aso 10.09.2018 15:39\nKsiążka „Lud. Z grenlandzkiej wyspy” dostępna jest w formie ebooka w Publio.pl >>\nDlaczego wybrała Pani właśnie Uummannaq? Jak żyje się na skalistej wyspie o powierzchni 12 kilometrów kwadratowych?\nChciałam napisać książkę o wycinku Grenlandii, wiedząc, że napisanie książki o całej wyspie będzie karkołomnym zadaniem, trzeba by tam spędzić wiele lat. Pomyślałam więc, że mała wyspa u wybrzeży ogromnej wyspy może skupiać w sobie historie, które w jakiś sposób będą reprezentatywne dla całej Grenlandii. O Uummannaq opowiedziała mi znajoma Norweżka, która spędziła tam kilka lat. Powiedziała, pojedź tam, tam ludzie są otwarci, jest dom dziecka, gdzie zawsze potrzebują pomocy. Chyba właśnie perspektywa tego, że mogę się na coś przydać, zaważyła na tym, że wybrałam tę skałę wystającą z morza. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że zamarzniętego. Jak się tam mieszka? Jak wszędzie indziej na świecie, tylko ubiera się cieplej.\nSpędziła Pani dużo czasu na Spitsbergenie i w północnej Norwegii, więc zimno i trudne warunki nie są dla Pani niczym nowym. Ale widać, że zamarznięte morze zrobiło na Pani duże wrażenie. Czy coś jeszcze zdziwiło Panią tak bardzo?\nWydawało mi się, że na Spitsbergenie i w Norwegii słyszałam ciszę. Ale dopiero stojąc na zamarzniętym morzu zrozumiałam, że ten szum, który docierał do moich uszu to nie woda, a krew w żyłach. Może nie tyle dziwiło, co cieszyło mnie, że w Uummannaq każdego dnia uczyłam się czegoś nowego o ludziach na Północy, uczyłam się dużo o samej sobie w zimnie.\nA czego człowiek uczy się o sobie w zimnie?\nŻe jest tylko martwym pikselem w naturze.\nZwiązek Grenlandczyków ze światem przyrody może być trudny do zrozumienia dla Polaków. Z jednej strony – tradycyjny szacunek do natury. Z drugiej – też tradycyjne – polowanie, powszechne łowienie ryb i pozbawione emocji traktowanie psów jako narzędzi pracy. Przybyszowi z zewnątrz pewnie niełatwo zaakceptować niektóre zwyczaje?\nPrzybysz z zewnątrz musi przede wszystkim odrzucić jakąkolwiek europejską miarę, która porządkuje jego świat, nie oceniać i nie starać się czegokolwiek zmieniać. Bo w czym na przykład nasza kultura masowego, niewidzialnego chowu zwierząt jest lepsza od tego, że jedzie się i zabija fokę, która nie pójdzie na zmarnowanie? W czym foka czy wieloryb są lepsze od krowy czy świni? To jest właśnie ta największa nauka, kiedy zaczyna się rozumieć, z czego dane zachowanie wynika, że tam nikt nie ma złych intencji, że natura nie jest dodatkiem do świata rządzonego przez ludzi, ale jest odwrotnie.\nJeśli żyje się w trudnych warunkach, jest się siłą rzeczy związanym z naturą. A jak jest z przywiązaniem Grenlandczyków do kultury? Pisze Pani, że wielu z nich albo nie mówi we własnym języku, albo w ogóle go nie zna. Dopiero młodsze pokolenie na nowo odkrywa swoją kulturę?\nWychowankowie domu dziecka, nastolatkowie, są bardzo mocno przywiązani do swojej kultury, tradycyjnej muzyki, takie jest założenie tej placówki, ale też podobno im bardziej na północ Grenlandii, tym mniej europejskich naleciałości. Patrząc na mapę Grenlandii, Uummannaq leży na zachodzie, na środku. Z jednej strony więc młodzi ludzie słuchają tam grenlandzkiego hip-hopu i uczą się angielskiego z seriali, a z drugiej grają na tradycyjnych bębnach, rozmawiają po grenlandzku i tatuują twarze w tradycyjne wzory. I jak sami powtarzali, to jest chyba jedyne i najlepsze wyjście, żeby znaleźć równowagę między tym, skąd się jest, a tym, jaki jest świat, którego są częścią.\nW książce znajduje się zdanie, że duńska „kolonizacja przebiegała niemal za zgodą kolonizowanych”. W tym „niemal” kryje się jednak wiele ludzkich dramatów, o których mówi się głośno od niedawna. Eksperyment edukacyjny, który Duńczycy przeprowadzili na grenlandzkich dzieciach jest szokujący…\nDlatego o nim piszę, zwłaszcza po tym jak poznałam Helenę, jedną z osób, których życie ów eksperyment ukształtował. Zawsze słyszałam, że danizacja grenlandzkich dzieci była przeprowadzana w dobrej wierze i nie wątpię, że tak było, problem tylko w tym, że te dzieci potem dorosły i zamiast stać się przykładem dla rówieśników, jak zakładano, traciły tożsamość. Helene to ekstremalny przykład, w książce są też głosy Grenlandczyków, dla których danizacja była przepustką do lepszego świata, która nie odebrała im poczucia własnej wartości.\nW niektórych z opisanych przez Panią osobach nawet wzmocniła poczucie narodowej tożsamości. Tym bardziej zaangażowały się w działania na rzecz praw Grenlandczyków, w popularyzowanie bogatej, a wciąż mało znanej poza wyspą, kultury. Wygląda jednak na to, że Duńczycy nadal nie do końca doceniają odrębność kulturową Grenlandczyków? Jak teraz mieszkańcy wyspy radzą sobie ze zmianami narzucanymi z zewnątrz?\nTo pytanie o generalne relacje Danii i Grenlandii, nie wiem więc, czy Uummannaq jest na tyle reprezentatywnym miejscem, by wypowiadać się w tej sprawie. Myślę, że to zależy, z kim się rozmawia, każdy Grenlandczyk i każdy Duńczyk będą mieli w tej kwestii swoje zdanie i każde z nich jest tak samo ważne, czy to mówi była premier, czy pracownik przetwórni ryb.\nNa Grenlandii nie tak trudno spotkać się z byłą premier jak u nas. Albo ze znanym kucharzem…\nTam się wszyscy znają, dystans między ludźmi jest mniejszy, z każdym łatwo się spotkać.\nNa „Lud” składają się historie wielu spotkanych przez Panią osób. Wiele z tych biografii ma tragiczny rys, a mimo tego Grenlandczycy są bardziej pogodni niż my. Bardziej otwarci na drugiego człowieka i ufni – czego dowodem choćby kaffemik. Opowie Pani w kilku słowach o tym zwyczaju?\nNa pewno Grenlandczycy śmieją się o wiele więcej niż my. Ja też nigdy wcześniej aż tyle się nie śmiałam. Kaffemik to przyjęcie z każdej okazji, na które zaproszeni są wszyscy mieszkańcy. Na maszt przed domem wciąga się wtedy grenlandzką flagę, a na stół wystawia wszystko, co ma najlepsze. Pamiętam, na pierwszym kaffemiku, na który poszłam sama, spotkałam Duńczyka, który od lat mieszkał na wyspie. To on powiedział mi, żeby się nie przedstawiać, nie narzucać, przychodzić z prezentami i nie siedzieć zbyt długo, bo zaraz przyjdą kolejni goście. Polubiłam tę tradycję od samego początku.\nCo jada się na zamarzniętej, prawie że odciętej od świata wyspie? Zwłaszcza, gdy nie je się mięsa.\nNie jem mięsa od dwudziestu lat, ale lecąc do Uummannaq, wiedziałam, że będę jeść wszystko to, co jedzą mieszkańcy. Nie wyobrażałam sobie, żeby zawracać komuś głowę tym, że czegoś nie jem. To byłoby właśnie narzucanie swojej wizji świata, próba zmiany, objaw braku szacunku. Nie powiem, żeby surowe mięso szczególnie mi smakowało, ale zazwyczaj chodziłam w ogrodniczkach, do kieszeni których w razie czego mogłam ukradkiem wypluć to, czego nie dało się przeżuć. Suszone ryby smakowały przednio. A poza tym w Uummannaq jada się jak wszędzie indziej na świecie, jest supermarket, frytki w fast foodzie i chleb z piekarni. Przez ostatni miesiąc przed otwarciem się morza nie było po prostu nic świeżego, bo czekano na pierwszy po zimie statek.\nBiografie części Pani bohaterów to ciągłe powroty na wyspę. Grenlandia uzależnia? Będzie Pani wracać?\nMiałam wrócić z gotową książką, żeby ją pokazać głównemu bohaterowi, tak się umawialiśmy. On jednak na mnie nie zaczekał. Na pewno wrócę, ale jeszcze nie teraz. Uummannaq bez Gerta to już nie to samo miejsce.\nIlona Wiśniewska – reporterka i fotografka. Jest autorką książek o Północy: „Białe. Zimna wyspa Spitsbergen” (nominowanej do Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej), „Hen. Na północy Norwegii” (Książki Podróżniczej Roku w konkursie Travelery) oraz nowo wydanego reportażu „Lud. Z grenlandzkiej wyspy”. Podczas trzymiesięcznego pobytu na Uummannaq pracowała jako wolontariuszka w najstarszym w Grenlandii domu dziecka.\nOkładka książki 'Lud. Z grenlandzkiej wyspy' Wydawnictwo Czarne\n15:04 Aleksander Wedernikow nie żyje. Miał zostać szefem dyrygentem orkiestry Simfonii Varsovii


Startujemy. Najczęściej muszę wstać bardzo wcześnie, powiedzmy o 4.00. O 4.00 nawet w czerwcu jest ciemnawo. Do chwili pobudki przesypiam tylko 4 godziny.\nPrzyzwyczaiłem się do różnych oznak niewyspania. Zaczynając od tych najbardziej oczywistych, jak opadanie głowy w czasie kolejnego zebrania, utrata koncentracji, wrażenie ogólnej niemocy. Kolejna faza to przechodzenie w świat sennych urojeń podczas siedzenia przed monitorem. Niby coś robię, nawet myślę o tym, co robię. I nagle następuje jakieś odrętwienie, nadchodzi marzenie i odlatuję. Kolejny objaw to drętwienie kończyn, przechodzący w krótkie drgawki. Na szczycie skali umieściłem omamy węchowe. Mam tak jakoś, że w stanie skrajnego niewyspania oszukuje mnie zmysł węchu. Na przykład potrafię czuć zapach gazu, co w normalnych okolicznościach jak wiadomo sygnalizuje niebezpieczeństwo wybuchu. Zdarzyło mi się już wszczynać alarm, pomimo głębokiej nocy.\nPrzygotowania do podróży wiążą się z pakowaniem. Trzeba zabrać rzeczy potrzebne oraz najpotrzebniejsze, które decydują potem o wygodzie, a nawet komforcie lub jego braku. Wymyślono różne modele i rozmiary toreb. W wyniku ewolucji publicznych środków transportu zwyciężyła taka z wysuwaną rączką, na kółkach. Powinna się mieścić w luku samolotu, bez problemu mieści się w pociągu.\nKomputer przenośny. Dobrze powiedziane. Do mojego pasuje jeszcze określenie „służbowy”, wraz ze wszystkimi blaskami i cieniami tego określenia. Najtańszy z dostępnych w chwili zakupu na rynku. Podczas zakupu czegoś takiego rzadko się myśli o wadze. Sprzedawcy często podają wagę samego komputera, bez zasilacza. W efekcie mój zasilacz ma rozmiar małej cegły, która podczas pracy rozgrzewa się na tyle, by parzyć.\nTorbę często trzeba dobrać do komputera indywidualnie. Mieści w sam raz tyle, ile powinna, ale okazało się, że ktoś nie zaplanował jej wytrzymałości. A przecież oprócz komputera chętnie zabieramy różne papiery, karteczki i inne niezbędne rzeczy. Sam komputer to nie wszystko. Mój na przykład ma wbudowany interfejs FireWire, z którego do tej pory ani razu nie skorzystałem i pewnie już nie skorzystam. Nie ma za to karty WiFi ani Bluetooth. Odpowiednie elektroniczne klocki wożę więc w osobnej przegródce. Do tego zabieram ze sobą przynajmniej metr kabla Ethernetowego.\nMoim zdaniem należałoby rozróżnić pojęcia komputera przenośnego od komputera zasilanego bateryjnie. Niby mamy dwa w jednym i nazywamy to „z polskawa” notebookiem czy laptopem, bo niby każdy jest przenośny i baterię też ma. Mój ma baterię, ale jest ona mało przydatna. Urządzenie żre tak dużo energii, że bateria nie na wiele się zdaje, ot na nieco ponad godzinę. Baterii nie można wyjąć, odłączyć, co czasami jednak się może przydać, na przykład gdy mamy ze sobą drugą, naładowaną.\nDo niektórych typów komputerów przenośnych można dokupić dodatkową baterię akumulatorów. Czasami wystarczy wtedy energii na całe godziny. Wydatek jest niestety spory, chyba że firma stawia. Dochodzi dodatkowa masa takiego gadżetu. Trzeba też pamiętać o ładowaniu. Coś za coś. Czego się nie robi, by obejrzeć w podróży służbowej cudne zestawienie kwartalne.\nNastąpił postęp. Od 2010 mam nowy notebook (Dell Vostro, przekątna ekranu 15''), który wraz z torbą, myszką i kilkoma drobiazgami oraz powiększonym akumulatorem, który pozwalał mi na nim pracować do 7 godzin waży już tylko 3,40 kg. Dla porównania mój 'domowy' notebook HP 6720s wraz z torbą i mnóstwem gadżetów ale bez akumulatora o zwiększonej żywotności waży aż 4,10 kg.\nPodróż pociągiem sypialnym. Jest sporo sztuczek, które odróżniają podróżnika incydentalnego od starego wygi jeżdżącego często np. na trasie Gdańsk-Warszawa-Gdańsk.\nStary wyga wie, jak kupić bilet. Strategia kupna biletu zależy od długości podróży. Weźmy pociąg sypialny. Warto wiedzieć i pamiętać, że z wagonów przeznaczonych do spania nie można się przedostać do pozostałych. Można więc zapomnieć o bogactwie smaków rodem z wagonu WARS-u. Jest się skazanym na łaskę pracownika wagonu sypialnego, który herbatę zrobić może, a i ciacho jakieś po zbójeckiej cenie sprzeda. Chciałoby się z rana przed dotarciem na miejsce spotkania zjeść coś więcej niż słodki batonik. Wtedy myśl o pobliskim wagonie WARS-u może nieco doskwierać.