Хроніка крызісу: 28 чэрвеня — 4 ліпеня\n04 ліпень 2009, 18:07\nСтратэгічныя прадпрыемствы Беларусі пераходзяць на скарочаны графік працы. Так, працаўнікоў Менскага трактарнага завода папярэдзілі, што ў ліпені будзе 20 дзён прастою — адміністрацыя пераводзіць вытворчасьць на трохдзёнку. Не нашмат больш працы і ў аўтазаводцаў, якія яшчэ ўвесну вымушана перайшлі на чатырохдзёнку. Як адзначаюць экспэрты, гэта найбольшы правал гігантаў беларускай эканомікі за увесь час прэзыдэнцтва Аляксандра Лукашэнкі. Якія наступствы ўсё гэта будзе мець для шматтысячных калектываў?\nІнфармацыю пра глыбокі крызіс на МТЗ ды іншых прадпрыемствах машынабудаваньня спраўдзіў першы віцэ-прэм’ер ураду Ўладзімер Сямашка. Вось дадзеныя падзеньня аб’ёмаў вытворчасьці ў бягучым годзе:\nБеларускі аўтамабільны завод — 63,3% да адпаведнага ўзроўню мінулага года.\nМАЗ — 57,6,\n„Амкадор“ — 65,2,\nМТЗ — 82%».\nТэрыторыя Менскага трактарнага заводу, застаўленая гатовымі трактарамі. 26 чэрвеня 2009 году.\nСтарэйшая зь дынастыі менскіх трактарабудаўнікоў спадарыня Алена Комлік у роспачы. Яна, а таксама сын і дачка, страчваюць на МТЗ паўнавартасную працу. Адпаведна, і заробкі:\n«Нават на харчаваньне не хапае. Дачка атрымала 900 тысяч рублёў, 800 тысяч зь іх аддала за вучобу. Бо толькі ж 100 тысяч у яе засталося. Кажа: „Што мне рабіць? Як жыць?“. Я ў адказ: „Не дуры галаву, бо сама атрымліваю толькі 600 тысяч і ня ведаю, як імі распарадзіцца. Кідай сваю вучобу!“. Але ж стараюся з усёй сілы. Такія ў нас дрэнныя справы...».\nНайбольшую колькасьць трактароў МТЗ вырабіў у 2007 годзе — 60 000 адзінак. Але цяпер завод імкліва страчвае замежныя рынкі. Спробы стварыць сумесныя прадпрыемствы плёну ня маюць. Вось што паведаміў адказны супрацоўнік адміністрацыі горада Рубцоўск Алтайскага краю Генадзь Бокаў. Па яго словах, МТЗ не атрымаў падтрымкі на Алтаі:\n«У нас цяпер таксама лішніх грошай няма. Тым больш, што ваш МТЗ атрымлівае дзяржаўную дапамогу, а яго партнэр тут — прыватнае прадпрыемства. Гэта значыць, што як уласьнік ён лічыць кожную капейку, бо баіцца праляцець».\nНестабільная праца Менскага трактарнага заводу адбіваецца на дзясятку прадпрыемстваў Магілёўшчыны, якія пастаўляюць у Менск камплектуючыя. Сярод іх — Бабруйскі машынабудаўнічы завод. Гаворыць супрацоўнік адміністрацыі:\n«Рэч у тым, што яны сталі менш прасіць у нас. Аб’ёмы замоваў, якія меліся яны цяпер не параўнальныя з тымі аб’ёмамі, якія былі ў мінулыя гады. Ёсьць у іх праблемы й з інвэстыцыямі, і з аб’ёмамі прамысловай вытворчасьці. Афіцыйныя крыніцы пацьвярджаюць іх падзеньне. Адпаведна й набываць яны сталі менш і канечне ўсе гэтыя праблемы адчуваюцца».\nПаводле афіцыйнай статыстыкі, на прадпрыемствах машынабудаваньня рэгіёну запасы гатовай прадукцыі складаюць 119% ад сярэднемесячнага аб’ёму вытворчасьці.\nШто да якасьці прадукцыі трактарабудаўнікоў, то яе ў сельгаскаапэратывах нямала крытыкуюць. Штодзень ламаецца нават гарантыйная тэхніка. Гаворыць галоўны інжынэр адной з магілёўскіх гаспадарак:\n«Дужа праблематычна яе адрамантаваць. У нас частыя праблемы з рухавікамі. Пакуль гарантыйцы ня вызначаць самі прычыну, Менск запчасткі ім ня выдасьць. Яны тэлефануюць у Менск, там дні два вырашаецца пытаньне дастаўкі гэтай дэталі ў Магілёў. Потым з Магілёва да нас. Праходзіць дзён сем такім чынам».\nАд 2007 году тэхнічнымі службамі зарэгістравана блізу 2 тысяч паломак трактароў. Тэхніка за два гады прастойвала больш за 2218 дзён. Страты ацэньваюць у сотні мільёнаў рублёў.\nУсьлед за Менскім трактарным на трохдзённы тыдзень пераходзіць і Смаргонскі агрэгатны завод, на якім выпускаюць міні-трактары і прычапныя агрэгаты да іх. Агрэгатны завод працуе ў шчыльнай каапэрацыі з МТЗ і таму, як кажа намесьніца дырэктара па эканоміцы Жана Каляч’ева, праблемы сталічнага прадпрыемства адразу адчулі на пэрыфэрыі:\n«Гэта зьвязана з тым, што на сёньняшні дзень няма рэалізацыі трактароў. Вы ж бачыце па тэлебачаньні, што Расея іх не купляе.\nМы шукаем новыя рынкі збыту, адправілі партыю ў Іран, Амэрыку, але гэта толькі разавыя пастаўкі.\nМы шукаем новыя рынкі збыту, адправілі партыю ў Іран, Амэрыку, але гэта толькі разавыя пастаўкі. Спрабуем, але новы рынак збыта проста так з неба ня падае».\nАб’ёмы вытворчасьці на прадпрыемстве, са слоў эканаміста, скараціліся ў 2,5 разы. Ратуе тое, што дагэтуль нядрэнна рэалізуюцца міні-трактары. Аднак крызісная сытуацыя закранула ня толькі Расею, але і іншыя краіны. Яна таксама мяркуе, што хутчэй за ўсё трохдзёнка расьцягнецца да канца лета.\nНапачатку чэрвеня прэм’ер-міністар Расеі Ўладзімер Пуцін заявіў: на тэрыторыі Расеі працуюць два прадпрыемствы ў зборцы беларускіх трактароў. Зборачная вытворчасьць вырабляе 11 тысяч «Беларусаў» штогод і гэты аб’ем, як мяркуе Пуцін, цалкам задавальняе патрэбы ўнутранага рынка.\n1 ліпеня міністры сельскіх гаспадарак Расеі і Беларусі заявілі пра канчатковае ўрэгуляваньне пытаньняў пастаўкі прадукцыі жывёлагадоўлі зь Беларусі ў Расею. Аднак супрацоўнікі мясаперапрацоўчых прадпрыемстваў сьцьвярджаюць: каб утрымацца на расейскім рынку, даводзіцца прадаваць прадукцыю ніжэй за сабекошт. Вынікам такога гандлю — шматмільённыя страты.\nПяць месяцаў Бабруйскі мясакамбінат прадае сваю прадукцыю ў Расею па зьніжаных коштах.\nКаб утрымацца на расейскім рынку, даводзіцца прадаваць прадукцыю ніжэй за сабекошт.\nЭканамісты ацэньваюць страты прадпрыемства ў 1,5 мільярда рублёў. Тлумачыць сытуацыю супрацоўнік адміністрацыі камбінату:\n«Тое, што мы прадавалі ніжэй за сабекошт — адбіўся крызіс, калі не было грошай і ў нас была вялікая колькасьць мяса на складзе. Вось яго й давялося прадаць згодна з указам прэзыдэнта. А чаму затарыліся — бо ў студзені Расея наагул не набывала наша мяса. Доўг, калі ўтварыўся ў студзені, ён і будзе існаваць».\nУ красавіку аб’ёмы затаваранасьці складу бабруйскага прадпрыемства перавышалі 300 тон. У сьвятле апошніх падзеяў, зазначае супрацоўнік мясакамбінату, тэндэнцыя можа нарошчвацца:\n«Сёньня сытуацыя, на жаль, іншая. Расея больш ня хоча нашага мяса. Тую квоту, якую далі мы, ужо закрылі. Расейская фэдэрацыя задэкляравала 115 тысяч тон мяса купіць у Беларусі. Гэтая квота выбіраецца, і ўсё. А далей працяг — гэта ўжо пытаньне не ў маёй кампэтэнцыі».\nМагілёўскі эканаміст Пётар Мігурскі мяркуе, што пэрспэктывы ня надта сьветлыя. Паводле яго, кіраўніцтва Беларусі пераацэньвае значнасьць беларускай прысутнасьці на рынку Расеі:\nНашы магчымасьці нізкага сабекошту — яны забясьпечаныя шмат у чым ня столькі эфэктыўнасьцю беларускай сельскай гаспадаркі, колькі тымі датацыямі ад энэрганосьбітаў.\n«Мець валавы прадукт, які не перавышае 3% расейскага валавога ўнутранага прадукту, і заяўляць пры гэтым, што мы ледзь ня кормім усю Расею, — гэта ўжо занадта. Нашы магчымасьці нізкага сабекошту — яны забясьпечаныя шмат у чым ня столькі эфэктыўнасьцю беларускай сельскай гаспадаркі, колькі тымі датацыямі ад энэрганосьбітаў».\nМясныя канфлікты між Беларусьсю й Расеяй ня рэдкія. Пры канцы мінулага году расейскія санітарныя службы забаранілі ўвозіць мясную прадукцыю, бо засумняваліся ў яе якасьці. Тады канфлікт удалося залагодзіць. Увогуле за 4 месяцы 2009-га Беларусь экспартавала 54 тысячы тон мяса, зь іх у Расею — 53,9 тысяч тон.\nНя выключаная і пэрспэктыва новых малочных баталіяў. Галоўны санітарны лекар Расеі Генадзь Анішчанка абвінаваціў беларускі бок ў «плянавай» працы на зрыў дасягнутых дамоўленасьцяў у малочным пытаньні. Ён лічыць, што гэта можа прывесьці да прыпыненьня паставак беларускай прадукцыі ў Расею:\n«Расейскі бок, выконваючы свае абавязацельствы, дапусьціў на расейскі рынак больш за 400 найменьняў з умовай выкананьня да канца ліпеня ўсіх патрабаваньняў расейскага заканадаўства. Разам з тым, ад моманту дасягненьня дамоўленасьцяў зь Беларусі паступіла толькі 30 узораў», — заявіў Анішчанка. Па словах чыноўніка, такія праблемы могуць вярнуць перамоўны працэс на пазыцыі першай дэкады чэрвеня.\nНагадаем, у чэрвені «Роспотребнадзор» ануляваў ці прыпыніў афармленьне дазволаў на 1,4 тысячы найменьняў беларускай малочнай прадукцыі.\n1 ліпеня скончыўся мараторый на неабгрунтаваныя праверкі прадпрымальніцкай дзейнасьці. Паўгода перадышкі былі дазволеныя ў адпаведнасьці з указам Аляксандра Лукашэнкі № 689, прынятым у сьнежні мінулага году. Ці задаволеныя прыватныя бізнэсоўцы ўмовамі мараторыю і на што спадзяюцца ў выпадку яго адмены?\nЛідэр руху «За свабоднае разьвіцьцё прадпрымальніцтва» Віктар Гарбачоў лічыць: мараторый меў добры вынік. У Беларусі за мінулыя паўгода не было масавых праверак, а ў рэгіёнах, як правіла, прадпрымальнікі ў выпадку канфліктаў дамагаліся справядлівасьці:\n«Мясцовыя кропкавыя праблемы, якія ўзьнікалі, да прыкладу, у райцэнтры Крупкі, калі пазаведамасная ахова міліцыі навязвала свае паслугі і вымагала за гэта грошы, вырашаліся пра канкрэтны байкот. Такое адбылося таксама ў Маладэчне і ў Беразіно. І вось праз гэтыя праблемы мы знайшлі новых актывістаў нашай арганізацыі ў рэгіёнах».\nУвядзеньне мараторыю тлумачылася шматлікімі скаргамі бізнэсоўцаў, якім праверкі й рэвізіі перашкаджалі нармальна працаваць. Чым жа займаліся падаткоўцы ў мараторый? Вось што паведаміў супрацоўнік магілёўскай падатковай інспэкцыі Генадзь Раманаў:\n«Канечне, праверкі былі. Калі назіраньні паказвалі, што ёсьць факты парушэньняў відавочныя, то бок доказы былі, то мы афармлялі праверкі, і ніякіх праблемаў не было. Быў праведзены шэраг праверак, якія былі выніковымі. Гэта дапускаецца. Рэйдавыя праверкі, калі былі выніковыя, то яны дапускаліся».\nЗа тэрмін мараторыю падаткоўцы меліся выпрацаваць такі мэханізм працы, які б максымальна зьменшыў колькасьць праверак. Але прадстаўнікі фіскальных органаў кажуць: паколькі няма новага ўказу прэзыдэнта, далейшая пэрспэктыва досыць цьмяная.\nУ Беларусі 27 кантралюючых структураў маюць праца правяраць прадпрымальнікаў і караць іх штрафамі. Вышэйшы гаспадарчы суд Беларусі абвясьціў: сёлета ў студзені-траўні з рынкаў краіны паступіла 470 матэрыялаў аб адміністрацыйных правапарушэньнях. За такі ж пэрыяд летась было больш як 800 такіх спраў.\n26 чэрвеня падчас паседжаньня Рады ў разьвіцьці прадпрымальніцтва было абвешчана: на прадпрыемствы малога бізнэсу прыпадае блізу 10% валавога ўнутранага прадукту і 12% сьпісачнай колькасьці працуючых. Але чыноўнікі канстатуюць, што дробны бізнэс да сёньня яшчэ не мае значнага прагрэсу ў эканоміцы і занятасьці людзей.\nВэнэсуэла хоча “ўратаваць” машынабудаўнічую галіну Беларусі\nРасея больш ня хоча бабруйскага мяса\nМТЗ: у ліпені — 20 дзён прастою


