Śmierć przybywa do Pemberley - P.D. James - ebook - Legimi online\nLegimi > Katalog ebooków i audiobooków > Śmierć przybywa do Pemberley - ebook\nŚmierć przybywa do Pemberley ebook\nOpis ebooka Śmierć przybywa do Pemberley - P.D. James\nAkcja sequela rozpoczyna się sześć lat po ślubie Elizabeth i pana Darcy’ego. Niestety, okazuje się, że nie prowadzą oni tak szczęśliwego życia, jak moglibyśmy oczekiwać. Prócz niedopowiedzeń, intryg, zazdrości i rozczarowania swym związkiem główni bohaterowie napotykają też trudności zupełnie innej natury. Widziane w pobliskim lesie widmo zapowiada nieszczęścia, w tym zabójstwo jednego z członków rodziny. Przepełniona miłością, zazdrością, kłamstwem i cierpieniem Śmierć przybywa do Pemberley uwodzi czytelnika, który z wielką łatwością wkracza w ten XIX-wieczny świat i dzieli z postaciami ich namiętności, lęki i nadzieje.\nOpinie o ebooku Śmierć przybywa do Pemberley - P.D. James\nFragment ebooka Śmierć przybywa do Pemberley - P.D. James\nprzełożył Paweł Lipszyc\nTytuł oryginału: Death comes to Pemberley\nCopyright © P.D. James, 2011\nCopyright © for the Polish translation by Paweł Lipszyc, MMXIV\nDla Joyce McLennan\nPrzyjaciółki i asystentki, która od trzydziestu pięciu lat przepisuje moje powieści\nZ sympatią i wdzięcznością\nCieniowi Jane Austen winna jestem przeprosiny za wplątanie jej ukochanej Elizabeth w traumatyczne śledztwo w sprawie morderstwa, tym bardziej że w końcowym rozdziale Mansfield Park panna Austen jasno przedstawiła swoje poglądy: „Niechaj inne pióra rozwodzą się nad występkiem i nieszczęściem. Ja, jeśli tylko mogę, uciekam od tak okropnych tematów, niecierpliwa przywrócić wszystkim, co zbytnio nie zawinili, jaki taki spokój, a z całą resztą skończyć”1. Na moje przeprosiny odpowiedziałaby niewątpliwie, że gdyby pragnęła się zajmować tak odrażającymi tematami, sama napisałaby tę historię, zresztą lepiej.\nP.D. James, 2011\nPrologBennetowie z Longbourn\nWśród mieszkanek Longbourn panowało przekonanie, że Bennetom dopisało szczęście w wydaniu za mąż czterech z pięciu córek. Meryton, niewielkie miasteczko targowe w hrabstwie Hertford, nie leży na żadnej z tras krajoznawczych, nie jest bowiem malowniczo położone ani nie może się poszczycić świetną historią, a jedyna wielka posiadłość, Netherfield Park, choć imponująca, w ogóle nie jest wspominana w książkach o ciekawostkach architektonicznych w hrabstwie. W miasteczku znajduje się sala balowa, w której regularnie organizuje się tańce, nie ma jednak teatru, główne rozrywki odbywają się w prywatnych domach, gdzie plotki łagodzą nudę obiadów i umilają grę w wista, zawsze w tym samym towarzystwie.\nRodzina z pięcioma niezamężnymi córkami z oczywistych względów musi się stać obiektem pełnej współczucia troski wszystkich sąsiadów, zwłaszcza w miejscu, gdzie innych rozrywek jest jak na lekarstwo, a Bennetowie znajdowali się w szczególnie opłakanym położeniu. Z powodu braku męskiego potomka posiadłość pana Benneta miał odziedziczyć jego kuzyn, wielebny William Collins, który – co głośno i z lubością lamentowała pani Bennet – mógł wyrzucić ją z domu wraz z córkami, zanim ciało jej męża zdąży ostygnąć w grobie. Trzeba przyznać, iż pan Collins w miarę swoich możliwości próbował załagodzić sprawę. Choć wiązało się to z pewną niedogodnością, to przy aprobacie lady Catherine de Bourgh, swej budzącej grozę patronki, opuścił parafię w Hunsford w hrabstwie Kent i złożył wizytę Bennetom ze szczodrym zamiarem wybrania sobie żony spośród ich pięciu córek. Pani Bennet entuzjastycznie przyjęła ów zamiar, ostrzegła jednak wielebnego Collinsa, że najstarsza z córek najpewniej wkrótce się zaręczy. Wybór Williama padł więc na drugą w kolejności Elizabeth, która jednak stanowczo odrzuciła oświadczyny. Pastor musiał szukać większego zrozumienia u jej przyjaciółki, panny Charlotty Lucas. Panna Lucas przyjęła oświadczyny z satysfakcjonującym pośpiechem, a przyszłość, jakiej mogły się spodziewać pani Bennet z córkami, została przypieczętowana, nie budząc zresztą żalu ogółu sąsiadów. Po śmierci pana Benneta pan Collins planował umieszczenie pań w jednym z większych domów w posiadłości, gdzie sam zamierzał zadbać o ich strawę duchową, strawa fizyczna miała zaś pochodzić z resztek kuchennych pani Collins, wzbogacanych od czasu do czasu darowaną dziczyzną lub połciem boczku.\nSzczęśliwym zrządzeniem losu Bennetowie uniknęli tych dobrodziejstw. Pod koniec 1799 roku pani Bennet mogła sobie pogratulować bycia matką czterech zamężnych córek. Trzeba przyznać, że małżeństwo najmłodszej, Lydii, w wieku zaledwie szesnastu lat, nie rokowało dobrze. Lydia uciekła z George’em Wickhamem, porucznikiem milicji stacjonującej w Meryton, można się więc było spodziewać, że ta eskapada zakończy się, jak wszystkie tego typu przygody, porzuceniem Lydii przez Wickhama, wygnaniem jej z domu, usunięciem poza nawias społeczeństwa, wreszcie ostateczną degradacją, o której przyzwoitość nie pozwala damom wspominać. Na szczęście ślub został zawarty, o czym pierwszy doniósł sąsiad William Goulding, który przejeżdżał obok powozu z Longbourn, gdy młoda pani Wickham oparła dłoń na otwartym oknie, by mógł dostrzec obrączkę. Siostra pani Bennet, pani Philips, pracowicie rozpowszechniała własną wersję ucieczki kochanków, zgodnie z którą para jechała do Gretna Green, ale na krótko zatrzymała się w Londynie, by Wickham mógł powiadomić matkę chrzestną o zbliżającym się ślubie, a po przybyciu pana Benneta poszukującego córki para przyjęła sugestię rodziny, że małżeństwo wygodniej będzie zawrzeć w Londynie. Nikt nie dawał wiary tym wymysłom, sąsiedzi uznali jednak, że winni przynajmniej udawać, iż przyjmują koncepty pani Philips z uwagi na ich oryginalność. George Wickham, rzecz jasna, już nigdy nie mógł zostać przyjęty w Meryton, aby nie kraść cnoty służącym ani zysków sklepikarzom, zgodzono się jednak, że gdyby jego żona pojawiła się w miasteczku, mogłaby liczyć na takie samo tolerancyjne traktowanie, z jakim dawniej spotykała się panna Lydia Bennet.\nSąsiedzi zachodzili w głowę, jak udało się doprowadzić do spóźnionego ślubu. Posiadłość pana Benneta nie przynosiła więcej niż dwa tysiące funtów rocznie, a według powszechnego przekonania pan Wickham musiał się domagać co najmniej pięciuset funtów oraz uregulowania wszystkich swoich rachunków z Meryton i innych, zanim przystał na małżeństwo. Pieniądze z pewnością wyłożył pan Gardiner, brat pani Bennet. Pan Gardiner uchodził za człowieka serdecznego, posiadał jednak rodzinę i z pewnością oczekiwał, że pan Bennet odda dług. W Lucas Lodge lękano się, iż powyższa konieczność uszczupli spadek zięcia, ale kiedy nie ścięto żadnych drzew, nie sprzedano ziemi, nie zwolniono służących, a rzeźnik wciąż jak co tydzień zaopatrywał panią Bennet, uznano, że pan Collins i droga Charlotte nie mają się czego obawiać i po przyzwoitym pochowaniu pana Benneta pan Collins będzie mógł objąć w posiadanie Longbourn pewien, że otrzymuje je w stanie nienaruszonym.\nZa to zaręczyny, do których doszło niedługo po ślubie Lydii, mianowicie panny Bennet i pana Bingleya z Netherfield Park, przyjęto z aprobatą. Trudno je zresztą nazwać niespodziewanymi; podziw pana Bingleya dla Jane był widoczny już podczas ich pierwszego spotkania na balu. Jej uroda, łagodność i naiwny optymizm co do natury ludzkiej niepozwalający mówić źle o nikim sprawiały, że stała się ulubienicą wszystkich. Zaledwie kilka dni po zaręczynach najstarszej córki z panem Bingleyem doniesiono o jeszcze większym triumfie pani Bennet, do którego początkowo odnoszono się z niedowierzaniem. Oto panna Elizabeth Bennet, druga córka, miała poślubić pana Darcy’ego, właściciela Pemberley, jednej z najokazalszych posiadłości w hrabstwie Derby, przynoszącej ponoć dziesięć tysięcy funtów rocznie.\nW Meryton powszechnie wiedziano, iż panna Lizzie nie znosi pana Darcy’ego, a stanowisko to podzielało towarzystwo biorące udział w balu, na którym pan Darcy po raz pierwszy pojawił się wraz z panem Bingleyem i jego dwiema siostrami, kiedy dał wyraz swojej dumie i pogardzie dla obecnych. Mimo zachęt ze strony przyjaciela, pana Bingleya, Darcy dał jasno do zrozumienia, że żadna z kobiet na balu nie zasługuje na to, by zostać jego partnerką. Kiedy sir William Lucas przedstawił mu Elizabeth, nie chciał z nią zatańczyć, wyjaśniając później panu Bingleyowi, że nie jest wystarczająco ładna, by go skusić. Uznawano więc, że żadna kobieta nie mogłaby zaznać szczęścia jako pani Darcy, albowiem, jak zauważyła Mary Lucas, „Kto chciałby przez resztę życia widzieć przy śniadaniu tę odpychającą twarz?”.\nNikt jednak nie mógł winić panny Elizabeth Bennet za przyjęcie postawy bardziej rozumnej i optymistycznej. W życiu nie można mieć wszystkiego, a każda młoda dama z Meryton zniosłaby więcej niż tylko odpychającą twarz przy śniadaniu, aby wyjść za dziesięć tysięcy rocznie i zostać panią Pemberley. Damy z Meryton solidarnie współczuły osobom dotkniętym nieszczęściem i chętnie gratulowały tym, którym się powiodło, ale uważały, że we wszystkim należy zachować umiar, a triumf panny Elizabeth przybrał doprawdy zbyt wielką skalę. Chociaż sąsiadki przyznały, że jest dość urodziwa i ma ładne oczy, to jednak niczym więcej nie mogła się zalecić mężczyźnie z taką fortuną; toteż wkrótce koteria największych plotkarek wysmażyła wytłumaczenie. Panna Lizzie zagięła parol na pana Darcy’ego już podczas pierwszego spotkania. Kiedy jej strategia stała się jasna, uznano, że od początku właściwie rozgrywała partię. Chociaż pan Darcy nie zechciał z nią zatańczyć na balu, często zerkał na nią i jej przyjaciółkę Charlotte, która mając wieloletnie doświadczenie w polowaniu na męża, zręcznie wychwytywała wszelkie oznaki ewentualnego zainteresowania i przestrzegła Elizabeth, by jej oczywista słabość do George’a Wickhama, atrakcyjnego i cieszącego się wzięciem porucznika, nie popchnęła jej do urażenia mężczyzny dziesięciokrotnie bardziej znacznego.\nPo balu panna Jane Bennet została zaproszona na kolację do Netherfield. Ponieważ matka nalegała, by zamiast brać rodzinny powóz, pojechała konno, dziewczyna w sam raz się przeziębiła i musiała, zgodnie z planem pani Bennet, zostać kilka nocy w Netherfield. Elizabeth oczywiście wyprawiła się na piechotę, by odwiedzić Jane, a dobre maniery panny Bingley zmusiły ją do zaoferowania gościnności nieproszonej, dopóki jej siostra nie wróci do zdrowia. Prawie tydzień w towarzystwie pana Darcy’ego musiał wzmocnić nadzieje Elizabeth na powodzenie, z pewnością też w pełni wykorzystała tę przymusową bliskość.\nW efekcie powyższych wydarzeń po namowach najmłodszych panien Bennet pan Bingley urządził w Netherfield bal, na którym Darcy zatańczył z Elizabeth. Siedzące pod ścianą przyzwoitki uniosły lorniony i podobnie jak reszta towarzystwa bacznie przyglądały się tańczącej parze. Ta co prawda niewiele rozmawiała, ale sam fakt, iż pan Darcy poprosił pannę Elizabeth do tańca, ona zaś nie odmówiła, budził zainteresowanie i domysły.\nKolejnym etapem kampanii Elizabeth była jej wizyta, wraz z sir Williamem Lucasem i jego córką Marią, u państwa Collinsów na plebanii w Hunsford. W normalnych warunkach panna Elizabeth z pewnością odrzuciłaby takie zaproszenie. Jakąż przyjemność mogła czerpać racjonalna kobieta z sześciotygodniowego towarzystwa pana Collinsa? Powszechnie wiedziano, że zanim został przyjęty przez pannę Lucas, oświadczył się właśnie pannie Lizzie. Takt, nie mówiąc już o innych powodach, powinien kazać jej się trzymać z dala od Hunsford. Elizabeth wiedziała jednak, że lady Catherine de Bourgh jest sąsiadką i patronką pana Collinsa, a pan Darcy, jej siostrzeniec, niemal na pewno będzie przebywał w Rosings podczas wizyty gości na plebanii. Charlotte, która informowała matkę o wszystkich szczegółach swego życia małżeńskiego, włączając w to zdrowie krów, drobiu oraz męża, napisała, że pan Darcy i jego kuzyn pułkownik Fitzwilliam, również przebywający z wizytą w Rosings, często odwiedzali plebanię podczas pobytu Elizabeth, doniosła też, iż pan Darcy przyszedł raz bez kuzyna, kiedy Elizabeth była sama. Zdaniem pani Lucas dowodziło to niezbicie faktu, że pan Darcy się zakochiwał, napisała też, że według niej przyjaciółka córki powinna niezwłocznie przyjąć oświadczyny któregokolwiek z dwóch dżentelmenów, gdyby do takowych doszło. Panna Lizzie wróciła jednak do domu z niczym.