\nJeżeli zamierzasz podróżować sypialnym upewnij się, by bilet obejmował miejsce w środku wagonu. Pudło wagonu opiera się na tzw. wózkach, które trzymają tzw. zestawy kołowe, czyli po ludzku koła pociągu. Czasami koło stuka. Warto zadbać, by nie stukało pod nami przez 10 h podróży.\nPodróż nocnym to swoisty folklor. Nawet jeżeli mamy w ręku bilecik na konkretne miejsce, wszystko może ulec zmianie dzięki rezolutności jegomościa opiekującego się danym wagonem. Ma on zwyczaj rozmieszczania ludzi w przedziałach wg docelowego miejsca podróży. Ułatwia mu to budzenie podróżnych wysiadających przed osiągnięciem rozkładowego celu podróży bez przeszkadzania innym.\nDla tych, którzy jeszcze tego nie odkryli: w takim wagonie ciepło pochodzi z kotła opalanego węglem zgromadzonym w miejscu, gdzie w innych wagonach jest zwykle ubikacja. Tak, tak, węglem. To na wypadek, gdyby „prąd się skończył” i pociąg gdzieś utknął na horyzoncie. Ci, którzy śpią, nie zmarzną. Taka zdobycz cywilizacyjna.\nŚcianki działowe między przedziałami są na tyle cienkie, że bez trudu można dosłyszeć toczące się rozmowy. Również wtedy, kiedy nie mamy na to żadnej ochoty.\nPodróż pociągiem Intercity. Stary wyga wie, że w składach Intercity bywa w gniazdkach prąd. Bilety na miejsca w pociągach Intercity są oczywiście droższe. Na bilecie o takich atrakcjach jak prąd w gniazdkach nie wspomina się słowem. Dzięki temu przewoźnik nie musi uwzględniać reklamacji, gdy prądu jednak nie ma. Stary wyga podróż zaczyna więc od szybkiego wpięcia do któregoś z gniazdek małego zasilacza, np. od telefonu komórkowego.\nZałóżmy, że prądu nie ma. Można wtedy metodycznie przeszukać wszystkie gniazdka w przedziale. W przedziale drugiej klasy jest miejsce dla 6 podróżnych, natomiast gniazdka są tylko cztery. Ot, taki mały przyczynek do rozważań o umiejętności liczenia ojców inżynierów. Idźmy dalej. Szansa, że tylko w naszym przedziale nie ma prądu, jest nikła. Warto wtedy odszukać konduktora. Teoretycznie powinien on wiedzieć, w jakim stanie jest przekazany mu skład, czytaj: gdzie jest prąd. Przy tej okazji warto się go zapytać, czy do składu nie dołączono dodatkowego wagonu. Zdarza się bowiem, że cały przedział będzie pełny innych ludzi również dążących w ten sposób do celu. Trzeba wtedy niestety zapomnieć o wyciąganiu się na siedzeniach i innych zachowaniach dowolnych. Ale jeżeli w składzie pociągu jest dodatkowy wagon, dołączony z jakiś powodów, to najczęściej jedzie pusty. Wtedy pozostaje nam już tylko rozrzedzenie gęstwy kosztem zatajenia przed współuczestnikami podróży powodu przenosin.\nGniazdko. Gniazdo z bolcem, bolcem do góry, umieszczone akurat tak, by trzeba było użyć siły przy wpinaniu i wypinaniu przewodu. Nie każdy przewód pasuje. Posiadacze zasilaczy niektórych marek telefonów komórkowych mogą zapomnieć o wpięciu się do gniazdka. Wtyczka „mojego” służbowego komputera przenośnego jest wtyczką kontową, tzn. z wtyczki przewód wychodzi pod kątem prostym do otworów w gniazdku. Pod gniazdkiem jest metalowa beleczka łącząca ze sobą fotele. Względem siebie gniazdko i beleczka są akurat tak, że z piąchy muszę dopychać wtyczkę. Myśl śmiała, że ktoś mógł umieścić gniazdko ciutę choćby wyżej pozostaje złotą, a więc niewypowiedzianą (milczenie wszak jest złotem).\nZ prądem różnie bywa. Bywa, że jest, ale tak dziwnie. Razu pewnego dołączyłem zasilacz do gniazdka. Dioda zaświeciła na zielono, więc włączyłem komputer. Po chwili na ekranie komputera pojawiła się informacja o przełączeniu na zasilanie bateryjne. Co żesz, pomyślałem. Przełączyłem się na inne gniazdko. I znowu, przez pierwszych chwil kilka zasilanie z sieci jest, a potem komputer informuje, że ciągnie z baterii. Przyglądam się diodzie na zasilaczu. Zamiast świecić jasnym zielonym światełkiem nadziei, pulsuje.\nZ zasłyszanych opowieści wiem, że bywa i tak, że w gniazdu zamiast 230 V jest i 500 V. Czujna tym razem na szczęście obsługa składu wyłącza zasilanie ratując przenośny elektroniczny dobytek podróżnych.\nPan konduktor powiedział mi kiedyś, żebym się nie martwił, bo problem gniazdek elektrycznych w przedziałach podróżnych został już rozwiązany. Po prostu wszystkie przedziały będą miały gniazdka i będzie w nich prąd. Od 2010. Co za ulga.\nO czymś takim jak Internet w pociągu to na razie można pomarzyć. Póki co musi nam wystarczyć prąd, a i to tylko w najdroższych pociągach Intercity.\nZałóżmy, że prąd jest, komputer przenośny też. Do tego telefon. Mamy więc już w torbie dwa różne zasilacze. Włączam swój komputer. Już po chwili nagrzewa się tak, że czuję go pomimo grubych dżinsów. Nauczyłem się go trzymać na kolanach w taki sposób, by jak najmniej zasłaniać wybrane otwory wentylacyjne. Dzięki temu trochę mniej hałasuje.\nKluczyk „na kwadrat”. Kluczyk „na kwadrat”, to już wyższe wtajemniczenie. Bywało nie raz i nie dwa, że jechałem pozornie przepełnionym pociągiem, który prowadził dwa zupełnie puste wagony opatrzone karteczkami „zarezerwowane”. Za którymś razem wyposażyłem się we wspomniany kluczyk niosąc ulgę zmęczonym rezerwistom czy matce z dzieckiem.\nOblegany pociąg. Czas powrotu. Niech to będzie piątek po południu. Wiadomo, wszyscy wydostają się lub wracają. Jak rzadko robi się ścisk i zakup biletu może być niemożliwy. Czasami stoję w kolejce, bo to trochę jak z grą na loterii: sprzedadzą / nie sprzedadzą, zdążę / nie zdążę. Nie ma biletu? No to trudno. Wsiadamy mimo to do pociągu. Ładujemy się od razu do WARS-u. Siadamy i... przez całą podróż jesteśmy świadomym klientem restauracji na metalowych kołach. Przychodzi konduktor. Tłumaczymy sytuację. Kupujemy bilet, bez miejscówki, bo w WARS-ie miejscówka nie obowiązuje i jedziemy dalej. Sztuczka jest dosyć znana, więc kto pierwszy, ten lepszy. Jeżeli będziemy mieli szczęście, to uda się nam przesiedzieć całą podróż. Nie, w wagonach WARS-u nie ma gniazdek elektrycznych. Będziemy musieli coś kupić. Załóżmy, że za cenę miejscówki.\nPodróż samochodem. Jak dla mnie podróżowanie samochodem jest mniej przyjemne niż podróżowanie pociągiem. Jeżeli tylko jest to możliwe, wybieram pociąg. Podróż samochodem to zawsze ryzyko utraty życia lub kalectwa. Sporo zależy od tego, czy jesteśmy kierowcą. Jeżeli nim jesteśmy, problem z tym, co robić z całym danym nam czasem, sam się rozwiązuje. Od naszej kondycji psychofizycznej zależy teraz zdrowie i życie współuczestników podróży. Jeżeli jesteśmy pasażerem, otwierają się przed nami możliwości alternatywnego wykorzystania czasu podróży.\nCzytanie w zasadzie odpada. Jest bardzo męczące. Książka skacze przed oczami, wymaga przez to dodatkowego skupienia. Skupienie u co wrażliwszych osobników może się skończyć nawet wymiotami, bo samochód buja. Do tego, by czytać, potrzebujemy całkiem sporo światła. Podczas podróży samochodem nie powinno się zapalać świateł we wnętrzu pojazdu. Pozostaje słuchanie muzyki bądź oglądanie filmów. Czyli znowu potrzebujemy komputera przenośnego. Nie koniec na tym. Dodatkowo przydałby się zasilacz samochodowy. No chyba, że mamy znowu wiadro prądu w postaci zapasowych akumulatorów. Zasilacz samochodowy to niegłupi wynalazek. Przecież komputer to urządzenie elektroniczne, a więc w zasadzie zasilane prądem stałym, a taki wytwarza samochodowy układ zasilania. Odpada wymóg konwersji prądu z postaci zmiennej na stałą, jak to ma miejsce w przypadku zwykłego zasilacza „sieciowego”. Dopada nas wprost inny absurd. Co komputerek nakolanny, czyli laptopik, to inna wtyczuszka do zasilanka. Zdarza się, że nawet laptopy tego samego producenta, ale oznaczone różnymi numerkami, potrafią mieć różne typy wtyczek. Warto o tym pamiętać kupując dodatkowy zasilacz samochodowy. Jakoś tak koło stówy, a ile możliwości...\nA skoro przenośny komputer, to warto mieć ze sobą słuchawki. Co prawda to dodatkowy przedmiot, do tego często wrażliwy. Zdarzało mi się, że to właśnie słuchawki decydowały o komforcie. W jaki sposób byśmy nie podróżowali, coś szumi. A to silnik samochodu, a to klimatyzacja w pociągu czy samolocie. Jedyny skuteczny sposób, to puścić sobie dźwięki bezpośrednio w ucho. Dodatkową zaletą jest odizolowanie się od nieraz dokuczliwych sąsiadów, którzy namolnie doprecyzowują szczegóły spotkania, tudzież omawiają postępy ich dziecka w samodzielnym przyswajaniu posiłków. Słuchawki słuchawkom nie równe. Wersje przystosowane do potrzeb podróżnego są wyraźnie droższe. Mają obrotowe muszle, dzięki czemu dają się złożyć. Często są sprzedawane ze specjalnym pudełkiem ułatwiającym ich zapakowanie. Zdarza się, że elektronicznie tłumią szum. Ideał to słuchawki z interfejsem Bluetooth, które pozwalają cieszyć się dźwiękiem bez kabla. Niestety to kosztuje.\nInna refleksja życiowa, to brak wejść audio w większości samochodowych urządzeń multimedialnych, czytaj radio z odtwarzaczem CD. Aż się prosi, by takie coś potrafiło odtworzyć mp3 oraz by można było podpiąć słuchawki. Tak, słuchawki. Proste wyjście audio.\nWyższy poziom wtajemniczenia, to podróż w towarzystwie innych kontestatorów uciech podróżnych. Dobrze, żeby przynajmniej jeden z nich miał rozgałęziacz zasilania samochodowego. Czyli coś w rodzaju popularnej „listwy”, tylko że z gniazdami zasilania jak w samochodzie. Teraz poszaleć może już kilka osób. Spójrzmy bowiem realnie na potrzeby współczesnego człowieka: ładowarka samochodowa do komórki, to raz. Zasilacz do komputera przenośnego, to dwa. Ładowarka do akumulatorków, to trzy. Rozgałęziacz przyda się przynajmniej do ograniczenia walki o jedyne źródełko energii...\nPodróż samolotem. Przewoźnicy z roku na rok zmniejszają masę bagażu, który możemy ze sobą zabrać na pokład samolotu. Podróże służbowe, które wymagają skorzystania z samolotu zwykle trwają najwyżej dwa - trzy dni. Doświadczenie uczy, że należy cały bagaż zabrać ze sobą, by nie zaginął na łączach. Byłem świadkiem sytuacji, gdy nawet na stosunkowo krótkim dystansie, w sercu starej Europy, ginie komuś bagaż. Ani ulubionej koszuli, ani tak podstawowej sprawy, jak szczoteczka do zębów... Bagaż odnalazł się na godzinę przed wylotem powrotnym. Lepiej jest więc mieć go przy sobie. Na lotnisku spotkają nas liczne szykany: a to zdejmowanie butów, a to zdejmowanie paska od spodni. Wszystko w imię abstrakcyjnego bezpieczeństwa. Cały szereg drobnych upokorzeń uzupełnia przeszukiwanie bagażu podręcznego pod kątem obecności różnego rodzaju płynów czy past. Próbując jednocześnie zminimalizować objętość i masę bagażu, wpadłem na pomysł wyposażenia się w próbki pasty do zębów. Niestety jest mała szansa, że znajdziemy je w aptece. Należy ich szukać raczej u naszego dentysty. Podobnie, kiedyś było możliwe zdobycie próbek dezodorantów w opakowaniach o niewielkiej objętości. Jeżeli nie mamy do nich dostępu, pozostaje nabycie kosmetyku 'w kulce'. Jedną z rzeczy, które w zasadzie zawsze znajdują się w moim bagażu podręcznym jest komputer przenośny. Bez torby, myszki i innych akcesoriów. Ostatnio zastanawiam się, czy warto brać razem z nim zasilacz. Wszystko to po jednym z lotów, gdzie poinformowano mnie, że graniczna masa bagażu podręcznego to zaledwie 8 kg.\nJemy w podróży. Osobnym zagadnieniem jest umiejętność jedzenia w czasie podróży służbowej. Pierwszy etap wtajemniczenia, to przestawienie się na drapieżnictwo. Jemy, kiedy się da, a nie zawsze się da, gdy jesteśmy akurat głodni lub mamy ochotę na małe „conieco”. Sam nie wiem, co gorsze. Najadanie się na zapas, czy jedzenie o dziwnych porach i to tego, co akurat zostało w kuchni. Wyższy etap wtajemniczenia, to jedzenie w taki sposób, by nie przytyć. Tu rada jest tylko jedna. Jeżeli tylko mamy taką szansę, wybierajmy tylko sałatki, względnie rybę lub drób. Bo czy można zrezygnować z piwa?\nPowrót. Pamiętajmy, że statystycznie niepokojąco wiele wypadków zdarza się na ostatnich kilometrach przed domem. Następuje rozluźnienie. Tajone pragnienie porzucenia w diabły całego tego rozgardiaszu, smrodu podróży i podróżnych na rzecz własnych śmierdzących starych kapci może zabić...\nPotem pozostaje już tylko rozliczyć delegację. Kolejny papierek podsumowujący podróż służbową. O ile umiemy udokumentować koszty. O ile wiemy, co to są faktury, po co nam one i tak dalej. Dwudziesty pierwszy już wiek...