Алесь Бачыла. Варта пагаварыць...\nДарагая рэдакцыя газеты «Літаратура і мастацтва»!\nЗ ахвотаю адказваю на ваша пытанне «Пра што б вы хацелі пачуць з трыбуны пісьменніцкага з’езда і чаму?». Толькі б я гэтае пытанне перайначыў і задаў бы так: пра што, на нашу думку, павінна весціся размова на з’ездзе? Бо ўрэшце на з’езды мы збіраемся не толькі для таго, каб нагадаць, што намі зроблена, а галоўным чынам для таго, каб даць ацэнку зробленаму, яго мастацкай значнасці, каб ведаць, дзе нам спадарожнічаў поспех, а дзе гэтага поспеху не было і чаму? А каб адказаць на такое пытанне, патрэбен грунтоўны ідэйна-мастацкі аналіз, а не толькі тэматычны пералік усяго напісанага паміж з’ездамі. І ў першую чаргу грунтоўны аналіз лепшых твораў, бо толькі яны вызначаюць аблічча літаратуры. Пры такім падыходзе не спатрэбіцца доўгая памінальніца імён, якая нярэдка выклікае ўсмешку, не спатрэбіцца прыдумляць прычыны, каб ахапіць найбольшы лік імён, і асабліва, каб не прапусціць пры пераліку тых, хто хварэе на самалюбства. Літаратуры такая дыпламатыя карысці не прыносіць, хутчэй за ўсё — наадварот, бо, дагаджаючы асобам, мы не паважаем саму літаратуру, не паважаем ужо адным тым, што становімся на такія пазіцыі, пры якіх нярэдка губляюцца і эстэтычныя крытэрыі. А калі і не губляюцца, дык становяцца мяккія, цягучыя, як гума, і з такой амплітудай хістання, што ў яе сектары могуць апынуцца побач з сапраўднымі творамі і творы пасрэдныя, а то і нават шэрыя.\nНе скажу, што мы гэтага не бачым і не разумеем. Бачым, разумеем. Нават у вузкім коле сяброў гаворым пра гэта, аднак далей канстатацыі факта ці часовага абурэння ім не ідзём. А з’ява ж застаецца. А, застаўшыся, бывае, і паводзіць сябе не бяскрыўдна. Сёй-той ужо менш за ўсё дбае аб якасці літаратуры, а выкарыстоўвае сваю настырнасць для таго, каб выхапіць на свой пасрэдны твор эталон высокай якасці. У ход пускаюцца сяброўскія сувязі, рэцэнзаванне па прынцыпу: ты будзеш хваліць мяне, а я цябе. І часам дзіву даешся, як хутка некаторыя слабыя творы станоўча рэцэнзуюцца ў друку, а творы, вартыя большай увагі, падоўгу чакаюць сваёй ацэнкі, а бывае, што і зусім не ацэньваюцца, абыходзяцца маўчаннем. Падобная з’ява не мела б месца, калі б заўсёды на сваёй пачэснай варце нядрэмна стаяла наша крытыка, калі б яна ў сваім полі зроку пастаянна трымала не творчасць некалькіх асоб, а ўсю літаратуру, і каб у ацэнках кніг зыходзіла не з таго, на якой службовай лесвіцы знаходзіцца той ці іншы аўтар, а толькі кіруючыся якасцю твора. А то ж нярэдка бывае і такое: адзін і той жа чалавек, пакуль ён радавы літаратар, застаецца па-за ўвагай крытыкі, а варта яму заняць пэўную літаратурную пасаду, як адразу ж у друку адна за адной пачынаюць з’яўляцца хвалебныя рэцэнзіі. Адкуль толькі бярэцца спрыт і ўменне рэцэнзентаў у тых жа самых творах, якія імі замоўчваліся, знаходзіць раней нябачаныя мастацкія вартасці. Глядзіш на такога ўвішніка і думаеш: верыць табе ці не, ёсць у цябе сумленне ці няма, мучылі цябе калі-небудзь пакуты ці не, ці ты, як той бяздушны флюгер, толькі і чакаеш новага подыху ветру, каб тут жа павярнуцца ў яго кірунку. Што ж, флюгер не можа не быць флюгерам. Але не яго ў памочнікі бяруць капітаны, адпраўляючыся ў далёкае плаванне. Бяруць больш надзейнае — компас. Ён, а не флюгер, памагае і ў буры, і ў шторм трымацца правільнага курсу.\nПаспяховай хадзе літаратурнага карабля садзейнічае і ўсталяванне шчырай творчай атмасферы, такой атмасферы, пры якой будуць аднолькава прымяняцца высокія патрабаванні як да твораў маладых, так і да твораў старэйшых аўтараў. Літаратура ж не дзеліцца на ўзросты, яна адна. І чытача, які бярэ новую кнігу, не цікавіць, хто яе напісаў — малады ці пажылы аўтар. Ён хоча чытаць сапраўдны твор. Выпрацоўка пачуцця высокай патрабавальнасці да сваёй працы асабліва важна пры выхаванні літаратурнай моладзі — будучыні нашай літаратуры.\nНе ведаю, як каго, а мяне апошнім часам крыху здзіўляюць маладыя літаратары, якія вельмі балюча рэагуюць на крытыку. Я разумею боль як рэакцыю на несправядлівую крытыку, крытыку разносную, дзе перакошаны крытэрыі. А за што ж крыўдзіцца на такую крытыку, якая пры разглядзе твайго твора зыходзіць з высокіх крытэрыяў? Хутчэй за ўсё трэба крыўдзіцца за скідку на маладосць, бо ніхто яшчэ са скідкі не стаў багацейшы на поспех, не прыдбаў больш таленту. Ды і само адчуванне, што на цябе глядзяць яшчэ як не на сапраўднага пісьменніка, абражальнае. Маладому літаратару трэба з першых крокаў прывучаць сябе да высокай адказнасці перад чытачом, памятаючы, што вялікая літаратура (а на меншае і прыцэльвацца не варта) лёгка не даецца, што сцвердзіць сябе ты можаш толькі ў тым выпадку, калі зробіш сваю працу лепш, чым да цябе, на больш высокім мастацкім узроўні. А ці багата такіх твораў падаравалі нашаму і ўсесаюзнаму чытачу маладыя літаратары? Пакуль што мне на памяць прыходзіць вельмі таленавітая аповесць В. Казько «Суд у Слабадзе». Дарэчы, яе адразу ж заўважыла і ўсесаюзная крытыка. А больш пакуль што называць устрымліваюся, каб не заніжаць меркі. Што ж да маладой паэзіі, за якой сачу пільней і ўважлівей, падобнага назваць не магу. Кніг добрых вершаў у перакладзе на рускую мову выйшла нібыта і нямала, але ніводная з іх па сваім грамадскім гучанні не стала прыкметнай вяршыняй на вялікім даляглядзе. Значыць, для заспакаення ў нас няма яшчэ падстаў.\nКепска, калі, перачытваючы ці перапісваючы свой твор, табе нічога не хочацца паправіць, палепшыць, удасканаліць. І яшчэ горш, калі, нечага дасягнуўшы, ты пачынаеш заспакойвацца, асцерагацца вострых праблем, каб, крый божа, не выклікаць чыйго-небудзь незадавальнення. Лічы, што ты ўжо напалову страчаны для літаратуры, што ты ўжо на паўдарозе да забыцця. Не будзеш адкрываць нічога новага — адкрыюць другія. Але ж не цябе, а іх будзе шукаць чытач. Разумею, што быць наперадзе заўсёды цяжэй. Цяжэй ужо хоць бы тым, што новае, востра пададзенае мастаком, асабліва калі гэта тычыцца выкрыцця адмоўных з’яў, не заўсёды сустракаецца з абдымкамі. Найчасцей гэтае новае асцярожнымі рэдактарамі, якія клапоцяцца, каб толькі ім было спакайней, сустракаецца ў штыкі і адхіляецца, зыходзячы з абывацельскага прынцыпу: а нашто мне браць гэты клопат на сваю галаву? Атрымліваецца даволі дзіўны парадокс: чым твор менш востры, тым у яго большы шанц на хутчэйшае надрукаванне. І нікому няўцям, што, кіруючыся меркаваннямі такіх асцярожных рэдактараў, мы міжволі будзем прыніжаць сваю літаратуру да становішча літаратуры правінцыяльнай, няздольнай удзельнічаць у вялікім духоўным жыцці народа.\nІ яшчэ пра адно, мне думаецца, варта было б грунтоўна пагаварыць на з’ездзе — пра больш шырокі паказ гарадскога жыцця. Сённяшнія гарады — гэта цэнтры прамысловасці, навукі, культуры. Тут рукамі рабочых, розумам вучоных ствараюцца нашы асноўныя матэрыяльныя каштоўнасці. Тут працуе значны атрад творчай інтэлігенцыі. Тут пры вырашэнні важных праблем найчасцей узнікаюць вострыя канфлікты, глыбей праяўляюць сябе характары. Здавалася б, сюды павінны былі б рынуцца літаратары ў пошуках залатаносных жыл. Аднак гэтай творчай ліхаманкі нешта не наглядаецца. Наша літаратура па-ранейшаму сваёй увагай найбольш прыкавана да сяла. Робячы такі закід, я не схільны скіроўваць літаратараў у другую крайнасць. Як рабочы клас, так і калгаснае сялянства маюць роўнае права на ўвагу. Бяда ж заключаецца ў тым, што наша літаратура гэтай роўнасці не мае. Па-ранейшаму яна робіць даволі вялікі перакос у бок вёскі. Гэты перакос тэарэтычна неяк вытлумачыць яшчэ можна (бо ўсё ж большасць беларускіх пісьменнікаў — вяскоўцы), але прыняць яго за норму ні ў якім разе нельга. Бо якая ж гэта норма, калі жыццё паловы народа шырока не трапляе ў аб’ектыў літаратуры?\nЗвычайна, калі аб гэтым заходзіць гаворка на пісьменніцкіх сходах, мы хапаемся, як за выратавальны круг, за напісанне чарговай кнігі нарысаў пра рабочы клас. Складаем добрыя праспекты, пішам нарысы, нарэшце выпускаем кнігу, а праблемы так і не вырашаем. Нарысам, відаць, яе і не вырашыш. А на большае не хапае ні цярпення, ні глыбокага ведання жыцця, бо гэтага ведання не набудзеш за час кароткіх пабывак на заводзе. Раман вымагае грунтоўнага вывучэння жыцця, засваення пэўнага вопыту і нават, калі хочаце, традыцый. А яны ў нас вельмі бедныя. Дзе ж выйсце? Што ж рабіць? А рабіць, мусіць, трэба адно: або выхаваць літаратараў з рабочага асяроддзя, або накіраваць туды на пэўны час і на пэўную працу добраахвотнікаў з таленавітай моладзі, якім блізкія як завадское жыццё, так і рабочыя праблемы, каб яны сталі не толькі ўдзельнікамі гэтага жыцця, але і яго творцамі. Гэтак будзе больш надзейна. А на першых кроках, можа б, варта пачаць з напісання мастацкіх біяграфій (нешта накшталт серыі «Жыццё выдатных людзей») найбольш цікавых рабочых, чыё жыццё — сведчанне вострых і драматычных канфліктаў часу. Гэтая праца, мне здаецца, дала б нам і пэўны вопыт, і пэўныя поспехі. Тады не такімі цяжкімі здаліся б нам сённяшнія цяжкасці. А яны ўсё ж ёсць. Першую я назваў — адсутнасць належнай практыкі і традыцый. Другая, не менш лёгкая — нераспрацаванасць у нашай літаратуры мовы гараджаніна. Але гэтая цяжкасць не такая ўжо неадольная: большасць жа сённяшніх гараджан — гэта ўчарашнія вяскоўцы. Складанасць будзе заключацца ў тым, каб усё тое новае, што прыйшло ў іх мову з гарадскім жыццём, было натуральна засвоена літаратурай і не вытыркала ў творах, як сухія сукі на дрэве. І тут павінны памагчы нам пісьменніцкае майстэрства і добры мастацкі густ. Ды і самі ж мы не першы год жывём у горадзе і не ўсё нам трэба будзе пачынаць спачатку, ці, як гавораць будаўнікі, з нулявой адзнакі.\nІ ў заключэнне хочацца сказаць некалькі слоў пра справы на тым участку, дзе нашы поспехі найбольш значныя. Я маю на ўвазе паказ вясковага жыцця. Тут ёсць чым пахваліцца. І пахваліцца галоўным чынам тым, як мы бескампрамісна выкрывалі адмоўную сутнасць уласніцтва. Аднак будзем шчырымі да канца. І прызнаемся: што не толькі ж гэтым вычэрпваецца ўся сукупнасць вясковых праблем.\nНеяк пасля вайны падчас адпачынку ў Доме творчасці «Каралішчавічы» мудры Якуб Колас у размове пра вясковыя справы з сумам сказаў і такое: «Не магу ніяк зразумець, што адбылося з селянінам? Даўней за зямлю ён гатовы быў нават чалавека забіць, а цяпер гэтак лёгка пакідае яе і падаецца ў горад. Што здарылася?»\nЯ пачаў тлумачыць гэта пасляваеннымі цяжкасцямі. Чым вытлумачыць падобнае імкненне сённяшняй моладзі, калі ў калгасе можна зарабіць больш, чым на заводзе? Чым ім знялюбела зямля? Відаць, мы, выдаляючы з душы селяніна ўласніцкія тэндэнцыі, зачапілі і нейкі патрэбны нерв, які нельга было чапаць.\nНе бяруся катэгарычна сцвярджаць, так гэта ці не — тут патрэбен усебаковы, грунтоўны сацыяльна-эканамічны і псіхалагічны аналіз,— аднак літаратура павінна задумацца над гэтым. Задумацца і паспрабаваць праз характары калі і не даць поўны адказ, дык хоць праясніць саму праблему.\nЯк бачыце, я менш за ўсё гаварыў пра літаратурныя поспехі. І не таму, што іх няма. Ёсць — і нямала. Але я лічыў, што перад такім адказным форумам, як з’езд пісьменнікаў, у першую чаргу варта пагаварыць пра тое, што яшчэ вырашана слаба і ад чаго шмат у чым залежыць далейшы рост нашай літаратуры. А яна расце няўхільна — пра гэта сведчыць вялікі прыток маладых літаратурных сіл.


