Motyw ukrzyżowania Chrystusa w najstarszej homilii łacińskiej „Przeciw Żydom” – ks. Mariusz Rosik\nMotyw ukrzyżowania Chrystusa w najstarszej homilii łacińskiej „Przeciw Żydom”\nHomilia, której nadano tytuł Przeciw Żydom, jest pierwszym zachowanym łacińskim dziełem kaznodziejskim. Powstała najprawdopodobniej przy końcu II w. na terenie Italii, być może nawet w samym Rzymie, natomiast przechowała się do naszych czasów w pismach Cypriana z Kartaginy. Jeśli jest prawdą, że miejscem jej wygłoszenia był potężny Rzym, to trzeba przyznać, że w Wiecznym Mieście homilia ta mogła odbić się szerokim echem. Wspólnota żydowska była tam wciąż liczna.\nW niniejszej prezentacji zatrzymano się nad motywem ukrzyżowania Chrystusa w tejże homilii. Sama scena śmierci krzyżowej nie jest bezpośrednio przez autora opisywana, jednak motyw ukrzyżowania powraca kilkukrotnie. Po krótkim nakreśleniu historyczno-teologicznego tła genezy homilii (I) omówione zostaną te jej fragmenty, w których pojawia się motyw ukrzyżowania Chrystusa. Autor wskazuje na przyczyny śmierci krzyżowej (II), ukazuje starotestamentowe typy i antytypy Chrystusa (III), nakreśla karę, jaka spotkała naród żydowski za śmierć Chrystusa (IV) oraz wzywa do nawrócenia (V). Tak poprowadzona refleksja pozwoli na wysnucie syntetycznej konkluzji (VI).\nI. Historyczno-teologiczne tło powstania homilii\nGdy powstaje homilia Przeciw Żydom upłynęło już ponad sto lat od niesławnego dekretu Klaudiusza wypędzającego wyznawców judaizmu (w tym także judeochrześcijan) z osady Romulusa i Remusa. Kolejne fale emigracji Żydów napłynęły do Rzymu po powstaniu żydowskim w latach 66-72, po roku dziewięćdziesiątym (założenie akademii w Jabne) oraz po powstaniu pseudo-mesjasza Bar Kochby (132-135 po Chr.). Niektórzy Żydzi osiedlili się nad Tybrem nie z własnej woli, lecz zostali tu przyprowadzeni jako niewolnicy po klęsce powstań. W każdym razie pod koniec II stulecia, a więc w czasie, gdy wygłoszono łacińską homilię Przeciw Żydom, rzymska diaspora prosperowała raczej pomyślnie. O klimacie tamtych czasów świadczy fakt, że niedługo potem, w 212 roku, Karakalla nadał Żydom przywilej posiadania obywatelstwa rzymskiego.\nAutor homilii Przeciw Żydom pozostaje nieznany, jednak swą wypowiedzią włącza się w polemikę ze środowiskiem judaistów, które w rzymskiej wspólnocie chrześcijańskiej posiadało znaczne wpływy. Spór, którego ostrze uwidoczniło się już na tzw. soborze jerozolimskim w połowie I stulecia, a którego zarzewie rozogniło także atmosferę konfliktu pomiędzy Pawłem i Piotrem, wciąż trwał. Jak apostoł narodów niegdyś sprzeciwił się Kefasowi, bo na to zasłużył, tak teraz chrześcijanie wywodzący się z pogan sprzeciwiali się wyznawcom Chrystusa zakorzenionym w judaizmie. W Kościele II wieku wciąż bowiem istnieli „żydujący” (judaizantes), którzy chcieli wprowadzić w życie wspólnoty elementy judaistyczne. Zamiarom takim jawnie przeciwstawia się kaznodzieja, który sytuuje judaistów na linii tych, którzy za czasów Pierwszego Przymierza odrzucali Chrystusa. Tak właśnie postrzega autor postacie sprzeciwiające się woli Bożej.\nII. Przyczyna ukrzyżowania: sprzeciw wobec Chrystusa w narodzie żydowskim\nW niezwykle dynamiczny sposób autor homilii zestawia ze sobą pary bohaterów biblijnych. Jedni pozostali wierni Bogu, inni sprzeciwiali się Mu, tym samym odwracając się od Chrystusa, który dopiero miał przyjść na świat. To właśnie ów trwający od wieków sprzeciw wobec zapowiadanego, a później obecnego na ziemi Chrystusa stanowi bezpośrednią przyczynę doprowadzenia Go do śmierci krzyżowej:\nZabijano wysyłanych do nich proroków, którzy przepowiadali Chrystusa. I tak zrodził się w Izraelu zwyczaj zwalczania Chrystusa i to nie tylko przychodzącego w ciele, ale także zapowiadanego przez proroków. Prześladowali Go bowiem we wszystkich prorokach, z których jednych kamienowano, a innych niegodnie ukrzyżowano. I nie tyle ich samych, ile przez nich Chrystusa Pana. Co jest tego dowodem? To mianowicie, że przyjęli udających wierność ludzi bez wiary, kłamców, przeciwników Chrystusa, a zwalczali sprawiedliwych i pełnych wiary. Złorzeczyli Mojżeszowi ponieważ przepowiadał Chrystusa, Datana kochali, bo nie przepowiadał Chrystusa, Aarona odrzucili w kapłaństwie, ponieważ wykazywał podobieństwo do Chrystusa, a ustanowili Abirona, gdyż mówił przeciwko Chrystusowi, pogardzili Dawidem, ponieważ opiewał Chrystusa, a wynosili Saula, ponieważ prześladował Chrystusa, wypędzili Eliasza, ponieważ głosił Chrystusa, zachowali zaś Achaba, bo nic nie mówił o Chrystusie. Ukamienowali Jeremiasza, ponieważ przepowiadał Chrystusa, ale umiłowali Chananiasza, ponieważ był przeciwnikiem Chrystusa. Izajasza wołającego o Chrystusie przecięli, a wielbili Manassesa prześladującego Chrystusa. Zgładzili Jana wskazującego Chrystusa, zamordowali Zachariasza miłującego Chrystusa, ale sami miłowali zdrajcę Chrystusa Judasza. Oto widzicie, w jaki sposób znienawidzono tych, którzy kochają Chrystusa, płoną z miłości na oczach niegodnego tłumu (Przeciw Żydom 21-26).\nŁacińska homilia ma więc swoiste podwójne dno: na powierzchni mówi o Żydach, którzy doprowadzili do śmierci Chrystusa, jednak bardziej zasadniczym jej celem jest napomnienie judaistów, których działania niszczą jedność Ciała Chrystusowego. Zestawione ze sobą pary postaci budują silny kontrast. Mojżesz przeciwstawiony został Datanowi; zdaniem autora homilii ten pierwszy, pozostając wierny Bożym poleceniom, przepowiadał Chrystusa, ten drugi zaś – jako przywódca spisku przeciw Mojżeszowi – nie przepowiadał Chrystusa i za to spotkała go kara (Lb16,27-33). Aaron został przeciwstawiony Abironowi; ten pierwszy przez swe kapłaństwo wykazywał podobieństwo do Chrystusa, ten drugi – prowadząc do rewolty przeciw Aaronowi – mówił przeciw Chrystusowi. Dawid przeciwstawiony został Saulowi; ten pierwszy opiewał Chrystusa, ten drugi zaś – prześladując Dawida – prześladował samego Zbawcę (1 Krl 19,14). Eliasz został przeciwstawiony Achabowi; ten pierwszy głosił Chrystusa, gdy wytracił fałszywych proroków, ten drugi nic nie mówił o Chrystusie, lecz prześladował proroka. Jeremiasz został przeciwstawiony Chananiaszowi; ten pierwszy przepowiadał Chrystusa, prorokując o niewoli babilońskiej, ten drugi okazał się przeciwnikiem Chrystusa, gdyż prorokował fałszywie (Jr 28,1,17). Izajasz został przeciwstawiony Manassesowi; ten pierwszy wołał o Chrystusie, ponosząc śmierć męczennika, ten drugi prześladował Chrystusa czyniąc to, co złe w oczach Pana (2 Krl 21,2). Jan Chrzciciel i Zachariasz zostali przeciwstawieni Judaszowi; ten pierwszy wskazywał na Chrystusa (Mk 6,27); ten drugi miłował Chrystusa (Mt 23,35); ostatni natomiast okazał się zdrajcą (Mt 26,14-16).\nIII. Ukrzyżowanie Chrystusa w kluczu typologicznym\nAutor homilii wykazuje się niezwykłą znajomością dziejów narodu wybranego. Niemal żongluje w swych wywodach wydarzeniami z historii Izraela, wydobywając z niej postacie, które uznaje za typy Chrystusa. Metoda typologii wpisuje się wyraźnie w egzegezę patrystyczną, obok aleksandryjskiej myśli alegorycznej. Typologia staje się kluczem egzegetycznym do czytania Starego Testamentu i argumentuje na rzecz ciągłości Bożego planu poprzez to, iż dowodzi, że Stary Testament jest „prefiguracją” tego, co Bóg czyni w czasach Nowego Przymierza.\nW homilii Przeciw Żydoom typem Chrystusa są postacie Mojżesza, Aarona, Dawida, Eliasza, Jeremiasza, Izajasza, Jana Chrzciciela czy Zachariasza; przeciwników Chrystusa reprezentują Datan, Abiron, Saul, Achab, Chananiasz, Manasses i Judasz. Próbujący narzucić swą wolę chrześcijańskiej wspólnocie judaiści przybierają postawę tych ostatnich. To przede wszystkim oni, niczym zatopieni w uciechach i zabawie weselnicy, odpowiedzialni są za dramatyczną śmierć Chrystusa:\nPan został osądzony, a Izrael się bawił, Chrystus cierpiał, a bezbożni wykrzykiwali, był ukrzyżowany, a motłoch się weselił, Pan został pogrzebany, a plebs ucztował. Przez haniebną swą uroczystość opieczętowali swoje okrucieństwo i przestępstwa. Powiedz mi i przemów, bezbożny Izraelu. Czy taką ofiarę złożyłeś Ojcu ofiarującemu swego Syna? Czy takie wylałeś ofiary płynne krwi przymierza dla najlepszego Boga? Tańczyłaś, Jerozolimo, gdy Chrystus został zabity, śpiewałaś błogim głosem, gdy mówiłaś: przybij Go, powieś Go! Z powodu tego zniesławienia i choroby ludu izraelskiego narzekał na ciebie Pan: nie cierpię nowiu księżyca – rzekł – szabatu, dni świątecznych. Dusza moja brzydzi się uroczystościami i postem. Niewinny Pan nie bez słuszności znienawidził wasze ceremonie, w czasie których wydaliście jedynego i pierworodnego Jego Syna. O, dniu twardy, o godzino obłąkana, o żałobne święto, nieszczęsna ziemio, zbezczeszczone miasto i ludu skrwawiony zbrodnią Pana, zamordowali Pana, zdrajcę uwolnili! (Przeciw Żydom 39-42).\nIV. Kara za ukrzyżowanie Chrystusa\nAutor homilii argumentuje, że za tak haniebne postępowanie musiała rozbawionych Żydów spotkać zasłużona kara. Cóż nią było? Przede wszystkim pozbawienie ich własnej ojczyzny, zburzenie świątyni jerozolimskiej, klęska narodowowyzwoleńczych powstań organizowanych przeciw Rzymianom i diaspora. Niewierni i głusi na Boże napomnienia Żydzi sami domagali się swoim postępowaniem nadejścia tyrana, przez którego Wszechmocny okazał swą karzącą sprawiedliwość. Tyran wcielił się w skórę Tytusa, który zamienił Jerozolimę w nową Sodomę:\nOdrzucony przez naród Chrystus posłał tyrana, którego zapragnęli. Ten zburzył ich miasta, a ludność wydał w niewolę, zabrał łupy, a ojczyznę ich zamienił na pustkowie na podobieństwo Sodomy. Pan z głęboką niechęcią odjął od Jerozolimy siłę chleba i wody, moc człowieka wojowniczego, sędziego, proroka, mędrca, godnego pochwały doradcę i doświadczonego architekta roztropnego pomocnika. Te wszystkie pomoce, zabezpieczenia, środki do obrony przeniósł do pogan, jak również całe swe panowanie i zatknąwszy swój sztandar wśród nich rozbił obóz i tam utworzył siłę wojskową i tam zaczął królować. Niema już królestwa w Jerozolimie, ono jest w nas: tu jest obóz, tu jest wojsko, tu jest wódz, tu siła, tu Oblubieniec, tu gody weselne, tu Król, tu Chrystus, tu jest zmartwychwstanie i wieczność. […] Obecnie zostałeś opuszczony (Izraelu), w całej swojej ziemi, bez pożywienia, bez pomocy światłości. Pomoc bowiem i ochronę zabiłeś, światłość prześladowałeś, obrońcę odrzuciłeś, Oblubieńca przybiłeś, Króla powiesiłeś. Dlatego stałeś się wygnańcem w twojej ojczyźnie, błądzisz nad rzekami pogan i błagasz głosem błagalnym i gorzką skargą: wypędzony jestem jako nędzny z moich posiadłości, obcym stałem się i przybyszem w posiadłości innych. Odpuść, o Panie, odrzuconemu, zmiłuj się nad opuszczonym, nieszczęśliwym i pokonanym straszliwie. Oto jest kara, Izraelu! Oto stan w Jerozolimie! (Przeciw Żydom 56-59.65-67).