Friday - projekt Brewers And Union - Doctor Ale\nStrona Główna » Degustacje » Friday – projekt Brewers And Union\nFriday – projekt Brewers And Union\n12 Cze, 2016 w Degustacje / Niemcy Tagi India Pale Ale / IPA przez Doctor Ale\nPo serii recenzji piw z najstarszego browaru monachijskiego, pozostajemy nadal w Monachium. Dzisiaj przedstawiciel niemieckiego kraftu – piwo Friday, które firmuje projekt Brewers And Union.\nBrewers And Union, nazywany też krócej: And Union, to wspólny projekt trzech partnerów biznesowych, który powstał w 2007 roku.\nNie jest to typowy browar, z własną, wyposażoną warzelnią, lecz browar kontraktowy, tzw. gypsy brewery.\nTyle w skrócie, bowiem historia powstania tego projektu jest właściwie nieco bardziej zawiła.\nPomysłodawcą założenia firmy był Rui Vieira Estevez – założyciel i szef browaru w Republice Południowej Afryki, browaru… kontraktowego.\nPoczątkowo, przez pierwsze trzy lata, And Union produkował swoje piwa w Belgii, dopiero później przeniósł działalność do Bawarii.\nCała produkcja przeznaczona była do sprzedaży na rynki do RPA, do Anglii, a następnie do Chin.\nObecnie projekt Brewers And Union skupił się na pracy z kilkoma browarami bawarskimi i przyczynia się do rozwoju nowego niemieckiego piwowarstwa kraftowego.\nPiwo Friday, w butelce o charakterystycznym dla browaru designie, powstało, uwaga: w kontraktowym browarze południowoafrykańskim o nazwie Collective São Gabriel, firmowane jako projekt Brewers And Union z siedzibą w Monachium, a uwarzone w browarze Arcobräu Gräfliches Brauhaus, którego początki sięgają XVI wieku i który mieści się w Moos, w Bawarii.\nMam nadzieję, że wszystko dobrze rozszyfrowałem.\nAha, jeszcze jedno, tak naprawdę to piwo nazywa się dokładnie Friday Über IPA i reprezentuje styl India Pale Ale. Niemieckie piwo kraftowe wprost z Bawarii w stylu amerykańskim.\nPiwo jest niepasteryzowane, niefiltrowane. Cały proces warzenia, jak informuje etykieta, zajmuje 10 tygodni.\nNachmielone jest odmianami Hallertau i Chinook.\nI określane przez sam browar jako „IPA nie dla mięczaków”.\nNo więc, zaczynam.\nNazwa: FRIDAY [Friday Über IPA] (India Pale Ale, alc. 6,5% ABV, IBU 16°P)\nBrowar: Brewers & Union UG (Monachium, Niemcy)\nData przydatności: 08/09/2016 (bottle conditioned 500ml)\nKolor bursztynowy z odcieniem pomarańczowo-miedzianym.\nPiwo jest nieprzejrzyste (niefiltrowane) – widoczna zawiesina.\nWidoczne też duże wysycenie – sznureczki pęcherzyków gazu.\nPiana koloru kremowego dość wysoka, drobnopęcherzykowa, dość trwała\n– opada pozostając do końca cienką warstwą na powierzchni.\nAromat mocno owocowy: owoce tropikalne, ale również morele, czerwone porzeczki, lekko winne jabłka, gruszki.\nWyczuwalne akcenty słodowe.\nW smaku obecna jest głównie słodycz owoców (owocowe smaki z aromatu)\npołączona ze słodyczą zbożową, słodową. Jest także nuta karmelowa.\nPiwo jest przy tym rześkie – słodycz nie narzuca się, a stosunkowo wysokie wysycenie działa orzeźwiająco.\nGoryczka przychodzi z wolna i kumuluje się – jest chmielowo-cytrusowa, ziołowa.\nZioła i gorycz cytrusów pozostaje na dłużej jako aftertaste.\nWyczuwalna jest nuta alkoholowa.\nTreściwość dość wysoka. Wysycenie średnie, w kierunku wysokiego.\nFriday to bardzo smakowite piwo, choć jak na IPA dość nietypowe.\nBardzo owocowe aromaty połączone z nutami słodowymi.\nW smaku niespodziewana słodycz – słodycz owocowa i zbożowa jednocześnie. Wyczuwalne nuty karmelowe. Piwo jest przy tym dość mocno wysycone, co nie pozwala słodyczy na zbytnią dominację. Trzyma ją w ryzach zresztą narastająca w miarę picia goryczka o charakterze cytrusowo-ziołowym. Finisz dość długi, wyraźnie wytrawny, gorzko-cytrusowy. Do tego trochę rozgrzewającego alkoholu.\nMamy w tym piwie połączenie typowego India Pale Ale (goryczkowego, chmielowego) z elementami mocniejszego, słodko-karmelowego, rozgrzewającego amerykańskiego barley wine.\nMoże nie do końca zgodne ze stylem, ale przez to bardzo oryginalne i niezwykle smaczne.\n← Augustiner Weissbier – klasyczny hefeweizen\nBrick Lane Lager – to nie może być lager! →


Derby Fleximax - brązowy najlepsze - Buty360\nButy360 › Buty męskie › Półbuty › Derby Fleximax - brązowy najlepsze\nDerby Fleximax - brązowy najlepsze\nProponowane Derby Fleximax - brązowy najlepsze kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. Wyjątkowe obuwie zarówno na użytek codzienny, jak i specjalne sytuacje - Fleximax. Derby Fleximax - brązowy najlepsze wyróżniają się swoją fenomenalną wytrzymałością, a solidność ich wykonania nie posiada nawet najmniejszych wad. Obuwie to w świetny sposób.. więcej »\nCena: 374,00 zł 265,17 zł\nPółbuty męskie Fleximax\nDerby Fleximax -\n351,00 zł 249,58 zł\n374,00 zł 265,17 zł\n395,00 zł 304,66 zł\nMokasyn Fleximax -\nButy żeglarskie Fleximax -\nProponowane Derby Fleximax - brązowy najlepsze kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. Wyjątkowe obuwie zarówno na użytek codzienny, jak i specjalne sytuacje - Fleximax. Derby Fleximax - brązowy najlepsze wyróżniają się swoją fenomenalną wytrzymałością, a solidność ich wykonania nie posiada nawet najmniejszych wad. Obuwie to w świetny sposób wykonuje swoją rolę, z tej przyczyny zostały wybrane przez całe szeregi dżentelmenów. Intrygujący wzór tego modelu jest odpowiedni dla wielu stylów w świecie mody. Niżej natrafisz na całkowity opis specyfikacji:\nDerby Fleximax - brązowy. Dostępne w rozmiarach dla mężczyzn: 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 44, 45, 46, 35.\nPrezentowane przez nas półbuty męskie wyróżniają się wyjątkową solidnością, jaką uzyskano dzięki wykorzystaniu najwyższej klasy materiałów do ich wyprodukowania. Jeśli w dalszym ciągu nie posiadasz w swej szafie półbuty męskie albo obuwie Derby Fleximax - brązowy najlepsze nie spełnia Twoich potrzeb - zobacz nasze inne propozycje.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Derby Fleximax - brązowy najlepsze


Wieloaspektowe wsparcie w temacie odszkodowań dla rodaków w Anglii\nKompleksowe wsparcie w temacie odszkodowań dla rodaków w Anglii jest priorytetem. Najważniejsze wiadomości o firmie, jaka zajmuje się odszkodowania w uk oraz informacje w temacie wynagrodzenia można wyszukać na stronie internetowej Insito. Kiedy więc ktokolwiek w ciągu trzech lat miał wypadek komunikacyjny, w pracy lub innego rodzaju, to może z tą firmą skutecznie ubiegać się o odszkodowanie w Wielkiej Brytanii. Wykwalifikowani prawnicy pomogą uzyskać należne odszkodowanie. Jeżeli w takim razie na przykład komukolwiek pracodawca nie zamierza wypłacić odszkodowania, to pomoc po stronie takich ekspertów okaże się idealnym wyjściem. Zespół pracowników udzieli odpowiedzi na wszystkie zapytania, a później będzie reprezentować klientów. Specjaliści zajmują się pomocą na każdym etapie postępowania, również w sądzie. Mogą złożyć pozew o powództwo cywilne. Obsługa odbywa się w języku polskim, co ma znaczenie dla klientów, którzy nie do końca sprawnie posługują się językiem angielskim.


Duża frekwecja na pierwszym treningu Zefki VIDEO\n16.01.2018 10:27 0 komentarze\nNa pierwszym rozruchu po przerwie świąteczno - noworocznej spotkali się w miniony piątek, zawodnicy Zefki Kobyla Góra. Obecny na treningu zarząd nie krył zadowolenia z powodu liczby trenujących. Pod okiem Macieja Szeligi trenowało szesnastu piłkarzy. AG...\nMAYR samodzielnym liderem VIDEO\n16.01.2018 09:14 0 komentarze\nW sobotę, w hali przy ul. Piastowskiej w Ostrzeszowie rozegrane zostały mecze szóstej kolejki ligi halowej. Bez wątpienia największym hitem było spotkanie drużyny Mayr z Rogaszycami, które zakończyło się wygraną pierwszej z wymienionych 7:3. W pozostałych...\nPowiat: Znamy finalistów rozgrywek o Puchar Starosty FILM\n16.01.2018 09:12 0 komentarze\nW niedzielę, 14 stycznia w Ostrzeszowie i Czajkowie rozegrane zostały mecze eliminacyjne do Finału o Puchar Starosty. Awans w grupie A wywalczyła sobie Victoria Ostrzeszów i Pelikan Grabów. W grupie B natomiast najlepsi okazali się piłkarze z LZS-u Czajkó...\n10.01.2018 15:43 0 komentarze\nNa pierwszym rozruchu piłkarze doruchowskiego klubu spotkali się w środę, 9 stycznia. Frekwencja dopisała. ...\nRogaszyce zagrożeniem dla drużyny "Mayr"? [VIDEO]\n08.01.2018 10:51 0 komentarze\nZa nami V kolejka Ostrzeszowskiej Ligi Halowej, która rozegrana została w Święto Trzech Króli. Od samego początku wszystko wskazuje na to, że puchar zwycięzcy powędruje w ręce zawodników z drużyny Mayr....\nOd biegania do kolarstwa VIDEO\n04.01.2018 14:32 0 komentarze\nKiedyś znany nam wszystkim w powiecie biegacz, a od pewnego czasu kolarz Legii Warszawa. Mowa o Norbercie Piekielnym, który na swoje konto wpisuje coraz to więcej sportowych sukcesów. O swoich największych osiągnięciach i o tym co skłoniło go do zmiany dy...


ks 06.03.2013 10:49\nPo wtorkowym meczu między Comarch Cracovią i Ciarko PBS Bank Sanok, przegranym 3:6 przez hokeistów z Krakowa, trener Rudolf Rohaczek żałował pierwszej tercji: - Potem musieliśmy gonić wynik, ale nie udało się odwrócić losów meczu - przyznał\nTrener mistrzów Polski Marcin Ćwikła stwierdził, że obie drużyny zagrały bardzo dobre spotkanie, a jego zespół skupił się przede wszystkim na bronieniu przewagi wypracowanej na początku spotkania.\nNieco inaczej cały mecz ocenił trener Cracovii Rudolf Rohaczek. - W naszym wykonaniu to nie był dobry mecz. Zdecydowała pierwsza tercja. Potem goniliśmy wynik - powiedział Czech. Według jego słów drużyna Cracovii popełniała błędy zarówno w ataku, jak i obronie.\nPechowo zakończył wtorkowe spotkanie obrońca z Sanoka Paweł Dronia. - Dostałem w rękę i mam złamany palec z przemieszczeniem, ale mam dostać specjalny usztywniacz i zobaczymy, jak będzie mi się grało - stwierdził defensor.\nPrezes Sanoka Piotr Krysiak zapewnia, że pomimo bolesnej kontuzji Dronia zagra w trzecim meczu półfinału Polskiej Ligi Hokeja, a cała drużyna liczy na drugie zwycięstwo.\nSzansa dla hokeistów Cracovii na zrewanżowanie się za wtorkową porażkę w środę (godz. 18.15) na lodowisku przy ul. Siedleckiego.\nplay off w hokeju\nComarch Cracovia. W play-offach PLH jak w serialu\nRudolf Rohaczek: Zrobiliśmy dopiero pierwszy z czterech kroków


Oczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55 | Ergonauta.pl\nArtykuły biuroweUrządzenia biuroweLiczarkiTestery banknotówNiszczarki biuroweGilotynyTrymeryLaminatorySortery bilonuJesteś tu: Strona głównaZdrowe powietrzeOczyszczacze powietrzaOczyszczacze FellowesOczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55 Zaloguj się\nOczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55Producent: FellowesKod produktu: 9393501Maksymalna ochrona przed zanieczyszczeniami w powietrzu w pracy i w domu. Przeznaczony do pomieszczeń o powierzchni do 18 m2. Rozmiar: uniwersalny929,00 zł\nDługość16,9 cmSzerokość33 cmWysokość całkowita52,1 cmSystem Filtrowania4-stopniowyZakres pracy silnika4-stopniowyMax. poziom hałasu70 dBMax. przepływ powietrza211 m³/h Max. powierzchnia pomieszczenia18 m² Pobór mocy62 WDodatkowe informacjefunkcja jonizowania dotykowy panel sterowaniaczujnik jakości powietrzawaga: 4,7 kgOpis produktuOpiniePomoc/FAQOczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55 to wysokiej jakości oczyszczacz powietrza, który zadba o właściwy poziom czystości Twojego biura i domu. Jego wyjątkowość polega na tym, że wyłapuje i usuwa niemal wszystkie bo aż 99,97% zanieczyszczeń obecnych w powietrzu. Są to chorobotwórcze i niebezpieczne dla zdrowia mikroorganizmy i drobnoustroje takie jak wirusy, roztocza, zarodniki pleśni, pyłki, mikroby a także alergeny. Oczyszczacz usuwa cząstki o rozmiarach zaledwie 0,3 mikrona, dym tytoniowy oraz zanieczyszczenia pochodzenia zwierzęcego, dzięki 4-stopniowemu procesowi filtracji. Posiada także powłokę antybakteryjną AeraSafe™ na filtrze True Hepa, która ogranicza i zapobiega rozprzestrzenianiu się bakterii, pleśni i grzybów. Automatyczne wykrywanie poziomu zanieczyszczeń zapewnia czujnik AeraSmart™, który dostosowuje prędkość wentylatora do poziomu zanieczyszczeń. Technologia PlasmaTrue wykorzystuje zjonizowane pole, które ułatwia pozbywanie się zanieczyszczeń. Przycisk Aera+™ służy do usuwania nagłych zmian ilości alergenów obecnych w powietrzu. Oczyszczacz jest prosty w obsłudze - ma wbudowany panel, który ułatwia korzystanie z urządzenia. Jest również niezwykle wydajny i energooszczędny oraz odznacza go bardzo cichy system pracy. Ze względu na swój nowoczesny wygląd i małe, poręczne wymiary świetnie nadaje się do każdego pomieszczenia, nie zajmując przy tym wiele miejsca. Przeznaczony jest do pomieszczeń o powierzchni do 18m2 . Oczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55 to doskonałe rozwiązanie dla perfekcyjnej ochrony przed zanieczyszczeniami powietrza w pracy i w domu na co dzień.Opinie użytkownikówAby móc ocenić produkt lub dodać opinię, musisz być zalogowany.\npola oznaczone - - są wymagane Darmowa dostawaPrzy zamówieniach powyżej 500 zł.14 dni na zwrotTwoje zadowolenie z zakupionego produktu, jest dla nas najważniejsze.Najniższe cenyStaramy się aby oferowane przez nas produkty były w jak najniższych cenach.Podaj dane kontaktowe, a my damy Ci znać kiedy towar będzie dostępnyOczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55Kod produktu: 9393501Wybierz rozmiar, o którym mamy Cię powiadomić:\nZainteresuje Ciebie równieżOczyszczacz AeraMax Pro AM III - Fellowes\nDodaj do koszykaOczyszczacz Fellowes AeraMax DX5649,00 złDodaj do koszykaOczyszczacz AeraMax PET - Fellowes 649,00 złDodaj do koszykaFiltr węglowy do oczyszczaczy Fellowes AeraMax DX55 (opakowanie 4 szt.)93,00 złDodaj do koszykaOczyszczacz AeraMax DX95 - Fellowes 1 199,00 zł1 299,00 złDodaj do koszykaFiltr węglowy do oczyszczacza AeraMax DX5 - Fellowes79,00 złDodaj do koszykaFiltr węglowy do oczyszczacza AeraMax DX95, 4 szt. - Fellowes112,00 złDodaj do koszykaOczyszczacz AeraMax Pro AM III s - Fellowes\nDodaj do koszykaOczyszczacz AeraMax Pro AM IV - Fellowes\nDodaj do koszykaFiltr True HEPA do oczyszczacza AeraMax DX95 - Fellowes133,00 złDodaj do koszykaFiltr True HEPA do oczyszczacza Fellowes AeraMax PET - Fellowes99,60 złDodaj do koszykaFiltr True HEPA do oczyszczacza AeraMax DX55 - Fellowes110,00 złDodaj do koszykayesXDodałeś do koszyka:Oczyszczacz średni Fellowes AeraMax DX55Do produktu polecamy:Oczyszczacz AeraMax Pro AM III - Fellowes0.00 zł bruttouniw\nOczyszczacz Fellowes AeraMax DX5649.00 zł bruttouniw