\nW końcu wszystko się ułożyło, kiedy pani Gardiner wraz z mężem, bratem pani Bennet, zaprosili Elizabeth na letnią wycieczkę. Pierwotnie zamierzali się wybrać do Krainy Jezior, najwyraźniej jednak obowiązki służbowe zmusiły pana Gardinera do ograniczenia planów, mieli więc poprzestać na wyprawie do hrabstwa Derby. Wiadomość przekazała Kitty, czwarta córka Bennetów, ale nikt w Meryton nie wierzył w tę wymówkę. Zamożna rodzina, którą było stać na podróż z Londynu do Derby, z pewnością mogła przedłużyć wycieczkę do Krainy Jezior, gdyby tylko miała taką ochotę. Nie ulegało wątpliwości, że pani Gardiner, wspólniczka w planie matrymonialnym swej ulubionej siostrzenicy, wybrała hrabstwo Derby, ponieważ pan Darcy miał przebywać w Pemberley.\nW rzeczy samej Gardinerowie i Elizabeth, którzy niewątpliwie zapytali w gospodzie, kiedy można zastać pana na Pemberley, złożyli tam wizytę, gdy pan Darcy wrócił. Zgodnie z wymogami uprzejmości Gardinerowie zostali przedstawieni, całą grupę zaproszono do Pemberley na kolację, a jeśli panna Elizabeth miała jakiekolwiek wątpliwości co do sensu swego planu, by złowić pana Darcy’ego, jeden rzut oka na posiadłość utwierdził ją w postanowieniu, aby zakochać się w nim czym prędzej.\nPo powrocie do Netherfield Park pan Darcy i jego przyjaciel pan Bingley niezwłocznie złożyli wizytę w Longbourn, gdzie szczęście panien Jane i Elizabeth zostało w końcu triumfalnie przypieczętowane. Zrękowiny Elizabeth, choć okazałe, nie dostarczyły takiej przyjemności jak zaręczyny starszej z sióstr. Lizzie nigdy nie cieszyła się popularnością. Co bystrzejsze z merytońskich dam podejrzewały czasem, że podśmiewa się z nich skrycie. Ponadto zarzucały jej, że jest sarkastyczna, i choć nie miały pewności, co to słowo oznacza, wiedziały, że nie jest to cecha pożądana u kobiety, ponieważ dżentelmeni szczególnie jej nie lubią. Sąsiadki, których zazdrość z powodu triumfu Elizabeth przewyższała zadowolenie z perspektyw małżeńskich, mogły się pocieszać zapewnieniami, iż duma i arogancja pana Darcy’ego oraz kostyczny humor żony sprawią, że ich życie będzie upływać w całkowitej udręce, której ani Pemberley, ani dziesięć tysięcy rocznie nie zrekompensują.\nBiorąc pod uwagę formalności, bez których wystawny ślub raczej nie mógł się odbyć – takich jak wykonanie portretów, czynności prawne, zakup nowych powozów i strojów – śluby panny Jane z panem Bingleyem oraz panny Elizabeth z panem Darcym zostały zawarte tego samego dnia w kościele w Longbourn z zadziwiająco małym opóźnieniem. Dzień ów mógł się stać najszczęśliwszym w życiu pani Bennet, gdyby podczas uroczystości nie chwyciły ją palpitacje wywołane lękiem, że groźna ciotka pana Darcy’ego lady Catherine de Bourgh pojawi się w drzwiach kościoła, by zapobiec małżeństwu. Dopiero po ostatnim błogosławieństwie mogła poczuć, że nikt nie odbierze jej triumfu.\nNależy raczej wątpić, by pani Bennet brakowało towarzystwa drugiej córki, ale jej mężowi z pewnością tak. Elizabeth była jego ulubienicą. Po ojcu odziedziczyła inteligencję, cięty dowcip, zdolność śmiania się ze słabostek i niekonsekwencji sąsiadów. Longbourn House bez Elizabeth stał się samotniejszym i mniej rozumnym miejscem.\nPan Bennet był bystrym, czytającym książki człowiekiem, dla którego biblioteka stanowiła azyl i źródło najszczęśliwszych godzin. On i Darcy szybko doszli do wniosku, że się lubią, i odtąd, jak często bywa między przyjaciółmi, akceptowali swoje rozmaite dziwactwa, uznając je za dowód wyższej inteligencji tego drugiego. Wizyty pana Benneta w Pemberley, często wtedy, gdy najmniej się go spodziewano, upływały głównie w bibliotece, jednej z najświetniejszych, jakie znajdowały się w prywatnych rękach. Trudno było go wyciągnąć z niej nawet na posiłki. Bingleyów w Highmarten odwiedzał rzadziej, ponieważ Jane większość uwagi poświęcała mężowi i dzieciom, co niekiedy drażniło pana Benneta. Ponadto nie było tam książek ani czasopism mogących go skusić. Majątek pana Bingleya pochodził z handlu. Nie odziedziczył rodzinnej biblioteki, choć po nabyciu Highmarten House zamierzał zgromadzić księgozbiór. Panowie Darcy i Bennet ochoczo zaoferowali pomoc. Niewiele jest przyjemniejszych rzeczy niż wydawanie pieniędzy przyjaciela ku własnej satysfakcji i jego korzyści, a jeżeli nabywcy ulegali czasem pokusie rozrzutności, pocieszali się myślą, że pana Bingleya na to stać. Chociaż półki biblioteczne, zaprojektowane według wskazówek i zaaprobowane przez pana Benneta, bynajmniej nie były jeszcze zapełnione, to przecież Bingley mógł się napawać wytwornym ustawieniem woluminów oraz lśniącymi skórzanymi okładkami; zdarzało się nawet, że wyjmował książkę, i widziano, jak ją czyta, kiedy pora roku lub pogoda nie sprzyjały polowaniu, łowieniu ryb czy strzelaniu.\nPani Bennet towarzyszyła mężowi w odwiedzinach w Pemberley tylko dwukrotnie. Pan Darcy podejmował ją uprzejmie i cierpliwie, ale czuła przed zięciem taką bojaźń, że nie chciała przeżywać tego ponownie. Elizabeth podejrzewała, że matka większą przyjemność czerpie z raczenia sąsiadek opowieściami o cudach Pemberley, o rozmiarach i urodzie ogrodów, przepychu domu, liczbie służących i splendorze stołu w jadalni niż z faktycznego ich przeżywania. Ani pan Bennet, ani jego żona nie odwiedzali często wnuków. Pięć córek urodzonych w krótkich odstępach czasu pozostawiło żywe wspomnienie o zarwanych nocach, wrzeszczących niemowlętach, nieustannie utyskującej niańce i opornych pokojówkach. Wstępna inspekcja wkrótce po narodzinach każdego wnuka czy wnuczki potwierdzała zapewnienia rodziców, że dziecko jest nad wyraz urodziwe i już przejawia nieprzeciętną inteligencję, po czym Bennetowie zadowalali się regularnymi sprawozdaniami o postępach.\nNa balu w Netherfield pani Bennet, powodując zresztą silne zażenowanie dwóch najstarszych córek, głośno oznajmiła, że po ślubie Jane z panem Bingleyem spodziewa się, iż inni zamożni panowie zainteresują się jej młodszymi córkami. Ku powszechnemu zdziwieniu Mary posłusznie wypełniła tę jakże naturalną macierzyńską przepowiednię. Nikt nie liczył na to, że wyjdzie za mąż. Kompulsywnie czytała książki, ale ani ich świadomie nie wybierała, ani nie rozumiała; pozbawiona talentu mozolnie ćwiczyła na klawikordzie; często rzucała banalne uwagi, którym brakowało mądrości i dowcipu. Z całą pewnością nigdy nie okazywała zainteresowania płcią męską. Bal był pokutą, którą znosiła tylko dlatego, że stwarzał okazję do znalezienia się w centrum uwagi przy klawikordzie i rozmyślnego zmuszenia oszołomionej publiczności do uległości. Od ślubu Jane upłynęły tylko dwa lata, gdy Mary została żoną wielebnego Theodore’a Hopkinsa, proboszcza parafii przylegającej do Highmarten.\nZ powodu niedyspozycji wikarego z Highmarten przez trzy kolejne niedziele nabożeństwo odprawiał pan Hopkins. Ten chudy, melancholijny kawaler w wieku trzydziestu pięciu lat miał zwyczaj wygłaszać przesadnie długie, skomplikowane pod względem teologicznym kazania, co naturalnie przysporzyło mu reputacji bardzo mądrego człowieka, a choć trudno było go nazwać bogatym, prócz uposażenia posiadał więcej niż wystarczające prywatne dochody. Mary, goszcząca w Highmarten w jedną z niedziel, kiedy wygłaszał kazanie, po nabożeństwie została mu przedstawiona przez Jane w drzwiach kościoła i natychmiast zrobiła na pastorze wrażenie, komplementując jego mowę, wyrażając poparcie dla jego interpretacji Pisma, w dodatku tak często nawiązywała do kazań Fordyce’a, że siostra, która spieszyła się z mężem na lunch z sałaty i wędlin, zaprosiła proboszcza na następny wieczór na kolację. Później posypały się kolejne zaproszenia i przed upływem trzech miesięcy Mary została panią Hopkins, przy czym małżeństwo wzbudziło równie małe zainteresowanie ogółu, jak mało okazały był sam ślub.\nJedną z korzyści parafii okazała się wyraźna poprawa jedzenia na plebanii. Pani Bennet wpoiła córkom znaczenie dobrego stołu dla harmonii domowej i przyciągania męskich gości. Wierni mieli nadzieję, że proboszczowi będzie tak spieszno do małżeńskiej szczęśliwości, że skróci nabożeństwo, ale chociaż jego tusza wzrosła, to długość kazań pozostała bez zmian. Nowożeńcy zamieszkali razem w pełnej zgodzie, z tym tylko że Mary na samym początku zażądała własnego pokoju, gdzie mogłaby spokojnie czytać. Jedyną wolną sypialnię przeznaczono więc na wyłączny użytek pani domu, co przyczyniło się do wzmocnienia przyjaznych stosunków między małżonkami, a w dodatku uniemożliwiło im zapraszanie krewnych na noc.\nJesienią 1803 roku, kiedy panie Bingley i Darcy obchodziły szóstą rocznicę szczęsnego małżeństwa, pani Bennet pozostała tylko jedna córka, Kitty, dla której nie znaleziono męża. Ani pani Bennet, ani Kitty nie przejmowały się zbytnio matrymonialną porażką. Kitty cieszyła się prestiżem i pobłażaniem okazywanym jedynej córce w domu, regularnie odwiedzała Jane, gdzie była ukochaną ciotką, słowem: jeszcze nigdy nie żyło jej się lepiej. Wizyty Wickhama i Lydii stanowiły raczej marną reklamę dla instytucji małżeństwa. Przyjeżdżali w znakomitych humorach, wylewnie witani przez panią Bennet, zawsze radą zobaczyć ukochaną córkę. Jednak początkowa dobra wola szybko przeradzała się w kłótnie, oskarżenia i niskie utyskiwanie gości na biedę oraz skąpstwo Elizabeth i Jane, toteż pani Bennet żegnała ich z nie mniejszą radością, niż witała przy kolejnej wizycie. Tak naprawdę potrzebowała córki pod dachem, a Kitty, która po wyjeździe Lydii stała się znacznie bardziej przyjazna i pożyteczna, spisywała się bardzo dobrze. Tak więc w 1803 roku panią Bennet można było uważać za kobietę szczęśliwą, przynajmniej na tyle, na ile pozwalał jej charakter. Podobno nawet wzięła udział w czterodaniowym obiedzie w obecności sir Williama i lady Lucas, ani razu nie wspominając o niesprawiedliwym majoracie.\nKsięga pierwszaW przeddzień balu\nO jedenastej w piątek czternastego października 1803 roku Elizabeth Darcy siedziała przy stole w swojej bawialni na pierwszym piętrze w Pemberley House. Pokój nie był duży, miał jednak szczególnie miłe proporcje i dwa okna, które wychodziły na rzekę. Bawialnię wybrała Elizabeth na własny użytek; kazała ją urządzić zgodnie ze swymi instrukcjami, meble, zasłony i dywany z zasobów Pemberley poleciła rozmieścić tak, jak tego sobie życzyła. Sam Darcy nadzorował pracę. Wyraz zadowolenia na mężowskiej twarzy, kiedy Elizabeth wzięła pokój w posiadanie, oraz staranne wypełnianie jej życzeń przez wszystkich uzmysłowiły jej, bardziej nawet niż ostentacyjny przepych domu, przywileje należne pani Darcy na Pemberley.\nPomieszczeniem, które dostarczało jej niemal tak wiele przyjemności jak bawialnia, była wspaniała biblioteka w Pemberley. Księgozbiór stanowił efekt pracy wielu pokoleń, obecnie zaś jej mąż z zainteresowaniem i radością postanowił go powiększyć. Biblioteka w Longbourn była domeną pana Benneta i nawet Elizabeth, jego ukochana córka, wchodziła tam jedynie na zaproszenie. Do biblioteki w Pemberley miała równie swobodny dostęp jak Darcy, a za jego aktywną i czułą zachętą przez ostatnie sześć lat przeczytała więcej, z większą radością i zrozumieniem niż w ciągu wcześniejszych piętnastu, wzbogacając wykształcenie, które, jak teraz pojmowała, było zaledwie podstawowe. Kolacje w Pemberley całkowicie różniły się od tych w Meryton, gdzie ci sami ludzie powtarzali te same plotki i wymieniali te same poglądy, gdzie rozmowę ożywiał tylko sir William Lucas rozwodzący się nad kolejnym szczegółem swej inwestytury w pałacu St. James. Teraz, kiedy chwytała spojrzenia kobiet i opuszczały panów, by mogli się zająć męskimi sprawami, nieodmiennie czuła żal. Fakt, że istnieli mężczyźni, którzy cenili w kobiecie inteligencję, był dla Elizabeth objawieniem.