Аднаўленне міру ў Афганістане - гэта федэралізм? - Карэспандэнт ЕС\nЗімовы сезон, верагодна, пагоршыць ціск жыхароў Афганістана больш, чым калі-небудзь раней. Недахоп лекаў, ежы і прадметаў першай неабходнасці можа прывесці да хаосу. У той час як праграма амерыканскага ўрада ЗША па размяшчэнні і дапамозе ў Афганістане (“APA”) спрабавала эвакуіраваць абмежаваную колькасць афганцаў, сотні тысяч афганцаў жадаюць выбрацца з Афганістана. APA - гэта крызісны пакет, створаны для падтрымкі абмежаванай колькасці афганскіх бежанцаў. Многія краіны пачалі падобныя праграмы для невялікай колькасці эвакуіраваных, паколькі паслугі па пашпарце/праязных дакументах у Афганістане былі прыпыненыя на доўгі час. Пры адсутнасці пашпарта/праязных дакументаў карыстацца гэтымі праграмамі немагчыма. Акрамя таго, здаецца, што рэйсаў у Афганістан і вылетаў вельмі мала, пішуць прафесар Дзірадж Шарма, дырэктар IIM Рохтак і Наргіс Нехан, былы міністр ва ўрадзе Аганістана.\nАкрамя таго, з-за складанасцяў, звязаных з гэтымі праграмамі, колькасць бежанцаў, прынятых у краіны Заходняй Еўропы і Паўночнай Амерыкі, была мінімальнай за апошнія некалькі месяцаў. Таму сапраўдны крызіс людзей, якія жывуць і будуць жыць у Афганістане. Улічваючы гуманітарны крызіс, Індыя нядаўна адправіла ў Афганістан некаторыя выратавальныя лекі. Аднак большасць краін стаяць перад дылемай: ці будзе дапамога даходзіць да патрабуючых і пакутуючых жыхароў, ці проста падтрымлівае тыранічны рэжым. Улічваючы пастаянна нарастаючую складанасць і пастаянныя затрымкі, які шлях да ўлады Афганістана можа нават прыняць і даставіць замежную дапамогу?\nНа мінулым тыдні Савет Бяспекі ААН на чале з Індыяй прыняў рашэнне аб вызваленні ад санкцый, уведзеных у адпаведнасці з рэзалюцыямі 2255 (2015) і 1988 (2011) для гуманітарнай дапамогі і аказання дапамогі, неабходных для забеспячэння асноўных патрэб чалавека. на Талібан. Аднак унутраная сварка можа працягвацца перашкаджаць многім патрабуючым скарыстацца намаганнямі па аказанні дапамогі. Такім чынам, для Арганізацыі Аб'яднаных Нацый і органаў, упаўнаважаных Арганізацыяй Аб'яднаных Нацый для распаўсюджвання матэрыялаў дапамогі, можа спатрэбіцца інклюзіўная ўрадавая структура з адпаведным прадстаўніцтвам усіх слаёў афганскага грамадства. Акрамя таго, такая інклюзіўная структура ўрада неабходная для любога міру і стабільнасці ў Афганістане.\nУ апошні час з'явіліся прапановы аб прызыве Лойя Джыргі. Лоя Джыга (вялікі савет) - гэта орган, які звычайна ўключае ад 3,000 да 5,000 супляменнікаў і палітычных лідэраў. У мінулым усе племянныя джирги запрашаліся для больш шырокага нацыянальнага пытання. У гісторыі Афганістана першая Лоя Джырга (вялікія саветы розных Джырг) была праведзена пад кіраўніцтвам Мірваіс-хана Хотакі з мэтай аб'яднанай барацьбы супраць кіравання Сефевідаў за абарону правоў плямёнаў. Аднак за апошнія два дзесяцігоддзі нацыянальная джырга стала крыху больш інклюзіўнай, калі некаторыя прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці, СМІ, дзяржаўныя чыноўнікі, парламент, правінцыйныя саветы, моладзь, навуковыя колы, прыватны сектар і жанчыны былі ў складзе дэлегацыі, каб забяспечыць падтрымку ўсіх сегментаў таварыства па нацыянальных пытаннях. Аднак людзі сталі сведкамі таго, што цэнтральны ўрад выкарыстоўваў Лоя Джыргу, каб атрымаць згоду і легітымнасць сваіх уласных палітычных праграм. Прэзідэнты прызначалі аргкамітэт з давераных і лаяльных членаў для правядзення і правядзення Лоя Джырг. Такім чынам, у той час як многія людзі ў сельскай мясцовасці па-ранейшаму прымаюць Джыргі ў якасці сродку нефармальнага механізму правасуддзя з-за лёгкага доступу і хуткага прыняцця рашэнняў, але яго выкарыстанне ў мэтах агульнанацыянальнага рашэння ў гэты крытычны момант з'яўляецца складаным. Многія эксперты лічаць, што за апошнія 20 гадоў, таму што арганізуючая структура запрашала ў Лойя Джыргу толькі ў асноўным дзяржаўных чыноўнікаў і праўрадавых прадстаўнікоў для ўхвалення ўрадавага парадку дня.\nУ той час як прыхільнікі Лоя Джыргі сцвярджаюць, што гэта можа забяспечыць легітымнасць талібам сфармаваць цэнтралізаваны ўрад, які будзе прызнаны міжнароднай супольнасцю за атрыманне фінансавай дапамогі і рэагаванне на бягучыя крызісы. Праціўнікі Лойя Джыргі пярэчаць, што такая Лоя Джырга будзе адбіваць рашэнні Талібану, паколькі яна вельмі абмежавана прымаецца ў некаторых частках афганскага грамадства. Акрамя таго, яны сцвярджаюць, што цэнтралізаванае кіраванне было коранем праблем у Афганістане. Вышэйзгаданае сцвярджэнне пацвярджаецца тым фактам, што ўрады Афганістана падтрымлівалі Лойя Джыргу на працягу апошніх дваццаці гадоў, але бедныя і маргіналізаваныя групы ўсіх этнічных груп не маглі атрымаць выгаду ад мільярдаў даляраў, якія ўліваюцца ў Афганістан. У той час як цэнтральны ўрад атрымліваў усе грошы на дапамогу і траціў іх большую частку ў Кабуле і іншых цэнтрах горада, бедныя правінцыі заставаліся вырошчваць мак і далучацца да Талібану і ІДІЛ для свайго выжывання.\nЧатыры дзесяцігоддзі канфлікту стварылі пласты падзелу сярод афганцаў, у выніку чаго ўсе этнічныя групы, асабліва бедныя і сельскія, сталі ахвярамі несправядлівасці і беспакаранасці. Афганістану патрэбна структура кіравання, якая магла б стварыць спрыяльнае асяроддзе для суіснавання афганцаў. Структура кіравання павінна быць пабудавана так, каб адказваць на патрэбы людзей, якія маглі б абслугоўваць усіх афганцаў, асабліва ў сельскай мясцовасці і вёсках, дзе пражывае 70% насельніцтва. Палітычны парадак павінен забяспечваць прадстаўніцтва не толькі кабульскай эліты ўсіх нацыянальнасцей, але і ўдзел правінцый, раёнаў і вёсак.\nТакім чынам, адзіны магчымы спосаб гарантаваць, што дапамога размяркоўвалася справядліва і справядліва, - гэта ўсталяваць у Афганістане свабодны федэралізм. Іншымі словамі, міжнародная супольнасць можа прапанаваць дапамогу і аказанне дапамогі з улікам гэтай федэральнай структуры Афганістана. У такой федэральнай структуры рэгіёнам/правінцыям павінна быць дазволена кіраваць самімі сабой, а таксама павінны быць створаны механізмы падсправаздачнасці правінцый перад іх суполкамі і цэнтральным урадам.\nФедэральная структура Афганістана будзе мець шмат пераваг. Гэта прадухіліць несправядлівасць і рассейванне ўлады. Акрамя таго, такая структура павялічыць удзел грамадзян і павялічыць разнастайнасць. Акрамя таго, такая сістэма таксама павысіць адміністрацыйную эфектыўнасць і забяспечыць краіне баланс. Акрамя таго, правінцыі, якія ўваходзяць у склад краіны, могуць блакаваць адну нацыянальную палітыку і могуць лабіраваць большую долю ў іншых. Такая структура, верагодна, будзе спрыяць большай узгодненасці этнічнай, культурнай і расавай разнастайнасці.\nАфганістан - гэта грамадства меншасцяў, якія маюць некалькі этнічных груп з даволі разнастайнай культурай і супольнасцямі. Кожная нацыянальнасць імкнецца захаваць і прыняць сваю культуру, мову і лідэрства. Аднак, калі цэнтральны ўрад пачаў навязваць культурныя справы і перадавое кіраўніцтва правінцыямі, супраціў цэнтральнаму ўраду і яго палітыцы набраў абароты. Напрыклад, Фар'яб - гэта правінцыя, дзе большасць жыхароў - узбекі. У іх заўсёды ўзбекі кіравалі справамі правінцыі, а мясцовыя жыхары размаўлялі на ўзбекскай мове. Цэнтральны ўрад нечакана прызначыў Дауда Лагмані пуштунам губернатарам Фар'яба. Людзі тыднямі пратэставалі, пакуль цэнтральная ўлада не змяніла сваё рашэнне.\nЗа апошнія 20 гадоў Афганістан перажыў моцна цэнтралізаваны палітычны парадак, які стаў галоўным героем распаду дзяржавы. Замест дыскусій лепш, каб Афганістан апрабаваў дэцэнтралізацыю ў чатырох правінцыях як палітыку і вынес з гэтага ўрокі.\n*Усе выказаныя меркаванні на сасабістыя і не прадстаўляюць погляды на карэспандэнт ЕС.


Замежныя СМІ пра Беларусь: 5—12 чэрвеня | Новы Час\nЗамежныя СМІ пра Беларусь: 5—12 чэрвеня\n"...Нам усім Лукашэнка ўяўляецца байцом і патрыётам рускага свету. Яго антыамерыканізм і сяброўства з памерлым Чавесам ствараюць у шмат каго ілюзію, што ён нібыта з намі. У рускім акопе."\nБеларускія аналітыкі звязваюць фактычнае вяртанне краіны на міжнародны ўзровень з тым, што Еўропе сёння на фоне актыўнасці Расіі значна больш зразумелая «балотная» і ціхая Беларусь, прадказальная і затарможаная. І сёння, лічаць яны, на фоне ўкраінскіх падзей у Лукашэнкі ёсць рэальны шанец палепшыць адносіны і з ЗША, і з ЕС. Адным словам, «апошняму дыктатару» нават не трэба было праводзіць лібералізацыю, усё зрабіла геапалітычная кан’юнктура. І сваім шанцам Лукашэнка не прамінуў скарыстацца. Зараз і ён, як большасць лідараў постсавецкай прасторы, спрабуе сесці на два крэслы, падлашчваючыся да Масквы і да Захаду. Таму ён і дазволіў сабе некаторыя адважныя выказванні тыпу «Украіна павінна быць адзінай цэласнай дзяржавай», неабходнасці змагацца з тэрарыстамі на паўднёвым усходзе Украіны. І яшчэ новаму прэзідэнту Украіны даў параду — не губляць Крым.\nДля Украіны вельмі важна ўмацаванне сувязяў з Польшчай, што дасць новыя магчымасці краінам ужо ў сярэднетэрміновай перспектыве, але яшчэ больш важны доўгатэрміновы альянс з Мінскам, які будзе даспяваць да такога фармату па меры таго, як будуць пагаршацца справы ў Расіі. Прыезд Аляксандра Лукашэнкі на інаўгурацыю Пятра Парашэнкі з’яўляецца знакавым, паколькі дэманструе, што кіраўнік Беларусі гуляе шырока і імкнецца захаваць максімальную прастору для манеўру, нават разыгрываючы еўразійскую партыю.\nШто да Лукашэнкі, то зразумела, што сваёй прысутнасцю Бацька жадаў скарыстацца, каб прадэманстраваць Еўропе, што Беларусь — не Расія. Нам усім Лукашэнка ўяўляецца байцом і патрыётам рускага свету. Яго антыамерыканізм і сяброўства з памерлым Чавесам ствараюць у шмат каго ілюзію, што ён нібыта з намі. У рускім акопе. Таму ў шмат каго прысутнасць Лукашэнкі ў гэтыя дні ў Кіеве выклікала, мякка кажучы, здзіўленне. Нават пасыпаліся абвінавачванні ў здрадзе. Але асабіста я не здзіўлены. Проста аўтар гэтых радкоў, быўшы ў 2006 годзе ў складзе дэлегацыі ўкраінскіх журналістаў, сустракаўся з беларускім прэзідэнтам у будынку Нацыянальнай бібліятэкі. Памятаю, як мяне ўразілі яго хвалебныя оды на адрас Юшчанкі. Яшчэ больш уразіла жаданне Аляксандра Рыгоравіча аб’яднацца з «памаранчавай» Украінай, каб разам у якасці краін, праз якія праходзяць энергетычныя магістралі ў Еўропу, ціснуць на Расію. Кажучы па-простаму, шантажаваць Расію. Калі Лукашэнка збіраўся аб’яднацца з Украінай часоў Юшчанкі, дык што яму замінае гэта зрабіць з Украінай Парашэнкі?\n«Крымска-данбаскія» поспехі Уладзіміра Пуціна, дасягнутыя ў тым ліку за кошт сілавога рэсурсу, па ўсёй відавочнасці, не толькі не дапамагаюць рэінтэграцыі постсавецкай прасторы, але і выклікаюць сур’ёзныя праблемы для Расіі. Кошт інтэграцыйных праектаў з-за «палітычных асцярог» партнёраў Крамля прыкметна павялічваецца. Разумеючы значнасць «моманту» і вастрыню сітуацыі, прадстаўнікі вызначаных да «аб’яднання» дзяржаў спрабуюць дамагчыся ад Расіі максімальных саступак і прэферэнцый. Найболей красамоўна гэта робіць кіраўніцтва Беларусі.\n«News Balt» (Латвія)\nЗначна больш верагодным уяўляецца тое, што лёс Лукашэнкі вырашаць звонку два вялікіх цяжкавагавіка, паміж якімі ён увесь час танчыць: Масква і Захад. Калі Захад здолее дапамагчы Украіне падняцца на ногі, гэта можа паказаць жыхарам Беларусі, што магчымае жыццё і пасля Лукашэнкі — іншае жыццё ў іншай арбіце. Калі Масква стоміцца ад балаганнага клоуна ва ўласных межах, які кусае руку, якая яго корміць, то яна можа хутка арганізаваць яму вясёлае жыццё. А пакуль Беларусь рыхтуецца ўрачыста адзначыць чарговы год пад кіраваннем Лукашэнкі.