\nSami Żydzi gdzie indziej upatrywali przyczyn upadku świątyni. Talmudyczny traktat Sanhedryn wyjaśnia: „Rabbi Izmael powiedział: Noc, której Salomon ukończył budowę świątyni była tą samą, w którą poślubił córkę faraona. Powstała więc burza radości z okazji ukończenia sanktuarium oraz wesołość z powodu uroczystości zaślubin; ale uroczysta radość zaślubin przewyższyła tę z powodu świątyni i dlatego w tym momencie pojawiła się w myśli Świętego, niech imię Jego będzie błogosławione, idea zniszczenia przybytku, jak jest napisane: ‘Powodem gniewu i oburzenia było dla Mnie miasto od dnia, gdy je zbudowano, aż do dziś, przeto muszę je usunąć sprzed mego oblicza’ (Jr 32,31)”. Inny traktat, Yoma, wskazuje konkretne grzechy i postawy ludzkie, który wywołały Boży gniew i doprowadziły do tego, iż przybytek stanął w płomieniach: „Dlaczego została zburzona pierwsza świątynia? Z trzech powodów: przez bałwochwalstwo, porzucenie obyczajów i przez zabójstwo. A druga świątynia, gdy Izraelici zajmowali się Torą, przykazaniami i dobrymi czynami, dlaczego została zburzona? Ponieważ w tym czasie panowała niezgoda; z tego wniosek, że niezgoda ma tę samą ważkość, co trzy grzechy wyżej wymienione: bałwochwalstwo, porzucenie [obyczajów] i zabójstwo”. Traktat Berakot natomiast, rysując skutki destrukcji świątyni, zachęca do całkowitego zdania się na Ojca niebieskiego: „Od dnia zburzenia tego domu, który był całą naszą radością, nauczyciele schodzą do rangi skrybów, skrybowie do rangi pomocników, pomocnicy do rangi uczniów, uczniowie stają się jak ludzie nieuczeni, a ci z dnia na dzień marnieją; nie ma nikogo, kto by poszukiwał lub studiował lub pytał. Na kim więc możemy się oprzeć? Na naszym Ojcu, który jest w niebie”.\nChrześcijanie jednak mogli tylko z pewnym politowaniem patrzeć na takie próby szukania pociechy i ubolewania nad upadkiem wspaniałej świątyni. Wiedzieli, że świątynia spełniła już swoją rolę. Od chwili śmierci Chrystusa na krzyżu każdy wierzący w Niego może oddawać cześć Bogu w duchu i prawdzie. Nie musi wędrować w pielgrzymkach na wzgórze świątynne w Jerozolimie. Wystarczy uwierzyć w odkupieńczą moc śmierci Baranka paschalnego, który skłonił swą głowę na ołtarzu krzyża, stając się jednocześnie kapłanem i żertwą ofiarną. To Jego Ciało okazało się świątynią, którą wzniósł na nowo zaledwie po trzech dniach od chwili jej destrukcji. Rozdzierająca się na dwoje niczym w dramacie zasłona przybytku otworzyła niebiosa dla wierzących. Nie trzeba się więc troszczyć o odbudowę kamiennej świątyni, lecz o przylgnięcie do Tego, którego krew uwalnia od wszystkich grzechów.\nAutor homilii wpisuje się w polemikę dotyczącą pokrewieństwa judaizmu i chrześcijaństwa. Przywołuje obraz chłopca, który daje pouczenia starcowi. Wydaje się, że obrazowość ta wskazuje na starodawne wierzenia potomków Abrahama, Izaaka i Jakuba oraz na młody, bo niespełna dwustuletni Kościół. Chłopiec uczy starca, uczeń – nauczyciela. To tak, jakby Bóg mówił do Izraela: „Oto daję ci swojego ucznia, aby wyjaśnić ci prawo, które zostało ustanowione na Horebie, aby on rozstrzygnął sprawy związane z Syjonem i Prawem. Jest bez wykształcenia, a wyjaśnia im Pisma, chłopiec poucza starca. […] Uczą się teraz ci, którzy niegdyś nauczali, otrzymują rozkazy ci, którzy niegdyś rozkazywali, zanurza się tych, którzy chrzcili, przyjmują obrzezanie ci, którzy niegdyś dokonywali obrzezania” (Przeciw Żydom 77-81). W ostatniej frazie chodzi oczywiście o obrzezanie ducha, nie ciała, w przeciwnym bowiem razie polemika z judaistami byłaby niezrozumiała.\nV. Ukrzyżowanie Chrystusa wezwaniem do nawrócenia Żydów\nW końcowych refleksjach autor homilii zmienia dotychczasową, trzeba przyznać – surową wobec Żydów (i/lub judaistów), tonację wypowiedzi. Zmiana ta jednocześnie czyni niemal bezzasadnym tytuł homilii; nie powinna nazywać się Przeciw Żydom, skoro tak wiele miejsca anonimowy kaznodzieja poświęca zachęcie Żydów do nawrócenia. Mowa ta nie jest skierowana przeciw Żydom, ale do Żydów – by ich zachęcić, odmienić, nawrócić. Choć Izrael zgrzeszył, nie jest pozbawiony szansy. Choć sprzeniewierzył się Bogu, Bóg nie sprzeniewierzył się swojemu słowu. Wciąż daje możliwość nawrócenia temu, kto żałuje za swój grzech. Jezus przyszedł przecież po to, by zbawiać, nie potępiać. Zmartwychwstał, by wprowadzić wierzących do nieba. Żyje, by ofiarować odkupienie. „Żyje Ten, którego zgładziłaś, bezbożna Jerozolimo. A jednak nie pozbawił cię nadziei zupełnie. Dał bowiem łaskę pokuty, jeśli w jakiś sposób możesz pokutować. Któż jest tak doby, któż tak ojcowski, tak miłosierny? Bierz – rzecze, zbawienie, chociaż mnie zabiłaś; bądź spadkobierczynią razem z dziewicą, chociaż nie zasłużyłaś. Jeśli żałujesz, zapomnę” (Przeciw Żydom 68-69).\nPochodząca z II w po Chr. homilia nieznanego kaznodziei zatytułowana Przeciw Żydom nie opisuje wprost samej sceny ukrzyżowania Chrystusa, jednak motyw śmierci krzyżowej jest w niej żywo obecny. Przyczynę śmierci Chrystusa na krzyżu upatruje autor w trwającym od wieków sprzeciwie Żydów (Izraelitów) wobec Chrystusa – najpierw zapowiadanego przez proroków, a potem rozwijającego swą publiczną działalność. Wiele postaci Starego Testamentu widzianych jest oczyma kaznodziei jako typy Chrystusa, inne zaś – jako antytypy. Wykorzystana przez niego typologia poświadcza biegłą i głęboką zarazem znajomość Starego Testamentu i historii narodu wybranego. Karą poniesioną za ukrzyżowanie Chrystusa jest najpierw zburzenie świątyni, a następnie klęska żydowskich powstań narodowowyzwoleńczych i fakt diaspory. Żydzi, a także „żydujący” członkowie Kościoła, nie są jednak pozbawieni szansy zbawienia. To właśnie śmierć krzyżowa Jezusa otwiera drogę ku Bogu każdemu, kto szczerze pokutuje i nawraca się.\nThe motif of Christ’s crucifixion in the oldest Latin homily Against the Jews\nThe homily Against the Jews is the oldest Latin homily known today. The motif of Christ’s crucifixion appears several times in this text. The author, whose name is unknown, treats about the reasons of the crucifixion, shows OT types and anti-types of Christ, declares the punishment for the dead of Christ and calls the Jews (and judaizantes) to deep conversion. his is why Christ came to the worlds and why He was crucified.\nsłowa-klucze: śmierć, ukrzyżowanie, Żydzi, nawrócenie\nkey-words: death, crucifixion, Jews, conversion\n Najstarsza homilia łacińska. Przeciw Żydom, wstęp i przekład: W. Myszor, STV 2 (1979) 17, 247. Gdy nie zaznaczono inaczej, wszystkie cytaty z tej homilii pochodzą z przekładu W. Myszora; tamże, 247-255.\n Tak: E. Staniek, Wielcy mówcy Kościoła starożytnego. Antologia, Kraków 2007, 88.\n Dekret Klaudiusza objął także niektórych chrześcijan, gdyż nie bardzo rozróżniano w Rzymie wyznawców judaizmu od wyznawców Chrystusa. Swetoniusz pisał o dekrecie Klaudiusza, że wygnał on z Rzymu Żydów, którzy byli powodem niepokoju za sprawą niejakiego Chrestosa („Iudaeos impulsore Chresto assidue tumultuantes Roma expulit”; De vita caes. 5, 25, 4). „Swetoniusz nie precyzuje roku wydalenia Żydów, ani nie stwierdza, czy chodziło o wszystkich wyznawców judaizmu, czy tylko tych, którzy w oczach władz byli najbardziej agresywni. Statystycy obliczają, że w Wiecznym Mieście mogło mieszkać wtedy około 50 tysięcy Żydów, więc wydalenie tak wielkiej populacji należy uznać za mało prawdopodobne”; M. Rosik, Pierwszy List do Koryntian. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz, NKB VII, Częstochowa 2009, 36.\n Z. Kubiak, Dzieje Greków i Rzymian, Warszawa 2003, 494-495.\n Cytat za: E. Staniek, Wielcy mówcy Kościoła starożytnego. Antologia, 88. W przekładzie poprawiono dwa imiona, które pojawiły się w tekście polskim zapewne niedokładnie tłumaczonym z łaciny: w miejsce Ananiasza pojawił się Chananiasz, a miejsce Helego zajął Eliasz.\n Określenie „prefiguracja” za: Meliton z Sardes, Homilia wielkanocna, 19,5.\n „Typologia dał okresowi patrystycznemu i średniowiecznemu powszechnie przyjmowany klucz do czytania Starego Testamentu w świetle Jezusa. Jest on nadal ważnym kluczem do zrozumienia wielu elementów chrześcijańskiej liturgii i symboliki”; B. McNeil, Typologia, w: Słownik hermeneutyki biblijnej, red. R.J. Coggins, J.L. Houlden, red. wyd. polskiego W. Chrostowski, tłum. B. Widła, Warszawa 2005, 894-895.\n Autor homilii nawiązuje do motywu rozdarcia się zasłony przybytku (Przeciw Żydom 34), jednak nie wyjaśnia jego znaczenia. Zasadniczo można zawrzeć je w słowach: „Wie der Erlösertod des Gottessohnes den Weg zum Heil für alle eröffnet, die an ihn glauben, so bringt auch der symbolische Vorgang des Zerreißens des Vorhangs, der das Allerheiligste (bzw. im Fall des äußeren Vorhangs den ganzen Tempel) vom Rest der Welt abtrennt, zum Ausdruck, dass der Zugang zu Gott für jeden Menschen offen steht, der die geistigen Früchte annimmt, die aus diesem Opfertod erwachsen”; M. Rosik, „Der Tempel Gottes im Himmel wurde geöffnet“ (Offb 11,19). Ein Gedanke in fünf Bibldern, Scriptura Sacra 11 (2007) 183.\n „Kaznodzieja jednak nie tylko nie przekreśla szansy na zbawienie narodu, ale nawet prosi Boga o miłosierdzie nad nim. Wie jednak, że może ono być okazane dopiero po nawróceniu”; E. Staniek, Wielcy mówcy Kościoła starożytnego. Antologia, 57.\nNazarejczycy czy heretycy? W kwestii Birkat ...


