucono wtedy społeczeństwo przemysłowe i jego bezbarwny model socjaldemokratyczny. Później, pomstując na kapitalizm, pokolenie wyżu przyjęło emerytury i inne korzyści, włącznie z tanimi towarami pochodzącymi z gospodarek wschodzących, jednocześnie fundując swoim następcom życie w warunkach elastyczności i niepewności. Rozgoryczony bezrobotny absolwent napisał: Pokolenie wyżu miało darmową edukację, nieruchomości leżące w jego zasięgu, wysokie emerytury i możliwość wcześniejszego przejścia na nie oraz kolejne domy, w których można sobie było pomieszkać. Nas pozostawiono z systemem kształcenia na raty [kredyt studencki] i drabiną nieruchomości o przegniłych szczeblach. A system finansowy, który uczynił naszych rodziców bogatymi, daje nam wybór pomiędzy gównianą pracą lub jej brakiem 6. Oczywiście tyrada przeciwko poprzedniemu pokoleniu przedstawia błędny obraz rzeczywistości pomija problem klas. Tylko niewielka mniejszość brytyjskiego pokolenia powojennego wyżu poszła na uniwersytet, podczas gdy obecnie ponad połowa kończących szkoły kontynuuje w jakiejś formie kształcenie wyższe. Wiele osób ze starszego pokolenia cierpiało w wyniku spustoszeń deindustrializacji, gdy profesje takie jak górnicy, hutnicy, dokerzy, drukarze itd. przeszły w zasadzie do historii. Większość kobiet ponosiła zaś dodatkowy ciężar gospodarczej marginalizacji. Interpretacja oparta na różnicy pokoleniowej mogłaby stać się niemal dywersyjną taktyką, ponieważ zgadza się ze stanowiskiem konserwatywnym, które skrupulatnie pomija rolę 5 D. Cohen, Three Lectures on Post-Industrial Society, Cambridge 2009, s A. Hankinson, How Graduates Are Picking Up the Tab for Their Parents Lives, The Observer, 31 stycznia Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 91\n13 globalizacji 7. Dzisiejsza młodzież nie jest gorsza od poprzednich pokoleń. Inna jest po prostu sytuacja, zależna od różnicy klasowej. Dawne społeczności robotnicze posiadały przekazywany z pokolenia na pokolenie etos społecznej solidarności. Obecnie są one w takim samym stopniu sferami zaludnionymi przez prekariat, co kampusy i lokalne społeczności dla osób nazywanych przez Włochów alternativi. Zanik tych społeczności stanowi dla dzisiejszej młodzieży potrójne wyzwanie: młodzi widzieli, jak ich rodzice utracili status, dochody, dumę i stabilność i nie mają wzorów do naśladowania. Popadli w pułapkę prekarności, w której chwilami mają pracę dającą im niewielkie zarobki, by następnie znowu popaść w okresowe bezrobocie i przymusową bezczynność. W dzielnicach o niskim dochodzie etyka pracy przekazywana jest z pokolenia na pokolenie 8. Jednak doświadczenie prekarnej egzystencji przez jedno pokolenie sprawi, że kolejnym generacjom przekazane zostaną pewne postawy oraz normy zachowań. Przedstawiciele pierwszego pokolenia poddanego systematycznej elastyczności osiągnęli pełnoletność w latach 80. i to ich dzieci wchodzą na rynek pracy na początku XXI w. Nie pomoże fakt, że wiele z nich spodziewa się tylko zarabiać mniej niż ich rodzice i nie liczy na zrobienie tak spektakularnej jak oni kariery w Wielkiej Brytanii młodzi ludzie już w większości twierdzą, że wśród nich jest więcej osób należących do klasy robotniczej niż wśród pokolenia ich rodziców. Panuje poczucie zniżkowania i przybicia, pasujące do tego, co młodzi widzą przed sobą. Utowarowienie edukacji Utowarowienie edukacji również prowadzi do rozczarowania i gniewu. Dążenie systemu kształcenia do pomnożenia kapitału ludzkiego nie stworzyło lepszych perspektyw pracy. Wykształcenie sprzedawane jako dobro inwestycyjne, które nie przynosi ekonomicznego zwrotu, jest dla większości kupujących po prostu oszustwem. Dajmy choć jeden przykład: 40% studentów hiszpańskich uniwersytetów rok po skończeniu studiów znajdzie jedynie taką pracę, która nie wymaga od nich żadnych kwalifikacji. Może to spowodować jedynie pandemię frustracji związanej z własnym statusem społecznym. 7 D. Willetts, The Pinch: How the Baby Boomers Took Their Children s Future and Why They Should Give It Back, Londyn T. Shildrick i in., The Low-Pay, No-Pay Cycle: Understanding Recurrent Poverty, Nowy Jork Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 92\n14 Obecnie średni zysk wynikający z pójścia do college u lub na uniwersytet jest pokaźny i dla mężczyzn w Wielkiej Brytanii wynosi 200 tys. funtów w skali całego życia 9. Narzucanie wysokiego czesnego może się przez to wydawać sprawiedliwe. Opłaty za studia niosą jednak ze sobą ryzyko marginalizacji kierunków uniwersyteckich, które nie zwracają się finansowo oraz pominięcia faktu, że zwrot ten jest wartością uśrednioną. W gospodarce rynkowej rozrastają się te rynki, gdzie zwycięzca bierze wszystko tłumaczy to, dlaczego różnice w dochodach wzrosły daleko poza granice, które można by uzasadnić wydajnością. Grupa studentów, których wysokie zarobki po zakończeniu studiów wytwarzały średnią wartość zwrotu nakładów poniesionych na edukację, jest coraz mniejsza. Więcej osób dostanie prace, które dadzą im zarobki dużo poniżej tej średniej. Weźmy pod uwagę to, co dzieje się na rynku pracy. Gospodarki nieustannie tworzą nowe rodzaje pracy, ale wiemy, w jakim kierunku zmierzają. Przykładowo w ciągu kolejnych 10 lat mniej niż połowa nowych miejsc pracy w Stanach Zjednoczonych będzie przeznaczona dla osób z wyższym wykształceniem lub jakimś jego odpowiednikiem 10. Opierając się na przeszłych doświadczeniach, możemy założyć, że 40% z nich zajmą osoby nieposiadające dyplomu szkoły wyższej. Przecież Billa Gatesa wyrzucili ze studiów. Tylko 1/3 wszystkich nowych miejsc pracy będzie więc dostępna dla młodych osób, które ukończyły studia. Większość wyląduje na posadach niewymagających wyższego wykształcenia. I jakby tego było mało, usłyszą, że w pracy poniżej swoich kwalifikacji powinni być oddani, szczęśliwi i lojalni. A także, że muszą spłacić kredyty, które zaciągnęli dając wiarę obietnicy dyplomów mających dać im dostęp do dobrze płatnych posad. Neoliberalne państwo od jakiegoś czasu przekształca system szkolnictwa, czyniąc go stałym elementem społeczeństwa rynkowego. Przesuwa tym samym rolę edukacji w kierunku formowania kapitału ludzkiego i przygotowania do pracy. Jest to jeden z najobrzydliwszych aspektów globalizacji. Przez wieki kształcenie postrzegane było proces wywrotowy, wyzwalający, kwestionujący i burzący zastany ład, w trakcie którego stawia się pytania dotyczące rzeczywistości i wspiera rozwój rodzących się zdolności umysłowych. Przekonanie, że człowiek może kształtować świat i doskonalić samego siebie poprzez naukę oraz refleksję stanowiło esencję Oświecenia. W społeczeństwie rynkowym rola ta spychana jest na margines. 9 J. Browne, Securing a Sustainable Future for Higher Education, Londyn R. Florida, America Needs to Make Its Bad Jobs Better, Financial Times, 6 lipca 2010, s. 11. Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 93\n15 System edukacji ulega globalizacji. Bezczelnie przedstawia się go jako przemysł, jako źródło zysków przynoszące również zarobki z eksportu, jako obszar konkurencji pomiędzy państwami, uniwersytetami i szkołami klasyfikowanymi według wskaźników efektywności. Ciężko nawet sparodiować to, co się dzieje. Szkoły i uniwersytety przejęli administratorzy narzucający dostosowany do rynku model biznesowy. Pomimo obniżenia standardów, liderem tego globalnego przemysłu są dziś Stany Zjednoczone. Ogólnym celem przedsięwzięcia jest wytwarzanie towarów zwanych certyfikatami i absolwentami. Uniwersytety coraz częściej konkurują między sobą nie przez podnoszenie jakości nauczania, lecz proponując model luksusowy ładne akademiki, możliwości uprawiania rozmaitych sportów i tańców oraz dostęp do akademickich celebrytów, słynących z osiągnięć bynajmniej nienaukowych. Symbolem utraty oświeceniowych wartości w Wielkiej Brytanii było przeniesienie w roku 2009 odpowiedzialności za uniwersytety z Departamentu ds. kształcenia na Department ds. biznesu. Ówczesny minister ds. biznesu, lord Mandelson, uzasadnił tę zmianę w sposób następujący: Chcę, aby uniwersytety skoncentrowały się bardziej na komercjalizacji owoców swoich wysiłków... biznes musi mieć tutaj kluczowe znaczenie. Komercjalizacja kształcenia na wszystkich poziomach jest zjawiskiem globalnym. Odnosząca sukces spółka handlowa ze Szwecji eksportuje zestandaryzowany system kształcenia, który minimalizuje bezpośredni kontakt pomiędzy nauczycielami a uczniami i kontroluje ich za pomocą środków elektronicznych. W szkolnictwie wyższym coraz powszechniejsze staje się nauczanie bez nauczyciela i klasy bez nauczyciela 11. Massachusetts Institute of Technology otworzył Konsorcjum Otwartych Materiałów Dydaktycznych, przekonując uniwersytety z całego świata do umieszczenia za darmo w internecie kursów, włączając w to notatki profesorów, nagrania wideo i egzaminy. Portal itune oferuje wykłady z Berkeley, Oxfordu i innych miejsc. Uniwersytet Ludowy [The University of the People], założony przez izraelskiego przedsiębiorcę, umożliwia darmowe uzyskanie stopnia licencjata dzięki tzw. nauczaniu peer-to-peer systemowi, w którym studenci uczą się nie od nauczycieli, a od byłych studentów, wymieniając on-line pytania i odpowiedzi. Zwolennicy komercjalizacji twierdzą, że chodzi o uczynienie konsumentów odpowiedzialnymi. Scott McNealy, prezes Sun Microsystem, a także inwestor w uniwersytecie The Western Governors, który przez internet przyznaje stopnie naukowe, przekonuje, że nauczyciele powinni zmienić swoje podejście. Powinni być raczej trenerami, a nie twórcami 11 A. Giridharadas, Putting the Students in Control, International Herald Tribune, 7 8 października 2009, s. 2. Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 94\n16 treści, dostosowując materiał do oczekiwań studentów i gwiżdżąc na wyższy poziom nauczania u swoich kolegów. Utowarowienie i standaryzacja obniżają wartość edukacji, pozbawiają tę profesję jej integralności, a także prowadzą do ograniczenia transferu wiedzy nieformalnej. Wzmacnia to te rynki, na których zwycięzca bierze wszystko i przyspiesza demontaż wspólnoty zawodowej. Rynek kapitału ludzkiego będzie kładł większy nacisk na wykładowców celebrytów i znane uniwersytety, opowiadając się za normami oraz obiegowymi opiniami. Barbarzyńcy nie są u bram oni już je przekroczyli. Międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak Bank Światowy, domagają się wycofania niezwiązanych z gospodarką, nieodpowiednich programów nauczania. Raport zamówiony przez francuskiego prezydenta Nicolas a Sarkozy ego stwierdza, że wczesne kształcenie powinno skoncentrować się na zatrudnialności, a ekonomii należy uczyć we wszystkich szkołach podstawowych. Brytyjski rząd laburzystów poprosił Financial Services Authority o radę, jak w szkołach zaszczepić kulturę przedsiębiorczości. Według włoskiego premiera Silvia Berlusconiego, wszyscy studenci powinni wiedzieć, iż najważniejsze są trzy i inglese, internet, impresa (angielski, internet, przedsiębiorczość). Zamiast opowiadać o kulturze czy historii, dzieci trzeba uczyć, jak być sprawnym konsumentem i pracownikiem. W eksperymentalnym programie prowadzonym w czterech amerykańskich miastach uczniowie otrzymują pieniądze za naukę. W Dallas uczniowie drugiej klasy dostają dwa dolary za każdą przeczytaną książkę; w Chicago uczniowie liceów otrzymują zapłatę, jeśli uzyskają dobre stopnie; w Waszyngtonie nastolatkom płaci się za dobre zachowanie i obecność na zajęciach. Niektórzy rodzice narzekali, że tendencja ta osłabia wrodzoną motywację do nauki 12. Lecz rynek kroczy dalej. Tymczasem docierają do nas raporty o utracie umiejętności czytania, która towarzyszy zbiorowemu syndromowi deficytu uwagi. Film dokumentalny Waiting for Superman informuje, że mamy do czynienia z pierwszym pokoleniem Amerykanów, które jest mniej piśmienne niż wcześniejsze pokolenie 13. Angielski profesor Mark Bauerlein powiedział w The New York Times: Mamy przeraźliwie niski poziom wiedzy obywatelskiej i znajomości historii. Można 12 W. Turque, D.C. Students Respond to Cash Awards, Harvard Study Shows, The Washington Post, 10 kwietnia 2010, s. B1. 13 P. Harris, Can Geoffrey Canada Rescue America s Ailing Schools? Barack Obama Hopes So, The Observer, 10 października Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 95\n17 powątpiewać, czy koncerny są tym faktem zaniepokojone. Wiedza obywatelska nie zapewni ci pracy, mało tego nie uczyni cię nawet szczęśliwym 14. System promuje uczenie się na pamięć oraz zestandaryzowane zajęcia. Francuski ekonomista Daniel Cohen stwierdza z aprobatą: uniwersytet jest dla nowego wieku tym, czym dla poprzedniego był fordyzm 15. Szkolna edukacja stwarza jednak sytuację bez precedensu w historii. Ludziom sprzedaje się coraz więcej poświadczeń kwalifikacji, które są coraz mniej warte. Sprzedawców nakłania się, by więcej produkowali, kupujących, by więcej kupowali, a jeśli przy kupowaniu ostatnich kwalifikacji narobili sobie długów, to wyjściem ma być ponowny cykl ich podnoszenia, do zakupu którego zaciągnąć trzeba nowe długi. Nowe kwalifikacje mogą być bowiem właśnie tym, co da nam pracę, która uczyni całą tę inwestycję wartą zachodu. Co to szaleństwo oznacza dla prekariatu? Rozważmy kwestię zdolności. W swojej najlepiej sprzedającej się książce Shop Class as Soulcraft 16 Matthew Crawford atakuje Amerykanów za dewaluowanie pracy wymagającej kwalifikacji. Argumentuje, że podczas gdy dawniej uczniów nauczano umiejętności zawodowych, które ich interesowały (podczas zajęć zawodowych ), obecnie muszą oni uczęszczać na zajęcia, aby stać się konkurencyjnymi kandydatami na uniwersytety. Rzeczywiste umiejętności zostały poświęcone na rzecz uzyskania większej liczby certyfikatów. Część procesu wytwarzającego prekariat bierze się z uproszczenia systemu kształcenia. Zabawa polega na maksymalizacji zysków przez maksymalizację przerobu. W Wielkiej Brytanii setki finansowanych z publicznych pieniędzy kursów uniwersyteckich zapewniają akademicki dyplom, chociaż ich tematy są nieakademickie. W roku 2007 the TaxPayers Alliance zidentyfikowało 401 takich niby-kursów, w tym honorowy stopień licencjata z Przygody z filozofią na świeżym powietrzu, oferowany przez Kolegium Uniwersyteckie Plymouth St Mark i St John, oraz inny, z Zarządzania stylem życia na Leeds Metropolian University. Dobrze wiedzie się również medycynie alternatywnej. Richard Tomkins 17 wymienia 42 uniwersytety oferujące 48 kursów z przedmiotów takich jak refleksologia, aromaterapia, akupunktura oraz ziołolecznictwo, przy czym 51 to kursy licencjackie. Proponują one swoiste ociemnienie [endarkenment] odejście od racjonalnego myślenia oświeceniowego na rzecz emocjonalnego sposobu myślenia powiązanego z religią i zabobonami. Wobec braku dowodów, 14 R. Bernstein, Don t Trust Anyone Under 30?, The New York Times, 14 stycznia D. Cohen, Three Lectures..., s M. Crawford, Shop Class as Soulcraft: an Enquiry into the Value of Work, Nowy Jork R. Tomkins, The Retreat of Reason, FT Weekend, maja 2009, s Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 96\n18 orędownicy medycyny alternatywnej cytują świadectwa pacjentów. Istotny jest tu efekt placebo związany z leczeniem opartym na wierze. Utowarowienie szkolnictwa wyższego legitymizuje irracjonalność. Akceptuje się każde zajęcia, jeśli tylko jest na nie zapotrzebowanie, jeśli mogą zostać sprzedane konsumentom gotowym za nie zapłacić. Każdy może pójść na pseudozajęcia dające formalne kwalifikacje, ponieważ jesteś tego warty, co znaczy: ponieważ ty lub twoi rodzice mogą zapłacić i dlatego, że jesteśmy tutaj, aby dać ci to, czego chcesz, a nie to, co uważamy, że jest naukowo prawomocne i oparte na wiedzy gromadzonej przez pokolenia. Zajęcia i egzaminy są coraz prostsze, ponieważ podnosi to wskaźniki zdawalności, a zarazem podtrzymuje motywację studentów do zapisywania się na kursy i opłacania coraz większego czesnego. Koszty uczęszczania na studia wzrosły szybciej niż dochody, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Pomiędzy rokiem 1970 a 2010, kiedy mediana dochodu gospodarstw domowych wzrosła 6,5-krotnie, koszty uczęszczania do prywatnego college u wzrosły 13 razy, koszty państwowego college u zaś 15-krotnie dla studentów pochodzących ze stanu, w którym znajduje się uczelnia i 24-krotnie dla pochodzących z innych stanów. Jednocześnie stosunek wartości do ceny obniżył się. W 1961 r. student studiów dziennych podczas 4 lat college u studiował średnio 24 godziny tygodniowo, w 2010 było to już tylko 14 godzin. Liczba osób porzucających naukę lub przedłużających studia jest wysoka, jedynie 40% kończy studia w ciągu przewidzianych 4 lat. Zarówno nauczyciele akademiccy, jak i studenci zyskują tylko na krótką metę. Mniejsze obciążenie zajęciami ze studentami umożliwia pracownikom akademickim poświęcenie się pracy naukowej, podczas gdy zawyżone oceny ułatwiają studentom pozyskanie towaru w postaci stopnia akademickiego. Nieobecność się opłaca. Wyżsi pracownicy akademiccy Ivy League, którzy prawie nie pracują jako dydaktycy, obecnie co 3 lata mają do dyspozycji roczny urlop dydaktyczny, a są w pełni opłacani. Wcześniej mieli taką możliwość co 7 lat. Funkcjonują bardziej jako nieobecni nauczyciele, odfajkowujący rubryki. Nie obwiniajmy ich. Zachowują się zgodnie z regułami społeczeństwa rynkowego. System osłabia zawodową etykę kształcenia. Rynek opiera się na oportunizmie. Własny interes jest tym, co wychwalał Adam Smith, i tym, co głosili ekonomiści neoliberalni. Jednak wielu pracowników akademickich i nauczycieli, którzy są obecni w tej utowarowionej przestrzeni, odrzuca cynizm i brak honoru. Wielu z nich popada w depresję i stres, próbując się dostosować. Neoliberalne państwo promujące zachowania rynkowe na niechęć nauczycieli do zestandaryzowanego nauczania Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 97\n19 odpowiada wprowadzeniem sztucznych wskaźników i testów dokonań, które wspiera sankcjami i karami. Straty ponosi i młodzież, i nauczyciele. Międzynarodowa reakcja na krach finansowy w 2008 r. obejmowała cięcia w sferze edukacji publicznej, a następnie przeniosła koszty na studentów i ich rodziny. Były gubernator Kalifornii Arnold Schwarzenegger obciął budżet Uniwersytetu Kalifornijskiego o 1 mld dolarów. Czesne wzrosło o 20%, personel pomocniczy zwolniono, a pracownicy akademiccy musieli wziąć bezpłatne urlopy. Działania te odbiły się szerokim echem w całych Stanach Zjednoczonych. W 2009 r. w Wielkiej Brytanii rząd zapowiedział cięcie wydatków na szkolnictwo wyższe. Akademickie związki zawodowe twierdzą, że zamkniętych może zostać 30 uniwersytetów, co wiąże się z utratą 14 tys. miejsc pracy. Nowy rząd zwiększył planowane cięcia i postawił sprawę jasno: edukacja wyższa ma stać się jeszcze bardziej funkcjonalna ekonomicznie. Sztuka i nauki społeczne były zbędne. Globalnie rzecz ujmując, restrykcje w państwowych wydatkach ułatwiają rozrastanie się sektora nauczania komercyjnego. Prywatny uniwersytet w Phoenix, największy amerykański dostawca usług edukacyjnych, zwiększył całkowitą liczbę przyjętych w 2009 r. z 384 tys. do 455 tys. W Anglii przedsiębiorcy i korporacje sponsorują szkolne akademie, co daje im wpływ na programy nauczania i specjalizacje. Zapoczątkowany przez rząd labourzystów program został rozszerzony przez koalicję konserwatystów z liberalnymi demokratami. Grupa Medialna Ruperta Murdocha ma w planach sponsorowanie szkoły w Londynie, tak jak już to zresztą czyni w Nowym Jorku, bez wątpienia wpajając tam swoją prawicową ideologię. Inna londyńska szkoła sponsorowana była przez niefortunny bank Lehman Brothers, zanim ten spektakularnie zbankrutował w 2008 r. Utowarowienie edukacji jest chorobą społeczną, która ma też swoją cenę. Jeśli edukację sprzedaje się jako dobro inwestycyjne, jeśli podaż certyfikatów nie ma końca i jeśli te nie przynoszą obiecanego zysku, czyli dostępu do dobrych prac i wysokiego zarobku umożliwiającego spłatę długów (zaciągniętych, bo nakłoniono nas do zakupu większej ilości tego towaru), prekariat będzie coraz bardziej wkurzony i rozgoryczony. Na myśl przychodzi rynek charakteryzujący się asymetrią informacji, na którym sprzedający ma większą wiedzę od kupującego. Tak jak w starym radzieckim żarcie, w którym robotnik mówi Oni udają, że nam płacą, my udajemy, że pracujemy. Wariant edukacyjny byłby następujący: Oni udają, że nas uczą, my udajemy, że się uczymy. Infantylizacja umysłu jest częścią procesu, dotykającą większość, lecz nie elity. Zajęcia czyni się łatwiejszymi, by maksymalizować wskaźnik zdawalności. Akademicy muszą się dostosować. Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 98\n20 Prekariatu zajęcia w podgrupach Istnieją oznaki tego, że utowarowiony system edukacji restrukturyzuje się po to, by przekierować młodzież do pracy elastycznej, opartej na uprzywilejowanej elicie, nielicznej klasie fachowców i powiększającym się prekariacie. Skoro przemysł edukacyjny sprzedaje towary i dla wielu studentów nie przewiduje się karier zawodowych, poszerzają się możliwości dostarczania plebejskich towarów kiepskiej jakości. Pewien nastoletni surfer wyznał, że idzie na Uniwersytet w Plymouth, aby uprawiać naukę i technologię surfingu. Na tym kierunku wymaga się surfowania dwa razy w tygodniu i jest to obowiązkowe. Istnieją głupawe tytuły naukowe dla ogłupionych pracowników. W Niemczech słynny system praktyk zawodowych kurczy się, podczas gdy coraz więcej młodych wpychanych jest w system przejściowy szkoły wyrównawcze, które rzadko kiedy uczą trwałych umiejętności. Szkolenie zawodowe jest wysoce specjalistyczne i może być oferowane jedynie przez uznane szkoły. Pieczenie chleba czy przygotowanie ciastek to dziś dwie osobne dyscypliny. Jeśli ktoś chce zarządzać McDonald sem musi skończyć kurs Systemgastronomie. Wąskie specjalizacje sprawiły, że trudno jest uzyskać pracę. W roku 2005 ponad 1/5 absolwentów pozostawała wciąż bezrobotna po roku od ukończenia kształcenia. System dostosowany do epoki przemysłowej jest dysfunkcjonalny, a jego sztywność powoduje, że na rynku pojawiają się osoby nieprzystosowane do elastycznej gospodarki. Wywiera się presję na rzecz szkoleń ogólnych, które ułatwiłyby zmianę branży oraz na rzecz przyznania większej liczbie szkół prawa do kursów zawodowych. Jednakże niemiecki system ewoluuje w kierunku wpychania coraz większej liczby młodych w prekariat. Już 10-letnie dzieci przydziela się do jednego z trzech rodzajów szkół drugiego stopnia. Najniższa warstwa, Hauptschulen, które tradycyjnie dostarczały kandydatów do szkolnictwa zawodowego, stała się repozytorium dzieci słabych. Wiele z nich trafia przez te szkoły do systemu przejściowego. System praktyk zawodowych sięga obecnie po rekrutów do szkół o przeciętnym poziomie, Realschulen, które zazwyczaj dostarczały białych kołnierzyków. Nawet najlepsze szkoły ogólnokształcące, Gymnasien, dostarczają nowych praktykantów zawodowych, chociaż z założenia mają kierować swoich uczniów na uniwersytety. System edukacji przystosowuje się do odpowiedniego kształtowania młodzieży. Podział ten rozciąga się potem na rynek pracy. Ponieważ administracja państwowa ma cztery ścieżki kariery, po wejściu na jedną z nich szanse zmiany są nikłe. Jedna ścieżka Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa 99


Zacznijmy jednak od początku. Dzisiejszego punktu programu nie mogło zabraknąć na naszej trasie. Najpierw opowieści Jamirami o wspaniałym trekkingu w Parku Narodowym Tongariro. Wskazówki co do podziału grupy, wymiany kluczyków na trasie i opisy barokowe wspaniałości przyrody na trasie. Potem żal Oli i Wacka oraz Agaty i Kaśki, że pogoda uniemożliwiła im wejście na szlak. Dodatkowo bajkowe opisy trasy we wszystkich przewodnikach, na forach internetowych, itd.. Decyzja zapadła. Ruszamy na trekking. Przed nami 17 do 19 kilometrów do przejścia, w zależności od źródeł, czas ok. 6-8 godzin. Pogoda idealna, piękne słońce mimo wczesnej pory. Co wiemy, że czekają nas 4 pory roku na szlaku, że może być zimno, że szlak nie jest trudny tylko długi i że nie można go pominąć.\nFormujemy grupę. W hotelu zostają Aniołowie. Marek doznał przed wyjazdem urazu kostki i teraz jak na złość ten się przypomniał. Jak bardzo będziemy im zazdrościć już za kilka godzin. My jednak już o 6.30 gotowi w dwóch autach, z zapasem jedzenia i picia bo na drodze nie ma nic jedziemy do bram parku. Wjeżdżamy wspólnie na parking, gdzie startują Mariusze, Maciek M. i Aga. Oglądamy mapę, wszystko wydaje się potwierdzać. Prócz nas kilka innych samochodów, przy czy jest to parking gdzie zazwyczaj wszyscy kończą marsz. My jednak chcąc wymienić się kluczykami zaczynamy z dwóch krańców jednocześnie. Tu startują Maciek i Mariusz oraz Aga – nasi ubiegłoroczni zdobywcy Kilimandżaro oraz Mario słynący z zamiłowania do górskich wycieczek.\nNa zewnątrz bardzo rześko, ale słonecznie.\nMy przejeżdżamy na inny parking, tu zdecydowanie większy ruch. Sznurujemy mocno buty, naciągamy czapki (kto ma) i ruszamy. Najpierw szlak prowadzi łagodnie pod górę. Podglądamy bardzo precyzyjnie oznaczenia na słupkach i na tablicach, wszystkie czasy marszu zgadzają się co do minuty. Widoczność nie jest zbyt dobra, ale przecież jest jeszcze bardzo wcześnie a na dole piękne słońce. Niestety z każdym kolejnym kilometrem widoczność zamiast się poprawiać w zastraszającym tempie się pogarsza. Nadciągają chmury i zaczyna padać. Nie wszyscy są przygotowani na taki deszcz i takie warunki, do tej pory Nowa Zelandia miała raczej tendencję do dramatyzowania i tak potraktowaliśmy też dzisiejsze ostrzeżenia o deszczu czy śniegu. O jakże się myliliśmy. Leje jak z cebra, jesteśmy cali mokrzy do samych majtek. Przed nami strome podejścia, pojawia się śnieg. Za jedną ze skal szukamy schronienia by zjeść nasze kanapki i złapać oddech. Zosia i Basia są już mocno zmęczone. Maciej idzie jako pierwszy, wymiennie z A. My po środku. Inni piechurzy tak samo mokrzy jak my i tak samo przygotowani jak my. Słabe to pocieszenie. Śnieg zamienia się w całe bardzo nieprzyjemne chmury maleńkich piekielnie ostrych igiełek lodu, które bezlitośnie wbijają się nam w twarz i ranią policzki oraz oczy z każdym mocnym podmuchem wiatru. Wkładamy okulary przeciwsłoneczne, parują i są bardzo mokre. Zdejmujemy, mrużymy oczy z bólu. Każdy ma dość. Na pewno każdemu z nas przyszła na myśl idea powrotu. Jednak to co za nami też nie napawa zbyt wielkim optymizmem. Decyzja męska, Rysio i Maciek pchają nas na przód. Jesteśmy już bardzo wysoko, ale droga pnie się jeszcze wyżej, przed nami najtrudniejsze etapy, jesteśmy na samej nieosłoniętej z żadnej strony grani a wiatr wieje bezlitośnie. Kilkukrotnie musimy paść na kolana i przytulić się do ziemi w obawie by nas nie zdmuchnęło.\nPojawiają się pierwsze łzy w oczach. Zosia składa uroczystą przysięgę, że to jej ostatni trekking w górach. Wierzyć? Nie wierzyć? Wielu z nas myśli podobnie. Za każdym zakrętem wydaje się nam, że to już koniec. Niestety jeszcze sporo przed nami. Nikt nie idzie z naprzeciwka by zapytać czy daleko jeszcze. Wreszcie jesteśmy na samym szczycie. Przed nami nie koniec niespodzianek. Wielka dolina wypełniona grubą warstwą śniegu. Jest nadal bardzo wietrznie, zimno i nieprzyjemnie. Każdy z nas ma już bardzo opuchnięte dłonie i ledwo co rusza palcami. Część z nas ma mokre buty, skarpetki i nogi. Zimno nam bardzo. A tu do przejścia kolejne metry po śniegu. Zapadamy się regularnie ale brniemy dalej. Na horyzoncie idzie nam z naprzeciwka nasza czwórka. Też zmęczeni, narzekają na strome podejście i schody, boimy się przyznać co dopiero przed nimi. Przekazujemy sobie uroczyście kluczyki. Aga na domiar złego zapomniała zabrać z pokoju kanapki dla chłopaków, idą na głodniaka. Ale to po ich stronie jest doświadczenie. Aga zdążyła nam powiedzieć, że to właśnie takich atrakcji spodziewała się tutaj w Nowej Zelandii. Czy oby na pewno?\nTeraz już łatwiej. Ale mamy pierwszą kontuzję. Basia nadciągnęła sobie przy schodzeniu nogę i kuleje. Rysio pomaga jej i idą na koniec. My by się rozgrzać szybko maszerujemy przed siebie. Pogoda nieznacznie się poprawia, na tyle, że odsłania ładne kolorowe jeziorka. Jest przynajmniej na co popatrzeć.\nZejście ze szczytu też jakoś nie napawa wielkim optymizmem. Jest co dreptać i żużel wulkaniczny pod nogami. Co zejdziemy kilkanaście metrów to pojawia się przed nami kolejny pagórek i trzeba skrobać się na mały ale zawsze szczyt.\nNa naszym horyzoncie chatka. Mamy jeszcze zapasy jedzenia, decydujemy się schronić przez chwilę w domku. Tu z zazdrością podziwiamy małą grupkę Niemców w krótkich spodenkach ale z kocherem. Dojadamy kanapki, potem mandarynki i jabłko. Mamy jeszcze batoniki. W tym czasie dołączają do nas Rysio i Basia, także oni na chwilę odpoczywają. Znaki nie kłamią i obwieszczają jeszcze 1,5 godziny do parkingu. Startujemy. Pogoda nieco lepsza, trochę więcej słońca. Poprawiła się też widoczność. Mamy rozległą panoramę przed sobą. Jest rzeczywiście co podziwiać. Choć trasa na samym początku nie odpowiadała opisowi naszej grupy, że taka stroma i długa, zmieniamy zdanie, rzeczywiście stopnie są upierdliwe i naprawdę jest co maszerować.\nNasza czwórka dobija jako pierwsza na parking, w oczekiwaniu na pozostałych piechurów A. wyciąga kości. Schodzi Rysio, ku naszemu zdziwieniu w tym samym czasie docierają na parking M, M, M i A. Mieli świetne tempo, nauka z Kilimandżaro nie poszła w las. Super. Są tak samo mokrzy i zmęczeni jak my, przyznają, że mieliśmy trudny odcinek do przejścia. Umawiamy się na spotkanie w hotelu. Zosia i Basia schodzą z góry, marzy się nam tylko gorący prysznic i odpoczynek.\nW hotelu zapadamy w głęboki sen. Wrzucamy jeszcze rzeczy do prania i odpoczywamy. Niektórzy z nas obudza się dopiero rano następnego dnia. My wybudzeni przez nasze Koleżanki A i B idziemy do miasta na kolację. I dobrze, że znaleźliśmy jeszcze trochę motywacji, bo tu sporo ludzi, mecz nietypowo piłki nożnej a nie rugby i jak zwykle pyszna ryba albo wołowina.\nPrzed snem jeszcze mała narada techniczna odnośnie jutrzejszych planów i wreszcie zasłużony odpoczynek. Co poniektórych już zaczynają boleć łydki, mięśnie pupy, szyja, głowa.