\nNazajutrz miał się odbyć bal lady Anne. Przez ostatnią godzinę Elizabeth z gospodynią panią Reynolds sprawdzały, czy przygotowania przebiegały należycie, teraz Elizabeth została sama. Pierwszy bal wydano, kiedy Darcy miał rok. W ten sposób uczczono urodziny jego matki; później, z wyjątkiem okresu żałoby po śmierci jej męża, bal urządzano co roku aż do śmierci samej lady Anne. Wydawany w pierwszą sobotę po październikowej pełni księżyca zazwyczaj zbiegał się niemal z rocznicą ślubu Darcy’ego i Elizabeth, tę jednak zawsze spędzali kameralnie z Bingleyami, którzy pobrali się w tym samym dniu. Czuli, że okazja jest zbyt intymna i cenna, by świętować ją publicznymi zabawami. Na życzenie Elizabeth jesienny bal wciąż nazywano imieniem lady Anne. W hrabstwie uważano go za najważniejsze wydarzenie towarzyskie roku. Pan Darcy wyraził obawę, czy aby na pewno jest to pomyślny rok na bal, skoro spodziewana wojna z Francją została już wypowiedziana, a na południu kraju panował niepokój w związku z groźbą inwazji Bonapartego. Co więcej, marne zbiory pociągały oczywiste konsekwencje dla wiejskiego życia. Wielu dżentelmenów, podnosząc zatroskany wzrok znad ksiąg rachunkowych, skłaniało się ku przekonaniu, że w tym roku nie powinno się urządzać balu, ale wobec oburzenia żon i perspektywy co najmniej dwóch miesięcy domowych niesnasek panowie zgodzili się w końcu, że nic nie podnosi morale lepiej niż odrobina nieszkodliwej rozrywki, a Paryż z pewnością nie posiadałby się z radości i nabrałby nowego animuszu na wieść, że bal w Pemberley został odwołany.\nRozrywki i zabawy sezonowe, jakie oferuje życie na wsi, nie były ani tak liczne, ani pasjonujące, by ci z sąsiadów, którzy z racji pozycji mogli czerpać korzyść ze zobowiązań towarzyskich wielkiej posiadłości, je ignorowali. Małżeństwo pana Darcy’ego, kiedy opadło zdziwienie jego wyborem, obiecywało przynajmniej, że częściej niż dawniej będzie w domu, pozwalało też żywić nadzieję, iż młoda żona nie uchyli się od powinności. Po powrocie z podróży poślubnej aż do dalekich Włoch Darcy i Elizabeth musieli ścierpieć zwyczajowe formalne wizyty, przyjąć tradycyjne powinszowania i znieść banalne konwersacje z takim wdziękiem, na jaki tylko mogli się zdobyć. Darcy, od dzieciństwa świadom, że Pemberley zawsze mogło udzielać więcej benefitów niż przyjmować, znosił te spotkania z podziwu godnym spokojem, natomiast Elizabeth czerpała z nich skrytą rozrywkę, ponieważ sąsiedzi pragnęli zaspokoić ciekawość, a przy tym nadal uchodzić za ludzi dobrze wychowanych. Goście mogli liczyć na podwójną przyjemność: cieszyli się przepisowym półgodzinnym pobytem w bawialni pani Darcy, później zaś dyskutowali z sąsiadami na temat stroju, usposobienia i stosowności panny młodej oraz szans pary na szczęśliwość małżeńską. W ciągu miesiąca zapadł werdykt: na dżentelmenach zrobiła wrażenie uroda i inteligencja Elizabeth, ich żonom zaimponowała jej elegancja, przyjazne usposobienie oraz jakość poczęstunków. Powszechnie się zgodzono, że Pemberley, mimo niefortunnego pochodzenia nowej pani, mogło zająć należne mu miejsce w życiu towarzyskim hrabstwa, jak to się działo za czasów lady Anne Darcy.\nElizabeth była na tyle realistką, by wiedzieć, że nie zapomniano o jej pochodzeniu, a każdą nową rodzinę, która zamieszkała w okolicy, raczono informacją o zdumiewającym wyborze pana Darcy’ego. Wszak znano go jako człowieka dumnego, przywiązującego kapitalne znaczenie do tradycji i reputacji rodzinnej, jego ojciec podwyższył status rodu, żeniąc się z córką hrabiego. Wydawać by się mogło, iż żadna kobieta nie była na tyle dobra, by zostać panią Fitzwilliamową Darcy, a on wybrał drugą córkę dżentelmena, którego posiadłość, obarczona majoratem wykluczającym z dziedziczenia jego córki, była niewiele większa niż ogrody w Pemberley, młodą kobietę z majątkiem wynoszącym ponoć zaledwie pięćset funtów, z dwiema niezamężnymi siostrami oraz tak hałaśliwą i wulgarną matką, że nie można jej było przyjmować w szanującym się towarzystwie.\nCo gorsza, jedna z młodszych sióstr poślubiła George’a Wickhama, okrytego niesławą syna rządcy starego pana Darcy’ego. Ślub zawarto w okolicznościach, o których przyzwoitość nakazywała wspominać jedynie szeptem, i w ten sposób pan Darcy z rodziną został obarczony człowiekiem, którym tak pogardzał, że nazwiska Wickham nigdy nie wymawiano w Pemberley, a para nie miała prawa wstępu do domu. Trzeba przyznać, że sama Elizabeth cieszyła się szacunkiem i w końcu nawet sceptycy przyznali, że jest ładna, ma śliczne oczy, choć małżeństwo nadal budziło zadziwienie. Szczególnie irytowało ono kilka młodych dam, które za radą matek odrzuciły całkiem sensowne oferty w nadziei na zdobycie głównej nagrody, teraz zaś zbliżały się do niebezpiecznego wieku trzydziestu lat bez żadnych perspektyw. W zaistniałej sytuacji Elizabeth pocieszała się wspomnieniem własnej odpowiedzi udzielonej lady Catherine de Bourgh, kiedy oburzona siostra lady Anne wskazała na niedogodności, jakie przypadną w udziale Elizabeth, jeśli będzie miała czelność zostać panią Darcy. „To prawdziwa klęska, myślę jednak, iż żona pana Darcy’ego będzie miała tak niezwykłe powody do szczęścia, nierozłącznie związane z jej pozycją, że ogólnie biorąc, nie będzie czego żałować”2.\nZ perspektywy czasu pierwszy bal, na którym Elizabeth stanęła z mężem u szczytu schodów jako gospodyni, by witać wchodzących gości, jawił się jako swoista próba, ale przeszła ją triumfalnie. Elizabeth lubiła tańczyć i teraz mogła powiedzieć, że bal dostarczył jej nie mniej przyjemności niż gościom. Lady Anne drobiazgowo zaplanowała całe wydarzenie, a oprawny w skórę notes z godłem Darcych, zapisany jej eleganckim pismem, wciąż był używany; tego ranka leżał otwarty przed Elizabeth i panią Reynolds. Lista gości pozostawała w znacznej mierze niezmieniona, choć powiększono ją o przyjaciół Darcy’ego i Elizabeth, w tym jej wujostwo Gardinerów; rozumie się, że Bingley i Jane przychodzili również, a w tym roku, podobnie jak w zeszłym, mieli przyprowadzić goszczącego u nich Henry’ego Alvestona, młodego prawnika, który jako przystojny, bystry i pełen życia młody człowiek był w Pemberley równie mile widziany jak w Highmarten.\nElizabeth nie martwiła się o powodzenie balu. Doskonale wiedziała, że wszystko przygotowano. Nacięto dość drzewa, by podsycać ogień, zwłaszcza w sali balowej. Piekarz odpowiedzialny za ciasta dopiero rano miał przygotować delikatne ciasteczka i słodycze cieszące się powodzeniem wśród dam; z wiszących zarżniętych ptaków i innych zwierząt przyrządzi się bardziej treściwe dania, jakich oczekiwali panowie. Z piwnicy wytoczono już wina, utarto też wystarczającą ilość migdałów na popularną białą zupę. W ostatniej chwili doleje się do niej gorącego słodkiego wina z korzeniami, które znacznie poprawi smak i moc potrawy, przyczyniając się do ogólnej wesołości. Z cieplarni wybrano kwiaty i rośliny, które umieszczone w wiadrach miały trafić do oranżerii, by jutro po południu Elizabeth i Georgiana, siostra Darcy’ego, dopilnowały ich ułożenia. Mieszkający w leśnym domu Thomas Bidwell siedział pewnie teraz w spiżarni i polerował tuziny świeczników potrzebnych do sali balowej, oranżerii oraz saloniku dla pań. Bidwell, podobnie jak wcześniej jego ojciec, pracował jako stangret u świętej pamięci pana Darcy’ego. Z powodu reumatyzmu kolan nie mógł już pracować przy koniach, ale dłonie nadal miał krzepkie, więc w tygodniu poprzedzającym bal każdego wieczoru polerował srebra, pomagał odkurzać dodatkowe krzesła dla przyzwoitek, słowem: był niezastąpiony. Nazajutrz powozy właścicieli ziemskich i wynajęte kariolki skromniejszych gości wtoczą się na podjazd, wyleją się z nich otulone płaszczami przed jesiennym chłodem rozgadane pasażerki w muślinowych sukniach, z migotliwymi ozdobami we włosach, znowu wypatrujące pamiętnych rozkoszy balu lady Anne.\nWe wszystkich przygotowaniach do balu Elizabeth mogła polegać na pomocnej dłoni pani Reynolds. Elizabeth poznała ją, kiedy razem z wujostwem odwiedziła Pemberley i została po nim oprowadzona przez gospodynię, która znała Darcy’ego od dzieciństwa i tak go chwaliła, zarówno jako człowieka, jak i pana, że Elizabeth po raz pierwszy przyszło na myśl, iż jej uprzedzenia wobec niego mogły być niesprawiedliwe. Nigdy nie rozmawiała z panią Reynolds o przeszłości, ale się zaprzyjaźniły, a gospodyni, taktownie wspierając nową panią, stała się dla niej nieoceniona. Jeszcze przed przybyciem do Pemberley w charakterze panny młodej Elizabeth pojęła, że bycie panią takiego domu, ponoszenie odpowiedzialności za tak wielką służbę, bardzo się różniło od obowiązków jej matki w Longbourn. Jej dobroć i szczere zainteresowanie życiem służących utwierdziło ich w przekonaniu, że ich pomyślność leży na sercu nowej pani. Wszystko okazało się łatwiejsze, niż się spodziewała, nawet mniej uciążliwe niż prowadzenie Longbourn, ponieważ służba w Pemberley, w przeważającej mierze o długim stażu, została wyszkolona przez panią Reynolds i kamerdynera Stoughtona zgodnie z tradycją, wedle której rodzina nigdy nie może cierpieć niewygody i ma prawo oczekiwać nienagannej obsługi.\nJeśli Elizabeth tęskniła za czymś z poprzedniego życia, to jej myśli najczęściej biegły ku służącym z Longbourn: ku pani Hill, gospodyni znającej ich wszystkie sekrety, włącznie z niesławną ucieczką Lydii z ukochanym; ku pani Wright, kucharce, która nigdy nie skarżyła się na dość nierozsądne żądania pani Bennet; a także ku dwóm pokojówkom, które dodatkowo pełniły funkcję osobistych służących jej i Jane i układały im włosy przed każdym balem. Wszystkie one stały się częścią rodziny w sposób niedostępny dla służby w Pemberley, Elizabeth wiedziała jednak, że właśnie Pemberley, siedziba rodu Darcych, łączyło rodzinę, służbę i dzierżawców wspólnymi więzami lojalności. Wielu z nich było dziećmi i wnukami poprzednich służących, a dom wraz z jego historią mieli we krwi. Wiedziała też, że wydanie na świat dwóch zdrowych chłopców, teraz przebywających w pokoju dziecięcym na piętrze – Fitzwilliama, który miał prawie pięć lat, i dwulatka Charlesa – stanowiło jej ostateczny triumf. Dzięki temu służący mogli mieć pewność, że rodzina i jej potomstwo nadal będą dostarczać pracę im, a także ich dzieciom i wnukom, a Pemberley pozostanie w rękach rodu Darcych.\nBlisko sześć lat wcześniej pani Reynolds, podczas rozmowy o liście gości, menu i kwiatach na pierwsze przyjęcie wydawane przez Elizabeth, zauważyła:\n– Szczęśliwy to był dzień dla nas wszystkich, pani, kiedy pan Darcy przywiózł do domu swoją wybrankę. Najgorętszym pragnieniem mojej pani było dożyć chwili, gdy jej syn się ożeni. Niestety, nie było jej to pisane. Wiem, jak bardzo jej zależało, zarówno dla dobra syna, jak i Pemberley, aby szczęśliwie się ożenił.\nCiekawość Elizabeth przewyższyła dyskrecję. Przesuwając papiery na biurku, powiedziała lekko bez podnoszenia wzroku:\n– Ale może nie taką żonę miała na myśli? Czyż lady Anne Darcy nie ustaliła z siostrą, że pan Darcy powinien poślubić pannę de Bourgh?\n– Nie twierdzę, pani, że lady Catherine nie snuła takich planów. Często przywoziła pannę de Bourgh do Pemberley, kiedy wiedziała, że zastanie tu pana Darcy’ego. Ale to nie było możliwe. Panna de Bourgh, nieboraczka, zawsze była chorowita, a lady Anne przywiązywała wielką wagę do zdrowia panny młodej. Słyszeliśmy, że lady Catherine miała nadzieję, iż inny kuzyn panny de Bourgh, pułkownik Fitzwilliam, się oświadczy, ale nic z tego nie wyszło.\nPowracając myślami do chwili obecnej, Elizabeth wsunęła notes lady Anne do szuflady, po czym, niechętna porzucić spokój i samotność, których nie zazna ponownie, póki bal się nie skończy, podeszła do jednego z dwóch okien wychodzących na długi łukowaty podjazd i rzekę, nad którą rósł słynny las Pemberley. Pewien znakomity ogrodnik posadził go kilka pokoleń wcześniej. Każde drzewo na skraju lasu, doskonałe i ozdobione ciepłymi, złotymi refleksami jesieni, stało w pewnym oddaleniu od innych, jakby podkreślając własną niepowtarzalną urodę; dalej drzewa rosły ciaśniej, żyzna, pachnąca iłem samotność gęstwiny zmyślnie wabiła wzrok obserwatora. Na północnym zachodzie znajdował się drugi, większy las, w którym drzewom i krzewom pozwalano rosnąć naturalnie. W dzieciństwie Darcy lubił się tam bawić i miał swoje kryjówki. Jego pradziadek, gdy po odziedziczeniu majątku stał się odludkiem, zbudował tam domek, w którym się zastrzelił, a las – nazywany terenami leśnymi, w odróżnieniu od szkółki leśnej – wzbudzał zabobonny lęk w służących i dzierżawcach Pemberley, rzadko więc go odwiedzali. Wąska ścieżka przez las prowadziła do drugiego wejścia do Pemberley, ale korzystali z niej głównie handlarze. Goście na bal zatrzymywali się na podjeździe, powozy i konie odprowadzano do stajni, stangretów zabawiano w kuchni aż do zakończenia zabawy.