Audyt wewnętrzny 2016 - skuteczność audytorów w znaczącym stopniu bez zmian - Infor.pl\nStrona główna » Sektor publiczny » Finanse » Audyt i kontrola » Audyt wewnętrzny 2016 - skuteczność audytorów w znaczącym stopniu bez zmian\n03 grudnia 2015, 08:04\nSebastian Burgemejster Prezes IIA Polska\n1 stycznia 2016 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie audytu wewnętrznego oraz informacji o pracy i wynikach tego audytu. Celem nowych przepisów jest usprawnienie pracy audytorów. O skuteczność nowych przepisów oraz o potrzeby środowiska audytorów wewnętrznych sektora publicznego zapytaliśmy Sebastiana Burgemejstera, Prezesa Instytutu Audytorów Wewnętrznych IIA Polska.\nWioleta Matela-Marszałek: Czy Pańskim zdaniem nowe przepisy rzeczywiście usprawnią pracę audytorów?\nSebastian Burgemejster, Prezes IIA Polska: Uważam, że nowe przepisy w znaczącym stopniu nie zmienią dotychczasowej skuteczności oraz efektywności działania audytorów wewnętrznych. Liczymy jednak, iż konsolidacja środowiska, wymiana doświadczeń i ciągła edukacja to czynniki mogące dokonać widocznej zmiany.\nW naszej ocenie audyt wewnętrzny w sektorze publicznym jest na tyle dojrzały, iż audytorzy powinni mieć możliwość swobodnego dostosowywania rozwiązań prowadzenia audytu do kultury organizacyjnej jednostek, w których pracują oczywiście przy uwzględnieniu zapisów Międzynarodowych standardów praktyki zawodowej audytu wewnętrznego IIA. Bardzo podoba mi się zapis w nowym zbiorze zasad ładu korporacyjnego dla spółek notowanych dla GPW w Warszawie, który wspomina, iż wewnętrzne systemy oraz audyt wewnętrzny mają być odpowiednie do wielkości spółki i rodzaju oraz skali prowadzonej działalności. Wbrew wszelkim opiniom sektor publiczny jest bardzo zróżnicowany i stosowanie jednej miary i tylko jednego sposobu postępowania w mojej ocenie nie jest właściwe.\nCo z nadużyciami? Czy nowe rozporządzenie przeciwdziała niewłaściwym praktykom?\nW tym elemencie rozporządzenie pozostawia dotychczasowe status quo. Nadal zgodnie z dotychczasową praktyką wskazaną w w/w międzynarodowych standardach IIA audytorzy mają obowiązek uwzględniać w swoim badaniu ryzyko nadużyć i wskazywania luk w systemach kontroli wewnętrznej, które mogą sprzyjać zachowaniom korupcyjnym. Jednakże, jeśli przejdziemy do audytu badania nadużyć (tzw., forensic), który jest specyficzną formą prowadzenia działalności audytorskiej, to takie działanie wymaga zupełnie innego podejścia. Najczęściej jest on wykonywany po uzyskaniu sygnałów o podejrzeniu wystąpienia nadużycia, a więc czas ma tutaj olbrzymie znaczenie, dodatkowo wzrasta znaczenie poufności takiego badania oraz zabezpieczania dowodów z audytu. Takich specyficznych obszarów działania procedura zawarta w rozporządzeniu niestety nie przewidziała. Mam wielką nadzieję, iż wdrożenie zapisów Strategii antykorupcyjnej oraz wykonanie zapisów Rządowego Programu Przeciwdziałania Korupcji wzmocni kompetencje audytorów w tym obszarze, co przełoży się na uszczelnienie systemu wydatkowania środków publicznych. Ministerstwo Finansów pełni jedną z kluczowych ról w tym zakresie, w szczególności w obszarze zapewnienia niezależności audytu oraz wymiany doświadczeń środowiska audytorów wewnętrznych.\nCzy obecnie audyt w jednostkach sektora finansów publicznych uważa Pan za skuteczny?\nW pierwszej kolejności należy zdefiniować pojęcie skuteczności audytu. Zgodnie z definicją Międzynarodowych standardach praktyki zawodowej audytu wewnętrznego IIA audyt wewnętrzny jest działalnością niezależną i obiektywną, której celem jest przysporzenie wartości i usprawnienie działalności operacyjnej organizacji. Polega na systematycznej i dokonywanej w uporządkowany sposób ocenie procesów: zarządzania ryzykiem, kontroli i ładu organizacyjnego, i przyczynia się do poprawy ich działania. Pomaga organizacji osiągnąć cele dostarczając zapewnienia o skuteczności tych procesów, jak również poprzez doradztwo. Natomiast ustawa o finansach publicznych definiuje audyt wewnętrzny, jako działalność niezależną i obiektywną, której celem jest wspieranie ministra kierującego działem lub kierownika jednostki w realizacji celów i zadań przez systematyczną ocenę kontroli zarządczej oraz czynności doradcze.\nW obydwu przypadkach należy zwrócić uwagę na sformułowanie, iż głównym zadaniem audytu jest wsparcie kierującego w realizacji celów organizacji. Cóż to oznacza. Z takiej informacji można wysnuć wniosek, iż audyt jest narzędziem wspomagającym zarządzanie w rękach najwyższego kierownictwa. Jak zostanie ono użyte i czy w ogóle to decyzja zarządzających. Jego sprawność to już elementy wspólnej odpowiedzialności kierownictwa oraz audytorów. Natomiast, jakość i efektywność zależy już od samego audytu. Oczywiście wielkim problemem w sektorze publicznym jest zagadnienie definiowania celów oraz stworzenia mechanizmów ich kwantyfikacji oraz późniejszego pomiaru, jednak to zagadnienie na inną rozmowę.\nWracając do meritum i odpowiadając na pytanie użyję zdania wytrychu stosowanego najczęściej przez konsultantów: to zależy. Znam jednostki, gdzie audyt ma się świetnie i dostarcza kierownictwu oczekiwanych rezultatów, ale znam też takie, że jest jedynie paragrafem przepisu prawnego, który trzeba spełnić. Również niestety zdarzają się jednostki, w których kierownictwo chce skorzystać z usług audytu, ale niestety ten nie potrafi ich spełnić lub jakość jaką dostarcza jest niewystarczająca. Na pewno audyt w sektorze publicznym wymaga większej uwagi oraz pracy zarówno nad świadomością kierowników jednostek, jak i jakością warsztatu audytorskiego.\nZ jakimi problemami muszą dziś mierzyć się audytorzy w sektorze publicznym?\nNie lubię generalizować, gdyż uważam, iż każda sytuacja audytorów w danej jednostce jest inna, jednakże postaram się zdefiniować kilka elementów, które moim zdaniem można wskazać, jako słabości audytu w sektorze publicznym. Po pierwsze w mojej ocenie brak mocnego mandatu do wspierania nie tylko kierowników jednostek, ale całego systemu państwowego we wdrażaniu mechanizmów „dobrego rządzenia”, czy „dobrego zarządzania”. Występuje problem w braku wystarczającego zrozumienia funkcji audytu, ale również w komunikacji najwyższe kierownictwo – audyt wewnętrzny. No i chyba odwieczny problem związany z brakiem wystarczających funduszy na odpowiednie kadry i kształcenie. Osobiście marzy mi się ustawa o „dobrym zarządzaniu” w sektorze publicznym, która zawierałaby rozwiązania ładu organizacyjnego, systemów kontroli wewnętrznej, zarządzania ryzykiem, zapewnienia zgodności (compliance) oraz weryfikujących te systemy funkcji audytu wewnętrznego i kontroli wewnętrznej instytucjonalnej. Jednocześnie określająca ramy współpracy i wymiany informacji z instytucjami kontrolnymi państwa, tj. m.in. Najwyższa Izba Kontroli, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów i jej komórki kontrolno-nadzorcze, Urzędy i Izby Skarbowe oraz Regionalne Izby Obrachunkowe. Jednocześnie powinien powstać jeden organ koordynujący funkcje audytowo-kontrolne, który zbierałby oraz wykorzystywałby uzyskane informacje do poprawy procesów na poziomie całego państwa. Oczywiście te działania nie mogłyby obejść się bez silnej legitymacji i pozycji audytorów w jednostkach, włącznie z programem ich rozwoju i szkolenia zawodowego.\nDlaczego rekomendują Państwo certyfikaty dla audytorów?\nCertyfikaty audytorskie najczęściej określają pozycję danej osoby w środowisku. Są one z jednej strony wyznacznikiem osiągnięcia pewnego poziomu wiedzy, a z drugiej podjęcia wysiłku i wyzwania związanego z przygotowaniem się do wymagającego egzaminu (lub kilku egzaminów). Sam fakt zdania egzaminu buduje poczucie własnej wartości, ale również wzrasta prestiż jego posiadacza oraz wartość takiej osoby na rynku pracy. W sektorze publicznym można wskazać dodatkową zaletę związaną z możliwością pełnienia funkcji audytora wewnętrznego, w przypadku posiadania jednego z certyfikatów wskazanych w ustawie o finansach publicznych. Jednak sam certyfikat to nie wszystko. Dobry audytor charakteryzuje się również innymi przymiotami niż tylko dyplom, czy angielskim skrótem przy nazwisku. Takimi cechami są doświadczenie, otwartość umysłu, etyka, dobre umiejętności interpersonalne oraz komunikowania się, intuicja, zaangażowanie oraz co należy podkreślić ciągły głód zdobywania nowej wiedzy i samodoskonalenia.