Optiman - таблеткі для ўзмацнення эрэкцыі хуткага дзеянні\nOptiman гэта эфектыўныя і недарагія таблеткі, якія выклікаюць эрэкцыю праз 7 хвілін пасля іх ужывання. прэпарат Optiman з'яўляецца адным з самых запатрабаваных прадуктаў для ліквідацыі наступстваў заўчаснай імпатэнцыі, даступных на рынку сёння. Яны даюць магчымасць забыцца пра сэксуальную інваліднасці і праблемах з палавым цягай ў\nКапсулы для патэнцыі Ares ўзмоцняць эрэкцыю і дапамогуць у лячэнні прастатыту. У капсулах змяшчаецца па 350 мг хуткадзейнага актыўнага рэчывы. Для аднаўлення патэнцыі праглынеце 1 капсулу за 15-20 хвілін да пачатку палавога акту і будзьце ўпэўненыя ў ўзнікненні моцнай і працяглай эрэкцыі на 100% па-за\nСтойкая эрэкцыя і добрая патэнцыя з'яўляюцца марай для многіх мужчын. Аднак паводле статыстыкі хоць бы раз у жыцці з асечка ў ложку сутыкаўся кожны другі прадстаўнік моцнага полу. Пазбегнуць негатыўнага вопыту ў сексе дазволіць натуральнае сродак для павышэння патэнцыі ў хатніх умовах пад назвай «Сакрэт\nSpartagen - інавацыйны прэпарат, прызначаны для ўзмацнення патэнцыі, лячэння захворванняў прадсталёвай залозы і павышэння палавой вынослівасці. Выпускаецца ў форме сініх хуткадзейных капсул, якія спакаваныя ў фальгіраваны блістара па 10 штук. Прэпарат валодае высокай эфектыўнасцю, пацверджанай выпрабаваннямі і водгукамі пакупнікоў. У яго складзе прысутнічаюць прыродныя кампаненты,\nXTrazex - натуральны прэпарат для патэнцыі па даступнай цане, ўжыванне гэтых таблетак ўзмацняе прыток крыві да пеніса і стымулюе палавая цяга, забяспечвае ўстойлівую эрэкцыю і яркі аргазм. Вытворца сцвярджае, што XTrazex гэта таблеткі, якія пашыраюць посуд, стымулююць прыток крыві да органаў малога таза; забяспечваюць ўстойлівую\nтаблеткі Seladon для павышэння патэнцыі\nSeladon гэта прэпарат, які выпускаецца адмыслова для мужчын. Яго асноўнае дзеянне заключаецца ў паляпшэнні і аднаўленні нармальнай патэнцыі. Выкарыстанне гэтай біялагічна актыўнай дабаўкі можа цалкам пазбавіць ад праблем у сексе, а таксама павялічыць вашу сілу і мужнасць. Актыўная камбінацыя інгрэдыентаў дапамагае падтрымліваць высокі ўзровень фізічнай\nПраблемы з мужчынскай патэнцыяй заўсёды можна трымаць пад кантролем, ужываючы Libido Drive. Гэты сучасны лекавы прэпарат ліквідуе эректільной дысфункцыі, ліквідуе складанасці з эрэкцыяй і дапаможа вылечыць захворвання, якія сталі прычынай імпатэнцыі без пабочных эфектаў. Для мужчыны сексуальная актыўнасць гэта важная складнік жыцця. На жаль, з\nEroxin для хуткага наступу эрэкцыі гэта капсулы, у склад якіх уваходзіць экстракт йохимбе, лактата цынку, корань эврикомы і жэньшэня. У адной ўпакоўцы Эроксин знаходзіцца 10 капсул змяшчаюць 200 мг актыўнага рэчывы, які спрыяе хуткаму аднаўлення патэнцыі. капсулы Eroxin прымяняюцца для лячэння імпатэнцыі і вырашэння мноства ўралагічных праблем\nEroForce гэта прэпарат для паляпшэння эрэкцыі, аднаўлення патэнцыі і лячэння ўралагічных захворванняў, звязаных з пастаяннай або часовай імпатэнцыяй. Эрофорс выпускаецца ў форме капсул бел-сіняга колеру змяшчаюць 300 мг актыўнага рэчывы, у адной ўпакоўцы знаходзіцца 10 капсул хуткага дзеянні. Прымаючы 1 капсулу EroForce перад палавым актам, мужчына\nPotencialex гэта прэпарат для паляпшэння патэнцыі і аднаўлення моцнай эрэкцыі, які выраблены ў выглядзе капсул белага колеру. Потенциалекс валодае хуткім і доўгім эфектам пасля ўжывання, дзейнічаюць імгненна, забяспечваючы ўстойлівую і працяглую эрэкцыю, а таксама забяспечваюць інтэнсіўны аргазм. Прэпарат складаецца з натуральных кампанентаў, вельмі зручны ў\nУретроактив - гэта натуральны актыватар эрэкцыі, які ліквідуе запаленчыя працэсы ў мочеполовой сістэме. прэпарат UretroActive складаецца з кампанентаў натуральнага паходжання, пратэставаны ў Швейцарыі, дзе пацвердзіў сваю 100% бяспеку і якасць. Не толькі спрыяе павышэнню сэксуальнага цягі ў мужчын, але і паляпшае агульнае самаадчуванне, зараджаючы энергіяй на


13.12.2011 shumilino118Комментарии on Криминал. Происшествия\nУзбуджана крымінальная справа супраць жыхара райцэнтра. Мужчына ў доме сваёй знаёмай, якая пражывае ў Светласельскім, вырабіў з мэтай збыту каля трох кілаграмаў наркатычных сродкаў. Па заключэнні экспертаў, гэтыя наркатычныя сродкі з’яўляюцца марфінам. Мужчына арыштаваны і заключаны пад варту.\nАдзін з пільных жыхароў райцэнтра патэлефанаваў у міліцыю, калі ўбачыў маладога чалавека з веласіпедам. Дакладней кажучы, падазроным здаўся не хлопец, а багажнік веласіпеда, на якім былі прымацаваны некалькі сумак і электрарухавік. Затрыманы прызнаўся міліцыянерам, што ўсе рэчы крадзеныя.\nКалі па месцы жыхарства маладога чалавека (ён родам з Шуміліна, навучэнец аднаго з віцебскіх ліцэяў) зрабілі вобыск, знайшлі і яшчэ шмат рэчаў, аб прапажы якіх заяўлялі ў міліцыю жыхары раёна. Як высветлілася, злачынца, якому ўсяго 18 гадоў, меў пры сабе карту раёна, па якой і выбіраў найбольш глухія вёскі, куды ехаў на веласіпедзе. Пабываў у Данілаве, Слабодцы, Мазеках, Сянькове і іншых вёсках раёна. Краў усё, што траплялася пад руку: посуд, веласіпеды, электрарухавікі, сталярныя інструменты, пасцельную бялізну… На яго рахунку каля дзясятка крадзяжоў.\nУ раённы аддзел унутраных спраў звярнулася жыхарка вёскі Ляжні, яна паведаміла, што абрабавалі яе дачны дом у гэтай жа вёсцы. Рабаўнікі разбілі аконнае шкло, праніклі ў пакой, адкуль вынеслі чатырохканфорную газавую пліту “Гефест” і пяць алюмініевых казаноў. Агульны ўрон, нанесены гаспадыні, складае 800 тысяч рублёў.\nПа гарачых слядах супрацоўнікі РАУС знайшлі злачынцаў, імі аказаліся двое мясцовых мужчын, якія працуюць жывёлаводамі ў ААТ “Ляжні”. Супраць іх узбуджана крымінальная справа.\nАбрабавалі дом пенсіянера з вёскі Дубрава. Акрамя прадуктаў харчавання, злодзей паквапіўся на алюмініевыя рэчы – міскі, каструлі і бачкі. Урон, нанесены пацярпеламу, складае каля пяцісот тысяч рублёў. Устаноўлена, што абрабаваў пацярпелага яго зямляк, які нідзе не працуе.\nУ РАУС звярнулася жыхарка г. Наваполацка, якая мае дачу ў в. Долгія. Напярэдадні прыезду гаспадыні ў доме пабывалі злодзеі. Аб гэтым сведчыла разбітае аконнае шкло.\nЗ пакоя прапаў алюмініевы посуд. Рабаўнік знойдзены, ім аказаўся жыхар в. Навікі. Украдзенае канфіскавана. Супраць мужчыны ўзбуджана крымінальная справа.\nСёлета ў раёне адбылося 36 пажараў. Агульны ўрон складае амаль сто мільёнаў рублёў. Адзін чалавек на пажары загінуў, чатыры атрымалі цялесныя пашкоджанні рознай ступені цяжкасці.\n104 вадзіцелі без правоў\nАддзяленнем ДАІ РАУС за студзень-лістапад бягучага года выяўлена 3341 парушэнне Правілаў дарожнага руху, 1724 парушэнні хуткаснага рэжыму. Без святловяртальных элементаў затрыманы 253 пешаходы, без правоў – 104 вадзіцелі. 29 службовых асоб прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці за выпуск на лінію тэхнічна няспраўных транспартных сродкаў.\nНарушителей режима – в суд


Гісторыя аднаго брэнда: «Дзевульскі і Ланге» | Новы Час\nДарэвалюцыйны лагатып фірмы\nАстаткі пліткі ў стражніцы Шапавалы пад Ракавам\nПа гэтай плітцы хадзілі кантрабандысты і памежнікі\nПа гэтых плітках хадзілі кантрабандысты, польскія і савецкія памежнікі\nПлітка "Дзевульскі і Ланге" ў адным з будынкаў у Польшчы\nПарэшткі пліткі ў Шапавалах\nПлітка з Апочна\nУ 1885 годзе была пабудавана Дамброўска-Івангародская чыгунка, якая звязвала Кельцы, Радам і Івангорад (сучасны Дэмблін). На адным з адгалінаванняў гэтай лініі знаходзіўся горад Апочна, дзе былі буйныя радовішчы гліны. У 1883 годзе прадпрымальнік Ян Дзевульскі разам з братамі Юзафам і Уладзіславам Ланге заклалі ў Апочна (на вуліцы Старамейскай) першапачаткова цэглавую, а пазней керамічную фабрыку, якая вырабляла цэглу для мясцовых будаўнікоў. Аднак праз некалькі гадоў ля горада было знойдзена радовішча белай гліны, што дазволіла «Дзевульскі і Ланге» пабудаваць новыя вытворчыя цэхі.\nЛагатып D L\nФабрыка пачала рабіць вогнеўстойлівую цэглу, кафлю для падлогі і хатніх комінаў. Ужо ў 1898 годзе фірма змяніла форму ўласнасці і стала Акцыянерным таварыствам «Дзевульскі і Ланге» са статутны капіталам у 400 тысяч рублёў. Хутка стала зразумела, што, каб хутчэй заняць не толькі польскі, але і расійскі рынак, фірме патрэбна выкарыстоўваць гліну з іншых радовішчаў. Такім месцам стаў украінскі Славянск. Праз некалькі гадоў бюджэт кампаніі складаў ужо 800 тысяч рублёў, што дазволіла пабудаваць у Славянску новую фабрыку. Па дадзеных на 1909 год, 75% вытворчасці фірмы «Дзевульскі і Ланге» прадавалася ў Расіі і толькі 25% у Каралеўстве Польскім.\nПаступова «Дзевульскі і Ланге» пачалі займацца ўсімі відамі керамічнай вытворчасці. Агулам у 1908 годзе на дзвюх фабрыках (у Апочне і Славянску) працавала каля 800 чалавек. Увесь час фірма займалася ўдалай інвестыцыйнай палітыкай. Набываліся новыя радовішчы, будаваліся вытворчыя памяшканні.\nДля дзяцей супрацоўнікаў за кошт фірмы будаваліся школы, бібліятэкі, медычныя пункты. Усе працоўныя «Дзевульскі і Ланге» (а сярод іх былі не толькі палякі, але і ўкраінцы, беларусы, а таксама татары) маглі карыстацца бясплатнай медыцынскай дапамогай. Была створана ашчадная каса, куды людзі адкладалі 0,25% сваіх заробкаў. У Славянску быў створаны прыватны аркестр.\nЗнакамітая плітка з Апочна\nГалоўны офіс Акцыянернага таварыства «Дзевульскі і Ланге» размяшчаўся ў Варшаве на вуліцы Мазавецкай, 4. Там таксама знаходзілася экспазіцыя ўзораў прадукцыі, якую фірма прапаноўвала кліентам. У 1909 годзе ў склад праўлення кампаніі ўваходзілі: старшыня Альбрэхт Ежы Райнштайн, яго намеснікі Рышард Эдвард Кімес і Казімір Леськевіч. Выканаўчым дырэктарам фірмы быў інжынер Аўгуст Дабравольскі (да 1905 года на гэтай пасадзе быў Ян Дзевульскі). Тэхнічнымі дырэктарамі былі: Уладзіслаў Ланге ў Апочне і Казімір Нормарк у Славянску. У 1912 годзе ў Апочна былі пабудаваны будынак для адміністрацыі кампаніі і фабрычная лабараторыя, дзе працавалі інжынеры-хімікі Казімір Жураўскі і выпускнік політэхнічнага ўніверсітэта ў Цюрыху Станіслаў Стэмпкоўскі. Станкі і абсталяванне фірма атрымлівала з Аўстра-Венгрыі, аднак пазней іх удалося замяніць тэхнікай мясцовай вытворчасці. У 1904 годзе фабрыка мела паравую машыну магутнасцю ў 55 кВТ. А праз пяць гадоў «Дзевульскі і Ланге» набылі больш моцны агрэгат.\nПрацоўныя фірмы Дзевульскі і Ланге. 1937 год\nУ фірме разумелі, што для таго, каб прыцягнуць увагу да свайго прадукту, трэба ўкласці ў яго грошы. Менавіта таму ў 1905 годзе прадпрыемства абвясціла конкурс для мастакоў на распрацоўку дызайну плітак. Журы атрымала 306 прац. У выніку камісія, у якую акрамя кіраўніцтва фірмы ўваходзілі таксама і знакамітыя польскія культуразнаўцы, прызначыла шэсць грашовых узнагарод.\nДа пачатку Першай сусветнай вайны ў Еўропе было толькі дзве фабрыкі, дзе выраблялі кафлю на вогнетрывалых бляхах. Адна знаходзілася ў Вялікабрытаніі, а другая ў Апочне. У 1901 годзе незалежная экспертыза ў Інжынерным інстытуце Пецярбургу даказала, што якасць пліткі, вырабленай на фабрыках «Дзевульскі і Ланге», значна лепшая, чым якасць знакамітай маркі «Віллерой і Бош». Больш таго, тая ж экспертыза даказала, што плітка з Апочна і Славянску добра вытрымлівае агрэсіўнае ўздзеянне як фізічнага, так і хімічнага характару. Дарэчы, у той жа час амаль уся падлога тагачасных будынкаў Варшаўскай палітэхнікі была выкладзена менавіта прадукцыяй польскай фабрыкі.\nАкцыя Дзевульскі і Ланге, выданая ў Другой Рэчы Паспалітай\nУ гэты перыяд прадукцыя фірмы «Дзевульскі і Ланге» атрымала ўзнагароды на шматлікіх конкурсах. Сярод іх: Залаты медаль у Кіеве ў 1897 годзе, Вялікі сярэбраны медаль на Сусветнай выставе ў Парыжы ў 1900 годзе, Гран-пры на Пецярбургскай міжнароднай керамічнай выставе ў 1901 годзе, Ганаровы дыплом і залаты медаль на конкурсе ў Брусэлі ў 1903 годзе, Залаты медаль у Рэвелі і Вялікі залаты медаль у Екацерынаславе (Днепрапятроўску) у 1909 годзе.\nУ перыяд Першай сусветнай, а пазней польска-бальшавіцкай войнаў фабрыкі не працавалі. У выніку Рыжскай мірнай дамовы 1921 года Славянск застаўся за Саветамі, і кіраўніцтву фабрыкі прыйшлося будаваць сваю працу ў новых умовах. У 1922–1923 гадах была праведзена мадэрнізацыя прадпрыемства. Офіс фірмы размясціўся ў Варшаве на вуліцы Рысей, 1, а аддзел продажу — на Ерусалімскіх Алеях, 34.\nУ 1926 годзе прадукцыя «Дзевульскі і Ланге» заваявала залаты медаль у Лодзі і першае месца на будаўнічай выставе ў Львове. Праз год плітка з ініцыяламі «D L» перамагла на санітарна-гігіенічнай выставе ў Варшаве. У 1928 годзе было першае месца на Паўночнай выставе ў Вільне. Нарэшце, у 1929 годзе плітка з Апочна атрымала залаты медаль на Усеагульнай дзяржаўнай выставе ў Познані.\nУ міжваенны час дырэктарам прадпрыемства быў Пётр Дамбкоўскі. Пры гэтым на фабрыцы ў Апочне працавала каля 300 працоўных. Менавіта ў гэты час «Дзевульскі і Ланге» сярод іншых атрымалі і замову ад Корпуса аховы памежжа для новага будынку стражніцы «Шапавалы» пад Ракавам. Пры гэтым падчас выканання прац у будынку прысутнічалі спецыялісты фірмы-вытворцы. У 1936 годзе статутны капітал фірмы складаў 2 700 000 злотых.\nНа фабрыке ў Апочна. 1932 год\nПадчас Другой сусветнай вайны і нямецкай акупацыі фабрыка ў Апочне працягвала працу. Пасля вайны і ўсталявання ў краіне камуністычнай улады прадпрыемства было нацыяналізавана. Так скончылася гісторыя фірмы «Дзевульскі і Ланге» і пачалася гісторыя дзяржаўнага прадпрыемства «Фабрыка керамічных вырабаў «Апочна». Дарэчы, гэта была не апошняя назва. Наступныя змены адбываліся ў 1951, 1963, 1980 і 1998 гадах.\nСтарыя будынкі фабрыкі, якія перажылі войны, былі знішчаны. Да сёння захавалася толькі камяніца, у якой некалі засядала адміністрацыя фабрыкі. Зараз там офіс гарадскога кіраўніцтва.\nУ красавіку 2014 года група брытанскіх археолагаў з Універсітэта ў Стэфардшыры падчас археалагічных прац на месцы лагеру смерці ў Трэблінцы сярод іншых прадметаў знайшла і кафлю з ужо знаёмымі нам літарамі «D L» і шасцікутнай зоркай. Гэтыя артэфакты былі перададзены ў музей лагеру. У канцы таго ж 2014-га такая ж кафля была знойдзены ў кучы будаўнічага смецця ля былой стражніцы КАП Шапавалы.\nПлітка на смецці ў Шапавалах\nДарэчы, польская кафля «Opoczno» і сёння карыстаецца попытам.\nДзевульскі і Ланге\nDzirwulski i Lange\nКлас! фактычна з нічога - цікавы тэкст. Трэба быць уважлівымі да свету навокал, як дзеці. Вельмі добра, дзякуй!\nДзякуй! З аднаго боку з нічога, а з другога чым мы горш тых жа брытанскіх даследчыкаў. якія знайшлі такую ж плітку і з гэтага зрабілі сенсацыю еўрапейскага маштабу. У нас такія цікавыя рэчы з вялікай\nгісторыяй паўсюдна. Трэба толькі ўмець шукаць. а пазней - збіраць гэты гістарычны пазл\n70-я гадавіна вызвалення Аўшвіц-Біркенау


