БЕЛА КУГА - Page 15 - Stormfront\n12-19-2006, 01:39 PM #141\nOriginally Posted by SRBIJA\nВидим да у овој предизборној атмосфери никога не интересује проблем беле куге у Србији, а самим тим сматрам да нас не интересује ни будућност.\n18. јануара 2001. године је Глас Јавности објавио да се годишње у Србији обави око 200.000 абортуса, што значи да је од 2. светског рата до тада убијено преко десет милиона Срба. Према подацима које износи Српска Православна Црква, само у задње три године је убијено преко 1.000.000 Српчади!\nСваки четврти Србин је млађи од 19. година, док је то нпр. код албанаца сваки други!!!\nПочетак краја једне нације наступа када становништво изнад 65. година буде два и по пута бројније од осталог становништва!!!\n12-25-2006, 10:37 AM #142\nOvde sam postovao text o abortusu:\n12-26-2006, 05:15 AM #143\nNe planirate decu?\nA0150.JPG (22.5 KB, 4 views)\n12-26-2006, 03:32 PM #144\nKo je podijelio kuce i cije kuce su podijeljene? Ko to raspolaze tudjom privatnom imovinom umjesto vlasnika?\nLast edited by Sun Cross; 03-29-2010 at 06:34 PM.\n12-26-2006, 05:17 PM #145\npa ovako pošto niko ne želi da kupi kuću u Vojvođanskim selima,tako da su vlasnici prinuđeni da prodaju kuću za manje od par hiljada eura tj. nekima ko to želi a to su naravno cigani i balije ili našoj demonokratsko-radikalnoj opštini koji takođe proda istu tu kuću za malo više para nikom drugom nego smrdljivim cigama (a od njihove ciganske male nije ostalo ništa pošto im je ovo životana prilika da budu u kući i usto kao "ljudi" ).Pošto već znaš da je veoma velik broj praznih kuća u celoj ovoj našoj BOGATOJ RAVNICI i ako se ništa ne uradi po tom pitanju a ubedjen sam 1000% da neće dokle god to tamo nekom u senci odgovara (jews).....ma pukli smo.\nA glupoj omladini je naravno smešno da se bave poljoprivredom(verovatno zbog tv-a a možda i opet ovaj kapitalizam gde malom poljoprivredniku ne ostanu ni mrvice..) i zato svi pravac Novi Sad i Bg na gradjevinu!!\nBEOGRAD, 12. decembar 2006.(Beta) - U Srbiji će za 15 godina nestati svako četvrto ili 1.200 sela, i ako se ništa ne učini Srbija će već za nekoliko godina biti agrarna zemlja bez sela i seljaka, ocenio je u sredu saradnik Naučnog društva ekonomista, Branislav Gulan.\nMogu ti reći da je upravu taj g.Gulan,pošto sam jedan od retkih koji ne želi da beži odavde nego bespomoćno gledam sav ovaj JAD oko sebe i pitam se šta raditi a da ne poludim(pa dobro sa vremena na vreme išutiram ponekog cigu ili uradim grafit ili cigla kroz prozor,mada sam i "obeležen" kao onaj koji mrzi "naše"cigane)\nKažu neka debili ostanu ovde,pa dobro debil sam što volim srpsko selo i što volim svoju državu.A još postoji nada dok ima ovakvih ljudi poput nas.\n12-28-2006, 03:22 AM #146\nRe: Где су деца?\nSvaki deseti stanovnik Srbije (10,5%) je bio siromašan u 2003, što je nepromenjeno u odnosu na 2002. godinu (10.6%).\nLinija siromaštva u 2003. je 4.970 dinara mesečno po članu domaćinstva.\nU poređenju sa zemljama u regionu, siromaštvo u Srbiji približno kao u Rumuniji, manje nego u Albaniji, a veće nego u Bugarskoj i Poljskoj (ECAPOV II, World Bank, 2005). Mapa Svetske banke.\nRuralno stanovništvo je i dalje siromašnije od urbanog, što je isto kao i u drugim zemljama u tranziciji.\nU 2003. najveći udeo siromašnih u jugoistočnoj Srbiji (23.5%), a najmanji u Beogradu (4.2%). U odnosu na 2002. najveći rast siromaštva u Jugoistočnoj Srbiji (41.6%).\nNajveći pad siromaštva u Beogradu; siromaštvo skoro prepolovljeno. Blagi pad siromaštva u Vojvodini, Šumadiji i Pomoravlju, i zapadnoj Srbiji, a blagi rast u istočnoj Srbiji.\nSiromaštvo u Srbiji se dramatično povećalo tokom devedesetih godina 20. veka. Srednja klasa je nestala, broj siromašnih je povećan za dva i po **** i sve veći broj ljudi živi neznatno iznad linije siromaštva. Istovremeno, sve veći broj ljudi postaje siromašan kao posledica socijalne isključenosti, nedostatka pristupa javnim (komunalnim) uslugama i tržištima, nedostatka jednakih mogućnosti za sve, itd.\nSiromaštvo se povećalo uglavnom zbog oštrog pada BDP tokom protekle decenije. Krajem 2000. ukupni BDP iznosio je 45%, a BDP po glavi stanovnika manje od 40% u odnosu na 1989. godinu, što je najveći pad BDP u centralnoj i jugoistočnoj Evropi. Ovakva situacija je imala negativne posledice na sve aspekte života u Srbiji.\n12-28-2006, 03:24 AM #147\nGrađani sa ni skim nivoom obrazovanja\nRizik siromaštva kod onih koji nisu završili osnovnu školu dva **** je veći od proseka populacije. D ubina i oštrina siromaštva bile su znatno već e k od onih sa nižim nivoima obrazovanja. S amo 2% onih koji su završili fakultet je siromašno.\nNezaposleni su suočeni sa najvećim rizikom siromaštva (59,4% većim od proseka populacije), kao i sa najvećom dubinom i oštrinom siromaštva.\nStari (preko 65 godina) čine skoro četvrtinu ukupnog broja siromašnih, 17,7% ukupnog stanovništv a, a visok rizik siromaštva najviše pogađa one bez penzija.\nDeca se nalaze u kategoriji sa natprosečnim rizikom siromaštva. Naime, 12,7% ove starosne grupe je siromašno. Istovremeno, siromaštvo dece je relativno duboko u odnosu na druge starosne grupe.\nDomaćinstva sa pet i više članova\nPosmatrano prema veličini domaćinstva, najugroženija su bila domaćinstva sa pet i više članova (rizik siromaštva +26,3%).\nPosmatrano prema sastavu domaćinstva, siromaštvo je najviše rasprostranjeno među jednočlanim i, posebno, dvočlanim staračkim domaćinstvima kod kojih je rizik siromaštva bio za skoro dve trećine veći od proseka populacije, naročito u ruralnim područijima.\nGrađani ruralnih sredina\nSiromaštvo u Srbiji je ruralni fenomen (kao u većini zemalja u tranziciji) pre svega zbog bržeg rasta realnih zarada i penzija, koje čine dominantan izvor prihoda stanovništva u urbanim sredinama. Indeks siromaštva ruralnog stanovništva (14,2%) skoro dva **** je veći od indeksa siromaštva urbanog stanovništva. Ruralno stanovništvo je suočeno sa već om dubinom i oštrinom siromaštva u odnosu na urbano.\nGrađani jugoistočne Srbije:\nRegion sa najvećim udelom siromašnih je ste jugoistočna Srbija, naročito ruralna područja koja su dvostruko više izložena riziku siromaštva u odnosu na prosek cele populacije. Siromaštvo u tom regionu je najdublje i najoštrije. Stanovništvo ruralnih područja jugoistočne i dela zapadne Srbije čini 25% ukupnog broja siromašnih.\nIzbeglice i raseljena lica: 25% ove populacije živi ispod linije siromaštva.\nOsobe sa invaliditetom: U Srbiji živi oko 350.000 osoba sa invaliditetom. Samo 13% njih ima priliku da radi!\nŽene: Zbog nižih kvalifikacija i kraćeg radnog staža žene u proseku imaju za 15% nižu zaradu od muškaraca. Najveći rizik siromaštva javlja se kod starih žena na selu, samohranih majki, domaćica, Romkinja, izbeglica, neobrazovanih i nezaposlenih žena, bolesnih i žena sa invaliditetom, žena žrtava nasilja.\nRegionalna rasprostranjenost siromaštva:\n23.5% stanovnika jugoistočne Srbije je siromašno\n13.2% stanovnika zapadne Srbije je siromašno\n11.4% stanovnika istočne Srbije je siromašno\n9.7% stanovnika Šumadije je siromašno\n7.9% stanovnika Vojvodine je siromašno i\n4.2% stanovnika Beograda je siromašno\n12-28-2006, 03:33 AM #148\nSavet za prava deteta Vlade Republike Srbije\nBeograd, februar 2004.\nNACIONALNI PLAN AKCIJE ZA DECU (NPA)\nI Nacionalni plan akcije za decu – opšti deo\nU ovom dokumentu izložen je nacrt Nacionalnog plana akcije za decu (NPA) Vlade Republike Srbije koji je urađen u Savetu za prava deteta (SPD) Vlade Srbije. Savet za prava deteta je savetodavno telo Vlade Srbije koje je formirano odlukom Vlade Srbije 16. maja 2002. godine. SPD čine predstavnici ministarstava Vlade Srbije i predstavnici nevladinog sektora (stručnjaci koji se profesionalno bave različitim problemima dece), i on je na izradi NPA radio od samog svog osnivanja.\nI 1. Šta je NPA?\nNPA je strateški dokument Vlade Republike Srbije u kome se definiše opšta politika zemlje prema deci za period do 2015. godine.\nIzradom NPA Vlada Srbije ispunjava svoje međunarodne obaveze koje proističu iz ratifikacije Konvencije UN o pravima deteta i obaveza koje proističu iz nekih drugih dokumenata UN kao što su Milenijumski ciljevi razvoja UN i Svet po meri deteta (dokument usvojen na Specijalnom zasedanju Generalne skupštine UN posvećenom deci). Bazirajući se na definiciji deteta iz Konvencije UN o pravima deteta da se “detetom smatra svako ljudsko biće koje nije navršilo osamnaest godina života”, NPA je izrađen poštujući u potpunosti četiri osnovna principa iz kojih proističu svi članovi Konvencije:\n2.\tNajbolji interes deteta;\n3.\tPravo na život, opstanak i razvoj; i\n4.\tParticipaciju dece.\nAli, iznad svega, NPA je strateški dokument u kome Vlada Srbije definiše svoju kratkoročnu, srednjeročnu i dugoročnu politiku prema deci. U ovom dokumentu se identifikuju osnovni problemi u ostvarivanju, zaštiti i unapređivanju prava deteta u našoj zemlji. NPA će takođe predstavljati mehanizam putem kog će moći da se prati stanje dečijih prava kao i dobrobit dece tokom ovog perioda ekonomske, socijalne i političke tranzicije u Srbiji.\nNPA je plan akcije za decu. Dakle, to je plan prioritetnih mera, aktivnosti i programa koje treba preduzeti u narednim godinama u cilju stvaranja što povoljnijih uslova za život dece, njihovo odrastanje i uključivanje u društvo.\nNPA treba da obezbedi celovitost i koherentnost politike zemlje prema deci, tj. usklađivanje akcija i mera u različitim oblastima i u različitim javnim službama koje se bave decom.\nNPA treba da eliminiše svaki vid diskriminacije prema deci i da bude plan akcije za svu decu, posebno za delove dečije populacije koji su ranjivi (kao što su deca sa problemima u razvoju, deca koja pripadaju društveno marginalizovanim grupama).\nPomoću NPA Vlada Srbije preduzima mere kako bi se svoj deci bez izuzetka obezbedila ravnopravnost, dostupnost, kvalitet i efikasnost svih javnih službi za decu (u oblasti zdravlja, obrazovanja, socijalne zaštite, kulture, pravne i sudske zaštite).\nI 2. Zašto NPA?\nIzradom NPA Vlada Srbije ispunjava neke od obaveza koje proističu iz već pomenutih međunarodnih dokumenata. Pored toga, i proces uključivanja u evropske integracije zahteva da se ispune neki međunarodni standardi u ostvarivanju i zaštiti prava deteta.\nAli, izradom NPA Vlada Srbije i naše društvo u celini, pre svega, nastoje da na sistematski način pristupe rešavanju problema društvenog položaja dece kao načina za dugoročno rešavanje problema reprodukcije stanovništva.\nProblemi položaja mlade generacije u našoj zemlji su izuzetno veliki i posebno su narasli u periodu krize i tranzicije u zemlji. Među tim problemima su neki koji bi trebalo da imaju status prioritetnih strateških nacionalnih problema kao što su: veliki pad nataliteta, značajan deo populacije dece koja žive u siromaštvu, pogoršanje dostupnosti, kvaliteta i efikasnosti javnih službi za decu u oblasti zaštite zdravlja dece, obrazovanja, kulture za decu, socijalne zaštite, porast društvenih anomalija kod dece (maloletničko prestupništvo, narkomanija i alkoholizam, polno prenosive bolesti, razni oblici nasilja, itd.).\nPri suočavanju sa tako ozbiljnim i nacionalno važnim problemima naše društvo nije izgradilo sistemske preduslove za rešavanje tih problema. U društvu u celini i u organizaciji vlasti nedostaju:\n•\tsvest o značaju tih problema kod svih partnera (Vlada, Narodna skupština, lokalna samouprava, političke stranke, javno mnjenje, udruženja građana, javni i privatni sektor)\n•\tinstitucije koje bi se sistematski i dugoročno bavile rešavanjem tih problema\n•\tnacionalna baza podataka osetljiva za decu i mlade kao dela populacije koji je posebno važan za budućnost zemlje, tj. sistem prikupljanja podataka o deci, njihove obrade, izveštavanja i korišćenja tih podataka kao osnove za donošenje odluka i mera za poboljšanje položaja dece\n•\topšte i celovite politike prema deci kao važnom delu politike razvoja zemlje.\nOsnovni smisao NPA je da on treba da predstavlja prekretnicu u odnosu društva prema mladoj generaciji i u proširivanju politike razvoja zemlje tako da obavezno uključuje i politiku prema deci kao svoj integralni deo.\nU tom smislu NPA treba da posluži kao instrument za mobilizaciju svih socijalnih partnera u rešavanju problema dece: Vlade, Skupštine, lokalne samouprave, građana i udruženja građana, medija, porodica i roditelja, stručnih institucija i pojedinačnih stručnjaka koji se bave decom.