Wpisy z tagiem: FK Aktobe\nLegia wygrała w rewanżu z FK Aktobe i zagra w fazie grupowej Ligi Europy\nW czwartek, 28 sierpnia 2014 r. warszawska Legia pokonała na własnym stadionie mistrza Kazachstanu – FK Aktobe 2:0 (1:0) i zagra w fazie grupowej Ligi Europy sezonu 2014/2015. Biorąc pod uwagę rywalizację z Celtikiem Glasgow, Liga Europy jest dla Legii tylko pocieszeniem.\nChoć spotkanie z Aktobe wydawało się (i było) formalnością, bo Legia wygrała na wyjeździe 1:0, a dodatkowo Kazachowie nie prezentują wysokiego poziomu piłkarskiego, to na stadion przy Łazienkowskiej wybrało się nieco ponad 18 tysięcy widzów. Legia zagrała pierwszy mecz w europejskich pucharach od momentu walkoweru z Celtikiem. Nic więc dziwnego, że kibice wykorzystali ten fakt do wyrażenia swoich negatywnych emocji wobec UEFA. Oprócz piosenki „Fuck UEFA” zaprezentowali flagę sektorową ze świnią trzymającą kartkę z napisem „6<1” na tle logo UEFA. Na płocie wisiał transparent „Because football doesn’t matter. Money does”, w którym słowo „Money” było w biało-zielonych barwach Celtiku. Dodatkowo, na „Żylecie” odpalono kilkanaście rac. Jak się później okazało, Legia została ukarana grzywną w wysokości 80 tys. euro.\nGospodarze rozpoczęli mecz z nastawieniem, aby strzelić bramkę i kontrolować wynik meczu. Z gry legionistów biła pewność siebie i wiara we własne umiejętności. Legia atakowała zaciekle stosując wysoki pressing już na połowie rywala. Każde przejęcie piłki rozpoczynało szybki atak. Szczęście było blisko już na początku meczu, gdy po rzucie wolnym piłka po strzale Tomasza Brzyskiego odbiła się od klatki piersiowej Andrieja Sidielnikowa. Brzyski postanowił wykorzystać (jak się wydawało) niepewność bramkarza gości i w 5. minucie starał się zaskoczyć go bezpośrednio z rzutu rożnego! Piłka odbiła się jednak od obrońcy, a Sidielnikow z trudem odbił piłkę przed siebie. Wprawdzie legioniści sygnalizowali, że piłka przekroczyła linię bramkową, ale telewizyjne powtórki wykazały, że mylili się. Z postawą Sidielnikowa było jednak jak w powiedzeniu „pierwsze koty za płoty”, bo później był zdecydowanie najlepszym piłkarzem FK Aktobe.\nW 7. minucie gospodarze przeprowadzili szybką kontrę, w której piłka przechodziła jak po sznurku aż wreszcie Ondrej Duda prostopadle zagrał piłkę do Michała Kucharczyka, który uderzył piłkę bez zastanowienia… wprost w Sidielnikowa! W 14. minucie zza pola karnego w środek bramki strzelił Michał Żyro. Pięć minut później w dobrej sytuacji znalazł się Kucharczyk, ale zbyt długo zwlekał z oddaniem strzału i stracił piłkę. Później Legia przeważała, ale brakowało dogodnych sytuacji, ale na pocieszenie pozostawał fakt, że rywale nie byli w stanie stworzyć jakiegokolwiek zagrożenia. Gospodarze dominowali i swoją przewagę udokumentowali w 26. minucie. Brzyski odebrał piłkę w środkowej strefie boiska i podał do Tomasza Jodłowca, który podał do Żyro, a ten doskonale wypatrzył „Kuchego”. Skrzydłowy Legii tak przyjął piłkę, że minął bramkarza i oddał celny strzał w kierunku bramki, w której stał już tylko obrońca. Legia objęła prowadzenie 1:0!\nW 35. minucie Brzyski miękko dośrodkował z rzutu wolnego wykonywanego z dwudziestu metrów. Miroslav Radović wyskoczył wysoko i oddał strzał z około pięciu metrów, ale nie trafił w bramkę. W 39. minucie Brzyski wykonywał kolejny rzut wolny, tym razem z bocznej części pola karnego. Lewy obrońca Legii zdecydował się na bezpośredni strzał pod poprzeczkę, a Sidielnikow z trudem odbił piłkę nad bramką.\nPóźniej Sidielnikow popisał się świetną robinsonadą po strzale Dudy z pola karnego. Chwilę później odbił strzał Jodłowaca. Co ciekawe, już w 42. minucie trener FK Aktobe przeprowadził zmianę i za Walerija Korobkina wszedł Timur Kapadze. Korobkin nie grał źle, ale był tak „nabuzowany” i tak kipiał złością, że tylko kwestią czasu była druga żółta kartka. Zresztą faule były jednym, co goście mogli przeciwstawić Legii. Pierwszą naprawdę groźną akcję przeprowadzili dopiero w pierwszej minucie doliczonego czasu gry. Jednak strzał Danilo Neco z pola karnego trafił wprost w ręce Dušana Kuciaka.\nDruga połowa mogła rozpocząć się od mocnego uderzenia Legii. Najpierw Radović oddał z siedemnastu metrów mocny strzał nad poprzeczką, a w 49. minucie znajdujący się w polu karnym Serb podał do Łukasza Brozia, który z ostrego kąta oddał strzał w bramkarza. Następnie Żyro strzelił nad poprzeczką. W 57. minucie goście byli blisko szczęścia. Dmitrij Miroszniczenko oddał strzał z linii pola karnego, a zaskoczony Kuciak instynktownie odbił piłkę jedną ręką. Siedem minut później Radović przyjął piłkę w polu karnym i odegrał do obiegającego go Brozia, a wtedy został sfaulowany! Rzut karny wykonywał Ivica Vrdoljak i zdobył gola, choć miał przy tym dużo szczęścia. Strzelił w środek bramki, a Sidielnikow rzucił się w kierunku słupka, a piłka przeleciała mu przed łokciem. Legia objęła prowadzenie 2:0!\nZa chwilę Ivica Vrdoljak pokona Andrieja Sidielnikowa.\nOd tego momentu Legia mogła pozwolić sobie na oddanie pola gry gościom. W 77. minucie odważnie w pole karne Legii wbiegł Marat Chajrullin i podał do znajdującego się dwa metry przed bramką Igora Zieńkowicza. Piłka odbiła się od Jodłowca i Zieńkowicza, a Kuciak i Dossa Junior tylko odprowadzili ją wzrokiem, ale piłka tylko o centymetry minęła słupek… Później jeszcze strzelali Neco i Aschat Tagybiergien, ale bez skutku.\nGrę Legii po zdobyciu drugiego gola dobrze podsumował dla „Przeglądu Sportowego” Łukasz Broź: „(…) pod koniec meczu zagraliśmy zbyt nonszalancko, niepotrzebnie zlekceważyliśmy rywala, który jednak nie wykorzystał swoich okazji”. Zresztą tych okazji było niewiele. Aktobe nie miało argumentów, aby zaskoczyć Legia. Kilkukrotnie kotłowało się w polu karnym gospodarzy, ale strzały Kazachów albo były blokowane, albo były niecelne. Legioniści czekali na ostatni gwizdek i choć można było zarzucić im minimalizm, to jednak cel minimum na ten sezon już osiągnęli – awansowali do Ligi Europy i wygrali mecz. W nagrodę klub otrzymał 1,3 mln euro premii i teoretyczną szansę rewanżu na Celtiku. Przeprowadzone dzień później losowanie nie skojarzyło jednak w jednej grupie mistrzów Polski i Szkocji. Może spotkają się w fazie pucharowej…\n28 sierpnia 2014, godz. 21:00 – Warszawa (Stadion Wojska Polskiego / Pepsi Arena)\nMecz rewanżowy IV rundy (play-off) eliminacyjnej Ligi Europy 2014/2015\nLegia Warszawa 2-0 FK Aktobie\nBramki: Michał Kucharczyk (26 min.), Ivica Vrdoljak (65 min. – z rzutu karnego).\nLegia: 12. Dušan Kuciak – 28. Łukasz Broź, 25. Jakub Rzeźniczak, 2. Dossa Júnior, 17. Tomasz Brzyski – 33. Michał Żyro, 21. Ivica Vrdoljak, 3. Tomasz Jodłowiec, 8. Ondrej Duda (88 min., 9. Marek Saganowski), 18. Michał Kucharczyk (66 min., 20. Jakub Kosecki) – 32. Miroslav Radović.\nFK Aktobie: 55. Andriej Sidielnikow – 7. Dmitrij Miroszniczenko, 3. Aleksiej Mułdarow, 23. Jurij Łogwinienko, 6. Taras Carikajew (71 min., 95. Abat Ajmbietow) – 11. Danilo Neco, 17. Aschat Tagybiergien, 21. Walerij Korobkin (42 min., 80. Timur Kapadze), 10. Marat Chajrullin, 70. Ânderson Mineiro – 86. Ołeksij Antonow (57 min., 78. Igor Zieńkowicz).\nTrener: Władimir Gazzajew (Rosja).\nżółte kartki: Vrdoljak (28 min. – za faul), Kosecki (69 min. – za symulowanie faulu), Kuciak (86 min. – za symulowanie faulu) – Korobkin (23 min. – za faul), Łogwinienko (65 min. – za faul).\nsędziował: Mattias Gestranius jako główny oraz Aravirta i Alakare (wszyscy Finlandia).\nwidzów: 18 549.\nŹródła: własne, 90minut.pl, sport.tvp.pl, eurosport.onet.pl, legia.sport.pl, legia.com, legionisci.com. „Przegląd Sportowy” z dnia 29 sierpnia 2014 r., s. 1-3.\nTagi: FK Aktobe Legia Opis meczu piłka nożna\n19:09, martinez-4ever , Sportowe Wspomnienia\nZamiast walczyć w ostatniej rundzie eliminacji Ligi Mistrzów, legionistom przyszło walczyć w rundzie play off Ligi Europy. Legia była rozstawiona i wylosowała rywala, którego powinna wyeliminować. Wprawdzie wizyta w Aktobe będzie męcząca, klimat uciążliwy, a rywal grający siłowo i żywiołowo, to jednak faworyt jest tylko jeden.\nPoczątków zorganizowanej gry w piłkę nożną można w Aktiubińsku można doszukiwać się już w latach trzydziestych minionego stulecia. Na poważnie Dynamo Aktiubiński zapisało się w historii radzieckiej piłki nożnej w 1936 r., gdy awansowało do 1/32 finału Pucharu ZSRR. Dynamo przegrało z CSKA Moskwa 0:4 i profesjonalny futbol zniknął z miasta na trzydzieści lat.\nAktiubińsk, zwany także Aktobe, jest piątym pod względem wielkości miastem Kazachstanu. Większymi miastami są tylko Ałmaty, Astana, Szymkent i Karaganda. Aktiubińsk pozostawał bez poważnej piłki aż do 1966 r. Wtedy została podjęta decyzja o założeniu klubu Aktiubaniec Aktobe, ale za oficjalny rok założenia klubu podaje się 1967 r.\nW rozgrywkach ZSRR drużyna z Aktobe grała przez trzy sezony aż wreszcie spadła do rozgrywek regionalnych. Powrót do niższych lig ZSRR nastąpił dopiero w 1976 r. W tym czasie Aktiubaniec nie odniósł żadnych sukcesów na poziomie rozgrywek radzieckich, ale wywalczył trzy mistrzostwa (1966, 1981, 1991) i Puchar Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (1991).\nPo rozpadzie ZSRR, rozgrywki ligowe w Kazachstanie ruszyły już w 1992 r. Dwa lata później klub dotarł do finału Pucharu Kazachstanu, a po kolejnych dwóch latach zmienił nazwę na Aktöbemunaj Aktöbe. W następnym roku zmienił nazwę na FK Aktobe i… spadł do drugiej ligi. Powrót do najwyższej klasy rozgrywkowej nastąpił dopiero w 2001 r. Rok wcześniej pod nazwą Aktöbe-Lento Aktöbe wygrał drugą ligą. W 2005 r. klub powrócił do nazwy FK Aktobe i od tamtej pory nie schodzi z podium ligi kazachskiej!