Lokal usługowy na do wynajęcia, 71 m², Warszawa Wola | 2414 | Morizon.pl\n80 zł/m2 • 70 m2 • parter\nHANDLOWY USŁUGOWY BEZPOŚREDNIO - BEZ PROWIZJI Warszawa, ul. Okopowa 47.\nPowierzchnia handlowo-usługowa 70,5 m2 położona na parterze w budynku o przeznaczeniu biurowo-handlowym. Lokal posiada aneks kuchenny, toaletę oraz zaplecze. Powierzchnia klimatyzowana z dużymi witrynami oraz wejściem od ulicy Okopowej. Możliwe miejsce parkingowe.\nBudynek jest zlokalizowany przy ważnej komunikacyjnie i handlowo ulicy (ok. 250 m od centrum handlowego Klif, niedaleko Arkadii), blisko ścisłego centrum miasta. Dogodny dojazd komunikacją miejską (4 przystanki tramwajowe od stacji metra Dworzec Gdański, 150 m od pętli autobusowej).\nPełne wyposażenie w media, w budynku jest światłowód, recepcja, ochrona. Całodobowy dostęp do powierzchni.\nCena najmu netto: 80 zł/m2 + koszty eksploatacyjne.\nNumer oferty morizon-2167


chałwa zwyciężonym: 2016\nTrzy lata temu ludzie po drugiej stronie Sanu zaczęli obalać pełną buty, nieliczącą się z nimi władzę. Teraz pytam, jak tam i co tam słychać. Wyszedł mi z tego tekst do Salonu Literackiego, który se w całości można poczytać TUTEJ. Jak ktoś nie lubi długich tekstów, to streszczam w skrócie: na świecie wszędzie pizdec, tylko że w różnym natężeniu.\nSkutki brexitu, wygrana Trumpa w amerykańskich wyborach i partii PiS w Polsce – to wszystko to, moim zdaniem, skutki procesów przeciwnych do globalizacji. Wszędzie politycy grają przeciwstawianiem swoich obcym, którzy mają być zagrożeniem dla wewnętrznego życia kraju.\nAutor: jotradwanski o 10:28 1 komentarz:\nPusty talerz to, wiadomka, miał być dla dusz przodków, żeby przyszli i se coś pojedli. Ale dopiero dziś dotarło do mnie, jak bardzo ta interpretacja obowiązująca, że to dla niespodziewanego gościa musi być świeża. Uczestnik tradycyjnej kultury chłopskiej nie potrzebował symbolicznego nakrycia dla niespodziewanego przybysza w Wigilię, bo takie nakrycie, zupełnie dosłowne i niesymboliczne, miał na co dzień. Przyjmowanie przybysza - pielgrzyma, dziada wędrownego czy kogo tam jeszcze było normą, nie zwyczajem, który trzeba było sygnalizować za pomocą symbolu.\nSmutno mi się teraz myśli o pustym talerzu, chociaż z pogańskiego stał się symbolem chrześcijańskim. Wolałbym już, żebyśmy byli wspólnotą pogańską w warstwie symbolicznej, a chrześcijańską w praktycznej, nie na odwrót.\nAutor: jotradwanski o 23:37 4 komentarze:\nAutor: jotradwanski o 23:05 Brak komentarzy:\nWe wtorek 6 grudnia o 17 w kolbuszowskiej bibliotece wiersze poczyta Maria Jastrzębska. W wieku czterech lat wyjechała z rodzicami do Anglii. Tam, już jako ludź dojrzały i świadomy, zaczęła tworzyć w języku Ringo Starra i Victorii Beckham.\nJako rzecze ciocia Wiki: Autorka sześciu książek poetyckich i dramatu. Przetłumaczyła na język angielski wraz z Aną Jelnikar wybór poezji słoweńskiego pisarza Iztoka Osojnika Elsewhere (Pighog Press, 2011). Jej utwory ukazywały się w licznych pismach literackich takich jak: Ambit, Ariadne's Thread, Artemis, Brand, Cyphers, Dans La Lune, Lumooja, Modern Poetry in Translation, Molossos, North, Obsessed with Pipework, Pamiętnik Literacki, Poetry International, Poetry Review, Poetry Wales, Poetry International Web, The Interpreters House, The Rialto, Shadowtrain, Shearsman,Smiths Knoll Staple, Soundings Journal of Politics and Culture, Slovenia, Dans la Lune - Francja, Lumooja, Kirjailija - Finlandia, Timpul, Caiete Internationale de Poezie - Romania ) i w wielu antologiach. Jej sztuka literacka Dementia Diaries - Dziennik Demencji była wystawiana na deskach brytyjskich teatrów, m.in w Edynburgu, Cardiffie, Londynie, Brighton, Southampton. W roku 2012 roku w ramach projektu Pomiędzy dwoma światami. Poezja i przekład. Between Two Worlds. Poetry and Translation Biblioteka Brytyjska przygotowała dla archiwum nagrania kilkunastu wierszy poetki. Jej wiesze były tłumaczone na języki: polski, francuski, fiński, słoweński.\nWstęp wolny. Narodowym mediom regionalnym ułatwiam pracę, dodając, że 6 grudnia to rocznica wybru Hugo Chaveza na prezydenta Wenezueli i Leszka Millera na szefa SDRP, nie wspominając już o tym, że denominacji wona północnokoreańskiego także.\nAutor: jotradwanski o 21:27 Brak komentarzy:\nAutor: jotradwanski o 22:07 2 komentarze:\nAutor: jotradwanski o 12:26 6 komentarzy:\nAutor: jotradwanski o 10:38 1 komentarz:\nKiedy byłem mały, to szczęśliwie nie było grup rekonstrukcyjnych. Były za to opowieści babci. I część, owszem, była komiczna, jak Rosjanie rozstrzeliwujący słoiki z niemożności ich otwarcia (i, przyznaję, jest to opcja warta rozważenia, jak się który zassie szczególnie mocno). Ale większość raczej komiczna nie była, zwłaszcza gdy przewijam je sobie w mózgu juz z dorosłej perspektywy.\nJedną z najbardziej wrytych w pamięć była opowieść o marszu śmierci z Oświęcimia. Gdy front się zbliżał, Niemcy zaczęli gnać więźniów na zachód. W styczniu, na mrozie, tuż za progiem domu babci, która, idąc do szkoły, mijała zamarznięte trupy w rowach, a jak zasypiała, to słyszała strzały, którymi dobijani byli ci, którzy nie mieli już siły iść.\nW tej sytuacji niewiele dało się zrobić. Ludzie kładli na progach chleb. Kładli, chociaż za chwilę sami mieli zostać uchodźcami, bo, jak mówiłem, szedł front, a ludzie mieli wtedy świadomość, że to nie jest duża impreza rekonstrukcji historycznej, tylko że tam się mordują. Ten chleb mi się wrył w pamięć, bo w tym odruchu było coś pięknego i podstawowego zarazem.\nNo i tak bym właśnie widział te zadania literatury. I w ogóle sztuki. I w ogóle wszystkiego. Żeby, cokolwiek nie idzie, ludziom takie odruchy jednak zostały.\nAutor: jotradwanski o 08:36 Brak komentarzy:\nA co ty dziś zrobiłeś dla światowego pokoju?\nJakoś tak ostatnio zgadaliśmy się z Franciszkiem, że każdego dnia trzeba zrobić coś dla pokoju na świecie. I tak na przykład ostatnio zapytałem młodych ukraińskich poetów i pisarzy o ich najdziwniejsze lub najważniesze podróże w życiu. Wyniki TUTEJ\nAutor: jotradwanski o 14:26 Brak komentarzy:\nDziennik wyprawy do Warmii\nI tak stało się roku Pańskiego 2016, że, opuściwszy znajome, spokojne wody Przyrwy i Zyzogi puściliśmy się na wody niezbadane i nietknięte stopą żadnego galicyjskiego cadyka. Ani w ogóle kogokolwiek innego, kto po wodzie chodzi. Częściowo konno\nczęściowo przez rzeki.\nDotarliśmy w końcu na Warmię. Ludność tamtejsza trudni się rybołówstwem i nauczycielstwem, jest przyjaźnie usposobiona i w ogóle. To, co przeczytacie w żywocie Brunona z Kwerfurtu to gruba przesada.\nZrazu zgodnie z wielowiekową tradycją wzięliśmy się za poszukiwanie skarbów. Niestety, znaleźliśmy jedynie miejsce, gdzie, jak można sądzić z tajemnych znaków, templariusze zamurowali, nie wiedzieć po co, pawia. A na cholerę nam zamurowany paw?\nUdało się nam znaleźć za to mózg. Ludność miejscowa, jak widać, polecała, to jak było nie brać. Zwłaszcza że tanio. A skoro mózg już został znaleziony, można się było wziąć za głoszenie.\nA głosiliśmy to, co głosić trzeba zawsze. Że diabeł, owszem, działa. Na krótką metę może mu się coś nawet udać, może sprawić, że ludzie będą toczyć pianę i mówić Czesława Miłosza po aramejsku. Albo może ich przekonać, że uznawanie tonących dzieci za coś dobrego i sposób na obronę cywilizacji to coś nie tylko nie ohydnego, ale i chwalebnego nawet. Owszem, takie rzeczy mogą mu wychodzić i takie robi z przytupem, jak to posiadacz kopyt, co nie?\nAle są i rzeczy większe. Są cały czas i w każdej sekundzie gesty bezinteresownego, zupełnie bezsensownego dobra. Od poświęcenia ostatecznego po zupełnie proste, ludzkie odruchy. I one się nie biorą znikąd. Za każdym z takich gestów stoi siła tak wielka, że trudno się o niej nawet myśli bez lekkiego drżenia. I że, tak ostatecznie, to z niej pochodzą rzeczy naprawdę trwałe, jak chwila czyjejś ulgi czy podtrzymana przez moment nadzieja. Myśl o tym to może i nie jest jakaś najlepsza broń przeciwko rozpaczy, ale to jedyna, jaka jest.\nNo i tageśmy głosili, a co, a jak. Powymądrzalim się, powymądrzalim, a tu praktyka czekała tuż, tuż za rogiem Bugu. Jedziemy sobie po ekspresówce, a tu nagle hyc i okazuje się, że wleczemy za sobą malowniczy niezwykle pióropusz dymu. Nie dymu z rury wydechowej normalnego, o nie. Byliśmy Hutą Katowice na kołach, mobilnym koncertem kapeli z lat osiemdziesiątych, kometą, którą Halley gorzko opłakiwał, sprzedając.\nEwakuacja, szukanie, trójkąta, gaśnicy i inne rozrywki takich okazji to był jednak tylko wstęp do rozrywek właściwych. Bo się okazało, że jak się dym rozwiał, to się dobrzy ludzie pojawili. Wodę przynieśli. Dzieci w maliny wpuścili. A gdy już, dzieci wyprawiwszy do chałpy, spokojnie na lawetę czekałem, mając zamiar poczytania wreszcie nowego numeru Frazy, to czytać nie mogłem, bo się co i rusz ktoś zatrzymał i pytał, czy nie trza mi pomocy jakiej, chociaż kto mnie zna wie, żem urodziwą dziewoją, zgodnie ze stereotypami takie reakcje wywołującą, nie jest.\nI o tymem właśnie dumał, lawetą przez Nowy i Stary Nart jadęcy. O tym, że spalona turbina to nieduża cena jak za tyle dobra naraz. I o tej czopce piniendzy, co ją trza bedzie panu od lawety zapłacić.\nAle w chałupie czekał mejl od Remigiusza Mazura-Hanaja, że w konkursie na pieśń dziadowską nową wygrałem czopkę piniendzy. Dokładnie tyle, ile pan od lawety przed chwilą był ode mnie wziął. Dokładniuśko. I tak to właśnie działa.\nAutor: jotradwanski o 00:13 3 komentarze:\nAutor: jotradwanski o 08:02 4 komentarze:\nAutor: jotradwanski o 11:26 7 komentarzy:\nAutor: jotradwanski o 10:20 12 komentarzy:\nAutor: jotradwanski o 09:21 3 komentarze:\nTo w zasadzie wiadomość dla ludzi z Kolbuszowej i najbliższych okolic. Jeśli masz to nieszczęście i mieszkasz na jakichś peryferyjnych zadupiach oddalonych od centrum cywilizowanego świata, zamykającego się w widłach Przyrwy i Zyzogi, możesz dalej nie czytać.\nWięc: jutro o 16.30 w bibliotece w Kolbuszowy będzie Sekcja wiersza. Ma to w założeniu polegać na tym, że przychodzą ludzie chcący poczytać wiersze, przynoszą jakieś fajne wiersze i wspólnie paczymy, co w nich jest takiego dobrego. Prawdopodobnie jednak coś źle poszło z komunikacją w nieskończonym łańcuchu bytów, bo jak poszedłem na wywiadówkę do dziecka typu najstarszego w szkole, to tam było info, że to spotkanie dla dzieci piszących wiersze. W związku z powyższym jestem przerażony jak dawno nie byłem. Ostatnio tak się bałem, jak śniło mi się, że zapalił mi się traktor i próbuję go gasić gaśnicą samochodową, a jest (ten traktor) przerobiony na gaz.\nAle w razie wu: jutro, 16.30, biblioteka. Przyniosę fajny wiersz (bez obaw, nie mój) i będę coś o nim umiał opowiedzieć.\nAutor: jotradwanski o 07:32 Brak komentarzy:


chrześcijanin: Religijne przedmioty i rytuały nam nie pomogą 1 Samuela 4,1-11\nReligijne przedmioty i rytuały nam nie pomogą 1 Samuela 4,1-11\nW pierwszej księdze Samuela mamy sytuacje kiedy dochodzi do wojny między Filistyńczykami a Izraelem. Wojna ta jest wynikiem chęci wyzwolenia się Izraela spod wpływów filistyńskich w które wydał Ich Bóg za to, że nie słuchali jego Słowa i postępowali wedle swoich upodobań. Być może ciągnie się tutaj jeszcze to, co się stało w księdze sędziów, być może ta sytuacja ma miejsce około 40 lat po śmierci Samsona.\nSędz. 13:1 Lecz Izraelici znowu czynili zło w oczach Pana, Pan więc wydał ich w rękę Filistyńczyków na czterdzieści lat.\nNiewątpliwie była to bardzo dotkliwa lekcja dla Izraela, filistyńczycy często najeżdżali i napadali na osady Izraelskie zabierając żywność, zwierzęta, czy inne kosztowności. W 1 Ks. Samuela 13, 9 czytamy, że w ziemi Izraelskiej nie było nawet żadnego kowala, bo filistyńczycy obawiali się, że Izraelici będą wykuwać broń z metalu i usunęli kowali z ziemi Izraelskiej. Tym samym Izrael nie miał broni i nie mógł stawiać skutecznego oporu swoim prześladowcom. Bóg dopuścił do tej sytuacji w Izraelu za ich bezbożność, za to że Go nie słuchali oddali się bałwochwalstwu, lekceważeniu służby pańskiej, rozwiązłości, kłamstwu i naciąganiu Bożego prawa. Możemy tutaj wspomnieć synów Heliego wymienionych na początku 1 Ks. Samuela 2,17 , którzy byli Bożymi kapłanami i zamiast troszczyć się z całego serca o sprawy Pańskie i prawo w Izraelu, to czynili wprost przeciwnie. Naginali prawo, brali łapówki, przyczynili się do rozwiązłości i rozpusty, a przez to też innym dawali wzór do takiego postępowania, tak że cały Izrael zaczął lekceważyć Boga.\nAle teraz Izraelici chcą wyzwolić się z ręki filistyńczyków i stają z nimi do bitwy i tą bitwę przegrywają (w. 2). Zastanawiają się nad swoją porażką, i z jakiego powodu Bóg dopuścił do ich klęski. Zupełnie nie łączą swojego złego postępowania z brakiem Bożego błogosławieństwa, które wynika z ich czynów. Nie ważne, że żyjemy bezbożnie, nie ważne, że nie słuchamy Boga i nie jesteśmy posłuszni Jego słowu, wszak jesteśmy narodem wybranym (myślą) więc Bóg musi nam błogosławić.\nPodobnie i dzisiaj wiele osób swoich życiowych kłopotów, porażek, depresji, niepowodzeń i chorób zupełnie nie wiąże z Bogiem. Często ludzie nie zastanawiają się jaki wpływ ma Bóg na ich życie, na ich błogosławieństwo lub przekleństwo. Jak wiele osób myśli o tym, że wszystko co ma miejsce w moim życiu zależy od Boga? Bóg może wywyższyć nas i dać powodzenie w naszym życiu w naszych sprawach, ale może również dopuścić do kłopotów.\nI Hebrajczycy tej lekcji nie odrobili, po przeanalizowaniu powodów porażki stwierdzili, że dlatego przegrali bitwę, iż nie było z nimi arki przymierza, co według nich miało oznaczać że nie było z nimi Boga. Z pewnością kojarzyli obecność arki z wygranymi bitwami i myśleli, że wtedy kiedy jest z nimi arka jest z nimi Bóg, jak za czasów Jozuego pod Jerychem, gdy obnoszono arkę wokół miasta, a później trąbiono i mury Jerycha rozpadły się. Wpadli w pułapkę myślenia, że Bóg jest nimi z powodu posiadania jakiś przedmiotów. Podobnie myślały narody pogańskie, że jeśli mamy jakąś podobiznę Boga, jakieś rzekomo święte przedmioty które mają na celu reprezentować Boga, to Bóg jest z nami. Czy widzimy jaki człowiek jest przewrotny, Bóg powiedział do Izraela, że będzie z nimi jeśli będą chodzić Jego drogami, że będzie z nimi jeśli będą przestrzegać Jego przykazań (Pwt 4,1-6). A oni zrobili z tego jakąś religię, sprowadzili Boga do Bóstwa zależnego od przedmiotów jakby Bóg miałby być zakładnikiem arki czy czegokolwiek innego. Jakby Bóg był zmuszony przez przyniesienie arki stawić się na miejsce. Nie miało dla nich znaczenia jak prowadzą swoje osobiste życie, wystarczy że mamy arkę, a Bóg będzie z nami.\nTak i również my możemy wpaść w podobną pułapkę w którą wpadli Izraelici i wpadło już wielu, że Bóg błogosławi nam ze względu na jakieś religijne manifestacje np. noszenie krzyżyka na piersi, różaniec w samochodzie czy kropienie się wodą święconą lub dlatego że posiadamy jakiś cudowny obraz. Pamiętam, że gdy byłem dzieckiem przygotowywaliśmy się na przyjęcie „cudownego obrazu Marii”. Goszczenie takiego obrazu w domu, to była wielka sprawa. Za sprawą tego obrazu miały spływać na nas jakieś łaski od Boga. Przystrajano drogi, którymi ten obraz miał wędrować na jego powitanie i czyniono wiele zabiegów, by przyjąć Go jak najlepiej, jakby sam Jezus miał odwiedzić twój dom. W średniowieczu wielu myślało, że Bóg jest nimi bo mają jakieś „święte relikwie” np. przedmioty które dotykali apostołowie lub jacyś święci ludzie. W cenie był ubiór świętych, naczynia z których jedli, czy nawet fragmenty ich ciała. Zresztą dzisiaj też wielu wierzy w cudowną wodę ze świętych źródeł, święcone przedmioty itp. Czasami wierzymy w jakieś magiczne słowa, formułki które trzeba wypowiedzieć, by doświadczyć jakiegoś szczególnego działania Pana Boga. Kwestia wypowiadania jakiś tajemniczych zaklęć, czy specjalnych modlitw dzisiaj szczególnie jest popularna w kościołach charyzmatycznych. Inni jeszcze wierzą, że Bóg błogosławi im z samego faktu uczestniczenia w czymś np. nabożeństwie, czy grupie biblijnej. Nie ma znaczenia dla niektórych czy przestrzegają Bożego słowa, ważne że w niedzielę byłem w kościele i w tygodniu na spotkaniu biblijnym i już Bóg musi mi błogosławić. Jeszcze inni obecność Boga utożsamiają z szeroko pojętymi rytuałami religijnymi, odpowiedniej muzyce, odpowiedniej liturgii, odpowiednim obiekcie religijnym, czy odpowiednim ubiorze duchownych.\nAle z tego wszystkiego możemy zrobić sobie Bożka, jak Izraelici zrobili sobie Bożka z arki, a jednocześnie nie posiadali prawdziwej pobożności polegającej na słuchaniu Słów Pana. Musimy pamiętać, że Bóg nie jest z nami i nie błogosławi nam z powodu jakiejś formy religii, ale Bóg jest z nami w wyniku upamiętania i wiary w ewangelię. Bóg jest z tymi którzy są Mu posłuszni, z tymi którzy przestrzegają Jego przykazań i przyjęli Pana Jezusa Chrystusa jako swojego Zbawiciela. Pierwszym i największym przykazaniem dla ludzi dzisiaj jest, upamiętajcie się i wierzcie ewangelii (Mk 1,15), od tego się wszystko zaczyna, od wiary w ewangelię. Musimy również pamiętać, że Bóg nie jest też z nami z powodu przynależności do jakieś organizacji, czy denominacji jak uważali Żydzi, że będąc synami Abrahama, z rodu Abrahamowego są z automatu przez Boga błogosławieni (Mat 3,9). Dzisiaj też spotkamy wielu takich, którzy twierdzą, że są wybrani i szczególnie błogosławieni, bo są baptystami, świadkami Jehowy, katolikami, zielonoświątkowcami, charyzmatykami i kimkolwiek jeszcze.\nBóg równie dobrze mógł Izraelitom dać zwycięstwo bez arki jak i z arką, warunkiem jednak Bożego błogosławieństwa było szczere szukanie Boga. Zauważmy również, że Hebrajczycy nie tylko nie czcili Boga w ten sposób, ale jeszcze go znieważali. No bo co, tak czyniąc komunikowali innym w tym wypadku Filistynom? Ano komunikowali im, że ich Bóg, Bóg Jahwe, Bóg stwórca podobny jest do filistyńskich bóstw którzy są z nimi z powodu rytuałów religijnych i przedmiotów które posiadają. Komunikowali im, że właściwie to Bóg jest zależny od człowieka i jest na usługach człowieka, a sam nie posiada własnej woli. Komunikowali im, że nie ważne jak postępują, ważne że maja arkę . Och jakże takie instrumentalne traktowanie Boga jest obrzydliwe w Jego oczach, obrzydliwe jest kiedy myślimy, że Bóg jest z nami z powodu naszego wyglądu, ubrań, religii, sukcesji apostolskiej, denominacji. Obrzydliwe dla Boga jest, kiedy uważamy że Bóg z powodu czegokolwiek jest zależny od nas i jest naszym zakładnikiem. Nie, Bóg będzie czcił i szanował tylko tych ludzi, którzy Jego czczą i Jego szanują On powiedział\n1 Samuela 2,30 …Gdyż tych, którzy mnie czczą, i ja uczczę, a którzy mną gardzą, będą wzgardzeni.\nTak więc czcijmy Pana, tak jak jest mu to miłe, nie za pomocą jakieś zewnętrznej religijności, ale przede wszystkim, przez bogobojne i pobożne życie. Amen\nAutor: Jarek Korzeniowski o 08:54


2019.07.05 Bishop, CA (dzień 2)\nBishop, małe miasteczko z olbrzymim ogródkiem. Tak się reklamuje miasteczko w południowej Kalifornii, w którym aktualnie przebywamy. Na początku nie zrozumieliśmy o co chodzi. Przecież w okolicy miasteczka jest Inyo National Forest a nie jakiś park narodowy. Szybko jednak się przekonaliśmy, że nie zawsze trzeba zwiedzać parki narodowe, żeby było ładnie. Nasza decyzja aby zwiedzić wschodnie Sierra Nevada była całkiem dobra.\nKupując bilety do LA mieliśmy w planie odwiedzić Kings Canyon NP. Przepiękny park narodowy położony pomiędzy dobrze znanym Yosemite i Sequoia NP. Przyćmiony przez te dwa parki, Kings Canyon często jest niedoceniany. I to właśnie dodaje mu uroku. Skoro mieliśmy jechać na narty do Mammoth to stwierdziliśmy, że poszukamy hiku po wschodniej stronie gór. Nie jest to co prawda już Kings Canyon (granica przebiega szczytami) ale to przecież też Sierra czyli piękne górki. I takim oto sposobem wylądowaliśmy w Bishop.\nOd pierwszego wrażenia miasteczko nam się spodobało. Przede wszystkim jest to naprawdę miasteczko, ma hotele, restauracje, sklepiki, wszędzie można dojść na nogach, ma chodniki i parki. Wiem dla ludzi ze Skawiny to żadna nowość, ale uwierzcie nam, jak na Amerykę to jest dużo. Do tego wszystkiego dochodzi podwórko. Podwórko mają niesamowite. W niecałe 30 min można podnieść się 5tys feet (1500 km) i iść w górki jeszcze wyżej.\nMy w planie mieliśmy wyjść z Jeziora Sabrina i iść jak najdalej się da. Chcieliśmy na pewno dojść do Jeziora Blue, a potem jeszcze dalej do innych jezior. Tutaj powinnam przestać pisać i wstawić jakieś sto zdjęć bo było tak pięknie, że ciężko to opisać, ale spróbuję.\nNiecały tydzień temu byliśmy w New Hampshire, w jednych z lepszych gór na wschodnim wybrzeżu. Nie umywa się to jednak w żaden sposób do Sierra. Zachodnie wybrzeże ma piękne wysokie góry sięgające ponad 4000 metrów / 14000 ft. Mają świetnie przygotowane szlaki i widoki które z każdym krokiem są coraz piękniejsze. No i co najważniejsze, tu rzadko pada deszcz. Z jednej strony szkoda bo Kalifornia potrzebuje deszczu ale z drugiej masz gwarantowaną pogodę.\nNasza trasa zaczynała się z wysokości 9000 ft i planowaliśmy wyjść ok. 2000 ft. Przy tej wysokości odczuwa się pomału brak tlenu, ale widoki były tak piękne, że nawet nie zwracaliśmy uwagi na wysokość tylko szliśmy wyżej, dalej i dalej.\nSzlaki na zachodnim wybrzeżu są super przygotowane głównie zig-zagi. Wcześniej jakoś się nie zastanawiałam czemu tak jest i tylko się cieszyłam. Dziś zrozumiałam. W pewnym miejscu koło jeziora zgubiliśmy szlak. Skakanie po skałkach i ciągłe stawianie wysokich kroków dla kogoś kto mieszka na poziomie 0m n.p.m jest nie najlepszym pomysłem na tej wysokości.\nW tym roku w Sierra spadły jedne z rekordowych opadów śniegu. Resorty narciarskie wykorzystują to aby zwiększyć zyski, natomiast dla górołazów oznacza to więcej wody w strumykach na szlaku, śnieg na trasie i inne przeszkody. My sobie z przeszkodami poradziliśmy, ściągnęliśmy buty i pokonaliśmy strumyk. Ale była zimna woda...ale na końcu był kamień na którym można było się szybko wysuszyć. Bo słoneczko grzało, jak na Kalifornię przystało.\nPierwsze jezioro do którego doszliśmy to Blue Lake (10400 ft / 3169 m). Nie można przejść koło tego jeziora obojętnie. Miejscówka na małą przerwę była idealna. Komary nas tylko trochę przepędziły. Zdziwiliśmy się, że na tej wysokości one jeszcze żyją ale z drugiej strony mają jezioro, ciągły dopływ świeżej krwi w postaci ludzi, no i nie najgorsze widoki.\nZ początku myśleliśmy, że jesteśmy sami ale jak tylko wyszliśmy zza skały to zobaczyliśmy kilka namiotów. Trzeba przyznać, że nie najgorszy widok na dzień dobry mają.\nPo Niebieskim Jeziorze ruszyliśmy dalej w kierunku jeziora Dingleberry. Po drodze minęliśmy parę mniejszych jezior, doszliśmy do śniegu i podziwialiśmy kolejne piękne widoki. Czasem też się gubiliśmy ale szybko znajdowaliśmy trasę. Szlaki tu są bardzo dobrze przygotowane ale czasem duża ilość śniegu przykrywała trasę i łatwo można zgubić szlak.\nPo około 4.5h od wyjścia na szlak doszliśmy do jeziora Dingleberry. Ale tu pięknie powiedziałam, tupnęłam nogą i powiedziałam ja tu zostaję…. na myśli miałam zostaję na lunch. Darek trochę się wahał i chciał iść dalej ale ludzie powiedzieli nam, że dalej jest 100% pokrycia śniegiem więc przeanalizowaliśmy dystans do następnego jeziora, zmianę wysokości i stwierdziliśmy, że tu jest pięknie i zostajemy.\nTo była słuszna decyzja. W górach tych można iść w nieskończoność i zawsze będzie jakieś jeziorko. Ja się zakochałam w Dingleberry i tak tu zostaliśmy.\nPo godzinnej przerwie, zrobieniu tysiąca zdjęć, stwierdziliśmy, że można pomału wracać.\nDroga w dół była łatwa. Zlatywaliśmy po serpentynach na dół. Tylko słońce dawało nam w kość. Smażyło jakbyśmy byli w jakiś niskich górkach. Woda pomału nam się kończyła więc przyspieszyliśmy, żeby jak najszybciej znaleźć się przy aucie w którym była woda i piwo.\nZlatując w dół nawet się nie zorientowaliśmy, kiedy doszliśmy do skrzyżowania szlaków. Chcieliśmy iść dalej a tu lokalny włóczykij mówi "a gdzie junction talk?". Junction to po angielsku skrzyżowanie i jak się dowiedzieliśmy, krótka wymiana zdań na skrzyżowaniu jest mile widziana wśród innych górołazów. Gostek był obeznany i nazwał wszystkie szczyty, które nas otaczały. Nawet jakby się pomylił to byśmy nie zauważyli ale chyba jednak znał je wszystkie.\nPo dotarciu do auta okazało się, że niestety wszystkie płyny oczywiście się zagrzały, ale najlepszy Daruś skoczył do zimnego strumyka i ochłodził napoje. Dawno tak szybko nie wypiłam butelki zimnej wody.\nCoraz bardziej zaprzyjaźniamy się z naszym Jeepem. Jak widać na powyższym obrazku, nawet położyć w nim się można. Ochłodziliśmy się zimną wodą i piwem i ruszyliśmy w kierunku hotelu. Po drodze tylko Darek chciał pobawić się autkiem po żwirowych drogach więc zjechaliśmy na bok.\nTakim sposobem odkryliśmy Południowe i Północne jezioro. Południowe było dużo ciekawsze ale z obu było multum tras dalej w góry. Tutaj ludzie chyba się nie nudzą. My już hike zrobiliśmy więc grzecznie zawróciliśmy….aż się zakurzyło i pojechaliśmy w kierunku hotelu.\nKolacji daleko nie szukaliśmy i zdecydowaliśmy się na BBQ nie całe 10 min spacerkiem od hotelu. To co nam się jeszcze w Bishop podoba to wybór restauracji i fakt, że wszędzie można dojść na nogach.\nUsnęliśmy dość szybko. Koło jedenastej w nocy z pół snu wyrwał nas dźwięk syren. Rzuciłam okiem na aplikację, która mówi gdzie są trzęsienia ziemi i uspokoiłam się bo to znów było koło Ridgecrest. Tym razem trzęsienie przekroczyło 7 stopni w skali Richtera. Współczuję tym ludziom. My znów nic nie poczuliśmy i grzecznie wróciliśmy do spania. Jutro uciekamy od tych trzęsień ziemi i jedziemy jeszcze bardziej na północ do Mammoth Lakes.\n7/17/2019 11:26:00 am\nSuper górki jak w bajce.\n7/22/2019 11:56:32 pm\nTak, zachodnie wybrzeże to jedna wielka bajka, którą chcą zniszczyć trzęsienia ziemi.


