Jezu “Nyí Fínfɔ́n Sín Kú, Bo Lɛ́ Nyí Gbɛ̀” (Jaan 11) | Gbɛzán Jezu Tɔn\nLAZÁA KÚ GUDO É Ɔ, JEZU WÁ\nJezu gosin Pelée bo wá dogbó Betaníi tɔn lɛ jí, gletoxo ɖé wɛ bo ɖó kilomɛtlu atɔn mɔ̌ dó Jeluzalɛmu ɖò zǎnzǎnhweji. Mali kpo Mata kpo e nyí nɔví nyɔnu Lazáa tɔn lɛ é ɖò kú tɔn ví yá wɛ. Mɛ gègě wá bo na dó nǔwamɛgbe ye.\nLoɔ, mɛɖé wá ɖɔ nú Mata ɖɔ Jezu jǎwe, bɔ é yawu bo yì kpé è ɖò alixo. Mata ɖɔ nǔ e é kpo nɔví tɔn nyɔnu ɔ kpo na ko ɖò linlin wɛ sín azǎn ɛnɛ ɖíe é nú Jezu, bo ɖɔ: “Aklunɔ, enyi fí wɛ a ko ɖè ɔ, nɔví ce na kú ǎ.” É ɖò mɔ̌ có, é nyí ɖɔ é ba nukúnɖiɖo kpò wu wɛ ǎ. “Có dìn ɖesu ɔ, un tuùn ɖɔ a byɔ nǔ ɖebǔ Mawu ɔ, é na na bǐ we,” wɛ Mata ɖɔ. (Jaan 11:21, 22) É mɔ ɖɔ Jezu hɛn ɔ, é na lɛ́ d’alɔ nɔví emitɔn.\nJezu yí gbè n’i ɖɔ: “Nɔví towe na fɔ́n.” Mata vɛdo fínfɔ́n sín kú dó ayikúngban jí sɔgudo tɔn, ee Ablaxamu kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖò te kpɔ́n é xó ɖɔ wɛ Jezu ɖè sín. Lobo ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖi nǔ ɖɔ nǔ na wá nyí mɔ̌ dandan, bo ɖɔ: “Un tuùn ɖɔ é na fɔ́n ɖò fínfɔ́n sín kú mɛkúkú lɛ tɔn hwenu, ɖò azǎn gudogudo tɔn ɔ gbè.”—Jaan 11:23, 24.\nÉ ɖò mɔ̌ có, Jezu ka sixu kpéwú bo bló bɔ è mɔ kɔ dó sà fún i tlolo ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ à? É flín Mata ɖɔ Mawu na emi hlɔnhlɔn dó kú jí, bo ɖɔ: “Mɛɖebǔ ɖi nǔ nú mì ɔ, é na bo kú ɔ, é na nɔ gbɛ̀. Mɛ e ka ɖò gbɛ̀ bo ɖi nǔ nú mì ɔ na kú gbeɖé ǎ.”—Jaan 11:25, 26.\nÐiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ ahwanvu emitɔn e ɖò gbɛ̀ hwenɛnu lɛ é kún na kú gbeɖé ó ǎ. Éyɛ ɖesu ɔ tlɛ ɖó na kú, lee é ko ɖɔ gbɔn nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ é. (Matie 16:21; 17:22, 23) Nùɖiɖi ɖiɖó nú éyɛ sixu zɔ́n bɔ è mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ jí tɛɖɛ̌ wɛ é ɖè. Mɛ gègě na mɔ gbɛ̀ mɔhun gbɔn fínfɔ́n sín kú gblamɛ. É ɖò mɔ̌ có, gbejinɔtɔ́ ɖěɖee na ɖò gbɛ̀ ɖò vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ é sixu nɔ ma kú kpɔ́n. É na bo nyí ɖebǔ wɛ é nyí ɔ, mɛɖebǔ e na ɖi nǔ n’i é sixu ganjɛwu ɖɔ emi kún na kú kú mavɔmavɔ gbeɖé ó.