\nW 2006 r. kazachski klub zadebiutował w europejskich pucharach, ale w I rundzie eliminacyjnej Ligi Mistrzów 2006/2007 przegrał rywalizację z mistrzem Łotwy Metalurgsem Lipawa (1:1, 0:1). W 2009 r. Aktobe jako pierwszy klub w historii Kazachstanu zdobyło trzy tytuły mistrzowskie.\nNazwa klubu nawiązuje do miasta, w którym ma swoją siedzibę, czyli do Aktiubińska, zwanego także Aktobe. Barwy klubu są czerwono-białe, ale niektórzy wymieniają także niebiesko-czerwone (np. 90minut.pl). Kazachowie z Aktobe nie doczekali się jakiegoś spektakularnego przydomku, ale niektórzy mówią na nich po prostu „Czerwono-Biali”.\nFK Aktobe rozgrywa swoje mecze domowe na Stadionie Centralnym im. Batyra Koblandy zaprojektowanym przez Aleksieja Kostina. Budowę rozpoczęto w 1970 r. i zakończono w 1975 r. Oficjalne otwarcie nastąpiło 28 sierpnia 1975 r., gdy FK Aktobe rozegrało mecz sparingowy z utytułowanym CSKA Moskwa. Faworyt wybrał 1:0 po bramce Kopiejkina. W 2000 r. stadion przeszedł poważną rekonstrukcję, kiedy zamontowano plastikowe krzesełka i zainstalowano energooszczędne oświetlenie. Pięć lat później wymieniono na stadionie system ogrzewania, zaopatrzenia w wodę i kanalizację. Zwiększono powierzchnię prasową i wymieniono żarówki w reflektorach zwiększając ich moc do 1.800 luxów. Wymieniono także murawę i zainstalowano automatyczny system nawadniania. W sierpniu 2011 r. zainstalowano system podgrzewania murawy.\nPojemność stadionu wynosi 13-14 tys. To zróżnicowanie wynika ze źródeł, z których się korzysta. Podawane są liczby 12.805 (90minut.pl, en.wikipedia.org), 13.500 (Legia Warszawa. Oficjalny program), 13.661 (legionisci.com), 14.000 (także en.wikipedia.org).\nWarto jeszcze zauważyć, że Aktobe bardzo dobrze czuje się na swoim stadionie. Od 2 października 2004 r. do 27 sierpnia 2009, przez 1790 dni, nie przegrało żadnego meczu u siebie we wszystkich rozgrywkach!\nW czasach ZSRR, Aktobe pod nazwą Aktiubaniec Aktubińsk zdobyło 3 mistrzostwa (1966, 1981, 1991) i Puchar Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (1991). Po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan, Aktobe zdobyło 5 tytułów mistrzowskich (2005, 2007, 2008, 2099, 2013), 2 wicemistrzostwa (2006, 2010) i 3 brązowe medale (2011, 2012). Poza tym, zdobyło Puchar Kazachstanu (2008) i raz wystąpiło w finale (1994). Gablotę z trofeami uzupełniają 3 Superpuchary Kazachstanu (2008, 2010, 2014). Do sukcesów należy zaliczyć dwa finały Pucharu Wspólnoty Niepodległych Państw (2009, 2010) i mistrzostwo drugiej ligi (2000).\nFK Aktobe należy do najbardziej utytułowanych klubów Kazachstanu obok Irtyszu Pawłodar, Kajratu Ałmaty i FK Astany, a ostatnich latach coraz mocniej swoją pozycję zaznacza Szachtior Karaganda. Jeśli chodzi o rozgrywki ligowe, to najwięcej tytułów mistrzowskich zdobyło Aktobe i Irtysz Pawłodar, ale w klasyfikacji wszechczasów jest wyżej ponieważ na podium stawał 14 razy, a Aktobe 9. Najwięcej Pucharów Kazachstanu zdobył Kajrat Ałmaty (5), a Aktobe zajmuje dopiero 8. Miejsce. Ale pod względem Superpucharów, Aktobe jest najlepsze, ponieważ zdobyło najwięcej tych trofeów.\nAktobe nieprzerwanie uczestniczy w rozgrywkach organizowanych przez UEFA od sezonu 2006/2007. Przed rywalizacją z Legia zagrali w pucharach 40 meczów, z których 15 wygrali, 9 zremisowali i 16 przegrali. Rywalizowali z dwudziestoma klubami i w dziewięciu z tych rywalizacji byli lepsi eliminując kluby z Islandii, Gruzji, Węgier, Mołdawii, Armenii i Norwegii.\nAktobe grało w rundzie play off Ligi Europy już trzykrotnie, ale odpadało z Werderem Brema (0:2, 3:6), AZ Alkmaar (2:1, 0:2) i Dynamem Kijów (2:3, 1:5). Za największy sukces należy uznać awans do rundy play off w poprzednim sezonie, bowiem wtedy Aktobe wyeliminowało trzech kolejnych rywali w eliminacjach LE i dopiero przegrało w ostatniej rundzie. W pozostałych dwóch sezonach, podobnie zresztą jak w tym, Aktobe „awansowało” do play off Ligi Europy po odpadnięciu w II rundzie eliminacyjnej Ligi Mistrzów.\nPodsumowując grę FK Aktobe w europejskich pucharach, to trzeba stwierdzić, że z łatwością pokonuje słabsze zespoły, ale w starciu z silniejszymi ma już problemy, które nadrabia zaangażowaniem, walecznością i atutem własnego boiska. W dotychczasowych 20 meczach u siebie tylko trzy razy przegrało, ale tylko raz dwoma golami (0:2 z Werderem Brema, pozostałe porażki – 1:2 z Genkiem i 2:3 Dynamem Kijów). Na wyjeździe gra jednak zbyt bojaźliwie i wygrało tylko trzy razy (4:0 z islandzkim FH, 2:1 z ormiańskim Gandzasar FC i 1:0 z gruzińskim Dinamem Tbilisi)\nW obecnym sezonie Aktobe wyeliminowało w II rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów Dinamo Tbilisi (3:0, 1:0), ale w III rundzie odpadło po rywalizacji ze Staeuą Bukareszt (2:2, 1:2).\nFK Aktobe do tej pory nigdy nie grało z polskimi klubami w europejskich pucharach, a Legia nigdy nie grała z klubami z Kazachstanu. Rywalizowały natomiast inne kluby z obu państw. Sposórd czterech rywalizacji, trzykrotnie lepsze były polskie kluby, ale raz nastąpiła przykra porażka. W konsekwencji bilans tych meczów jest dla polskich klubów korzystniejszy – 6 zwycięstw, remis i porażka przy bilansie bramkowym 10:4.\nDebiut rywalizacji polsko-kazachskiej nastąpił w II rundzie eliminacyjnej Pucharu UEFA, gdy Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski wyeliminowała Toboł Kostanaj (1:0, 2:0). Następnie, od sezonu 2010/2011 przez trzy kolejne sezony kluby z obu państw rywalizowały w I rundzie eliminacyjnej Ligi Europy. Najpierw Ruch Chorzów po ciężkiej walce wyeliminował Szachtiora Karagandę (2:1, 1:0). Następnie Jagiellonia Białystok skompromitowała się i odpadła z Irtyszem Pawłodar (1:0, 0:2), a dwa sezony temu :Lech Poznań w nienajlepszym stylu wyeliminował Żetysu Tałdykorgan (2:0, 1:1).\nPolacy w FK Aktobe\nW barwach klubu z Aktiubińska nie grali Polacy, ale grało trzech piłkarzy, którzy mają w CV występy w polskich klubach. Pierwszym był Andriej Michalczuk, który w latach 1988-1990 reprezentował barwy Aktiubańca (65 meczy, 7 goli). W polskiej ekstraklasie w barwach Widzewa Łódź rozegrał w latach 1992-2001 – 223 mecze, w których zdobył 25 goli i dwa tytuły mistrzowskie. Drugim piłkarzem był Kameruńczyk Alain Bono. Jesienią 2007 r. rozegrał w barwach Widzewa 5 meczy, a w latach 2010-2011 zagrał w 28 meczach ligowych Aktobe. Trzecim piłkarzem był, a właściwie jest Ormianin Robert Arzumanjan. W Jagielloni Białystok rozegrał w latach 2011-2012 jedenaście meczy, w których nie zachwycił, a w Aktobe w zeszłym roku zagrał w 21 meczach, w których zdobył dwa gole i mistrzostwo Kazachstanu.\nZnani piłkarze w historii FK Aktobe\nW klubie z Aktubińska wystąpiło wielu reprezentantów Kazachstanu, ale chyba najbardziej znanym i najlepszym był Samat Smakow, który trzykrotnie z rzędu (2007, 2008, 2009) otrzymywał tytuł najlepszego zawodnika sezonu. Warto jeszcze wspomnieć o Muracie Tleszewie, który jako jedyny piłkarz w historii Aktobe został królem strzelców kazachskiej Priemjer Ligasy. W 2009 r. razem z innym piłkarzem zdobyli po 20 goli. Zresztą do tej pory to jest rekord pod względem liczby strzelonych bramek w sezonie przez piłkarza Aktobe. Tleszew i Andriej Miroszniczenko to jedyni dwaj piłkarze, którzy zdobyli dla Aktobe ponad sto ligowych goli.\nInformacje na temat budżetu kazachskiego klubu nie są ujawnione, ale z całą pewnością budżet jest mniejszy niż w Legii. Wartość piłkarzy FK Aktobe według transfermarkt.pl wynosi 10,58 mln euro, a Legii jest szacowany na kwotę dwukrotnie większą.\nW Aktobe brakuje znanych nazwisk, ale występuje tam aż siedmiu reprezentantów różnych krajów – „bramkarz Andriej Sidelnikow, obrońca Alieksiej Mułdarow, pomocnik Waleryj Korobkin i skrzydłowy Marat Chajrullin grają dla Kazachstanu. Stoper Robert Arzumanjan i ofensywny pomocnik Marcos Pizzelli reprezentują Armenię” (cyt. za igol.pl), a także obrońca Robert Primus reprezentuje Trynidad i Tobago. „Klub sprowadził tego lata do zespołu napastnika Olieksyja Antonowa, który jest dwukrotnym reprezentantem Ukrainy, a w zeszłych rozgrywkach ukraińskiej ligi w barwach Czernomorca Odessa zdobył 10 bramek.” (cyt. za igol.pl). Sprowadzony został także Białorusin Igor Zienkiewicz, który w zeszłym sezonie w barwach Szachtioru Karaganda zdobył tytuł króla strzelców (15 goli).\nNajlepsi piłkarze mogą liczyć na wynagrodzenie sięgające ok. 300 tys. euro, ale przyznać trzeba, że zasługują na takie wynagrodzenie ze względu na warunki w jakich przychodzi im grać. Latem upał sięga nawet +40C, a zimą temperatura spada do -30C. Stwierdzenie, że liga kazachska jest jedną z najbardziej wymagających ze względu na warunki pogodowe może być całkiem prawdziwe.\nTrenerem Aktobe jest Rosjanin Władimir Gazzajew, którego największym sukcesem jest awans do rosyjskiej ekstraklasy z Ałanią Władywkaukaz. Tam jednak zupełnie mu się nie powiodło, bo z piętnastu meczów wygrał zaledwie… dwa. Gazzajew całą swoją karierę trenerską związał z Ałanią. W latach 2009-2010 był asystentem trenera, a w latach 2011-2014 pierwszym trenerem. Pracę w Kazachstanie rozpoczął 10 lipca zastępując na stanowisku trenerskim Władimira Nikitenko, który pracował półtora roku.\nWładimir jest znany przede wszystkim ze swojego nazwiska, na które zapracował… jego ojciec – Walery, uznany przez UEFA najlepszym trenerem sezonu 2004/2005. Walery z Ałanią mistrzostwo Rosji, a z CSKA Moskwa – trzy tytuły mistrzowskie, dwa Puchary Rosji i przede wszystkim Puchar UEFA 2005.\nNajwiększe atuty FK Aktobe to własne boisko i waleczność. Wydaje się jednak, że to zdecydowanie za mało, aby wyeliminować Legię. Chyba, że legioniści nie osiągnęliby korzystnego wyniku na wyjeździe, a tam, jak wskazują przykłady Jagielloni Białystok, czy nawet Lecha Poznań, może być różnie. Z drugiej strony, jak Legia chce grać regularnie w fazach grupowych Ligi Mistrzów, czy Ligi Europy musi wyeliminować tego rywala.\nŹródła: własne, 90minut.pl, igol.pl, przegladsportowy.pl, sportowefakty.pl, sport.pl, uefa.com, transfermarkt.pl, legionisci.com, weszlo.com, pl.wikipedia.org, en.wikipedia.org, uk.soccerway.com, 99sportslogos.com. T. Wacławek, Legii mobilizować nie trzeba, „Rzeczpospolita” z dnia 20 sierpnia 2014 r., s. 16. „Legia Warszawa. Oficjalny program meczowy nr 14-15”.\nTagi: FK Aktobe Legia piłka nożna stadiony\n21:22, martinez-4ever , Kluby piłkarskie