Астэахандроз шыйнага аддзела хрыбетніка | Афіцыйны сайт Flexumgel\nШыйны астэахандроз сімптомы\nАстэахандроз шыйнага аддзела хрыбетніка - уяўляе сабой захворванне прагрэсуючага характару, пры якім адбываюцца дэгенератыўныя парушэнні ў межпозвоночных дысках. Шыйны астэахандроз мае 1, 2, 3, 4 ступені (стадыі) развіцця, падчас якіх адбываецца разбурэнне храстковых і касцяных тканін у вобласці шыйна-воротніковой зоны.\nСімптомы і лячэнне шыйнага астэахандрозу вызначаюцца ступенню яго развіцця. Менавіта таму вельмі важна своечасова заўважыць прыкметы захворвання і прыняць адпаведныя меры.\nДадзеная хвароба ў жанчын і мужчын можа выклікаць розныя негатыўныя сіндромы, якія істотна паўплываюць на жыццё і здароўе. Такое захворванне, як "Астэахандроз шыйнага аддзела" можна лячыць у рамках амбулаторнага цi санаторнага курортнага лячэння.\nЛячэнне захворвання праводзіцца пры дапамозе розных фізіятэрапеўтычных працэдур. Галоўная задача ў лячэнні шыйнага астэахандрозу, гэта спыніць боль, зняць ацёкі і пачырванення, паслабіць цягліцы, аднавіць рухомасць шыйнага аддзела.\nДзякуючы фізіятэрапеўтычнага метадам вы прыбераце сімптомы шыйнага астэахандрозу і ў далейшым істотна скароціце дозу лекавых прэпаратаў.\nПрайшоўшы лячэнне астэахандрозу вы станеце жыць паўнавартасным жыццём і забудзецеся пра боль у пазваночніку. Зоймецеся звыклымі для сябе рэчамі і не дапусціце развіццё якіх-небудзь ускладненняў.\nАстэахандроз шыйнага аддзела: сімптомы захворвання\nСімптомы пры астэахандрозе шыйнага аддзела хрыбетніка будуць залежаць ад ступені захворвання і лакалізацыі паразы. Аднак ёсць асноўныя прыкметы. Гэта галавакружэнне, боль, нестабільнае ціск, непрытомныя предобморочные стану, млоснасць.\nГалоўным сімптомам шыйнага астэахандрозу пазваночніка з'яўляецца боль. На пачатковых стадыях захворвання боль будзе прыходнай. У далейшым, прыме хранічны характар. Болевыя адчуванні з'яўляюцца ў вобласці плячэй, патыліцы і шыі. Акрамя таго, боль узмацняецца пры нахілах і паваротах галавы. Калі пацыент мае падобныя сімптомы, то магчыма, будуць і такія адчуванні, як слабасць левага мезенца, паколванне ў вобласці сэрца пры ўзняцці рук або павароце шыі.\nПрастрэліў - яшчэ адзін сімптом пры шыйным астэахандрозе хрыбетніка. Шыйныя прастрэл ўяўляюць сабой рэзка выяўлены болевы сіндром. Адбываецца агульнае здранцвенне і ацвярдзенне шыйных цягліц.\nХрабусценне пры паваротах галовы, староннія гукі. Пры шыйным астэахандрозе, калі рэзка паварочваць галаву могуць узнікаць шумавыя з'явы. Шум можа з'явіцца і пасля працяглага нязручнага становішча і закідваньню галавы. Дадзеныя сімптомы таксама адносяць да ўзнікнення астэахандрозу шыйнага аддзела.\nСкокі артэрыяльнага ціску. Сімптомам шыйнага астэахандрозу можа быць нестабільнае артэрыяльны ціск. Ўзнікае ціск з-за парушэнні кровазабеспячэння галаўнога мозгу.\nПерыядычнае галавакружэнне. Даволі часты сімптом астэахандрозу шыйнага аддзела. Прычынай ўзнікнення галавакружэння з'яўляецца недастатковае паступленне кіслароду да ўнутранага вуха. Менавіта каналы ўнутранага вуха адказваюць за раўнавагу. Галавакружэнне можа ўзнікаць з-за рэзкага ўздыму або адразу пасля сну.\nПарушэнне вегетососудістой сістэмы. Гэта могуць быць млоснасць, галавакружэнне, ваніты.\nПарушэнне адчувальнасці. Пры астэахандрозе шыйнага аддзела ў лакалізацыі захворванні могуць узнікаць парушэнні трофікі скурных пакроваў. Сюды адносяць: холад, паленне, бледнасць, адчуванне мурашак, паколванне.\nРозныя неўралгічныя парушэнні. На фоне астэахандрозу шыйнага аддзела ў пацыента назіраецца парушэнне памяці, канцэнтрацыі ўвагі, сну. З'яўляецца неабгрунтаваная трывога, нестабільнасць эмоцый.\nСімптомам астэахандрозу шыі можа быць глоточный сімптом. Гэта пяршэнне ў горле і ўзнікае пачуццё, што ў горле знаходзіцца іншароднае цела. З'яўляецца сверб, абцяжаранае глытанне, сухасць.\nАдным з асноўных сімптомаў шыйнага астэахандрозу з'яўляецца парушэнне гледжання. Сюды можна аднесці: парушэнне факусоўкі аб'ектаў, страту вастрыні гледжання, з'яўленне кропак і "мушак" перад вачыма.\nУ медыцынскім цэнтры вы пройдзеце эфектыўнае лячэнне астэахандрозу шыйнага аддзела пазваночніка і атрымаеце неабходныя кансультацыі ад лекараў спецыялістаў.\nКожны пацыент цэнтра атрымлівае менавіта тыя фізіопроцедуры, якія спрыяюць хуткаму аздараўленні арганізма. Пройдзеце курс лячэння шыйнага астэахандрозу ў любы зручны час. Медыцынскі цэнтр прапануе амбулаторнае і санаторна-курортнае лячэнне шыйнага астэахандрозу. Падчас курсавога лячэння, пасля працэдур дадуць на некалькі гадзін пакой адпачынку, дзе вы зможаце расслабіцца і адпачыць.\nЯк лячыць астэахандроз шыйнага аддзела\nУ першую чаргу пры лячэнні шыйнага астэахандрозу неабходна ліквідаваць ўскладненні неўралагічнага і судзінкавага характару. Для лячэння астэахандрозу шыйнага аддзела хрыбетніка выкарыстоўваюць розныя метады. Гэта фізіятэрапеўтычныя працэдуры, масаж, лячэбная гімнастыка, медыкаментознае лячэнне, мануальная тэрапія, правільнае харчаванне. Менавіта спалучэнне ўсіх метадаў дазволіць дамагчыся станоўчых вынікаў.\nЛекі, якія выкарыстоўваюцца пры лячэнні астэахандрозу шыі, варта ўжываць толькі ў перыяд абвастрэння. Медыкаментознае лячэнне дазваляе паменшыць сімптомы, ліквідаваць болевыя адчуванні, паслабіць цягліцы і палепшыць метабалізм.\nФізіятэрапеўтычныя працэдуры спрыяюць паскарэнню працэсу акрыяння і прадаўжэнню перыяду рэмісіі. Дзякуючы фізіятэрапіі дасягаецца абязбольвальны эфект, адбываецца паляпшэнне абмену рэчываў і нармалізацыя крывацёку ў здзіўленых тканінах. Розныя працэдуры паляпшаюць кровазварот, зніжаюць тонус цягліц.\nДзякуючы фізічная хімія шыйнага астэахандрозу вы умацуйце свой імунітэт, паменшыце патрэбы ў дарагіх леках і скароціце тэрміны лячэння.\nПамятаеце, што нельга займацца самалячэннем і самастойна прызначаць сабе фізіопроцедуры. Любое ўмяшанне без ўстанаўлення дыягназу і прызначэнняў спецыяліста можа толькі пагоршыць стан хворага. Вы заўсёды можаце звярнуцца ў медыцынскі цэнтр, і атрымаць неабходнае лячэнне астэахандрозу шыйнага аддзела хрыбетніка.\nМасаж пры лячэнні шыйнага астэахандрозу нармалізуе цягліцавы тонус, ліквідуе боль у спіне, аднаўляе нервовую праводнасць.\nПісьменна выкананы масаж з'яўляецца адным з найбольш эфектыўных спосабаў лячэння шыйнага аддзела астэахандрозу. Сеансы масажу бяспечныя для арганізма, ці не наносяць траўмаў і здольныя з поспехам замяніць медыкаментознае лячэнне.\nЛячэбны масаж пры шыйным астэахандрозе робіцца пры любой ступені захворвання. Але лячэбным масажам павінен займацца спецыяліст. У адваротным выпадку можна справакаваць хваробу і ўзмацніць болі.\nЛячэбна-фізічная фізкультура (ЛФК) аднаўляе рухомасць пазваночніка, памяншае боль, умацоўвае цягліцавы каркас, паскарае абмен рэчываў.\nПравільна падабраны комплекс практыкаванняў пры лячэнні астэахандрозу шыйнага аддзела хрыбетніка, які выконваецца рэгулярна і з рэкамендаванай лекарам перыядычнасцю здольны стаць сур'ёзнай дапамогай у барацьбе з хваробай.


Вопыт і сіла Садружнасці\n30.10.2021 09:20 Вышэйшая школа\nНапярэдадні 100-гадовага юбілею БДУ мы папрасілі рэктара Андрэя Дзмітрыевіча КАРАЛЯ назваць топ-10 дасягненняў, якімі ён ганарыцца. І сёння прапаноўваем чытачам паглядзець на ўніверсітэт вачыма рэктара.\nРэктар БДУ, доктар педагагічных навук, прафесар Андрэй КАРОЛЬ:\n“Я ўдзячны кожнаму выкладчыку, навукоўцу, супрацоўніку, нашым студэнтам за асабісты ўклад у развіццё БДУ, за дастойнае прадстаўленне ўніверсітэта ў яго 100-годдзе, за традыцыі і дасягненні, за шматвектарны патэнцыял і новыя магчымасці”.\n“Галоўная гордасць — гэта шматтысячны калектыў прафесійных выкладчыкаў, аўтарытэтных навукоўцаў і перспектыўных студэнтаў БДУ. Дарагога варта заваяваць іх давер і дасягнуць з імі ўзаемаразумення. Таму лічу адным з важных дасягненняў аўтарытэт і павагу супрацоўнікаў.\nПершыя часы была занепакоенасць, як прымуць і наколькі хутка пачнецца зладжаная работа. Я разумеў, што чалавек з іншага горада і ўніверсітэта (раней Андрэй Кароль быў рэктарам Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. — Г.С.) можа выклікаць недавер і насцярожанасць. Але літаральна першыя сустрэчы паказалі адваротнае. Я ўбачыў нашу сумяшчальнасць на ўзроўні жадання рухаць БДУ наперад. Дэканы і супрацоўнікі падчас сустрэч на факультэтах, у інстытутах і падраздзяленнях самі гаварылі мне, што ўніверсітэт мае вялікія чаканні на змены, развіццё. У выніку мы выйшлі на дыялог, калегіяльнае абмеркаванне праблемных тэм і ўкараненне дзейсных інструментаў і механізмаў для далейшага развіцця БДУ”.\n“Рады, што ўдалося матываваць універсітэцкую каманду на павышэнне прадукцыйнасці працы. Вынік відавочны. Сёння мы сталі больш зарабляць, укладваць у матэрыяльную частку. За два апошнія гады на матчастку выдаткавана ў пяць разоў больш, чым у 2014—2017 гадах. Універсітэт абнаўляецца, у тым ліку дзякуючы падтрымцы дзяржавы, Савета Рэспублікі, Міністэрства адукацыі.\nМы ўжо адрамантавалі будынак Рэспубліканскага інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя, правялі капітальны рамонт у інтэрнаце № 10, абнавілі фасады будынкаў НДІ ядзерных праблем і факультэта радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій, комплексна адрамантавалі факультэт геаграфіі і геаінфарматыкі, рэканструявалі Музей землязнаўства. Актыўна ідзе рамонт галоўнага корпуса, абноўлены ўніверсітэцкі дворык. У лістападзе — снежні пачнём капітальны рамонт будынка гісторыкаў.\nДарэчы, на балансе БДУ сёння 206 капітальных будынкаў агульнай плошчай амаль 440 тысяч кв.м”.\nНовы ўзровень вышэйшай адукацыі\n“Адным з галоўных дасягненняў БДУ з’яўляецца выхад вышэйшай адукацыі Беларусі на якасна новы ўзровень. Прывяду ўсяго толькі некалькі лічбаў. Кожны трэці студэнт з рэспубліканскага банка даных адоранай моладзі — студэнт БДУ. Кожная 5-я кандыдацкая і кожная 6-я доктарская дысертацыя ў краіне — на рахунку навукоўцаў БДУ. За апошнія пяць гадоў колькасць абарон доктарскіх дысертацый павялічылі на 30%.\nШтогод навукоўцы БДУ ўваходзяць у лік самых цытуемых аўтараў у галіне прыродазнаўчых і гуманітарных ведаў і публікуюць каля 800 артыкулаў у самых аўтарытэтных сусветных часопісах. Наш універсітэт — лідар у Беларусі па колькасці апублікаваных навуковых прац у міжнародных часопісах, індэксаваных у базе даных Web of Science”.\n“БДУ мяняе навучанне праз ўкараненне перадавых тэхналогій і методык. Але робіцца гэта не адміністрацыйна, а праз ініцыятывы саміх выкладчыкаў. Яны бачаць і разумеюць важнасць змен у вучэбным працэсе, неабходнасць іншых падыходаў у параўнанні з тым, як было 10, 15 ці 20 гадоў назад.\nЖыццё паскараецца, ускладняецца, робіцца ўсё менш і менш прадказальным. У ім няма загадзя падрыхтаваных адказаў і шаблонаў. Сёння ў эканоміцы відавочны запыт на спецыялістаў, якія валодаюць гнуткасцю розуму, мабільнасцю, уменнем працаваць у камандзе і гатовы прапаноўваць нестандартныя рашэнні. Таму трэба вучыць студэнтаў не столькі ведам, колькі бачыць сваё няведанне. Вучыць не столькі напісанаму, колькі таму, што паміж радкоў. Вучыць не правільным адказам, а ўменню задаваць пытанні. Вучыць адкрываць саміх сябе, а значыць, выходзіць за свае межы і глядзець на сябе вачыма іншых людзей.\nАдной з магчымых метадалогій такога навучання з’яўляецца эўрыстычнае навучанне. Яго сутнасць у тым, што студэнт стварае сваю сістэму ведаў, у дыялогу з дасягненнямі чалавецтва напаўняе свет сваім сэнсам, мяняючыся пры гэтым сам. Іншымі словамі, шлях да знешняга свету студэнт праходзіць праз сябе.\nГэта новая метадалогія адукацыі, якая дазваляе ўсіх вучыць аднолькава, але па-рознаму. Яна адлюстроўваецца ў вучэбных планах, праграмах, падручніках, формах, метадах навучання, крытэрыях ацэньвання. Такі тып адукацыі мяняе чалавека, павышае прадукцыйнасць яго працы, а таму служыць гарантам эканамічнага росту, нацыянальнай бяспекі краіны”.\nАдказ на выклікі часу\n“БДУ аператыўна і без страты якасці ў адукацыі рэагуе на выклікі часу. Так, за кошт тэхнічнай гатоўнасці і інавацыйнага метадычнага падыходу атрымалася захаваць якасць адукацыі падчас пандэміі.\nУ нас ужо больш за тры гады працуе адукацыйны партал БДУ. Гэта не назапашвальнік вучэбных матэрыялаў. Тут у рэжыме відэаканферэнцый штодня можна праводзіць да 2 тысяч вучэбных заняткаў, суправаджаць звыш 7,6 тысячы дысцыплін. На яго платформе працуюць “Педагагічная майстэрня анлайн-навучання”, форум “Пытанні-адказы па Moodle”, размешчаны банк творчых, эўрыстычных, даследчых заданняў з 15 тысячамі напрацовак і больш як 500 аўтарскімі метадычнымі распрацоўкамі.