\nI 3. Osnove za izradu NPA\nKao što je već rečeno, do izrade NPA dolazi iz dva osnovna razloga: a) zbog naraslih nerešenih krupnih problema u pogledu položaja dece u našem društvu, i b) zbog međunarodnih obaveza naše zemlje kao članice Ujedinjenih nacija. Naravno, unutrašnje potrebe zemlje su od primarnog značaja.\nI 3.1. Osnovni problemi položaja dece u našem društvu\nNa osnovu svakodnevnih životnih iskustava, gotovo svi građani u našoj zemlji su upoznati sa ozbiljnim ovdašnjim problemima dece.\nMeđutim, za ozbiljno utemeljenje jednog tako važnog dokumenta kakav je NPA potrebne su mnogo sistematskije i metodološki bolje urađene analize. No treba istaći da u našoj zemlji ne postoji savremen sistem informacija o položaju dece, pogotovu takav koji bi davao podatke o položaju pojedinih kategorija dece po raznim obeležjima kao što su: geografski raspored, dimenzija selo – grad, uzrast, pol, etnička i nacionalna pripadnost, socijalni ili obrazovni status porodice, kategorije dece sa smetnjama u razvoju. Takođe ne postoji sistematska evidencija dece koja su posebno ugrožena (deca bez porodice, deca ulice, deca žrtve nasilja, deca pogođena narkomanijom ili alkoholizmom, deca koja iz bilo kojih razloga napuštaju školu, deca o kojoj ne postoji nikakva evidencija, itd.)\nU takvoj situaciji ovaj Nacrt NPA je zasnovan na kombinaciji informacija iz različitih izvora. Osnovni izvori informacija o položaju dece i stanju prava dece su sledeći:\n\tStatistički podaci Republičkog zavoda za statistiku\n\tStatistički podaci pojedinih ministarstava Vlade Srbije koje ona prikupljaju u okviru svojih nadležnosti i interne analize u ministarstvima\n\tDokumenta o reformi obrazovanja, reformi sistema socijalne zaštite i reformi sistema zdravstvene zaštite\n\tStrategija za smanjenje siromaštva u Srbiji (dokument Vlade Srbije koji je pored ostalog zasnovan i na Anketi o životnom standardu stanovništva, Beograd 2003. godine)\n\tSveobuhvatna analiza sistema osnovnog obrazovanja u SRJ (UNICEF, Beograd, 2001. godine)\n\tZajednička procena situacije Ujedinjenih nacija za Srbiju i Crnu Goru, Beograd Oktobar 2003. godine\n\tIskustva, izveštaji i publikacije nevladinih organizacija\n\tIzveštaji naše zemlje o stanju prava deteta koji su podneti UN\n\tSaznanja stručnjaka iz disciplina koje se bave decom, pored ostalog i stručnjaka iz Saveta za prava deteta\n\tKonsultacije o Nacrtu NPA u šest regiona Srbije (27 opština i gradova) u kojima su bili uključeni lokalni organi vlasti, predstavnici institucija koje se bave decom, predstavnici nevladinog sektora, građani, pojedinci koji su aktivni u oblasti zaštite prava dece\n\tIspitivanje uzorka dece u 18 opština o tome kako oni sami opažaju svoje probleme i koje ideje imaju o tome šta društvo i država treba da učine u cilju rešavanja tih njihovih problema.\nAli, i pored korišćenja ovih različitih izvora informacija o položaju dece i o problemima koje oni imaju, evidentan je nedostatak svih potrebnih podataka, posebno konkretnih i kvantitativnih podataka o ostvarivanju pojedinih prava dece i o položaju pojedinih kategorija dece, posebno onih kategorija čija prava su u većoj meri ugrožena kao i one dece koja su isključena iz društva i iz društvenih službi za decu. Jedan od planiranih ishoda NPA je razvoj mehanizma za sakupljanje pouzdanih podataka na osnovu ovih parametara.\nI 3.2. Međunarodne obaveze zemlje\nNacionalne planove akcija za decu su već uradile mnoge zemlje ili su takvi planovi u procesu izrade u velikom broju zemalja. Razlozi za to su sledeći: a) na globalnom nivou došlo se do saznanja od kolike važnosti je za razvoj svake zemlje rešavanje problema razvoja mladih generacija, b) takvo saznanje dovelo je do usvajanja niza opštih međunarodnih dokumenata o pravima dece ili do dokumenata koji se odnose na pojedine probleme dece ili nekih kategorija dece. Ti dokumenti imaju različit pravni status (deklaracije, konvencije, paktovi, programi) i neki od njih, a posebno ako ih zemlja prihvati, imaju obavezujući karakter.\nVažno je istaći da, iako je reč o međunarodnim dokumentima, svaka zemlja nastoji da u središte svog NPA stavi one probleme koji su specifični i prioritetni za tu zemlju. I upravo osnovni zadatak onih koji rade na izradi NPA je da dobro procene šta su prioriteti u politici za decu i mlade u zemlji i da te prioritete definišu tako da budu ostvarivi.\nOsnovni međunarodni dokumenti na kojima je zasnovan i NPA za decu naše zemlje su sledeći:\n•\tKonvencija o pravima deteta UN\n- Usvojena 1989. godine, ratifikovana od strane SFRJ 1990. godine (Zakon o ratifikaciji Konvencije o pravima deteta, Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori, br. 15/1990 i br. 2/1997).\n- Ovom Konvencijom se definiše širok spektar prava deteta.\n•\tMilenijumski ciljevi razvoja UN\n- Usvojeni na Milenijumskom samitu Ujedinjenih nacija septembra 2002. godine od strane svih 189 zemalja članica UN.\n- Ovaj dokument predstavlja skup merljivih i vremenski određenih globalnih ciljeva za suzbijanje siromaštva, gladi, bolesti, nepismenosti, ekološkog zagađenja i diskriminacije žena do 2015. godine.\n•\tSvet po meri deteta\n- Usvojen maja 2002. godine u Njujorku kao završni dokument Specijalnog zasedanja Generalne skupštine UN o deci; istovremeno predstavlja i ključnu vezu sa Milenijumskim ciljevima razvoja UN.\n- Ovim dokumentom se definišu prioriteti za razvoj dece kao što su: promocija zdravih načina života, omogućavanje kvalitetnog obrazovanja, zaštita od zloupotrebe, eksploatacije i nasilja, borba protiv HIV/AIDS.\n•\tKvalitetno obrazovanje za sve- Ovo je globalni program koji ima za cilj da osigura kvalitetno obrazovanje za svu decu. Globalni nosioci ovog programa su UNESCO, UNICEF, Svetska banka, UNDP. Koordinator programa je UNESCO.\n- Prvi program je usvojen na specijalnom zasedanju u Džomtijenu (Jomtien), Tajland, 1990. godine.\n- Drugi program je usvojen u Dakaru (Senegal) 2002. godine kao program do 2015. godine.\n- Ovaj program je konkretizovan u tzv. Okviru za program akcija iz Dakara koji jasnije definiše ciljeve programa Kvalitetno obrazovanje za sve.\n- Državna zajednica Srbija i Crna Gora je posebnom izjavom prihvatila ovaj program.\n•\tZdravlje za sve u 21. veku\n- Zdravstvena politika, Ženeva, SZO, 1998. godine\n•\tZdravlje 21\n- Zdravlje za sve strateške okvire za SZO – evropski region. Kopenhagen, 1999. godine\n•\tAkcioni plan za životnu sredinu i zdravlje dece u Evropi\n- Children's Environment and Health Action Plan for Europe (CEHARE), SZO – evropski region, 2004. godine\nTakođe obavezujući međunarodni ugovori koje je naša zemlja ratifikovala do sada, a tiču se prava deteta, su i:\n\tKonvencija o pristanku na brak, o minimalnoj starosti za sklapanje braka i registrovanju brakova (1964)\n\tKonvencija o zaštiti materinstva (1955)\n\tKonvencija o ostvarivanju alimentacionih zahteva u inostranstvu (1960)\n\tKonvencija o građanskopravnim aspektima međunarodne otmice dece (1991)\n\tEvropska Konvencija o priznanju i izvršenju odluka o staranju o deci i o ponovnom uspostavljanju odnosa staranja (2001)\n\tFakultativni Protokol o prodaji dece, dečijoj prostituciji i dečijoj pornografiji uz Konvenciju o pravima deteta (2002)\n\tFakultativni Protokol o učešću dece u oružanim sukobima uz Konvenciju o pravima deteta (2002)\n\tKonvencija Međunarodne Organizacije Rada br.182 o najgorim oblicima dečijeg rada i preporuke MOR br.190 o zabrani i hitnoj akciji za ukidanje najgorih oblika dečijeg rada (2003)\n\tKonvencija o zabrani razvoja, proizvodnje, skladištenja i upotrebe hemijskog oružja i o njegovom uništavanju (2000)\n\tKonvencija UN protiv transnacionalnog organizovanog kriminala i dopunski protokoli (2001)\n\tKonvencija o eliminaciji svih oblika diskriminacije žena (1982)\nI 4. Struktura NPA\nNa osnovu ciljeva u zaštiti prava deteta koji su definisani u pomenutim međunarodnim dokumentima i na osnovu procena koje je izvršio Savet za prava deteta koje su zasnovane na navedenim izvorima informacija o položaju dece u našem društvu definisani su prioriteti koji određuju strukturu NPA.\nTi prioriteti čine sledeće osnovne stavke u NPA:\n1. Smanjenje siromaštva dece\n2. Kvalitetno obrazovanje za svu decu\n3. Bolje zdravlje za svu decu\n4. Unapređenje položaja i prava dece ometene u razvoju\n5. Zaštita prava dece bez roditeljskog staranja\n6. Zaštita dece od zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i\n7. Jačanje kapaciteta zemlje za rešavanje problema dece\nOsim toga što NPA odslikava osnovne principe deklaracije Svet po meri dece, Savet za prava deteta je formulisao strukturu NPA u skladu sa trenutno najvećim problemima dece u Srbiji. Ovakav odabir problema zasnovan je na nekoliko važnih merila. S jedne strane, NPA je morao da se suoči sa onim problemima koje imaju deca u našoj zemlji a to su temeljni i teški problemi. Takav je skup problema povezanih sa siromaštvom koje pogađa veliki deo populacije dece, koji je dugoročan i utiče na osujećenje kvaliteta života deteta kao jednog od osnovnih prava, a ima negativne posledice na brojna posebna prava deteta. Ovde treba dodati i probleme kvalitetnog obrazovanja jer je obrazovanje jedna od osnovnih i najsnažnijih poluga za društvenu integraciju mladih i za presecanje mehanizma transgeneracijskog prenošenja siromaštva i društvene marginalizacije. To isto važi i za osiguranje zdravlja celokupne populacije dece.\nS druge strane, NPA je morao da obuhvati probleme zaštite onih grupacija dece i onih prava dece koja su posebno ugrožena u našoj zemlji. To su pre svega prava dece ometene u razvoju i dece bez roditeljskog staranja, pošto je postojeće pristupe zaštite neophodno redefinisati i usaglasiti sa principom dobrobiti deteta, kao i zaštita dece od zlostavljanja, zanemarivanja i nasilja jer su društveni (javni) mehanizmi za zaštitu tih prava u povoju. Ovde spada i zaštita dece nekih nacionalnih i etničkih grupa koja je obuhvaćena opštim stavkama u NPA (smanjenje siromaštva dece, kvalitetno obrazovanje za svu decu, bolje zdravlje za svu decu).\nTreća grupa merila za definisanje komponenti NPA je bila procena stepena ostvarivosti ciljeva NPA. Naime, u NPA su ušle one stavke za koje postoje stvarne mogućnosti da budu ostvarene jer je neka državna institucija (pre svega resorna ministarstva) po prirodi svojih nadležnosti uvrstila neke od tih problema u svoj program rada.\nI 5. Ostvarivost NPA\nPri izradi Nacrta NPA Savet za prava deteta Vlade Srbije je posebnu pažnju posvetio problemima ostvarivosti NPA jer je hteo da izbegne opasnost pravljenja neke vrste idealnog nacionalnog plana koji bi ostao samo jedan pisani dokument o dobrim namerama.\nU cilju povećanja verovatnoće da će se NPA ostvariti Savet za prava deteta je preduzeo sledeći niz mera:\n•\tPri izradi NPA, pošlo se od programa koje su definisali neki državni organi i/ili institucije zbog nadležnosti koje imaju i time su se već obavezali na ostvarivanje tih programa\n•\tNa taj način je u načelu rešen i problem osnovnog finansiranja tih programa (na primer, za pojedine stavke u Strategiji za smanjenje siromaštva planirana su i odgovarajuća finansijska sredstva u budžetu Republike Srbije)\n•\tNacrt NPA je usvojen tek posle širokog konsultativnog procesa u kome su učestvovali svi važni partneri koji će učestvovati i u ostvarivanju NPA; na taj način se već na samom početku vrši mobilizacija onih koje će biti nosioci u procesu ostvarivanja NPA\n•\tNeke stavke u NPA su razrađene u vidu dosta smislenih, jasnih i izvodljivih projekata za koje se potom mogu tražiti finansijeri (domaći i strani donatori, javni i privatni sektor, lokalni organi vlasti)\n•\tNacrt NPA je pravljen tako da se ne sastoji od definicije opštih poželjnih ciljeva nego je konkretizovan u vidu akcija (aktivnosti) koje treba preduzeti i, kad god je to bilo moguće, u vidu operacionalnih i kvantifikovanih pokazatelja stanja na početku i indikatora koje treba doseći na završetku NPA.\n•\tKad god je to bilo moguće napravljen je vremenski okvir za ostvarivanje svakog konkretnog cilja NPA i imenovanje nosilaca aktivnosti za ostvarivanje NPA.