Ciekawe pomysły na dekoracje salonu | Wszystko dla wnętrza - przestrzeń wokół nas!\nCiekawe pomysły na dekoracje salonu\nthane / Kwiecień 27, 2017\nOryginalne urządzenie mieszkania dla wielu osób stanowi prawdziwe wyzwanie. Wszyscy największą uwagę przywiązują do salonu. Stanowi on centralne pomieszczenie i wizytówkę dla pozostałych wnętrz. Pełni przede wszystkim funkcję reprezentacyjną i każdy chciałby, żeby prezentował się okazale, ale również ciekawie. Także domownikom po prostu milej spędzać wolny czas w przytulnym pokoju. Na początku pragniemy zaznaczyć, że artykuł powstał przy uprzejmości https://www.szklanewazony.pl/\nPodczas pierwszego kontaktu zawsze wyrabiamy sobie jakąś opinię o danym mieszkaniu. Często bywa ona jedynie pozorna, ale trudno się uchronić przed pewnego rodzaju oceną danego wnętrza. Już po krótkiej chwili możemy stwierdzić czy pokój nam się podoba, czy po prostu nie trafia w nasze gusta. Doskonałym pomysłem na zrobienie dobrego wrażenia są rośliny, wazony z eleganckimi kwiatami nadają wnętrzom kolorytu i energii. Sprawdzą się zarówno w salonach o klasycznej stylistyce, jak i również tych zaaranżowanych nowocześnie. W zależności od charakteru wnętrza warto do wazonów wstawiać inne kwiaty. Konwencjonalne róże wpasują się w stonowane przestrzenie, a oryginalne słoneczniki będą dobrze prezentowały się w innowacyjnych stylizacjach. W przypadku żywych kwiatów trzeba stale kontrolować wazony, wymieniać wodę i wyrzucać nie świeże egzemplarze.\nDla odbioru pomieszczenia kluczową rolę odgrywa światło i jego barwa. Do klasycznego salonu należy wybrać żarówki o ciepłym odcieniu, który podkreśli przytulny charakter wnętrza. Białe światło ma o wiele bardziej energiczne oblicze i dobrze sprawdzi się w pomieszczeniach o surowym wyglądzie. Doskonale będzie się komponowało z szarymi ścianami i meblami o innowacyjnych kształtach.\nChoć przy pierwszym wrażeniu zwraca się uwagę na główne elementy wyposażenia takie jak meble to drobiazgi mają ogromne znaczenie. Niewielkie detale wpływają na odbiór całokształtu i stanowią uzupełnienie całości. Takie elementy jak wazony czy świeczki są dostępne w ogromnej liczbie wariantów i każdy znajdzie coś pasującego do swojego salonu. Dekoracja z wykorzystaniem niewielkich lampionów i kompozycją z suszu idealnie sprawdzi się w nowoczesnym pokoju. Do klasycznego salonu dobrym wyborem będzie elegancki świecznik. Także warto zwrócić uwagę na wybór wazonów, goście często w podarunku przynoszą dla gospodarzy kwiaty, więc jest to obowiązkowy element wyposażenia każdego domu. Ustawienie staromodnego wazonu w nowatorskich wnętrzach może zburzyć całą kompozycję, a jeśli nie wstawimy prezentu na reprezentacyjnym miejscu może to zostać odebrane jako afront wobec zaproszonych. Jednym z popularniejszych akcesoriów dekoracyjnych ostatnimi czasy są sznury lampek podobnych nieco do tych zawieszanych na choinkach. Różnią się od nich jednak mnogością wariantów kolorystycznych. Prawdziwym hitem są te występujące w formie bawełnianych kul. Ten drobny gadżet z pewnością spotka się z dużym uznaniem i zainteresowaniem ze strony wszystkich gości. Każdy powinien zadać o drobiazgi dekoracyjne w swoim mieszkaniu!\nKwiecień 27, 2017 w Salon.\n← Farby dekoracyjne do wnętrz\nSalon łazienkowy – jak go zaaranżować? →


Way2learn rozszerza ofertę | E-learning w Polsce\nWay2learn rozszerza ofertę\nGrudzień 28th, 2010 admin\nWarszawska firma Way2learn rozszerza swoją ofertę o produkty i usługi z zakresu e-assessment. Priorytetem zespołu specjalistów z Way2Improve jest tworzenie i ciągłe doskonalenie oryginalnych narzędzi do oceny predyspozycji i kompetencji zawodowych, a także opracowywanie metodologii optymalizujących procesy selekcji zawodowej oraz wspierania rozwoju zawodowego w oparciu o wykorzystanie nowoczesnych technologii (tzw. e-assessment).\nZespół Way2Improve przykłada szczególną uwagę do aktywności w obszarze badań i rozwoju (B+R), gdzie bazując na unikalnej synergii wiedzy i kompetencji z trzech dziedzin (zarządzania, psychologii oraz technologii informatycznych) realizuje badania, których rezultaty, w postaci innowacyjnych narzędzi diagnostycznych, udostępnia klientom i partnerom poprzez zaawansowaną infrastrukturę informatyczną w modelu SaaS (ang. Software as a Service).\nPierwszym rezultatem prac zespołu jest kwestionariusz iP121, który jest oryginalnym narzędziem do profilowania osobowości zawodowej, w tym diagnozy zadatków do rozwijania kompetencji zawodowych. Dostarcza rzetelnych informacji użytecznych zarówno w kontekście selekcji zawodowej, jak i wspierania rozwoju zawodowego i kierowania karierą.\nAktualnie realizowane są badania nad kolejnymi narzędziami diagnostycznymi.\nWięcej informacji o projekcie na stronie www.way2improve.pl.\n« Kolejny kurs e-learning z pierwszej pomocy\nYDP wygrywa kolejny przetarg na e-learning »


Ortopedia i rehabilitacja » choroba werdniga hoffmana\nPosts Tagged ‘choroba werdniga hoffmana’\nDo większości analiz użyto prostych proporcji, a różnice między grupami oceniano za pomocą testu chi-kwadrat. Read the rest of this entry »\nOdsetki uczestników z dwóch grup, które spełniały różne kryteria utraty wagi, porównano z użyciem testów chi-kwadrat. Analizy wrażliwości przeprowadzono poprzez uwzględnienie danych o masie zebranych poza oknem zbierania danych i przeprowadzono je również z dostosowaniem do liczby leków psychotropowych. Pierwotny cel rejestracji wynosił 320 uczestników. Początkowy projekt badania zakładał 20% utratę obserwacji, co daje efektywną […]


» Pompy ciepła zielona góra\nSkontaktuj się z właścicielem tego wpisu Strona WWW: ogrzewanie-ntg.pl Link nie działa/spam ? Dodano: 11 08 2015r. Wyświetleń: 236\nSerdecznie zapraszamy do zaznajomienia się z ofertą naszego portalu. Zajmujemy się handlem innowacyjnych systemów solarnych jak również pomp cieplnych. Cechuje nas nie tylko wieloletnie doświadczenie i dbałość o bezbłędne wykonanie każdego detalu. Zależy nam, aby wyjść naprzeciw najnowszym trendom i zaawansowanym technologiom oraz indywidualnym życzeniom każdego z naszych petentów. Priorytetem naszej firmy jest znalezienie adekwatnego rozwiązania, które obejmuje minimalne koszty związane z inwestycją przy zapewnieniu wysokiego komfortu obsługi.\nkotły zielona góra, kolektory słoneczne zielona góra


Autobusy Khmelnytskyi - Warszawa: ceny biletów i rozkłady jazdy, kup bilet online | INFOBUS\nAutobusy Khmelnytskyi – Warszawa\nAutobusy Khmelnytskyi - Warszawa\nKup bilet na autobus Khmelnytskyi – Warszawa: gdzie i jak zamówić bilety autobusowe do Polska, Ceny przejazdu w Warszawa. Rozkład jazdy autobusów. Spis kursów z Khmelnytskyi do Warszawa i z powrotem, najbliższe kursy na dziś. Dojazd do Warszawa najniższe ceny, kursy bez przesiadek, opinie pasażerów.\n04:20 – 17:00 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 04:20 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 17:00 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n09:55 – 22:40 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 09:55 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 22:40 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n11:00 – 02:00 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 11:00 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 02:00 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n11:00 – 02:50 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 11:00 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 02:50 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n11:10 – 23:15 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 11:10 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 23:15 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n12:20 – 00:30 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 12:20 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 00:30 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n12:30 – 06:00 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 12:30 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 06:00 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n12:40 – 01:50 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 12:40 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 01:50 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n12:40 – 02:00 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 12:40 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 02:00 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n14:00 – 06:10 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 14:00 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 06:10 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n14:00 – 01:35 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 14:00 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 01:35 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n14:20 – 05:10 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 14:20 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 05:10 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n14:50 – 03:30 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 14:50 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 03:30 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n16:45 – 06:15 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 16:45 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 06:15 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n17:30 – 06:30 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 17:30 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 06:30 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\n17:40 – 05:50 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 17:40 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 05:50 do: Dworzec PKP "Wschodni", ul. Lubelska, 16\n17:40 – 06:20 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 17:40 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 06:20 do: Dworzec PKP "Wschodni", ul. Lubelska, 16\n22:25 – 10:50 Khmelnytskyi → Warszawa Odjazd z 22:25 od: Dworzec PKS, Vinnytske shose, 23 Przyjazd do 10:50 do: Dworzec PKS "Zachodni", al. Jerozolimskie, 144\nPokaż wszystkie kursy Khmelnytskyi-Warszawa\nJak z Khmelnytskyi szybko dojechać do centrum Warszawa w 2021 roku. Linia autobusowa na mapie, z zaznaczonymi przystankami. Lokalizacja przystanków wyjazdowych autobusów z Khmelnytskyi oraz lokalizacja przystanków przyprzyjazdowych w Warszawa. Czas w podróży: czas podróży do Polska, odległość w kilometrach.