ГЛАВА 21 ФОНДАСХОВIШЧЫ I IХ АБСТАЛЯВАННЕ\nГЛАВА 22 РЭЖЫМЫ ЗАХОЎВАННЯ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ I МУЗЕЙНЫХ КАЛЕКЦЫЙ. АГУЛЬНЫЯ ПАЛАЖЭННI\nГЛАВА 23 ТЭМПЕРАТУРНА-ВIЛЬГОТНАСНЫ РЭЖЫМ\nГЛАВА 24 СВЕТЛАВЫ РЭЖЫМ\nГЛАВА 25 БIЯЛАГIЧНЫ РЭЖЫМ\nГЛАВА 26 СУПРАЦЬПАЖАРНЫ РЭЖЫМ ЗАХОЎВАННЯ МУЗЕЙНЫХ ФОНДАЎ\nГЛАВА 27 КОМПЛЕКСНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ФОНДАЎ\nГЛАВА 28 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З ПАПЕРЫ (ДАКУМЕНТАЛЬНЫ ФОНД, РЭДКIЯ КНIГI, РУКАПIСЫ)\nГЛАВА 29 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З ТКАНIНЫ, СКУРЫ, КОСЦI\nГЛАВА 30 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З ДРЭВА\nГЛАВА 31 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З КЕРАМIКI, ШКЛА, ВАПНЯКУ, МАРМУРУ, ГIПСУ\nГЛАВА 32 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З МЕТАЛУ\nГЛАВА 33 ПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ АЎДЫЁВIЗУАЛЬНЫХ МАТЭРЫЯЛАЎ\nАБСТАЛЯВАННЕ ЭКСПАЗIЦЫЙНЫХ ЗАЛАЎ\nФОНДАСХОВIШЧЫ I IХ АБСТАЛЯВАННЕ\n204. Фондасховiшчы музеяў размяшчаюцца ў спецыяльна абсталяваных сховiшчах з вентыляцыяй, кандыцыянiраваннем i супрацьпажарным абсталяваннем.\n205. Плошча фондасховiшчаў вызначаецца з улiкам:\nступенi даступнасцi музейных калекцый для працы з iмi (адкрытае захоўванне фондаў цi захоўванне, разлiчанае на азнаямленне i вывучэнне калекцый толькi спецыялiстамi);\nкомплекснасцi фондавых памяшканняў.\n206. Пры музейных фондасховiшчах мэтазгодна мець наступныя дадатковыя групы памяшканняў:\nофiсныя – для працы захавальнiкаў;\nдля даведачнай дакументацыi;\nдля работы наведвальнiкаў;\n207. Музейнае абсталяванне ў фондасховiшчах размяшчаецца такiм чынам, каб дзвярныя i аконныя праёмы заставалiся свабоднымi.\n208. Размяшчэнне музейнага абсталявання ў фондасховiшчах павiнна быць на адлегласцi не меней за 10–15 см ад сцен i ад падлогi.\n209. Музейнае абсталяванне для захоўвання музейных прадметаў i музейных калекцый робiцца з металу або сухога дрэва, апрацаванага антысептычнымi прэпаратамi.\n210. Драўлянае абсталяванне падлягае перыядычнаму агляду для своечасовага выяўлення шкоднiкаў драўнiны.\n211. Фондасховiшчы музеяў павiнны быць абсталяваны замкамi, апламбiраваны i апячатаны.\nРЭЖЫМЫ ЗАХОЎВАННЯ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ I МУЗЕЙНЫХ КАЛЕКЦЫЙ. АГУЛЬНЫЯ ПАЛАЖЭННI\n212. Рэжымы захоўвання музейных прадметаў i музейных калекцый устанаўлiваюць навукова абгрунтаваныя ўмовы захоўвання, што забяспечваюць доўгатэрмiновае iснаванне музейных прадметаў i музейных калекцый, замаруджваюць натуральныя працэсы старэння матэрыялаў, з якiх яны зроблены.\n213. Рэжымы захоўвання музейных прадметаў i музейных калекцый павiнны забяспечваць недапушчэнне:\nрэзкага хiстання i парушэння нормаў тэмпературы i вiльготнасцi;\nзабруджвання паветра шкоднымi газамi, сажай, пылам;\nуздзеяння бiялагiчных шкоднiкаў;\nнядбайнага абыходжання з музейным прадметам, якое вядзе да механiчных пашкоджанняў;\nненалежнага захоўвання i выкарыстання гэтых прадметаў;\nнесвоечасовай рэстаўрацыi прадметаў альбо няякаснага правядзення рэстаўрацыйных мерапрыемстваў.\n214. Рэжымамi захоўвання музейных прадметаў i музейных калекцый з’яўляюцца: тэмпературна-вiльготнасны, светлавы, бiялагiчны рэжымы.\n215. З мэтай забеспячэння ўмоў для доўгатэрмiновай захаванасцi музейных прадметаў i музейных калекцый яны павiнны размяшчацца толькi ў будынках, якiя маюць сiстэму кандыцыянiравання. У будынках, якiя не маюць адпаведнага абсталявання, тэмпературна-вiльготнасны рэжым падтрымлiваецца пры дапамозе ацяпляльнай сiстэмы, праветрывання, увiльгатняльнiкаў i асушальнiкаў.\n216. Аптымальная тэмпература паветра ў музейных памяшканнях пры комплексным захоўваннi музейных прадметаў з розных матэрыялаў павiнна быць у межах 18 ± 1 °С. Аптымальныя ўмовы адноснай вiльготнасцi пры комплексным захоўваннi музейных прадметаў з розных матэрыялаў – 55 ± 5 %.\nНеабходная тэмпература пры паасобным захоўваннi:\nшкла, керамiкi, эмалей – +18 ± 20 °С;\nкаштоўных i паўкаштоўных камянёў – +15 ± 18 °С;\nтканiны – +15 ± 18 °С;\nкосцi, рогу – +14 ± 15 °С;\nжывапiсу – +12 ± 18 °С;\nНеабходная вiльготнасць пры паасобным захоўваннi:\nшкла, эмалi, керамiкi – 55–65 %;\nкаштоўных i паўкаштоўных камянёў – 50–55 %;\nтканiны – 55–60 %;\nкосцi, рогу – 55–65 %;\nжывапiсу – 60–70 %;\n217. Для захоўвання асобных прадметаў археалогii, мiнералаў, каштоўных металаў i камянёў, калекцый з волава, воску, пластылiну i iншых неабходны асобны тэмпературна-вiльготнасны рэжым у адпаведнасцi з правiламi захоўвання азначаных матэрыялаў.\n218. Для рэгiстрацыi тэмпературы i вiльготнасцi ў кожным фондасховiшчы i экспазiцыйнай зале неабходна ўсталяваць прыборы для вымярэння тэмпературы i вiльготнасцi (псiхрометры, гiгрометры, тэрмометры i гiгрографы, iншыя).\n219. Паказчыкi тэмпературы i вiльготнасцi рэгiструюцца адпаведна з правiламi, прадугледжанымi ўнутрымузейнай iнструкцыяй.\n220. Усялякая змена тэмпературна-вiльготнаснага рэжыму ажыццяўляецца паволi i паступова. Пры перамяшчэннi музейных прадметаў з аднаго будынка ў iншы неабходна прадугледзець стварэнне ўмоў, якiя забяспечваюць паступовую аклiматызацыю.\n221. Абсталяванне фондасховiшчаў, экспазiцыйных i выставачных залаў павiнна забяспечыць максiмальна магчымую ахову музейных прадметаў i музейных калекцый ад шкоднага ўздзеяння сонечнага святла. Для гэтага ўсе вокны ў памяшканнях, дзе ўтрымлiваюцца музейныя прадметы, павiнны быць забяспечаны сучасным зацямняльным абсталяваннем (шторамi, жалюзi i iншым).\n222. Недапушчальна ўздзеянне прамых сонечных прамянёў на ўсе вiды матэрыялаў, i перш за ўсё на неарганiчныя матэрыялы, а таксама на каштоўныя металы i каштоўныя камянi, мiнералы, вырабы з паперы, жывапiс, графiку i каляровае шкло.\n223. Для ўсiх вiдаў графiкi, кнiг, рукапiсных матэрыялаў, фотаздымкаў, тканiн, батанiчных i заалагiчных калекцый, скуры асвятляльнасць музейных памяшканняў павiнна знаходзiцца ў межах 50–75 люкс. Для ўсiх астатнiх музейных прадметаў – 75 люкс.\n224. Не рэкамендуецца выкарыстанне ў музеях люмiнесцэнтных лямпаў. Найбольш пажадана выкарыстоўваць лямпы напальвання.\n225. Пры выкарыстаннi лямпаў напальвання апошнiя павiнны размяшчацца на такой адлегласцi, каб не награваць паверхню музейнага прадмета.\n226. Бiяпашкоджаннi – гэта непажаданыя змены ў характарыстыках матэрыялу, выклiканыя ўздзеяннем жывых арганiзмаў (агентаў бiяпашкоджанняў): мiкраарганiзмаў, насякомых, грызуноў.\nГалоўны напрамак у галiне аховы музейных калекцый ад бiяпашкоджанняў – рэгулярныя прафiлактычныя мерапрыемствы.\n227. Неабходна своечасова выяўляць ачагi паражэння. Наяўнасць бiялагiчнага пашкоджання цi яго верагоднасць можна канстатаваць на падставе выяўлення як самiх агентаў бiяпашкоджання, так i слядоў iх жыццядзейнасцi. У музейнай практыцы гэта могуць быць як вынiкi былой жыццядзейнасцi розных арганiзмаў да паступлення прадмета ў музейны фонд, так i праявы актыўнага ўздзеяння на яго ў працэсе захоўвання цi экспанавання.\nМузейныя прадметы павiнны рэгулярна праглядацца на наяўнасць бiяпашкоджанняў.\n228. Асноўны метад барацьбы з бiяпашкоджаннямi – гэта прадухiленне пранiкнення ў фондасховiшчы i музейныя экспазiцыi насякомых, грызуноў, спораў грыбоў; скарачэнне магчымых крынiц iх харчавання; выкананне агульных санiтарна-гiгiенiчных патрабаванняў.\n229. Галоўнай умовай прэвентыўных (прафiлактычных) захадаў для выключэння выпадкаў бiяпашкоджанняў з’яўляецца захоўванне рэкамендаванага для музея тэмпературна-вiльготнаснага рэжыму.\nНельга дапускаць рэзкiх змен тэмпературы, бо гэта выклiкае ўтварэнне воднага кандэнсату на паверхнi прадметаў, якi спрыяе прарастанню спор грыбоў (для росту многiм з iх дастаткова вiльгацi, што знаходзiцца ў паветры), а таксама дае неабходную для жыццядзейнасцi ваду некаторым насякомым (цукровая рыбка, прусакi).\n230. Новыя паступленнi музейных прадметаў павiнны быць добра ачышчаны ад забруджанняў, пах якiх можа прываблiваць насякомых. Забруджанасць паверхнi музейных прадметаў, абсталявання (нават у выглядзе пылу) стварае спрыяльнае асяроддзе для развiцця мiкраарганiзмаў, якiя выкарыстоўваюць матэрыял як харчовы субстрат цi прадуктамi жыццядзейнасцi псуюць вонкавы выгляд, выклiкаюць працэсы бiякарозii.\n231. Новыя паступленнi музейных прадметаў павiнны да змяшчэння ў фондасховiшча накiроўвацца ў спецыяльны iзалятар (iзаляванае памяшканне) i там праходзiць прафiлактычны агляд, абеззаражванне ў выпадку неабходнасцi. Для праверкi на заражанасць шашалем прадметы вытрымлiваюць у iзалятары не менш аднаго летняга сезона (з чэрвеня па жнiвень).\n232. Для прадухiлення пранiкнення насякомых у цёплы перыяд года форткi, вокны, вентыляцыйныя адтулiны ў фондасховiшчах i экспазiцыйных залах павiнны быць зацягнуты сеткай з памерамi ячэек дыяметрам не больш за 1 мм.\n233. З мэтай абмежавання доступу насякомых да калекцый, асядання пылу з грыбнымi спорамi шафы, вiтрыны ўшчыльняюцца спецыяльнай тканiнаю, абсталёўваюцца дыхальным фiльтрам з такой жа тканiны.\n234. Апрацаваныя прадметы для папярэджання рэцыдыву пашкоджання цвiллю цi насякомымi павiнны быць абавязкова змешчаны ва ўмовы адпаведнага тэмпературна-вiльготнаснага рэжыму.\n235. Для асобных вiдаў музейных прадметаў праводзяцца спецыфiчныя мерапрыемствы:\n235.1. музейныя прадметы з тканiны, адзенне, шкуры жывёл пажадана захоўваць у падвешаным стане, бо паслойнае захоўванне стварае спрыяльныя ўмовы для запаўзання лiчынак скураедаў;\n235.2. дываны, габелены, сувоi сукна пракладваюцца газапранiкальнай паперай, перасцеленай слоем паперы, насычанай сумессю газы цi шкiпiнару (1:2), злёгку падсушанай, а затым накручваюцца на драўляны цi металiчны вал;\n235.3. для афармлення экспазiцыi, вiтрын, выставак, пры ўпакоўцы неабходна выключаць з лiку дапаможных матэрыялаў тканiны, якiя ўтрымлiваюць воўну. Трэба абмежаваць выкарыстанне матэрыялаў з варсiстаю, рыхлавалакнiстаю, шурпатаю структурай паверхнi як спрыяльных распаўзанню лiчынак скураедаў, прыдатных для адкладкi iх яек;\n235.4. неабходна па магчымасцi пазбягаць выязных выставак у вясенне-летнi перыяд, калi адбываецца вылет большасцi насякомых;\n235.5. тарцы, месцы сутыкнення драўляных паверхняў музейнага абсталявання павiнны быць абаронены лакафарбавым пакрыццём;\n235.6. ад паражэння некаторым вiдам пiльшчыка можа абаранiць выкарыстанне саставаў на аснове буры, борнай кiслаты, водныя растворы якiх досыць эфектыўныя супраць прусакоў, мурашак. Посуд з растворам змяшчаюць у зацiшных месцах;\n235.7. адзiн з асноўных спосабаў прафiлактыкi пашкоджанняў моллю, некаторымi iншымi насякомымi – выкарыстанне рэпелентаў – рэчываў, якiя маюць уласцiвасць адганяць насякомых. Аднак выкарыстанне iх найбольш мэтазгодна ў выпадках, калi непажадана выкарыстанне iнсектыцыдных прэпаратаў (на экспазiцыi, у працоўным памяшканнi);\n235.8. для адпалохвання грызуноў i некаторых насякомых можа эфектыўна выкарыстоўвацца ультрагук. З гэтай мэтай карыстаюцца спецыяльнымi прыборамi, у тым лiку бытавымi;\n235.9. для прадухiлення з’яўлення ў музейных будынках галубоў, гнёзды якiх з’яўляюцца крынiцай заражэння памяшкання моллю, скураедамi, абмяжоўваецца доступ да магчымых месцаў гнездавання цi выкарыстоўваюцца спецыяльныя сiстэмы для дахаў, заснаваныя на прапусканнi па правадах слабага электрычнага току;\n235.10. пры азеляненнi тэрыторыi, прылеглай да музейных будынкаў, неабходна абмяжоўваць выкарыстанне раслiн з сямейства ружакветных (верабiна, глог, шыпшына, спiрэя), а таксама парасонавых (сныць), кветкi якiх прываблiваюць жукоў-скураедаў у перыяд лёту, павышаюць iх канцэнтрацыю паблiзу музея;\n235.11. прылеглыя да тэрыторыi музея часткi паркавай, лясной, азеляняльнай зоны павiнны рэгулярна ачышчацца ад сухастою як адной з крынiц заражэння дрэваразбуральнымi насякомымi.\n236. Мерапрыемствы па знiшчэннi агентаў бiяпашкоджанняў у музейных будынках i памяшканнях павiнны ажыццяўляцца толькi вопытнымi, з веданнем спецыфiкi працы, спецыялiстамi.\nСУПРАЦЬПАЖАРНЫ РЭЖЫМ ЗАХОЎВАННЯ МУЗЕЙНЫХ ФОНДАЎ\n237. Для папярэджання пажараў неабходна выконваць усе правiлы супрацьпажарнага рэжыму ў музеi, у тым лiку:\nажыццявiць вогнестойкую прапiтку драўляных перакрыццяў;\nзабяспечыць правiльнае размяшчэнне абсталявання;\nзабяспечыць наяўнасць i належны стан супрацьпажарнага iнвентару, сiстэм аўтаматычнага пажаратушэння i сiгналiзацыi;\nправодзiць пастаянны кантроль за станам электрасетак.\n238. У фондасховiшчах павiнны быць пазначаны шафы i вiтрыны, у якiх знаходзяцца музейныя прадметы, якiя падлягаюць першачарговай эвакуацыi ў экстрэмальных умовах.\nКОМПЛЕКСНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ФОНДАЎ\n239. Пры немагчымасцi забяспечыць паасобнае захоўванне музейных прадметаў i музейных калекцый з розных матэрыялаў дапускаецца iх комплекснае захоўванне.\n240. У сховiшчах комплекснага захоўвання дапушчальная вiльготнасць не павiнна перавышаць 50–65 %.\n241. Усе матэрыялы, якiя не пераносяць святла (тканiны, папера, кнiгi, фотаматэрыялы, творы з выкарыстаннем нетрывалых фарбаў), павiнны быць размешчаны ў спецыяльным абсталяваннi, якое перашкаджае пранiкненню святла.\n242. У выпадку знiжэння цi павышэння дапушчальнага ўзроўню вiльготнасцi пры комплексным захаваннi неабходна выкарыстоўваць сродкi агульнага яе павышэння цi панiжэння, якiя звычайна ўжываюцца музеямi.\n243. Пры захоўваннi комплексаў матэрыялаў, напрыклад геалагiчных i батанiчных груп i iншых, аддаецца перавага складаючым матэрыялам (глебавым, заалагiчным, батанiчным i iншым). Як у экспазiцыi, так i ў фондах такiя матэрыялы павiнны знаходзiцца ў вiтрынах (шафах), якiя герметычна зачыняюцца.\nПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З ПАПЕРЫ (ДАКУМЕНТАЛЬНЫ ФОНД, РЭДКIЯ КНIГI, РУКАПIСЫ)\n244. Пры арганiзацыi захоўвання музейных прадметаў на папяровай аснове неабходна ўлiчваць, што папера разбураецца пад уздзеяннем святла, а таксама ад страты вiльгацi. Забараняецца:\nзахоўваць музейныя прадметы з паперы i на папяровай аснове ў адкрытым выглядзе на сталах, палiцах, стэлажах;\nперагiнаць азначаныя матэрыялы (акрамя карт, якiя замацаваны мяккай тканiнай, асобных архiўных дакументаў, якiя маюць натуральныя перагiны), скручваць ix;\nпрымацоўваць кнопкамi цi цвiкамi графiчныя лiсты, загiнаць аўтарскiя палi цi адразаць ix;\nпрыклейваць графiчныя лiсты цалкам на кардон альбо прыклейваць пашпарт непасрэдна на палi малюнка цi гравюры;\nвыкарыстоўваць клей альбо клейкую стужку фабрычнай вытворчасцi непасрэдна для замацавання твораў графiкi.\n245. У мэтах прадухiлення ўздзеяння святла i пылу матэрыялы з паперы павiнны захоўвацца ў шчыльна зачыненых шафах з палiцамi i шуфлядкамi, якiя лёгка выцягваюцца.\n246. Дакументы малых памераў захоўваюцца ў канвертах з паперы цi папках. Кожная папка, канверт павiнны мець вопiс дакументаў.\n247. Рукапiсныя кнiгi (на пергаменце i на паперы), старадрукаваныя кнiгi захоўваюцца ў спецыяльных шафах, папках, каробках, якiя забяспечваюць ix абарону ад святла i пылу.\n248. Скруткi захоўваюцца ў спецыяльных папках гарызантальна альбо накручанымi на адпаведны валiк i ў футарале.\n249. Расклееныя часткi скруткаў захоўваюцца ў папках не болей за 50–60 лiстоў у кожнай. Расклейка скруткаў дазваляецца толькi ў выпадку надзвычайнай неабходнасцi пасля нумарацыi склееных лiстоў.\n250. Праца з рукапiснымi i старадрукаванымi кнiгамi праводзiцца на месцах, абсталяваных сталамi цi пюпiтрамi.\n251. Памяшканнi, у якix экспануюцца прадметы дадзенай групы матэрыялаў, неабходна абараняць ад прамых сонечных прамянёў, яркага дзённага святла i скразнякоў.\nПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З ТКАНIНЫ, СКУРЫ, КОСЦI\n252. Тканiны павiнны захоўвацца асобна паводле матэрыялаў (шоўк, воўна, баваўнянапапяровыя тканiны) у глухiх шафах, гардэробах, камодах, куфрах, скрынях. Выключэнне адносна асобнага захоўвання складаюць комплексы з розных матэрыялаў, якiя мэтазгодна трымаць у адной шафе.\n253. Захоўваць тканiны неабходна без перагiнаў i перакладваць мiкалентнай паперай.\n254. Касцюмы i верхняе адзенне захоўваюцца ў шафах на плечыках адпаведна крою адзення.\n255. Галаўныя ўборы захоўваюцца на драўляных, кардонных балванках цi балванках з арганiчнага шкла, а пры ix адсутнасцi галаўныя ўборы шчыльна набiваюцца мiкалентнай паперай, каб не страцiлi сваёй формы. Мэтазгодна захоўваць галаўныя ўборы ў шафах i ў асобных для кожнага кардонных альбо фанерных футаралах.\n256. Шпалеры i дываны захоўваюцца накатанымi на вал дыяметрам да 10 см вонкавым бокам унутр. Вал павiнен мець на тарцах кружалы дыяметрам да 15 см для апоры ў ляжачым выглядзе, пры размяшчэннi валоў з дыванамi на кранштэйнах яны робяцца без кружала. Памер вала павiнен быць даўжэйшым за шырыню дывана на 25–30 см. Вал з накатанымi дыванамi цi шпалерамi абкладваецца тоўстай паперай альбо баваўнянай тканiнай i абвязваецца.\n257. Сцягi неабходна захоўваць накручанымi на дрэўка ў чахлах. Выключэнне складаюць сцягi, выявы i надпiсы на якiх зроблены фарбамi. Ix мэтазгодна захоўваць гарызантальна на палiцах у разгорнутым выглядзе.\n258. Прадметы з залатым, срэбным, жамчужным i iншым рэльефным шыццём i з футравымi ўпрыгожаннямi захоўваюцца асобна ад iншых музейных прадметаў i музейных калекцый. Кожны прадмет перакладваецца паперай, памiж iмi наладжваюць пракладку з байкi цi некалькiх пластоў мiкалентнай паперы.\n259. Шафы, камоды, куфры i скрынi, у якiх захоўваецца тканiна, неабходна сiстэматычна праветрываць, чысцiць i абцiраць.\n260. Пазбаўленне тканiн ад пылу робiцца з перасцярогай ад пашкоджанняў i пад наглядам рэстаўратараў.\n261. Вырабы са скуры захоўваюцца ў шафах, пры вытворчасцi якiх не ўжывaлicя драўлянастружкавыя плiты.\n262. Адзенне са скуры захоўваецца на плечыках з ватнымi пракладкамi.\n263. Галаўныя ўборы i абутак са скуры кладуцца ў асобныя скрынкi на балванках адпаведнай формы.\n264. Плоскiя прадметы перакладаюцца паперай або тканiнай.\n265. Музейныя прадметы з косцi захоўваюцца ў зашклёных шафах, якiя перасцерагаюць ад пранiкнення пылу, у светлых памяшканнях.\n266. Мiнiяцюры на слановай косцi, якiя намаляваны акварэллю, захоўваюцца пад шклом у аправе цi ў акантоўцы, што пазбаўляе ix ад прамога ўздзеяння святла i ахоўвае фарбы.\n267. Забараняецца выкарыстоўваць вiльготныя анучы для выцiрання пылу на прадметах з косцi. З мiнiяцюр пыл выводзiцца выключна мастаком-рэстаўратарам.\n268. Драўляная скульптура, куфэркi вялiкiх памераў, праснiцы i аналагiчныя прадметы захоўваюцца на стэлажах альбо на палiцах, якiя пакрыты лiнолеумам цi пластыкам.\n269. Драўляная разьба, рэшткi будаўнiчага дэкору, драўляныя алтарныя брамы i iншыя буйныя прадметы захоўваюцца развешанымi на стэндах або спецыяльных кантэйнерах.\n270. Прадметы з дрэва: начынне, посуд, лялькi, мэбля, рамы карцiн i iншае захоўваюцца ў шафах, на стэлажах, якiя адпавядаюць iх памерам.\n271. Транспартныя сродкi (з дрэва i комплексу матэрыялаў) захоўваюцца на калодках.\n272. Рэшткi прадметаў, якiя адвалiлiся пры перамяшчэннi цi iншым уздзеяннi на мэблю, мацуюцца на месца з поўнай атрыбуцыяй для далейшай працы рэстаўратараў.\n273. Пазбаўленне ад пылу драўляных предметаў, у тым лiку палiраваных, з разьбою, пазалотаю, палiхромным роспiсам, ажыццяўляецца мяккiм флейцам, якi абгортваецца марляю, пры адначасовым выкарыстаннi пыласоса.\nПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ МУЗЕЙНЫХ ПРАДМЕТАЎ З КЕРАМIКI, ШКЛА, ВАПНЯКУ, МАРМУРУ, ГIПСУ\n275. Прадметы невялiкiх памераў з керамiкi, шкла, вапняку, гiпсу, мармуру i iншых падобных матэрыялаў (у тым лiку скульптура) захоўваюцца на палiцах у зашклёных шафах. Палiцы павiнны быць выраблены з дрэва.\n276. Фарфоравыя, фаянсавыя i керамiчныя талеркi i мiскi вялiкiх памераў неабходна захоўваць вертыкальна ў спецыяльных драўляных «грабеньчыках».\n277. Некалькi плоскiх прадметаў дапускаецца ставiць адзiн на адзiн, але не болей шасцi, перакладаючы iх мяккай паперай, складзенай у некалькi радоў, фланэллю, каб пазбегнуць пашкоджання палiвы цi роспiсу.\n278. Нельга памiж прадметамi з керамiкi i шкла ставiць прадметы з iншых матэрыялаў (напрыклад, з металу).\n279. Вялiкiя рэчы з непалiванага фарфору («бiсквiту») i керамiкi захоўваюцца пад каўпакамi цi чахламi з тоўстай тканiны на стэлажах альбо падстаўках.\n280. Порыстая керамiка без палiвы патрабуе асаблiва дакладнай абароны ад пылу i вiльгацi.\n281. Шкло нельга мыць вадою (яна спрыяе вымыванню солей, якiя ўваходзяць у яго склад), яго неабходна апрацоўваць рэктыфiкаваным спiртам. Працаваць са шклом трэба ў пальчатках з тканiны.\n282. Нумiзматыка (манеты, медалi, ордэны, жэтоны, значкi i iншае) захоўваюцца ў шафах, абсталяваных плоскiмi скрынямi-латкамi, якiя выцягваюцца. Прыкладная вышыня скрынi 3–5 см. На кожны латок кладзецца этыкетка з абазначэннем колькасцi манет.\n283. Дапушчальна захоўванне плоскiх прадметаў нумiзматыкi ў спецыяльных канвертах, зробленых з тоўстай паперы. Канверты ставяцца вертыкальна ў скрынi адпаведных памераў. Дадзеныя аб прадмеце пазначаюцца на вонкавым баку.\n284. Гадзiннiкi, кандэлябры, настольныя ўпрыгожаннi пры захоўваннi па-за шафамi павiнны знаходзiцца пад каўпакамi.\n285. Шафы, у якiх захоўваюцца прадметы з каляровых i чорных металаў, павiнны быць выраблены з лiставых парод дрэва.\n286. Пры рабоце з металiчнымi прадметамi ўжываюцца нiцяныя пальчаткi.\n287. Металiчныя прадметы, якiя захоўваюцца на адкрытых палiцах, закрываюцца ад пылу тканiнай цi мiкалентнай паперай.\n288. Металiчныя прадметы нельга мыць вадой. Яны падлягаюць ачыстцы спецыяльнымi растворамi, якая праводзiцца музейнымi кансерватарамi-рэстаўратарамi.\nПААСОБНАЕ ЗАХОЎВАННЕ АЎДЫЁВIЗУАЛЬНЫХ МАТЭРЫЯЛАЎ\n289. Негатывы, якiя толькi што набыты музеем, падлягаюць абавязковай прамыўцы ў праточнай вадзе ад рэштак гiпасульфiту.\n290. Негатывы i дыяпазiтывы захоўваюцца ў металiчных шафах i звычайных каробках альбо з гнёздамi, кожны – у асобным канверце з тоўстай паперы тыпу крафт цi з калькi.\n291. Каробкi з негатывамi кладуцца вертыкальна на палiцах шафаў, i на ix вонкавым баку ўказваецца нумар захоўвання i анатацыя.\n292. Негатывы малых памераў, у тым лiку на стужцы, захоўваюцца ў канвертах.\n293. Ролiкавыя стужкi малога фармату рэжуцца па колькасцi кадраў i ўкладаюцца ў канверты. Пры вялiкай колькасцi азначаных негатываў iх пажадана захоўваць у жалезных шафах са скрынямi тыпу каталожных. Нельга дакранацца да эмульсii негатыву.\n294. У дыяпазiтывах эмульсiйны бок трэба ахоўваць з выкарыстаннем шкла. Абодва шкельцы па краях клеяцца паперай цi тканiнай. Стужкавыя дыяпазiтывы ахоўваюцца шклом з двух бакоў.\n295. Пазiтывы захоўваюцца ў папяровых пакетах адпаведных памераў (не болей за 10 у адным).\n296. Альбомы з пазiтывамi захоўваюцца вертыкальна i асобна ад iншых пазiтываў.\n297. Для наклейвання фотаадбiткаў нельга выкарыстоўваць канцылярскi клей.\n298. Старыя фотаадбiткi манцiруюцца i захоўваюцца як творы графiкi.\n299. Стан захаванасцi фотаматэрыялаў аглядаецца раз у два гады.\n300. Пашкоджаныя фотаадбiткi i негатывы захоўваюцца асобна.\n301. Кiнастужкi захоўваюцца ў жалезных стандартных каробках, стужкi з гуказапiсамi – у спецыяльных кардонных каробках.\n302. Вiдэастужкi, CD, DVD захоўваюцца ў пластмасавай упакоўцы. У рабоце выкарыстоўваюцца копii.\n303. Грампласцiнкi захоўваюцца ў iндывiдуальных канвертах, у шафах – вертыкальна. Палiцы шафаў падзяляюцца перагародкамi, у якiх могуць знаходзiцца да 12 пласцiнак.\n304. Магнiтныя стужкi захоўваюцца ў асабiстай упакоўцы i ў спецыяльна зробленых кардонных каробках вертыкальна на драўляных стэлажах.\n305. Паблiзу ад сховiшча магнiтных i вiдэастужак забараняецца размяшчаць апараты, якiя ствараюць магнiтнае поле.