\nВажна разумець, што дыстанцыйная форма — гэта асобная метадалогія, якая не замяняе вочнага навучання, а хутчэй дазваляе больш якасна вырашыць пытанні творчай самарэалізацыі студэнта. Анлайн-фармат мае ўсе атрыбуты любой сістэмы адукацыі: свае сэнсы, мэты, змест, крытэрыі ацэньвання, часавыя рамкі правядзення заняткаў. У інфарматызацыі навучання важны не абмен інфармацыяй, а актыўная камунікатыўная дзейнасць студэнта з дапамогай сучасных эўрыстычных тэхналогій”.\nУ топе-300 лепшых універсітэтаў свету\n“БДУ ўпершыню ўдалося ўвайсці ў топ-300 лепшых універсітэтаў планеты — гэта 1% сярод 30 тысяч існуючых у свеце ўстаноў вышэйшай адукацыі. БДУ прадстаўлены ў 12 аўтарытэтных рэйтынгах, уключаючы “вялікую тройку” — QS, THE і Шанхайскі”.\nПрактыка двайных дыпломаў\n“Дарэчы, БДУ з’яўляецца першым універсітэтам, які ўвёў і паспяхова развівае практыку двайных дыпломаў. У 2019 годзе разам з Маскоўскім дзяржаўным універсітэтам імя М.В.Ламаносава мы адкрылі сумесную магістарскую праграму “Гісторыя беларускай дыяспары”. З гэтага ж года дзейнічае першы ў гісторыі беларуска-кітайскіх адносін Сумесны адукацыйны інстытут БДУ — ДПУ (Далянскі політэхнічны ўніверсітэт, г.Далянь, КНР)”.\nЛепшы экспарцёр года ў сферы адукацыі\n“Ганаруся, што ў 2020 годзе па выніках конкурсу Беларускай гандлёва-прамысловай палаты БДУ прызнаны “лепшым экспарцёрам года ў сферы адукацыі”. Сёння ўніверсітэт — лідар па колькасці замежных грамадзян. У нас вучацца звыш 4 тысяч замежных студэнтаў з больш чым 60 краін. Яшчэ некалькі гадоў назад мы набіралі толькі 2—2,5 тысячы”.\nУклад у айчынную і сусветную навуку\n“БДУ ўносіць значны ўклад у развіццё фундаментальнай і прыкладной навукі. Даследаванні нашых вучоных маюць шырокі ахоп — ад сельскай гаспадаркі да космасу. Ёсць у БДУ і адкрыцці сусветнага значэння. Так, аўтарам двух значных адкрыццяў у галіне ядзернай фізікі з’яўляецца заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі, прафесар Уладзімір Рыгоравіч Барышэўскі.\nКалі казаць пра аэракасмічную сферу, то з 29 кастрычніка 2018 года на калязямной арбіце паспяхова функцыянуе першы ўніверсітэцкі нанаспадарожнік BSUSat-1.\nРаспрацоўкі БДУ шырока запатрабаваны ў рэальным сектары эканомікі. Нашы вучоныя ствараюць унікальныя ветэрынарныя прэпараты, ферамонныя прэпараты для барацьбы са шкоднікамі лясоў і інш.\nУ краіне праведзена больш за 3 тысячы аперацый з выкарыстаннем супрацьпухліннага лекавага прэпарату “Цысплацэл” для лакальнай хіміятэрапіі злаякасных новаўтварэнняў галаўнога мозгу, галавы і шыі. У медыцынскіх установах Беларусі і іншых краін для ацэнкі стану дыхальнай сістэмы чалавека паспяхова выкарыстоўваецца спірометр серыі “МАС”.\nГэтыя і іншыя распрацоўкі вучоных БДУ рэгулярна дэманструюцца на навуковых выставах у нашай краіне і за мяжой”.\nМагчымасці для самарэалізацыі студэнтаў\n“Для нашых студэнтаў працуе цэлая сістэма па самарэалізацыі і фарміраванні патрыятызму. Мы прапануем моладзі ўдзельнічаць у розных студэнцкіх і валанцёрскіх арганізацыях, ладзім стартапы, патрыятычныя, культурна-асветніцкія і спартыўныя мерапрыемствы, конкурсы ў навуковай, грамадскай, культурнай і спартыўнай сферах. Далучаем моладзь да кіраўніцкіх працэсаў БДУ”.\n“Жадаю ўсяму калектыву БДУ далейшай прадукцыйнай і зладжанай работы, актыўнага руху, моцнага здароўя і настрою, а ўніверсітэту ў наступныя стагоддзі і тысячагоддзі — росквіту і развіцця на карысць нашай Беларусі”.\nнамеснік міністра адукацыі, выпускнік гістарычнага факультэта БДУ 2004 года:\n“Будучы першакурснікамі, мы ўспрымалі ўніверсітэт як супольнасць аднадумцаў. У далейшым прыйшло ўсведамленне, наколькі якасную вышэйшую адукацыю мы атрымліваем, разуменне, што наш універсітэт — найлепшая навуковая школа краіны. БДУ сфарміраваў мяне як прафесіянала, а таксама паўплываў на мой светапогляд. За гады вучобы нарадзілася мая, цяпер ужо шматдзетная, сям’я.\nРоднаму ўніверсітэту хацелася б пажадаць, каб ён, як і раней, упэўнена займаў пазіцыю лідара ў сістэме адукацыі і навукі Беларусі, а яго дасягненні і імя горда гучалі ў розных кутках зямнога шара”.\nСяргей ЛУКАШЭВІЧ, пасол Беларусі ў Бразіліі, выпускнік факультэта міжнародных адносін БДУ 1999 года:\n“Моладзь заўсёды павінна верыць у сябе. Хацеў бы пажадаць ёй ніколі не спыняцца на дасягнутым, імкнуцца да росту ў розных сферах, смела ісці наперад да пастаўленых мэт. Крытычнае мысленне, крэатыўнасць і ўменне аналізаваць з’яўляюцца вельмі важнымі якасцямі для эфектыўнага вырашэння розных задач.\nЖадаю ўсім выпускнікам БДУ знайсці сваё прызванне ў жыцці, не здавацца перад цяжкасцямі, пастаянна ўдасканальвацца, мець цвёрдую грамадзянскую пазіцыю і прымаць актыўны ўдзел у развіцці нашай Радзімы — Рэспублікі Беларусь!\nВыказваю шчырую падзяку кіраўніцтву БДУ і ўсяму прафесарска-выкладчыцкаму складу ўніверсітэта за згуртаванасць і адказнасць. Гэта, безумоўна, паўплывала і на мой вопыт, рост і кар’еру на дыпламатычнай службе”.\nАлена ЛІТВІНАВА, начальнік упраўлення — начальнік аддзела біялагічных выпрабаванняў упраўлення інавацыйнага развіцця РУП “Белмедпрэпараты”, кандыдат біялагічных навук, выпускніца біялагічнага факультэта БДУ 1989 года:\n“БДУ даў мне вялізны багаж ведаў, прычым не толькі ў галіне выбранай спецыяльнасці, але і ў іншых сферах, што значна пашырыла мой кругагляд і павысіла інтэлектуальны ўзровень. Універсітэт навучыў арганізацыі навуковага эксперымента: пачынаючы ад фармулёўкі ідэі і пастаноўкі мэты, заканчваючы аналізам атрыманых вынікаў. Ён дапамог мне сфарміраваць такія якасці, як мэтанакіраванасць і настойлівасць, працавітасць і адказнасць, гатоўнасць прыйсці на дапамогу іншым і камунікабельнасць. Вучоба ў БДУ — этап, напоўнены рамантыкай, любоўю, прыгодамі, новымі знаёмствамі і мноствам падзей! Безумоўна, увесь набыты капітал дазволіў мне адбыцца як навуковаму работніку і абараніць дысертацыю, пасля — быць кіраўніком аднаго са складаных і адказных падраздзяленняў РУП “Белмедпрэпараты”.\nУ стагоддзе ўніверсітэта хацелася б пажадаць яму заўсёды быць маладым і першым. Выкладчыкам — здароўя, бадзёрасці духу, аптымізму, павагі калег і студэнтаў, значных дасягненняў і задавальнення ад працы і жыцця. А моладзі жадаю не ленавацца і верыць у сябе. Высокіх вынікаў у вучобе і навуцы, поспехаў і вясёлага студэнцкага жыцця”.\nдырэктар Інстытута фізікі імя Б.І.Сцяпанава НАН Беларусі, выпускнік фізічнага факультэта\n“Ролю роднага ўніверсітэта і фізічнага факультэта ў маім жыцці цяжка пераацаніць. Перш за ўсё, я атрымаў адукацыю сусветнага ўзроўню. Фізічны факультэт — гэта не толькі адзін з самых перадавых і аўтарытэтных цэнтраў фізічнай навукі, але і месца з асаблівай творчай атмасферай. Тут ты становішся часткай вялікай садружнасці аднадумцаў з ясным разуменнем з’яў навакольнага свету і жаданнем спасцігаць сутнасць працэсаў, што адбываюцца.\nНа факультэце асаблівае месца займаюць традыцыі, якія сфарміраваліся за многія дзесяцігоддзі. У іх аснове ляжыць узаемапавага паміж студэнтамі і выкладчыкамі і пачуццё гумару, уласцівае ўсім фізікам. Наладжана цеснае ўзаемадзеянне з усімі навуковымі і прамысловымі арганізацыямі нашай краіны. Магчымасці, якія прадастаўляе ўніверсітэт, дазваляюць студэнтам выбіраць сваю будучыню, зыходзячы з асабістых інтарэсаў. Так было і ў мяне. Жаданне займацца навукай прывяло ў Інстытут фізікі Нацыянальнай акадэміі навук, дзе я працую і зараз.\nУ стагадовы юбілей я хацеў бы пажадаць універсітэту заставацца галоўным аплотам класічнай вышэйшай адукацыі ў нашай краіне, быць той зоркай, да якой імкнуцца выпускнікі сярэдніх школ, быць самым сучасным і запатрабаваным універсітэтам Беларусі, а таксама заўсёды разумець адукацыйныя патрэбы нашага грамадства”.\n100-годдзеАндрэй Дзмітрыевіч КарольБДУрэктар\nШкола прафесара Караля...


Зміцер Вішнёў: Кнігарня «Галіяфы» скасавана на самым узлёце, мы выязджаем у нікуды\nГалоўная » Навіны » Зміцер Вішнёў: Кнігарня «Галіяфы» скасавана на самым узлёце, мы выязджаем у нікуды\nДата публікацыі: 06.02.2015\nКнігарня беларускамоўнай літаратуры «Галіяфы» пачала працу ў сакавіку летась, але ўжо ў жніўні вымушаная была перастаць прадаваць кнігі. Прычынай сталі праблемы ва ўласьніка памяшканьня, у якога “Галіяфы” арандуюць плошчу пад краму. Пасьля ўступленьня ў сілу 22 ліпеня новай рэдакцыі закону «Аб гандлі» прадпрыемства павінна было перарэгістраваць памяшканьне як гандлёвы аб’ект, але не зрабіла гэтага, таму гандляваць тут стала нельга. Памяшканьне кнігарні дазволілі выкарыстоўваць толькі як офіс альбо для імпрэзаў. «Галіяфам» гэта аказалася не па кішэні.\n— Патлумачце, як мы дажылі да таго, што вымушаныя разьвітацца з кнігарняй «Галіяфы», што здарылася? Чаму зачыняецца кнігарня?\n— Здарылася даўно, проста нічога не памянялася. Адбылося гэта яшчэ 28 ліпеня, і мы да апошняга моманту спадзяваліся, што нам усё ж дазволяць гандляваць у гэтым памяшканьні. Але так атрымалася, што арэнда ідзе, а гандаль не аднаўляецца. Таму мы вымушаны сысьці з гэтага памяшканьня, бо нам не дазволяць аднавіць кнігарню. І проста бессэнсоўна трымацца за гэтае памяшканьне, у якое было ўкладзена шмат грошай, сілаў і энэргіі. На жаль, мы ўтрымліваць ня можам, бо для нас гэта вельмі дорага. Арэнда складае мінімум 20 эўра за квадратны мэтар. І гэта непад’ёмныя грошы для маленькага выдавецтва, калі гэта памяшканьне не гандлёвае. Таму мы мусім адмовіцца. Проста праводзіць імпрэзы бяз гандлю кніжкамі — гэта для нас раскоша, мы ня маем такой падтрымкі збоку. Таму мы сыходзім.\n— То бок пытаньне з гандлем кнігамі вырашыць немагчыма...\n— Відаць, тыя, хто дае нам памяшканьне, не зацікаўленыя ў тым, каб мы там заставаліся. І таму памяшканьне не ўваходзіць у гандлёвыя. І гэтага не адбудзецца. Я не хацеў бы ісьці на прамы канфлікт з гаспадарамі памяшканьня, не хачу іх называць. Але Бог ім судзьдзя. Яны, відаць, больш цікавяцца камэрцыяй, чым культурай.\nЗьміцер Вішнёў, архіўнае фота\n— Нядаўна мы бачылі, што адбылося з кнігарняй «Логвінаў». Яна не атрымала дзяржаўнай рэгістрацыі ў якасьці распаўсюдніка друкаванай прадукцыі, яна атрымала вялізны штраф. Тое, што цяпер адбываецца з кнігарняй «Галіяфы», — гэта падзеі з аднаго і таго ж шэрагу?\n— Узьнікаюць вялікія пытаньні, калі цягам двух гадоў зьнікаюць з прасторы «Цэх», некалькі разоў перасяляецца «Арт-сядзіба». Я думаю, гэта ўсё з аднаго шэрагу. Да таго, як нас зачынілі, у нас прайшоў шэраг праверак, гэта ўсё ня проста так рабілася. Таму ўсё гэта, на жаль, адбываецца ў адным полі.\nКалі мы ўяжджалі ў гэтае памяшканьне, мы зладзілі даволі сур’ёзны рамонт, праразалі праход, мянялі фасад, падлогу, столь, сьцены, набывалі мэблю. Для нас гэта былі вялікія грошы, і мы падпісалі кантракт на тры гады. Як бачым, часта гэтыя кантракты вылятаюць у трубу. Судзіцца мы ня бачым сэнсу, бо мы проста ня выйграем судовую справу. Таму наш кантракт на тры гады для іх нічога ня значыць. Хаця ў кантракце было прапісана даволі зразумела, што мы здымаем менавіта гандлёвае памяшканьне на тры гады, як мінімум на 2015–2016 гады.\n— А як уласьнікі тлумачаць сваё рашэньне?\n— Гэта настолькі заблытаная гісторыя, столькі ўжо перамыта-перагаворана, столькі было сустрэч. Гэта такая буйная кампанія, зь якой мы ня можам цягацца па судах. Мы проста мусім сысьці. З гэтага будынку выехалі таксама іншыя крамы. Ніхто зь імі ня судзіцца.\n— Але чаму так атрымліваецца, што ў краіне Скарыны цяжка жыць беларускім кнігарням?\n— Нават на расейскамоўныя кнігі, якія трапляюць да нас, расейскія выдаўцы плацяць ПДВ 8%. Мы плацім значна больш. Таму якую канкурэнцыю мы можам скласьці расейскамоўным выдавецтвам нават на сваёй тэрыторыі? Хаця б вось гэта выклікае пытаньні. Такія праекты, як «Логвінаў», як «Галіяфы» — не камэрцыйныя, а культурніцкія. Іх трэба было б неяк падтрымліваць, апекавацца імі. А ў нас гэта выглядае неяк інакш, і гэта вельмі сумна. Ёсьць толькі падтрымка нашых чытачоў. Мы ўжо многа гадоў выдаём кнігі, яны запатрабаваныя. Чытачы маральна нас падтрымліваюць. Але гэта ня можа нас выцягнуць з гэтай багны, і мы адчуваем, што нам даволі цяжка. Мы спадзяёмся, што неяк выправім сытуацыю, у будучым знойдзем іншае памяшканьне пад культурніцкую прастору. Але пакуль мы выяжджаем у нікуды. Бо новай культурніцкай прасторы мы заснаваць цяпер ня можам. У нас проста нестае на гэта фінансаў.\n— Які асноўны здабытак вашай справы і што вы зьбіраецеся рабіць далей?\n— Далей мы зьбіраемся выдаваць кніжкі, будзем працаваць як выдавецтва. А кнігарня? Мы вельмі шмат рэсурсаў уклалі ў гэтую кнігарню, таму мы іх ня маем. Але гэта добры досьвед, і кнігарня «Галіяфы» застаецца ў гісторыі, бо была праведзена процьма імпрэзаў. Я думаю, што прастора была жывая і запатрабаваная. І яна скасаваная фактычна на самым узьлёце.