\nElizabeth została dłużej przy oknie, odsunęła na bok troski związane z nadchodzącym dniem i pozwoliła, by znajomy, choć nieustannie zmieniający się widok ukoił jej oczy. Słońce świeciło na przejrzystym błękicie, nieliczne chudziutkie chmurki rozwiewały się jak dym. Krótki spacer, jaki zazwyczaj robiła z mężem na początek dnia, nauczył Elizabeth, że jesienne słońce jest zwodnicze, a mroźne podmuchy, na które była słabo przygotowana, szybko wyganiały ich do domu. Teraz spostrzegła, że wiatr przybrał na sile. Rzekę zmarszczyły drobne fale, które wygładzały się pośród nabrzeżnych traw i zarośli, a ich poszatkowane cienie drżały na wzburzonej wodzie.\nElizabeth ujrzała, że poranny chłód nie przestraszył dwojga ludzi; Georgiana i pułkownik Fitzwilliam wcześniej spacerowali nad rzeką, teraz zaś skręcali w stronę murawy i kamiennych schodów prowadzących do domu. Jaskrawa czerwień munduru pułkownika Fitzwilliama kontrastowała z łagodnym odcieniem niebieskiej pelisy Georgiany. Szli w pewnym oddaleniu od siebie, ale, jak myślała Elizabeth, w pełnej komitywie; co pewien czas stawali, gdy Georgiana przytrzymywała kapelusz, by nie porwał go wiatr. Kiedy podeszli bliżej, Elizabeth cofnęła się od okna, by nie poczuli, że ich śledzi, po czym wróciła do biurka. Trzeba było napisać listy, odpowiedzieć na zaproszenia, zdecydować, czy powinna odwiedzić wieśniaków pogrążonych w nędzy lub żalu, wyrazić współczucie bądź pospieszyć z praktyczną pomocą.\nZaledwie chwyciła za pióro, rozległo się ciche pukanie do drzwi i ponownie weszła pani Reynolds.\n– Przepraszam, że pani przeszkadzam, ale pułkownik Fitzwilliam właśnie wrócił ze spaceru i pyta, czy mogłaby pani poświęcić mu kilka minut, jeśli nie jest to niedogodne.\n– Jeśli chce zajrzeć do mnie teraz, jestem wolna – odparła pani Darcy.\nElizabeth domyślała się, o czym chciał z nią mówić, i chętnie oszczędziłaby sobie związanego z tym niepokoju. Darcy miał niewielu bliskich krewnych, a jego kuzyn, pułkownik Fitzwilliam, od dzieciństwa bywał częstym gościem w Pemberley. Na początku kariery wojskowej pojawiał się rzadziej, jednak w ciągu ostatnich osiemnastu miesięcy jego wizyty, choć krótsze, stały się częstsze. Elizabeth zauważyła, że zaszła subtelna, acz wyraźna zmiana w jego odnoszeniu się do Georgiany – w jej towarzystwie częściej się uśmiechał, chętniej niż dotychczas siadał obok niej i nawiązywał rozmowę. Od ostatniej wizyty na zeszłorocznym balu lady Anne w życiu pułkownika zaszła znacząca zmiana. Jego starszy brat, prawowity spadkobierca, zmarł za granicą i teraz to pułkownik Fitzwilliam dziedziczył tytuł wicehrabiego Hartlep wraz z majątkiem. Pułkownik wolał nie posługiwać się nowym tytułem, zwłaszcza wśród przyjaciół; postanowił poczekać z przyjęciem nowej godności oraz licznych związanych z tym obowiązków i nadal był powszechnie znany jako pułkownik Fitzwilliam.\nOczywiście będzie się chciał ożenić, zwłaszcza teraz, kiedy Anglia prowadziła wojnę z Francją i mógł polec, nie zostawiając spadkobiercy. Chociaż Elizabeth nigdy nie zaprzątała sobie głowy rodowym drzewem genealogicznym, to wiedziała, że pułkownik nie miał bliskich męskich krewnych, a gdyby zmarł, nie zostawiwszy syna, linia by wygasła. Nie po raz pierwszy się zastanawiała, czy szukał żony w Pemberley, a jeśli tak, jak zareaguje Darcy? Z pewnością musiało mu się podobać, że siostra pewnego dnia zostanie hrabiną, a jej mąż członkiem Izby Lordów i prawodawcą swego kraju. Wszystko to stanowiło powód do uzasadnionej dumy rodowej, ale czy Georgiana będzie ją podzielać? Teraz była dojrzałą kobietą, wolną od nadzoru opiekunów. Elizabeth wiedziała, że mimo to Georgianę bardzo by smuciło rozważanie małżeństwa z człowiekiem, którego nie mógłby zaaprobować brat. Poza tym istniała komplikacja w postaci Henryka Alvestona. Elizabeth widziała dość, aby się upewnić, że był zakochany lub na progu zakochania, ale co z Georgianą? Co do jednej rzeczy Elizabeth miała pewność: Georgiana Darcy nigdy nie wyjdzie za mąż bez miłości, albo bez owego silnego przyciągania, uczucia i szacunku, które, jak ufała kobieta, przerodzą się w miłość. Czyż nie wystarczyłoby to samej Elizabeth, gdyby pułkownik Fitzwilliam oświadczył się był podczas wizyty u ciotki, lady Catherine de Bourgh w Rosings? Myśl, że mogła bezwiednie utracić Darcy’ego i obecne szczęście, skwapliwie przyjmując oświadczyny jego kuzyna, była jeszcze bardziej upokarzająca niż wspomnienie słabości do okrytego niesławą George’a Wickhama, toteż rezolutnie odsunęła ją na bok.\nPułkownik przybył do Pemberley poprzedniego wieczoru na kolację, ale po przywitaniu się niewiele czasu spędzili razem. Teraz, po tym jak cicho zapukał, wszedł i na zaproszenie Elizabeth usiadł obok niej przy kominku, odniosła wrażenie, że po raz pierwszy widzi go tak wyraźnie. Fitzwilliam był o pięć lat starszy od Darcy’ego, ale przy pierwszym spotkaniu w salonie w Rosings jego radosne usposobienie i pociągająca żywotność dodatkowo uwydatniały małomówność kuzyna, przez co pułkownik wydawał się młodszy od niego. Wszystko to jednak należało już do przeszłości. Obecnie jego dojrzałość i powaga sprawiały, że wydawał się starszy, niż był w istocie. Częściowo musiało to wynikać ze służby wojskowej, myślała, z wielkiej odpowiedzialności za podwładnych, podczas gdy zmiana statusu przyczyniła się nie tylko do większej powagi, ale – jej zdaniem – uwidoczniła dumę rodową z odrobiną arogancji, już mniej atrakcyjną.\nNie od razu się odezwał, a w ciszy, jaka zapadła, Elizabeth postanowiła, że skoro to pułkownik poprosił o spotkanie, powinien przemówić pierwszy. Najwyraźniej szukał właściwych słów, choć nie sprawiał wrażenia zakłopotanego ani skrępowanego. W końcu, nachyliwszy się ku niej, rzekł:\n– Przekonany jestem, droga kuzynko, że dzięki bystrości spojrzenia i twemu zainteresowaniu losem innych domyślasz się, co zamierzam powiedzieć. Jak ci wiadomo, po śmierci mojej ciotki lady Anne miałem przywilej, wraz z Darcym, być opiekunem jego siostry, a chyba wolno mi stwierdzić, że wypełniałem obowiązki z głębokim poczuciem odpowiedzialności i braterską sympatią do podopiecznej, które nigdy nie uległy zachwianiu. Teraz uczucia te się pogłębiły i przerodziły w miłość, jaką winien odczuwać mężczyzna do kobiety, którą ma nadzieję poślubić, niczego też bardziej nie pragnę niż zgody Georgiany na zostanie moją żoną. Nie zwróciłem się z formalną prośbą do Darcy’ego, on jednak świadom jest sytuacji, ja zaś żywię nadzieję, że moje oświadczyny spotkają się z jego aprobatą i zgodą.\nElizabeth uznała za rozsądne nie wspominać, że odkądGeorgiana osiągnęła pełnoletność, żadna zgoda nie była potrzebna.\n– A Georgiana? – spytała.\n– Dopóki nie uzyskam aprobaty Darcy’ego, nie czuję się uprawniony do zabierania głosu. W chwili obecnej przyznaję, że Georgiana nie powiedziała nic, co dawałoby mi podstawę do konkretnej nadziei. Zawsze odnosiła się do mnie z przyjaźnią, zaufaniem i, jak tuszę, z sympatią. Mam nadzieję, że jeśli zachowam cierpliwość, zaufanie i sympatia mogą się przerodzić w miłość. Uważam, że do kobiety miłość częściej przychodzi po ślubie niż przed, co zresztą wydaje się słuszne i naturalne. Ostatecznie znam ją od dziecka. Przyznaję, że różnica wieku może stwarzać pewien problem, ale jestem tylko pięć lat starszy od Darcy’ego i nie widzę w tym żadnej przeszkody.\nElizabeth czuła, że stąpa po grząskim gruncie.\n– Różnica wieku może nie być problemem, ale skłonność ku innej osobie owszem – powiedziała.\n– Masz na myśli Henry’ego Alvestona? Wiem, że Georgiana go lubi, ale nie widzę nic, co sugerowałoby głębsze przywiązanie. Alveston to miły, bystry, zacny młodzieniec. Słyszę o nim same dobre rzeczy. Oczywiście może mieć nadzieję. Z pewnością chciałby się wżenić w majątek.\nElizabeth się odwróciła. Pułkownik dodał pospiesznie:\n– Nie zamierzam imputować chciwości ani nieszczerości, ale na Alvestonie spoczywa wielka odpowiedzialność. Wobec godnego podziwu postanowienia, by powiększyć majątek rodzinny, wobec jego energicznych starań, by odbudować posiadłość i jeden z najpiękniejszych domów w Anglii, nie może sobie pozwolić na poślubienie biednej kobiety. Taki krok skazałby ich oboje na niedolę, nawet nędzę.\nElizabeth milczała. Znowu myślała o ich pierwszym spotkaniu w Rosings, o rozmowie po kolacji, muzyce, wesołości, częstych wizytach pułkownika na plebanii, atencji, jaką ją darzył, zbyt jawnej, by dało się ją przeoczyć. Podczas tamtego wieczornego przyjęcia lady Catherine z pewnością zobaczyła dość, by zacząć się niepokoić. Nic nie uchodziło jej czujnej uwagi. Elizabeth pamiętała wołanie lady Catherine: „O czym rozmawiacie? Niechże i ja to usłyszę”. Elizabeth wiedziała, że zaczęła się wówczas zastanawiać, czy mogłaby zaznać szczęścia z tym człowiekiem, jednak nadzieja, o ile była na tyle silna, by nazwać ją nadzieją, zgasła, gdy nieco później się spotkali, przypadkiem lub zgodnie z planem pułkownika, kiedy Elizabeth spacerowała samotnie po parku Rosings, on zaś zawrócił, by odprowadzić ją na plebanię. Pułkownik utyskiwał na swoje ubóstwo, ona zaś droczyła się, pytając, cóż to za niedogodności mogą nękać młodszego syna hrabiego. Fitzwilliam odparł, że młodsi synowie „nie mogą się żenić, z kim chcą”. Wtedy się zastanawiała, czy ta uwaga miała charakter ostrzegawczy, a podejrzenie to wprawiło ją w zakłopotanie, które próbowała ukryć, kierując rozmowę na milsze tematy. Wspomnienie o tamtym zdarzeniu bynajmniej nie było przyjemne. Pułkownik Fitzwilliam nie musiał jej przypominać, czego mogła oczekiwać po małżeństwie dziewczyna z czterema niezamężnymi siostrami. Czy mówił, że dobrze urodzony młody człowiek może czerpać przyjemność z towarzystwa takiej kobiety, nawet dyskretnie z nią flirtować, ale rozsądek podpowiadał mu, że nie wolno wzbudzać w niej większych nadziei? Niewykluczone, że przestroga była konieczna, jednak nie sformułował jej zręcznie. Jeżeli nigdy nie hołubił myśli o niej, właściwiej by postąpił, gdyby nie darzył jej tak otwartą atencją.\nPułkownik Fitzwilliam świadom był milczenia Elizabeth.\n– Czy mogę liczyć na pani aprobatę?\nElizabeth zwróciła się do niego i powiedziała stanowczo:\n– Pułkowniku, nie mogę brać w tym udziału. Sama Georgiana musi zdecydować o swoim szczęściu. Powiem tylko, że jeśli zgodzi się za pana wyjść, w pełni będę podzielać radość mego męża z takiego związku. Nie mogę jednak wpływać na tę kwestię. Musi to pozostać w gestii Georgiany.\n– Sądziłem, że mogła z panią rozmawiać.\n– Nie zwierzała mi się, nie byłoby też stosowne, gdybym poruszała tę kwestię w rozmowie z nią, dopóki sama tego nie uczyni.\nTo zdawało się na chwilę zadowolić Fitzwilliama, później jednak, jakby pod wpływem przymusu, powrócił do człowieka, którego uważał za rywala.\n– Alveston jest przystojnym i miłym mężczyzną, ładnie się przy tym wyraża. Niewątpliwie czas i dojrzałość utemperują pewną nadmierną pewność siebie oraz skłonność do okazywania starszym mniejszego szacunku, niż to stosowne w jego wieku, skłonność pożałowania godną u kogoś tak zacnego. Bezsprzecznie jest mile widziany w Highmarten, choć dziwi mnie, że potrafi tak często odwiedzać pana i panią Bingleyów. Wzięci prawnicy zazwyczaj nie szafują tak swoim czasem.\nElizabeth nie odpowiedziała, Fitzwilliam zaś pomyślał może, iż krytyka, zarówno faktyczna, jak i sugerowana, była nierozważna. Dodał:\n– Z drugiej strony bywa w hrabstwie Derby w soboty i niedziele oraz wtedy, gdy nie ma posiedzeń sądu. Przypuszczam, że każdą wolną chwilę przeznacza na naukę.\n– Siostra wspominała mi, że jeszcze nie miała gościa, który spędzałby tyle czasu w bibliotece – powiedziała Elizabeth.