Jak efektywniej korzystać z wody? - Warzywa Polowe\nJak efektywniej korzystać z wody?\nDostępność wody to podstawowy czynnik determinujący plon. Tym bardziej warto sięgać po rozwiązania pozwalające zapewnić jej optymalne wykorzystanie przez rośliny. Jednym ze sposobów na lepsze nawodnienie roślin, z wykorzystaniem zarówno systemów nawadniania, jak i wody opadowej jest zastosowanie nowoczesnych preparatów poprawiających uwilgocenie gleby w strefie korzeniowej. Dzięki nim woda szybciej wsiąka i jest dłużej dostępna dla roślin.\nObniżenie napięcia powierzchniowego\nPrzykładem takiego rozwiązania jest Aqualink. Skład produktu oparty jest na mieszaninie surfaktantów, czyli związków chemicznych obniżających napięcie powierzchniowe, które łącząc się z kroplami wody powodują lepsze zatrzymanie wody oraz tworzą rezerwuar wodny w strefie korzeniowej.\nW warunkach laboratoryjnych zbadaliśmy szybkość wchłaniania wody, efekt podsiąkowy oraz zjawisko przemywania profilu glebowego, wykorzystując czysty roztwór wodny oraz z proporcjonalną dawką produktu Aqualink.\nEfekty doświadczenia w poniższym materiale filmowym:\nAqualink- Jak efektywniej korzystać z wody?\nMateriał promocyjny firmy Agrosimex\nPoprzedni artykułKapusta pekińska – nowe odmiany do uprawy tunelowej\nNastępny artykułIdealna „pekinka” do długiego przechowywania


Reżyserki | Przegląd\nAutor: Anna Romanowska\t| Sierpień 30, 2009\nReżyserowanie filmów to zajęcie dla twardzieli i marzycieli jednocześnie. Dziewczyny mają jeszcze bardziej pod górkę\nReżyserka? Brzmi jak kanciapa. Pomieszczenie, z którego się czymś steruje – mówi pan Marcin, telewizyjny montażysta.\n– Powiedzmy sobie szczerze – dodaje – reżyserka to taka baba z wąsami.\nJulia, Agnieszka i dwie Kasie – młode reżyserki. O takich mówi się “nadzieja polskiego kina”. Żadna nie ma wąsów. Julia jest delikatna, wyciszona, jakby “buddyjska”. Agnieszka kobieca i ciepła. Jedna Kasia wyrazista i energiczna, druga dziewczęca i zgrabna jak modelka. Jednym słowem “laski”.\nNie malują się specjalnie. Nie muszą. Po prostu mają to coś, co sprawia, że są interesujące. Wyraziste. To są dziewczyny, które wiedzą, o co im chodzi. Chcą opowiadać historie. Kręcić filmy. Uprawiać zawód uważany za męski. I robią to.\nReżyserowanie filmów to zajęcie dla twardzieli i marzycieli jednocześnie. Dziewczyny mają jeszcze bardziej pod górkę. Jednak tego zawodu się nie wybiera. To rodzaj powołania. Głosu, który się słyszy od razu albo trochę później.\nJeśli się wie od razu, zazwyczaj zaczyna się od rozmaitych klubów filmowych czy kursów dla amatorów. – Wiedziałam, czego chcę – mówi Agnieszka Smoczyńska (31 lat), reżyserka m.in. filmów “Aria Diva” i “3 love”. Agnieszka uczyła się w liceum o profilu filmowym. Oglądała filmy, poznawała reżyserów, robiła amatorskie filmiki na VHS-ie. Interesowały ją relacje międzyludzkie, spotkania, przypadki i niuanse. – Mama była kierowniczką restauracji – opowiada. – Tam obserwowałam ludzi i uczyłam się z nimi rozmawiać.\nAgnieszka skończyła kulturoznawstwo we Wrocławiu, a potem reżyserię na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Kasia Klimkiewicz (32 lata), która kończy właśnie film “Hanoi – Warszawa”, zaczynała w klubie filmowym Sawa w Warszawie. Miała 15 lat. Robiła filmiki, które klub wysyłał na konkursy dla amatorów. Przyszły pierwsze nagrody. Jeszcze nie Oscary, ale dla niej – bardzo ważne. – Należę chyba do piątki najbardziej utytułowanych członków klubu Sawa – śmieje się Kasia. Po liceum była łódzka Filmówka.\nJulia Popławska (36 lat) i Kasia Rosłaniec (28 lat) nie wiedziały od razu. – Wydawało mi się, że dziennikarstwo to jest to – mówi Julia, z wykształcenia dziennikarka. Robiła newsy dla TVP. Pracowała dla Canal + i Telewizji Kino Polska. Ostatnio zatrzymała się w TVP Kultura. – W pewnym momencie zrozumiałam, że trzeba porzucić te kolejne etapy i iść dalej – mówi Julia. A dalej jest film dokumentalny. Zdała do Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. Jest na początku drogi. Tak jak chciała, robi filmy dokumentalne. Kasia Rosłaniec, reżyserka filmu “Galerianki”, który otrzymał nagrody za najlepszy debiut na festiwalach Młodzi i Film w Koszalinie i Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu, miała być psychologiem, prawnikiem, ekonomistką. Studiowała prawo, skończyła ekonomię. Na ekonomii poznała chłopaka, scenarzystę. I wtedy pojęła, o co jej chodzi. Znalazła w internecie Warszawską Szkołę Filmową. Zrobiła pięciominutowy film pt. “Moralizatorski banał przysłania wysmakowane estetycznie zdjęcia”. – Nikt nic z tego filmu nie zrozumiał – wspomina Kasia. – Ale się dostałam. I buch, jestem w tej szkole!\nNa reżysera można się kształcić w szkole państwowej lub prywatnej. Praktyka pokazuje, że każda taka szkoła ma swoją specyfikę, a po filmach młodych reżyserów łatwo można poznać, z jakiej szkoły wyszły.\nKasia Rosłaniec wspomina o swoistym “kompleksie” absolwentów szkół prywatnych, w których główny nacisk kładzie się na praktyczną naukę zawodu. – Miałam taki kompleks, że ludzie ze szkół państwowych mają swoich mentorów. A te nasze filmy nie były “przegadane” z profesorami, tysiąc razy przerabiane. Robiliśmy dużo i szybko.\nZ perspektywy czasu Kasia zauważa jednak: – Teraz cieszę się, że skończyłam taką szkołę. Zrobiłam film (“Galerianki”). Może on jest dziwny, ale jest mój. Nikt mnie nie ukierunkował według swojego gustu. Nikt mi nie przerobił głowy.\nPanuje przekonanie, że do szkół państwowych trudniej się dostać. Ludzie zdają po kilka razy. Średnia wieku na wydziale reżyserii waha się między\n30 a 40. Kasia Klimkiewicz, która dostała się do łódzkiej Filmówki zaraz po maturze, wspomina:\n– Wszyscy byli średnio 10 lat ode mnie starsi. W takiej szkole, jak człowiek jest nieukształtowany, to profesorowie na maksa mieszają z błotem. Można łatwo zatracić poczucie własnej tożsamości. Ja się tak czułam: zmieszana z błotem i zagubiona. Dziś Kasia przyznaje: – Dostałam się za wcześnie. Nie wiedziałam, co lubię, co myślę, co jest dla mnie ważne. Nie wiedziałam, o czym chcę robić filmy. Zajęło mi to parę lat, żeby się odnaleźć.\nNa wydziałach reżyserii dominują mężczyźni. Ale kobiet jest coraz więcej. Co się potem z nimi dzieje? – To dziwne – zauważa Kasia Rosłaniec. Tyle dziewczyn w szkołach robi filmy, a na konkursie w Koszalinie byłam jedyna. Dziewczyny robią, a potem pewnie się zakochują, zachodzą w ciążę, wykruszają się. Mają mniejszą presję walki.\nAgnieszka Smoczyńska z niczego jednak nie zrezygnowała. Jest świetną reżyserką. Dużo pracuje. Ma rodzinę. Po szkole urodziła córeczkę. Dwa lata karmiła piersią. – To mit, że w tym zawodzie nie można mieć rodziny i dzieci – mówi.\nSzkoła filmowa ma jeszcze jedno, kluczowe zadanie. Produkuje filmy. Pozwala zadebiutować. – Szkoła jest producentem – wyjaśnia Agnieszka. To nie są duże pieniądze, ale wystarczają, żeby zrobić pierwszy film. Potem szkoła wysyła filmy studentów na różne festiwale. Te filmy żyją na festiwalach. Czasem kupują je Kino Polska albo TVP Kultura. Po szkole trzeba sobie radzić samemu.\nW poszukiwaniu treści\nŻeby robić filmy, trzeba wiedzieć, co się chce powiedzieć i jak. Kasia Klimkiewicz długo szukała. Zmieniała miejsca – Saska Kępa, Amsterdam, Berlin, Leeds, Stany. Te pozornie chaotyczne ruchy nabrały nagle sensu. – Jestem wagabundą – mówi Kasia. – Podróżując, uświadomiłam sobie, jak ważna jest dla mnie kwestia miejsca. Pytanie: “Co to znaczy, że jestem tutaj? Co to dla mnie znaczy, że jestem z Polski?”.\nPytanie o związek miejsca i człowieka zaprowadziło Kasię na pobliski Stadion Dziesięciolecia. Przyjrzała się pracującym tam Wietnamczykom. Napisała scenariusz i zrobiła film “Hanoi – Warszawa” (premiera w kanale Kino Polska we wrześniu) o tragicznych losach młodej Wietnamki nielegalnie pracującej w Polsce. – Kiedyś my wyruszaliśmy na Zachód do lepszego świata – zauważa Kasia. – Teraz o tym zapomnieliśmy. Nie widzimy, że sami staliśmy się dla innych ludzi lepszym światem i że często ci ludzie żyją obok nas, muszą się ukrywać, a ich losy są tragiczne. Kolejny film Kasi będzie o młodej Polce, przebywającej w Amsterdamie, która próbuje określić swoją tożsamość. To trochę jak losy samej reżyserki, choć Kasia podkreśla, że to nie autobiografia.\nAgnieszka Smoczyńska lubi mówić o kobietach i pogmatwanych ludzkich losach. W jej obsypanym nagrodami filmie “Aria Diva” (2007) spotykają się słynna diva operowa (Katarzyna Figura) i spełniająca się w domu młoda kobieta (Gabriela Muskała). Każda z nich ma coś, co druga utraciła, wybierając takie, a nie inne życie. Dla obu to ważne spotkanie. Teraz Agnieszka pracuje nad filmem o kobiecie, która odnalazła się na Dworcu Centralnym. Nie wiedziała, kim jest i skąd. W szpitalu okazało się, że jest w trzecim miesiącu ciąży. Zgłosiła się po nią rodzina, której nie rozpoznawała.