Niektóre konkurencje były naprawdę zabawne Fot. UG Tomice\nWoźniki były w tym roku gospodarzem Turnieju Wsi organizowanym w gminie Tomice. W niedzielę (10.06) przy LKS Wikliniarz zebrały się tłumy zawodników, na która składały się m.in. 8-osobowe zespoły reprezentantów sołectw. Nie zabrakło też widowni.\nMimo żaru lejącego się z nieba wiejskie drużyny musiały zmierzyć się z naprawdę poważnymi konkurencjami wysiłkowymi, a wśród nich m.in: z przekładaniem opon, rzutem jajkiem, slalomem drużynowym, przeciąganiem liny, rzutem workiem z sianem, slalomem na taczce, narciarstwem trawiastym, spacerem hurtownika, strzałem do bramki po obrotach wokół piłki tzw. turbokozakiem oraz rozwieszaniem mokrych pieluch.\nZawodników i widownię nakarmiono i wybawiono, a po podliczeniu punktów okazało się, że w tym roku najlepsza była drużyna z Radoczy. Dzięki temu zwycięstwu następny Turniej Wsi odbędzie się właśnie w Radoczy.\n}} Ogólna klasyfikacja:\nInfo i foto: UG Tomice\n« Żarek Barwałd świętuje 70-lecie i w sobotę zaprasza Was na wielki piknik\tNa lokalnych boiskach sezon na finiszu, ale jest jeszcze jeden ważny mecz "o wszystko" »


Ilustracja - przepis na śledzie pod pierzynką - Obraz w ramie - Decor Mint\nIlustracja - przepis na śledzie pod pier...\nIlustracja - przepis na śledzie pod pierzynką\nPotrawy, jak Potrawy rybne to doskonały motyw przewodni wielu różnych dekoracji wnętrzarskich, także obrazu w ramie. Charakter tej tematyki szczególnie sprawdzi się jako ozdoba Do kuchni Do jadalni – choć nie jest to oczywiście jedyna opcja.\nPotrawy to wyjątkowo smaczny detal, który do wnętrza, na przykład Do kuchni Do jadalni, może wnieść stylową odmianę, dopełnić istniejącą już aranżację albo przełamać jej nudny charakter. Obraz w ramie z potrawamiz łatwością da się zestawić z różnymi stylami – nie jest wyjątkiem.\nPotrawy rybne jako baza wzoru obrazu w ramie są na pewno motywem przyciągającym uwagę. Widać to doskonale w przypadku dekoracji Ilustracja - przepis na śledzie pod pierzynką. Będzie doskonałym rozwiązaniem Do kuchni Do jadalni, szczególnie jeśli aranżacja pomieszczenia opiera się o styl .\nObraz w ramie Ilustracja - przepis na śledzie pod pierzynką wykończony jest matową ramą Sayart z drzewa egzotycznego. Jest ona dostępna w dwóch klasycznych kolorach – białym i czarnym. Wymiary ramy to w przekroju 34 x 20 mm. Dodatkowo obraz w ramie opatrzony jest wykończeniem z płyty HDF o grubości 3 mm i praktycznym wieszakiem do montażu.\nOpinie klientów o: Ilustracja - przepis na śledzie pod pierzynką\nIlustracja - przepis na k...


Z poradnika motocyklisty: akumulator motocyklowy | Motocaina.pl\nNa drogach pojawiło się już sporo motocykli. Niestety niektóre z maszyn, po sezonowym przestoju, wystartowały z opóźnieniem - najczęściej z powodu niesprawnego akumulatora. Jak zatem wybrać nowy akumulator? Jaka technologia jest najlepsza?\nZanim zdecydujemy się na zakup nowego akumulatora, najpierw próbujemy obudzić ten, który sezon zimowy spędził na półce. Niestety nie zawsze akumulator chce współpracować – w takich wypadkach pozostaje nam jego reanimacja, czyli doładowanie prostownikiem. Ale jeśli nawet to nie pomoże, rozglądamy się za nowszym modelem. Przed zakupem warto jednak przemyśleć, czy nasz dotychczasowy akumulator zakończył swój motocyklowy żywot w sposób naturalny, czy mu w tym pomogliśmy. Dlaczego powinniśmy zrobić ekologiczny rachunek sumienia? Ponieważ dbanie o akumulator to w dużej mierze przestrzeganie zasad przechowywania, tj.:\nakumulator powinien być przechowywany z dala od dzieci i zwierząt – elektrolit, który się w nim znajduje jest niebezpieczny; akumulator ulokowany w bezpiecznym miejscu, to pewność, że nie stanie się nic, co mogłoby być niebezpieczne dla środowiska i dla żywotności samego akumulatora;\nelektrolit jest łatwopalny, dlatego akumulator trzymamy z dala od ognia i wszystkiego, co mogłoby iskrzyć; nie rozbieramy także akumulatorów, szczególnie tych, które tego nie wymagają, czyli – bezobsługowych;\nakumulator nieużywany może ulec nieodwracalnemu zasiarczeniu, dlatego warto dowiedzieć się, jak często powinniśmy kontrolować napięcie akumulatora (szczególnie poza sezonem motocyklowym) i doładowywać go w przypadku spadku napięcia;\nnie przywiązujmy się do starych akumulatorów, nie składujmy ich, to niebezpieczne i bezowocne – nie zyskamy w ten sposób wielu zamienników na przyszłość (prędzej wiele źródeł potencjalnego skażenia);\ndo ładowania akumulatora motocyklowego należy stosować odpowiedni prostownik (dostosowany do parametrów akumulatora i technologii w jakiej został wykonany), a podczas ładowania trzymać się wytycznych producenta, aby nie przeładować akumulatora – prawidłowe ładowanie uchroni akumulator przed awarią i utrzyma go w dobrej kondycji.\nPamiętajmy także, że starego akumulatora nie wolno wyrzucać na śmietnik! Należy zdać go np. do punktu sprzedaży akumulatorów! Nowy akumulator najlepiej zamówić w sklepie stacjonarnym lub takim, który pozwala na odbiór w niedalekiej lokalizacji – akumulatory to towar bardzo wrażliwy na nieodpowiednie warunki transportowe, warto mieć zatem pewność, że nowo zainstalowany będzie sprawny i bez wycieku.\nJeśli przyjdzie czas na wymianę akumulatora, warto zastanowić się nad technologią nowego modelu i zapotrzebowaniem energetycznym pojazdu, aby wybrać akumulator, który będzie najlepiej dopasowany. Oto przegląd najważniejszych technologii stosowanych w akumulatorach motocyklowych…\nAkumulatory żelowe – najlepsze i dla każdego?\nW akumulatorach żelowych elektrolit został zagęszczony żelem krzemionkowym. Taka operacja powoduje polepszenie parametrów akumulatora pod względem pojemności i wzmacnia jego odporność na głębokie rozładowania, co jest szczególnie ważne w przypadku akumulatorów do pojazdów użytkowanych sezonowo. Zastosowanie technologii żelowej zwiększa także kąt przechyłu, w jakim może pracować akumulator.\n– Akumulatory żelowe najlepszej jakości, jak np. Exide GEL, charakteryzuje nie tylko maksymalnie długi cykl życia, ale także maksymalne bezpieczeństwo użytkowania, ponieważ są hermetycznie zamknięte, zabezpieczone przed wyciekiem elektrolitu, szczelne i wyjątkowo odporne na wibracje, dzięki czemu stosowane są także w pojazdach terenowych. Ponadto akumulator Exide GEL jest bezobsługowy i nie wymaga sezonowego uzupełniania poziomu elektrolitu – tłumaczy Krzysztof Najder, manager produktu z Exide Technologies S.A.\nAkumulatory żelowe najlepiej sprawdzają się zatem w pojazdach klasy premium (motocykle, skutery i pojazdy sportowe) z fabrycznym lub dodatkowym wyposażeniem elektrycznym i dużym zapotrzebowaniem na energię (sprzęt audio, system GPS, dodatkowe światła i ogrzewane uchwyty/siedzenia).\nAkumulatory AGM – czy wszystkie sobie równe?\nZastosowanie technologii AGM, polegającej na „uwięzieniu” elektrolitu we włóknie szklanym, również polepsza parametry akumulatora: gwarantuje najwyższą moc, dłuższy cykl życia oraz zwiększa odporność na wibracje. Akumulatory typu AGM są bezpieczne w użytkowaniu i… mogą się od siebie różnić: – Użytkownik może zakupić akumulator AGM zalany elektrolitem już na etapie fabrycznym lub wybrać konstrukcję, do której dołączone są pojemniki z elektrolitem. Główna różnica polega właśnie na tym, że akumulator AGM sucho ładowany należy samodzielnie zalać; ma on także mniejszą tolerancję na kąt przechyłu (do 45°), ale inne parametry są podobne, jak w akumulatorach AGM zalanych elektrolitem fabrycznie – tłumaczy Najder.