Культура - Метафара яблыка\nІмя Аляксандра СУШЫ пастаянна з’яўляецца ў СМІ ды на слыху знаўцаў мастацтва. І гэта ў поўнай меры апраўдана: ужо чвэрць стагоддзя ён рэгулярна ўдзельнічае ў рэспубліканскіх art-акцыях. Адбыліся яго шматлікія замежныя персанальныя і групавыя вернісажы ў Празе, Брно, Парыжы, Вене, Бруселі, Маскве, ягоныя творы былі прадстаўлены на аўкцыёне “Крысці” ў Лондане, а ў “кальцавых” калідорах Нацыянальнай бібліятэкі можна ўбачыць шматфігурную жывапісную карціну творцы з адлюстраваннем кірмашу ў старым Магілёве… Аляксандр Суша кіруе секцыяй манументальнага мастацтва Беларускага саюза мастакоў, а яшчэ ён — лаўрэат прэміі “За духоўнае адраджэнне” за цыкл унікальных мазаік для капліцы ў гонар іконы Прасвятой Багародзіцы “Знаменне” (у сааўтарстве), што ўсталявана на мемарыяльным комплексе памяці ахвяр Першай сусветнай вайны на месцы Мінскіх брацкіх могілак 1914 —1918 гадоў. А інфармацыйная нагода пагутарыць з мастаком — яго выстаўка “Яблычны Спас”, якая адкрылася 21 жніўня ў сталічным Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва.\n— Аляксандр Сямёнавіч, чаму вырашылі даць менавіта такую назву сваёй выстаўцы? Якая ж канцэпцыя аб’ядноўвае ўсе работы, прадстаўленыя тут?\n— Гэтая экспазіцыя з’яўляецца для мяне справаздачнай за пяцігоддзе. Тут аб’яднаны творы, што адзначаны стыпендыяй Міністэрства культуры ў 2011 годзе, пад агульнай назвай “Мястэчкі”. Я ставіў задачу паказаць старадаўнія маёнткі Беларусі, якія не рэстаўруюцца і фактычна знікаюць з твару зямлі. Таксама на выстаўцы прысутнічаюць беларускія краявіды, якія я маляваў на Вілейшчыне, Мядзельшчыне, карціны з жаночымі вобразамі.\nМаё дзяцінства прайшло ў вёсцы, дзе ў садзе раслі старыя яблыні. Ды і вырас я ў вялікай сям’і, з чатырма сёстрамі. Таму словы “жанчына”, “яблыкі”, “вёска” — ключавыя для маёй сённяшняй экспазіцыі, ды і для ўсёй маёй творчасці. А свята Яблычны Спас, якое амаль супала з адкрыццём маёй выстаўкі, я памятаю з дзяцінства. Яблык для мяне — гэта знак жыцця, цэласнасці і здзяйснення жаданняў, а таксама метафара выніку плённай працы.\n— Калі агледзішся на выстаўцы, бачыш, што ў многіх карцінах, асабліва — фігуратыўных, пераважае цёплы карычневы колер, адценні жоўтага…\n— Вы ведаеце, быў пэўны этап у маёй творчасці, калі ў работах прасочвалася такая рыса, як шматколернасць. Вельмі складана было збалансаваць фарбы, знайсці паміж імі тую тонкую грань, каб не было адчування перабору. І я вырашыў змяніць тактыку напісання карцін і выбраць адзін дамінуючы колер. У маім выпадку гэта — карычневы, што ўвасабляе каларыт зямлі. Для мяне зямля — гэта цеплыня, душэўнасць, урадлівасць. І хаця ўвасобіць задуму, якую хочаш укласці ў мастацкі вобраз, карыстаючыся толькі адным тонам, складаней, такі мастацкі ход — апраўданы: на палатне выяўляецца незвычайная цеплыня і паэтычнасць. Тое і трэба, калі пішаш узятыя за аснову ўспаміны дзяцінства, узнаўляеш у памяці “зарысоўкі” прыгожых краявідаў роднай зямлі…\n— Вы па адукацыі — манументаліст, але ваша работа ў станковым жывапісе — актыўная, разнапланавая і паспяховая. Як вырашылі перайсці на гэты від мастацтва?\n— Тут дарэчы будзе падзяліць маю творчасць на некалькі этапаў. У дадзеным выпадку іх будзе тры. Першы, і самы ранні, этап пачаўся, калі я вярнуўся са службы ва Узброеных Сілах. Да таго часу я скончыў Тэатральна-мастацкі інстытут і быў размеркаваны ў Брэст. Там мне давалі нейкія заказы па манументальна-дэкаратыўным мастацтве, але іх было мала, і я не мог у поўнай меры ўключыцца ў работу. Вельмі хацелася займацца жывапісам. Мне пашчасціла, што апынуўся ў Творчых майстэрнях Акадэміі мастацтваў СССР у Мінску, якімі кіраваў тады Міхаіл Андрэевіч Савіцкі. Стажыраваўся там два гады і ўдасканаліў свае навыкі ў станковым жывапісе. З таго часу займаўся, у асноўным, дадзеным відам мастацтва. Да гэтага этапа можна аднесці такую маю работу, як “Напаследак” — увогуле знакавая для мяне карціна, у ёй адлюстроўваецца Чарнобыльская тэматыка…\nШто да другога этапа, дык гэта стварэнне вобраза Жанчыны. Я ўжо казаў, што ўсё сваё маленства я быў, так бы мовіць, акружаны жанчынамі: маімі сёстрамі, матуляй… Адсюль і ўзнікла жаданне ўвасаблення на палатне менавіта жаночых вобразаў. Мне хацелася ўсё больш удасканальвацца ў іх перадачы. І тут я перайшоў на карычневы паўтон. Не ведаю, мо гэта звязана з успамінамі дзяцінства пра вясковую хату, бо менавіта такі паўтон пераважае ў яе інтэр’еры... І апошні, трэці, этап — прырода, краявіды. Гэта для мяне новы штуршок у творчасці, маё акно ў Сусвет. Апошнім часам я вельмі часта выязджаю на эцюды ў прыгожыя беларускія мясціны, каб пераключыцца, адпачыць, атрымаць задавальненне. Так з’явіліся работы з цыкла “Мястэчкі”.\n— Але як манументаліст вы таксама яскрава ўвайшлі ў мастацтва, стварыўшы ў сааўтарстве з калегамі мазаіку ў капліцы, аналагаў якой няма на прасцягах СНД. На старонках нашай газеты было шмат пра гэта напісана. Ці атрымалі задавальненне ад гэтай работы і ад яе выніку?\n— На стварэнне праекта было надта мала часу: аформіць мазаікай каплічку трэба было за тры месяцы. У работу ўключыліся яшчэ тры чалавекі: мастакі-манументалісты Сяргей Бышнёў, Валерый Чайка і архітэктар Фёдар Драгун. Вельмі цяжка было прыйсці да агульнай высновы, калі гаворка ідзе аб працы з калектывам прафесіяналаў, кожны з якіх мае сваё ўласнае бачанне тэмы. Ды яшчэ час абмежаваны! Здаралася вельмі шмат спрэчак. Але ўсё ж такі да канчатковага рашэння нам у азначаны тэрмін удалося прыйсці, і вынік атрымаўся бліскучы.\n— У хуткім часе вам зноў, напэўна, прадаставіцца магчымасць вярнуцца да манументалістыкі, бо не за гарамі 2014 год, калі будзе праходзіць Чэмпіянат свету па хакеі. Да гэтай падзеі краіна актыўна рыхтуецца. Будуецца вялікая колькасць інфраструктурных аб’ектаў, “Чыжоўка-Арэна” і г. д. Як вы і калегі-манументалісты задзейнічаны ў рабоце?\n— Усё, што звязана з будоўляй новых аб’ектаў, — гэта для нас, манументалістаў, вялікая праблема і наш агульны боль. Архітэктары і манументалісты працуюць паасобку, яны ніяк не звязаны паміж сабой. Але ж да мастакоў трэба звяртацца на самым пачатку, калі закладваецца падмурак, і працаваць у шчыльнай сувязі, каб быў час і магчымасць арганічна ўпісаць іх творы ў інтэр’ер будучага будынка. Я як старшыня секцыі пастаянна спрабую наладзіць кантакты, рэгулярна звязваюся з Міністэрствам культуры, але пакуль што няма ніякіх прапаноў.\nДа ўсяго, у краіне намецілася пэўная тэндэнцыя: запрашаць на аб’екты замежных майстроў, у тым ліку — з Расіі. Вельмі яскравы прыклад — дыярама абароны Мінска для новага будынка Дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Яна была замоўлена расійскім майстрам. Але чаму не запрасіць айчынных мастакоў? Упэўнены, вынік атрымаўся б не горшым, а, хутчэй за ўсё, і нашмат лепшым, бо нашы манументалісты — вельмі таленавітыя творцы. Прыгадаем хаця б дыярамы ў Белавежскай пушчы і ў Прыпяцкім музеі-запаведніку, якія былі высока ацэнены культурнай грамадскасцю.\nУ нашай краіне шмат выдатных майстроў-манументалістаў: у Саюзе мастакоў іх семдзесят. І тое, што такі велізарны патэнцыял у нашай краіне не задзейнічаны ў рабоце, — гэта значны пралік. Каб не страціць свой мастакоўскі імпэт, манументалісты вымушаны займацца іншымі відамі мастацтва, у асноўным — станковым жывапісам. Акадэмія мастацтваў штогод выпускае маладых творцаў. Але атрымліваецца, што мастакоў з кожным годам становіцца ўсё больш, а адпаведнай работы па прафесіі не дадаецца… Так што, вяртаючыся да вашага пытання, мы, айчынныя манументалісты, на жаль, ніяк не задзейнічаны ў агульнай падрыхтоўцы краіны да Чэмпіянату свету па хакеі. Але застаецца яшчэ час, і хочацца верыць, улады ўсё ж звернуцца да нас ды прапануюць маім калегам, якія маюць каласальны вопыт у падобнай творчай справе, работу на новых аб’ектах. Не сумняваюся, што яны ў такім выпадку годна прадставяць нацыянальную школу манументалістыкі.\n— Чаго чакаць ад вас прыхільнікам вашай творчасці далей?\n— У наступным годзе планую зладзіць юбілейную выстаўку. Канешне ж, напісаць свежыя палотны. Яшчэ ёсць жаданне паспрабаваць сябе ў новай плыні станковага жывапісу — карцінах на гістарычныя тэмы. Але выдаваць падрабязнасці раней часу ўсё ж не буду…\nАўтар: Марына САМОНЧАНКА


Маршал ідзе на выбары | Новы Час\nМаршал ідзе на выбары\nПрэзідэнцкія выбары ў Польшчы прыйшліся на 80-ю гадавіну смерці Юзафа Пілсудскага — аўтара адраджэння польскай дзяржаўнасці. Натуральна, палітычныя тэхнолагі кандыдатаў кінуліся рабіць\nпіяр на легендзе пра маршала.\n12 мая 1935 года Польшча пагрузілася ў татальны смутак. Пайшоў з жыцця жывы сімвал і нават інстытут яе дзяржаўнасці. Юзаф Пілсудскі, які напрыканцы жыцця фактычна адышоў ад палітыкі, усё роўна заставаўся гарантам сістэмы, якую сам і стварыў. Нават у суседнім СССР, дзе Пілсудскага часта называлі фашыстам, быў абвешчаны афіцыйны смутак. Ігнараваць ролю нябожчыка ў адраджэнні Польшчы было нельга. «Усе мы — сіроты. Ужо не будзе тых густых броваў, пад якімі кожны мог знайсці абарону», — пісаў у майскія дні 80 гадоў таму адзін з палякаў. Ён жа прызнаваў, што ўвесь свет стаў сведкам нараджэння міфу пра Пілсудскага.\nМіф пра Пілсудскага захаваўся да нашых дзён. Інакш бы падчас цяперашніх выбараў маршал, дзякуючы гадавіне сваёй смерці, не стаў бы фактычным удзельнікам выбарчай кампаніі. Аўтарытэтны правы часопіс «Do Rzeczy» так заклікаў чытачоў напярэдадні дня галасавання: «На прэзідэнцкіх выбарах галасуйце за Пілсудскага!».\nНайбольш выкарыстаў тэму Пілсудскага правы папулісцкі кандыдат Павел Кукіз. У адным са сваіх рэкламных ролікаў Кукіз быў паказаны побач са старым радыёпрыёмнікам, што транслюе прамову маршала 1924 года: «На мой погляд, галоўным пастулатам у адносінах заўсёды ёсць дамова і падпарадкаванасць умовам яе падтрымання. І дворнік, што прыбірае вуліцу, і міністр, які кіруе краем, для сумеснай справы з іншымі ставяць свае ўмовы і гатовыя прымаць умовы. І калі б яны ўзаемна, лаяльна і дысцыплінавана іх прытрымліваліся, жыццё выглядала б інакш». Праслухаўшы выступ Пілсудскага, Павел звяртаецца да гледача: «Польшча мае тыя ж праблемы, што і 90 гадоў таму. Яна падзеленая, да яе няма павагі. Мы павінныя паверыць у сябе і сябе паважаць».\nТрэба прызнаць, што ролік вельмі спадабаўся аўдыторыі. Праціўнікам Кукіза заставалася толькі прыдумаць анекдот, які высмейвае электарат Кукіза (як правіла, гэта людзі з сацыяльных нізоў). Анекдот наступны. Сустракаюцца два фаната Кукіза. Адзін пытае: «Хто такі Пілсудскі?». Другі адказвае: «Ну даеш, гэта голас з радыё, што падтрымаў Кукіза».\nПрактычна ўсе, за выключэннем левых, кандыдаты кінуліся ўзгадваць Юзафа Пілсудскага. Да магілы маршала на кракаўскім Вавелі стварылася сапраўдная чарга яго фанатаў. Спачатку там пабываў цяперашні прэзідэнт Браніслаў Камароўскі, пасля — яго галоўны праціўнік па другім туры Анджэй Дуда, якога, дарэчы, яго партыйны бос Яраслаў Качыньскі наўпрост назваў новым Пілсудскім. Яшчэ адзін кандыдат, ліберал-кансерватар Януш Корвін-Міке, выдаў плакат, на якім ён выяўленыя побач з маршалам.\nЗ улікам таго, што ў біяграфіі Пілсудскага дастаткова супярэчлівых фрагментаў, варта задацца пытаннем: які Пілсудскі запатрабаваны ў цяперашняй Польшчы? Як іранізуе партал «Natemat», стопрацэнтны клон Пілсудскага выглядаў бы зараз вельмі забаўна. Такі палітык павінен быў публічна падтрымліваць права вайскоўцаў на дзяржаўны пераварот, накшталт таго, што арганізаваў Пілсудскі ў 1926 годзе. Ён таксама павінен быў ганарыцца сваім сяброўствам у Польскай партыі сацыялістычнай, у складзе якой пачынаў Юзаф. Калі ўжо цалкам арыентавацца на палітычную спадчыну Пілсудскага, дык трэба абяцаць выбаршчыкам стварэнне ў выпадку перамогі новай Бярозы-Картузскай — лагеру для палітычных апанентаў рэжыму.\nЦяперашнія прыхільнікі Пілсудскага відавочна звяртаюць увагу выключна на некаторыя старонкі жыцця маршала. Паводле таго ж Кукіза, «Пілсудскі функцыянуе як ахоўнік дэмакратыі, бацька, які клапоціцца пра народ як пра дзіця: на яго можна часам насварыцца або пазбавіць нейкіх вольнасцяў», — лічыць Кукіз. Дарэчы, ён таксама прапанаваў адрадзіць у Польшчы т. зв. стралецкі рух — патрыятычныя вайскова-спартыўныя арганізацыі, на базе якіх у 1914 годзе Пілсудскі сфармаваў свой славуты Легіён.\nЧасопіс «Do Rzeczy» лічыць, што Пілсудскі пакінуў напрацоўкі для знешнепалітычнай дактрыны Польшчы. «Пілсудскі не хацеў Польшчы ў рамках імперыі цароў або саветаў. Яго цікавіла выключна яе крыштальная вольнасць», — аргументаваў пазіцыю выдання яго рэдактар Вальдэмар Лысяк. Правая прэса таксама не прайшла міма ўкраінска-польскіх адносін у часы маршала, як бы даводзячы, што Пілсудскі зразумеў ролю Украіны для сістэмы польскай бяспекі.\nМожна сказаць, што ў цяперашняй Польшчы запатрабаваны вобраз Пілсудскага як моцнага патэрналісцкага палітыка, які стаіць над інтарэсамі партыйных і эканамічных кланаў, здольны абараняць інтарэсы краіны ў свеце, і абараняць яе межы на ўсходзе.\nНапрыканцы варта сказаць, што палітолагі і гісторыкі не ў захапленні ад таго, што Пілсудскі стаў адным з суб’ектаў польскай палітыкі. Яны баяцца, што культ маршала прывядзе да прымітывізацыі яго вельмі складанай і супярэчлівай фігуры. Як казаў прафесар варшаўскага ўніверсітэта Войцех Яблонскі, «цяперашняя палітычная прапаганда пабудаваная на неадукаванасці электарату. Мала хто ведае, што Пілсудскі дэ-факта быў дыктатарам, пагарджаў нормамі дэмакратыі». На думку Яблонскага, «профіль Пілсудскага сёння лепш за ўсё пасуе Корвіну-Міке — кактэйль манархізму, аўтарытарызму і радыкальнага лібералізму».\nПольшча. ПіС лідзіруе з вялікім адрывам ад ГП — апытанне