\nAgnieszka inspiruje się prawdziwymi historiami, zasłyszanymi, przeczytanymi czy obejrzanymi w telewizji.\nPodobnie Kasia Rosłaniec, która pewnego dnia przeczytała reportaż o nastolatkach, poszukujących w galeriach handlowych sponsorów, którzy w zamian za seks kupią im kosmetyk czy ciuch. Zrobiła o tym film – “Galerianki”, który będzie miał premierę we wrześniu. Julia z kolei wróciła do wspomnień z dzieciństwa. Chce dokumentować rzeczywistość. Nie interesuje jej fabuła. Robi film o parze rolników ze wsi pod Sokółką, gdzie spędzała wakacje jako dziewczynka. Marzy jej się film o Żydach uratowanych w czasie okupacji przez Polaków i mieszkających dziś w Izraelu. Byłaby to kontynuacja filmu, który już zrobiła – o polskich Sprawiedliwych. Ma jeszcze inne marzenie, z którego zwierza się nieśmiało: – Chciałabym zrobić film na Grenlandii.\nBlaski i cienie życia reżyserki\nW tym zawodzie trzeba umieć walczyć o pieniądze. Debiutantom bardzo pomaga Państwowy Instytut Sztuki Filmowej, który ocenia nadesłane scenariusze i – często – przyznaje pieniądze na ich realizację. – Dzięki Bogu jest PISF i jego prezeska Agnieszka Odorowicz – mówi Kasia Rosłaniec. – PISF finansuje dzisiaj 95% debiutów w Polsce. Inaczej w ogóle by nie powstały.\nSą też inne instytucje. Takie jak kanał Kino Polska. W 2008 r. Kasia Klimkiewicz wygrała konkurs scenariuszowy Młode Kadry, organizowany przez Kino Polska. Nagrodą było zrealizowanie filmu. – Kino Polska jest producentem i finansuje film – opowiada Kasia. Jednocześnie zauważa, że trudno jest w Polsce zdobyć pieniądze na film krótkometrażowy (30-minutowy): – Stowarzyszenie Filmowców Polskich i Studio Munka z programem “30 minut” mają tu monopol. Dla ludzi robiących krótkie metraże ten program to jedyna droga do zrobienia filmu. Ja miałam szczęście. Ale myślę, że powinna być jakaś inna droga.\nKasia Rosłaniec jest optymistką. – Jak się ma dobry scenariusz, to wszystko można. Ja się uczyłam sama. Kupiłam sobie książki o pisaniu scenariusza, chodziłam na Laboratorium Scenariuszowe (kurs organizowany przez Stowarzyszenie Filmowców Polskich). Wreszcie usiadłam na dupie i napisałam. Pokazałam jednemu i drugiemu panu. I spodobało się. Znalazłam producenta i zrobiłam film. Ludzie czekają 10 lat na debiut. Ja nie czekałam. A skąd weźmie pieniądze na kolejny film? – Jeszcze o tym nie myślę. Piszę scenariusz. Jak napiszę, to się rozejrzę.\nRozmowy z producentami, panami i władcami w tej branży, to ważny etap życia reżyserki. Niełatwy. – Żeby dobić interesu, trzeba się umówić na wódkę z producentem. A ja nie piję – uśmiecha się Julia. – Trzeba go poklepać po ramieniu jak “chłop chłopa”, a ja jestem kobietą. Widzę tu więc pewne trudności. W dodatku jak przychodzę do producenta ze scenariuszem, to czasem widzę taką typowo męską chęć dominacji, zazdrość czy zawiść. To się też objawia odwlekaniem wypłacenia pieniędzy. Mimo że wiem, że producent już je dawno ma.\nDziewczyny są realistkami. Żeby robić filmy, trzeba mieć czas, spokój i finansowy luz. Z drugiej strony robienie filmów nie pozostawia wiele czasu na pełen etat i zarabianie pieniędzy. Trzeba znaleźć kompromis. Agnieszka Smoczyńska współpracuje z telewizją (reżyserowała popularny serial), Julia Popławska pracuje dla Muzeum Historii Żydów Polskich, robi felietony dla telewizji, pisuje dla portalu filmowego. Kasia Klimkiewicz tłumaczy z angielskiego filmy, pomagała rozkręcać telewizję internetową e-teatr.tv.\nZarazić wszystkich po kolei\nReżyser kojarzy się z niechlujnym facetem z papierosem, który krzyczy, klnie i terroryzuje ekipę. A jak to robią dziewczyny?\n– Jak się wie, co się chce osiągnąć, to nie trzeba krzyczeć i się rządzić – mówi Kasia Rosłaniec.\n– Ludzie cię wtedy szanują. Ja zawsze staram się ludziom wytłumaczyć, czego oczekuję. Opowiadam o swoim pomyśle i jestem w stanie zarazić nim każdego po kolei. Kasia Klimkiewicz wspomina o solidnym przygotowaniu. – Ważne, żeby w scenariuszu wszystko się zazębiało. To musi być inżynierska robota. Jak wiem, że mam taki scenariusz, to mam potem swobodę w reżyserowaniu. Mogę nawet pewne rzeczy improwizować na planie, bo wiem, że konstrukcja się nie rozleci. Ja już wiem, co potrafię, a czego nie – przyznaje Kasia.\n– To mi pomaga reagować na krytykę. Widzieć, kiedy jest celna, a kiedy niemądra. I to pomaga powiedzieć krytykom: “Basta! Zamykamy!”, kiedy nadchodzi właściwy moment.\nKobiety nie są ani lepszymi, ani gorszymi reżyserami niż mężczyźni. Kobiety i mężczyźni robią gnioty i arcydzieła. Młode reżyserki to wiedzą. Nie uważają, że należy im się specjalna ochrona czy parytety, tylko dlatego, że są kobietami. Zdecydowały się na wejście do świata, który jest zdominowany przez mężczyzn i rządzi się twardymi regułami. Radzą sobie w tym świecie i chcąc nie chcąc, wykonują pracę od podstaw. Robiąc swoje i bez zbędnych deklaracji, dają przykład innym kobietom, że warto mówić głośno to, co się ma do powiedzenia.\nTagi:\tAnna Romanowska


Zawartość Pustelnik88 - Strona 5 - forum gram.pl\nAudio Video - temat o sprzęcie elektronicznym.\nPustelnik88 odpisał Vaksinar na temat w Sprzęt i technologie\nMyślę, że najlepszy sprzęt audio produkuje firma TECHNICS. Ich tuby basowe są zabójcze, słuchawki są jak kolumny przyklejone do uszu, wzmacniacze są perfekcyjnie wykonane, zero przydźwięków w kablach itp. Polecam...\nhttp://forum.gram.pl/forum_post.asp?tid=19886&u=3 Nie mogłem się powstrzymać... Ciekawe czy autor nie zauważył, że nie ma takiej kategorii w tematach jak komentarz... ;D\nO matko :D Jakim cudem po wpisaniu tego słowa wchodzi się na stronę tego pana? :D Jakie to głupie jest. Siedzę i się śmieję z tego <ROTFL>\nPustelnik88 odpisał Remember_The_Name na temat w Gry i zabawy\nPrince07 Przyjdę Rankiem I Nabiję Cię Eugeniuszu [jakie to głupie :D]\nPustelnik88 odpisał modestvermin na temat w O grach\nChyba na darmo runki w błoto wywalisz... Ja tak robiłem z tymi, no, kamieniami kolorowymi (zapomniałem jak to się nazywa xD) i nic nie dało. A z resztą za bardzo nie pamiętam bo nie grałem od 6 miesięcy... Lepiej nie ryzykuj i zapytaj na czacie na BN.\nDupowanie (w polskim języku fajnie brzmi :D) to kopiowanie przedmiotów. Nie wiem jak to oni robią, ale to proste. Takie zdublowane przedmioty po jakimś czasie mogą zniknąć, lecz po odpowiednim "zdupowaniu" nie znikają. Dlatego w obiegu było tysiące run IST, dlatego, też powstała taka ogromna inflacja. Kiedyś (6-7 miesięcy temu) za 1 runę IST trzeba było zapłacić 6 runami niższymi o nazwie PUL. Przed zlikwidowaniem duperów, 1 IST = 2 PULE! ;/ Każdy biegał z Enigmą i duchami w broniach... Żadna frajda ze znajdywania przedmiotów... P.S. Dziękuję, że byłem pomocny :)\nNaruto Pl na Jetix\nPustelnik88 odpisał Qui_Din na temat w Na każdy temat\n...że wy nigdy się nie nauczycie... Jaka BAJKA?! Toż to anime, film animowany. Bajka to królewna śnieżka... Poza tym widziałem zwiastuny tego Naruto i nawet może być. To nie film dla małych dzieci więc po co go tam schrzanili ;/ Lepiej go w ogóle nie dawać lub puszczać po 22:00 ;/ To nie to samo, gdy nie ma krwi, przekleństw, śmierci...\nNeuroShima - forumowa gra w konwencji Sience-Fiction\nPustelnik88 odpisał Immortal_1 na temat w Gry i zabawy\nKompletnie nie interesowało mnie wszystko co nie było związane z naszą misją. Śmierć Petera, cóż, zdarza się. Kłótnie Laury i Maddoxa, nic mnie to nie obchodzi. "Nowy" w naszej drużynie? Mało doświadczony, nie wróżę mu długiego pożycia. Co z tego, że jestem najstarszy z nich wszystkich? Przynajmniej mam doświadczenie i jestem opanowany. Siła i zręczność już nie ta, co 8-9 lat temu. Lecz wiedzą mógłbym obdarować ich wszystkich... Marsz nr 2 rozpoczęty. Tym razem na północ. Wszyscy zabrali swój sprzęt, sprawdzili go czy jest sprawny. Wszyscy patrzyli na Adama. Chcieli go lepiej poznać. Ten, jednak nie był zbyt rozmowny. Spędził tyle czasu w niewoli, gdzie słyszał tylko koreańskie gadanie. Szliśmy w dwuszeregu. Ja obok Laury, mojej towarzyszki podczas poprzedniej akcji. Maddox z opatrzonym nosem szedł na końcu z Kainem. Kain pilnował go, by ten nie odstawił jakiegoś numeru. W pierwszej parze był Koltman (w razie potrzeby mógł sprawdzić teren swoją snajperką) i Neil. Za nimi "nowy" i Anthony. Mark zaś, zmieniał miejsce w szeregu. To tu trochę pogadał, to tam coś zapytał... - Pranoz - zapytał Mark - ile lat służysz w wojsku? - Hmm... 26? - odparł Pranoz. - O cholera! Niezły jesteś. - Wystarczy silna wola i skupienie uwagi na celu, jaki ma się do wykonania. Nie to co Maddox i reszta. Zajmują się pierdołami zamiast myśleć nad następnym krokiem. - Niby masz rację - zastanowił się medyk. - Tak więc, wracaj do szeregu, by nie denerwować Kaina i pomyśl o tym co ci powiedziałem, chłopcze. - Dobrze, ojcze - odpowiedział z uśmiechem. W oddali widać było patrol koreańców. Pierwsza para zatrzymała się. Wszyscy kucnęli. Kain od razu podbiegł do Koltmana i Neila. - Co się dzieje? - zapytał. Koltman wskazał ręką patrol. Kain przez lornetkę przeliczył koreańczyków. Było ich dwunastu. Zebraliśmy się w koło. - Możemy to łatwo rozegrać - uśmiechnął się Kain do Koltmana - Często chybiasz? - Na 30 strzałów do celu oddalonego o 1000 metrów trafiam 26 razy. Na dodatek cel jest ruchomy - pochwalił się Koltman. Czuję, że chcą sami rozprawić się z patrolem... Przynajmniej z takiej wysokości nie jesteśmy narażeni na jakiś szczególny opór. Oni są na otwartej przestrzeni. Nie spodziewają się. My pochowamy się za skałami, a Koltman z Kainem niech robią swoje...