\nPo kolejnej chwili milczenia pułkownik, budząc jej zdziwienie i zakłopotanie, zapytał:\n– Rozumiem, że George’a Wickhama nadal nie przyjmuje się w Pemberley?\n– Nigdy. Ani ja, ani pan Darcy nie widzieliśmy go, nie mieliśmy też z nim kontaktu od jego wizyty w Longbourn po poślubieniu Lydii.\nPo długim milczeniu pułkownik Fitzwilliam rzekł:\n– Niefortunnie się stało, że tak wielkie nadzieje pokładano w Wickhamie w dzieciństwie. Wychował się z Darcym, jakby byli braćmi. W dzieciństwie obaj czerpali może z tego korzyść. Biorąc pod uwagę sympatię nieboszczyka pana Darcy’ego dla rządcy, po śmierci tego drugiego naturalną koleją rzeczy było przejęcie odpowiedzialności za jego syna. Ale wobec charakteru Wickhama – człowieka wyrachowanego, ambitnego, skłonnego do zawiści – niebezpiecznie było obdarzyć go przywilejami, z których nie mógł korzystać po osiągnięciu dorosłości. Na uniwersytecie uczęszczali do innych college’ów, a Wickham oczywiście nie wziął udziału w podróży Darcy’ego po Europie. Zmiany w statusie i oczekiwaniach okazały się może zbyt drastyczne, zbyt nagłe. Nie mam powodu sądzić, że lady Anne dostrzegała to zagrożenie.\n– Wickham nie mógł się spodziewać, że weźmie udział w podróży po Europie – zauważyła Elizabeth.\n– Nie wiem, czego się spodziewał, ale zawsze oczekiwał więcej, niż mu się należało.\n– Możliwe, że okazane mu we wczesnym wieku fawory były do pewnego stopnia nierozważne, ale zawsze łatwo jest kwestionować osąd innych w sprawach, o których nie jesteśmy może w pełni poinformowani.\nPułkownik poruszył się niezręcznie na krześle.\n– Przecież nie może być usprawiedliwienia dla nadużycia zaufania, jakim była próba uwiedzenia panny Darcy przez Wickhama. Żadna różnica urodzenia czy wychowania nie tłumaczy takiej hańby. Jako współopiekun panny Darcy dowiedziałem się oczywiście o tej niegodnej historii od Darcy’ego, ale całkiem o niej zapomniałem. Nigdy nie rozmawiam o niej z Darcym i proszę o wybaczenie za poruszenie tej kwestii teraz. Wickham odznaczył się podczas kampanii irlandzkiej i obecnie jest swego rodzaju bohaterem narodowym, nie może to jednak wymazać przeszłości, choć może dać mu nadzieję na godniejsze i pomyślniejsze życie w przyszłości. Nie powinienem wspominać jego imienia w rozmowie z panią.\nElizabeth nie odpowiedziała, a po krótkiej przerwie pułkownik wstał, skłonił się i wyszedł. Doskonale zdawała sobie sprawę, że żadnemu z nich rozmowa nie przyniosła zadowolenia. Pułkownik Fitzwilliam nie uzyskał szczerej aprobaty ani zapewnienia o poparciu dla jego sprawy, a Elizabeth nabrała obawy, że jeśli nie uda mu się zdobyć Georgiany, upokorzenie i zażenowanie zniszczą przyjaźń trwającą od dzieciństwa, którą, jak wiedziała, jej mąż bardzo cenił. Nie wątpiła, że Darcy zaaprobuje pułkownika Fitzwilliama jako męża Georgiany. Dla siostry pragnął nade wszystko bezpieczeństwa, a w takim małżeństwie miałaby je zapewnione; nawet różnicę wieku postrzegano by pewnie jako atut. Po pewnym czasie Georgiana zostałaby hrabiną, a szczęśliwy człowiek, który by ją poślubił, nigdy nie musiałby się martwić o pieniądze. Elizabeth pragnęła, by sprawa została w ten czy inny sposób wyjaśniona, może nazajutrz podczas balu. Wiadomo, że bal – kiedy nadarzała się okazja, by usiąść obok siebie albo szeptać poufnie w tańcu – doprowadzał do końca wydarzenia, szczęśliwe i nieszczęśliwe. Elizabeth miała tylko nadzieję, że wszyscy zainteresowani będą zadowoleni, ale potem uśmiechnęła się, myśląc, jak nikłe są na to szanse.\nElizabeth z satysfakcją myślała o zmianie, jaka od jej ślubu z Darcym zaszła w zachowaniu Georgiany. Początkowo siostra Darcy’ego była zdziwiona, niemal zszokowana, gdy słyszała, jak Elizabeth droczy się z jej bratem, jak często on odwzajemnia się tym samym i razem się śmieją. Przed przybyciem panny Bennet w Pemberley rzadko słyszało się śmiech, a przy taktownej, łagodnej zachęcie nowej pani domu Georgiana uwolniła się nieco od typowej dla Darcych nieśmiałości. Teraz kiedy podejmowali gości, pewniej zabierała głos, chętniej wyrażała własne zdanie przy stole. W miarę poznawania szwagierki Elizabeth nabierała przekonania, że pod nieśmiałością i rezerwą kryje się w niej inna cecha Darcych: silna wola. Czy jej mąż zdawał sobie z tego sprawę? Czy nie uważał, że Georgiana wciąż jest kruchą piętnastolatką, dzieckiem, które należało otaczać bezpieczną, uważną miłością, jeśli miało uniknąć katastrofy? Nie znaczy to, że nie pokładał zaufania w honorze i cnocie siostry – podobna myśl graniczyłaby dla niego z bluźnierstwem – ale do jakiego stopnia ufał w jej osąd? Co się tyczy Georgiany, to po śmierci ojca Darcy stał się głową rodziny, mądrym, spolegliwym bratem o ojcowskim autorytecie, bratem darzonym miłością oraz nie tyle lękiem – bowiem miłość nie może istnieć obok lęku – ile bojaźliwym uwielbieniem. Georgiana nie wyszłaby za mąż bez miłości, nie wyszłaby też jednak za mąż bez aprobaty brata. Gdyby musiała wybierać między pułkownikiem Fitzwilliamem, kuzynem i przyjacielem zabaw dziecinnych Darcy’ego, dziedzicem tytułu hrabiowskiego, dzielnym żołnierzem, znającym Georgianę całe życie, a przystojnym, ujmującym młodym prawnikiem, który z pewnością budował swoją karierę, ale niewiele o nim wiedzieli, cóż wtedy? Alveston miał odziedziczyć baronię, i to starą; Georgiana dostałaby dom, który po dorobieniu się męża i odbudowie stałby się jednym z najpiękniejszych w Anglii. Jednak Darcy nie był wolny od dumy rodowej, nie ulegało też wątpliwości, który z kandydatów zapewnia większe bezpieczeństwo i bardziej świetlaną przyszłość.


Wigilijny barszcz czerwony – Łyżka Stołowa\nTen świąteczny czas jest dla mnie wyjątkowy! W tym roku po raz pierwszy przygotowałam swój własny, wegański i bezglutenowy wigilijny barszcz czerwony! Ale na tym nie koniec…\nJeśli pamiętacie, to niejednokrotnie wspominałam, że moja Mama jest mistrzynią świata w gotowaniu, a w szczególności gotuje pyszne zupy. Stąd, jak się dobrze domyślacie, Jej barszcz jest wyborny. W czasie Świąt Bożego Narodzenia najszybciej znika ze stołu i garnków. A w naszej domowej, niepisanej tradycji mam to szczęście, że zawsze dla mnie jest ostatnia filiżanka barszczu.. pewnie dlatego że moi bliscy wiedzą, że dla mnie świąteczne smakołyki to barszcz i pierogi!\nNiedawno dzieliłam się z Wami przepisem na moje tegoroczne pierogi wigilijne, a dziś z wielką przyjemnością dzielę się przepisem na wigilijny barszcz, który zdaniem mojej Mamy jest „wyśmienity” i nim „uczeń przerósł mistrza”. Choć uważam, że do poziomu zdolności kulinarnych mojej Mamy jeszcze mi trochę brakuje, to niemniej jednak jest to wielka radość i zaszczyt usłyszeć z Jej ust takie słowa!\nI choć jestem krytyczna w ocenie dań, które mają trafić do Was i na bloga, to tu bezsprzecznie jestem zgodna z Jackiem i moimi Rodzicami – barszcz jest niesamowity, bezbłędny!\nPełna radości i dumy dzielę się z Wami jednym z moich najważniejszych przepisów! Niech wigilijny barszcz czerwony o bogatym, wyrazistym smaku, pięknym, intensywnym kolorze oraz niesamowitym aromacie zagości na Waszych świątecznych stołach i sprawi Wam przyjemność!\n2 zielone (wyłącznie) części pora\n4 plastry cytryny (bez skórki)\n5 mniejszych śliwek suszonych\n1 + 1 łyżka majeranku\nWażne! Wszystkie warzywa – włoszczyzna, buraki, cebula i czosnek – oraz jabłko są oczyszczone, ale nie są obrane. Gotujemy je w skórkach i łupinach.\n1. Umyte i nieobrane warzywa odpowiednio przygotować – usunąć końce i ewentualne zabrudzenia, po czym buraki pokroić na ćwiartki lub półksiężyce, a cebulę w łupinie i seler przeciąć na pół, czosnek natomiast rozgnieść końcówką noża.\nJabłko pokroić na ćwiartki i usunąć gniazda nasienne. Umytą cytrynę obrać i pokroić w plastry.\n2. Na spodzie większego garnka ułożyć włoszczyznę, następnie dodać cebulę wraz z czosnkiem, kawałki jabłka i buraków. Na wierzchu ułożyć suszone śliwki, plastry cytryny oraz przyprawy – ziele angielskie i liść laurowy oraz pieprz czarny (bez soli). Wlać olej roślinny oraz zimną wodę.\nGarnek ustawić na średniej wielkości ogniu i zagotować składniki, po czym zmniejszyć ogień i gotować pod przykryciem lub z lekko uchyloną pokrywą przez 2-2,5 godziny.\n3. W tym czasie suszone grzyby leśne umieścić w misce, a następnie zalać wrzątkiem i odstawić na 2 godziny. Po upływie tego czasu, grzyby wyłowić i odcisnąć z nadmiaru soku i wykorzystać na przykład do przygotowania farszu do wigilijnych pierogów. Natomiast wodę z namaczania grzybów ostrożnie wlać do gotującego się barszczu tak, aby nie wlać ewentualnych zanieczyszczeń znajdujących się na dnie naczynia. Następnie do barszczu dodać 1 łyżkę majeranku, wymieszać i całość nadal gotować na mniejszym ogniu jeszcze przez 1-1,5 godziny, aby wszystkie smaki połączyły się.\nPo tym czasie zgasić ogień i pozostawić barszcz na całą noc na kuchence do całkowitego przestudzenia.\n4. Następnego dnia z barszczu wyłowić kawałki jabłka i odłożyć. Wszystkie warzywa umieścić na sitku i dokładnie odcisnąć z nadmiaru soków – ukryty jest w nich najcenniejszy dla barszczu smak, więc warto przyłożyć się do tego, by niczego nie stracić. Następnie barszcz przelać przez sitko do innego naczynia, po czym klarowny wlać ponownie do garnka, w którym się gotował. Na koniec jabłko przetrzeć przez sitko, dodając je do barszczu.\n5. Następnie barszcz podgrzać, dodając do niego 1 łyżkę majeranku oraz 2 obrane i poszatkowane ząbki czosnku. Warto dodać także surowego burka pokrojonego w ćwiartki – dla odświeżenia koloru. Składniki zagotować, po czym zmniejszyć ogień i na koniec barszcz doprawić do smaku sokiem z cytryny, pieprzem oraz solą. Burak może pozostać w garnku lub można go wyjąć (ja pozostawiam).\nGorący barszcz nalewać do kubków lub czarek, przecedzając go przez sitko lub nie.\nNextPrev 11 grudnia, 2017 Category: Łyżka odświętnie, Zupy


Julcimar: Oczekiwania były większe\nJak oceniasz zakończony sezon?\n- Mogę powiedzieć, że średnio. Na pewno pozostał niedosyt, bo oczekiwania były większe. Z drugiej strony wydaje mi się, że za dużo od nas wymagano. Jako beniaminek chcieliśmy przede wszystkim utrzymać się w lidze i ten cel osiągnęliśmy.\nDlaczego nie udało się wywalczyć więcej?\n- Zapłaciliśmy frycowe. W kilku meczach zabrakło nam ligowego cwaniactwa i doświadczenia. Wiele punktów straciliśmy w głupi sposób, w końcówkach spotkań. Druga sprawa to seria remisów. Fajnie jest, gdy drużyna nie przegrywa w kilku meczach z rzędu, ale w futbolu liczą się tylko zwycięstwa. Czasami także, o czym muszę wspomnieć, mylili się na naszą niekorzyść sędziowie.\nNie uważasz, że za często mieliście pretensje do arbitrów?\n- W większości przypadków były one uzasadnione. Proszę policzyć, ile razy w ciągu sezonu sędzia nie przyznał nam rzutu karnego, mimo że kamery bezsprzecznie pokazywały, że nasz zawodnik był faulowany. Nazbierałoby się tego prawie 20 przypadków. Czarę goryczy przepełnił mecz pucharowy z Wisłą Kraków. Gdyby wtedy arbiter zauważył faul na Edim, bylibyśmy w półfinale.\nCzy Pogoń w tym składzie osobowym stać na coś więcej niż walka o utrzymanie się?\n- W każdej drużynie, która chce walczyć o wyższe cele, potrzebna jest świeża krew. Nie inaczej jest w naszym przypadku. Szkielet zespołu powinien pozostać ten sam. Uważam, że jeśli latem dojdzie do nas dwóch czy trzech zawodników, to w kolejnym sezonie będziemy grać o niebo lepiej.\nNa jakiej pozycji potrzebne są wzmocnienia?\n- To jest pytanie do trenera. On wie najlepiej, jaka formacja spisuje się najgorzej. Nie trzeba jednak być ekspertem, by zauważyć, że strzeliliśmy w minionym sezonie mało bramek.\nPortowcy byli prowadzeni przez czterech trenerów. Który z nich był najlepszy?\n- Każdy trener ma swój własny warsztat szkoleniowy, więc nie łatwo ich porównać. Pawel Malura był z nami tylko przez moment, więc trudno go ocenić. Bogusław Baniak to mistrz motywacji. Bohumil Panik był z nami najdłużej i wykonał kawał dobrej roboty. Całkowicie odmienił naszą grę w obronie. Traciliśmy o wiele mniej bramek. Trener Bogusław Pietrzak przejął zespół pod koniec sezonu i starał się poprawić ofensywę. Myślę, że mu się udało, gdyż w ostatnich meczach byliśmy groźniejsi pod bramką rywali niż w początkowej fazie sezonu.