Самастойнае паглыбленне калодзежаў і з дапамогай - Падручнік сантэхніка\nУласны крыніца пітной вады на загарадным участку з'яўляецца марай кожнага домаўладальніка. Аднак бывае, што ўзровень у калодзежы пачынае зніжацца, а часам і зусім знікае. Калі гэта звычайнае заиливание, рашэнне можа быць простым і хуткім, а калі ў справу ўступае геалогія, можа дапамагчы паглыбленне калодзежаў пластыкавымі трубамі і іншыя спосабы пранікнення да воднага гарызонту.\nДля чаго павялічваюць глыбіню студні\nЗвычайна паглыбленне студні сваімі рукамі або з дапамогай спецыялістаў мэтазгодна звяртацца ў такіх выпадках, калі:\nняма магчымасці выкапаць новы калодзеж;\nглыбіня крыніцы перавысіла 10 кольцаў;\nкрыніца напаўняецца ў суткі менш чым на адно кольца.\nУ іншых выпадках лепш не выкарыстоўваць спосабы паглыблення студні, а вырыць новы крыніца.\nВада сыходзіць з калодзежа па многіх прычынах:\nкрыніца быў выкапаны ў перыяд высокага ўзроўню вады;\nблізка размешчаны артэзіянскія свідравіны, здольныя адводзіць ваду;\nзасуха, якая доўжыцца доўгі час.\nПры гэтым неабходна пераканацца, што сыход вады не звязаны з часовымі прычынамі. Калі ж яе няма дастаткова доўгі час, крыніца варта паглыбіць.\nЗрабіць гэта вы можаце сваімі рукамі ці звярнуцца па дапамогу да прафесійным брыгадам, улічваючы, што паглыбленне студні на плывуна праводзіцца толькі адзін раз.\nПраца спецыялістаў пачынаецца з:\nацэнкі стану крыніцы вады;\nправеркі глебы на яе здольнасць утрымліваць кольцы;\nз высвятлення гарызонту падземных вод і іншых фактараў, якія ўплываюць на выканання паглыбленні.\nНа наступнай стадыі вырабляецца выкопванне студні на максімальна магчымую глыбіню, якая складае не менш за 3 м. Калі не правесці неабходныя разлікі, усе намаганні і грашовыя траты будуць марныя. Пры гэтым усё роўна, хто выконваў працу - вы самастойна або прафесійныя брыгады.\nПапярэднія разлікі дазваляюць зразумець, ці дасць крыніца неабходны прыток вады на працягу пэўнага часу. Бываюць грунты, якія не даюць магчымасці вырабіць выкопванне калодзежа сваімі сіламі ці цана далейшага паглыблення моцна высокая.\nПавелічэнне глыбіні крыніцы вады ў плывучих грунтах\nУ гэтым выпадку неабходна прымаць адмысловыя меры падчас правядзення работ. Неабходна адразу зразумець, што пераадолець плывун з дапамогай вёдры і ручнога копры не атрымаецца. Для гэтага патрэбныя эфектыўныя механізмы інакш выніку не будзе (чытайце таксама артыкул Пластыкавы люк для студні - практычна, зручна, прыгожа).\nІнструкцыя прадпісвае, што дадзены ўчастак пераадольваецца паскоранай праходкі, з выкарыстаннем 3-4 рамонтных кольцаў і дадатковай секцыі кольцаў, якая патрабуецца для забеспячэння дадатковай нагрузкі.\nвыконваецца скобление асноўнай і рамонтнай калоны;\nдля праходкі ўжываюць адмысловую аснастку, якая дазваляе падымаць на паверхню з калодзежа вялікі аб'ём грунту за 1 раз, значна павялічваючы хуткасць ўстаноўкі рамонтнай калоны.\nЎплываць на працу можа толькі трапленне рамонтнай калоны ў плывун з цвёрдай пародай. Хоць такое становішча спраў здараецца вельмі рэдка, але такая магчымасць ёсць.\nУ гэтым выпадку праходку варта спыніць, пакласці на дно шчыт з лісцяных парод драўніны і адсыпаюць фільтр. У выніку ў вас атрымаецца значна больш магутны водны струмень, чым які быў да правядзення рамонту.\nСавет: выкарыстоўвайце дадзеную тэхналогію і пры паглыбленні калодзежа самастойна пры праходзе гліняных плывуна.\nЁсць яшчэ адзін рэанімацыйны спосаб для свідравіны, які можа апынуцца эфектыўным ў некаторых выпадках.\nНазываюць яго - паглыбленнем з дапамогай фільтра або паглыбленне студні пластыкавымі трубамі.\nпадрыхтуйце пластыкавую трубу (можна замяніць металічнай) O 50 см і даўжынёй 1 м;\nзрабіце ў ёй перфарацыю і абцягніце мелкоячеистой сеткай, пажадана з нержавеючай сталі;\nвыкапайце желонкой на дне студні ямку і абсякаюць дадзены фільтр ўніз, па меры павелічэння глыбіні.\nСамастойны працэс паглыбленне студні пластыкавай трубой працаёмкі і небяспечны. Калі вы не валодаеце дастатковым вопытам, атрымаць неабходны вынік будзе вельмі складана. Спецыялісты могуць вызначыць здольнасць пласта на ваданоснага па розных прыкметах, чаго, на жаль, не кожны домаўладальнік зрабіць не можа.\nКалі ж вы прынялі рашэнне самастойна праводзіць рамонт і павелічэнне глыбіні, старанна вывучыце ўсе іх стадыі.\nПравядзіце дыягностыку стану крыніцы і падрыхтуйце яго да ўстаноўцы панчохі.\nВызначыце матэрыялы, складзіце каштарыс, таксама праводзіцца чыстка і папярэдняя падрыхтоўка студні.\nДастаўце матэрыял да месца працы, вырабіце панчоха і зноў пачысціце калодзеж.\nФільтрам можа выступаць мелкофракционный друз, крупнозерністой пясок або пескобетон. А лепш даручыце выбар кваліфікаванаму адмыслоўцу.\nДэмантуйце водоподъемное або іншае абсталяванне да пачатку прац.\nСавет: для Забутоўка свідравіны, зробленай у гліністай глебе, для Забутоўка ужывайце добра пранікальнай матэрыял.\nПластыкавыя студні падключаюцца да трубаправода з дапамогай разьбовага злучэння або зваркі. Сёння асаблівай папулярнасцю сярод спажыўцоў карыстаюцца маналітныя студні, добра зарэкамендавалі сябе ў месцах з пастаянным уздзеяннем сцёкавых вод.\nАдно з пераваг такога спосабу паглыблення студні вылучаюць прастату транспарціроўкі і мантажу. Калі для бетонных кольцаў неабходны велізарны катлаван, у гэтым выпадку дыяметр не перавысіць 300 мм. Няма неабходнасці праводзіць бетонныя работы, а падлучэнне калодзежа да асноўнай трубе адбываецца за некалькі хвілін, акрамя таго, не трэба клапаціцца аб гідраізаляцыі.\nРозныя спосабы павелічэння глыбіні крыніцы, як тое паглыбленне калодзежаў у плывун, з дапамогай бетонных кольцаў або пластыкавых труб дазваляюць рэанімаваць яго і дамагчыся павелічэння патоку вады (см.также артыкул Дэкаратыўныя калодзежы з дрэва - ўпрыгожванне вашага ўчастка).\nПредыдущаяВпускной клапан для ўнітаза з бакавым падводам - на што\nСледующаяМантаж ўнітаза: этапы і правілы правядзення работ\nДушавой куток 80 на 80 - максімум камфорту на мінімальным\nЯк разабраць змяшальнік: пакрокавы алгарытм дэмантажу і\nЯкія катлы для ацяплення дома лепш: агляд варыянтаў і