\nAkumulator AGM, jeśli wymaga wstępnego napełnienia, powinien zawierać elektrolit w zestawie. Akumulator taki należy napełniać zgodnie ze wskazówkami producenta. Ważne, aby podczas napełniania zaczekać, aż elektrolit całkowicie wypełni komory akumulatora, a następnie, zanim usuniemy pojemniki z elektrolitem, odstawić akumulator na co najmniej 30 minut. Po zalaniu elektrolitem akumulatora sucho ładowanego otwory wlewowe zamykane są specjalną nakładką dołączoną do zestawu, dzięki czemu akumulator staje się szczelnie zamknięty.\nAkumulatory litowo-jonowe – mniejsze i lżejsze\nW przeciwieństwie do akumulatorów kwasowo-ołowiowych (GEL, AGM, konwencjonalne), technologia litowo-jonowa pozwala akumulatorowi na więcej, m.in. na zachowanie ultralekkiej konstrukcji (jest nawet 80% lżejszy od akumulatora kwasowo-ołowiowego!), co wpływa na redukcję masy motocykla, umożliwiając osiągnięcie większego przyspieszenia i lepszej wydajności. Pozostałe parametry są wzorowe: bardzo niski stopień samorozładowania (ważne przy długich okresach przestoju) i przyspieszony proces ładowania, możliwość montażu w różnych pozycjach (np. akumulator odwrócony o 180˚) i najwyższy poziom bezpieczeństwa.\nKonwencjonalne akumulatory kwasowo-ołowiowe – tradycyjne rozwiązanie\nNie każdy motocyklista potrzebuje akumulatora żelowego, litowo-jonowego lub AGM. W starszych i pozbawionych dodatkowego wyposażenia pojazdach można zastosować klasyczne akumulatory kwasowo-ołowiowe. Choć ustępują one najnowocześniejszym technologiom, to nadal pozostają solidną i sprawdzoną alternatywą, idealną do mniej wymagających zastosowań. Dla koneserów starszych motocykli, w tym tych z zachowaną instalacją 6-woltową, ten typ akumulatora staje się wręcz niezastąpiony. Jego mocną stroną jest cena – klasyczne akumulatory kwasowo-ołowiowe są zazwyczaj najtańsze. Zawsze wymagają także wstępnego napełnienia elektrolitem.\nŁadowanie – nie tylko przed sezonem\nBez względu na to, jaki akumulator wybierzemy, musimy pamiętać o jego kontroli i ładowaniu. Oczywiście niektóre akumulatory, np. litowo-jonowe i żelowe, nie wymagają częstych kontroli i doładowań. – Jeżeli w pełni naładowany akumulator żelowy pozostawimy w sezonowym spoczynku, to wystarczy podładować go zaledwie raz, by kolejną wiosną bezproblemowo wrócić na drogę. Ale oczywiście warto częściej kontrolować napięcie – co miesiąc w przypadku akumulatorów Conventional oraz co trzy miesiące w przypadku akumulatorów AGM, AGM Ready i GEL – mówi ekspert Exide. Z kolei samorozładowanie akumulatora litowo-jonowego jest dużo mniejsze niż kwasowo-ołowiowego. Przy w pełni naładowanym akumulatorze Li-Ion – i temperaturze 25 °C – jego samorozładowanie wynosi około 6%, co 6 miesięcy, podczas gdy kwasowo-ołowiowego wynosi 3% na miesiąc. Dlatego też w przypadku akumulatorów Li-Ion zalecane jest ładowanie konserwujące co pól roku, albo jeśli napięcie spada poniżej 12,8 V. Do ładowania i samodzielnej kontroli przydadzą się natomiast nowoczesne, zautomatyzowane i posiadające kompensator temperatury prostowniki, np. Exide 12/3.8 do ładowania akumulatorów motocyklowych (12 V, do 75 Ah) lub prostownik Exide 12/2 do akumulatorów Li-Ion – dodaje.\nPamiętajmy, że samoczynne rozładowanie dotyczy wszystkich akumulatorów, a stopień rozładowania zależy od temperatury i technologii samego akumulatora.


Kredyt czy chwilówka – oto jest pytanie! - Finanse osobiste.pl - oszczędzanie, inwestowanie, akcje.\nKiedy pojawia się konieczność opłacenia kolejnego wydatku, kiedy brakuje oszczędności na koncie, albo nie da się po nie sięgnąć, bez tracenia zysku z lokaty, wiele osób myśli o pożyczce. Pożyczce, albo kredycie, uściślając, bo i jedno i drugie jest podobnie popularne. Za którą z opcji zapłacimy mniej?\nDo niedawna większość banków posiadała bardzo konkurencyjne oferty – kredyty bywały dużo tańsze od chwilówek z firm pozabankowych. Dziś jednak sytuacja wygląda trochę inaczej i za sprawą różnych promocji ta różnica jest coraz mniej widoczna.\nCeny pożyczek coraz mniejsze\nWystarczy zajrzeć na internetowe porównywarki chwilówek, by zobaczyć jak zmalały ceny pożyczek. Zmieniło się to zwłaszcza po 11 marca 2016 r., kiedy to weszło w życie nowe prawo regulujące zasady udzielania pożyczek. Teraz zarówno banki, SKOK-i, jak i firmy pozabankowe nie będą mogły ściągnąć od pożyczkobiorców więcej opłat, niż zakłada limit opisany w ustawie.\nPrzed marcem 2016 limitowane były jedynie odsetki – ich wysokość nie mogła przekroczyć czterokrotności stopy lombardowej NBP. Teraz limit obejmuje także prowizję firm, która nie może być wyższa niż 25% kwoty pożyczki, a 30% w skali roku. Oznacza to że pożyczki, które opierały się dotąd przede wszystkim na wysokich prowizjach, zbliżyły się cenami do kredytów.\nAby skorzystać z kredytu bankowego, trzeba nastawić się na spłacenie kwoty, która wzrośnie o wartość odsetek. Ich wysokość będzie zgodna z RRSO, czyli Rzeczywistą Roczną Stopą Oprocentowania, podaną w treści umowy o kredyt.\nChoć zazwyczaj ten sam mechanizm działa w przypadku pożyczek pozabankowych, to jednak okazuje się, że można uniknąć płacenia odsetek. Umożliwiają to promocyjne pożyczki 0%.\nSkorzystać z takiej promocji mogą nowi klienci danej firmy, pod warunkiem, że interesuje ich kwota nie wyższa, niż limit, który pożyczkodawca określa na swojej stronie internetowej. Na przykład pierwsza pożyczka za darmo w Filarum.pl jest dostępna do 1000 zł. Jeśli pożyczka oddana zostanie w terminie, do oddania będzie jedynie tyle, ile pożyczyliśmy. Nie zostaną doliczone prowizje, odsetki. Opłaca się więc to bardziej, niż w przypadku kredytów bankowych.\nPrzed decyzją – sprawdź ranking\nW sieci dostępne są rankingi pożyczek, zestawiające ze sobą różne oferty pod kątem ich atrakcyjności dla klienta. Jeden z nich znajdziemy na stronie pankasa.pl – dotyczy on pożyczek pozabankowych. Istnieją również serwisy, które skupiają się wyłącznie na kredytach. Sprawdzimy tam, jak wyglądają aktualne ceny pożyczek i kredytów, ich terminy, oraz pełną sumę opłat. Niech ich sprawdzenie stanie się zdrowym nawykiem przed podjęciem decyzji o takim zobowiązaniu finansowym.\nInne, kredyt chwilówka\nObligacje korporacyjne: Likwidacja OFE zmieni rynek długu


Fartuszek zapaska - FDG-1532\nFartuszek damski, zapaska z karczkiem, nazwa popularna "marynarski", z kieszonką, ozdobnie lamowany, wiązany w pasie i na szyi.\nFartuszek damski zapaska z karczkiem, przez klientów ochrzczony na "marynarski". Fartuszek z wyższej półki: do spódnicy zszywanej b dwóch elementów doszyty jest charakterystyczny podwójny karczek w kształcie prostokąta z ozdobną lamówką. Do sylwetki dopasowują wiązania w pasie i na szyi. Wykonany z tkaniny o gram 245 i składzie bawełna 35%/poliester 65%. Wymiary dł.68 cm, szer w pasie 58 cm, wiązania w pasie i na szyi 2 x 60 cm. Oferowany w kolorach żółty, czerwony, granatowy i czarny. Polecany jako odzież firmowa i reprezentacyjna kelnerska, do gastronomi, sklepów i hoteli a także użytku domowego.