\n•\tOd samog početka u NPA su ugrađeni mehanizmi praćenja i evaluacije procesa primene i efekata realizacije NPA\n•\tSPD će nastojati da igra važnu ulogu u realizaciji NPA. Svojim direktnim delovanjem prema javnosti, javnim zastupanjem interesa deteta koji su ugrađeni u NPA, preko Vlade Srbije (savetima i sugestijama), direktnom saradnjom sa nosiocima realizacije pojedinih stavki NPA, Savet za prava deteta će učiniti sve što je moguće da se obezbedi koordinacija NPA i koordinacija rada različitih partnera u realizaciji NPA. Ovo podrazumeva i da se animiraju i mobilišu novi partneri u realizaciji NPA, da se vrši javni pritisak na one partnere koji ne ispunjavaju preuzete obaveze, da se stvore sistemska rešenja i nove institucije koje će brinuti o ostvarivanju prava pojedinih kategorija dece kod kojih su neka prava posebno ugrožena i da se osigura redovno praćenje i evaluacija procesa ostvarivanja NPA.\nNa taj način NPA će imati onoliko šansi da bude ostvaren kolika bude sposobnost našeg društva (vladinog i nevladinog sektora, svih građana) i na nivou cele zemlje i na opštinskom i lokalnom nivou da uvidi da je politika prema deci strateško pitanje razvoja zemlje.\nI 6. Praćenje i evaluacija primene NPA\nOsnovna garancija za realizaciju NPA je uvođenje sistema praćenja procesa primene NPA i efekata koji se postižu u toj primeni. Zbog toga se očekuje da će se NPA revidirati i dopunjavati u redovnim vremenskim intervalima, zavisno od postignutih rezultata i razvoja opšte društvene situacije.\nPraćenje i evaluacija će se ostvariti na dva načina:\n•\tnastojanjem da se veći deo NPA definiše u vidu sistema operacionalizovanih indikatora tj. konkretnih akcija koje se planiraju i, kad god je to moguće, u vidu kvantifikovanih pokazatelja koje treba ostvariti u određenom vremenskom periodu,\n•\trazradom jednog računarskog sistema informacija – ChildInfo (InfoDeca) – koji se koristi u mnogim zemljama i koji će biti prilagođen za specifične potrebe u našoj zemlji; taj sistem informacija tj. baza podataka se razrađuje u saradnji sa UNICEF-om i Republičkim zavodom za statistiku i operativno će se voditi u resornim ministarstvima i u Savetu za prava deteta.\nI 7. Konsultativni proces u izradi NPA\nTokom novembra i decembra 2003. godine organizovan je širok konsultativni proces o nacrtu NPA sa ciljem uključivanja što većeg broja učesnika u sam proces izrade ovog strateškog dokumenta i jačanja nacionalnog vlasništva nad njim. Istovremeno su širom Srbije vođene konsultacije sa decom kao glavnim akterima NPA i bili organizovani regionalni dijalozi sa stručnjacima, predstavnicima lokalnih samouprava kao i predstavnicima nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prava dece.\nOsnovni cilj projekta Današnja deca – sutrašnji svet (konsultacije sa decom) koji je realizovala mreža NVO Prijatelji dece Srbije bio je da se deci omogući pravo učešća u izradi NPA. S obzirom da Konvencija o pravima deteta uvodi participaciju dece kao jedno od njihovih osnovnih prava, ovim projektom je ono u potpunosti ostvareno dok je istovremeno predstavljalo i najbolju pripremu dece za njihovo aktivno učešće i u fazi realizacije NPA. Cilj ovog projekta bio je da se otkriju autentični stavovi dece, kao i njihovo percipiranje, s jedne strane sopstvenog položaja i problema u društvu, a s druge mera i akcija koje bi društvo/država trebalo da preduzmu u cilju zaštite prava deteta tj. popravljanja postojećeg stanja.\nProjektom su realizovane 54 radionice u 36 mesta u Srbiji sa decom starijeg školskog uzrasta (VII i VIII razredi) i srednjoškolcima (II razredi) a sa decom mlađeg školskog uzrasta (III i IV razredi) 36 radionica u 6 regija Srbije (Vojvodina, Sandžak, južna, istočna, zapadna i centralna Srbija) i u Beogradu. Preciznim uzorkom, projekat je obuhvatio decu iz gradskih i seoskih sredina, zatim decu pripadnike nacionalnih manjina (albanska, mađarska, romska, bošnjačka) kao i decu iz određenih institucija (dom za decu bez roditeljskog staranja) – ukupno oko 3.000 dece.\nAnaliza rezultata prikupljenih iz pisama na temu `Ja želim...` koje su mlađi ispitanici upućivali odraslima, kao i sa diskusija na fokus grupama organizovanim za stariju decu i adolescente, pokazala je da su među najistaknutijim problemima, viđenim iz ugla dece, sledeći:\n-\tsiromaštvo i kvalitet porodičnog življenja\n-\tobrazovanje i školski standard\n-\tpotreba za atraktivnijom ponudom lokalne zajednice i kvalitet slobodnog vremena\n-\tekologija i higijena okruženja\n-\tbezbednost (lična i opšta)\n-\tzlostavljanje i manipulacija decom\n-\tbolesti zavisnosti\n-\ttolerancija, poštovanje i uvažavanje osobenosti\n-\tkontakti, putovanja, razmene\nNVO Centar za prava deteta je istovremeno organizovao regionalne dijaloge o NPA u šest gradova Srbije u kojima su učestvovali predstavnici 27 opština i gradova. Dijalozi su održani: u Novom Sadu za područje Vojvodine, u Kragujevcu za područja Šumadije i Pomoravlja, u Nišu za područje istočne Srbije, u Vranju za područje južne a na Zlatiboru zapadne Srbije i Sandžaka. Završni razgovor održan u Beogradu okupio je predstavnike svih beogradskih opština.\nUčesnici ovih dijaloga bili su predstavnici opštinskih organa uprave i to iz sektora zdravstvene zaštite, obrazovanja i socijalne zaštite, zatim eksperti za pojedine oblasti iz mesta učesnika dijaloga, kao i predstavnici nevladinih organizacija koje se bave zaštitom dečijih prava.\nDijalozi su bili zasnovani na jedinstvenoj metodologiji, a njihov osnovni cilj bio je da se dođe do mišljenja stručnjaka različitih profila i iz različitih delova Srbije o nacrtu NPA, da se definišu specifičnosti određenih područja, kao i da se mobilišu stručnjaci, civilni sektor i predstavnici vlasti za buduće akcije koje će uslediti nakon usvajanja NPA.\nTokom ovih regionalnih sastanaka čulo se dosta komentara i sugestija na nacrt NPA ali i konkretnih predloga za njegovo poboljšanje. Svi učesnici u dijalozima su se, na primer, saglasili da je od izuzetnog značaja formiranje nacionalne baze podataka o deci i njihovim potrebama, ali su naglasili da se ova obaveza mora spustiti i na lokalni nivo. Posebno se izdvojila i problematika dece bez roditeljskog staranja – oblast koja po mišljenju učesnika sastanaka nije bila dovoljno obrađena u nacrtu NPA. Uvođenjem potpuno nove komponente u krajnju verziju NPA koja se bavi zaštitom prava ove grupacije dece, članovi Saveta su ovu sugestiju u potpunosti uvažili i prihvatili.\nProjekte konsultacija u procesu izrade NPA inicirao je Savet za prava deteta Vlade Republike Srbije a finansijski je omogućio UNICEF.\nII Nacionalni plan akcije za decu - komponente\nII 1. Smanjenje siromaštva dece\n“Ja želim da se siromašnoj deci pomogne”\ndete, III razred\n•\tPolazeći od Milenijumskog cilja UN: Iskoreniti ekstremno siromaštvo i glad, kao i cilja određenog u Deklaraciji Svet po meri deteta: Iskoreniti siromaštvo: ulagati u decu, Savet za prava deteta (SPD) je postavio smanjenje siromaštva dece kao jedan od prioritetnih ciljeva Nacionalnog plana akcije za decu (NPA). Pri tome Savet u NPA u najvećoj meri uključuje postojeće analize, ciljeve i akcije definisane u Strategiji za smanjenje siromaštva (SSS) Vlade Republike Srbije.\n•\tAnketa o životnom standardu stanovništva sprovedena tokom maja i juna 2002. godine na velikom uzorku domaćinstava na teritoriji Srbije bez Kosova kao osnova za koncipiranje SSS, pokazala je da se 10.6% stanovništva nalazi ispod linije siromaštva određene na nivou potrošnje od 2.4$ po osobi dnevno. Međutim, samo malo pomeranje iznosa dnevne potrošnje na 2.9$ povećava broj siromašnih na 20% (ili 1.600.000 stanovnika). To je broj ljudi koji su u realnoj opasnosti od drastičnog siromaštva. Iako nije bila fokusirana na problem siromaštva dece pa je on i manje vidljiv, Anketa o životnom standardu stanovništva je pokazala da se deca nalaze u kategoriji sa natprosečnim rizikom siromaštva. Tako je analiza pokazala da su siromaštvom najviše pogođena deca uzrasta 7 -14 godina (12,7% siromašnih) i deca 15 -18 godina (10,7%) i to najviše iz višeporodičnih domaćinstava (16% siromašnih) i iz porodica nezaposlenih roditelja (21,3%). Međutim, treba reći da je zbog sastava uzorka koji je obuhvaćen anketom i zbog nedovoljne raščlanjenosti podataka siromaštvo nekih kategorija dece (romske, iz jednoroditeljskih porodica, izbeglica itd) verovatno skriveno. Izraženo brojkama oko 200.000 dece se nalazi ispod linije siromaštva, a pod realnim rizikom da «skliznu» ispod te linije još 200.000. Ako se tome dodaju deca ugrožena nerazvijenošću sredine («siromaštvom sredine») procena je da je oko 1/3 od 2 miliona dece u Srbiji na različite načine pogođeno siromaštvom. Ovi pokazatelji siromaštva koji se odnose na pojedince i porodice ponekad se javljaju kao izolovani, ali je češći slučaj da se javljaju kombinovano (tj. kao složeni sindrom siromaštva) i/ili kumulativno u vremenu gde rane manifestacije siromaštva proizvode kasnije, i tako dovode do zatvaranja “začaranog kruga siromaštva” i njegovog prenošenja u narednu generaciju.\n•\tPoseban oblik siromaštva dece sa specifičnim uticajem na svakodnevni život i razvoj dece i prenošenje siromaštva između generacija predstavlja siromaštvo sredine, tj. odsustvo socijalno-kulturne infrastrukture. Ono se ogleda i u nedostupnosti društvenih službi (zdravstvene usluge, socijalna zaštita, obrazovanje, kultura za decu itd.)\n•\tU kvalitativnom participativnom istraživanju siromaštva dece koje je UNICEF realizovao u saradnji sa lokalnim nevladinim organizacijama, pokazalo se da deca i roditelji ne određuju siromaštvo samo kao materijalne i ekonomske probleme već ističu i izraženu obrazovnu, zdravstvenu, socijalnu, geografsku i kulturnu deprivaciju. Ovo istraživanje je pokazalo da postoji značajno kršenje dečijih prava kao posledica siromaštva: prava na obrazovanje, prava na preživljavanje i razvoj, prava na učešće i odlučivanje, prava na igru, kao i da je veoma raširena pojava dečijeg rada i diskriminacije. Veoma značajan nalaz ovog istraživanja je da deca opažaju i određuju siromaštvo drugačije od odraslih, da ih pre svega pogađa kulturna i socijalna deprivacija kao posledica materijalnog siromaštva njihovih porodica i sredine u kojoj odrastaju. Ovo se potvrdilo i u konsultativnom procesu u razvijanju NPA kada su deca koja su u njemu učestvovala kao svoje najveće probleme navela dva koja se odnose na siromaštvo sredine: neadekvatan standard školovanja (škole, učila i sl. – 2299 od ukupno 7742 odgovora dece) i nepostojanje adekvatnih mogućnosti i sadržaja za provođenje slobodnog vremena u lokalnoj sredini (1331 odgovora), kao i siromaštvo i loš kvalitet porodičnog života (1048 odgovora).\n•\tPostoje određene grupe dece posebno izložene siromaštvu, kao i porodice gde se siromaštvo transgeneracijski prenosi: to su deca iz porodica etničkih manjina (posebno romska), kao i deca iz jednoroditeljskih porodica, sa niskim obrazovanjem i malom zaposlenošću roditelja. Postoje i specifični oblici “novog” siromaštva koji se u društvima u transformaciji kao što je naše javljaju pored navedenih oblika “starog siromaštva”. To je siromaštvo porodica i sredine koje nastaje kao posledica restrukturacije privrede (porast nezaposlenosti, osiromašenje određenih društvenih grupa i regiona, fenomen gradova koji odumiru zbog propadanja privrede i sl.) i kao posledica turbulentnih društvenih promena (prisustvo brojne populacije izbeglica i raseljenih lica, porast broja jednoroditeljskih porodica i sl.).\nOsnovni strateški cilj - smanjenje siromaštva dece, kao i aktivnosti koje iz toga slede deo su Strategije za smanjenje siromaštva Vlade Republike Srbije koja je usvojena i planirana kao deo budžeta.\nOvaj strateški cilj se realizuje kroz opšte ciljeve:\n1.\tObezbeđivanje pomoći pojedinoj deci i porodicama u situaciji siromaštva\n2.\tPrevenciju efekata siromaštva intervencijama u sredinama koje zbog siromaštva deluju kao generator transgeneracijskog prenošenja siromaštva.\n1.\tSpecifični cilj: pomoć pojedinim porodicama i kategorijama dece koja su ispod linije siromaštva\n•\tMere klasične socijalne zaštite za ublažavanje posledica ekstremnog siromaštva porodica sa decom i dece: razna socijalna davanja (dečiji dodatak, socijalna pomoć - MOP, itd.) namenjena pojedinim kategorijama porodica i dece\n•\tAžuriranje evidencije o «novim» oblicima siromaštva: porodice i deca koja dospevaju u situaciju siromaštva kao žrtve restrukturacije privrede i privatizacije\nMinistarstvo za socijalna pitanja, a izvor finansiranja budžet Republike Srbije\n2.