Stefan Lachiewicz, Marek Matejun Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug - PDF\nStefan Lachiewicz, Marek Matejun Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug\nDownload "Stefan Lachiewicz, Marek Matejun Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug"\n1 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug Stefan Kadrowe Lachiewicz, uwarunkowania W artykule Marek podjêto i Matejun skutki problematykê outsourcingu us³ug wp³ywu outsourcingu us³ug na stan i strukturê zatrudnienia w przedsiêbiorstwach. W pierwszej czêœci przedstawiono pozytywne i negatywne strony outsourcingu, w drugiej zaprezentowano wyniki badañ prowadzonych w grupie 110 ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw wykorzystuj¹cych outsourcing w sferze rachunkowoœci i doradztwa podatkowego. Poddano tu analizie wp³yw outsourcingu na poziom i strukturê zatrudnienia w firmach macierzystych. Przedstawione wyniki wskazuj¹ na pozytywne tendencje w tym zakresie. Wstêp Outsourcing us³ug rozumiany jako rozwi¹zanie polegaj¹ce na wydzieleniu okreœlonych funkcji przedsiêbiorstwa i przeniesieniu ich do realizacji na zewn¹trz poprzez zlecenie innym firmom, posiada wiele aspektów kadrowych, czy te szerzej patrz¹c, zwi¹zanych z zarz¹dzaniem zasobami ludzkimi. Coraz szersze wykorzystanie outsourcingu w praktyce gospodarczej prowadzi bowiem do ró norodnych konsekwencji w sferze zatrudnienia oraz relacji spo³ecznych i organizacyjnych pomiêdzy przedsiêbiorstwem macierzystym (wydzielaj¹cym okreœlone us- ³ugi) a podmiotami realizuj¹cymi te us³ugi po wydzieleniu. Czêsto outsourcing wi¹ e siê z redukcj¹ lub restrukturyzacj¹ zatrudnienia w firmie macierzystej. Zwolnienia oraz przesuniêcia poszczególnych pracowników tworz¹ negatywn¹ otoczkê i opór wobec przedsiêwziêæ outsourcingowych. Z drugiej jednak strony outsourcing poprzez racjonalizacjê kosztów dzia³alnoœci przedsiêbiorstwa, koncentracjê na kluczowych kompetencjach i usprawnienie organizacji firmy mo e sprzyjaæ podwy szeniu efektywnoœci realizacji okreœlonych przedsiêwziêæ kadrowych i socjalnych. W opracowaniu zostan¹ pokazane kadrowe aspekty outsourcingu na przyk³adzie badañ ankietowych przeprowadzonych w 2006 roku w grupie 110 ma³ych i œrednich przed-\n2 42 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun siêbiorstw z regionu ³ódzkiego, w których nast¹pi³o wydzielenie us³ug w zakresie rachunkowoœci i doradztwa podatkowego. Pozytywne i negatywne strony outsourcingu o charakterze kadrowym Nale y zwróciæ uwagê, i cech¹ charakterystyczn¹ koncepcji outsourcingu jest rezygnacja z podporz¹dkowania i oddzia³ywania organizacyjnego (hierarchicznego i s³u bowego) na rzecz podporz¹dkowania kapita³owego i oddzia³ywania w³aœcicielskiego oraz podporz¹dkowania i oddzia³ywania kontraktowego [Trocki, 2001, s. 59], co stanowi podstawê do wyodrêbnienia outsourcingu kapita³owego i kontraktowego. Istot¹ outsourcingu kapita³owego jest zmiana zachodz¹ca w zwi¹zku z wydzieleniem dzia³alnoœci z podporz¹dkowania i oddzia³ywania organizacyjnego na podporz¹dkowanie i oddzia³ywanie w³aœcicielskie. Zastosowanie outsourcingu kapita³owego zwi¹zane jest równie z pozyskiwaniem przez nowy podmiot gospodarczy innych zleceniodawców, co ma zapewniæ rentownoœæ jednostki w d³ugim okresie i w rezultacie trwa³e jej usytuowanie na rynku [Ma³kus, 2001, s. 19]. W przypadku outsourcingu kapita³owego za³oga pracuj¹ca przy realizacji okreœlonego obszaru podlegaj¹cego wydzieleniu mo e zostaæ przeniesiona do podmiotu zale nego, jednak w praktyce mog¹ nast¹piæ tu pewne niekorzystne dla pracowników zmiany np. wysokoœci wynagrodzeñ, warunków pracy, atmosfery spo³ecznej i kultury organizacji, presti u zatrudnienia. Cech¹ charakterystyczn¹ outsourcingu kontraktowego jest natomiast przejœcie z podporz¹dkowania i oddzia³ywania organizacyjnego na podporz¹dkowanie i oddzia- ³ywanie kontraktowe. W praktyce oznacza to zazwyczaj likwidacjê wszystkich elementów zwi¹zanych z realizacj¹ funkcji w przedsiêbiorstwie, a wiêc najczêœciej zwolnienie pracowników, sprzeda b¹dÿ likwidacjê maj¹tku, likwidacjê komórki organizacyjnej [Buk³aha, 2001, s. 149]. Specyficzn¹ odmian¹ outsourcingu kontraktowego jest dobrowolne lub wymuszone samo pracownika, który po rozpoczêciu w³asnej dzia³alnoœci wykonuje pracê na rzecz dotychczasowego pracodawcy. Sytuacja taka mo e nast¹piæ w wyniku przekszta³ceñ lub zmian organizacyjnych pracodawcy, który doprowadzi³ do usamodzielnienia siê pracobiorcy. Nale y podkreœliæ, e najczêœciej osoby te kontynuuj¹ prace zlecone przez firmê w warunkach ekonomicznej zale noœci, jednak przy braku ochrony gwarantowanej przez system prawa pracy [Kryñska, 2003, s. 149], co równie wywo³uje niekorzystne skutki spo³eczne dla wykonawcy zewnêtrznego. M. Trocki zwraca uwagê, i outsourcing w polskich warunkach jest sposobem odchudzania przedsiêbiorstw od nieefektywnych, autarkicznych struktur organizacyjnych odziedziczonych po poprzednim systemie gospodarczym [Trocki, 2001, s. 10], co\n3 Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug 43 zwi¹zane by³o miêdzy innymi z redukcjami i zmianami w strukturze zatrudnienia. Badania ukazuj¹, e w 1993 r. w wyniku zastosowania outsourcingu wielkie koncerny amerykañskie zwolni³y dziesi¹tki tysiêcy pracowników [Wzmo ony outsourcing..., 1994, s. 24]. Równolegle w Stanach Zjednoczonych powsta³o 1,8 miliona nowych miejsc pracy czêœæ z nich dziêki utworzeniu i rozwijaniu siê przedsiêbiorstw kooperuj¹cych z tymi koncernami na zasadzie outsourcingu. Po³owicznym rozwi¹zaniem mo e byæ tutaj przejmowanie przynajmniej czêœci pracowników z firmy rodzimej przez firm¹ outsourcingow¹ [Ma³kowski, 2001, s. 9], jednak praktyka wskazuje, e wielu zwolnionych pracowników nie znajduje ponownego zatrudnienia. Podobnych wniosków dostarczaj¹ równie badania Agencji Marketingowej Shreeveport przeprowadzone wœród 500 najwiêkszych organizacji w Wielkiej Brytanii. Wskazuj¹ one jednoznacznie, i podstawowymi czynnikami motywuj¹cymi do wykorzystania outsourcingu oraz najwa niejszymi korzyœciami uzyskanymi w wyniku tego przedsiêwziêcia by³a potrzeba obni ki kosztów realizacji us³ug i redukcja zatrudnienia [Gay, Essinger, 2002, s ]. Na zdecydowanie dalszych pozycjach respondenci wymieniali uzyskanie takich korzyœci prorozwojowych, jak koncentracja na podstawowej dzia³alnoœci, czy poprawa jakoœci realizowanych funkcji. Powy sze skutki dotycz¹ jednak przede wszystkim wiêkszych podmiotów gospodarczych. Outsourcing znajduje równie zastosowanie w sektorze MŒP, gdzie ze wzglêdu na swoj¹ specyfikê skutki spo³eczne mog¹ byæ znacznie mniejsze. Nale y pamiêtaæ, i outsourcing jest koncepcj¹ szeroko anga uj¹c¹ czynnik ludzki i dlatego brak zrozumienia i akceptacji ze strony kadry pracowniczej dla nowej inicjatywy mo e byæ destruktywny. Opór pracowników mo e spowalniaæ proces outsourcingu, a nawet uniemo liwiæ nawi¹zanie wspó³pracy z partnerem zewnêtrznym. Warunkiem powodzenia realizacji wydzielenia w aspekcie pracowniczym jest przeprowadzenie w³aœciwego procesu informacyjnego, szkoleñ, poprawa komunikacji z pracownikami, wyjaœnianie potrzeby outsourcingu oraz stosowanie ró nych technik motywacyjnych, z finansowymi w³¹cznie [Kopczyñski, 2003, s. 128]. W wypadku niedostatecznej informacji za³oga mo e reagowaæ bardzo negatywnie na korzystanie z us³ug zewnêtrznego dostawcy. Mo e siê zdarzyæ, e dodatkowo zjawiska te wzmagane s¹ przez plotki, pojawia siê chaos informacyjny, w efekcie którego wiêkszoœæ pracowników nie rozumie, co oznacza outsourcing, i uto samia go ze zwolnieniami [Embleton, Wright, 1998, s. 19]. Wœród przyczyn zachowañ oportunistycznych w tym zakresie mo na wymieniæ brak przekonania pracowników co do znaczenia i celów outsourcingu [Os³abienie oporów..., 1998, s. 40], co powoduje powstawanie konfliktów miêdzy celami przedsiêbiorstwa a celami indywidualnymi. Wydzielenie powinno byæ akceptowane równie przez pracowników zwi¹zanych z wydzielan¹ dzia³alnoœci¹ [Trocki, 1997, s. 208]. Jeœli kadra, której bezpoœrednio dotyczy outsourcing, nie jest aktywnie w³¹czana do przygotowañ i realizacji wy-\n4 44 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun dzielenia, mo e nast¹piæ brak zgody pracowników wobec metod wprowadzania outsourcingu. Kolejn¹ przes³ank¹ jest niedostateczny poziom lub niew³aœciwy czas poinformowania za³ogi o okreœlonych dzia³aniach. Pracownicy mog¹ byæ przygnêbieni atmosfer¹ nowoœci i niepewnoœci towarzysz¹cej projektowi. Przyczyn¹ oporu mo e byæ równie brak wiary w sens zmian, obawy przed utrat¹ dotychczasowych przywilejów, bezpieczeñstwa, a nawet pracy. Oprócz zachowañ niechêtnych wobec samej inicjatywy wydzielenia mog¹ pojawiæ siê równie problemy na poziomie wspó³pracy za³ogi przedsiêbiorstwa macierzystego z firm¹ zewnêtrzn¹. W tym aspekcie identyfikuje siê szereg zachowañ pracowników w sytuacji wspó³pracy z firm¹ outsourcingow¹, pocz¹wszy od sytuacji pozytywnych, nastawionych na pe³ne uczestnictwo i wspó³udzia³, a do reakcji negatywnych zwi¹zanych z bojkotem wspó³pracy i oporem. Zosta³y one przedstawione w tabeli 1. Tabela 1. Zachowania uczestników wzglêdem partnera outsourcingowego Poziom konsensusu Pe³ne uczestnictwo Wspó³udzia³ Akceptacja Tolerancja Bojkot Opozycja Zachowania pracowników Pracownik traktuje kooperacjê zewnêtrzn¹ jako pracê w³asn¹ i robi wszystko, aby zrealizowaæ wyznaczone cele kooperacji. Pracownik rozumie koniecznoœæ wspó³pracy z firm¹ zewnêtrzn¹ i pomaga w realizacji tej wspó³pracy. Pracownik akceptuje zamiar wspó³pracy, ale nie czuje siê zobowi¹zany do pomocy w jej realizacji. Sytuacja neutralna; pracownik toleruje obecnoœæ firmy zewnêtrznej, nie podejmuje adnych dzia³añ za ani przeciw. Pracownik nie chce mieæ do czynienia z firm¹ zewnêtrzn¹ i bêdzie dzia³a³ przeciwko niej, stawiaj¹c bierny opór. Pracownik zmierza do udaremnienia dzia³alnoœci firmy zewnêtrznej, stawiaj¹c czynny opór. Mo e staraæ siê na przyk³ad wykazaæ niefachowoœæ zleceniobiorców. ród³o: Pañkowska, 1999, s. 70 Poza pracownikami operacyjnymi równie kadra kierownicza mo e byæ negatywnie nastawiona do procesu wydzielenia. Po pierwsze, jest to zagro enie dla ich wp³ywów w organizacji. Po drugie, poczucie, e trzecia strona mo e wykonywaæ ich pracê bardziej efektywnie lub taniej, jest dla nich szczególnie dyskomfortowe [Weston, 2004, s. 91]. Mo e to byæ spowodowane niepewnoœci¹ finansowych korzyœci p³yn¹cych z outsourcingu lub te brakiem zaufania do kontrahenta. Mog¹ pojawiæ siê obawy przed utrat¹ pozycji czy stanowiska zajmowanego w przedsiêbiorstwie oraz przed utrat¹ kontroli nad swoim obszarem dzia³alnoœci [Kopczyñski, 2003, s. 129].