Інваліды-вазочнікі праводзяць мітынг у Менску (відэаонлайн)\nІнваліды-вазочнікі пратэстуюць у Менску, прыйшлі прадстаўнікі гарвыканкаму\nРэспубліканская асацыяцыя інвалідаў-вазочнікаў збірае мітынг у парку Дружбы народаў.\nМерапрыемства адбываецца з 12:00 па 15:00.\nЯгоная мэта – падтрымка міжнароднага руху інвалідаў Еўропы за роўныя правы і супраць дыскрымінацыі, звяртанне ўвагі грамадства да праблемаў безбарʼернага асяроддзя для інвалідаў.\nАкцыю наведалі прадстаўнікі Менгарвыканкаму, паведамляе карэспандэнт Belsat.eu.\nУдзельнікі мітынгу падпісалі зварот на імя Аляксандра Лукашэнку. У дакуменце апісваюцца праблемы, з якімі сутыкаюцца інваліды, а таксама агучваецца просьба вырашыць вострыя праблемы. А менавіта:\nУ Беларусі адсутнічае заканадаўства, якое рэгулюе такую зʼяву як дыскрымінацыя. Людзі з інваліднасцю паўсюдна сутыкаюцца з ёй і не маюць права абараніць сябе, у тым ліку праз суд.\nКожны інвалід сутыкаецца з праблемай безбарʼернага асяроддзя. Каб яе вырашыць, інваліды-вазочнікі прапануюць стварыць працоўную групу. У яе сярод іншых маюць увайсці дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў, Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, Міністэрства працы і сацабароны, прадстаўнікоў Дзяржстандарту.\nБудаўнічыя нормы патрабуюць, каб жылыя дамы з ліфтамі прадугледжвалі доступ для інвалідаў на ганак і ўзровень першага павераху (унутры падʼезду павінны быць пандусы і падʼёмнікі). Разам з тым пры будаўніцтве 4-5-павряховых дамоў без ліфтаў такі доступ не прадугледжаны. Інваліды-вазочнікі заклікаюць Аляксандра Лукашэнку паспрыяць увядзенню адпаведных зменаў у заканадаўства.\nТаксама звяртаюцца да кіраўніка краіны з просьбай як мага хутчэй вырашыць праблемы прызначэння пенсіяў для асобаў, якія дапамагаюць інвалідам I групы і дзецям-інвалідам ва ўзросце да 18 гадоў.\n«У нашым грамадстве інвалід дагэтуль успрымаецца, як асоба якой не пашчасціла, якая мае сядзець дома і якая вартая шкадавання. Гэта і ёсць найвялікшая праблема, з якой выцякаюць астатнія. Праз мітынг 5 траўня мы хочам дагрукацца да людзей, каб яны пачулі і зразумелі, што мы хочам свабодна перасоўвацца, можам вучыцца і працаваць», – распавёў напярэдадні Belsat.eu старшыня Рэспубліканскай асацыяцыі інвалідаў-вазочнікаў Яўген Шаўко.\nТэгі: правы інвалідаў


“Няхай бы Лябедзька й Вячорка стварылі ўласную збожжазборавую брыгаду...”\n31 ліпень 2006, 17:59\nКантрактная сыстэма найму і выкарыстаньне яе ўладай дзеля перасьледу палітычна неляяльных альбо папросту нязручных работнікаў – гэта тэма хвалюе сёньня многіх у Беларусі. Нягледзячы на тое, што афіцыйны ўзровень беспрацоўя ў Беларусі вагаецца ў межах аднаго працэнту, у сапраўднасьці праблема працаўладкаваньня востра стаіць перад многімі людзьмі. Лёгка можна ўладкавацца хіба што на нізкааплатную працу, дзе ўзровень заробкаў значна ніжэйшы за мяжу беднасьці.\nНаш слухач Васіль Валошка зь мястэчка Радашкавічы Маладэчанскага раёну лічыць, што кантрактная сыстэма ў Беларусі ператварылася ў сродак барацьбы з іншадумствам і палітычнай неляяльнасьцю. У лісьце на “Свабоду” спадар Валошка піша:\n“Многія кіраўнікі заключаюць са сваімі работнікамі кантракт на мінімальна магчымы тэрмін – адзін год. Не пасьпееш апрытомнець ад аднаго кантракту – думай, што будзе праз год. І так – увесь час. Гэта – пастаянны стрэс. Маліся, каб начальніку, ня дай Бог, не прыйшло ў галаву пазбавіцца ад цябе. І так на працягу году згінаесься ўсё ніжэй і ніжэй, рызыкуючы аднойчы не разагнуцца зусім. Але ў такім выглядзе ў цябе болей шанцаў атрымаць жаданы подпіс. Зразумела, што ўсё гэта вядзе да страты здароўя.\nНу, а ня дай Бог, здарыцца інваліднасьць – чакай пэнсіі 150 даляраў (гэта пры першай групе інваліднасьці) і рэдкага наведаньня супрацоўніцы сабесу. Няўжо гэта й называецца клопатам пра чалавека, якім так любіць хваліцца Лукашэнка?”\nДалей наш аўтар параўноўвае ўзровень сацыяльнай абароненасьці людзей у Беларусі і ў іншых краінах.\n“Ня так даўно масавыя маніфэстацыі ў Францыі паказалі, як людзі там ставяцца да кантрактнай сыстэмы. Праўда, беларускія мэдыі тыя падзеі асьвятлялі аднабакова – не называлі прычын пратэстаў (напэўна, каб беларусы не праводзілі непажаданых паралеляў). Яшчэ адна дэталь. Нашы чыноўнікі ў якасьці ўзору любяць называць Швэцыю: там, маўляў, таксама збудавалі сацыялізм. Але ў таго сацыялізму зусім іншае аблічча. Швэдзкі інвалід, акрамя саліднай пэнсіі й даступных лекаў, забясьпечаны яшчэ за кошт дзяржавы й пастаянным даглядам сацыяльных работнікаў.\nАле ўсяго гэтага большасьць нашых людзей ня ведае. А тыя, хто ведае й павінен пераймаць вопыт, не адважваюцца й роту разявіць, каб сказаць: ёсьць, маўляў, краіны, дзе клопат пра чалавека – на справе, а ня гэткі, як у Беларусі, – толькі на словах”.\nКантрактная сыстэма, спадар Валошка, шырока ўжываецца і ў дэмакратычных краінах. Яна мае шэраг перавагаў: стымулюе й дысцыплінуе наёмных работнікаў, робіць працу больш прадуктыўнай. Але каб гэта сыстэма ня стала інструмэнтам самавольства й ціску ў руках адміністрацыі, мусяць працаваць дзейсныя супрацьвагі – дзеля абароны наёмных работнікаў. Найперш – незалежныя прафсаюзы й незалежная судовая сыстэма. Нічога гэтага ў Беларусі няма. Таму й склалася такая сытуацыя, калі рабочыя пачуваюццца безабароннымі й запалоханымі.\nДарэчы, незалежных судоў і прафсаюзаў не было і ў Савецкім Саюзе, зь якога цяперашняе беларускае кіраўніцтва ў многім бярэ прыклад. Але ў СССР і кантрактнай сыстэмы не адважваліся ўводзіць: хутчэй за ўсё, прадчуваючы, у якім становішчы ў выніку можа аказацца, так бы мовіць, “самы перадавы рабочы клас, гегемон рэвалюцыйнага руху”.\nНаш даўні слухач і аўтар Алесь Цадко з Маладэчна абураны, што апошнім часам з розных бакоў гучаць прапановы перамоў беларускай апазыцыі і ўладаў.\n“Нядаўна такія прапановы прагучалі ад некаторых кіраўнікоў Парлямэнцкай Асамблеі Рады Эўропы – пэўна, што не без уплыву маскоўскіх адвакатаў беларускага рэжыму. Тым часам аналітык і былы супрацоўнік прэзыдэнцкай адміністрацыі Аляксандар Фядута прапанаваў апазыцыйным лідэрам у імя выратаваньня незалежнасьці ўвогуле сесьці за адзін стол зь нелегітымным прэзыдэнтам. Можа, спадар Фядута разьлічвае, што Лукашэнка выпусьціць на волю Казуліна, Статкевіча ды іншых палітвязьняў?\nІ гэта пры тым, што ні адны апошнія выбары на Беларусі не былі прызнаны ні апазыцыяй, ні большасьцю цывілізаваных краінаў сьвету. Гэта ж датычыць і рэфэрэндуму, празь які Лукашэнка адкрыў перад сабой магчымасьць заставацца пажыцьцёвым прэзыдэнтам. Зрэшты, для выкараненьня нашай палітычнай экзотыкі разьвітыя краіны Захаду, акрамя скалананьня паветра сваімі заявамі, нічога практычнага ня робяць. Іхная лёгіка зразумелая: навошта чапаць і раздражняць Расею – апякунку гэтага рэжыму, калі Захад апынуўся ў энергазалежнасьці ад яе. Дэмакратыя – дэмакратыяй, а ўласны дабрабыт усім куды даражэйшы”.\nУ тых, хто прапануе перамовы з уладай, свая лёгіка, спадар Цадко. Можна прымаць ды абвяшчаць выбары й рэфэрэндумы нелегітымнымі й недэмакратычнымі, але не лічыцца з гэтай уладай немагчыма. Яна рэальна кіруе краінай, і ад яе цяперашніх рашэньняў залежыць лёс беларускага народу. Апошнія палітычныя кампаніі паказалі, што ў дэмакратычнай апазыцыі недастаткова магчымасьцяў і грамадзкай падтрымкі, каб уласнымі сіламі дамагчыся неадкладных палітычных зьменаў у дзяржаве.\nЗ іншага боку, беларуская ўлада, ідучы сваім спэцыфічным курсам, завяла краіну ў такі вонкавапалітычны тупік, зь якога рана ці позна давядзецца шукаць выйсьця. І тэарэтычна гэта магло б стаць тэмай для перамоў улады й апазыцыі. Дарэчы, зьмена аўтарытарных рэжымаў ва Ўсходняй Эўропе адбывалася ня толькі з дапамогай так званых аксамітовых, ці каляровых, рэвалюцый. Напрыклад, адхіленьне камуністаў ад улады ў Польшчы адбылося напрыканцы 80-х гадоў якраз пасьля перамоў апазыцыі і ўлады за “круглым сталом”.\nНовы ліст ад былога вайскоўца з Пружанаў Міколы Канаховіча.\n“Прабачце, паважаныя супрацоўнікі “Свабоды”, што стаміў вас сваімі прапановамі, але сэрца баліць за будучыню ўнукаў. Таму я імкнуся рабіць усё магчымае, каб наблізіць час волі, – наколькі дазваляюць мой ужо сталы ўзрост і стан здароўя”.\nУ сваім допісе спадар Канаховіч, сярод іншага, выказваецца пра пачутае па “Свабодзе”, у тым ліку пра лісты й тэлефанаваньні слухачоў.\n“Вельмі добра, што вы даяцё слова нават лютым ворагам беларушчыны, розным артадоксам. Але пры гэтым трэба нагадваць усім гэтым ненавісьнікам “Свабоды” й ворагам Захаду шэраг рэчаў. Ці не таму сталі магчымымі перамогі ў Другой усясьветнай вайне, што савецкія салдаты былі апрануты ў ангельскія шынялі й чаравікі, што ваявалі амэрыканскай зброяй, езьдзілі на амэрыканскіх аўтамабілях, харчаваліся амэрыканскай тушонкай? Нагадваць трэба гэтым “лукашыстам”, на чые сродкі збудаваны Цэнтар пераліваньня крыві ў Гомелі, шпіталі ў Тураве ды іншых мясьцінах Беларусі. І факты такой дапамогі можна пералічваць бясконца – яна бескарысьлівая й вялізная. Трэба быць апошнім ідыётам, каб на шчырае дабро адказваць нянавісьцю”.\nСапраўды, спадар Канаховіч, Беларусь атрымлівае немалую гуманітарную дапамогу з краінаў Захаду. І гэтая падтрымка магла быць значна большай, каб не шматлікія бюракратычныя перашкоды з боку беларускай улады. Мне даводзілася сустракацца са многімі актывістамі заходніх дабрачынных гуманітарных арганізацый, якія ня могуць зразумець, навошта беларускія чыноўнікі ўводзяць усё новыя абмежаваньні й праверкі дастаўленых грузаў. Бываючы ў Беларусі, яны бачаць, наколькі патрэбна іхная дапамога тутэйшым сіроцкім дамам, школам, шпіталям. А ў іхных краінах ёсьць тысячы добрых, спагадлівых людзей, якія гатовы дапамагчы няшчасным людзям на Ўсходзе.\nАдказаць на гэтыя пытаньні складана. Паспрабуйце патлумачыць паводзіны чалавека, які ў Вашым сяброўскім бескарысьлівым жэсьце бачыць нейкі таемны правакацыйны сэнс і падазрае хітры падрыўны плян.\nНа заканчэньне – кароткі ліст ад Сяргея Легнастаева зь Менску.\n“Ужо месяц слухаю вашу “Свабоду” – і ўсё адно й тое ж. Не падабаецца апазыцыі ўлада ў Беларусі, не падабаецца Лукашэнка, не падабаюцца законы. А ў полі тым часам трэба ратаваць ураджай. Вось куды трэба накіроўваць сваю энэргію. Няхай бы Лябедзька й Вячорка стварылі ўласную збожжазборавую брыгаду й накіраваліся ў адсталыя калгасы. Тады іх і ўлада падтрымала б. Магчыма, нават Казуліна датэрмінова выпусьцілі б і дазволілі працаваць на зернетаку. Вось такую апазыцыю нашы людзі падтрымалі б”.\nТакія ці падобныя заклікі, спадар Легнастаеў, гучаць з боку ўлады з таго самага моманту, як на пачатку 90-х гадоў у Беларусі зьявілася апазыцыя. І чамусьці найчасьцей яе прапануюць накіроўваць на ўздым адсталых калгасаў. Хоць куды больш лягічна было б заклікаць ехаць туды якраз тых чыноўнікаў, што ўсяляк трымаюцца за калгасную сыстэму, а не апазыцыянэраў, якія лічаць калгасы формай прыгону й патрабуюць іх рэфармаваньня.