Mont Blanc „Legend” i „Legend Intense” – triumf syntetyki? | PERFUMOWY BLOG\nMont Blanc „Legend” i „Legend Intense” – triumf syntetyki?\n3 lutego 2017 3 lutego 2017 ~ fqjcior\nPomarosa, Evernyl, Pepperwood – dla współczesnych perfumiarzy to określenia znaczące tyle samo, co dla żyjącego i tworzącego 100 lat temu Jacques’a Guerlaina lawenda, bergamotka czy mech dębowy. Nie mające zapachowych odpowiedników w naturze molekuły, stworzone w laboratoriach chemicznych, pozwalają kreować współczesnym perfumiarzom pachnidła abstrakcyjne w swej olfaktorycznej treści.\nOkreślenie „syntetyczne” nie powinno być dziś używane wobec perfum jako obelga, gdyż to właśnie syntetyczne (w uproszczeniu) substancje decydują o obliczu i rozwoju współczesnej perfumerii.\nPoza nielicznymi przypadkami – zwykle domorosłymi perfumiarzami amatorami – nikt nie tworzy dziś perfum wyłącznie z naturalnych składników. Współczesne perfumy to najczęściej mieszanka esencji naturalnego pochodzenia z pachnącymi produktami zaprojektowanymi i wyprodukowanymi w laboratoriach chemicznych. Ale tylko najlepsi przedstawiciele perfumowego fachu potrafią stworzyć przy użyciu tych sztucznych substancji zapachy tak żywe, tak przekonujące i tak satysfakcjonujące w noszeniu jak Legend i Legend Intense.\nDługo zabierałem się za testy Mont Blanc Legend. Wielokrotnie próbowałem tego zapachu podczas krótkich wizyt w perfumeriach. Zawsze miałem to samo wrażenie – że skądś to znam. I że pachnie to naprawdę solidnie. Męsko, nowocześnie, formalnie i bezpretensjonalnie. W końcu nadszedł czas testów i dobrze, bo warto napisać kilka zdań o tym moim zdaniem całkiem udanym pachnidle.\nto zapach skomponowany dla marki Mont Blanc przez Oliviera Pescheuxa, pracującego w koncernie Givaudan. Perfumiarz ten – o bardzo już bogatym dorobku – dał się poznać jako bardzo utalentowany twórca wielu zapachów, m.in. dla Diptyque (np. Vetyverio, Eau Moheli), Jil Sander (Ultrasense), Davidoff (Horizon) czy Paco Rabanne (jest współtwórcą hitowego One Million).\nLegend nie jest zapachem odkrywczym. Przeciwnie, wpisuje się w panujące od kilku lat trendy w męskich perfumach. Robi to jednak w niezwykle efektowny, przyjazny i jakościowy sposób.\nTo świetnie wykonany mariaż Fierce, sztandarowego zapachu męskiego odzieżowej marki Abercrombie & Fitch, z Platinum Egoiste Chanel wzbogacony o popularną współcześnie nutkę suszonych owoców.\nJest więc Legend wpisany w bardzo konkretną konwencję męskiego zapachu świeżego, ale nie pozbawionego głębi, tu obecnej w postaci współczesnej, wibrującej, drzewnej, owocowej i ambrowej olfaktorycznej gry światłocieni. Jest przy tym zapachem dynamicznym, a nawet dynamizującym, w tym rozumieniu, że jego aromat dodaje energii, siły, w jakimś sensie – że zacytuję klasyka – „odświeża umysł”. To doskonałe pachnidło biurowe, zapach biznesowy, który na pewno nie wywoła podejrzeń o brak gustu.\nMiks cytrusów (bergamotka) i klasycznych, męskich składników aromatycznych w postaci werbeny, lawendy i geranium, odpowiada za bardzo Fierce-o-podobny początek Legend. Owocowe nuty Pomarosa i jabłka intrygująco wypełniają serce zapachu, podczas gdy kumaryna, tonka, sandałowiec i mech dębowy w postaci syntetycznej aromamolekuły Evernyl budują trwałą męską bazę, dzięki której aromatyczna sygnatura zapachu utrzymuje się na skórze do samego końca.\nLegend to zapach perfekcyjnie wyegzekwowany z dużym udziałem najnowszych zdobyczy chemii molekularnej. Może mało oryginalny, ale o bardzo dobrej jakości. Nosi się go doskonale. Ma wyrazistą projekcję i bardzo dobrą trwałość. Jeżeli szukamy czegoś bezdyskusyjnie męskiego i eleganckiego (choć nie przesadnie) oraz współczesnego, pasującego praktycznie na każda okazję i porę roku, balansującego pomiędzy świeżością i zmysłowością, Legend może być idealnym wyborem.\nCzarny flakon o oryginalnym kształcie, zamykany – z przyjemnym dla ucha „klikiem”- ciężką srebrną zatyczką, robi bardzo dobre wrażenie i współgra z zawartością.\nLegend może się podobać. Mnie się podoba. Bardzo.\nnuty głowy: bergamotka, lawenda, liść ananasa, werbena\nnuty serca: geranium, kumaryna, jabłko, róża, Pomarosa (suszone owoce)\nnuty bazy: drewno sandałowe, tonka, Evernyl (mech dębu)\nperfumiarz: Olivier Pescheux (Givaudan)\nzapach: 5,0 / projekcja: 4,5/ trwałość: 4,5\noczywiście wyraźnie nawiązuje do protoplasty, z tym że zdecydowanie mniej jest tu tej wibrującej, rześkiej świeżości Legend, a więcej współcześnie chętnie nadużywanej syntetycznej owocowości. Nie znaczy to wszakże, że Intense nie jest zapachem świeżym. Jest to jednak świeżość cieplejsza, bardziej owocowa. Sygnatura Legend jest tu bardzo wyraźnie obecna, a początek znów przypomina Fierce’a, ale już ciąg dalszy to wyraźne nawiązanie do Bleu de Chanel. No i nie wyczuwam tu powinowactwa do Platinum Egoiste, co zresztą potwierdza oficjalny spis nut, w którym na próżno szukać obecnych w wersji pierwszej klasycznych męskich nut aromatycznych lawendy, geranium czy werbeny. Te różnice, a także inne rozłożenia akcentów sprawiają, że\nIntense to zapach bardziej nowoczesny, ale też – faktycznie – bardziej intensywny, robiący wrażenie bogatszego w ingrediencje, w ich liczbę i użytą ilość. To przekłada się głównie na bardzo dobrą trwałość zapachu, przy zbliżonej projekcji w porównaniu do Legend.\nCo do podobieństwa do Bleu de Chanel to nie jest tak, że Legend Intense jest jego kopią. To raczej zapach o podobnym charakterze, roztaczający podobną aurę, ale efekt ten osiągnięty został przy użyciu innych środków. Nie znajdziemy tu imbiru, a jego rolę pełni kardamon połączony z molekułą Pepperwood o drzewno-pieprzowym charakterze. Współczesne molekuły ambrowe i Evernyl w połączeniu z białym cedrem (także syntetyk, jak sądzę) i tonką tworzą trwałą męską bazę, która nadaje całości głębi i świetnie utrwala sygnaturę zapachu.\nFlakon został tym razem polakierowany metaliczną, mieniąca się i nieco lustrzaną farbą, co daje całkiem intrygujący efekt. Legend Intense to zdecydowanie udana kontynuacja wersji pierwszej, a przy tym zapach równie przyjemny i „skuteczny” w noszeniu. Szczerze rekomenduję.\nnuty głowy: bergamotka, ananas\nnuty serca: kardamon, czerwone jabłko, Pepperwood, jaśmin\nnuty bazy: biały cedr, tonka, ambra, Evernyl (mech dębu)\nzapach: 4,5 / projekcja: 4,0/ trwałość: 5,0\nZamieszczone w Mont Blanc, recenzje perfum\tambraananasevernylgeraniumjabłkolawendaLegendMont BlancOlivier PescheuxPomarosatonkawerbena\n< Poprzedni Beaufort London „Lignum Vitae” i „Fathom V” – od słodkich ciasteczek po morską toń\nNastępny > Kwiaty od Serge’a Lutensa: „Fleurs d’oranger” i „Datura noir”


10 maja 2006, 20:26\nTemat: Trasa nr 7 - "czeska"\nAle KasiaSz ma racje jaki jest limit? Od tego zależy czy musimy się decydować tak bardzo bardzo szybko czy tak tylko normalnie... pewnie jakiś limit jest, ale mi o tym nic nie wiadomo. O to samo pytałem komendanta tras (wszystkich) i odpowiedzi jasnej nie otrzymałem. My jesteśmy w stanie przenocowa...\n10 maja 2006, 20:22\ngreywolf pisze: I w sumie to mam nadzieje, ze komendant trasy nie bedzie zapatrzonym w siebie narcyzem tak jak ostatnio:/\na rozwiń jeśli możesz, co masz na myśli ?\njeśli to jakaś tajemnica, to proszę na priv - ryfy@wp.pl\n28 kwie 2006, 17:24\nSerdeczenie zapraszam Was do odwiedzenia strony trasy 7 Wędrowniczej Watry. Trasa przebiega po polskich i czeskich Górach Stołowych (skalne miasta, Broumovskie Ściany, nasze Góry Stołowe) Znajdziecie ją pod adresem: www.zhp.walbrzych.pl/watra Jeszcze nie wszystko się na niej znajduje, jeszcze nie je...\n06 kwie 2006, 10:55\nco do wieku - nie wypowiem się aby nie zostać zakrzyczanym ale 30 lat to max dla czynnej służby, potem można śmiało wspierać... można, wydaje mi się jednak, że 30-tka to jeszcze nie jest właściwa pora na ściągnięcie mundury i tylko wspieranie. Mam wrażenie, że ludzie w tym wieku mogą wiele pomóc cz...\n30 gru 2005, 16:00\nmrówka_kajka napisał : A ja uważam , że oznaczona sprawność na mundurze ułatwia zycie innym ludziom. na ten przykład , jeżeli któryś z młodszych harcerzy na obozie ma coś do zszycia a nie potrafi szyć może zobaczyć kto ma sprawnośc igiełki i moze sie do niego zgłosić z prośba o pomoc. Taki jest głó...\n30 gru 2005, 15:14\nJeśli macie informacje o wcześniejszych kursach będę wdzięczny


Nasz naród musi wrócić do Boga | Niedziela.pl\nNiedziela Ogólnopolska 51/2013, str. 47\nBoże Narodzenie A.D. 2013. Przybywamy do naszych rodzinnych domów często z daleka.I mimo że tam, daleko, dzieją się z nami różne rzeczy, mimo że może niejeden syn nie umiałby przyznać się swojej matce czy ojcu, jak żyje, z kim się zadaje, jak zdobywa pieniądze na życie – coś nas pcha, by na Wigilię być z bliskimi, by spędzić ją nie gdzieś w pubie, lecz w domu rodzinnym. Kiedy przy wigilijnym stole bierzemy do rąk biały opłatek, zauważamy, że te nasze ręce są go po prostu niegodne. I może ta łza, którą przy tym uronimy, będzie dla nas ozdrowieńcza, może będzie się wiązać z najszczerszym rachunkiem sumienia i postanowieniem, by żyć inaczej...\nJakże wielu spośród naszych braci ogłasza też wszem i wobec swoją apostazję, odejście od Boga. Są przecież całe ugrupowania ludzi, którzy krzyczą przeciwko Chrystusowi współczesne „ukrzyżuj Go!”:\nUderz! Zatrzyj po Nim ślad! To nieprawda, co powiedział! Życie może być przyjemniejsze! Głosy nienawiści do wszystkiego, co Boże, odnajdujemy w tak wielu mediach. Odejściem od zasad Ewangelii splamiło się tylu dziennikarzy, którzy pewnie niedawno jeszcze uczęszczali na lekcje religii. Z takim bólem patrzyliśmy na akcje b. Ruchu Palikota, które w wielu wypadkach wydawały się przynosić zamierzone efekty. Dziś ruch ateistyczny zmienił swoją nazwę, może dlatego, że pierwsza formuła okazała się już mniej skuteczna.\nMoże i ciebie zmiotła szatańska fala niemoralności, grzechu, nienawiści do Boga i do braci. Właśnie dlatego potrzeba takich Wigilii, byśmy otworzyli oczy na otaczające nas sprawy i życie. Byśmy zapytali się siebie, co zrobiłem z moim chrztem, bierzmowaniem, innymi sakramentami. Co się stało z moimi młodzieńczymi postanowieniami, ze szlachetnym zapałem do pracy nad sobą, z dążeniem do tego, co dobre, piękne, prawdziwe... Jak byłoby dobrze, gdyby ludzie ochrzczeni, katolicy, zrekonstruowali swoje postawy. Jestem chrześcijaninem, a więc powinienem poczuwać się do solidarności w wierze, w swoim Kościele. Dlatego powinienem jakoś reagować, kiedy obraża się Boga: nie oglądać programów, które mają cele ateizujące, nie kupować pism, które uderzają w moje zasady i uczą nienawiści, bojkotować wystawy, które są niegodne oglądania i które uwłaczają Krzyżowi, itp.\nNawrócenie powinno się stać moim udziałem, powinno być czymś bardzo moim. Powracam do Boga jak syn marnotrawny, a On może mi wszystko przebaczyć, bo jest kochający i miłosierny, może dać mi łaskę ocalenia, powrotu na drogi prawdy i miłości. Z Bogiem nie przegram życia!\nNiech czas świąt Bożego Narodzenia będzie dla każdego z nas pełen radości. Niech łzy, które może popłyną nam z oczu i będą padały na ramię matki czy ojca, brata czy siostry, dziadków – będą ozdrowieńcze, niech spowodują powrót do domu, do domu Ojca, i to w pełnym wymiarze.