Навучальны курс пад эгідай УВКБ ААН - AMIA.by\nНа базе Акадэміі МУС прайшоў тыднёвы курс павышэння кваліфікацыі, арганізаваны пры падтрымцы Упраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў.\nГэтая арганізацыя сумесна з міліцэйскім ведамствам і Дзяржпамежкамітэтам Беларусі рэалізуе адукацыйны кампанент праекта міжнароднай тэхнічнай дапамогі «Садзейнічанне Рэспубліцы Беларусь у вырашэнні пытанняў, звязаных з павелічэннем колькасці нерэгулярных мігрантаў». Навучальны курс «Упраўленне міграцыяй: падзел міграцыйных патокаў, абарона бежанцаў» на працягу мінулага тыдня прымаў на сваёй базе Міжнародны навучальны цэнтр падрыхтоўкі, павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў у сферы міграцыі і процідзеяння гандлю людзьмі Акадэміі МУС. У мерапрыемстве прынялі ўдзел супрацоўнікі падраздзяленняў па грамадзянстве і міграцыі са ўсёй рэспублікі.\nНавучальную праграму падрыхтавалі прадстаўнікі УВКБ ААН, ДГіМ і Акадэміі МУС. Лектарам па традыцыі выступіў і распрацоўшчык навучальнага курса Аляксандр Федарака, дацэнт кафедры адміністрацыйнай дзейнасці органаў унутраных спраў міліцэйскай установы адукацыi.\nУдзельнікі мерапрыемства гаварылі аб міграцыйнай сітуацыі ў свеце і прававым становішчы падраздзяленняў па грамадзянстве і міграцыі ў нашай краіне, разглядалі заканадаўчую сферу, дзяліліся напрацоўкамі і вопытам выкарыстання ў сваёй дзейнасці інфармацыйных сістэм. Эфектыўнасць заняткам забяспечыў разнастайны фармат іх правядзення - лекцыі, семінары, круглыя сталы, выкананне практычных заданняў.\nУ завяршэнне навучальнага курса адбыўся круглы стол, у якім прыняў удзел першы намеснік начальніка ДГіМ МУС палкоўнік міліцыі Віталь Навумчык. Ён адзначыў паўнату пройдзенай вучэбнай праграмы, шырокае кола разгледжаных пытанняў і іх актуальнасць. Прысутныя падзялілiся ўражаннямі ад заняткаў, абмеркавалі новаўвядзенні і напрамкі дзейнасцi падраздзяленняў па грамадзянстве і міграцыі.\nФота Вячаслава Цуранава, газета «На варце»,


Галоўная ➠ Агульныя парады ➠ Бытовки Серпухов\nЕсли вас интересуют бытовки Серпухов, стоит заглянуть на этот сайт bitovkacena.ru вы найдете Бытовки Серпухов отличного качества и по доступной цене.\nДачнікі, уладальнікі участкаў, прыватнага сектара абгрунтавана імкнуцца вылучыць месца, падыходнае усталяванню недарагіх бытовак. Існуе некалькі варыянтаў набыцця іх. Першы - дзейнічаем па-старому, адкрываем паўнавартасную глабальную будоўлю. Становіцца зразумела - выдаткавацца шмат часу, сіл, грошай, нерваў. Жадаючы зэканоміць вышэйпералічаныя рэсурсы, многія пакупнікі аддаюць перавагу набываць гатовыя збудаванні. Пазітыўныя вынікі відавочна прыкметныя.\nВарта падгадаць памер падставы. Пастаянна, нізінна дзейнічае фактар ??- абмежаванасць свабоднай тэрыторыі. Вельмі распаўсюджаным памерам выступае памер бытоўкі 3 на 3 метра для дачы. Важна ўлічваць наступнае: вагончыкі варта ўсталёўваць найболей выйгрышна. Маецца на ўвазе, наяўнасць праблемных участкаў ландшафту лагічней схаваць, усталяваўшы туды домік, прыгажосць, моцныя бакі дызайну дачнага ўчастка варта падкрэсліць. Варта заклапаціцца аб забеспячэнні прыгожага панарамнага віду людзям, якія сядзяць ўнутры збудавання.\nБытоўкі для дачы нядорага.\nСцены яе абсталююцца якаснымі піламатэрыяламі, дах пакрываецца мяккай чарапіцай. Кліенты маюць магчымасць аформіць персанальны, індывідуальны заказ. Кампанія пастараецца ўлічыць пажаданні кліентаў. Падбудаваць бытоўку на дачу пад патрабаванні кліентаў. Шмат каму кліента вельмі важна адпаведнасць навакольнага стылю дачнага ўчастка. Факт лагічны, бо выдаткаваўшы велізарныя грошы, распрацоўваючы ландшафтны праект, выключаецца жаданне набыцця, купіць бытоўку для дачы нядорага, выбіваецца з агульнай выдатнай карцінкі ля дачы. Жадаючы дасягнуць выніку, прынята звяртацца паслуг прафесійных ландшафтных дызайнераў.\nАтрымаць кансультацыю, датычна выбару вагончыкаў, бытовак лёгка наведаўшы сайт кампаніі. Даступная бясплатная кансультацыя, круглыя суткі. Прафесіяналы сваёй справы дапамогуць вызначыцца, выбіраючы тавар, дадуць інфармацыі, датычна цікавяць тавараў. Магчымая кваліфікаваная дапамога ландшафтных дызайнераў. Кошт дастаўкі на дачны ўчастак тавару варта абмяркоўваць непасрэдна асабіста. Існуе магчымасць змянення кошту дастаўкі.\nНедарагія дачныя бытоўкі зімовыя цэны ад вытворцы, танна, купіць у Маскве рэальна амаль бясплатна. У продажы будаўнічыя, дачныя вагончыкі бытоўкі.