Pawet: Да 10-годдзяў помніка Францішку Скарыну ў Лідзе\nДа 10-годдзяў помніка Францішку Скарыну ў Лідзе\nКрыніца: Лідскі Летапісец № 23-24.\nБудзем думаць, вучыцца тварыць\nТак, як ты, у сваёй мове, Скарына.\nЛіда - горад Скарыны. Да 10-годдзя ўстаноўкі ў Лідзе помніка Францішку Скарыну\nНа ажыўленым месцы горада Ліды, паблізу Фарнага касцёла ў скверы па вуліцы Савецкай, узвышаецца бронзавая фігура Францішка Скарыны - вялікага гуманіста, перашадрукара, мастака-графіка, пісьменніка, вучонага энцыклапедыста, беларускага асветніка і выдатнага дзеяча культуры эпохі Адраджэння. Мудра і проста вырашана мастакоўская задума: паказаць сапраўднага Скарыну, сына зямлі беларускай. Пастава першадрукара - постаць у рост. Адзенне яго, дарэчы, як увесь помнік, у рэнесансавым стылі. Што датычыцца знешняга аблічча Ф. Скарыны, то таленавіты беларускі скульптар Валеры Янушкевіч захаваў у гэтым вобразе падабенства з вядомай распаўсюджанай гравюрай. Скульптура размешчана на шырокім пастаменце, выкананым з гра-ніту. Добраўпарадкаванне навакольнай тэры-торыі каля помніка, архітэктурнае аздабленне, устаноўку манумента за кошт грашовых сродкаў Лідскага гарвыканкама выканала малое прадпрыемства "Дызайн" (кіраўнік і мастак Рычард Груша). Вось ён, Францішак Скарына, велічны, спакойны, з надзеяй і спадзяваннем у вачах, пазірае на нас і нібы гаворыць: "Бярыце і чытайце" Скарына вярнуўся ў Ліду, вярнуўся на Беларусь, як некалі неадольна вяртаўся на радзімую зямлю, каб падараваць людзям шчасце асветы. Магчыма і маюць рацыю вучоныя, калі сцвярджаюць на падставе розных дакументаў, што шлях зносін паміж Кракавам і Вільняю да канца ХУІ стагоддзя ляжаў праз Ліду-Слонім-Берасце.\nЗусім верагодна, што Ф. Скарына ехаў вучыцца з Полацка ў Кракаў праз наш горад, а таксама вяртаўся з Прагі і Кракава ў Вільню старадаўнім гасцінцам праз Ліду. І гэта вельмі важна, што помнік Ф. Скарыну ў Лідзе адкрыўся фактычна на беларускай частцы Віленшчыны, дзе Ліда заўсёды была значным культурным і эка-намічным цэнтрам. Менавіта на гэтай зямлі ў старадаўняй Вільні, у доме "найвышшага" бурмістра Якуба Бабіча, у 1522 годзе ўбачыла свет "Малая падарожная кніжка" - зборнік рэлігійных і свецкіх твораў ад "Псалтыра" да "Саборніка", першая друкаваная кніга на сучаснай тэрыторыі Беларусі, Украіны і Расіі.\nМы ганарымся, што Францішак Скарына быў у нашым горадзе, бачыў старажытны замак, сустракаўся з лідзянамі... і таму ў канцы 1989 года Лідская гарадская рада Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны выступіла з прапановаю ўстанавіць у Лідзе помнік знакамітаму Беларусу, які з'яўляецца гонарам нашай нацыі, нашай дзяржавы. Была распачата высакародная акцыя па збору сродкаў на збудаванне помніка. Неабходна адзначыць упартыя намаганні ў гэтым кірунку сяброў гарадской рады ТБМ Марыі Саўкевіч, Марыі Ганчар і іншых. На адмысловы разліковы рахунак у банку пера-лічвалі грашовыя сродкі амаль усе першасныя суполкі ТБМ школ, сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў, дзіцячых садкоў, а таксама грамадскія арганізацыі; (гаркам партыі і гаркам камсамолу), малыя прадпрыемствы ("Каскад" і інш), дзяржаўныя прадпрыемствы (абутковая фабрыка, завод "Оптык", аб'яднанне жыллёва-камунальнай гаспадаркі), многія простыя грамадзяне.\nТаксама ў Менскі скульптурны мастацка-вытворчы камбінат, дзе вырабляўся помнік, вялікія грошы па тых часах пералічылі Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь, Гарадзенскі аблвыканкам і Лідскі гарвыканкам.\nНеабходна заўважыць, што адметнае ў ініцыятыве стварэння помніка першадрукару - масавасць, шырокая падтрымка грамадскасці, а пасля - і ўладных структур. Усе стараліся ўкласці свой рубель у высакародную задуму. Але напачатку колькі было горкіх неспадзяванак , як у нас заведзена, часта натыкаліся на чыноўніцка-бюракратычныя бар'еры. Не ўсе адразу ўспрынялі прапанову, была нават на працягу трох гадоў цэлая дыскусія на старонках лідскай газеты. Многія пісалі: навошта нам гэтыя помнікі: навошта ўвогуле культура, трэба каўбасы і сала. Прыкра было такое чытаць...\nНА ПОМНІК СКАРЫНЕ Ў ЛІДЗЕ\nУ Лідскім аддзяленні Жылсацбанка адкрыты рахунак гарадской рады таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны.\nМы звяртаемся да кіраўнікоў прадпрыемстваў і ўстаноў, кааператыўных гаспадарак, грамадскіх і рэлігійных арганізацый, першасных суполак ТБМ, усіх грамадзян, хто неабыякавы да лёсу беларускай мовы, дапамагаць адраджэнню і развіццю мовы нашага народа, які вынес праз стагоддзі безліч пакут, здзекаў, прыніжэнняў. Хай жыве запаветам у нашых сэрцах напамін вялікага Ф.Скарыны пра любоў і замілаванасць да родных мясцін і роднага слова, а таксама палымяны Багушэвічаў наказ: "Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмерлі!"\nСябры, унясіце свой уклад на рахунак 000700873! Вашы сродкі пойдуць на прапагандысцкую, арганіза-цыйную, гаспадарчую і іншую дзейнасць на карысць нацыянальнай мовы і культуры, а таксама на адкрыццё помніка Францішку Скарыне на плошчы імя 600-годдзя Ліды.\nМ. Мельнік, старшыня гарадской рады Таварыства беларускай мовы.\n(Лідская газета "Уперад", 30.02.90 г.)\n"НЕ, МАЕ ДАРАЖЭНЬКІЯ!"\nПаважаная рэдакцыя газеты "Уперад". Прачытала артыкул у вашай газеце за 7 красавіка "Будзе ў горадзе помнік Ф. Скарыну", з якога даведалася, што на гэты самы помнік патрабуецца народных грошай больш як сто тысяч. Нічога сабе сума! На маю думку, у нас вельмі шмат нявырашаных пытанняў, і ўзводзіць пампезнасці няма патрэбы. У нас у горадзе няма Палаца піянераў, Палаца культуры, музычнай школы, маладыя сем'і туляцца па "абшчагах" - вось аб чым у першую чаргу трэба падумаць, а не ўзводзіць такія дарагія помнікі...\nг. Ліда. (Лідская газета "Уперад", 25.04.90 г.)\nМы супраць помніка\nДнямі ў газеце быў надрукаваны водгук Е. Баязлівай на артыкул "Будзе ў горадзе помнік Ф. Скарыну". Яна вельмі правільна напісала. У нас жа столькі людзям патрабуецца жылля, а мы думаем пра помнікі. Напрыклад інвалід І. Васільеў, які пражывае па вуліцы Труханава, 35, ужо, напэўна, гадоў дзесяць дабіваецца, каб яму палепшылі жыллёвыя ўмовы, просіць правесці прыродны газ (300 метраў ад дома). Яму ва ўсіх інстанцыях гавораць, што на гэта няма сродкаў. А тут помнік! Хай Скарына быў вялікім чалавекам, але гэты помнік жыццё людзям не палепшыць. Гэта сто тысяч рублёў! І гэта народных! З кім даводзілася размаўляць на гэту тэму, усе абураны.\nАд жыльцоў вуліцы Труханава напісала В. КРАПІВІНА.\n(Лідская газета "Уперад", 16.05.90 г.)\nПамяць аб вялікім - свяшчэнны рытуал\nПомнік жа нашаму вялікаму беларусу Ф.Скарыне мяркуецца ўзвесці на народныя грошы. Пра гэта ўжо не раз пісалася і паведамляўся рахунак № 000700873 у Лідскім аддзяленні Жылсацбанка, на які можна пералічыць пэўную суму сваіх грошай. Канешне, добраахвотна і ні ў якім разе не пад нейкім прымусам. Карацей, хто колькі зможа.\nДарэчы, пры такой народнай ініцыятыве быў пабудаваны помнік Мініну і Пажарскаму, які стаіць на галоўнай плошчы нашай сталіцы Краснай у Маскве.\nТакіх прыкладоў тысячы. Ёсць ён і ў нашым горадзе. Па інцыятыве польскага таварыства, якое дзейнічае ў Лідзе, быў пабудаваны і адкрыты на народныя грошы помнік польскаму паэту Адаму Міцкевічу.\nЖурналісты рэдакцыі газеты "Уперад" таксама далучаюцца да гуманнай акцыі і рашылі пералічыць на пабудову помніка славутаму земляку ганарар аднаго нумара газеты.\nУвекавечыць памяць Скарыны, канешне, трэба і ў іншых духоўных і матэрыяльных каштоўнасцях. Духоў-ная спадчына не павінна пакідаць нас. Гэта адраджае нашу свядомасць, нашу годнасць і нашу вялікую павагу да продкаў, якія жылі і тварылі ў імя нашай будучыні.\nзагадчык аддзела культуры рэдакцыі газеты "Уперад".\nКакой нужен памятник?\nИз Лиды пришла информация: городская рада Общества белорусского языка имени Франциска Скорины открыла счет для сбора средств на возведение в городе памятника первопечатнику, пятисотлетний юбилей которого широко отмечается. Поступили первые взносы. Вроде бы надо радоваться столь замечательной инициативе - будет еще один памятник знаменитому просветителю. Но возникает вопрос: почему выбран именно этот город? Вот и Министерство культуры республики, к которому обратилась городская рада общества, не увидела необходимости установления такого памятника именно в Лиде. И в этой позиции, на мой взгляд, есть немалый смысл. Гораздо ближе к гродненской земле, ее истории творчество и биографии таких, скажем, писателей, как Валентин Тавлай, Тетка - наша песенная Элоиза Пашкевич, предвосхитившая свой поэзией творчество Купалы, Коласа, Богдановича.\nК тому же, как указывается в ответе мини-стерства, проект предлагаемого к установке в Лиде памятника работы скульптора В.Янушкевича участвовал в республиканском конкурсе. И коль было решено, что он не украсит Минск, то возникает вопрос - прибавит ли архитектурной гармонии Лиде более чем четырехметровая бронзовая фигура белорусского первопечатника?\n(Собственный корреспондент "Советской Белоруссии" по Гродненской области.)\n("Советская Белоруссия", 1990 г.)\nПомнік Ф. Скарыне - важная справа ...\nАле вярнуся зноў да помніка Ф.Скарыне. Людзі ў далёкай Італіі, у Падуі ўвекавечваюць памяць аб перша-друкару. А мы на тэрыторыі, дзе друкаваў свае кнігі Ф. Скарына, забываем нашага земляка. Мне здаецца, мы павінны ганарыцца, што менавіта ў нашым горадзе будзе знаходзіцца гэты помнік. Вядома, грошы пойдуць немалыя. Але хіба наш горад такі маленькі і бедны, што ў яго не хопіць грошай фінансаваць гэтую справу? Здаецца, не. Але калі так здарыцца, то ўсё роўна з любога становішча можна знайсці выйсце. Я, напрыклад, згодна з людзьмі, якія лічаць, што на помнік могуць пералічваць грошы не толькі жыхары нашага горада, але і Лідскага раёна, нават жыхары ўсёй Гродзенскай вобласці...\nВ. Гурневіч, навучэнка педвучылішча. (Лідская газета "Уперад", 25.05.90 г.)\nПАМЯЦІ - ЖЫЦЬ\nПытанне аб устаноўцы помніка Ф. Скарыны мае большае маральнае значэнне, чым матэрыяльнае, г. зн. усведамленне намі патрэбнасці знака гістарычнай памяці аб вялікім нашым земляку.\nЧалавек жыве не толькі ў геаграфічным, але і ў пэўным культурным асяроддзі, якое выхоўвае яго. Факт яго ўздзеяння на людзей не належыць самаму малому сумненню. Культура неабходна для маральнага жыцця, для яго прывязанасці да сваіх месц, да сваіх продкаў, да сваёй гісторыі. Гэта шматвобразны комплекс, які змяшчае ў сабе і ўзровень духоўнага жыцця народа, і ўзровень адукацыйнасці, мовы, узаемаадносін людзей і г. д...\n... Патрыятызм нельга выхаваць толькі заклікамі і абяцаннямі. Думаю, што канкрэтным укладам у адра-джэнне гонару за свой народ, за лепшых яго прадстаўнікоў магло б быць устанаўленне помніка вялікаму асветніку эпохі Адраджэння, першаму беларускаму друкару. Думаю, што ў нас у горадзе няма патрэбы ў помніках-гігантах, але помнік, які б гістарычна ўпісаўся ў гістарычную частку горада, несумненна патрэбны...