Cwiczenia Policyjne Szczecin - NaszeMiasto.pl\nĆwiczenia policyjne szczecin\nTak wyglądały ćwiczenia służb ratowniczych na Dziewokliczu. Zobaczcie ZDJĘCIA\nPolicjanci z Referatu Prewencji na Wodach i Terenach Przywodnych KMP w Szczecinie wzięli udział w ćwiczeniach ratowniczych na szczecińskim Dziewokliczu.\nWięcej na temat: policja szczecin policja wodna szczecin\nSzczecin: Mieli ćwiczyć...a ratowali naprawdę [ZDJĘCIA]\nW weekend odbyły się ćwiczenia ratownictwa wodnego zorganizowane przez Szczecińskie Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, w którym brali udział przedstawiciele szczecińskiego WOPR, funkcjonariusze z Straży Miejskiej oraz policjanci Referatu Prewencji na Wodach i Terenach Przywodnych Wydziału Prewencji i Sztabu Policji KMP w Szczecinie.\nWięcej na temat: Zastępca Komendanta Powiatowego PSP Jeziorze Żywieckim Lodzie Zapraszamy do Obejrzenia Akcji Ratowniczych Udzielania Pomocy Medycznej\nWięcej na temat: ewakuacja urzędu szczecin ćwiczenia ewakuacja szczecin urząd wojewódzki szczecin\nPierwsze dni wakacji. "Wodni" policjanci mieli ręcę pełne roboty\nPolicjanci z Referatu Wodnego sprawdzali, czy bezpiecznie odpoczywamy nad wodą.\nWięcej na temat: policja szczecin Gazeta Pleszewska Burmistrz Marian Adamek Osób Burmistrza Miasta i Gminy Pleszew Funkcję Pełnił\nKąpieliska w Szczecinie. W długi weekend wybierzcie się na plażę!\nSezon kąpieliskowy rusza na dobre.\nWięcej na temat: kąpieliska szczecin arkonka szczecin głębokie szczecin dziewoklicz szczecin\nszczecin policyjne studium\nszczecin ćwiczenia dar zdjęcia\nszczecin ćwiczenia amoniak\npolicyjne psy szczecin zdjęcia\nstatystyki policyjne szczecin\nkonie policyjne szczecin


Kosz na bieliznę, pokrywa z korka - 35L biały QDECOR\n» Kosz na bieliznę, pokrywa z korka - 35L biały\nKod produktu: 10 43 67\nKosz na bieliznę został wykonany z lakierowanej stali nierdzewnej oraz korka. Pojemnik posiada 35 litrów pojemności, a jego wymiary wynoszą 30 cm średnicy i 63,5 cm wysokości. Konstrukcja kosza na bieliznę została wykonana z higienicznego pojemnika wyposażonego w system wentylacyjnych otworów zapobiegających rozwojowi pleśni. W koszu znajduje się też niewielki otwór umożliwiający wrzucenie do środka mniejszych elementów garderoby.\nDo kosza na bieliznę załączono worek wielokrotnego użytku wykonany z bawełny. Można go prać w pralce. Worek został przymocowany za pomocą specjalnej, gumowej taśmy. Kosz na bieliznę jest dostępny w dwóch kolorach – białym i miętowym.\nMateriał: lakierowana stal nierdzewna, korek\nWymiary: szerokość 30 cm, wysokość 63,5 cm\nDonica Delta 20 pastelowy fiolet połysk


"Produkty Grupy pojawiają się: w budownictwie, motoryzacji, elektronice, przemyśle włókienniczym, oraz w wytwarzaniu sprzętu AGD" - Relacja z czatu inwestorskiego z Grupą Azoty - Inwestycje.pl\nPoprzedni artykuł Czat inwestorski: Grupa Azoty prezentuje wyniki za III kwartał 2018 roku Następny artykuł Czat inwestorski: Prezentacja zaktualizowanej strategii spółki inwestycje.pl\n"Produkty Grupy pojawiają się: w budownictwie, motoryzacji, elektronice, przemyśle włókienniczym, oraz w wytwarzaniu sprzętu AGD" - Relacja z czatu inwestorskiego z Grupą Azoty\n06.12.2018 12:23 Czaty inwestorskie\nW środę, 29 listopada 2018 r. o godzinie 12:00 odbył się czat inwestorski w którym wziął udział Paweł Łapiński – Wiceprezes Zarządu, Grupa Azoty SA..\nGłównym tematem spotkania było omówienie wyników finansowych za III kwartał 2018 r. Głównym tematem spotkania było omówienie wyników finansowych za III kwartał 2018 r. jednak czat jest też okazją do zadanie pytań bezpośrednio przedstawicielom Spółki o inne kwestie związane z działalnością.\nSpotkanie przyciągnęło bardzo duże zainteresowanie. Wzięło udział 538 uczestników, którzy zadali łącznie 87 pytań.\nW imieniu Zarządu Grupy Azoty i serwisu Inwestycje.pl zapraszamy do zapoznania się z relacją.\nDzień dobry, Witam Państwa na dzisiejszym czacie. Jesteśmy po publikacji wyników za trzeci kwartał 2018 roku. W poniedziałek sfinalizowaliśmy transakcję nabycia 100% udziałów w spółce Goat TopCo GmbH (Compo Expert). Tematów do rozmowy jak zwykle nie brakuję, zachęcam więc do zadawania Pytań.\nDlaczego wyniki po 3 kwartałach są takie słabe?\nPrzygotowanie inwestycji w kompleks POLIMERY POLICE idzie zgodnie z obowiązującym planem i harmonogramem. Mamy za sobą kosztowną dokumentację. Właśnie otrzymaliśmy oferty na wykonawstwo tej kilkumiliardowej inwestycji. Planowo w ciągu ok. sześciu miesięcy nastąpi wybór wykonawcy.\nJakie perspektywy dla segmentu nawozów ? Jakimi segmentami spółka nadrabia straty z poprzednich kwartałów ?\nW horyzoncie krótkoterminowym 6-12 miesięcy spodziewamy się poprawy w segmencie nawozowym zgodnie ogólnoświatowym trendem wzrostowym notowań mocznika i nawozów saletrzanych. Należy także pozytywnie oceniać wzrostowy trend płodów rolnych z przełożeniem na zwiększoną siłę nabywczą rolników. Wobec czego spodziewamy się przy stabilizacji cen surowców podniesienie marzy na produktach odbudowując niską bazę marżową 3 kwartałów 2018. Z perspektywy pełnej oceny wyników skonsolidowanych trudna sytuacja w segmencie nawozowym z uwagi na rynek surowcowy łagodzona jest w segmentach B2B tj Tworzywa Pigmenty OXO gdzie cena finalna uwzględnia zmienność strony surowcowej. Dodatkowo korzystamy z cyklu surowcowego podnosząc marże na sprzedaży siarki co solidnie pozwala łagodzić niekorzystne trendy w segmencie Agro.\nCzy ATT wspiera start-upy w rozwoju biznesów, które byłyby synergiczne z obecnie prowadzoną działalnością operacyjną?\nOczywiście! Współpracujemy w szczególności ze stat-up’ami, które oferują usługi i narzędzia do usług komplementarnych w stosunku do naszej oferty nawozowej dla agrobiznesu. Zachęcamy też do wejścia na realny rynek start-up’y w segmencie Tworzywa, w ogóle nawiązaliśmy kontakty umowne z kilkudziesięcioma start-up’ami, zarówno proweniencji świata nauki, jak pozauczelnianymi.\nSłabość wyników rynku nawozowego jest generalnie cechą charakterystyczną całej branży nawozowej w Europie. Wysokie ceny surowców energetycznych wraz z niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi w pierwszym kwartale przełożyły się na erozje marży którą stopniową odrabiamy od 3 kwartału z natężeniem efektów na 4 kw/1kw 2019 przy założeniu stabilizacji wyników pozostałych segmentów B2B\nDzień dobry. Mam dwa pytania. Czy przedstawiciele zarządu spółki posiadają akcje spółki, a jeżeli tak, to ile akcji i kto te akcje posiada? I drugie pytanie, jaka jest zdaniem zarządu wartość godziwa akcji w chwili obecnej?\nInformacja o stanie posiadania akcji przez osoby zarządzające Spółką publikowana jest w każdym raporcie okresowym. W tym momencie żaden z członków Zarządu nie posiada akcji Spółki. Jeśli to się zmieni – będziemy informować niezwłocznie stosownie do przepisów rynku kapitałowego. O wartości godziwej mogę powiedzieć tylko, że uważam akcje Grupy Azoty S.A. w tym momencie za niedowartościowane, w szczególności w porównaniu do wycen naszych konkurentów.\nJakich wzrostów w przychodach należy spodziewać się po konsolidacji wyników z Compo Expert ?\nGrupa COMPO EXPERT w ostatnim zaudytowanym roku finansowym zakończonym 30 września 2017 r. osiągnęła przychody w wysokości 333 mln EUR. Szacuje się, że konsolidacja Grupy COMPO EXPERT zwiększy skonsolidowane roczne przychody finansowe Grupy Azoty w roku 2019 o około 1,5 mld PLN.\nczy prowadzą Państwo badania nad rozwojem nowej lini produkcyjnej, usprawnianiem obecnych produktów? jak to się może przełożyć na biznes?\nOczywiście prowadzimy Badania i Rozwój, zarówno obecnych produktów (segmenty biznesowe Nawozy, Tworzywa, Melamina, OXO-plastyfikatory, Biel tytanowa – pigmenty), jak i nowych, na razie niskotonażowych, korzystnie dywersyfikujących obecną ofertę rynkową Grupy Azoty. Robimy to w celu poprawienia marży na obecnych produktach a także poszerzenia kompetencji i rynku o produkty pokrewne do obecnych a także całkiem nowe – choć konsekwentnie trzymamy się przemysłu chemicznego, na którym się dobrze znamy.\nGratulacje, to na wstępie jakie są główne założenia całej akwizycji ?\nSpecjalistyczne portfolio produktowe COMPO EXPERT uzupełni obecną ofertę produktową Grupy Azoty bazującą na nawozach wielkotonażowych, podstawowym typie produktów stosowanych na całym świecie. Transakcja otwiera nowe możliwości dywersyfikacji prowadzonej działalności przy równoległym pozyskaniu innowacyjnej technologii oraz rozwiniętej sieci dystrybucyjnej. Zdywersyfikowana produktowo i geograficznie struktura sprzedaży Grupy COMPO EXPERT zmniejszy zależność wyników finansowych Grupy Azoty od niekorzystnych zjawisk pogodowych o charakterze lokalnym. Za sprawą mniejszej wrażliwości cenowej popytu produktów specjalistycznych, ograniczy ekspozycję Grupy Azoty na światowe cykle koniunkturalne. Dodatkowo, z uwagi na niższe powiązanie cen nawozów specjalistycznych z kosztem surowców wykorzystywanych do ich produkcji, nowe produkty zmniejszą wrażliwość wyników Grupy Azoty na wahania cen gazu ziemnego. Ocenia się, że przejęcie COMPO EXPERT może pozwolić uzyskać następujące synergie: 1.\tSynergie w obszarze know-how produkcyjnego. 2.\tSynergie sprzedażowe. 3.\tSynergie w obszarze badań i rozwoju. 4. Synergie surowcowo-produktowe. 5.\tSynergie w obszarze finansowania. Synergie te nie zostały uwzględnione w kalkulacji ceny zakupu udziałów Goat TopCo i stanowią wartość dodatkową, która może wpłynąć na wyniki i wartość Grupy Azoty w kolejnych latach.\nCo wpłynęło głównie na spadek marży EBITDA ? Czy wobec słabszej marżowości można nadrabiać wynik wyższą produkcją i sprzedażą na nowe rynki? Jakie jest obecne obłożenie mocy produkcyjnych w poszczególnych segmentach?\nSpadek marży EBITDA to efekt w głównej mierze materializacji ryzyk po stronie kosztowej głównie w obszarze surowców energetycznych. Kwestia odbudowania marży i nacisk w tej materii będzie skierowany na politykę cenową. Temat produkcji i wykorzystania posiadanych zdolności w tym roku (po3 kwartałach) pokazuję niższą bazę r/r z uwagi na dopasowanie produkcji azotu w I półroczu do nadpodaży na rynku. W pozostałych segmentach maksymalizujemy produkcje i sprzedaż korzystając z dobrej koniunktury w całym segmencie B2B\nCzy spółka zabezpiecza kontraktami cenę gazu? Jaki wpływ na wyniki mają różnice kursowe a zwłaszcza w ostatnim czasie słaby złoty?\nCeny gazu Grupa Azoty w kontrakcie z głównym dostawcą, są ukształtowane w oparciu o notowania rynkowe gazu w Europie, co pozwala nam zachowywać konkurencyjną pozycję w stosunku do głównych producentów nawozów. Grupa Azoty nie zawiera natomiast terminowych kontraktów na zabezpieczenie cen gazu. Z kolei odnosząc się różnic kursowych, uwzględniając że Grupa Azoty posiada eskpozycję walutową w USD oraz w EURO, wobec powyższego część tej ekspozycji zabezpiecza w rocznym horyzoncie czasowym, zwiększając współczynnik zabezpieczenia wraz z pewnością realizacji planowanej ekspozycji. Ogranicza to skutecznie ryzyko zmienności wyniku wskutek zmian kursów walut, tym niemniej w sytuacji utrzymującej się w ostatnim okresie słabości złotego do USD i EUR, Grupa na otwartej niezabezpieczonej ekspozycji realizuje dodatnie wyniki z tytułu różnic kursowych, częściowo ograniczając słabsze wyniki z działalności operacyjnej.\nNa jakim poziomie są koszty zarządu, czy poziomy są zgodne ze standardami spółek państwowych?\nNie ma czegoś takiego jak standardy spółek państwowych w tym zakresie. Staramy się tak optymalizować wszelkie koszty, by to nie skutkowało ujemnie na bieżącej działalności. Efektywne zarządzanie kosztami to dziś już standard w dużych organizacjach.\nIle osób obecnie pracuje w Grupie Azoty?\nGrupa zatrudnia ponad 14 000 pracowników\nJak ocenia Pan aktualny kurs akcji, czy prowadzą Państwo działania zmierzające do ustabilizowania spadków. Jaki jest odbiór inwestorów zagranicznych w kwestii obecnej wyceny spółki ?\nJak powiedziałem powyżej, uważam że obecnie akcje Grupy Azoty S.A. są niedowartościowane. Wszyscy rozumiemy oczywiście, że rynek ma swoje prawa i czasem reaguje nieracjonalnie. Staramy się jak najlepiej komunikować z naszymi akcjonariuszami, w szczególności przedstawiamy plany strategiczne, inwestycyjne, rzetelnie komunikujemy też informacje mogące wpływać niekorzystnie na cenę. Płynność akcji wspiera dwóch animatorów. Jesteśmy w kontakcie z inwestorami instytucjonalnymi w kraju i za granicą. Właśnie z zagranicy obserwujemy zwiększone zainteresowanie w ostatnich kilkunastu miesiącach. Dla instytucji zagranicznych obserwujących Spółkę w długiej perspektywie obecne poziomy wydają się być ciekawą okazją inwestycyjną.\nKtóra linia produktowa generuje najwyższe marże, a która cechuje się największą chłonnością na rynku?