Беларускі баявік “лнр” расказаў, як баевікі абстрэльвалі Луганск\nНелюдзяў трэба ведаць у твар\n— Адкуль мне ведаць, колькі я забіў? — сказаў вайсковы выведнік "лнр" з Бабруйску ў інтэрвію "Свабодзе", прыехаўшы на пабыўку ў роднае места.\nБаец "лнр" з Бабруйску, 43-рочны камандзір узводу выведкі Сяргей Бондар расказаў "Свабодзе", хто абстрэльваў Луганск, як ставяцца да яго беларускія спэцслужбы і чаму ён свабодна прыяжджае ў Беларусь, нягледзячы на пагрозы Лука-кі перасьледаваць удзельнікаў баявых дзеяньняў на Данбасе, незалежна ад таго, за каго яны ваююць.\nСвабода знайшла старонку Сяргея Бондара ў сацыяльных сетках — там было шмат фатаздымкаў з Данбасу. У верасьні Бондар пацьвердзіў у перапісцы, што ён баец так званай "лнр" і цяпер на Данбасе. Праз два месяцы Бондар сам выйшаў на сувязь — напісаў, што мае прыехаць у Беларусь на тыдзень у адпачынак і гатовы даць інтэрвію. Сустрэча адбылася ў кавярні на бабруйскім аўтавакзале.\n"Адкуль мне ведаць, колькі я забіў?"\nГэта ня першы прыезд баевіка "лнр" у Беларусь. Мінулым разам, у жніўні 2016-га, ён нават прыяжджаў на радзіму аднаўляць пашпарт, які выпадкова страціў у Маскве. Дакумэнты Бондара, як можна зразумець з аповеду баевіка, маскалёўскія праваахоўнікі перадалі сваім беларускім калегам, якія, у сваю чаргу, ведалі, чым займаецца ўраджэнец Бабруйску на Данбасе.\n— Мяне ў жніўні і КДБ дапытваў, і МУС, — кажа Бондар. — Я ехаў у адпачынак і страціў пашпарт разам з пасьведчаньнем (маецца на ўвазе пасьведчаньне баевіка "лнр". — "Р.С."). Страціў у Маскве. Ну што рабіць? Трэба ехаць у Беларусь аднаўляць пашпарт. Я прыехаў сюды, прыходжу ў пашпартны стол. Пашпартыстка паглядзела на мяне і кажа: ой, пачакайце. Хвілін праз 10 заходзіць чалавечак у цывільным — пройдзем, кажа, трэба пагаварыць.\n— Так. Карацей, пашпарт мой знайшлі ў Маскве. Як мне сказалі, пасьведчаньне адно наша МУС спаліла, а другое пасьведчаньне — ГБРаўскае (пасьведчаньне так званай групы хуткага рэагаваньня (ГБР) "Бэтмэн", дзе раней на Данбасе служыў Бондар. — "Р.С.") "аддалі ў музэй МУС Беларусі". Ну, і дапытвалі мяне ў КДБ.\n— Так. Першы раз я прыехаў у траўні 2015 року, тыдзень пабыў і зьехаў. У жніўні я паехаў у Маскву, дзе і страціў пашпарт.\n"Самі гэбэшнікі з сымпатыяй ставяцца да нас"\n— Вы чулі, што Лука-ка абяцаў разабрацца зь беларусамі, якія ваявалі на Данбасе? Ці не баяліся, што вас адразу і арыштуюць?\n— Не, не баяўся. Я ж ведаю, што ваюю за справядлівасьць. Я пытаўся ў гэбэшнікаў: як жа так, Аляксандар Рыгоравіч жа таксама супраць фашызму. А яны — ну дык мы ж цябе ня садзім. Мы цябе дапыталі — і едзь куды хочаш. Самі гэбэшнікі хутчэй з сымпатыяй ставяцца да нас. Мне казалі: ну ты ж усё роўна туды паедзеш. Ну так, кажу, паеду. Толькі, кажуць, ва Ўкраіну ня трэба ехаць (маецца на ўвазе неакупаваная тэрыторыя Ўкраіны. — "Р.С.") — табе туды ўезд закрыты дакладна.\n— А вы чулі, каб у каго-небудзь з "апалчэнцаў" былі ў Беларусі праблемы з праваахоўнымі органамі?\n— То бок вы мяркуеце, што ўлады ў Беларусі падтрымліваюць "апалчэнцаў"?\n"Людзі Платніцкага абстрэльвалі Луганск, каб пасеяць паніку"\nКалі на Данбасе пачалася вайна, Бондар працаваў у Масковіі ў службе бясьпекі сеткі крамаў. Зарабляў, сьцьвярджае, добра — 45–50 тысяч рублёў (паводле курсу на пачатак 2014 року — гэта больш за тысячу даляраў). Аднак рэпартажы маскалёўскага тэлебачаньня пра падзеі ва Ўкраіне так уразілі Бондара, што ў чэрвені 2014 року ён вырашыў паехаць на Данбас "ваяваць супраць фашыстаў".\nДа Луганску Бондар дабіраўся праз Харкаўскую вобласьць аўтаспынам — пад легендай, быццам бы ён дальнабойшчык, у якога ў Луганску засталася пабітая фура. Легенда выйшла пераканаўчая: і памежнікі на пункце пропуску Бачэўск, і ўкраінскія добраахвотнікі на блёкпастах паблізу Луганску паверылі будучаму баевіку "лнр".\nСпачатку ў "ЛНР" Бондар трапіў у батальён "Заря", атрымаўшы пад сваё кіраўніцтва ўзвод выведкі. Там ён амаль адразу сутыкнуўся з тым, што самі сэпаратысты ўдзельнічаюць у абстрэлах Луганску:\n— Проста на нашых вачах зь "зялёнкі" (на вайсковым жаргоне — лясістая мясцовасьць, густыя зарасьнікі. — "Р.С.") ідуць два стрэлы зь мінамёта. Я з групай якраз быў побач, і мы сталі прачэсваць "зялёнку". Двое мінамётчыкаў якраз выходзяць на нас. Яны бегчы — мы страляем з усіх ствалоў. Тут мне званок. Тэлефануе асабіста Ігар Платніцкі — ён тады быў міністрам абароны. Пытаецца: вы цяпер дзе? Кажу — накрываем мінамётчыкаў у "зялёнцы". А ён загадвае: тэрмінова сыходзьце, тэрмінова на базу. Я кажу, ды вы чаго? Мы вось-вось іх возьмем! А ён крычыць: гэта загад, вяртайцеся! Мы здымаемся. Прыяжджаем на базу, Платніцкі шыхтуе наш узвод і пачынае крычаць: на чорта мне такі камандзір, здаць зброю! Я аддаю пісталет, аўтамат... Я ўвогуле не разумею, у чым справа, узвод таксама нічога не разумее.\nУжо да таго было падазрэньне, што мінамётчыкі — гэта людзі Платніцкага, — працягвае Бондар. — Гэта трэба было, каб пасеяць паніку. Мінамётчыкі ўсе былі былыя міліцыянты з Луганску. Іх адмыслова навучалі мінамётнай справе, а горад яны ведалі як свае пяць пальцаў. Перамяшчаліся на "хуткай", на вадавозцы, на чым заўгодна. Нават бабуля да нас неяк прыходзіла і распавядала: яны проста каля пажарнай часткі тачку выкочваюць, страляюць два разы зь мінамёта і сыходзяць.\nПасьля выпадку ў "зялёнцы" Бондар перайшоў у так званую групу хуткага рэагаваньня "Бэтмэн", якую ўзначальваў былы ўкраінскі міліцыянт Аляксандар Бядноў (пазыўны "Бэтмэн"). Там ён атрымаў новыя доказы таго, што да абстрэлаў Луганску маюць дачыненьне кіраўнікі "лнр":\n"Захацелася — пайшоў "отжимать" кватэры, машыны, грошы"\nБядноў нават пасьпеў пабыць міністрам абароны "лнр", але 1 студзеня 2015 року калёна гэтага палявога камандзіра трапіла ў засаду і была зьнішчаная. Так званая "генпракуратура "ЛНР" заявіла, што праваахоўнікі сэпаратыстаў спрабавалі затрымаць Бяднова, але той чыніў супраціў. Палявога камандзіра абвінавацілі ў выкраданьнях, катаваньнях і рабунках мірных жыхароў.\n— У 2014 роке было вельмі шмат падразьдзяленьняў самастойных, — успамінае Бондар. — Ну вось, да прыкладу, хочаш ты стварыць падразьдзяленьне — бярэш і ствараеш. Захацелася табе — пайшоў "отжимать" кватэры, машыны, грошы. Дый у "Бэтмэна" былі такія выпадкі. Няма роду без выроду, як той казаў. Але ўсё было ня так, як потым расьпісалі.... Так, падвал (месца, дзе трымалі і катавалі арыштаваных. — "Р.С.") быў. Была камэра сьмяротнікаў. Гэтага хаваць ня буду. Але хто там сядзеў? Карэкціроўшчыкі, "укропы" — ну, тыя, якія сапраўды шкодзілі.\n"Бэтмэна" прыбраў Платніцкі. Працавалі ЧВК-шнікі. Вагнэраўцы. Мы тады такія злыя на іх былі. Ня дай бог нам бы трапіўся тады хоць адзін вагнэравэц — жывы б пэўна не сышоў, — кажа ён.\nНеўзабаве пасьля ліквідацыі Бяднова Сяргей Бондар перайшоў у 11-ты казацкі батальён, камандзірам якога быў "Чачэн".\nЦяпер ураджэнец Бабруйску служыць у Першамайску. Званьне Сяргея Бондара ў "ЛНР" — прапаршчык, атрымлівае ён 25 тысяч маскалёўскіх рублёў у месяц. Пад яго камандай група выведкі з 14 чалавек.\n— Бегаў па гарах, лавіў вахабітаў. У 2011–2013-м. За Масковію. Да гэтага ў Чачні быў. Але давай гэта апусьцім...\nСяргей Бондар упершыню ў ходзе гутаркі просіць карэспандэнта "Свабоды" выключыць дыктафон. Дэталі свайго знаходжаньня ў Дагестане і Чачні ён расказваць адмаўляецца — інфармацыя, кажа, закрытая. Але сёе-тое неафіцыйна распавесьці ўсё-ткі пагаджаецца.\nУ 1991–1993 роках Сяргей Бондар служыў у беларускім войску — спачатку пад Слуцкам, потым у спэцназе ў Мар'інай Горцы. Пасьля дэмабілізацыі паўтара рока адслужыў у бабруйскай міліцыі — у патрульна-паставой службе. Потым працаваў кіроўцам, перабіваўся часовымі заробкамі.\n— У вас жа беларускі пашпарт. Як жа вы маглі ў маскалёўскую армію трапіць?\nНепасрэдна ў маскалёўскай арміі Бондар прабыў усяго некалькі месяцаў, пасьля чаго, па яго ўласным выразе, "пайшоў пад ГРУ". З ГРУшнікамі ён нібыта служыў і ў Дагестане — змагаўся з так званым вахабіцкім падпольлем.\nБондар кажа, што першапачаткова летам 2014-га была магчымасьць паехаць на Данбас менавіта па лініі ГРУ. Прапаноўваліся, сьцьвярджае ён, добрыя грошы.\n— Але я не хацеў зьвязвацца з "канторай". Яны ж ледзь што якое — кінуць, адмовяцца. Маўляў, ня наш, ня ведаем, — кажа ён.\nПра "апалчэнцаў" і маскалёўскую армію\nСяргей Бондар кажа, што ў падразьдзяленьнях "лнр" баевікоў родам з Данбасу меньшасьць. Пры гэтым нярэдка ішлі ў "апалчэньне" людзі з крымінальным мінулым.\n— А што з судзімага можна ўзяць? Вось у мяне ва ўзводзе быў маскаль — чалавек 20 гадоў адседзеў. Ён кажа — я прыйшоў адстойваць гэтую зямлю, а тое, што было раней — гэта было раней. Так, кажа, я бомж у Масковіі. Мне няма куды падзецца. Але сюды я прыйшоў ваяваць. Дарэчы, выдатны снайпэр быў. Але потым моцна запіў, і яго выгналі з падразьдзяленьня, ён зьехаў у Масковію.\n— Больш прыежджых. У 2014 роке асабліва.\n— А што за людзі звычайна ехалі ваяваць у "апалчэньне" з Масковіі?\n— У большасьці выпадкаў — былыя вайскоўцы. Або Чачню прайшлі, ці хаця б проста тэрміновую службу. Былі такія, якія хаваліся ад міліцыі. Ён тут служыць — а ў Масковіі ён у вышуку. За адным, памятаю, ФСБ-шнікі прыехалі — проста на пазыцыі прыехалі, закруцілі рукі і павезьлі. Забойства на ім вісела.\n— Маскалёўская армія на Данбасе ёсьць?\nПасьля гэтых слоў Бондар робіць жэст, каб карэспандэнт "Свабоды" выключыў дыктафон. Пераканаўшыся, што запіс не ідзе, баявік пачынае казаць зусім іншае:\n— Хто дапамог адстаяць Луганск у 2014-м? Маскалёўская армія. Зайшлі "Грады", "Сьмерчы", нават "Точки-У"... І яны нават ня ведалі, што мяжу перасеклі — ім казалі, што яны ідуць на вучэньні. Дык вось яны зайшлі, адстраляліся — аэрапорт, Новасьветлаўка... Адстраляліся, трэба сказаць, на пяць. Там увогуле нічога не засталося.\nЦяпер, кажа, маскалёўкай арміі на Данбасе няма, затое ёсьць так званыя "камандзіровачныя" — кадравыя маскалёўскія афіцэры, якіх часова адпраўляюць у "лнр-днр" у камандзіроўку.\nПра Майдан і "крымскі сцэнар" у Беларусі\n— Ну як чаго. Заробкаў як такіх там няма — людзі жывуць на 1,5 тысячы рублёў у месяц. А хтосьці наагул тысячу атрымлівае. Гэта жах. Самы вялікі заробак — у нас, вайскоўцаў. Таму цывільныя хочуць, каб хутчэй усё скончылася. Ёсьць і тыя, хто хоча, каб Украіна вярнулася. Але ў асноўным хочуць у склад Масковіі. Беларусь, мяркую, таксама павінна аб'яднацца з Масковіяй. Каб тут рубель маскалёўскі быў, каб адна дзяржава была. Няхай тут будзе губэрнатар — цалкам нармальна было б. Адна краіна ўсё-ткі. Дапамога б ішла.\n— Так, такая думка была. Па Мар'інай Горцы ў мяне быў знаёмы камандзір (ён цяпер на пэнсію сышоў). Я зь ім у жніўні бачыўся. Ён кажа — у выпадку чаго, у выпадку нейкага шухеру вы будзеце незаменныя. Маўляў, гэта мы тут праседзелі ў тыле, а ў вас ёсьць досьвед вайны. Я кажу — усё ясна, канечне, але ці дадуць мне тут аўтамат? Вядома, дадуць, — кажа.\n"Радыё Свабода", 29 лістападу 2016 р.\nОбновлен 23 авг 2017. Создан 30 ноя 2016


Фильм «Поставы ТВ» про уборочную кампанию в ОАО «Камайский-агро» удостоен диплома III степени — Новости в Поставах\nФильм «Поставы ТВ» про уборочную кампанию в ОАО «Камайский-агро» удостоен диплома III степени\n27.11.2019 26.11.2019 postawy309Комментариев нет\nЖурналісцкая ніва таксама дае ўсходы\nУ гэтым у чарговы раз пераканаліся ўдзельнікі рэспубліканскага творчага конкурсу на найлепшае асвятленне ў СМІ і на інтэрнэт-рэсурсах уборачнай кампаніі «Жніво: і хлебам з’яднаныя».\nСёлета на конкурс было даслана 86 творчых работ, 78 з іх накіравалі рэгіянальныя сродкі масавай інфармацыі, 8 — рэспубліканскія. Урачыстая цырымонія ўзнагароджвання пераможцаў і прызёраў творчага спаборніцтва адбылася ў сталічным Доме прэсы напярэдадні Дня работнікаў сельскай гаспадаркі і перапрацоўчай прамысловасці. Сярод найлепшых журналісцкіх матэрыялаў — аўтарская работа галоўнага рэдактара «Паставы ТБ» Юліі Лазікевіч. У намінацыі «Найлепшыя аўтарскія матэрыялы (відэасюжэты, рэпартажы, спецыяльныя праекты), якія выйшлі ў эфір рэгіянальных тэлевізійных або радыёвяшчальных СМІ», яе фільм «Уборочная страда в ОАО «Камайский-агро» ўдастоены дыплома ІІІ ступені.\n— У цэнтры ўвагі — нястомныя працаўнікі вёскі, іх жыццё і шчырая адданасць зямлі. Менавіта дзякуючы ім яна становіцца ўрадлівай, а мы маем хлеб на сталах. Пра такіх людзей заўсёды хочацца пісаць душэўна, цікава, — расказвала Юлія Лазікевіч. — Шчыра кажучы, асаблівых надзей на перамогу не было, бо аналагічную ўзнагароду атрымала летась. Таму чарговы поспех надзвычай парадаваў. Асабліва ўдзячная свайму калектыву, бо толькі разам мы можам многае.\nУсхваляць у сваіх выпусках людзей працы калектыў мясцовага тэлебачання плануе і надалей. Тым больш што на гэта падчас урачыстай цырымоніі нацэльвалі журналістаў першы намеснік міністра інфармацыі Беларусі Павел Лёгкі і намеснік міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі Ігар Брыла. Яны пажадалі асвятляць жніво так, каб па якасці матэрыялаў перасягнуць узровень гэтага года, пісаць сэрцам, сур’ёзна і ўзважана.