\tSpecifični cilj: poboljšanje dostupnosti, kvaliteta i efikasnosti društvenih službi za decu\n•\tMere zdravstvene politike u oblasti primarne zdravstvene zaštite majki i dece: ove mere bi morale u većoj meri da budu prilagođene specifičnim potrebama dece iz siromašnih sredina (vođenje računa o specifičnoj strukturi oboljevanja te dece, preventivne mere, mere zdravstvenog prosvećivanja, mere obezbeđivanja zdrave sredine u siromašnim područjima). Takođe bi trebalo preduzeti mere da se poveća dostupnost zdravstvenih usluga ovoj deci\nMinistarstvo zdravlja, a izvor finansiranja budžet Republike Srbije\n•\tMere prosvetne politike koje bi trebalo da poboljšaju uslove za obrazovanje i razvoj siromašne dece (besplatan prevoz do škole, besplatni udžbenici, internatski smeštaj u određenim uslovima, organizovana i besplatna dodatna pomoć u učenju, pomoć za školske ekskurzije i sl.). Posebno bi trebalo ispitati mogućnosti za osnivanje posebnog fonda za stipendiranje precizno definisanih kategorija dece. Ove mere bi obuhvatale kategorije porodica i dece na osnovu obnovljene evidencije o takvim porodicama i deci\nMinistarstvo prosvete i sporta, a izvor finansiranja budžet Republike Srbije.\n3.\tSpecifični cilj: izrada sistematske, dugoročne, preventivne i razvojne strategije\n•\tPodrška institucionalnim rešenjima (Savet za prava deteta i NPA);\nVlada Srbije, a izvor finansiranja je budžet Republike Srbije i međunarodne donacije\n•\tRazvijanje i kontinuirano praćenje posebno definisanih indikatora siromaštva dece: uključivanje deteta kao «ekvivalentne jedinice mere» (npr. potrošnje) i ukrštanje sa relevantnim faktorima koji generišu siromaštvo dece, da bi se na taj način razvila statistička analiza «osetljiva na decu» i pogodna za obradu preko programa CHILDINFO;\nRepublički zavod za statistiku a izvor finansiranja budžet Republike Srbije i međunarodne donacije\n•\tIzrada Mape siromašnih sredina u Srbiji nepovoljnih za život i razvoj dece. To bi bila jedna specifična baza podataka o siromašnim sredinama koje svojim različitim nepovoljnim karakteristikama značajno snižavaju kvalitet života dece i time osujećuju njihova osnovna prava. Siromašne sredine su jedan od osnovnih mehanizama koji stvaraju i reprodukuju društvenu isključenost dece i produkuju transgeneracijsko prenošenje siromaštva u nekim geografskim oblastima i nekim kolektivitetima (u nekim društvenim i etničkim grupama). Mapa siromašnih sredina bi bila sačinjena na osnovu podataka iz različitih izvora: republičkih statističkih baza, anketa o siromaštvu, UNICEFovih analiza situacija, podataka koji postoje u lokalnoj zajednici, istraživanja i drugih;\nMinistarstvo za socijalna pitanja kao nosilac posla u saradnji sa ostalim ministarstvima i Savetom za prava deteta, a izvor finansiranja budžet Republike Srbije i međunarodne donacije\n•\tIzrada okvirnog nacionalnog plana akcija za smanjenje siromaštva sredina u Srbiji. Te sredine bi bile definisane na osnovu preciznih naučno određenih parametara za koje je ustanovljeno da izrazito nepovoljno deluju na kvalitet života i razvoj dece;\nVlada Republika Srbije\n•\tRazvijanje i sprovođenje pilot projekata za siromašne sredine iz Mape siromašnih sredina koji uključuju: dva romska Razvojna centra na jugu Srbije koji već postoje i kojima treba osigurati održivost; projekte u dva lokaliteta u siromašnim seoskim sredinama koje imaju potencijal za revitalizaciju i u kojima bi postojeća lokalna škola bila transformisana u centar komunalnog razvoja sela; projekte u dva lokaliteta u prigradskim siromašnim naseljima u kojima ne postoji nikakva infrastruktura.\nProgram intervencija u ovim pilot projektima u siromašnim sredinama bio bi multisektorski i obuhvatao bi sve aspekte rehabilitacije siromašne sredine: poboljšanje komunalne infrastrukture, rekonstrukciju prostora lokalne škole/centra, poboljšanje dostupnosti, adekvatnosti, kvaliteta i efikasnosti društvenih službi namenjenih deci (u zdravstvu, socijalnoj zaštiti, obrazovanju, kulturi), stvaranje programa preobražaja škole/centra u središte komunalnog razvoja, programe pomoći deci u efikasnom učenju, proširivanje obrazovne delatnosti škole/centra na sve uzraste, prerastanje škole/centra u kulturno središte lokalne zajednice, razvijanje dvosmerne saradnje škole/centra i lokalne zajednice.\nIskustva stečena u ovim pilot projektima bila bi iskorišćena za iniciranje sličnih projekata i za ostale siromašne sredine iz Mape siromašnih sredina uz nastojanje da se sredstva za takve projekte obezbede iz različitih izvora (republičkih, opštinskih, lokalnih, donatorskih).\nMinistarstvo za socijalna pitanja kao nosilac posla u saradnji sa ostalim ministarstvima, Savetom za prava deteta, a izvor finansiranja budžet Republike Srbije i međunarodne donacije.\n\tProcenat populacije sa potrošnjom ispod linije siromaštva (cilj: 3% u 2010. god.)\n\tProsečan prihod po potrošačkoj jedinici\n\tProsečan rashod po potrošačkoj jedinici\n\tProcenat potrošnje domaćinstava na hranu (cilj: 35% u 2010. god.)\n\tBroj dece koja primaju dečiji dodatak\n\tBroj domaćinstava u kojima bar jedno dete prima dečiji dodatak\n\tBroj porodica koje koriste MOP\n\tProcenat dece uzrasta do 14 godina u porodicama korisnicima socijalnih transfera (cilj: 15% u 2010. god.)\n\tProcenat od ukupnih socijalnih transfera koji se transferišu u najsiromašnija domaćinstva (prvi i drugi decil najsiromašnije populacije) (cilj: 50% u 2010. god.)\n\tBroj siromašnih sredina u Mapi siromašnih sredina\n\tBroj siromašnih sredina iz Mape siromašnih sredina u kojima se primenjuje nacionalni plan akcija za siromašne sredine.\nII 2. Kvalitetno obrazovanje za svu decu\n“Da svako dete ide u školu i da uči.”\ndete, IV razred\n•\tSiromaštvo sektora obrazovanja: u 2001. godini za obrazovanje u Srbiji izdvojeno je 3.18% bruto nacionalnog dohotka. To je najniža stopa u regionu; u zemljama OECD-a taj procenat iznosi oko 6%. Ukupna javna potrošnja za obrazovanje je 2000. godine bila oko 247 mln USD a 1990. je bila oko 889 mln USD (smanjenje za 70%); po učeniku je 1990. potrošeno 554 USD a 2000. godine – 148 USD.\n•\tStanje školskog prostora i opreme: za oko 50% školskih zgrada je potrebna temeljna rekonstrukcija; u većini škola oprema i didaktička sredstva nisu obnavljani u poslednjih 10 godina; odnos kompjutera i broja učenika u osnovnoj školi iznosi 1/200 a u srednjoj 1/60 (2002).\n•\tMreža škola je dosta razvijena (oko 70% naselja sa više od 100 stanovnika ima školu) ali u nekoliko poslednjih decenija ta mreža nije preispitivana.\n•\tObuhvat dece: u prvi razred se upisuje oko 97% dece, ne postoje sistematski podaci (naročito dezagregisani za pojedine socijalne i etničke grupe) ali probne analize pokazuju da se do kraja osnovne škole ospe oko 15% generacije a dodatnih oko 7% pri prelasku iz osnovne u srednju školu. Obuhvat predškolskim vaspitanjem (svim oblicima obuhvaćeno je oko 30%) je skroman i to naročito u nekim grupama (seoska deca, deca sa poremećajima u razvoju).\n•\tZakonski i institucionalni okviri: donet je novi Zakon o osnovama vaspitanja i obrazovanja ali ne i drugi sistemski zakoni. Stvorene su i nove institucije važne za razvoj obrazovanja (saveti, centri), ali samo neke su počele sa radom.\n•\tKvalitet obrazovanja: probna ispitivanja (uključujući i neka po međunarodnoj metodologiji) pokazuju da je kvalitet obrazovnih postignuća na kraju osnovne škole zabrinjavajući.\nPovećanje izdvajanja iz bruto društvenog proizvoda na 6% do 2011. godine kao osnovni zahtev za ostvarenje kvalitetnog obrazovanja za svu decu.\n•\tPreduzeti sve mere u Vladi RS i Narodnoj skupštini da se u periodu od 2005. do 2011. svake godine u budžetu RS izdvajanje za obrazovanje povećava za po 0,4%.\n•\tVlada RS treba da odredi udeo osnovnog obrazovanja u ukupnoj javnoj potrošnji za obrazovanje.\n•\tU saradnji Vlade RS i opština povećati izdvajanje opština za osnovno obrazovanje.\n•\tRazraditi novi model finansiranja škola (2005) zasnovan na analizi efikasnosti trošenja finansijskih sredstava za obrazovanje iz republičkog i opštinskih budžeta (2004)\nVlada RS, Ministarstvo prosvete i sporta, Ministarstvo finansija i ekonomije, opštine\n\tProcenat BDP za obrazovanje\n\tProcenat BDP za osnovno obrazovanje\nPovećanje obuhvata dece kvalitetnim predškolskim vaspitanjem sa posebnim merama za obuhvat dece iz neobuhvaćenih grupa\n1.\tSpecifični cilj: Do 2007. godine obezbediti potpuni obuhvat dece kvalitetnim predškolskim vaspitanjem godinu dana pre polaska u školu.\n•\tIzrada programa vaspitanja za decu godinu dana pre polaska u školu (2005)\n•\tIzrada standarda prostora, opreme i didaktičkih sredstava (2005)\n•\tDefinisanje mreže ustanova za vaspitanje dece koje obuhvataju decu godinu dana pre polaska u školu (2005)\n•\tRazrada posebnih mera za obuhvat dece koja do sada nisu bila obuhvaćena predškolskim vaspitanjem godinu dana pre polaska u školu: seoske dece, romske dece, dece sa smetnjama u razvoju (2006)\n•\tObuhvat dece ovim oblikom predškolskog vaspitanja: 2006. godine – 80% i 2007. godine – potpuni obuhvat.\n•\tUsavršavanje kadrova za rad sa decom godinu dana pre polaska u školu; posebna obuka za rad sa decom iz posebnih kulturnih i socijalnih grupa\nMinistarstvo prosvete i sporta, opštine\n\tProcenat obuhvaćene dece programima za decu godinu dana pre polaska u školu (po opštinama, u Republici)\n\tBroj ustanova koje uključuju decu godinu dana pre polaska u školu (po opštinama, u Republici)\n\tBroj vaspitnih grupa (po opštinama, u Republici)\n2.\tSpecifični cilj: Povećanje obuhvata dece kvalitetnim predškolskim vaspitanjem do 2010. godine.\n•\tIzrada i usvajanje zakonske regulative o sistemu predškolskog vaspitanja (vlasnički odnosi, standardi za akreditaciju ustanova i programa, tipovi ustanova) (2004/05)\n•\tRazvoj mreže ustanova za predškolsko vaspitanje: reorganizacija postojeće mreže, povećanje broja ustanova, usklađivanje mreže ustanova sa lokalnim potrebama (2004)\n•\tObrazovanje, obuka i usavršavanje kadrova za rad u predškolskom vaspitanju: povećanje broja kvalitetno obučenih kadrova u skladu sa novim standardima kvalifikacije; posebna obuka vaspitača za rad sa decom iz zapostavljenih grupa (deca nekih etničkih i kulturnih grupa, seoska deca, deca sa smetnjama u razvoju), uključujući i kadrove iz pojedinih nacionalnih manjina.\n•\tPovećanje obuhvata dece predškolskim vaspitanjem – 80% obuhvata u 2007.\n•\tDefinisanje posebnih mera za obuhvat dece iz ugroženih i marginalizovanih grupa (80% obuhvata ove dece u 2007.)\n•\tObezbediti participaciju roditelja u radu predškolskih ustanova, posebno onih iz marginalizovanih društvenih grupa.\nBudžet RS, opštinski budžeti, strani i domaći donatori\n\tProcenat dece obuhvaćene predškolskim vaspitanjem (po opštinama, u Republici)\n\tProcenat dece iz posebnih grupa (romska deca, deca sa smetnjama u razvoju, seoska deca) obuhvaćene predškolskim vaspitanjem\n\tBroj predškolskih ustanova (po opštinama, u Republici)\nObuhvat sve dece kvalitetnim osnovnim obrazovanjem: upis sve dece, održanje u sistemu i smanjenje osipanja, povećavanje procenta dece koja završavaju osnovnu školu do 2010. godine\n•\tUvođenje sistema praćenja upisa, osipanja dece i završavanja škole (ukupno i po posebnim parametrima kao što su: opština, selo/grad, dečaci/devojčice, etničke/nacionalne grupe)\n•\tOptimizacija mreže osnovnih škola kao osnovnog mehanizma univerzalne dostupnosti osnovnog obrazovanja: uspostavljanje mreže škola na opštinskom i lokalnom nivou koji najviše odgovaraju lokalnim uslovima (kontinuirano, od 2004/05)\nBudžet RS, budžeti opština, donacije\n\tProcenat dece iz jedne generacije koja se upisuju u prvi razred osnovne škole (po opštinama, u Republici)\n\tProcenat dece koja završavaju prvi ciklus osnovne škole (po opštinama, u Republici)\n\tProcenat dece koja završavaju drugi ciklus osnovne škole (po opštinama, u Republici)\n\tProcenat dece koja završavaju treći ciklus osnovne škole (po opštinama, u Republici)\n\tBroj romske dece, dece ometene u razvoju i druge dece iz defavorizovanih populacionih grupa koja su uključena u predškolsko vaspitanje.