\nPustelnik88 odpisał KrzyniuBDG na temat w O grach\nTo też przeczytaj: http://forum.gram.pl/forum_post.asp?tid=9716&pid=27 Powodzenia na forum :)\nPustelnik88 odpisał Siepus na temat w O grach\nSam sobie zaprzeczasz ;D Nie lubisz takich gier chociaż nie wiesz co to jest... W ogóle nie wiem jak można nie znać DSJ. Toż w to ludzie zacinali non stop gdzieś tak w 2004-05 roku. Pixeloza, ale jaka frajda!\nPustelnik88 odpisał moniah6 na temat w Gry i zabawy\n...podcinała kończyny nieświadomym osobnikom, którzy próbowali...\nZnaczy, że lepiej obrazkowe żeby były, tak? Mi to obojętne. Aha, dobrze by było, gdyby na avatara wrzucić gifa...\nUWAGA! Tylko u mnie darmowe kody na awanse na forum gram.pl (wiem jak oszukać statystyki), rozwiązanie zagadki Nostradamusa i Da Vinci, darmowe MP3 z techniawką i hip-hopem, 345 GB gier do ściągnięcia za free, 2 teledyski, ankieta, syfy jakieś różne... ZAPRASZAM.... (autor zastrzega sobie nieobowiązkowe zamieszczanie faktycznych faktów na faktach autentycznych... hłyt materkintody jak coś ;P)\nWeee... Według mnie to najlepiej zorganizowane forum jakie widziałem (a wieeele widziałem). Wszystko przejrzyste, łatwo coś wyszukać, tematy posegregowane, przypinasz to co ważne. Dla mnie the best... Ale te skórki... :P\nPustelnik88 odpisał kaszubiak na temat w Gry i zabawy\n1177 - W bitwie pod Montgisard, król Jerozolimy Baldwin IV i książę Antiochii Rejnald z Chatillon pokonali egipskie wojska Saladyna.\nPustelnik88 odpisał Pustelnik88 na temat w Na każdy temat\nOstatnio kumpel kupił mi w Anglii płytę Darkthrone - Transilvanian Hunger. NON STOP jej słucham. Wielu ludzi uzna ją za prymitywną i słabą. Jednak trzeba się wsłuchać w te depresyjne riffy i hipnotyzującą perkusję Fenriza. 80% albumu jest w języku norweskim (chodzi oczywiście o teksty utworów)... Osobiście najbardziej podoba mi się "En As I Dype Skogen". Zna ktoś Darkthrone?\nCzepiasz się o takie tyci kwadraciczki? :D Jeszcze tło bym zmienił, z szarego na czarny, wtedy już w ogóle nie biłoby po oczach.\nWasz ulubiony koszykarz !!!\nPustelnik88 odpisał Jammin69 na temat w Na każdy temat\nMoim ulubionym koszykarzem jest Jason Kidd (chyba tak ma na imię, nie pamiętam już :)) Facet świetnie podaje piłkę, przedrze się przez ścisłą obronę i przerzuci piłeczkę nad niejednym środkowym. Okres kiedy grał w New Jersey Nets był świetny! Mam NBA 2005 i lubię nim grać, gdyż asysty z jego udziałem są niemal 100%.\nNo to myślisz dlaczego właśnie skina zmieniłem? :D Żeby się tu ludziska w domu nie łazili i nie gadali, że u mnie w pokoju świeci i że spać trza iść. :) Apeluję do CDP, aby dodali kilka nowych skinów. Dziękuję.\nJUPI! Wreszcie koniec z duperami i innymi chamami na BN. Blizzard jakimś sposobem zlikwidował duperów. Nie wiem czy to prawda, ale tak słyszałem. W końcu spadła inflacja, z gry tak często nie wywala i ogólnie jakoś lepiej jest ;) Aukcje na allegro zlikwidowane...\nZ innej beczki... Zmieniłem w ustawieniach kolorystykę forum na czarną. Nawet fajnie wygląda. :) CDP mogłoby dać jeszcze z kilka kolorków.\nBuahahahahaaa... <szyderczy-satanistyczny-śmiech> Czeluście piekła pochłaniają pałętające się hip hopy i techna jednym zaciągnięciem :D BTW naprawdę, Polska zmienia się z kraju Disco Polo i HH na kraj metoluchów... I dobrze :D\nMocni może dlatego, że codziennie (conocnie raczej ;D) pełnią wartę te same osoby i to do 6-7 z rana :)\nPustelnik88 Kilka filtrów w Irfan View i wyglądam jak zamarznięty...\nPustelnik88 odpisał Robek_009 na temat w Gry i zabawy\npolski, bo ojczysty Szkoła czy praca?


Poznałem starszą kobiete - Po 30-tce (Życie dojrzałe) - Forum Kafeteria\nPrzez Gość co dalej z tym, Październik 14, 2016 w Po 30-tce (Życie dojrzałe)\nGość co dalej z tym\nnumerowo jestem tuż po 40stce, ona między 5-10 lat starsza powiedzmy. Na razie kontakt na fazie przyjacielskiej. Czy to ma dalej sens?\nRu/chan/ko zawsze ma sens.\nNaprawde masz po 40tce i zadajesz takie dziecinne pytania? Dorosle osoby nie kieruja sie wiekim jako kryterium powodenia zwiazku, tylko charakterm partnera. I co, nie wumiesz decyzji podjac, tylko pytasz internetu? Chyba masz 14 lat nie 40\nczy związek taki ma przyszłość?\nNo a czy my mamy szklana kule i czarnego kota? Zwiazek sie buduje krok po kroku i utrzymuje tak dlugi jak to odpowiada obu stronom. A ty sie pytasz tak jakby bylo zapisane w gwiazdach. Ech...\nGość kawaler nie wino\nmoże któraś stara panna ci czarnego kota pożyczy to się dowiesz\nDlaczego nie? Ale tu nikt Ci nie odpowie. Sam będziesz to wiedzieć. Dla miłości nie ma granic.\nGość stara panna jestem i co z tego\nNie chciałabym takiego mężczyzny który w wieku 40 lat... pyta na babskim forum co robić:O Ktoś wspomniał czarnego kota - JESTEM starą panną kotów nie posiadam więc Ci nie pomogę :P Lepiej dobrze zjeść niż podobać się byle komu\nA moze oha nie chce zadnego zwiazku? Moze chce tylko popisac! A poza tym kto to moze wiedziec? MOze chemii nie bedzie a to tez jest wazne. Nie stworzysz zadnego zwiazku bo Ty nie potrafisz samodzielnie decyzji podjac. Powodznia!\nAle co ty chcesz z nią robić? Seks z kobietą przed 50-tką? Brrrr.. Dzieci z nią już raczej mieć nie będziesz - skończył się jej termin ważności. Nie lepiej poszukać młodszą? A bogata chociaż?\nwczoraj -"numerowo jestem tuż po 40stce, ona między 5-10 lat starsza powiedzmy. Na razie kontakt na fazie przyjacielskiej. Czy to ma dalej sens?" XXX Panie Autorze! Ma sens w zależności jaka jest u Was sytuacja tzn. czy oboje jesteście wolni. Jeśli tak- ruszaj kolego "do ataku" i popchnij tę Waszą relację do przodu, może nawet jest szansa, żeby zalegalizować ten związek ( osobiście jestem przeciwniczką "kocich łap i tych nowoczesnych związków bez ślubu ). Ja mam podobną sytuację (kobieta) popisuję z młodszym jak Ty facetem (oboje jesteśmy wolni- panna, kawaler - nie mamy dzieci), jestem wykształcona, bogata- "tylko brać", ale mój netowy przyjaciel jakiś taki nieskory do rozwinięcia tej znajomości. Niedługo minie rok tego "internetowego pisarstwa" i chyba przed końcem roku ZASKOCZĘ GO i zakończę tę znajomość, bo mnie już męczy. Pozdrawiam.\ndo kobiety wyzej: Daj spokoj i nie marnuj juz swojego czasu! NIc z tego nie bedzie, tacy faceci ,ktorzy nie potrafia podjac decyzji albo sie zadeklarowac nie sa odpowiednimi partnerami na przyszlosc. Szkoda, ze zmarnowalas rok! Takie internetowe znajomosci pochlaniaja mnostwo czasu i niestety rzadko rokuja przyszlosc.Powodzenia!\nBogata osoba nigdy by nie napisała o sobie ,, BOGATA''. Dla takiej osoby bogactwo to jak włosy na głowie. Oczywista oczywistość. Faceci nie szukają panien z kasą, a z klasą\noj tam, oj tam liczą się feromony nie kasa i nie to ile ktoś ma lat ..no może być zabawa, niepoważne spotkania, to bierz pod uwagę\nGość grzeczny i pomysłowy\nczy kobiety pod 50tke i dalej wogóle mają jeszcze seks? czy są w stanie mieć orgazm? czy chce im się seks, no bo jak już nie są płodne to po co seks taka by uprawiała? Termin ważności to chyba menopausa i wtedy ochota na seks chyba im mija\nmialam w zyciu dwoch mlodszych partnerow, odradzam, niedojrzali, nie odpowiedzialni tylko zabawa w glowie.. obydwaj mieli po 20pare lat, jeden nawet pod 30tke..\nwczoraj - KLASĘ mam szanowny Panie, a o "kasie" pisałam, żeby "przybliżyć jaka jest sytuacja" i NIE OBNOSZĘ SIĘ Z TYM. Pozdrawiam.\nJestes pewnien, ze masz +40? Stawiasz pytania jak nastoletni chlopiec z pryszczami na twarzy.\nGość brzydki kacząt\noj baby, wy ciągle chore psychicznie, przykre, bo z niektórych z was mogłoby coś być. Może choroba psychiczna to z braku roohania? Wygląda na to że jest zależność roohania do psychiczności danej sztuki. Więcej roohajcie zamiast leki na psychoze brać\nPolecam zapoznać się z tematem feormonów. Zobacz: www.feromony.pl/jak-feromony-dzialaja\ngość\t2016.10.24 -'Polecam zapoznać się z tematem feormonów" XXX Ale jak feromony zadziałają, jeśli chce się kogoś poznać przez internet?\nA co słychać u Pana Autora i jego "starszej" znajomej?\nNie ma sensu.Kobiety się szybciej starzeją.podniecaja cie babcie\ngość\tdziś -"Nie ma sensu.Kobiety się szybciej starzeją.podniecaja cie babcie" XXXXXXXX Mężczyźni starzeją się JESZCZE SZYBCIEJ, tylko ten fakt do nich nie dociera.\ndoświadczona życiem 0\nPrawidłowo jest dobierać się : M - młodszy K - starsza.\njak widzisz autorze nie wywróżymy tobie przyszłości żaden związek nie ma gwarancji na przyszłość bo nie o wiek tu chodzi tylko kto z kim\nco do seksu niektóre kobiety po menopauzie nabierają ochoty bo nie grozi im ciąża :)\ngość\t2016.10.28 A co słychać u Pana Autora i jego "starszej" znajomej? >>> napisała że się we mnie zakochała\nco dalej z tym dziś -">>> napisała że się we mnie zakochała" XXXXXXX No to na co czekasz?! Działaj! Czy wy-dzisiejsi mężczyźni potraficie podejmować jakieś KONKRETNE decyzje co do kobiet ( poza roo...niem oczywiście )?! Działaj Autorze, działaj "kobietka" czeka, żebyś się określił. Życzę powodzenia i daj nam znać jak się to dalej potoczyło.\ngość\tdziś ale mnie nie interesuje seks, bardziej przyjaźń\nBudze się dziś rano a żona robi mi\nPrzez Gość niedospany z rana\n14 lat po ślubie, nasze życie seksualne\nPrzez Gość on41ona40\nCzy takie kursy w tym wieku mają sens?\nPrzez Gość KrzysiekPrzegraniec\nosobna wigilia i sylweste w zwiazku\nPrzez Gość taka sobie 45