\nZ perspektywy marż na pewno dominują produkty Bieli tytanowej oraz poliamidów w tym compoundów (tj poliamidów modyfikowanych). Nie sposób nie wspomnieć o pozytywnych trendach na rynku siarki wspartej relatywnie wysokim kursem USD Z perspektywy chłonności rynku II półrocze znacząco poprawiło sytuacje popytową w nawozach przy utrzymywaniu – w ujęciu rocznym - wysokiej chłonności produktów szeroko rozumianej chemii (tj tworzyw pigmentów i oxo)\nCzy Grupa Azoty będzie konsolidowała wyniki Compo już w 2018 roku?\nTak Grupa będzie konsolidować Compo już w 2018 roku\nCzy wynecjowana cena za zakup spółki Compo Expert jest optymalna?\nCena zakupu udziałów została określona m.in. na podstawie wieloletnich, długoterminowych prognoz cen i marżowości produkcji nawozów dla poszczególnych rynków na świecie gdzie COMPO EXPERT sprzedaje swoje produkty. Cena zakupu udziałów znajduje się w przedziale wyceny określonym przez doradcę transakcyjnego i została potwierdzona dodatkową niezależną opinią.\nOd kiedy spółka będzie konsolidować wyniki przejętej firmy ? Wyniki Grupy będą podawane w PLN czy EUR?\nGrupa będzie konsolidować Compo już w 2018 roku. Sprawozdanie Grupy Azoty sporządzane jest PLN\nWitam, w ostatnim miesiącu mamy ładny wzrost kursu i niezłe obroty. Pytanie czy wiecie Państwo kto stoi za nimi? Prezes Łapiński mówił o spotkaniach z zagranicznymi funduszami, czy one weszły do akcjonariatu spółki?\nPrzypomnę, że w ostatnim czasie miały miejsce reklasyfikacje zarówno Polski jak i Spółki w indeksach zagranicznych, co nie pozostawało bez wpływu na dokonywanie transakcji w ramach wymiany portfeli. Akcjonariusze zobowiązani są do ujawniania stanu posiadania powyżej 5%, natomiast nie otrzymaliśmy żadnych informacji o przekroczeniu tego progu przez nowych inwestorów.\nW jakie startupy zatem będzie inwestować ATT dokładnie z nazwy?\nZ całą pewnością nie chcielibyście Państwo, jako nasi Inwestorzy, abyśmy publicznie oznajmiali przedmioty naszych inwestycji "z nazwy", póki nie są przesądzone do końca. To mogłoby niekorzystnie wpłynąć na naszą pozycję negocjacyjną w przyszłych transakcjach. Nie zawsze zresztą dla osiągnięcia obustronnej korzyści jest niezbędna inwestycja kapitałowa – w wielu wypadkach może na pierwszych etapach wystarczyć współpraca komercyjna, badawcza lub marketingowa.\nJakie gałęzie przemysłu i ich kondycja wpływa bezpośrednio na sprzedaż w Grupie Azoty?\nGrupa Azoty jest spółką chemiczną, specjalizującą się w produkcji nawozów mineralnych, dlatego w tym segmencie kluczowa jest kondycja sektora rolnego. Jednocześnie Grupa jest producentem produktów które są surowcami w wielu gałęziach przemysłu. Produkty Grupy pojawiają się: w budownictwie, motoryzacji, elektronice, przemyśle włókienniczym, oraz w wytwarzaniu sprzętu AGD. Dlatego, bez wątpienia, kondycja w wymienionych branżach będzie miała wpływ na sprzedaż Grupy Azoty.\nJaki jest teraz wskaźnik dług netto/EBITDA w spółce po przejęciu Compo?\nWskaźniki dług netto /EBITDA ustalamy w horyzoncie 12 miesięcznym na każdą datę sprawozdawczą kiedy sprawozdanie ocenione jest przez audytora opinią z badania bądź raportem z przeglądu na półrocze. Na dzień dzisiejszy nasz monitoring wskaźnika pokazuje znacznie poniżej wskaźników granicznych niemniej pozostajemy czujni i reagujemy na ryzyka. Dbamy o poprawę naszej pozycji gotówkowej oraz aktywnie zarządzamy wydatkami capex.\nCzy spółka nie obawia się problemów z utrzymaniem konwentów wobec banków wobec ostatnio dokonanej akwizycji. Jeżeli ‚rozjadą’ się wyniki, mogą być problemy z utrzymaniem linii kredytowych.\nGrupa Azoty aktywnie oraz z wyprzedaniem zarządza swoimi korporacyjnymi umowami kredytowymi, w pełnym współdziałaniu z bankami strategicznymi które nas finansują, a tym samym zawierając w 2018 roku cały pakiet umów oraz aneksów do tych z bankami komercyjnymi oraz z EBI i EBOiR, Grupa tak ukształtowała i wzajemnie zharmonizowała kowenanty tych umów, aby m.in. uwzględnić skutki planowanej akwizycji Grupy Compo oraz kształtowanie się EBITDA Grupy. Co istotne na moment nabycia Grupy Compo faktycznie następuje istotne zwiększenie zadłużenia netto Grupy, jednakże już począwszy od przyszłego roku wyniki EBITDA Grupy Compo będą skutkowały pozytywnie na wzrost skonsolidowanej EBITDA Grupy Azoty, a tym samym będzie miała pozytywny wpływ poziom wskaźnika długu netto od przyszłego roku.\nCzy według zapowiedzi spółka obniży Capex z 1,6 mld na 1,1 mld?\nPrognoza zakłada optymalizacje wydatków CAPEX do poziomu ok 1,1 mld optymalizując budżety projektów bądź przesuwając pracę realizacyjne na następne kwartały Zasadniczo nie zmieniamy kierunków rozwoju tylko dostosowujemy ich harmonogram do aktualnej sytuacji finansowej Grupy\nPanie Wiceprezesie gdzie upatruje Pan przyczynę spadków w ATT?\nSpadek cen akcji Spółki w ostatnich miesiącach może być spowodowany wieloma występującymi równocześnie czynnikami działającymi na niekorzyść Spółki, w tym m.in. trudną sytuacją na europejskim rynku nawozowym, będącą konsekwencją niesprzyjających warunków atmosferycznych, wysokimi cenami gazu oraz wzrostem kosztów uprawnień do emisji CO2. •\tWpływ na sentyment rynku mogły mieć również opinie niektórych inwestorów w odniesieniu do programu inwestycyjnego Spółki, związane głównie z jeszcze niewidoczną w wynikach efektywnością projektów inwestycyjnych, co mogło przekładać się na ich zaniżoną wycenę. •\tIstotna jest również obecna sytuacja na rynku kapitałowym, gdzie obserwowaliśmy spadek zaufania uczestników rynku do funduszy inwestycyjnych i powiązaną z nim wyprzedaż akcji spółek średniej wielkości takich jak Grupa Azoty, niski udział akcji Spółki pozostających w wolnym obrocie, decyzja FTSE o przeniesieniu Polski z kategorii Emerging Markets do Developed Markets i spowodowana tym sprzedaż akcji przez fundusze Emerging Markets nie zniwelowana zakupami przez fundusze Developed Markets.\nCzy ma pan akcje spółki Grupy Azoty ?\nJaka firma zajmuje pierwszą pozycję w UE w produkcji nawozów azotowych?\nPanie Prezesie, czy udało się renegocjować kontrakt z PGNIG, o czym wspominaliście podczas konferencji wynikowej?\nNegocjacje są w toku\nNa czym polega deficyt w handlu chemią w Polsce? Jak ATT może być beneficjentem planowanych inwestycji w tym sektorze?\nSformułowanie "deficyt w handlu chemią w Polsce" oznacza, że obecnie cały nasz kraj sprzedaje za granicę mniej towarów klasyfikowanych jako najszerzej pojęte chemikalia, niż kupuje. Dla Grupy Azoty oznacza to szansę, iż będziemy beneficjentem choć częściowego zaspokojenia popytu zagranicznego, nie-polskiego, na nawozy, tworzywa poliamidowe, w które właśnie zainwestowaliśmy, zwłaszcza wysokoprzetworzone compoundy. A szczególnie budując duży kompleks produkcyjny POLIMERY POLICE spodziewamy się być beneficjentem zmniejszania deficytu handlowego Polski w obszarze chemikaliów. Spodziewamy się i planujemy sprzedawać kilkadziesiąt procent polipropylenu za granicę Polski, głownie do środkowozachodniej Europy. Skorzystają też mniejsze od Grupy Azoty polskie firmy, które będą miały na miejscu bazowy propylen i polipropylen do dalszego przetwórstwa, i zapewne częściowo do sprzedaży za granicę, z wysoką wartością dodaną. Skorzysta cała polska gospodarka.\nKto jest największym konkurentem w Polsce i Europie dla grupy Azoty?\nKonkurencja uzależniona jest od segmentu w którym działamy. Z uwagi na pozycję rynkową Grupy Azoty w Polsce i Europie konkurujemy z największymi graczami rynkowymi. Stąd też w portfolio nawozowym - Yara, Agrofert, Eurochem, Phosagro. W tworzywach - BASF, Lanxess. W Plastyfikatorach - Evonik, BASF, Ineos, oraz w melaminie - OCI, Borealis.\nCo zmieni się w spółce po przejęciu spółki Compo Expert?\nDo Grupy Azoty dołącza organizacja o szerokiej obecności międzynarodowej i ugruntowanej renomie i reputacji wśród klientów profesjonalnych i konkurentów rynkowych. Specjalistyczne portfolio produktowe COMPO EXPERT uzupełni obecną ofertę produktową Grupy Azoty bazującą na nawozach wielkotonażowych. Transakcja otwiera m.in. możliwości pozyskania innowacyjnych technologii COMPO EXPERT stosowanych w produkcji nawozów specjalistycznych oraz osiągnięcie dalszych synergii w obszarze badań i rozwoju oraz w know-how produkcyjnego. Zakłada się również m.in. osiągnięcie synergii w zakresie sprzedaży np. poprzez rozszerzenie oferty produktowej Grupy Azoty w Polsce o specjalistyczne produkty COMPO EXPERT. Spodziewane są również korzyści ekonomiczne z uwagi na powiązania surowcowo-produktowe COMPO EXPERT oraz Grupy Azoty.\nW których częściach biznesu widzicie potrzebę największych nakładów inwestycyjnych? Która spółki wyróżnia się na tle najlepiej?\nNasze plany inwestycyjne obejmują zasilenie Segmentu Nawozy – np. nowa instalacji kwasu azotowego i modernizacja instalacji nawozów azotowych, Segmentu Tworzywa – inwestujemy w wysokoprzetworzone i wysokomarżowe compoundy poliamidu, Segmentu OXO – instalacja nowoczesnego plastyfikatora do tworzyw. Sporo inwestujemy w unowocześnienie energetyki wewnętrznej, i zbliżenie jej do ideału, jeśli chodzi o neutralność dla środowiska naturalnego człowieka. Z dumą i powagą realizujemy projekt inwestycji w nowe tworzywo – polipropylen. Co do podziału inwestycji między Spółki Grupy – jest i będzie on dość równomierny. Oczywiście w najbliższych trzech latach wyróżniać się będzie specjalnie wydzielona spółka Polimery Police a to ze względu na skalę przedsięwzięcia inwestycyjnego w ww. propylen i polipropylen.\nDzień dobry, czy przy słabych wynikach nie będzie dywidendy za 2018 rok?\nZgodnie z przyjętą w strategii Grupy Azoty polityką dywidendową, górny próg dywidendy to 60% zysku netto Spółki, ta deklaracja pozostaje niezmienna. Zawsze zaznaczamy jednak, że przy opracowaniu rekomendacji musimy pamiętać o planach inwestycyjnych Grupy Azoty i konieczności zapewnienia długoterminowego bezpieczeństwa finansowego. Ostateczna decyzja w sprawie dywidendy zawsze należy do Walnego Zgromadzenia.\nJaki wpływ na biznes mają uzgodnienia Parlamentu Europejskiego dotyczące ustalenia na 60 mg/kg limitu kadmu w nawozach?\nProces legislacyjny nadal trwa. Obecnie jest wypracowany kompromis Trialogu (rozmowy trójstronne Parlamentu Europejskiego Rady UE oraz Komisji Europejskiej). Zespół negocjacyjny przedstawi tekst najwcześniej na początku grudnia br. Następnie będą jeszcze głosowania w Radzie i Parlamencie Europejskim, dlatego można powiedzieć, że temat jest bliższy końca, niż początku, jednak nadal otwarty.\nJak wyglada proces konsolidacji Grupy Azoty, ile będzie to jeszcze trwało?\nKonsolidacja wewnętrzna Grupy, w skład której wchodzą cztery duże /jak na polskie warunki/ główne kompleksy przemysłowe, cztery średnie i trzydzieści małych, gdzie przenika się kilka głównych segmentów biznesowych, z wewnętrznymi i rynkowymi współzależnościami i synergiami – to wszystko jest warte grube miliony złotych korzyści z konsolidacji, dlatego nie zrezygnujemy. Normalnie takie przedsięwzięcie trwa np. 3 lata w przeliczeniu na jedną spółkę – a my samych Spółek Kluczowych mamy cztery.\nJakie wyniki miała Compo w 2018 roku, czy zbliżone do 2017?\nOtrzymane przez Grupę Azoty wstępne wyniki znormalizowane za rok finansowy 2018 są zbliżone do wyników znormalizowanych za rok 2017\nCo z projektem zgazowania węgla który miał być realizowany z Tauronem, czy jest zawieszony czy trwają prace?\nProjekt Zgazowania węgla jest kontynuowany we współpracy z Tauronem. Przygotowujemy Spółkę celową do przygotowania inwestycji, zależymy tu od współpracy z Partnerem, posiadającym stabilny dostęp do surowca – węgla kamiennego odpowiedniej jakości, bez którego na pewno nie zrobimy następnego kroku.\nCzy nie uważa Pan że Spółka kupiła za drogoCompo, wskaźnik 10-12 EBITDA za spółkę jest zdecydowanie powyżej średniej ostatnich akwizycji w branży chemicznej\nCena zakupu udziałów została określona m.in. na podstawie wieloletnich, długoterminowych prognoz cen i marżowości produkcji nawozów dla poszczególnych rynków na świecie gdzie COMPO EXPERT sprzedaje swoje produkty. Cena została również odniesiona do notowań lub cen transakcyjnych podmiotów konkurencyjnych. Cena zakupu udziałów znajduje się w przedziale wyceny określonym przez doradcę transakcyjnego i została potwierdzona dodatkową niezależną opinią.\nChciałbym pogratulować komunikacji w zakresie relacji inwestorskich, mimo słabych wyników komunikujecie na wysokim standardzie. Czy dostrzegacie jako spółka wpływ prowadzonych działań komunikacyjnych na wycenę firmy?\nDziękuję, dokładamy wszelkich starań aby komunikować rzetelnie wszelkie informacje jakie mogą być przedmiotem zainteresowanie akcjonariuszy. Także te, które mogą wpływać negatywnie na postrzeganie Grupy Azoty.\nDzień dobry, ile bedzie trwał czat ?\nSzanowni Państwo, Otrzymałem informację że nasz czas w dniu dzisiejszym dobiega końca. Nie zdążyłem odpowiedzieć na wszystkie pytania. Tak duża liczba i dociekliwość dzisiejszych pytań potwierdzają nam zasadność organizowania tego typu spotkań w przyszłości. Już teraz zapraszam na czat po zakończeniu roku 2018.\nDziękujemy za udział w czacie, zapraszamy na kolejne spotkania w przyszłości.