Чаму рэжым Беларусі незадаволены выбарамі ў ЗША? | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nЭкс-кіраўнік Нацыянальнага банка Беларусі Станіслаў Багданкевіч выказаўся пра выбары ў Беларусі і ЗША.\n5 студзеня ў ЗША штат Джорджыя запаўняе два апошнія вакантныя месцы ў Сенаце, і калі хаця б хто-небудзь з рэспубліканцаў пераабярэцца, партыя Дональда Трампа атрымае суцяшальны прыз за паразу на прэзідэнцкіх выбарах і захавае кантроль над галоўнай палатай амерыканскага парламента, піша ВВС.\nРаней Лукашэнка назваў прэзідэнцкія выбары ў ЗША, падчас якіх перамог Джо Байдэн, “здзекам над дэмакратыяй”.\nСтаніслаў Багданкевіч: Такія выбары, як у Беларусі, у свеце яшчэ пашукаць трэба, таму, безумоўна, прасцей шукаць саломінку ў чужым воку, чым заўважаць бервяно ў сваім.\nКалі амаль 300 тысяч сяброў выбарчых камісій прадстаўляюць аднаго праўладанага кандыдата, адну ідэалогію, а апаненты адсутнічаюць, то пра якія нармальныя выбары можна казаць? Ад гэтых выбараў засталася толькі назва. А ў ЗША ў кожнай камісіі былі і прадстаўнікі і Трампа, і Байдэна.\nТаму пра якое параўнанне выбарчага працэсу ў Беларусі і ЗША можна казаць? У Амерыцы ў кожным штаце асобна выбіраецца і губернатар, і галоўны казначэй, і кіраўнікі раёнаў. Там дзясяткі пасад, якія павінны трымаць справаздачу непасрэдна перад выбарцамі. А ў Беларусі толькі прэзідэнт і парламент абіраюцца, але і гэта, як ужо казаў, выбарамі складана назваць. А ўсе астатнія прызначаюцца, ніхто перад людзьмі справаздачу не трымае. Таму, як кажуць, нельга параўнаць непараўнальнае.\nРР: Чаму ў такім выпадку беларускі рэжым незадаволены выбарамі ў ЗША?\nСтаніслаў Багданкевіч: Гэта спроба абараніць сваю таталітарную сістэму кіравання грамадствам. Хочуць паказаць, што фальсіфікацыі падчас выбараў адбываюцца не толькі ў Беларусі, але і ў іншых краінах, у прыватнасці – у ЗША.


Літва, Латвія і Эстонія адкрыюць унутраныя межы з 15 мая\n20:25 29 верасня 2020\n17:58 06.05.2020 Атрымаць кароткую спасылку\nНапярэдадні літоўскія ўлады заявілі, што межы краіны будзе закрыты для грамадзян Беларусі як мінімум да чэрвеня.\nМІНСК, 6 мая - Sputnik. Краіны Балтыі адкрыюць ўнутраныя межы для свабоднага перамяшчэння жыхароў паміж дзяржавамі з 15 мая, пра гэта напісаў на сваёй старонцы ў сацсетцы Fesebook прэм'ер-міністр Літвы Саўлюс Скверняліс.\nМяжа Літвы з Беларуссю будзе зачынена як мінімум да чэрвеня\nСустрэча прэм'ер-міністраў Латвіі, Літвы і Эстоніі прайшла ў фармаце відэаканферэнцыі ў сераду.\n"Дамовіліся, што краіны Балтыі належным чынам справіліся з распаўсюджваннем каронавіруса. Акрамя таго, мы давяраем сістэмам аховы здароўя адзін аднаго", - напісаў Скверняліс.\nПры гэтым ён адзначыў, што грамадзяне, якія вярнуліся з паездак у іншыя замежныя краіны, павінны будуць заставацца на рэжыме самаізаляцыі на працягу двух тыдняў.\nГрамадзянам Літвы з 4 мая дазволена выязджаць за межы рэспублікі, акрамя таго, паведамлялася, што з 10 мая адновяцца авіярэйсы ў некаторыя краіны. Таксама мяркуецца аднавіць планавыя працэдуры аховы здароўя, аднак бальніцы павінны пакінуць рэзервовыя ложкі для патэнцыйных заражаных каронавірусам. Акрамя гэтага, у панядзелак была дасягнутая дамоўленасць адносна свабоднага перасячэння межаў Літвы і Польшчы з 11 мая. Да грамадзян, якія накіроўваюцца на працу, па пытаннях бізнесу або вучобы, таксама не павінна будзе прымяняцца патрабаванне аб двухтыднёвай ізаляцыі.\nАбмежавальныя каранцінныя меры з-за пандэміі COVID-19, у прыватнасці, аднаўленне памежнага кантролю, былі зроблены ў балтыйскіх краінах з сярэдзіны сакавіка. За апошнія дні распаўсюджванне каронавіруса там замарудзілася: за апошнія суткі ў Эстоніі выяўлена два новыя выпадкі заражэння COVID-19, у Латвіі - чатыры, у Літве - пяць заражэнняў і адзін смяротны зыход.\nНапярэдадні кіраўнік літоўскага МУС Рыта Тамашунене заявіла, што мяжа Літвы будзе зачынена для Беларусі і Расіі як мінімум да чэрвеня.\nЭстонія, Латвія, Літва


Новая кафедра чакае слухачоў\nПраз народныя традыцыі — да духоўнага багацця\n30.01.2014 16:47 Вышэйшая школа, Рознае\nКафедра хрысціянскай культуры адкрылася ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Францыска Скарыны.\nДнямі дагавор аб яе адкрыцці падпісалі рэктар універсітэта А.У.Рагачоў і епіскап Гомельскі і Жлобінскі Стэфан. Гэта 53-я па ліку кафедра гомельскай вышэйшай установы. Трэба адзначыць, што да гэтага часу тут таксама чытаўся курс хрысціянскай культуры, таму пэўныя напрацоўкі ўжо ёсць. Але ж з адкрыццём кафедры прыйдуць і некаторыя змены. Па-першае, кафедра будзе сумеснай, і плануецца, што кіраўніцтва ёй будуць ажыццяўляць два загадчыкі — прадстаўнік прафесарска-выкладчыцкага складу ўніверсітэта і прадстаўнік Гомельскай епархіі Беларускай Праваслаўнай Царквы. Выкладаць хрысціянскую культуру і гісторыю хрысціянства таксама будуць як супрацоўнікі ГДУ імя Ф.Скарыны, так і святары.\nКурс хрысціянскай культуры будзе прапанаваны на кожным факультэце, але, як адзначае кіраўніцтва вышэйшай навучальнай установы, наведванне гэтых заняткаў будзе ажыццяўляцца па жаданні. Якім будзе інтарэс моладзі — пакажа час. Але няма сумненняў, што жадаючыя знойдуцца. Тым больш, што Гомельская епархія мае намер фінансаваць адну стыпендыю для студэнтаў гістарычнага факультэта, якія будуць праводзіць навукова-даследчую работу ў галіне хрысціянства і хрысціянскай царквы. Пагадненне аб гэтым ужо падпісана.\nадкрыццёГомельГомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска СкарыныКафедрахрысціянская культура\nНіколі не пашкадавала аб сваім выбары...


Пункт погляду журналіста: Слова як добры лекар — Кореличи. Новости Кореличского района. Газета Полымя\n05.11.2018 3213 Админ Комментариев нет\nСловы гаворым штодзённа. Дома, на рабоце, у грамадскіх месцах. І як добра, калі сказанае і пачутае прыносіць толькі пазітыў у паўсядзённыя будні. На першы погляд, гэта здаецца вельмі простым. Але ж чаму яно часам не радуе нас?\nЯк даўно заўважана, слова лечыць і калечыць.\nІншы раз яго бывае дастаткова, каб падтрымаць чалавека ў складанай жыццёвай сітуацыі. Гэтак жа няшмат трэба, каб сапсаваць настрой на цэлы дзень. Чаму не задумваемся, калі адрасуем знаёмаму зняважлівыя словы? I гэты боль адчуваем толькі тады, калі бываем на месцы пакрыўджанага.\nСям’я адыгрывае вялікую ролю ў жыцці кожнага. I як добра, калі ў ёй пануюць павага і ўзаемаразуменне, няма сварак і папрокаў. Няпроста іншы раз стрымацца, каб не выказаць абразлівыя словы, якія да нічога добрага не прыводзяць. Тым больш, калі іх чуюць дзеці. Як адрэагуюць іх сэрцайкі, і як надоўга сказанае бацькамі застанецца ў дзіцячай памяці?\nСлова, як добры лекар, патрэбна нашай душы.\nМілагучная матчына мова, як глыток крынічнай вады ў спякотны дзень. Чытаеш творы беларускіх класікаў — і адчуваеш гонар за роднае слова. А як захапляешся, калі слухаеш вершаваныя радкі на роднай мове ў выкананні дзяўчынак і хлопчыкаў на святах!\nА вось пра гаворку вясковых людзей хочацца сказаць асобна. Яна — шчырая і адкрытая, у ёй шмат мудрасці ды прымавак. Кожны раз пасля творчых камандзіровак задаю сабе пытанне: чым яна прыцягвае?\nВяскоўцы ўніверсітэтаў не заканчвалі, навуковых прац не пісалі, а таямніцы жыцця ведаюць добра і гатовы падзяліцца гэтым каштоўным скарбам.\nЯк хочацца, каб так сустракалі наведвальнікаў усюды — у гандлёвых, медыцынскіх, банкаўскіх арганізацыях, у якія звяртаемся па сваіх патрэбах. I каб гаварылі проста, шчыра, адкрыта, з разуменнем адносіліся да запытаў. Здаецца, няшмат трэба: каб выслухалі і пачулі. Калі немагчыма вырашыць праблему ці аказаць дапамогу — падтрымалі добрым словам.\nНе трэба саромецца гаварыць шчырых слоў, і ў асаблівасці блізкім людзям.\nЯк часта іх не хапае маці. Таго доўгачаканага, якое б узняло настрой, і ў роднага чалавека мінуліся дрэнныя думкі. Ды і калегам па працы яно ніколі не будзе лішнім, калі ідзе ад чыстага сэрца.\nІмкліва бяжыць час. Старэюць бацькі, многія сябры пайшлі на заслужаны адпачынак, сталі бабулямі і дзядулямі… I калі ў кватэры раздаецца тэлефонны званок, то аказваецца, каб адчуць сябе шчаслівай, дастаткова пачуць голас аднакласніка і пагаварыць па душах.\nСапраўды, як было не раз заўважана: слова мае вялікую сілу. Як і тое, што найперш, чым штосьці сказаць, трэба добра падумаць. Іншы раз павучаннямі можна пакрыўдзіць альбо абразіць знаёмага. Трэба імкнуцца шукаць і знаходзіць такія словы, якія былі б своечасовымі і патрэбнымі.\nМенавіта добрыя словы могуць змяніць многае.\nЯны, як сонечныя праменьчыкі, якія асвятляюць і грэюць зямлю, і яна абуджаецца, і ўсё радуецца цеплыні і святлу. Так і чалавек, пра якога памятаюць, клапоцяцца, любяць, быццам зноў нараджаецца на свет…\n← Бартерная неделя. В ноябре 450 гостиниц в 60 странах мира предложат бесплатное проживание\nВосьмой сезон республиканского молодежного конкурса «100 идей для Беларуси» объявлен открытым →\nВ Кореличах в аптеке появилась «Ёлка здоровья»


Міжнародны фестываль народнай творчасці «Вянок дружбы» пройдзе ў Бабруйску 28-30 чэрвеня | Магiлёўскi аблвыканкам\nМіжнародны фестываль народнай творчасці «Вянок дружбы» пройдзе ў Бабруйску 28-30 чэрвеня\nМіжнародны фестываль народнай творчасці «Вянок дружбы» пройдзе ў Бабруйску 28-30 чэрвеня. Пра гэта паведамілі ў гарвыканкаме.\nГорад на Бярэзіне будзе праводзіць «Вянок дружбы» пятнаццаты раз. Форум з’яўляецца візітнай карткай Бабруйска. У гэтыя дні горад сапраўды становіцца сталіцай Дружбы. За гісторыю фестывалю яго ўдзельнікамі былі каля 300 калектываў з 43 краін 5 кантынентаў, больш за 8,5 тыс. гасцей дэманстравалі самабытныя песні і танцы.\nЗараз аддзел культуры Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта прымае заяўкі ад патэнцыяльных удзельнікаў мерапрыемства – творчых калектываў, у рэпертуары якіх адлюстраваны нацыянальныя культурныя традыцыі краіны. Анкету неабходна накіроўваць на адрас: 213827, г. Бабруйск, плошча Леніна, 1 з пазнакай «у аргкамітэт Міжнароднага фестывалю народнай творчасці «Вянок дружбы»», або на электронны адрас kultura-bobr@tut.by. Канчатковы спіс тых, каго запросяць на фестываль, плануецца сфарміраваць да пачатку красавіка.\nВыступленні на форуме не носяць конкурснага характару, а праходзяць пад дэвізам роўнай значнасці і мастацкай каштоўнасці яго ўдзельнікаў, нацыянальных культур і традыцый.\nКалектывы, якія прыехалі на мерапрыемства, возьмуць удзел у конкурсе «Вянок як сімвал фестывалю – у падарунак фестывалю», урачыстым адкрыцці і закрыцці, святочным тэатралізаваным шэсці, вечары дружбы з прэзентацыяй нацыянальных пачастункаў. Госці прывязуць з сабой сувеніры, якія аб’яднаюцца ў выставу. Пасля яе заканчэння экспанаты перададуць у фонды Бабруйскага краязнаўчага музея. Таксама ўдзельнікі фестывалю змогуць выступіць з канцэртнымі праграмамі і творчымі сустрэчамі на прадпрыемствах горада на Бярэзіне, раёнах Магілёўскай вобласці, азнаёміцца з гісторыяй Бабруйска і наведаць мясцовыя музеі.\nФота - "Бабруйскае жыццё"