\nStrateški cilj 4\nPoboljšati kvalitet osnovnog obrazovanja\n•\tPoboljšanje kvaliteta školskih programa: inoviranje programa, povećanje relevantnosti znanja, razvijanje životnih veština, osiguranje fleksibilnosti školskog programa – sukcesivno po razredima (2004/10)\n•\tDefinisanje standarda prostora, opreme i didaktičkih sredstava i praćenje pridržavanja standarda (2004/05)\n•\tDefinisanje osnovnih standarda školskih udžbenika (2004) i prilagođavanje produkcije novih udžbenika standardima (kontinuirano, od 2004)\n•\tIzrada novih programa inicijalnog obrazovanja nastavnika (2004/06) i njihova implementacija\n•\tJačanje programa profesionalnog razvoja nastavnika (izdavanje licenci nastavnicima, akreditovanje novih programa stručnog usavršavanja, usvajanje pravilnika za profesionalno napredovanje nastavnika) – 2004/10\n•\tUvođenje metoda nastave/učenja u kojima je naglašena participacija i aktivnost dece\n•\tStručno i kontinuirano praćenje kvaliteta obrazovnih postignuća učenika (primena novih modela ocenjivanja u školi, nacionalni programi ocenjivanja učenika u pojedinim razredima, novi model male mature, učešće u međunarodnim programima ocenjivanja obrazovnih postignuća učenika – PISA, TIMSS) – 2004/10\nMinistarstvo prosvete i sporta\n\tKvantitativni rezultati na maloj maturi\n\tKvantitativni rezultati na nacionalnim testovima obrazovnih postignuća\n\tKvantitativni rezultati na međunarodnim testovima obrazovnih postignuća\nStrateški cilj 5\nOsigurati da se sva deca koja završe osnovnu školu upišu u srednju školu i završe srednju školu koja ih osposobljava za dalje školovanje ili zapošljavanje\n•\tDefinisanje diversifikovanog sistema srednjeg obrazovanja usklađenog sa promenama u privredi i strukturi zapošljavanja (2004)\n•\tDefinisanje mreže stručnih škola koja obezbeđuje široku dostupnost srednjeg obrazovanja deci zavisno od njihovog uspeha u osnovnog školi, interesovanja učenika i potreba lokalne sredine\n•\tOmogućiti svakom detetu barem minimalno profesionalno osposobljavanje\n\tProcenat dece iz svake generacije koja upisuju srednju školu (po opštinama, u Republici)\n\tProcenat dece koja završavaju različite srednje škole\nStrateški cilj 6\nIzgradnja škole po meri deteta (škola kao prijateljski ambijent za dete) – 2004/10.\n•\tIzrada indikatora škole po meri deteta (2004/05); Indikatori:\n\tŠkole kao podsticajne sredine za efikasno učenje;\n\tŠkole kao podsticajnog i bezbednog fizičkog ambijenta;\n\tŠkole kao zdrave sredine;\n\tŠkole kao sredine bez nasilja;\n\tŠkole kao sredine u kojoj se poštuju prava deteta\n\tŠkole kao sredine za istraživanje i raznovrsne aktivnosti;\n\tŠkole kao povoljnog ambijenta za participaciju dece u školskim i vanškolskim aktivnostima\n•\tPokret za stvaranje škole po meri deteta (škole kao prijateljskog ambijenta) i dodeljivanja zvanja “Škole po meri deteta” pojedinim školama na osnovu definisanih indikatora – od 2006. nadalje\nMinistarstvo prosvete i sporta, opštine, nevladine organizacije\n\tBroj škola koje nose zvanje “Škola po meri deteta”\nII 3. Bolje zdravlje za svu decu\n“Pomoći deci koja imaju zdravstvenih problema a ne mogu da se leče.“\ndete, VII razred\n•\tMaternalna smrtnost u Srbiji je visoka: u protekloj deceniji odnos maternalne smrtnosti je u centralnoj Srbiji je u proseku bio 14 a u Vojvodini 9 umrlih žena na 100.000 živorođene dece.\n•\tProsečna stopa smrtnosti odojčadi je dvostruko veća od proseka za zemlje Evropske unije i u 2002. god. iznosila je u centralnoj Srbiji 10.4 a u Vojvodini 9.4 umrle odojčadi na 1000 živorođene dece. Osnovni uzroci umiranja su respiratorni distres, urođene anomalije i ostala perinatalna stanja.\n•\tVerovatnoća umiranja do pete godine života u 2000. god. iznosila je u centralnoj Srbiji 12.5 a u Vojvodini 13.3 umrle dece na 1000 živorođene. U ovom uzrastu povećava se smrtnost od povreda, trovanja i nesreća.\n•\tU predškolskom uzrastu je i nezadovoljavajuća uhranjenost dece – jedna trećina dece je anemična, 14.3% je gojazno a istovremeno je i pothranjenost u porastu.\n•\tIako je obuhvat dece vakcinacijom veliki i prelazi 90%, još uvek značajan broj Romske dece i dece izbeglica i internoraseljenih lica je neregistrovano i neobuhvaćeno sistemom zdravstvene zaštite.\n•\t“Novi” morbiditet mladih uslovljen je najčešće njihovim rizičnim ponašanjem: rano stupanje u seksualne odnose, zloupotreba duvana, alkohola, droge, poremećaji ishrane.\nOmogućiti svoj deci zdrav i bezbedan početak života.\n1.\tSpecifični cilj: Smanjiti maternalnu smrtnost za polovinu prosečne vrednosti do 2015. godine\n•\tObezbediti standarde kvaliteta rada pre(ante)natalne zdravstvene zaštite\n•\tHumanizovati uslove porođaja u bolnicama i promovisati emancipatorske pristupe porođaju (omogućiti i stimulisati pristup porođaju ocu deteta, smeštaj novorođenčeta sa majkom, ambulantni porođaj i porođaj kod kuće)\n•\tMinistarstvo zdravlja\n•\tNevladine organiizacije za promovisanje emancipatorskih pristupa porođaja\n\tOdnos maternalne smrtnosti – broj žena umrlih tokom trudnoće, na porođaju i u puerperijumu zbog uzroka povezanih sa tim stanjima na 100 000 živorođene dece.\n\tStopa maternalne smrtnosti – broj žena umrlih tokom trudnoće, na porođaju i u puerperijumu zbog uzroka povezanih sa tim stanjima na 100 000 žena u generativnom periodu (15 – 49 godina).\n2.\tSpecifični cilj: Smanjiti proporciju dece sa malom telesnom masom na rođenju (manjom od 2500 grama) i obezbediti veće preživljavanje dece sa malom telesnom masom na rođenju.\n•\tKreiranje i sprovođenje nacionalne perinatalne strategije;\n•\tObuhvat svih porodilišta programom «Bolnica prijatelj beba» .\n•\tBlagovremeno upoznavanja roditelja sa principima pravilne nege i ishrane dece i organizacija podrške rešavanja njihovih problema u nezi dece programom koji vode patronažne sestre «Telefonom do saveta».\n•\tPromovisanje i podrška isključivom dojenju odojčadi do šestog meseca života i nastavak dojenja uz odgovarajuće dohranjivanje dece do uzrasta od dve godine i više.\n•\tOtvaranje razvojnih savetovališta i edukacija pedijatara i lekara u PZZ za pružanje adekvatne pomoći deci sa poremećajima u razvoju.\n•\tMeđunarodni partneri – UNICEF i SZO putem podrške i finansiranja posebnih projekata i programa\n•\tNevladin sektor za projekte razvoja samopomoći i međusobne pomoći roditelja sa decom sa poremećajima u razvoju\n\tStopa perinatalne smrtnosti – broj mrtvorođenih + broj umrle novorođenčadi u prvoj nedelji života (0-6 dana) na 1000 porođaja\n\tProcenat živorođene dece sa telesnom masom manjom od 2500 grama na rođenju\n\tBroj porodilišta koja imaju sertifikat «Bolnica prijatelj beba» i njihov udeo (procenat) u ukupnom broju porodilišta\n\tProporcija odojčadi do 6 meseci života koja se isključivo doje\n3.\tSpecifični cilj: Smanjiti smrtnost odojčadi za jednu trećinu do 2015. godine, posebno smanjiti razlike u smrtnosti među okruzima i pojedinim osetljivim grupama (interno raseljena lica, siromašni).\n•\tFormulisanje nacionalne politike i programa zdravstvene zaštite dece koji bi obezbedili optimalan fizički, emocionalni, duhovni i saznajni razvoj deteta.\n•\tPoboljšati uslove za skrining naslednih oboljenja kod sve novorođene dece;\n•\tFormiranje nacionalnog registra za kongenitalne malformacije i poremećaje\n•\tUspostavljanje sistema održive eliminacije poremećaja izazvanih nedostatkom joda\n•\tOdržavanje visokog obuhvata imunizacijom (preko 90%) bez regionalnih razlika i razlika među pojedinim populacionim grupama. Posebni programi u okviru programa imunizacije biće programi elimiancije malih boginja i neonatalnog tetanusa kao i održavanje eradikacije dečje paralize. Podržaće se i uvođenje novih vakcina u kalendar imunizacija dece\n\tStopa smrtnosti odojčadi – broj umrle odojčadi na 1000 živorođene dece\n\tObuhvat vakcinacijom dece u prvoj godini života– procenat dece vakcinisane protiv TBC, difterije, tetanusa, velikog kašlja i poliomijelitisa.\n\tBroj prijavljenih slučajeva neonatalnog tetanusa godišnje\n\tBroj prijavljenih slučajeva poliomijelitisa godišnje\n\tUčestalost kongenitalnih poremećaja kod dece – stopa incidencije odnosno broj novootkrivenih slučajeva na 100 000 dece\n4.\tSpecifični cilj: Smanjiti incidenciju pedijatrijskog HIV/AIDS-a, tj. prenos HIV-a sa majke na dete ispod 2%.\n•\tFormulisanje nacionalne strategije i programa prevencije HIV/AIDSa\n•\tOmogućavanje i promovisanje besplatnog testiranja na HIV stanovništva\n•\tPromocija i poboljšanje dostupnosti jeftinih i kvalitetnih kondoma\n•\tNevladin sektor\n\tIncidencija pedijatrijskog HIV/AIDSa – broj novootkrivenih slučajeva u toku jedne godine\n\tProcenat stanovništva koje redovno koristi kondom (na osnovu samoizveštavanja)\n\tBroj stanovništva koji se u toku godine testira na HIV\nStvoriti uslove za optimalan razvoj svakog deteta.\n1.\tSpecifični cilj: Obezbediti jednakost dece u dostupnosti i korišćenju zdravstvene zaštite.\n•\tDonošenje i sprovođenje novih sistemskih i drugih zakona koji će precizno urediti pakete zdravstvenih usluga za majke i decu sa njihovim pravima u sistemu zdravstvene zaštite, koji će odrediti mesto i ulogu korisnika u kreiranju, praćenju i evaluaciji zdravstvene zaštite i koji će obezbediti jednakost i pravednost u sistemu zdravstvene zaštite za svu decu.\n•\tDefinisanje nacionalnih protokola (vodiča dobre kliničke prakse) za oboljenja i stanja koja su vodeći uzroci smrtnosti i oboljevanja dece;\n•\tFormulisanje i sprovođenje posebnih programa za smanjenje smrtnosti od preventabilnih oboljenja kao što su akutne respiratorne infekcije, tuberkuloza, dijarealna oboljenja\n•\tMeđunarodni partneri za razvoj vodiča dobre kliničke prakse i podršku preventivnim programima: UNICEF, SZO i Evropska agencija za rekonstrukciju (EAR)\n\tStopa smrtnosti dece do pet godina starosti – broj umrle dece od rođenja do navršene pete godine života na 1000 živorođene dece.\n\tGodišnji broj dece mlađe od pet godina života umrle od dijareje\n\tGodišnji broj dece mlađe od pet godina života umrle od respiratornih infekcija\n\tStope mortaliteta i morbiditeta dece do pet godina starosti od dijareje i respiratornih infekcija\n\tStope korišćenja primarna zdravstvena zaštita (PZZ) dece i stope hospitalizacije dece u toku godine, posebno prema etničkim grupama, socijalno-ekonomskom statusu, teritorijama (urbano/ruralno, razvijena/nerazvijena područja)\n2.\tSpecifični cilj: Smanjiti povređivanje i smrtnost dece od nesreća i nasilja.\n•\tFormulisati Nacionalni program prevencije nesreća i povređivanja kod dece\n•\tNapraviti bezbedne puteve do škola i biciklističke staze kako bi se deca stimulisala da se bezbedno bave fizičkom aktivnošću i što više šetaju\n•\tSmanjiti maksimalnu brzinu u oblastima gde ima puno pešaka, posebno dece, kao što su putevi oko škola, bolnica i trgovačkih centara i ograničiti na 30 km brzinu oko škola i parkova.\n•\tUspostavljanje mehanizama saradnje i partnerstva između sistema zdravstvene zaštite, obrazovnog sistema i sistema bezbednosti, kao i između vladinog i nevladinog sektora, kako bi se deci pružilo bezbedno okruženje za odrastanje\n•\tMinistarstvo prosvete i sporta\n•\tMinistarstvo unutrašnjih poslova\n•\tNevladine organizacije\n\tStopa mortaliteta dece od povreda i nesreća - broj dece umrle zbog povreda i nesreća na 10 000 dece odgovarajućeg uzrasta\n\tStopa povređivanja dece – broj dece povređene od spoljnih uzroka na 10 000 dece odogovarajućeg uzrasta\n\tPrevalencija invalidnosti dece kao posledica nesreća i povreda\n3.\tSpecifični cilj: Poboljšati ishranu dece\n•\tDefinisanje nacionalne politike o ishrani dece\n•\tPraćenje rasta i razvoja dece na osnovu nacionalnih grafikona uz odgovarajuću edukaciju zdravstvenih radnika i roditelja\n•\tDefinisanje programa za smanjenje učestalosti anemije nastale usled deficita gvožđa\n•\tPreduzimanje opsežnih, multimedijalnih obrazovnih kampanja namenjenih roditeljima i deci o zdravoj ishrani\n•\tEdukacija o kvalitetnoj i bezbednoj hrani i ishrani u predškolskim ustanovama i vrtićima\n•\tObezbeđivanje da sva oglašavanja hrane na televiziji zadovoljavaju nacionalne usaglašane vodiče ishrane\n•\tPreispitivanje svih standarda za upotrebu pesticida i aditiva u hrani i njihovo prialgođavanje toleranciji dece a ne odraslih\n•\tMinistarstvo zdravlja, Ministarstvo poljoprivrede i vodoprivrede, Ministarstvo trgovine, turizma i usluga, Ministarstvo kulture i medija\n\tProcenat dece do pet godina starosti koja su gojazna\n\tProcenat dece do pet godina starosti koja su pothranjena\n\tProcenat dece uzrasta od 6 meseci do pet godina starosti čiji je nivo hemoglobina ispod 12 grama/100ml krvi\n4.\tSpecifični cilj: Stvaranje bezbedne, podržavajuće, ne-nasilne životne sredine za odrastanje dece.\n•\tSmanjivanje učestalosti respiratornih oboljenja kod dece sa smanjivanjem zagađenja od automobila, kontrolom stanja automobila, uvođenjem standarda za izduvne gasove kako bi se deca zaštitila od toksičnih materija i obezbeđivanjem čistijeg dizel goriva i benzina\n•\tSmanjivanje izloženosti dece buci, posebno u centrima gradova\n•\tSmanjivanje nivoa nasilja kome su deca izložena preko TV programa\n•\tObezbeđivanje čiste i bezbedne vode za piće\n•\tUključivanje obrazovanja o životnoj sredini u osnovne planove i programe nastave na svim nivoima, od osnovnoškolskog do visokog obrazovanja\n•\tMinistarstvo zdravlja, Ministarstvo za zaštitu prirodnih bogatstava i životne sredine, Ministarstvo prosvete i sporta\n\tStopa razboljevanja dece od respiratornih infekcija – broj dece obolele od akutnih i hroničnih respiratornih infekcija na 100.000 dece određenog uzrasta\n5.