Wzgórze chaosu - strona 263 - Forum ogrodnicze - Ogrodowisko\n« Poprzednia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ... 259 260 261 262 263 264 265 266 267 ... 293 294 Następna »\nDodany 09:48, 06 wrz 2020\nIwonko, uwielbiam wszystkie czosnki, łącznie z tym zwykłym kuchennym\nGłówkowate też ubóstwiam, mam je drugi rok i rzeczywiście jest ich więcej niż w zeszłym roku.\nNawet mi nie pisz o cebulach bo dla mnie to oznacza nadchodzącą jesień na co się nie godzę... Dla mnie lato dopiero się zaczęło\nEffka mam nadzieję, że wykorzystałaś końcówkę lata i już biegasz jak kozica Mój buk tricolor od połowy sierpnia bez liści, w marketach cebulki - jak nic jesień nadchodzi.\nCzochy też uwielbiam, główkowate za kolor\nKrzyśki miałam i ja przed mileniowymi, ciekawi mnie czy powtórzą kwitnienie.\nTe letnie kwitną mi teraz, sadzonki podzieliłam na maxa\nAgania ja na przyszły sezon kupuję tylko główkowate i tulipany. Musze przetestować odmiany, które podobno powtarzają kwitnienie.\nIwonka jak u Ciebie rosła glediczja w pierwszych latach? Bo moja zalicza 2 sezon i w tym roku prawie nic nie urosła. Fakt, że ją wczesną wiosną przesadzałam ale fajnie wypuściła liście a potem stanęła. Czy ona tak ma czy coś jej u mnie nie pasuje?\nAgatadaj swojej glediczji czas, urośnie na pewno, aż za duża Drzewa w pierwszych dwóch, trzech latach idą w korzeń. Potem pędzą jak szalone. Twoją przesadzałaś, więc tym bardziej ma pod górkę.\nPięknie u Ciebie Iwonko! Też miałam w tym roku czosnki główkowate, ale już przekwitły niestety i je ostatnio obcięłam. Też mam nadzieję, że się podzielą i będzie ich jeszcze więcej w przyszłym roku, bo bzyki wszelakie je uwielbiają.\nCzy na tej rabacie "główkowatej" to dereń Ivory Halo? I rozchodnik, prawda? Bardzo fajne połączenie, a właśnie na zakończenie mojej zachodniej myślałam o takich dereniach...\nMarta to derenie Ivory Halo. Mam je drugi rok, liczyłam, że zjedzą rozchodniki, tymczasem żyją w symbiozie\nWacław masz rację, imponujące. Zdobią teraz domy rodziny i znajomych\nGłówkowate są nie zawodne to prawda\nSylwia te czosnki to moje odkrycie sezonu, bedę sadzić więcej. Do tej pory zdobią mimo braku koloru.\nMoje nie chcą się mnożyć, czytałam, że trzeba je wykopywać na zimę\nJednym słowem muszę kupić cebule jak chcę je znowu mieć, u mnie szalały\n5 lat temu, w tym sezonie może 5 szt zakwitło...\nIwonka linie rabat super wyszły i trawnik w tej suszy masz cudownie\nutrzymany, jak Ty to robisz?\nAgania kanciki to jakaś moja obsesja. Ponoć wymyślili je Anglicy, leniuszki wiedzą jak się ustawić Robisz kancik i nie musisz plewić rabaty. Pierwsze wrażenie się liczy, kto by wchodził w szczegóły Co do trawnika, to u mnie go nie ma Mam zwykłą trawę, której niewiele rusza, po skoszeniu zazwyczaj robi dobre wrażenie. Jak kancik\nPięknie u Ciebie Iwonko, cudne czosnki! Muszę u siebie koniecznie posadzić główkowate, kapitalnie wyglądają, a już w zestawieniu z tym Twoim dereniem kapitalna kompozycja!\nBasiu te czosnki faktycznie fajnie wśród dereni wyglądają. Będę dosadzać, bzyki je uwielbiają.\nDodany 10:26, 06 wrz 2020\nFajnie ,że się pojawiłaś\njak tam duża rabata ?\npoobsadzałaś ,czy nabiera mocy ;\nDodany 10:46, 06 wrz 2020 , edytowany o 10:48, 06 wrz 2020\nMiałam w sierpniu takiego lenia jak ty kochana Forum do kawki, zero weny do pisania. Szczęśliwie odpoczęłam. Ale fotki robiłam, więc będę wrzucać, jak to u mnie poooowoli\nNowa rabata dostała "papu", roślinki zbieram od dłuższego czasu. W sumie na tle jasnego domku lepiej wyglądają niż przymierzane w miejscu przeznaczenia Dużo różowości od Koniora, fajną masz tę szkółkę\nSadzenie wkrótce, koncepcja wreszcie jest. Chociaż jeszcze parę dni temu jęczałam z Anitką, że będzie wzywana na pomoc.\nDodany 11:08, 06 wrz 2020\nMoje jedyne tegoroczne zakupy internetowe to gillenia i żeleźniak. Bardzo ładne sadzonki w dobrej cenie. Szkółka Bergenia. Posadziłam, fajnie rosną. Jedyny minus to fakt, że podobno żeleźniak kwitnie dopiero po paru latach Ale liście ma ładne więc cierpliwie poczekamy.\nDodany 11:20, 06 wrz 2020\nPrzycięłam wszystkie kule cisowe i bukszpanowe. Zasłony teściowej z lat 70 tych sprawdzają się przy tej czynności idealnie. Solidny i ciężki len nawet przy dużym wietrze daje radę\nDodany 12:09, 06 wrz 2020\nZ nowości jesienią pojawiła się u mnie Itea wirginijska. Miała pięknie wybarwione liście. Na brzozowej przy altanie posadziłam trzy sadzonki. Zakwitła w czerwcu, ale nie powaliła jakoś na kolana. Dam jej szansę i będę obserwować przyrost. W masie może dać ciekawy efekt.\nDodany 12:12, 06 wrz 2020\nŁadne duże sadzonki.\nItea wirginijska ciekawe ma kwiaty. Pachną?\nDodany 12:16, 06 wrz 2020\nzasłony teściowej świetne serio mi się podobają\nDodany 12:23, 06 wrz 2020\nŁadnie zakwitły mi w tym roku tawułki arendsa wsadzone na zesłaniu Obok są budleje Black knight. Myślę, że dosadzę do tego towarzystwa bodziszka Rozanne. Bedzie kolorowo.\nZwykłe tawuły kwitły w tym sezonie bardzo długo i obficie. Owady miały stołówkę\nDodany 13:09, 06 wrz 2020\nŚlicznie roślinki pokazane Czyli rabatka w różowości idzie


ZABURZENIA WĘCHU: przyczyny. Na jakie choroby wskazują zaburzenia węchu? - PoradnikZdrowie.pl\nZABURZENIA WĘCHU: przyczyny. Na jakie choroby wskazują zaburzenia węchu?\nZaburzenia węchu, takie jak np. utrata węchu czy jego osłabienie, mogą wskazywać na jedną z wielu chorób. Przyczyny upośledzenia zmysłu powonienia to m.in. nieżyt nosa, czyli katar, oraz zapalenie błony śluzowej nosa i zatok. Zaburzenia węchu mogą być objawem także poważniejszych schorzeń, takich jak guzy czy tętniak mózgu, a nawet choroby psychicznej - schizofrenii. Sprawdź, na jakie jeszcze choroby mogą wskazywać zaburzenia węchu.\nZaburzenia węchu (dysosmia) to upośledzenie zdolności do odczuwania zapachów lub zmiana odczuwania wrażeń węchowych. Przyczyny upośledzenia zmysłu powonienia to zarówno zaburzenia typu przewodzenia bodźca (związane z niedostatecznym dopływem cząsteczek zapachowych do pola węchowego), jak i zaburzenia neuronu zapachowego (dysfunkcja nabłonka węchowego i/lub węchowej drogi nerwowej). Zapachy są bowiem przewodzone z komórek węchowych, znajdujących się w błonie śluzowej przedniej części jamy nosowej (tzw. pole węchowe), drogą I nerwu czaszkowego (nerwu węchowego), do pierwszorzędowej kory węchowej (zwanej węchomózgowiem, korą węchomózgowia), czyli części mózgu odpowiedzialnej za percepcję zapachu, i innych struktur tzw. układu limbicznego, wpływającego na zachowania i reakcje na doznania zapachowe. W związku z tym dysfunkcja któregoś z tych elementów może doprowadzić do zaburzenia węchu.\nZaburzenia węchu - rodzaje\nW terminologii medycznej wyróżnia się dwa rodzaje zaburzeń węchu:\n1. Zaburzenia jakościowe, które są związane ze zmianą odczuwania zapachów i ich identyfikacją:\nkakosmia to spontaniczne, napadowe odczuwanie nieprzyjemnych, nieraz odrażających zapachów\npseudosomia to odczuwanie zapachów innych, niż te, które występują w rzeczywistości, są przypisane do danego przedmiotu\nfantosomia to omamy, halucynacje zapachowe, tj. odczuwanie nieistniejących zapachów\nangosomia to utrata zdolności do rozpoznawania zapachów\n2. Zaburzenia ilościowe, które są związane z nieprawidłowościami w zakresie intensywności doznań węchowych:\nanosomia to całkowita utrata węchu\nhiposomia to osłabienie węchu\nhipersomia to nadwrażliwość węchu\nZaburzenia węchu jakościowe - przyczyny\nZa jakościowe zaburzenia węchu zwykle są odpowiedzialne zaburzenia układu nerwowego - najczęściej patologiczne zmiany w korze mózgowej lub uszkodzenia w obrębie innych struktur tzw. układu limbicznego, który odpowiada m.in. za zmysł powonienia.\nNa przykład przyczyną kakosmii jest podrażnienie m.in. ciała migdałowatego (części układu limbicznego). Warto wiedzieć, że kakosmia może być objawem zwiastującym atak epilepsji. Z kolei fantosomia towarzyszy schorzeniom neurologicznym, takim jak choroba Alzheimera czy schizofrenia.