\n(Лідская газета "Уперад", 25.05.90 г.)\nАсабіста я не супраць помніка Ф.Скарыне. Але чаму іменна ён будзе каштаваць 100 тысяч рублёў, а не 10 ці 20? Наколькі я ведаю, помнік будуць рабіць у БССР, а не за мяжой. Каляровы метал для адліўкі можа сабраць насельніцтва, з цэментам, пяском і іншым для пастамента, думаю, дапамогуць шматлікія будаўнічыя арганізацыі нашага горада.\nКалі патрэбна фізічная дапамога - знойдуцца добраахвотнікі. Застанецца знайсці беларускага скульп-тара-патрыёта, які за ўмераную плату зробіць для нашага горад і беларускага народа помнік вялікаму асветніку.\nП. Івашкевіч ("УПЕРАД", 1.08.90 г.)\nА грошы трацяцца…\nШто датычыцца маёй думкі наконт помніка Ф.Скарыне, то скажу шчыра: я - за ўвекавечванне памяці Ф.Скарыны. Толькі не за такія сродкі. Дарэчы, можна помнік устанавіць на той жа вуліцы Перамогі, знёсшы забруджаныя платы і старыя хаты. Тут можна зрабіць добры скверык, тым больш, што адпачыць у гэтым раёне горада няма дзе. І работу гэту можна правесці за лік энтузіястаў, дзе і я асабіста мог бы папрацаваць у вольны час.\nІ яшчэ хачу сказаць: таварышам У. Шобіку, К. Янчуку, іншым кіраўнікам горада варта часцей сустра-кацца з людзьмі, каб ведаць думку. Тады і непрыемныя сітуацыі будуць радзейшымі. Вось, да прыкладу, наша вуліца Ясная знаходзіцца паміж дзвюма чыгункамі. Тут жа пабудавана шмат гаражоў, а ў мінулым годзе хацелі пасадзіць яшчэ новыя. Добра, што гарвыканкам не\nзацвердзіў такое рашэнне. Я разумею: месца для начальніцкіх гаражоў добрае, але навошта псаваць здароўе людзям, якія тут жывуць. Трэба ж нарэшце зразумець, што народнае цярпенне не бязмежна.\nВ. Мацкевіч, жыхар горада.. ("Уперад" 3.08.1990 г.)\nЗБІРАЕМ ГРОШЫ НА ПОМНІК\nПершыя складкі ў Лідзе на пабудову помніка Францішку Скарыне паступілі ад калектываў абутковай фобрыкі, завода "Оптык", жыллёва-камунальнай гаспа-даркі, педагагічнага і музычнага вучылішчаў, гаркама і райкама камсамола, першасных суполак ТБМ сярэдніх школ, дзіцячых садкоў.\nЗ ініцыятывай пабудовы помніка выступіла Лідская гарадская рада ТБМ імя Францішка Скарыны. Той, хто жадае, можа дапамагчы ў пачэснай справе, пералічыўшы грошы на разліковы рахунак № 000700873 Лідскай гарадской рады Таварыства беларускай мовы ў аддзяленні Жылсацбанка г. Ліды.\nМіхась Мельнік, старшыня Лідскай гарадской Рады ТБМ імя Францішка Скарыны,\nдэпутат Гродзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў. ("Наша слова", 4-10 верасня 1991 г.)\nНародныя, кроўныя рублі абясцэньваліся, а стос дакументаў - перапіскі станавіўся ўсё больш важкім. Ды што казаць, не толькі газета "Советская Белоруссия", але і Міністэрства культуры выступіла супраць будаўніцтва помніка Ф. Скарыну ў Лідзе, бо, маўляў, першадрукар не меў адносін да гэтага горада... Дык няўжо большыя адносіны меў Ф. Энгельс, чыя асоба ўвекавечана ажно ў адной доўгай вуліцы і чатырох завулках? І народ усё-такі нас падтрымаў... Малады менскі скульптар Валеры Янушкевіч з гонарам выканаў замову лідзян.\n25 ліпеня 1993 года. Нядзеля... Такога свята старажытная Ліда, мабыць, не ведала за ўсю сваю шматгадовую гісторыю. Урачыстасці былі прысвечаны Дню незалежнасці Рэспублікі Беларусь і адкрыццю помніка Францішку Скарыну. Гэта гістарычная падзея вызначалася сваім яскравым нацыянальным зместам, адметным і выразным беларускім духам. Гэтай знамянальнай падзеі былі прысвечаны і Міжнародныя гістарычна-краязнаўчыя чытанні ў Лідзе, якія адбыліся 24-26 ліпеня 1993 года, арганізаваныя Гарадзенскай краязнаўчай асацыяцыяй, Гарадзенскім аддзяленнем Беларус-кага фонду культуры, Гарадзенскім абласным саветам Таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, Лідскім гарвыканкамам і Лідскай гарадской радай Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны. Дзейнасць і жыццё Ф. Скарыны сталі тэмай асаблівай увагі, а многія факты і ідэі скарыназнаўства ўпершыню ўведзены ў навуковы зварот. Перад прысутнымі выступілі вядомыя навукоўцы з Масквы і Менска, Вільні і Горадні, мясцовыя краязнаўцы.\nПа пэўных прычынах, праўда, не прыбылі ў Ліду, як чакалася, нашчадак вялікага асветніка С. Скарына з Манрэаля, А. Мальдзіс з Менска, Ю. Туронак з Варшавы, Ю. Лабынцаў з Масквы. Аднак іх рэфераты былі зачытаны на гэтай змясоўнай і запамінальнай сустрэчы. Вельмі цікавымі былі выступленні А. Нарбута (г. Масква), В. Рамука (Чыкага, ЗША), В. Чарапіцы, А. Майсяёнка, А. Краўцэвіча, В. Шведа, Ф. Ігнатовіча, Л. Шагуна (усе з Горадні), І. Панцюка, Т. Разуменка, І. Сосны, Л. Кулажанкі, М. Чарняўскага, У. Васілевіча (усе з Менска), А. Чэмера (г. Вільня) і іншых, а таксама мясцовых краязнаўцаў А. Жалкоўскага, М. Булая, У. Логаша.\nЯшчэ напярэдадні гараджане з сумам паглядалі на хмурнае неба, адкуль некалькі дзён запар ліў дождж. Але 25 ліпеня як па заказу (быццам бы Вышэйшыя сілы вырашылі аддзячыць вялікаму беларусу за яго вычын па выданні "Бібліі" на роднай мове) хмары рассеяліся, заблішчэла сонейка, і людзі з палёгкай уздыхнулі - свята не будзе сапсавана.\nА 12 гадзіне дня ля зсівелых муроў старажытнага Лідскага замка на плошчы імя 600-годдзя горада адбылося ўрачыстае адкрыццё свята. Разнастайная насычаная праграма была прапанавана лідзянам і гасцям горада, у тым ліку з далёкага і блізкага замежжа. Гэта і выступленні вядомых прафесійных калектываў, як ансамбль танца "Харошкі", ансамбль песні і танца і духавы аркестр Міністэства абароны Рэспублікі Беларусь, камерны хор, артысты тэатра імя Я. Купалы і тэатра сатыры і гумару "Хрыстафор", ансамблі "Бліскавіца", "Рунь", "Чысты голас", "Музыкі", шоў-група "М+М", самадзейныя артысты мясцовых ансамбляў "Лідчанка" і "Чаравічкі", гэта і канцэрт майстроў эстрады, гэта і выступленне аршанскага і лепельскага тэатраў сатыры, кірмаш, выстава-продаж прадукцыі прадпрыемстваў горада, народных умельцаў і мастакоў, спар-тыўна-забаўляльная праграма, вершнікі на конях і гістарычныя персанажы, адкрыццё мастацкай галярэі (у былым будынку сямейных урачыстасцяў), дзе была выстава работ вядомых мастакоў з Менска У. Стальмашонка, А. Кашкурэвіча, У. Гоманава, І. Рэя ды іншых, а таксама лідскіх мастакоў У. Мельнікава, А. Судара, А. Вараксы, Т. Лук'ян, Л. Мягковай (г. Бярозаўка), А. Мурахвера (г. Бярозаўка), скульптара Р. Грушы (г. Ліда) і выхаванцаў СШ № 14 з архітэктурна-мастацкім ухі-лам. Было шмат і іншых цікавых святочных імпрэзаў. Здаецца, вуліцы і плошчы горада ў гэты дзень дыхалі паветрам незалежнасці; паветрам адраджэння.\nШчырыя віншаванні і пажаданні ў адрас лідзян выказалі ў сваіх тэлеграмах Старшыня Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Станіслаў Шушкевіч, які ў гэты час знаходзіўся з афіцыйным візітам у ЗША, а таксама прэзідэнт Згуртавання беларусаў Свету "Бацькаўшчына", акадэмік Радзім Гарэцкі, старшыня Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны, Народны паэт Беларусі Ніл Гілевіч, бургамістр германскага горада-пабраціма Порта-Вестфаліка, прэзідэнт польскага горада-пабраціма Кашаліна, Маргарэт Тэтчар з Англіі і іншыя. Сярод гасцей, прыбыўшых у Ліду на свята горада і на адкрыццё помніка Ф. Скарыну, былі Міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь Пётр Краўчанка, намеснік старшыні камісіі Вярхоўнага Савета па адукацыі; культуры і захаванні гістарычнай спадчыны Алег Трусаў, намеснік міністра культуры Дзмітры Бубноўскі; намеснік міністра інфармацыі Іван Карэнда, намеснік старшыні Рэспубліканскай рады Таварыства беларускай мовы імя Ф. Ска-рыны, народны дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Яўген Цумараў, пісьменнік Уладзімір Шнэк-Случанскі з Аўстраліі, адзін з кіраўнікоў федэральнай рады беларускіх арганізацый Аўстраліі Алег Шнэк, Вітаўт і Вера Рамукі, дэлегацыі з Бураціі, Менска, Горадні, Смаргоні, Наваградка, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Купалы, паэтэса Данута Бічэль-Загнетава, намеснік старшыні камісіі Гарадзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў па навуцы, культуры, адукацыі і выхаванні, старшыня Гарадзенскай краязнаўчай асацыяцыі, прафесар Андрэй Майсяёнак - і гэта не поўны пералік.\n... І вось на вялізнай сцэне, змайстраванай напярэдадні свята каля замка, з'явіліся артысты ў беларускіх нацыянальных строях, а цёплыя парывы ветру панеслі іх песню высока ў неба, на даляглядзе з'явіліся на прыгожа ўбраных конях вершнікі ў латах і кальчугах, быццам маладыя воіны князя Гедзіміна паўсталі з мёртвых перад сваімі нашчадкамі, каб яшчэ раз нагадаць: "Сёння ў вас вялікае свята... Вы здабылі яго ў цяжкай барацьбе. Дык нясіце наш герб і белчырвона-белы сцяг, беражыце нашу родную мову, як калісьці бераглі мы, вашы продкі з Вялікага Княства Літоўскага!..." Тры выбухі з гарматаў. Усе ажывіліся, узрадаваліся дзеці.\n- Па Радзіме ідзе свята, - гаворыць мэр горада Ліды Уладзімір Малец.\nСтаршыня гарсавета пажадаў, каб свята яшчэ больш аб'яднала ўсіх нас, і закончыў выступленне заклікам "Жыве Беларусь!" Гэта выклікала вялікае ўзрушэнне сярод людзей на плошчы.\nЗатым - афіцыйныя прамовы, якія не паспелі нікога стаміць, захапляльныя выступленні артыстаў.\nАле, бадай, самае галоўнае ў праграме свята - адкрыццё помніка Францішку Скарыну. Калі ў горад прыйшло змярканне, наступіў кульмінацыйны момант свята. У 22 гадзіны пачалося шэсце да помніка Ф. Скарыну.\n... У прамовах перад манументам дзяржаўныя дзеячы, кіраўнікі горада і раёна, госці, аўтар Валеры Янушкевіч узнёсла гаварылі пра адкрыццё помніка першадрукару ўсходніх славян, як пра вялікую падзею ў жыцці нашай Бацькаўшчыны, аб слаўных справах Скарыны...\nТысячы людзей у святочным настроі з хваляваннем чакалі моманту, калі спадзе белае покрыва. І гэты момант настаў... З невыказнай узрушанасцю сцягваюць покрыва Валеры Янушкевіч, Рычард Груша і Міхась Мельнік. Перад вачыма прысутных пры асвятленні яркіх пражэктараў і каляровых лямпачак паўстала ва ўвесь рост постаць тытана беларускага і еўрапейскага Адраджэння, нашага вялікага асветніка і гуманіста Францішка Скарыны. Раздаюцца бурныя апладысменты, бадзёрыя крыкі: "Ура!" Грыміць салют у гонар знамянальнай падзеі. Пры святле ілюмінацыі чароўна льюцца мелодыі камернага хору Менскага музычнага ліцэя. Да падножжа помніка ўскладваюцца кветкі, сотні людзей за-палілі свечкі, і ўжо не стрымаць рух да манумента. Свечкі і ружы - цяпло і адданасць.\nУ гэты час на небе расцвілі каляровыя агень-чыкі святочнага феерверку.\nРаптам раскалола неба блісквіца. Нібы па-цвердзіла, што адбылося нешта вялікае, незвычайнае, нібы адказала на выбухі святочных гарматаў, што збудзілі ў гэты вечар жыццё ў Лідзе. Вось ён, Францішак Скарына, паўстаў ля дарогі, увайшоў у наш лёс, каб зноў сказаць нам: "...Ад прыраджэння звяры, што ходзяць у пустыні знаюць ямы свае; птушкі, што лётаюць у паветры, ведаюць гнёзды свае; рыбы, што плаваюць па моры і ў рэках, чуюць віры свае; пчолы і тым падобнае бароняць вулляў сваіх; тако ж і людзі - дзе зрадзіліся і ўскормленыя суць па Бозе, к таму месцу вялікую ласку ймаюць".