\tSpecifični cilj: Obezbediti informisanost dece o zdravlju i njihovo učestvovanje, shodno stepenu razvoja u donošenju odluka koje se tiču njihovog zdravlja.\n•\tJačanje svesti porodice i zajednice o pravima koja im u zdravstvenoj zaštiti pripadaju\n•\tStimulisanje udruživanja roditelja i umrežavanje ovih organizacija, kao i njihovo uključivanje u donošenje odluka o sopstvenom zdravlju i zdravlju dece\n•\tPoboljšanje znanja i motivisanosti roditelja za obezbeđivanje odgovarajuće zdravstvene zaštite njihvoj deci i bolja informisanost o njihovim pravima u sistemu zdravstvene zaštite\n•\tIstraživanje potreba drugih etničkih i kulturalnih grupa da bi se procenile njihove potrebe za kulturalno prihvatljivim zdravstvenim uslugama\n\tNivo znanja, stavovi i ponašanje dece i njihovih roditelja o pravima na zdravlje\n\tZadovoljstvo korisnika radom zdravstvene službe i pruženim zdravstvenim uslugama\nPromocija zdravlja među mladima i adolescentima.\n1.\tSpecifični cilj: Smanjenje stopa maloletničkih trudnoća pre 18. godine života.\n•\tPovećanje nivoa znanja o reproduktivnom zdravlju i korišćenju kontraceptivnih sredstava putem medijskih kampanja i posebnih programa\n•\tVršnjačka edukacija i participativni projekti iz oblasti reproduktivnog zdravlja\n•\tRazvoj savetovališta za mlade u domenu reproduktivnog zdravlja\n\tStopa maloletničkih trudnoća – broj trudnoća na 1000 žena odgovarajuće starosti (15-17 godina);\n2.\tSpecifični cilj: Smanjenje stope namernih prekida trudnoće među mladima i adolescentima.\n\tStopa maloletničkih prekida trudnoće – broj prekida trudnoće devojaka mlađih od 18 godina na 1000 žena odgovarajuće starosti (15-17 god)\n3.\tSpecifični cilj: Smanjenje učestalosti polno prenosivih infekcija među mladima i adolescentima.\n•\tIzrada Nacionalnog programa prevencije polno prenosivih infekcija\n•\tMedijske kampanje namenjene prevenciji polno prenosivih infekcija\n\tStopa razboljevanja od polno prenosivih infekcija – broj obolelih na 100 000 adolescenata (14 – 18 godina)\n4.\tSpecifični cilj: Smanjenje učestalosti pušenja, upotrebe alkohola i droge među mladima i adolescentima.\n•\tEdukacija svim poznatim kanalima koja podrazumeva sticanje znanja i veština mladih i adolescenata relevantnih za usvajanje zdravog načina života\n•\tRazvoj mreže centara za promociju zdravlja mladih i adolescenata\n•\tIniciranje self-help volonterskih pokreta među mladima i adolescentima\n•\tSprovođenje specijalnih programa za grupe mladih i adolescenata na povećanom riziku\n•\tObezbediti obavezna upozorenja o štetnim efektima pušenja i alkohola na proizvodima – paklicama cigareta i bocama alkohola\n•\tPreduzimati integrisane pristupe u smanjivanju rizika od droga, alkohola putem obrazovanja roditelja i tretiranja roditelja zavisnika kao prvog i najvažnijeg zdravstvenog problema\n\tPrevalenca pušenja među adolescentima\n\tPrevalenca upotrebe alkohola među adolescentima\n\tPrevalenca upotrebe droga među adolescentima\nIzvori finansiranja programa su:\n•\tbudžet Republike\n•\tmeđunarodni partneri (UNICEF, SZO, Svetska banka i Evropska agencija za rekonstrukciju i razvoj) koji finansiraju vladin i nevladin sektor za određene projekte i/ili zdravstvene ustanove\n•\topštinski budžet za programe i aktivnosti specifične za određenu teritoriju.\nVremenski okvir za ostvarenje ciljeva\nU kratkoročnom periodu, naredne tri godine, težište aktivnosti će biti usmereno na sprovođenje detaljne analize situacije i donošenje sistemske zakonske regulative u oblasti zdravstvene zaštite. Nakon toga, a u nekim slučajevima i paralelno sa tim aktivnostima, započeće primena posebnih programa i navedenih mera i aktivnosti za navedene uzrastne grupe dece.\nU srednjeročnom periodu (do pet godina) će se najviše raditi na jačanju službi za zdravstvenu zaštitu dece i za rad sa roditeljima i sa zajednicom.\nPredviđa se da će najviše vremena biti potrebno za dostizanje ciljeva koji zahtevaju promenu ponašanja i navika kod dece, roditelja i zdravstvenih radnika, jer je to dugotrajniji i teži proces. Do 2015 godine, svi roditelji i deca bi trebalo da budu svesni svojih prava i zdravstvenoj zaštiti i aktivni učesnici u njihovom ostvarivanju.\nII 4. Unapređenje položaja i prava dece ometene u razvoju\n“Učinite da moj brat ozdravi, on je nepokretan.”\n•\tSenzibilnost u odnosu na prava deteta ometenog u razvoju je vrlo niska, kako među laicima tako i među stručnjacima.\n•\tNe postoji jasno definisana, jedinstvena strategija države u odnosu na unapređenje položaja osoba sa invaliditetom, uključujući i decu.\n•\tNe postoji mehanizam za sistematsko registrovanja podataka o deci ometenoj zbog čega nedostaju i pouzdani podaci o njihovom broju, uzrastu, težini ometenosti, socijalnom položaju.\n•\tNajveći broj domaćinstava čiji je član osoba ometena u razvoju (79%) je ispod granice siromaštva, a čak 26% među njima živi u izuzetno teškoj situaciji. Broj dece ometene u razvoju korisnika socijalne zaštite je vidno porastao u periodu od 1996. do 2001.god. ali se još uvek teško ostvaruje pravo na besplatne zdravstvene usluge.\n•\tOd postojeća 34 Razvojna savetovališta samo 14 funkcioniše u potpunosti, što jedva pokriva potrebe dece na 10% teritorije Srbije.\n•\t“Kategorizacija” dece ometene u razvoju u sistemu obrazovanja (naročito romske dece) podstiče segregaciju i isključenost iz života zajednice.\n•\tObuhvat dece ometene u razvoju predškolskim obrazovanjem je vrlo mali, svega 1% (u opštoj populaciji 22%), 85% nije uključeno ni u kakav vid obrazovanja, a samo 30% dece ometene u razvoju koja su završila osnovno obrazovanje nastavlja školovanje (u opštoj populaciji 79%)\nUnapređenje položaja i prava dece ometene u razvoju i stvaranje mogućnosti za njihovo ravnopravno učešće u društvu.\n1.\tSpecifični cilj: Podizanje svesti u društvu o deci ometenoj u razvoju, o njihovim pravima, potrebama, potencijalima i doprinosu i stvaranje okruženja koje će omogućiti izjednačavanje mogućnosti koje se pružaju deci ometenoj u razvoju za ravnopravno učešće u društvu.\n•\tSenzibilizacija i informisanje građana, uključujući i decu, u odnosu na potrebe dece ometene u razvoju i njihova mobilizacija za zalaganje za izjednačavanje mogućnosti osoba ometenih u razvoju da učestvuju u životu zajednice\n•\tPodrška porodicama u integraciji dece ometene u razvoju u sve oblike života zajednice (obrazovanje, kultura, sport)\n•\tPosebna podrška i pomoć porodicama da se staraju o detetu sa teškim oblikom ometenosti u razvoju (kućna nega, dnevni boravci, kratkotrajni smeštaj/briga o detetu radi odmora roditelja, klubovi roditelja i slično)\n•\tPodrška procesu de-institucionalizacije odnosno smanjivanje broja dece ometene u razvoju u stacionarnim ustanovama/domovima i snažna podrška razvoju alternativnih oblika zbrinjavanja dece u porodičnim uslovima (savetovanje u porodilištima bez predrasuda o neophodnosti institucionalnog smeštaja svakog deteta rođenog sa simptomima ometenosti u razvoju, i podršku za povratak deteta u primarnu ili smeštaj u hraniteljsku porodicu)\n•\tPodrška poboljšanju položaja dece ometene u razvoju koja se za sada, u toku procesa transformacije institucija i razvoja alternativnih oblika zbrinjavanja, nalaze u stacionarnim institucijama, kao i podrška aktivnostima udruženja i asocijacija, koje značajno doprinose poboljšanju položaja dece ometene u razvoju.\n•\tStimulisati učešće dece ometene u razvoju u kulturnim, sportskim i rekreativnim programima zajedno sa decom opšte populacije\n•\tPrilagoditi infrastrukturu lokalne zajednice potrebama dece ometene u razvoju (ukloniti fizičke prepreke, prilagoditi prevoz)\n•\tPropisati zakonsku obavezu za sve javne ustanove (sportski i kulturni objekti, zdravstvene i obrazovne ustanove, aerodromi, hoteli, banke, javni prevoz itd.) da obezbede fizički pristup i korišćenje osobama u kolicima\n•\tPodržavati programe partnerstva nevladinih organizacija i javnog sektora koji su namenjeni deci ometenoj u razvoju.\nMinistarstvo za socijalna pitanja, Ministarstvo prosvete i sporta, Ministarstvo zdravlja, Ministarstvo kulture i medija u saradnji sa Savetom za prava deteta, opštine, nevladine organizacije i međunarodne organizacije za zaštitu prava deteta\n2.\tSpecifični cilj: Obezbediti sveobuhvatnu i kvalitetnu zdravstvenu zaštitu i rehabilitaciju deci ometenoj u razvoju.\n•\tUstanoviti sistem registrovanja i praćenja dece ometene u razvoju na nivou lokalne zajednice (lokalni registar) preko opštinskih Komisija za procenu potreba i usmeravanje dece ometene u razvoju (dosadašnje Komisije za razvrstavanje)\n•\tUstanoviti mehanizam centralnog prikupljanja i objedinjavanja podataka o deci ometenoj u razvoju (centralni registar) u svrhu planiranja programa na nacionalnom i regionalnom nivou i praćenja njihovog izvršavanja\n•\tProširiti mrežu Razvojnih savetovališta na teritoriju cele Republike\n•\tPoboljšati pristup dece ometene u razvoju specijalizovanim službama zdravstvene zaštite i rehabilitacije\n•\tObezbediti dostupnost lekova i pomagala deci ometenoj u razvoju (besplatno)\n•\tEdukacija radnika u primarnoj zdravstvenoj zaštiti (pedijatri, patronažne sestre, timovi Razvojnih savetovališta) za prevenciju, rano otkrivanje i rane intervencije sa decom ometenom u razvoju i njihovim porodicama\n•\tEdukacija roditelja za saradnike u procesu rehabilitacije deteta ometenog u razvoju\nMinistarstvo zdravlja, Ministarstvo prosvete i sporta, Ministarstvo za socijalna pitanja, nevladine organizacije i međunarodni parterni koji se bave unapređem zdravlja dece\n3.\tSpecifični cilj: Obezbediti kvalitetno obrazovanje svoj deci ometenoj u razvoju.\n•\tIzrada akcionog plana implementacije reformisanog sistema obrazovanja za decu ometenu u razvoju\n•\tDefinisanje zakonskog okvira za postepeno uvođenje inkluzivnog obrazovanje dece ometene u razvoju, prilagođenog socijalno-kulturnom i obrazovanom kontekstu u našoj zemlji\n•\tIzrada programskih podzakonskih akata (posebne osnove školskog programa) za rad sa decom ometenom u razvoju\n•\tUsvajanje nove Uredbe o radu Komisije za procenu potreba i usmeravanje dece ometene u razvoju koja treba da zameni dosadašnju Komisiju za razvrstavanje dece ometene u razvoju\n•\tIzrada novog sistema budžetskog finansiranja obrazovanja dece ometene u razvoju koji će podržavati novi sistem obrazovanja te dece\n•\tObrazovanja kadrova za rad sa decom ometenom u razvoju po inkluzivnom principu (polu-inkluzivno, inkluzivno i specijalno obrazovannje) kako na predškolskom tako i osnovno i srednje školskom nivou\n•\tPripreme javnosti, škola, roditelja i dece za postepeno uvođenje inkluzivnog obrazovanja dece ometene u razvoju\n•\tOtpočinjanje pilot programa i eksperimentalnih odeljenja i grupa na inkluzivnom principu i praćenje njihovih efekata\nMinistarstvo prosvete i sporta, nevladine organizacije i međunarodni partneri za unapređenje obrazovanja dece\n4. Specifični cilj: Definisati nacionalnu politiku i zakonski okvir za zaštitu prava dece ometene u razvoju u skladu sa principima Konvencije o pravima deteta, Svet po meri deteta, Standardna pravilma UN za izjednačavanje mogućnosti koje se pružaju osobama sa invaliditetom i drugim relevantnih međunarodnim dokumentima.\n•\tZalagati se za izradu i usvajanje od strane Vlade sveobuhvatne Nacionalne politike za zaštitu prava osoba ometenih u razvoju, uključujući decu, odnosno okvir u kome će se dalje razrađivati programi, razvijati službe, donositi zakonska regulativa i druge mere\n•\tPodržati uspostavljanje multiresorskog tela koje će raditi na izradi i pratiti realizaciju Nacionalne politike za zaštitu prava osoba ometenih u razvoju\n•\tPodržati izradu i usvajanje novih zakonskih rešenja u oblasti socijalne i zdravstene zaštite, u sistemu penzijskog i invalidskog osiguranja, u sistemu društvene brige o deci i drugim relevantnim oblastima, koja će počivati na načelima poštovanja dostojanstva, nediskriminacije, prava na kompnezaciju i prava na učešće u odlučivanju osoba ometenih u razvoju, uključujući decu\nOčekuje se da će do kraja 2007. godine zakonski okvir za zaštitu prava dece ometene u razvoju biti usklađen sa međunarodnim standardima, prvenstveno sa Konvencijom o pravima deteta\n\tBroj registrovane dece ometene u razvoju (po uzrastu, polu, vrsti i težini ometenosti, primenjenim merama socijalne zaštite)\n\tBroj, geografska raspoređenost i kvalitet službi za prevenciju, rano otkrivanje i ranu rehabilitaciju dece ometene u razvoju (Razvojna savetovališta, sada 34)\n\tBroj specijalizovanih programa rehabilitacije dece ometene u razvoju u lokalnim zajednicama (naročito za telesno invalidnu decu, decu sa oštećenjima čula, decu sa težim emocionalnim poremećajima i poremećajima u socijalnom ponašanju).