\n5 Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug 45 Istotnym mankamentem outsourcingu o wymiarze organizacyjnym i personalnym jest utrata mo liwoœci pe³nego wykorzystania zdolnoœci i kreatywnoœci pracowników odchodz¹cych z przedsiêbiorstwa do firm zewnêtrznych. Przedsiêbiorstwo pozbywaj¹ce siê w³asnych kadr mo e bowiem pozbawiæ siê istotnego czynnika rozwoju [Krupski, 2002, s. 295] oraz wa nych kompetencji. Likwidacja pewnych funkcji i przekazanie ich na zewn¹trz przedsiêbiorstwa mog¹ bowiem oznaczaæ utrudnienie b¹dÿ uniemo liwienie wykorzystania nowej wiedzy i doœwiadczeñ powstaj¹cych w tych obszarach. Kupowanie wiedzy i innowacyjnych pomys³ów od wyspecjalizowanych podmiotów zewnêtrznych, w tym oœrodków badawczych, daje wprawdzie mo liwoœæ ich nabycia po cenie ni szej, ni wynosi³yby koszty ich samodzielnego osi¹gniêcia, mo e zamykaæ jednak szanse na rozwiniêcie kreatywnoœci w³asnych pracowników. Pracownicy w takich sytuacjach nie maj¹ mo liwoœci wykazania siê kreatywnoœci¹, bowiem przedsiêbiorstwo ogranicza oczekiwania w tym zakresie, korzystaj¹c z innowacji z zewn¹trz, lub te nie przejawiaj¹ kreatywnoœci z powodu barier psychologicznych. amie to jedn¹ z podstawowych zasad organizacji ucz¹cej siê, jak¹ jest zachêcanie do innowacyjnoœci i kreatywnoœci pracowników [Æwik, 2002, s. 89]. Podobne skutki wœród za³ogi mo e wywo³ywaæ poczucie braku stabilnoœci zatrudnienia wynikaj¹ce z zastosowania koncepcji outsourcingu. Poczucie zagro enia utrat¹ pracy ogranicza bowiem kreatywnoœæ i innowacyjnoœæ pracowników [Brilman, 2002, s. 175]. Wynika z tego, e przedsiêbiorstwa strategicznie nastawione na tworzenie i upowszechnianie innowacji (organizacja ucz¹ca siê) powinno ostro nie stosowaæ outsourcing,byproces ten nie uniemo liwia³ rozwijania i wzbogacania wiedzy w organizacji. M. Trocki wskazuje równie na pewne patologie zwi¹zane z realizacj¹ koncepcji outsourcingu [Trocki, 2001, s ], które mog¹ wynikaæ z niedostatecznej wiedzy b¹dÿ niezgodnych z interesami przedsiêbiorstwa intencji, a ich pojawienie siê mo e negatywnie wp³ywaæ na kulturê i spo³eczny podsystem organizacji. Brak wiedzy powoduje najczêœciej powierzchowne traktowanie problemu wydzieleñ, niedostrzeganie wielostronnych uwarunkowañ outsourcingu oraz jego strategicznego charakteru, stosowanie uproszczonych metod analizy celowoœci, nadmiernie optymistyczne szacowanie przewidywanych korzyœci, czy te lekcewa enie ryzyka i mog¹cych pojawiæ siê trudnoœci. Niew³aœciwe intencje mog¹ byæ zwi¹zane z chêci¹ uzyskania nielegalnych gratyfikacji w zwi¹zku z przekazaniem zadañ na rzecz niezale nego partnera, dzia³aniami maj¹cymi na celu wyprowadzanie œrodków finansowych poza firmê macierzyst¹ dziêki zawy aniu cen, transferem wartoœciowych sk³adników maj¹tku do spó³ek-córek w celu os³abienia kontroli w³aœcicieli nad firm¹, czy te tworzeniem intratnych stanowisk kierowniczych dla zaufanej grupy pracowników. Istotne problemy spo³eczne w wymiarze makroekonomicznym mog¹ pojawiæ siê przy wykorzystaniu outsourcingu zagranicznego lub transgranicznego (offshore outsourcing).\n6 46 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun Jest on okreœlany jako przeniesienie miejsca œwiadczenia us³ug poza granice kraju odbiorcy, obejmuj¹ce zarówno dzia³ania wyspecjalizowanych podmiotów, pracuj¹cych na zlecenie zagranicznych przedsiêbiorstw-klientów, jak równie tendencje do eksportu miejsc pracy w ramach struktur globalnych korporacji do krajów o relatywnie ni szych kosztach pracy [Klincewicz, 3-4,2005, s. 10]. Jest to rozwi¹zanie najczêœciej stosowane przez kraje wysoko rozwiniête, szczególnie akcentowane w Stanach Zjednoczonych oraz w krajach Europy Zachodniej. Us³ugi outsourcingowe s¹ w tym przypadku transferowane najczêœciej do krajów rozwijaj¹cych siê. Wyró nia siê dwa rodzaje outsourcingu zagranicznego, w zale noœci od odleg³oœci krajów, w których znajduj¹ siê dostawcy realizuj¹cy wydzielone funkcje, od kraju macierzystego. Offshore outsourcing oznacza przenoszenie zadañ do krajów bardziej egzotycznych. Dla Stanów Zjednoczonych s¹ to: Chiny, Indie, ilipiny, czy Afryka Po³udniowa. Nearshore outsourcing oznacza natomiast wykorzystywanie krajów po³o onych bli ej kraju macierzystego. Jednym z partnerów w tym zakresie dla Stanów Zjednoczonych jest Meksyk [Bielski, 2003, s. 79]. Jeszcze innym rozwi¹zaniem jest onshore outsourcing. W tym przypadku zarówno firma macierzysta, jak i partner zewnêtrzny pochodz¹ z kraju wysoko rozwiniêtego, jednak dostawca us³ugi zleca wykonanie zadania podwykonawcom z krajów rozwijaj¹cych siê [Edgell, 2003, s. 392]. Kolejn¹ odmian¹ jest do-it-yourself offshore. W tym przypadku firma decyduje siê na stworzenie oddzia³u lub spó³ki zale nej za granic¹, która bêdzie jej czêœci¹. Ta opcja zapewnia g³êbsz¹ integracjê z macierzyst¹ firm¹, pozwalaj¹c bardziej elastycznie zmieniaæ zadania [Call Center Offshore ]. Podstawowym stymulatorem transferowania dzia³alnoœci do krajów rozwijaj¹cych siê s¹ zarówno niskie koszty pracy, mo liwoœæ rozwoju na rynku globalnym, jak i preferencje podatkowe w innych czêœciach œwiata. Dla przyk³adu koszty wynagrodzeñ w typowym call center w Wielkiej Brytanii stanowi¹ 60% kosztów ogó³em, podczas gdy w Indiach ok. 30% [La erla, 2004, s. 27]. W przypadku outsourcingu zagranicznego mog¹ pojawiæ siê ograniczenia zwi¹zane nie tylko z barierami geograficznymi, takimi jak: odleg³oœæ, ró - nice czasu, bezpieczeñstwo podró y, ale równie ograniczenia jêzykowe czy kulturowe. Sukces outsourcingu zagranicznego jest równie uzale niony od uwarunkowañ geopolitycznych, takich jak: stabilnoœæ polityczna, wojny, zagro enie terroryzmem, czy poziom rozwi¹zañ infrastrukturalnych. Problemem mog¹ byæ równie nieetyczne dzia³ania korporacji, nadmiernie eksploatuj¹ce pracowników. Ponadto w krajach wysoko rozwiniêtych pojawiaæ siê mo e presja spo³eczna, zarówno ze strony opinii publicznej, jak i pracowników, zwi¹zana z negatywnymi skutkami transferu stanowisk pracy za granicê [Onshore, Offshore, 2003, s. 19A]. W ostatnim czasie nasili³ siê bowiem trend eksportu miejsc pracy z Ameryki w sektorze us³ug oraz w bran y IT. Spowodowa³o to, e oprócz prostych robotników outsourcing dotyczy równie informatyków, programistów, pracowników biur obs³ugi klienta, firm telemarketingowych i analitycznych, co wzbudza szcze-\n7 Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug 47 gólne sprzeciwy spo³eczne, a nawet polityczne [Gadziñski, 2004, s. 30]. Roœnie równie zainteresowanie najbardziej zaawansowanymi, a zarazem dochodowymi us³ugami Knowledge Process Outsourcing (KPO), które obejmuj¹ m.in. sferê badañ i rozwoju. Us³ugi te s¹ czêsto realizowane przez pracowników z wy szym wykszta³ceniem [Klincewicz, 5, 2005, s. 35]. Przewiduje siê, e w ci¹gu najbli szych piêciu lat nast¹pi transfer oko³o 850 tys. amerykañskich miejsc pracy w sektorze us³ug do takich krajów, jak Indie, Chiny czy Meksyk [Offshoring bêdzie, 2005, s. 29]. Do roku 2015 liczba ta szacowana jest na 3-4 mln miejsc pracy [McDougall, 2004, s. 16]. Ekonomiœci amerykañscy podkreœlaj¹ jednak pewne zalety outsourcingu transgranicznego dla gospodarki. Kiedy ubogie kraje wzmocni¹ swoje systemy gospodarcze, utworz¹ siê nowe rynki zbytu dla amerykañskich produktów i us³ug [Weidenbaum, 2004, s. 21], tym bardziej e uwa a siê, i outsourcing zagraniczny tworzy proamerykañsk¹ klasê œredni¹ w Indiach i innych krajach rozwijaj¹cych siê [Griswold, 2004, s. 38]. Wyniki badañ W trakcie obszernych badañ ankietowych przeprowadzonych w 2006 roku w grupie 110 ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw z regionu ³ódzkiego poddano równie analizie wp³yw outsourcingu w zakresie rachunkowoœci i doradztwa podatkowego na poziom zatrudnienia w przedsiêbiorstwach macierzystych. Wœród badanych przedsiêbiorstw dominowa³y najmniejsze podmioty gospodarcze mikroprzedsiêbiorstwa. Stanowi³y one 86% analizowanych podmiotów, z tym e w tej grupie dla potrzeb analiz wyodrêbniono przedsiêbiorstwa prowadz¹ce dzia³alnoœæ bez zatrudniania pracowników (14%). W dalszych analizach, z powodu ma³ej licznoœci œrednich przedsiêbiorstw, dokonano równie po³¹czenia firm ma³ych i œrednich w jedn¹ grupê ma³ych/œrednich podmiotów. Wiêkszoœæ badanych firm dzia³a jako osoby fizyczne prowadz¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹ (68%). Wœród innych form organizacyjno-prawnych przedsiêbiorstw wystêpowa³y czêsto spó³ki cywilne (20%) oraz spó³ki z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ (9%). Respondentami byli w³aœciciele lub kadra zarz¹dzaj¹ca badanych przedsiêbiorstw. Byli to przede wszystkim mê czyÿni (63%), osoby w wieku lat (43%), z wykszta³ceniem œrednim (47%) w kierunku technicznym (61%). Wyniki prowadzonych badañ wskazuj¹, i jedynie w przypadku 5% przedsiêbiorstw zmniejszono w wyniku nawi¹zania wspó³pracy z biurem rachunkowym i pozostawiono je w d³u szym okresie na ni szym poziomie. W przypadku 11% firm pocz¹tkowo wprawdzie zmniejszono, lecz z czasem zatrudniono nowych pracowników, natomiast w 6% przedsiêbiorstw od razu zwiêkszono dziêki outsourcingowi rachunkowoœci i doradztwa podatkowego. W najwiêkszej grupie przedsiê-\n8 48 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun biorstw, stanowi¹cej 76% próby, pozostawiono na takim samym poziomie. Dwóch respondentów wskaza³o przy tym, e wspó³praca z biurem rachunkowym nie ma adnego wp³ywu na zatrudnianie pozosta³ych pracowników. Co ciekawe, w najwiêkszym stopniu zmniejszenie zatrudnienia w wyniku wykorzystania outsourcingu osi¹gniêto w firmach najmniejszych. Prawdopodobnie wi¹za³o siê to ze zwolnieniem osoby prowadz¹cej ksiêgowoœæ, któr¹ mog³a byæ osoba z rodziny, lub byæ mo e zatrudniona na czarno. W wiêkszych przedsiêbiorstwach natomiast w ok. 12%-13% równie zmniejszono pocz¹tkowo stan zatrudnienia, jednak z czasem zatrudniono nowych pracowników. W przypadku a 20% ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw od razu jednak zwiêkszono. Analiza bezpoœrednich korzyœci z wykorzystania outsourcingu wskazuje, e mog³y pojawiæ siê tutaj wiêksze kwotowo oszczêdnoœci i w efekcie prawdopodobnie nast¹pi³a mo liwoœæ wzrostu zatrudnienia w firmach. Wp³yw outsourcingu rachunkowoœci i doradztwa podatkowego na poziom zatrudnienia w przedsiêbiorstwach macierzystych w zale noœci od wielkoœci firmy przedstawiono w tabeli 2. Tabela 2. Wp³yw outsourcingu rachunkowoœci i doradztwa podatkowego na poziom zatrudnienia w przedsiêbiorstwach macierzystych w zale noœci od wielkoœci firmy Wielkoœæ firmy zmniejszono i pozostawiono je na ni - szym poziomie pocz¹tkowo zmniejszono lecz z czasem zatrudniono nowych pracowników od razu zwiêkszono w firmie pozostawiono na takim samym poziomie inne rozwi¹zanie bez pracowników 33% 0% 0% 67% 0% mikro 3% 12% 4% 80% 1% ma³e/œrednie 7% 13% 20% 53% 7% ród³o: opracowanie w³asne na podstawie wyników badañ W przedsiêbiorstwach, w których zwiêkszono stan osobowy za³ogi, najczêœciej zatrudniano nowych pracowników w dziale produkcji lub œwiadczenia us³ug. Na ten kierunek zwiêkszania zatrudnienia wskaza³o 88% firm, a ³¹cznie w sferze produkcji lub œwiadczenia us³ug zatrudniono 114 osób. W znacznie mniejszej liczbie przedsiêbiorstw zatrudniano osoby w dziale marketingu lub sprzeda y oraz w sferze administracji. W dzia³ach handlowych zatrudniono ³¹cznie 13 osób, natomiast w obszarze administracyjnym 6 pracowników. ¹cznie w przedsiêbiorstwach, w których stwierdzono, e zwiêkszono\n9 Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug 49 Wykres 1. Obszary, w których zatrudniono nowych pracowników dziêki wspó³pracy z biurami rachunkowymi Dzia³ produkcji lub œwiadczenia us³ug 88% Dzia³ marketingu lub sprzeda y 29% Sfera administracji firmy 18% 0% 20% 40% 60% 80% 100% ród³o: opracowanie w³asne na podstawie wyników badañ dziêki wspó³pracy z biurem rachunkowym, zatrudniono zatem 133 osoby. Obszary, w których zatrudniono nowych pracowników dziêki wspó³pracy z biurami rachunkowymi w badanych przedsiêbiorstwach, przedstawiono na wykresie 1. Powy sze wskazania nie sumuj¹ siê do 100%, bowiem w 4 firmach zatrudniono nowe osoby w wiêcej ni jednym dziale przedsiêbiorstwa. Najwiêcej pracowników (w sumie 37 osób w 3 dzia³ach) zatrudniono w ma³ej firmie produkcyjnej, dzia³aj¹cej na rynku miêdzynarodowym, w której znacz¹cy wzrost zatrudnienia nast¹pi³ w latach (w tym czasie firma wspó³pracowa³a z obecnym biurem rachunkowym). W innej ma³ej firmie us³ugowej, równie dzia³aj¹cej na rynku miêdzynarodowym, zatrudniono 20 osób w tym przypadku wzrost zatrudnienia nast¹pi³ w latach Podobn¹ sytuacjê zanotowano równie w kolejnej ma³ej firmie, jednak w tym przypadku nast¹pi³ przyrost zatrudnienia o 15 osób. Inne znacz¹ce przyrosty zatrudnienia zanotowano w dwóch firmach, w których zatrudniono 16 i 12 osób. Obecnie jednak podmioty te nale ¹ do kategorii mikroprzedsiêbiorstw, nast¹pi³a wiêc tu z czasem redukcja poziomu zatrudnienia lub zmniejszenie jego wymiaru etatowego. W pozosta³ych podmiotach zatrudniano nowych pracowników w znacznie mniejszym zakresie, z regu³y 2-3 osoby (dominanta szeregu danych wynios³a w tym przypadku 