\nТысячы лідзян і гасцей яшчэ доўга не хацелі разыходзіцца, тым больш, што апоўначы на плошчы каля Дома афіцэраў пачыналася начная дыскатэка. Свята працягвалася да раніцы... Назаўтра ішлі ды ішлі да помніка людзі!\nСэрца поўніцца радасцю, што Ліда першая на Беларусі адкрыла помнік новага беларускага часу - помнік уласнай гісторыі і свайму герою, якога выбралі гараджане.\nСкарына вярнуўся ў Ліду. Вярнуўся, каб прадоўжыць сваю асветніцкую, гуманістычную, высокадухоўную працу, гэтак неабходную наша-му грамадству, моладзі; нашай шматпакутнай Радзіме. Будзем памятаць, што выданні Ф. Скарыны - гэта справы духоўнасці беларускага народа, яго высокага прызначэння ў лёсе еўра-пейскіх народаў.\nАд Скарыны пачаўся творчы шлях\nУ прыгожым маляўнічым месцы, каля фарнага касцёла, стаіць і красуецца помнік Францішку Скарыну, закамітага скульптара з Менска Валерыя Янушкевіча. На гранітным пастаменце ўсталявана бронзавая выява, вышынёй болей, як за тры метры, вядомага першадрукара з Полацка, які вітае Ліду, нібыта нагадваючы нам пра былое, пра вялікую і багатую гістарычную спадчыну, пра славутыя імёны сыноў беларускай зямлі.\nКожны раз, калі я праходжу каля гэтага помніка, я адчуваю, як моцна б'ецца сэрца, а ў душы хораша і светла, бо я ганаруся працай тых людзей, якія прыклалі тут рукі і талент. І гэта натхняе мяне на ўспамін.\nВідаць, такі лёс, што мая сустрэча з Франці-шкам Скарыном у Лідзе была невыпадковай. Сёння я лічу, што гэта быў знак, які далі мне нябёсы, бо менавіта ўся мая творчая дзейнасць пачалася з устаноўкі гэтага помніка.\nУ 1992 годзе я арганізаваў МП "Дызайн", якое займалася будаўніцтвам, добраўпарадкаваннем тэрыторый і мастацкім афармленнем інтэр'ераў з прымяненнем тэхнікі кавальскай коўкі, разьбы па дрэву. У пачатку 1993 года, калі вялася гаворка пра стварэнне помніка ў Лідзе і ўстаноўцы яго, было шмат спрэчак, вакол гэтага хадзілі розныя чуткі і ўвогуле ў той час усе зацікаўленыя людзі, якія прымалі ўдзел у ажыц-цяўленні гэтай ідэі, думалі пра сродкі, як іх здабыць, бо іх не хапала.\nЯк сёння помню, аўтар занепакоена казаў, што сродкаў далі ўсяго 4000 дол., якіх хапіла толькі на матэр'ял і адліўку выявы ў бронзе.\nУ гарадской архітэктуры ў той час працаваў малады архітэктар Ю. Бірукоў, які распрацаваў праект прывязкі гэтага помніка да мясцовасці. Ён прапанаваў мне ўзяцца за працу па ўстаноўцы і добраўпарадкаванні тэрыторыі вакол помніка Ф. Скарыну. Калі я згадзіўся, мы з Ю Бірукавым разам звярнуліся ў гарвыканкам да старшыні Уладзіміра Мальца. Сустрэча з Уладзімірам Міхайлавічам адбылася вельмі цікавая. Як аказалася, ён ускладваў на мяне вялікія надзеі, аказваў мне давер, як маладому кіраўніку, і жадаў плённай працы, пасля чаго мы падпісалі пагадненне аб выкананні будаўнічых работ па ўстаноўцы помніка. Гэта ўсё ўзлажыла вялікую адказнасць на мяне і маё прадпрыемства, але разам з тым дало вялікія сілы і гонар за сябе і калектыў, за што і сёння хачу выказаць вялікую падзяку Ў. Мальцу.\nПасля падпісання дамовы на будаўнічую частку, ужо ў чэрвені мы пачалі распрацоўваць дэталі і матэрыялы, рабіць нарыхтоўку сыравіны і весці іншыя падрыхтоўчыя работы.\nЗ аўтарам помніка Валяр'янам Янушкевічам я пазнаёміўся, калі ён прыехаў у Ліду ўдакладняць месца ўсталявання помніка. Тады ён таксама выказаў сумніў, ці будзе выканана праца дасканала, на што я адказаў, што не трэба хвалявацца, бо ўсё будзе добра. Тады я адчуваў вялікі гонар за тое, што мне давялося працаваць з маладым таленавітым скульптарам.\nПраца якую выконвала прадпрыемства "Дызайн" была вельмі складаная, але адначасова і цікавая.\nДа будаўнічай часткі працы мы прыступілі ў ліпені: яна вялася пад кантролем гарадской улады. Ужо тады можна было здагадацца аб значнасці гэтага аб'екта, таму што старшыня Ў. Малец быў у курсе ўсіх спраў, а яго намеснік М. Чарнышоў кожны дзень бываў на гэтай пляцоўцы. Усяго тады было: і добрага, і дрэннага. Не ўсё атрымлівалася так, як хацелася. За два тыдні да ад-крыцця помніка стала вядома ад В. Янушкевіча, што ёсць праблемы. Камень, які падрыхтавалі пад пастамент, аказаўся з трэшчынай.\nГэты камень апрацоўвалі на мастацка-ску-льптурным камбінаце ў Калядзічах каля Менска. Пасля распілоўкі аўтар вызначыў камень не прыдатным для ўсталявання. Па гэтай справе мяне запрасіў старшыня гарвыканкаму У. Малец з пытаннем, якое выйсце можна знайсці з гэтага становішча, бо тэрмін да адкрыцця быў невялікі. Тады я паабяцаў, што выйсце будзе знойдзена.\nКаб вырашыць гэтую праблему я адправіўся на Ўкраіну ў г. Карастышаў на адно з буйнейшых прадпрыемстваў па камнеапрацоўцы, якое ўзначальваў на той час і да сёння А. Вараной. Але і тут не маглі ў кароткі тэрмін выпілаваць гранітны камень тых памераў, якія патрэбны. Такім чынам мне давялося прыняць новае рашэнне, узгадніўшы з архітэктарам і аўтарам, купіць за ўласныя сродкі пліты вялікіх памераў і прывезці ў Ліду. Чаму за ўласныя сродкі? Таму што не было магчымасці пералічыць іх на рахунак украінскага прадпрыемства бо гэтыя сродкі былі пералічаны мастацкаму камбінату і іх трэба было вяртаць назад, але хутка гэта зрабіць было нельга. Вось такім чынам, праўдамі і няпраўдамі гранітные пліты былі перавезены цераз дзяржаўную мяжу і ўсталёўваліся за чатыры дні да адкрыцця.\nА за два дні да адкрыцця быў прывезены пом-нік і ўсталёўваўся на гэты пастамент. Вакол помніка пасыпана чырвоная крошка, якая здабывалася з бітай цэглы. У апошнія чатыры дні перад адкрыцём нашыя рабочыя працавалі з ранку да цямна. І, нават, у апошні дзень людзі разам са мной у 6 гадзін раніцы выконвалі апошнія работы: чысцілі, мылі, падмалёўвалі. Такім чынам надавалі помніку ганаровы выгляд. А колькі гонару было на тварах маіх супрацоўнікаў!\nАдкрыццё помніка адбылося і свята горад таксама. Усіх гасцей запрасілі на ўрачыстасць, але мяне і маіх супрацоўнікаў - не. Ды гэта не галоўнае, бо шчасце зусім у іншым, і помнік - прыгажун сёння красуецца, упрыгожвае родны горад.


Сацыяльная сетка « Аднакласнікі» запусціла сэрвіс « Моманты», які з дапамогай штучнага інтэлекту і нейрасецівы стварае відэа персанальна для карыстальніка з розных нагодаў.\nНа этапе тэставання сэрвісу сэрвісу карыстальнікам прапанавалі апублікаваць аўтаматычна створанае відэа « Маё падарожжа». Фатаграфіі для слайд-шоў адбірала ўласная тэхналогія аўтаматычнага выяўлення асоб, алгарытмы машыннага навучання знаходзілі карыстальнікаў-падарожнікаў і месцы, дзе былі зробленыя апублікаваныя фота. Эксперымент парадаваў карыстальнікаў, і яны актыўна дзяліліся імі з сябрамі і блізкімі. У выніку відэа з успамінамі атрымалі рэкордныя за 1 млн праглядаў на суткі.\nЦяпер у «Момант» можна стварыць відэавіншаванне з днём нараджэння для кожнага карыстальніка соцсеть. Таксама з дапамогай тэхналогіі ОК па распазнанні асоб на фота нейрасецівы выбірае з карыстацкіх фатаграфій твары сяброў і размяшчае іх у святочным роліку з цёплымі словамі віншаванні ў гонар дня нараджэння.\nАкрамя таго, усе карыстальнікі ОК будуць атрымліваць у дзень нараджэння відэавіншаванне, створаныя штучным інтэлектам, і змогуць апублікаваць іх для сваіх сяброў і блізкіх. Пасля публікацыі відэа будзе даступна ў раздзеле відэаролікаў карыстальніка, а таксама ў стужцы навін профілю.\nБЯСПЛАТНЫЯ віншаванні ў аднакласніка\nЧытай яшчэ: віншаванняў на англійскай мове з ДНЁМ СВЯТОГА ВАЛЯНЦІНА з перакладам


“Прызнанне Пальчыса палітвязнем дае шанец хлопцу хутчэй выйсці на волю…” – Свабоду палітвязьням!\n“Прызнанне Пальчыса палітвязнем дае шанец хлопцу хутчэй выйсці на волю…”\n07.10.2016 Апублікавана ў Навіны\nПравабаронцы прызналі палітвязнем Эдуарда Пальчыса, суд над якім павінен распачацца 14 кастрычніка.\nБылыя палітычныя зняволеныя распавядаюць сайту palitviazni.info, што яны думаюць з нагоды надання Эдуарду статуса “палітычнага” і выказваюць свае прагнозы наконт перспектыў гэтай справы.\nНагадаем, блогер і заснавальнік сайта 1863x.com Эдуард Пальчыс абвінавачваецца ва ўчыненні злачынстваў, прадугледжаных ч. 1 арт. 130 (распальванне расавай, нацыянальнай або рэлігійнай варожасці або розні) і ч. 2 арт. 343 (распаўсюджванне парнаграфічных матэрыялаў) Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.\n– Трэба дзякаваць Богу, што Эдуарду надалі такі статус. Хаця асабіста мне было зразумела з самага пачатку: калі чалавека судзяць толькі за тое, што ён выказваў сваю пазіцыю, то што можна казаць далей.\nА тое, што справу збіраюцца правесці ў закрытым рэжыме, – гэта яскравы доказ ілжывасці ўсёй гэтай судовай расправы. Відаць, вельмі ганебна паказваць сутнасць метадаў, па якіх яны працуюць, па якіх збіралі інфармацыю і арыштоўвалі Пальчыса. Там жа цэлая спецаперацыя была, каб узяць чалавека ў палон.\nА прагнозы рабіць складана, бо закрытае судовае пасяджэнне ніякіх падстаў для аптымізма не дае. Праўда, у новых беларуска-еўрапейскіх варунках уладзе не мае вялікага сэнсу даваць вялікі тэрмін Пальчысу, таму не выключаю, што абмяжуюцца нейкім мінімальным тэрмінам. Улічваючы, што гандаль з Захадам трэба працягваць, а з Расіяй ідуць газавыя і нафтавыя войны. Але ўсё ж-такі расійскі фактар – ён вельмі вялікі, і гадамі выбудаваная ў Беларусі сістэма сёння больш турбуецца расійскімі інтарэсамі. Таму прысуд Пальчысу неабходны і для таго, каб паказаць Маскве: вось, маўляў, мы адпраўляем за краты тых, у каго русафобскія настроі, стаім на абароне інтарэсаў Расіі, таму дайце нам зніжкі на энерганосьбіты.\n– Пра прызнанне Пальчыса палітвязнем сказаў бы так: лепш позна, чым ніколі. Спадзяюся, што такі ж статус нададуць і Дзмітрыю Паліенку, суд над якім распачнецца яшчэ раней – 11 кастрычніка. Думаю, што і яшчэ некалькі чалавек, што называецца, на падыходзе.\nАле хацеў бы звярнуць увагу на тое, што менавіта цяпер, калі МВФ разглядае пытанне наконт таго, даваць ці не даваць беларускім уладам крэдыт, тыя якраз робяць суды па справах палітвязняў. На мой погляд, улада спрабуе яшчэ раз выставіць на гандаль людзей, як гэта было ўжо неаднойчы.\nЯ ўжо не раз казаў, што справа Пальчыса – выключна палітычная справа, і, на мой погляд, яе зыход будзе залежыць ад таемных кулуарных перамоваў улады з Захадам наконт крэдыту. Сітуацыя тут знаходзіцца не ў сферы права.\n– Думаю, Эдуарда справядліва прызналі палітвязнем. Я не падтрымліваю поглядаў Пальчыса і выступаю супраць нацыяналізму, але саджаць людзей за выказванні, за словы – недапушчальна.\nА наконт перспектываў справы… Думаю, Эдуард атрымае “хімію”, ці ўмоўны тэрмін. Уладзе зараз ад Захада патрэбныя грошы.\n– Да Пальчыса стаўлюся з вялікай павагай: чалавек сказаў тое, пра што шмат хто думаў, выношваў у галаве, але так і не выказаў. А сядзець зараз за Слова, у часы перапоўненасці свету інфармацыяй, – гэта сведчанне трапнасці і актуальнасці ўсяго, што казаў Эдуард.\nА тое, што прызналі палітвязнем – добра. Гэта дае шанец хлопцу хутчэй выйсці на волю.