\n\tBroj dece ometene u razvoju iz stacionarnih ustanova/domova za decu koja su zbrinuta u otvorenoj sredini (u porodičnom okruženju ili u malim «domovima – porodicama» u lokalnoj zajednici) u odnosu na ukupan broj dece ometene u razvoju u stacionarnim ustanovama\n\tBroj dece u stacionarnim specijalnim ustanovama\n\tBroj porodica sa detetom ometenim u razvoju koje su korisnici posebnih programa podrške za brigu o detetu u porodičnom okruženju (kućne posete, dnevni boravci i slično)\n\tBroj pilot programa i eksperimentalnih odeljenja i grupa koje rade na principu inkluzivnog obrazovanja dece ometene u razvoju\n\tBroj dece sa smetnjama u razvoju predškolskog uzrasta koja su uključena u programe rane rehabilitacije\n\tBroj dece ometene u razvoju koja su obuhvaćena obrazovanjem (inkluzivnim, polu-inkluzivnim i specijalnim)\n\tBroj dece ometene u razvoju koja nastavlja školovanje posle završetka osnovnog obrazovanja\n\tBroj dece ometene u razvoju koja su korisnici socijalne zaštite\n\tBroj dece ometene u razvoju koja su korisnici prava iz okvira Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom: prava na dečiji dodatak pod povoljnijim uslovima, prava na naknadu zarade za vreme odsustva sa rada radi posebne nege deteta, naknade troškova boravka u predškolskoj ustanovi\nII 5. Zaštita prava dece bez roditeljskog staranja\n“Da imam kuću i mamu.”\ndete, 6 godina\n•\tBroj dece bez roditeljskog staranja koja su aktuelno u sistemu socijalne zaštite kreće se oko 7.500. Manje od polovine tog broja su deca pod starateljstvom nekog od srodnika, oko 2.000 dece je u hraniteljskim porodicama a oko 2.500 u domovima za decu\n•\tPostojeće stanje karakteriše značajnu primenu institucionalnih oblika zaštite tj. veliki broj dece bez roditeljskog staranja smeštene u domove za decu naspram primene oblika zaštite koji podrazumevaju odrastanje u porodičnom (koroditeljskom) okruženju\n•\tVeliki je broj dece niskog kalendarskog uzrasta u institucionalnim (hospitalnim) uslovima izrazito nepovoljnim i nepodsticajnim za rane razvojne periode dece\n•\tPrisutna je neobučenost kadrova i izostanak stalnih treninga osoblja kao i generalno preovlađujući profesionalni stav neosetljiv za individualne potrebe i za prava svakog deteta\n•\tVidno je opadanje broja hraniteljskih porodica i dece na porodičnom smeštaju, kao i blago ali konstantno opadanje broja usvojene dece – godišnje se realizuje usvojenje samo za oko 200 dece\n•\tProcedure primene mera i oblika porodično pravne i socijalne zaštite dece bez roditeljskog staranja ne prate prioritetno prava dece\nUnapređenje zaštite dece bez roditeljskog staranja - reforma sistema zaštite dece bez roditeljskog staranja i stvaranje uslova za pružanje kvalitetnih, efikasnih i ekonomičnih usluga, usmerenih na organizovanje zaštite svakog deteta bez roditeljskog staranja u njegovom najboljem interesu i prevenciju rizika odsustva roditeljskog staranja u porodicama koje zbog nepostojanja modela odgovornog roditeljstva postaju generator transgeneracijskog prenosa odsustva roditeljske i porodične brige o deci.\n1.\tSpecifični cilj: Deinstitucionalizacija zaštite dece i postepena predominacija primene oblika zaštite koji podrazumevaju život dece u porodičnom okruženju.\n•\tpromocija prava na život u prirodnom okruženju kao osnovni okvir zaštite dece i razvoj servisa i usluga po modelu integralne socijalne zaštite na lokalnom nivou,\n•\tunapređenje i širenje porodičnog smeštaja - hraniteljstva dece bez roditeljskog staranja,\n•\tunapređenje usvojenja kao oblika zaštite dece bez roditeljskog staranja,\n•\tdefinisanje opštih standarda zaštite dece i standarda usluga,\n•\tdefinisanje standarda procedure i organizacije rada u postupcima zaštite dece bez roditeljskog staranja u svim institucijama sistema,\n•\tpodrška stacionarnim institucijama socijalne zaštite da unutar svojih aktivnosti razviju otvorene oblike zaštite i postignu postepenu predominaciju nestacionarnih usluga usmerenih na podršku prirodnim porodicama i koroditeljima za brigu o deci u porodičnim uslovima,\n•\tusmeravanje institucionalne zaštite ka konceptu privremenosti stacionarnog zbrinjavanja dece, očuvanju i razvoju veza sa prirodnom porodicom dece, sprečavanju svih oblika socijalne isključenosti,\n•\trazvoj mreže hraniteljskih porodica i prevalentan obuhvat ukupnog broja dece bez roditeljskog staranja smeštajem u hraniteljske porodice\n•\trazvoj alternativnih oblika podrške porodicama i deci koji podrazumevaju život u porodici u prirodnom okruženju u okviru državnog sistema socijalne zaštite i u partnerstvu sa nevladinim sektorom,\n•\tsmanjenje kapaciteta za stacionarni smeštaj dece bez roditeljskog staranja i transformacija ustanova socijalne zaštite za smeštaj dece ka ustanovama sa razvijenim servisima za podršku porodicama u riziku neadekvatnog ili otežanog staranja o deci, na lokalnom nivou\n•\treforma zakonodavnog okvira usklađena sa postavljenim ciljevima unapređenja zaštite dece bez roditeljskog staranja\n•\trazvoj saradnje institucija državnog sistema i nevladinog sektora\nMinistarstvo za socijalna pitanja, nevladine organizacije i međunarodne agencije\nPostizanje strateškog cilja i svih očekivanih efekata - 2015. godina.\nRealizacija predviđenih aktivnosti – 2005. godina.\n•\tDonatorska sredstva\n\tBroj hraniteljskih porodica\n\tBroj dece bez roditeljskog staranja\n\tBroj dece bez roditeljskog staranja smeštene u hraniteljske porodice\n\tBroj dece bez roditeljskog staranja koja su usvojena\n\tBroj dece bez roditeljskog staranja smeštene u institucije\n\tBroj ustanova sa razvijenim servisima za podršku porodicama u riziku neadekvatnog ili otežanog staranja o deci\n\tUspostavljeni standardi stručnog rada i procedura zaštite usaglašeni sa pravima dece\nII 6. Zaštita dece od zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja\n“Da me ne grde i psuju.”\ndete, 8 godina\n•\tHronične nepovoljne okolnosti vezane za rat u bivšoj Jugoslaviji, izolovanost, sankcije i dr. izrazito su nepovoljno delovale na sposobnost porodica i društva u celini da obezbede deci zaštitu od raznih vidova nasilja i zloupotrebe. Učestalost zloupotrebe i zapostavljanja dece znatno je porasla tokom rata i u posleratnom periodu.\n•\tKategorije posebno ugrožene dece su: deca iz porodica sa poremećenim odnosima, deca bez roditeljskog staranja i brige, deca smeštena u ustanove, deca ometena u razvoju, deca u sukobu sa zakonom, deca žrtve rata, izbeglice i raseljena deca i deca pripadnici manjinskih grupa (naročito romska deca).\n•\tBroj zlostavljane i zanemarene dece evidentirane u centrima za socijalni rad naglo raste (u 2001.god.- 265, u 2002.god.- 973) ali to je još uvek samo “vrh ledenog brega”.\n•\tSenzibilnost opšte populacije za prava deteta je niska a stručnjaci nemaju dovoljno specifičnih znanja i veština za procenu i tretman zlostavljane i zanemarene dece i njihovih porodica.\n•\tNedovoljna je “vidljivost” zlostavljane/zanemarene dece u sistemu brige o deci a saradnja u procesu zaštite dece između institucija, službi i stručnjaka je nedovoljna i nekoordinisana.\n•\tEfikasnost pravosudnog sistema u zaštiti dece od zlostavljanja i zanemarivanja je nedovoljna.\nUspostaviti sveobuhvatni sistem za zaštitu dece od zlostavljanja i zanemarivanja koji će obezbeđivati zaštitu dece u skladu sa načelima Konvencije o pravima deteta i poštovati princip najboljeg interesa deteta kao prevashodni.\n1.\tSpecifični cilj: Ojačati svest i znanja stručnjaka, laika ali i same dece, o pitanjima koja se odnose na prava dece na zaštitu od svih oblika zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja.\n•\tInformisanje i senzibilizacija javnosti:\n\tSistematski i kontinuirano senzibilisati građane, uključujući i decu (putem medija, tribina, publikacija, kampanja protiv nasilja nad ženama i decom, brošura o nenasilnim metodama vaspitavanja dece i slično) za prava deteta na zaštitu od zlostavljanja i zanemarivanja.\n\tInformisati građane kako da prepoznaju zlostavljano i zanemareno dete i kome da se obrate za pomoć.\n\tObučavati decu veštinama samozaštite.\n\tPodržavati medije da o zlostavljanju i zanemarivanju dece pišu na odgovarajući način, bez senzacionalizma, poštujući dostojanstvo deteta i porodice i vršiti konstantnu obuku novinara u tom smislu.\n•\tObučavanje stručnjaka koji rade sa decom znanjima i veštinama za zaštitu dece od svih oblika zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja:\n\tUtvrditi minimum znanja i veština koje osobe koje rade sa decom treba da imaju, a koje su neophodne za prevenciju, prepoznavanje, procenu i reagovanje na zlostavljanje i zanemarivanje dece.\n\tNapraviti odgovarajuće programe edukacije (»obrazovne pakete«) za razne profile stručnjaka, uzimajući u obzir i delokrug njihovog rada, izvršiti akreditaciju programa i vršiti kontinuiranu edukaciju stručnjaka.\nMinistarstvo za socijalna pitanja, Ministarstvo prosvete i sporta, Ministarstvo zdravlja, Ministarstvo unutrašnjih poslova i Ministarstvo pravde u saradnji sa Savetom za prava deteta .\nPored finansiranja iz budžeta relevatnih ministarstava i opštinskih budžeta, finansijsku pomoć u izvođenju ovih aktivnosti bi mogao pružiti UNICEF i druge međunarodne organizacije za zaštitu prava deteta.\nIako se navedeni cilj može uspešno ostvariti samo ako se planirane aktivnosti izvode kontinuirano i sistematski tokom dužeg niza godina, ipak treba planirati da maksimum aktivnosti bude u naredne tri godine, a da se zatim one održavaju na nižem nivou ali kontinuirano.\n2.\tSpecifični cilj: Uspostaviti efikasnu, operativnu multiresorku mrežu za zaštitu dece od zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja.\n•\tPoboljšati prijavljivanje i registrovanje svih vidova zloupotrebe i zanemarivanja dece. Sve prijave o sumnji na zlostavljanje i zanemarivanje dece treba da se usmeravaju ka Centrima za socijalni rad koji treba da organizuju službu koja će vršiti brzu procenu/trijažu primljenih prijava o sumnji na zlostavljanje i zanemarivanje deteta. (2004-2010)\n•\tRazvoj i širenje mreže multidisciplinarnih i inter-agencijskih timova za zaštitu dece u lokalnoj zajednici i primenjivati objedinjeni model ovih timova na opštinskom nivou širom Republike Srbije. (2004-2015)\n•\tIzrada Opšteg Protokola postupanja u slučajevima sumnje na zlostavljanje i zanemarivanje dece. (2004)\n•\tIzrada Posebnih Protokola postupanja u slučajevima sumnje na zlostavljanje i zanemarivanje dece koji će se razviti za pojedine sisteme (zdravstvo, obrazovanje itd.) i regulisaće interne postupke unutar sistema ili unutar pojedinačnih institucija, npr. unutar bolnice, doma za decu i slično. (2004)\n•\tUsvajanje i primena Posebnog protokola za zaštitu dece koja se nalaze na tzv. alternativnom staranju (domovi za decu bez roditeljskog staranja, za decu ometenu u razvoju, za decu sa poremećajima ponašanja ili u hraniteljskom smeštaju). (2004)\n•\tSistematsko obučavanje za primenu Protokola zaposlenih u svim relevantnim službama, tj.obrazovanje, zdravstvo, socijalna zaštita, policija, pravosuđe. (2005)\n•\tUspostavljanje specijalizovanih timova za zaštitu dece u okviru velikih zdravstvenih centara širom Republike Srbije. (2004-2010)\n•\tFormiranje Nacionalnog centra za prevenciju i zaštitu dece od zloupotrebe i zanemarivanja. (2007)\nMinistarstvo za socijalna pitanja kao nosilac posla u saradnji sa ostalim ministarstvima i Savetom za prava deteta.\n3.\tSpecifični cilj: Uskladiti zakonski okvir za zaštitu dece sa Konvencijom o pravima deteta, Svet po meri deteta i drugim međunarodnim dokumentima koji se odnose na zaštitu dece od zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja.\n•\tPodržati izradu i usvajanje novih zakonskih rešenja u oblasti porodično-pravne zaštite (Nacrt novog Porodičnog Zakona) i u oblasti pravosuđa za mlade (Model Zakona o pravosuđu za mlade) koji će poštovati princip najboljeg interesa deteta kao prevashodni\n•\tZalagati se za dalje izmene i dopune Krivičnog zakona, naročito u delu koji se odnosi na zaštitu od nasilja u porodici i zaštitu deteta od seksualne zloupotrebe\n•\tPodržati reforme sistema nadležnih za sprovođenje zakona i za zaštitu dece (prvosuđe, policija, socijalna zaštita) koje su u toku ili se planiraju\nMinistarstvo pravde kao nosilac posla u saradnji sa ostalim ministarstvima.\nOčekuje se da će do kraja 2010. godine zakonski okvir za zaštitu dece biti usklađen sa međunarodnim standardima, prvenstveno sa Konvencijom o pravima deteta, kao i da će se sprovesti u delo očekivane reforme sistema nadležnih za sprovođenje zakona i za zaštitu dece.\n4.\tSpecifični cilj: Izraditi i usvojiti od strane Vlade sveobuhvatnu Nacionalnu strategiju za zaštitu dece od svih oblika zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja (NSZD).\n•\tDefinisati kratkoročnu, srednjeročnu i dugoročnu politiku države u odnosu na zaštitu dece, odnosno okvir u kome će se dalje razrađivati programi, razvijati službe, donositi zakonska regulativa i druge mere.\n•\tUspostaviti multiresorsko telo koji će izraditi sveobuhvatnu Nacionalnu strategiju za zaštitu dece od svih oblika zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja (NCZD) i pratiti njegovu primenu.\n•\tUsvojiti od strane vlade Nacionalnu strategiju za zaštitu dece od svih oblika zlostavljanja, zanemarivanja, iskorišćavanja i nasilja (NCZD).\nMinistarstvo za socijalna pitanja, Ministarstvo pravde, Ministarstvo unutrašnjih poslova, Ministarstvo zdravlja, Ministarstvo prosvete i sporta u saradnji sa Savetom za prava deteta, nevladine organizacije.\nIzraditi i usvojiti NSZD do kraja 2004. godine.\n\tBroj zlostavljane i zanemarene dece registrovane u centrima za socijalni rad (po uzrastu, polu, tipu i težini zlostavljanja, preduzetim merama zaštite)\n\tBroj zlostavljane i zanemarene dece koja dobiju adekvatnu i efikasnu intervenciju od strane nadležnih službi\n\tBroj i profil stručnjaka koji su uključeni u obrazovne programi o prevenciji i zaštiti dece od zlostavljanja i zanemarivanja\n\tBroj dece obuhvaćene programima samozaštite od zlostavljanja i zanemarivanja\n\tBroj i teritorijalni raspored uspostavljenih multiresorskih lokalnih timova za zaštitu dece od zlostavljanja i zanemarivanja\n\tBroj i teritorijalni raspored uspostavljenih specijalizovanih timova za zaštitu dece u okviru velikih zdravstvenih centara\n\tBroj ustanova/domova za decu u kojima se aktivno primenjuje Protokol o zaštiti dece od zlostavljanja i zanemarivanja.\nII 7. Jačanje kapaciteta zemlje za rešavanje\n“Da nas odrasli češće pitaju o problemima i uvažavaju\nnaše predloge i rešenja.”\ndete, VIII razred\n•\tU Srbiji je nedovoljno razvijena mreža državnih-vladinih i nevladinih institucija i organizacija koja bi bila u stanju da se suoči sa svim razuđenim i složenim problemima prava deteta.\n•\tU postojećoj redovnoj proceduri usvajanja zakona ne postoje jasno utvrđeni mehanizmi za razmatranje zakona specifično iz ugla prava deteta.\n•\tNe postoji specifična i sveobuhvatna baza podataka o deci.\n1. Specifični cilj: Pokretanje inicijativa i predloga u oblasti zakonodavne delatnosti.\n•\tNastaviti praksu koju je započeo SPD da se zakonski projekti razmatraju iz ugla zaštite prava deteta i da se Vladi i Narodnoj Skupštini upućuju predlozi po dinamici po kojoj budu pripremani projekti zakona.\n•\tPokretati inicijative za izradu projekata zakona specifičnih za zaštitu prava deteta.\n•\tPokretati inicijativu ili podržavati i razmatrati inicijative drugih za izradu podzakonskih akata (pravilnika, protokola, uputstava) koji su od značaja za zaštitu prava deteta i to po dinamici kako budu usvajani odgovarajući zakoni na kojima se temelje ti podzakonski akti.\n•\tObnoviti inicijativu da se u predlog Zakona o narodnom zastupniku (ombudsmanu) uvede i zastupnik za prava deteta na republičkom i, po mogućstvu, na opštinskom nivou.\nNadležna ministarstva, Savet za prava deteta\n2.\tSpecifični cilj: Formiranje tela koja se bave pravima dece\n•\tDavanje inicijative za formiranje skupštinskog odbora koji se bavi problemima dece.\n•\tDavanje inicijative za formiranje stalnog inter-resorskog tela koje bi se bavilo problemima prava deteta.\n•\tInicijativa za formiranje saveta za prava deteta pri opštinama\nNadležni organi, Savet za prava deteta\n3.\tSpecifični cilj: Izgradnja baze podataka o deci\n•\tIzgraditi, osposobiti i primenjivati Childinfo (InfoDete) sistem za prikupljanje, obradu i korišćenje informacija o ostvarivanju prava deteta.\nNadležna ministarstva, Republički zavod za statistiku, opštine, UNICEF i Savet za prava deteta kao podnosilac inicijative.\n4.\tSpecifični cilj: Obuka medija i novinara za poštovanje prava deteta\n•\tInicirati niz mera za obuku medija i novinara kako bi se osposobili za adekvatno izveštavanje o deci i pravima deteta. Poseban vid te obuke će biti kroz uključivanje medija i novinara u praćenje procesa ostvarivanja NPA.\nMinistarstvo prosvete i sporta, Ministarstvo za socijalna pitanja, Ministarstvo zdravlja, Mistarstvo kulture i Savet za prava deteta kao podnosilac inicijative.\n5.\tSpecifični cilj: Jačanje kapaciteta postojećih i formiranje novih nevladinih organizacija za zaštitu prava deteta\n•\tDavanje inicijative za jačanje kapaciteta postojećih i stvaranje novih nevladinih organizacija za zaštitu prava deteta na republičkom i lokalnom nivou, stvarati njihove asocijacije i razvijati saradnju između vladinog i nevladinog sektora u cilju unapređivanja prava deteta.\nNadležna ministarstva, Savet za prava deteta.\n12-28-2006, 03:53 AM #149\nU Srbiji i Crnoj Gori trenutno preko 120.000 dece živi na granici siromaštva. U poslednjem ratu 10.000 je ostalo bez jednog ili oba roditelja. Oko 10.000 su deca bez roditelja i žive u hraniteljskim porodicama ili domovima za nezbrinutu decu. Sredstva za funkcionisanje domova za nezbrinutu decu obezbeđuju se najvećim delom humanitarnim prilozima i donacijama.\nPomozite ovoj deci, jer ona su bespomoćna i ničim nisu doprinela teškoj situaciji u kojoj se nalaze.\nNaučimo ih da i oni sutra budu dobri ljudi koji će drugima da pomognu!\n12-28-2006, 04:46 AM #150\novo sam kopirao sa jednog hrvatskog sajta .\ndelovalo mi je zanimljivo posto znam da i oni imaju problema sa belom kugom.\nŽivko Kustić JUTARNJA PROPOVIJED\nNe znamo koliko su se Marija i Josip s Djetetom zadržali u Betlehemu. Mudraci s istoka su ih našli u kući (Mt 2, 11), a ne u špilji ili štalici s jaslicama. Josip je valjda u Betlehemu, odakle je potjecala njegova obitelj, našao nešto posla i stan. Iz današnjeg evanđelja (Mt 2, 22-35) možemo zaključiti da su mudraci na temelju polarne neobične zvijezde shvatili da se u Izraelu rodio očekivani Mesija, ali nisu znali kada se točno rodio. Mali je Isus, dok su oni stigli, mogao već i prohodati. Kralj Herod je stoga zaključio da bi on mogao imati do dvije godine. I odlučio je pobiti svu djecu toga uzrasta u Betlehemu i okolici. Nije mogao dopustiti da poraste netko tko bi ga, prema starim proročanstvima, mogao svrgnuti s vlasti. Zato su mnoga djeca stradala. Herod, poznat po mnogim zločinima, mogao si je dopustiti takvu okrutnost - koju civilna povijest nije ni zabilježila. Josip je, na vrijeme upozoren, pobjegao s Marijom i Isusom izvan dosega Herodove vlasti. Postali su izbjeglice.\nJe li danas važno misliti o sudbini izbjeglica, ili o Herodovoj okrutnosti, ili o pobijenoj djeci? Koga djeca ugrožavaju? Kralj se bio uplašio za svoj položaj. Danas ima roditelja koji odbijaju prihvatiti dijete da ne bi ugrozili svoj životni standard. Za prihvaćanje i podizanje djeteta treba prihoda i truda. Pobačaj je jeftiniji. Pomišljaju li oni koji su odluče za pobačaj da zapravo slijede Heroda? Manje spektakularno, ali uspješnije. Je li istina da majka najčešće nije svjesna da pobačajem ubija svoje dijete? Ili joj opće mnijenje pomaže da u sebi guši plač nerođenoga? Prorok Izalija bilježi kako su u njegovo doba tuđinci pobili mlade Izraelce i stoga “Rahela oplakuje sinove svoje i neće da se utješi, jer ih nema” (Iz 31, 15). A, može li se danas domovina utješiti bez djece koja se neće roditi? Ili možda, znajući da ostajemo bez baštinika, sve što nam vrijedi na vrijeme rasprodajemo?\nPage generated in 1.10219 seconds with 12 queries


Javni poziv za „Kurs engleskog jezika – viši nivo“\nU okviru projekta „Model za unapređenje kompetencija nezaposlene omladine u cilju ublažavanja negativnih posledica migracija“ koji realizuje lokalna Kancelarija za mlade opštine Ivanjica\nOpširnije: Javni poziv za „Kurs engleskog jezika – viši nivo“ Dodaj novi komentar\nKupus je dobar za svakoga, posebno za reumatičare.\nOpširnije: Kupus riznica vitamina C Dodaj novi komentar\nPočinje tranzicioni period za novi model fiskalizacije\nMinistar finansija Siniša Mali izjavio je da danas, 1. novembra, počinje tranzicioni period za prelazak na novi model fiskalizacije,\nOpširnije: Počinje tranzicioni period za novi model fiskalizacije Dodaj novi komentar\nU Srbiji jutro kišovito, popodne razvedravanje\nU Srbiji će ujutru i pre podne biti oblačno, mestimično s kišom, a posle podne očekuje se razvedravanje, saopštio je Republički hidrometeorološki zavod.\nOpširnije: U Srbiji jutro kišovito, popodne razvedravanje Dodaj novi komentar\nPOBEDA JAVOR MATISA U NOVOM SADU\nFudbaleri Javor Matisa pobedili su\nOpširnije: POBEDA JAVOR MATISA U NOVOM SADU Dodaj novi komentar\nPripadnici Ministarstva unutrašnjih poslova u Čačku isključili su iz saobraćaja dve osobe\nCRVENI KRST IVANJICE SE ZAHVALJUJE SVIM DOBROVOLJNIM DAVAOCIMA KRVI\nU okviru redovne oktobarske akcije Dobrovoljnog davanja krvi,\nOpširnije: CRVENI KRST IVANJICE SE ZAHVALJUJE SVIM DOBROVOLJNIM DAVAOCIMA KRVI Dodaj novi komentar\nStrana 11 od 493


Prethodno je na video-bimu emitovan prenos meča Srbija - Crna Gora, u kom su "delfini" trijumfovali sa 10:8.\nVijorile su se dugo zastave Srbije, otpevala se himna "Bože pravde", a ljudi su dolazili kako bi podržali ekipu, pošto su ulaznice za Kombank Arenu ekspresno rasprodate.\nUprkos velikoj hladnoći, ljudi su neprestano pristizali ka Skupštini. Kao da su u Areni, navijali su svi pri napadima "delfina" i negodovali kada je lopta u rukama Crnogoraca.\nPoslednji zvuk sirene bio je znak za početak slavlja u centru grada, na ulicama su se mogle čuti automobilske sirene, vozila su okićena srpskom zastavom, ali se ipak najveće slavlje očekivalo ispred Starog dvora u 21.00.\nTada su zlatni momci izašli na terasu i obratili se hiljadama navijača. Samo je selektor Dejan Savić ostao tajanstven, ali mu na tome niko neće zameriti - on čeka Olimpijske igre u Rio de Žaneiru.


Okrugli sto o položaju starih u aleksinačkoj opštini - Društvo za razvoj kreativnosti | Društvo za razvoj kreativnosti\nOkrugli sto o položaju starih u aleksinačkoj opštini\nJanuary 17, 2014 by okadmin\nU okviru projekta „U im e starih“, koji ulazi u svoju završnu fazu, danas je u zgradi Skupštine opštine Aleksinac održan okrugli sto na temu „Položaj starih u aleksinačkoj opštini i unapređenje lokalnih politika socijalne zaštite starih lica“. Današnja diskusija bila je izuzetno bitna zbog utvrđivanja daljih koraka ka poboljšanju položaja starih lica uleksinačkoj opštini, kao i unapređivanju postojećih socijalnih usluga.\nSnežana Živadinović je ispred Društva za razvoj kr eativnosti, koje projekat „U ime starih“ sprovodi sa svojim partnerima, Udruženjem samohranih majki iz Niša i „Zlatiborskim krugom“ iz Čajetine, podsetila da su stari ljudi u aleksinačkoj opštini u izuzetno teškom položaju, posebno u udaljenim planinskim selima, a da je nažalost veliki broj staračkih samačkih domaćinstava prepušten sam sebi. Upravo zato Društvo za razvoj kreativnosti već nekoliko godina unazad organizuje usluge socijalne zaštite i pružanja pomoći u kući za stara lica, a poslednji u nizu je projekat „U ime starih“.\nSvoja iskustva sa terena sa prisutnima je podelila i doktorka Javorka Zagorac, koja je istakla da stara lica često nemaju čak ni osnovnu zdravstvenu negu,a gerontodomaćice koje nekoliko puta nedeljno obilaze svoje korisnike dodaju da je ovim ljudima ponekad više od bilo kakve pomoći potrebna lepa reč i sagovornik sa kojim će popiti kafu.\nI predstavnici Centra za socijalni rad i Gerontološkog centra „Jelenac“ su, kao nosioci socijalne zaštite u našoj opštini, napomenuli da se u čitavoj državi starima ne posvećuje dovoljno pažnje, ali da se zajedničkim aktivnostima i udruživanjem resursa vladinog i nevladinog sektora mogu napraviti određeni pomaci po ovom pitanju.