3). Zaskakuj¹cy mo e wydawaæ siê fakt, e jedynie w firmach zlecaj¹cych funkcjê rachunkowoœci i doradztwa podatkowego respondenci wskazali na trwa³e zmniejszenie zatrudnienia w przedsiêbiorstwie w wyniku nawi¹zania wspó³pracy z biurem rachunkowym. Takie wskazanie mo e oznaczaæ, e dokonano zwolnienia pracowników z innych sfer przedsiêbiorstwa, mo e te byæ skutkiem b³êdnego lub niestarannego wype³nienia kwestionariusza ankiety. W przypadku firm wydzielaj¹cych obszar rachunkowoœci i doradztwa podatkowego, co teoretycznie jest zagro one koniecznoœci¹ eliminacji dotychczaso-\n10 50 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun wych miejsc pracy, znacznie czêœciej wskazywano na pocz¹tkow¹ redukcjê zatrudnienia, lecz z czasem zatrudniono nowych pracowników. Skutki outsourcingu dla sfery zatrudnienia w badanych przedsiêbiorstwach z punktu widzenia zlecenia lub wydzielenia funkcji przedstawiono w tabeli 3. Tabela 3. Wp³yw outsourcingu na sferê zatrudnienia w badanych przedsiêbiorstwach z punktu widzenia zlecenia lub wydzielenia funkcji orma outsourcingu zmniejszono i pozostawiono je na ni szym poziomie od razu zwiêkszono w firmie pocz¹tkowo zmniejszono, lecz z czasem zatrudniono nowych pracowników pozostawiono na takim samym poziomie inne rozwi¹zanie zlecenie funkcji wydzielenie funkcji 9% 7% 5% 77% 2% 0% 17% 7% 74% 2% ród³o: opracowanie w³asne na podstawie wyników badañ Analiza wp³ywu outsourcingu rachunkowoœci na sferê zatrudnienia w badanych przedsiêbiorstwach wskazuje na pozytywne tendencje w tym zakresie. W bardzo niewielkiej liczbie firm odnotowano zmniejszenie, natomiast znacznie wiêcej respondentów stwierdzi³o, e w efekcie wspó³pracy z biurem rachunkowym zwiêkszono w przedsiêbiorstwie. Wskazuje to na wystêpowanie w sektorze ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw skutków kadrowych o odmiennym charakterze ni przy wydzieleniach w sektorze du ych podmiotów gospodarczych. Uwagê zwraca fakt, e nawet w sytuacji pocz¹tkowej redukcji stanu zatrudnienia w wyniku outsourcingu w wielu przypadkach ponownie odbudowano stan za³ogi przedsiêbiorstwa. Zakoñczenie Z³o ony przebieg procesów outsourcingowych i du a ró norodnoœæ form w tej dziedzinie powoduj¹, e jednoznaczna ocena kadrowych konsekwencji outsourcingu jest doœæ znacznie utrudniona. Jak wykaza³y wyniki prezentowanych wy ej badañ, konsekwencje te, zale nie od sytuacji firmy oraz poziomu jej rozwoju, mog¹ przybieraæ kierunek pozytywny lub ujemny, a niekiedy o neutralnym charakterze.\n11 Kadrowe uwarunkowania i skutki outsourcingu us³ug 51 Ponadto pe³na analiza tych skutków wymaga d³u szego horyzontu czasu, gdy opory spo³eczne wobec outsourcingu mog¹ byæ widoczne natychmiast, natomiast korzyœci dla sfery zatrudnienia i kszta³towania potencja³u kadrowego wystêpuj¹ z regu³y w d³u szej odleg³oœci czasowej od chwili wdro enia outsourcingu. Literatura Bielski L. (2003), Outsourcing s new global reach, Banking Journal, No. 6. Brilman J. (2002), Nowoczesne koncepcje i metody zarz¹dzania, PWE, Warszawa. Buk³aha E. (2001), Zastosowanie strategii integracji wertykalnej oraz outsourcingu w sektorach podatnych na globalizacjê na przyk³adzie bran y piwowarskiej oraz ciê kiego sprzêtu AGD w Polsce [w:] Kaja J. (red.), Wp³yw otoczenia na zarz¹dzanie i finansowanie przedsiêbiorstw, Czêœæ II. Praca zbiorowa, Kolegium Zarz¹dzania i inansów SGH, Warszawa. Call Center Offshore Outsourcing: Polska, Masterplan, _pl.php. Æwik K. (2002), Organizacja ucz¹ca siê, a wybrane wspó³czesne koncepcje zarz¹dzania [w:] Skalik J., Be³z G. (red.), Management orum 2020, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wroc³awiu, Wroc³aw. Edgell J. (2003), Offshoring which way to India, Computer Law & Security Report, Vol. 19, No. 5. Embleton P.R., Wright P.C. (1998), A Practical Guide to Successful Outsourcing, Empowerment in Organizations, Vol. 6. Gadziñski M. (2004), To przeklête s³owo na o, Gazeta Wyborcza, 19/04. Gay C., Essinger J. (2002), Outsourcing strategiczny, Oficyna Ekonomiczna, Kraków. Griswold D.T. (2004), Outsource, Outsource, and Outsource Some More, National Review, Klincewicz K. (2005), Offshoring. Przyk³ad bran y informatycznej, Zarz¹dzanie Zasobami Ludzkimi, nr 3-4. Klincewicz K. (2005), Rozwój kompetencji pracowników w firmach us³ug offshoringowych, Zarz¹dzanie Zasobami Ludzkimi, nr 5. Kopczyñski T. (2003), Outsourcing a potencja³ pracowniczy przedsiêbiorstwa [w:] Zimniewicz K. (red.), Instrumenty zarz¹dzania we wspó³czesnym przedsiêbiorstwie, Zeszyty Naukowe, nr 36, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Krupski R., red. (2002), Metody zarz¹dzania przedsiêbiorstwem w przestrzeni marketingowej, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wroc³awiu, Wroc³aw. Kryñska E. (2003), Wykorzystanie niestandardowych form zatrudnienia i organizacji pracy w przedsiêbiorstwach polskich [w:] Horodeñski R., Sadowska-Snarska C., Rynek pracy w Polsce na progu XXI wieku. Aspekty makroekonomiczne i regionalne. Praca zbiorowa, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Wy sza Szko³a Ekonomiczna w Bia³ymstoku, Bia³ystok-Warszawa. La erla B. (2004), Offshore Outsourcing, Out Of avour, IEE Review, No. 3. Ma³kowski J. (2001), Outsourcing mity i fakty, Manager, nr 6. Ma³kus T. (2001), Kryteria oceny outsourcingu w logistyce [w:] Skalik J. (red.), Zmiana warunkiem sukcesu. Transformacja przedsiêbiorstw problemy, metody, efekty, Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wroc³awiu, Wroc³aw. McDougall P. (2004), There s No Stopping The Offshore-Outsourcing Train, InformationWeek, (2005), Offshoring bêdzie siê rozszerza³, Zarz¹dzanie na Œwiecie, nr 1.\n12 52 Stefan Lachiewicz, Marek Matejun (2003), Onshore, Offshore, Nearshore... Outsourcing Continues To Grow, Chain Storage Age, No. 11. (1998), Os³abienie oporów przeciw zmianom, Zarz¹dzanie na Œwiecie, nr 3. Pañkowska M. (1999), Wybrane problemy zarz¹dzania zasobami pracy w szczup³ych organizacjach. irma na rynku pracy, PWE, Warszawa. Trocki M. (1997), Proces outsourcingu, Gospodarka Materia³owa i Logistyka, nr 2. Trocki M. (2001), Outsourcing, PWE, Warszawa. Weidenbaum M. (2004), Outsourcing Is a Good Thing Mostly, USA Today, No. 5. Weston R. (2004), BPO Grows As Companies Look To Save Money, InformationWeek, May 17. (1994), Wzmo ony outsourcing w koncernach USA, Zarz¹dzanie na Œwiecie, nr 7-8. S t e f a n L a c h i e w i c z dr hab., profesor Politechniki ódzkiej, kierownik Katedry Zarz¹dzania na Wydziale Organizacji i Zarz¹dzania P. Prowadzi zajêcia dydaktyczne z zakresu podstaw zarz¹dzania, przedsiêbiorczoœci oraz zarz¹dzania w ma³ym i œrednim biznesie. Jego zainteresowania naukowe dotycz¹ spo³ecznych i organizacyjnych uwarunkowañ procesu zarz¹dzania przedsiêbiorstwem ze szczególnym uwzglêdnieniem roli kadry kierowniczej. Drugi obszar zainteresowañ naukowych wi¹ e siê z problematyk¹ przedsiêbiorczoœci w sektorze MŒP. Do najwa niejszych prac badawczych mo na zaliczyæ badania na temat: zmian strukturalnych i w³asnoœciowych w przedsiêbiorstwach regionu ³ódzkiego, przekszta³conych z dawnych du ych przedsiêbiorstw pañstwowych, stosunków pomiêdzy organami nadzoru w³aœcicielskiego a kadr¹ zarz¹dzaj¹c¹ w dobranych celowo spó³kach kapita³owych z Polski centralnej, studia przypadków i badania ankietowe poœwiêcone procesom komunikacji interpersonalnej w organizacjach sieciowych. Efektem tych badañ jest ok. 150 publikacji naukowych, w tym 15 ksi¹ ek i podrêczników. Marek Matejun dr in., adiunkt w Katedrze Zarz¹dzania na Wydziale Organizacji i Zarz¹dzania Politechniki ódzkiej. Prowadzi zajêcia dydaktyczne z zakresu podstaw zarz¹dzania, zak³adania i prowadzenia ma³ej firmy oraz rachunkowoœci i systemów podatkowych. Jego zainteresowania naukowe zwi¹zane s¹ z funkcjonowaniem sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, wykorzystaniem wspó³czesnych koncepcji zarz¹dzania oraz specyfik¹ i uwarunkowaniami pracy kierowników w organizacjach gospodarczych. By³ cz³onkiem zespo³ów prowadz¹cych prace badawcze w wymienionych wy ej obszarach, w tym miêdzy innymi: projektu na temat stosunków pomiêdzy organami nadzoru w³aœcicielskiego a kadr¹ zarz¹dzaj¹c¹ w dobranych celowo spó³kach kapita³owych z Polski centralnej, projektu badawczego pt. Rola outsourcingu w zakresie rachunkowoœci i doradztwa podatkowego w rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Jest autorem lub wspó³autorem ok. 30 publikacji naukowych, w tym wspó³autorem 3 ksi¹ ek i podrêczników.


judaizm – Kresy24.pl – Wschodnia Gazeta Codzienna\nPosts tagged with "judaizm"\nDuchowy Zarząd Muzułmanów Rosji (DUM) zabronił wyznawcom islamu w Rosji wstępować w związki małżeńskie z przedstawicielami innych religijnych konfesji. Jak podają rosyjskie media, decyzja została podjęta jeszcze w lipcu, ale dopiero teraz została opublikowana. Jak czytamy, "międzyreligijne małżeństwa,...\n14 Kwi 2020023 Nieznani sprawcy za pomocą opon i łatwopalnej substancji podpalili synagogę w Archangielsku w północnej Rosji. Do ataku doszło o świcie w poniedziałek. Synagoga, która mieści się w budynku centrum żydowskiego, została w dużym stopniu zniszczona. Żaden człowiek nie ucierpiał w wyniku pożaru. Straty wstępnie...\nUlicami Kijowa po raz czwarty przeszedł Wszechukraiński Marsz na rzecz Ochrony Praw Dzieci i Rodziny. W tym roku odbywa się pod hasłem „Rodzina jest sercem Ukrainy!”. Kilkutysięczny marsz przeszedł z parku im. Tarasa Szewczenki przez Chreszczatyk do Placu Konstytucji w pobliżu parlamentu Ukrainy. Tam wręczono nagrody dla...\nObraz "Białe Ukrzyżowanie" (1938) Marca Chagalla (ur. 1887 w Łożnej koło Witebska, zm. 1985 w St. Paul de Vence)\nW Witebsku rozpoczął działalność pierwszy na Białorusi kolel, instytut religijnych studiów talmudycznych i literatury rabinicznej przeznaczony dla mężczyzn. Inicjatorem jego powołania jest tamtejsza wspólnota "Dom Izraela". W Witebsku otwarto pierwszy kolel dla dorosłych Żydów, w którym za darmo będą studiować...\nAtak terrorystyczny w Paryżu to próba podważenia wszystkich wartości wolnego świata – oświadczył przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych estońskiego parlamentu, członek Związku partii prawicowych "Ojczyzny" i "Republiki" (IRL) Marko Mihkelson. Według Mihkelsona, barbarzyński, popełniony z zimną krwią 7 stycznia...


Doprowadź brązowy klocek do niebieskiego wyjścia. Najpierw pomyśl i graj jak najszybciej. Użyj labiryntu aby otrzymać właściwą pozycję.Block Out\nPostaraj się dać poprawne odpowiedzi w tym szalonym quizie pełnym łamigłówek i kiepskich żartów. Kolejność pytań pozostaje ta sama, więc za każdym razem jak zaczynasz od nowa, quiz staje się coraz łatwiejszy!The Impossible Quiz Book\nZłap diament i poprowadź go do wyjścia. Próbuj w sprytny sposób przestawić wszystkie przeszkody po drodze, tak aby móc przemieścić diament.Gem Grab\nDinozaury znikną dopiero wtedy, gdy będą w grupie po trzy lub więcej.Hunga Hatch\nTwórz muzyke i graj z muzykami!Punk-O-Matic\nUtoruj drogę za pomocą myszy tak, żeby woda popłynęła do ryby! Uważaj, żeby potwory nie wypiły wody! Żeby zdobyć dodatkowe punkty, staraj się zebrać wszystkie butelki!Pour The Fish\nDostań się na górę schodów tak, żeby nie dopadły ciebie goryle zarządzane przez Bristowa.Graduates and Gorillas highscore\nPrzenieś tym wózkiem wszystkie palety na ich miejsce! Bloc Smart\nSą Walentynki! Chcesz wysłać swojemu chłopakowi pudełko czekoladek ale jesteś zamknięta w pokoju i nie masz ani papieru ani wstążej aby je zapakować. Wydostań się zewnątrz razem z czekoladkami przy pomocy przedmiotów w pokoju!Sweet Valentine\nZbierz wszystkie wagony i zawieź je do stacji.Trains\nZadbaj o to aby złotko wpadało do twojego wózeczka! Gold Panic\nStrzelaj w dziwne bomby aby dostać bronie którymi możesz zastrzelić swoich wrogów. Zbierz wszystkie klucze aby przejść przez planszę.Warp Machine