\nZaburzenia węchu ilościowe - przyczyny\n1. Zaburzenia typu przewodzenia\nzapalenie zatok przynosowych objawia się bólem zlokalizowanym w obrębie zatok (może dotykać czoła, a nawet górnej szczęki), który nasila się rano i przy pochylaniu. Ponadto pojawia się wodnista lub gęsta wydzielina z nosa. Objawami współtowarzyszącymi są gorączka, złe samopoczucie, uczucie rozbicia czy brak apetytu\nalergiczny nieżyt nosa, czyli zapalenie alergiczne błony śluzowej nosa, charakteryzuje obfita, wodnista wydzielina z nosa, która powoduje jego zatkanie, oraz świąd w nosie. Objawami stanu zapalnego wywołanego przez alergeny, np. pyłki traw, mogą być także ból głowy i zapalenie spojówek, któremu towarzyszą łzawienie, zaczerwienienie i świąd oczu, a także światłowstręt\nnieżyt nosa (zapalenie błony śluzowej nosa), czyli katar, można rozpoznać po stopniowym zmniejszaniu się drożności nosa i wycieku wydzieliny z nosa - początkowo wodnistej, z czasem coraz gęstszej. Ponadto choremu dokuczają świąd w gardle i nosie oraz łzawienie. Objawami współtowarzyszącymi nieżytu nosa, wywołanego przez drobnoustroje, są osłabienie, ból głowy i często stan podgorączkowy\npolipy nosa - postępujący rozrost błony śluzowej wyściełającej wnętrze nosa i zatok przynosowych powoduje uczucie zatkanego nosa i spływanie wydzieliny z nosa po tylnej ścianie gardła. Wraz z rozrostem polipów może dojść do rozwoju licznych chorób układu oddechowego, np. zapalenia oskrzeli czy astmy oskrzelowej\nskrzywienie przegrody nosowej doprowadza do trudności w oddychaniu przez nos, którym mogą towarzyszyć bóle głowy, częste krwawienia z nosa oraz uciążliwy katar. Krzywa przegroda nosowa może być przyczyną nawracających infekcji, takich jak np. zapalenie zatok, nieżyt trąbek słuchowych czy zapalenie ucha środkowego\nprzerost małżowin nosowych objawia się upośledzeniem drożności nosa, nawracającym katarem i chrapaniem. Nieleczony może prowadzić do nawracającego zapalenia zatok przynosowych, zapalenia trąbek słuchowych czy zapalenia gardła i krtani\nguzy nosa i nosogardła - pierwszymi objawami są przewlekły nieżyt nosa i zatok przynosowych, a także powiększone węzły chłonne. W związku z tym, że objawy te nie są charakterystyczne, chorobę diagnozuje się w zaawansowanym stadium rozwoju, kiedy dochodzi do powstania jednostronnego wysiękowego zapalenia ucha środkowego, zaburzenia słyszenia i szumów usznych. Wyczuwalny jest także nieprzyjemny zapach z ust\nZaburzenia węchu mogą być także wynikiem niedrożności jam nosa w przebiegu wad rozwojowych i zmian pourazowych nosa.\n2. Zaburzenia neuronu zapachowego\nurazy czaszki, szczególnie ze złamaniem podstawy przedniego dołu czaszki, mogą doprowadzić do całkowitego uszkodzenia nerwów węchowych, a co za tym idzie - do nieodwracalnej utraty węchu\nguzy płata czołowego - na skutek uszkodzenia nerwów przewodzących wrażenia zmysłowe może dojść do zaburzenia nie tylko węchu, lecz także wzroku. Ponadto u chorego pojawiają się zaburzenia chodu, równowagi, staje się apatyczny lub odwrotnie - nadpobudliwy, a nawet agresywny\nprzewlekły zanikowy nieżyt nosa charakteryzuje odpychający zapach z nosa (na początku chory czuje nieprzyjemną woń, jednak w miarę postępu choroby, na skutek utraty węchu, nie zdaje sobie z tego sprawy), a także zanik błony śluzowej jamy nosowej, która staje się sucha, oraz poszerzenie jamy nosowej\ntętniak tętnicy przedniej mózgu lub tętnicy łączącej przedniej (uciskający na nerw węchowy) - bardzo często tętniak nie daje żadnych dolegliwości. Dopiero gdy rośnie i zaczyna uciskać na nerw węchowy, daje o sobie znać w postaci zaburzeń węchu\nekspozycja na związki toksyczne, pyły nieorganiczne, dym tytoniowy, zażywanie kokainy, heroiny - związki te doprowadzają do uszkodzenia receptorów węchowych\nzaburzenia węchu może być związane z podeszłym wiekiem (presbyosmia)\nInnymi przyczynami zaburzenia węchu mogą być ostre infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych, astma oskrzelowa, choroby tarczycy i przytarczyc, cukrzyca oraz niedobór witamin (np. witaminy B12) i minerałów (np. cynk). Utrata węchu może być również pierwszym sygnałem rozwijającej się choroby Parkinsona. Z kolei wyostrzenie węchu obserwuje się często u kobiet w ciąży.\nZaburzenie węchu a przyjmowane leki\nZaburzenia węchu mogą skutkiem ubocznym przyjmowania leków na nadciśnienie tętnicze (nifedypina, diltiazem, kaptopryl) czy padaczkę (lamotrygina, karbamazepina, fenytoina). Inne leki, które działają niekorzystnie na nerwy węchowe, to antybiotyki (np. aminoglikozydy). Stosowanie pasty do zębów zawierającej lauryn sodu lub żelu donosowego z glukonianem cynku również może spowodować osłabienie węchu. W literaturze można spotkać się z pojęciem braku węchu (anosmia) zależnym od glikokrtykosteroidów (steroid dependent anosmia – SDA).\nJak działa zmysł DOTYKU\nzaburzenia węchu jaka choroba\nzaburzenia węchu leczenie\nzaburzenia węchu przyczyny\nKaszel palacza (kaszel po papierosach) - objawy i leczenie\nRozszerzone źrenice: najczęstsze przyczyny\nZwapnienia w płucach - przyczyny, objawy, leczenie\nWitam. Czy mogła byś napisać do mnie ma maila? xxedytaxx@vp.pl\nLaryngolog zalecił mi vit B complex i o dziwo pomoglo. Ale stw ze jeśli to nie pomoże to nie będzie ratunku i będę musiała z tym nauczyć się żyć. Może ta rada komuś się przyda I uda się wyleczyć. ...\nLekarze olewaja przypisujac nic nie dajace aerozole nawilżprzypii tak w kółko. A wizyta ponad 100zł i sie uzbiera\nTo radzę dobrze się przebadać. Ja miałem podobnie a teraz lecze się na kilka bardzo poważnych chorób i w trakcie diagnozy guza mózgu. Najpierw wizyta u endokrynologa a potem dokładne badanie krwi.\nJa od jakiegoś czasu mam wyostrzony zmysł zapachu. Ale te zapachy są bardzo przyjemne kojarzą mi się z dzieciństwem i przyjemnymi wspomnieniami. Mieszkam daleko od kraju i bardzo tęsknię a te wszystkie zapachy przypominają mi ciepłe lata w domu.\nWitem ja nie mam węchu od około 3 lat ale w ciągu tego okresu miałem kilka takich tygodni ze coś czułem dodam że choruje na alergiczny nieżyt nosa , jest mi z tym ciężko nie czuje nawet ostrych zapachów takich jak benzyna mimo że nie mam kataru pomóżcie gdzie mam się udać\nAniu, od dwóch lat mam ten sam problem, też w wyniku przewlekłego nieżytu nosa, wcześniej przez kilka lat miałem częste katary które były wynikiem przeziębień, z tego też powodu dopadła mnie astma oskrzelowa, a efektem tego jest brak powonienia, lekarze udają zdziwionych, ale temat olewają, nie chce mi się już z tym walczyć i liczę ze nastąpi czas gdy węch mi powróci...pozdrawiam\nja mam gorzej,bo czuje zapachy które normalny człowiek czuje dopiero po "przyłożeniu nosa"...przeszkadza mi to,bo wiecznie coś mi śmierdzi. Dodatkowo co jakis czas czuję zapach dymu papierosowego (nikt nie pali w otoczeniu). Gdy jestem mocniej zmęczona to zpach jest tak mocny jak w zadymionej knajpie...help\nCieszę się, że poruszacie problemy z węchem. Po przechorowanej zimie- 6x infekcje górnych dróg oddechowych i antybiotykach, zmieniły mi się niektóre zapachy- najgorzej jest z cebulą. Dawniej uwielbiana pod każdą postacią, w tej chwili jest nie do zniesienia. Czy ktoś ma podobnie? Czy jest na to jakaś rada?\nWyostrzyl mi się węch w ciąży. Przeszkadzały mi zapachy. Synek ma już 2 latka a mi to pozostało.


„Osiecka na Bemowie“ - Letnie otwarte koncerty dla w Amfiteatrze na warszawskim Bemowie - Zwierciadlo.pl\n„Osiecka na Bemowie“ - Letnie otwarte koncerty dla w Amfiteatrze na warszawskim Bemowie\n„Kiedy zaproponowano mi nagranie płyty – przede wszystkim byłam zdumiona. Ale kiedy powiedziano, że mogę zaśpiewać co tylko chcę, pomyślałam, że mam szansę spełnić moje marzenie i wykonać piosenki szczególnie bliskie mojemu sercu i ważne na tym „listopadowym” etapie życia. Będą to utwory smutne ale piękne. O jesieni życia. O miłości i samotności. O potrzebie ocalenia wspomnień. O przemijaniu, przeciwko któremu daremnie jesteśmy. O poszukiwaniu Boga. Kiedyś Andrzej Poniedzielski tak pięknie powiedział, że życie to jest czas na przyzwyczajenie się do myśli, że się nie będzie żyło. Trochę o tym będzie ta płyta. Ale będzie także wielkim podziękowaniem za Nie. O wielkiej miłości do życia. Zachwytem nad cudownymi chwilami. Chciałabym, żeby pomagała ludziom, którym jest za smutno. Gdybym musiała powiedzieć o tej płycie jedno zdanie, to powiedziałabym, że jest to listopadowa opowieść o listopadowym życiu listopadowej kobiety. A gdyby ktoś zapytał do czego jest mi ona potrzebna? - odpowiedziałabym – do szczęścia i do nieszczęścia. A największym moim marzeniem jest, aby do szczęścia i do nieszczęścia była potrzebna również moim słuchaczom.” - opowiada o repertuarze Magda Umer.\n"Dobranoc panowie" to pełen humoru spektakl o stosunkach męsko-damskich widzianych przez pryzmat tekstów Agnieszki Osieckiej. Na scenie pojawia się owiany ironią i kąśliwy żart Andrzeja Poniedzielskiego. Konferansjer zajadle i jednocześnie subtelnie przybliża problematykę utworów Poetki, wyczerpującą dwa tematy: "o kobietach kochanych za mało" i "o kłopocie zwanym mężczyzną". W spektaklu występują laureatki konkursu „Pamiętajmy o Osieckiej”. Spektakl wystawiany był na Małej Scenie Teatru Roma.\nKoncert Katarzyny Dąbrowskiej, laureatki IX Konkursu “Pamiętajmy o Osieckiej” oraz wielu prestiżowych konkursów w kraju i zagranicą - pt. „Stan podgorączkowy”, składa się z 12 nowych aranżacji piosenek Agnieszki Osieckiej. Kasia Dąbrowska jest stypendystką Ministra Kultury, aktorką Teatru Współczesnego, znaną publiczności z takich seriali jak “Na dobre i na złe” czy “Czas honoru”. W koncercie udział biorą znakomici muzycy z zespołu Jana Smoczyńskiego – pianisty, aranżera, producenta muzycznego, realizatora dźwięku, który pracuje z takimi artystami jak Michał Urbaniak, Urszula Dudziak, Aga Zaryan, Zbigniew Namysłowski.