\nAmɔ̌, Jezu e ɖɔ tlolo ɖɔ: “Nyɛ wɛ nyí fínfɔ́n sín kú, bo lɛ́ nyí gbɛ̀” é ka sixu d’alɔ Lazáa e ko kú sín azǎn nabi ɖé ɖíe é dìn à? Jezu kanbyɔ Mata ɖɔ: “A ɖi nǔ ɖɔ nǔ na nyí mɔ̌ à?” É yí gbè n’i ɖɔ: “Ɛɛn Aklunɔ, un ɖi nǔ ɖɔ hwi wɛ nyí Klisu Mawu ví e ɖó na wá gbɛ̀ ɔ mɛ é.” Ðó Mata ɖi nǔ ɖɔ Jezu sixu wà nùɖé gbè nɛ gbè wutu ɔ, é yawu yì xwégbe bo ɖekpá nɔví nyɔnu tɔn, bo ɖɔ: “Mɛ̌si wá bo ɖò ylɔylɔ we wɛ.” (Jaan 11:25-28) Ee Mali sè mɔ̌ é ɔ, é site vawun sín xwé ɔ gbè, bɔ zaan ɔ, mɛ ɖevo lɛ xwedó è, ɖó ye vɛdo ɖɔ yɔ Lazáa tɔn kɔn wɛ é xwè sín.\nLoɔ, Jezu gɔ́n wɛ Mali yì, bo jɛkpo ɖò nukɔn tɔn kpo avǐ kpo, lobo vɔ́ linlin e nɔví nyɔnu tɔn ɖó bo ɖɔ ɖ’ayǐ é ɖɔ, bo ɖɔ: “Aklunɔ, enyi a ko ɖò fí wɛ ɔ, nɔví ce na kú ǎ.” Ee Jezu mɔ ɖɔ Mali kpo ahwan e xwedó è lɛ é kpo ɖò avǐ ya wɛ é ɔ, lanmɛ tɔn slɔ́ fún, ayi tɔn bǐ gbado, kaka bɔ é tlɛ lɛ́ y’avǐ. Nǔ enɛ ɔ byɔ lanmɛ nú nǔkpɔ́ntɔ́ lɛ tawun. Amɔ̌, ye mɛ ɖé lɛ kanbyɔ ɖɔ: “Éyɛ mɛ e hun nukún nú nukúntíntɔ́nnɔ ɔ, é sixu bló bonu nya enɛ gɔn kúkú à cé?”—Jaan 11:32, 37.\nEtɛ ka ɖò jijɛ wɛ hwenu e Jezu wá Betaníi kpá é?\nEtɛ jí nùɖiɖi e Mata ɖó nú fínfɔ́n sín kú é ka jinjɔn?\nNɛ̌ Jezu ka xlɛ́ ɖɔ emi sixu wà nùɖé dó kú Lazáa tɔn wu gbɔn?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé “Nyí Fínfɔ́n Sín Kú, Bo Lɛ́ Nyí Gbɛ̀”


La Bible en Fongbe - Genèse 16 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Genèse 16\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Genèse 16\nGenèse 16 - Bǐbɛ́mɛ 16\nAblámu sín asi Salayíi ɔ́ ji vǐ ɖěbǔ n'i ǎ. Salayíi ka ɖó mɛsɛntɔ́ nyɔ̌nu Ejípunu ɖokpó, bɔ è nɔ ylɔ́ ɛ ɖɔ Hagáa.\nSalayíi ɖɔ nú Ablámu ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ba nú má ɖó vǐ ǎ; gbɔ bó ɖó xó xá mɛsɛntɔ́ ce. Afɔ nyɔ́ ɔ́, un sixú ɖó vǐ gbɔn gbla tɔn mɛ16.2 Ɖo zǎnzǎnhwe jí ɔ́, ényí nyɔ̌nu ɖé má ji vǐ ǎ ɔ́, é hɛn ɔ́, é ná ɖɔ nú asú tɔn ɖɔ é ní ɖó xó xá kannumɔ émítɔn. Vǐ e kannumɔ ɔ́ ná ji ɔ́ húzú vǐ tɔn..” Ablámu yí gbe nú xó e Salayíi ɖɔ é.\nÉnɛ́ ɔ́, Salayíi sɔ́ mɛsɛntɔ́ tɔn Hagáa Ejípunu ɔ́ da nú asú tɔn. Ablámu ka ko bló xwe wǒ ɖo Kanáa hwenɛ́nu.\nÉ ɖó xó xá Hagáa bɔ é mɔ xo. Ée Hagáa mɔ ɖɔ kɛ́n jɛ émí wú ɔ́, é sɔ́ nɔ́ mɔ gǎn tɔn dó mɔ nǔɖé ǎ.\nBɔ Salayíi ɖɔ nú Ablámu ɖɔ: “Zun e zun mì wɛ é ɖe ɔ́, nú é ji nǔɖé ɔ́, hwi wɛ ná kpan. Nyɛ wɛ sɔ́ mɛsɛntɔ́ ce ná we nǔgbó, amɔ̌, sín hwenu e é mɔ ɖɔ kɛ́n jɛ émí wú ɔ́, é sɔ́ nɔ mɔ mì dó mɔ nǔɖé ǎ. Mawu Mavɔmavɔ ní gbo hwɛ nú nyɛ kpó hwi kpó.”


GBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mbunda Mizo Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tonga-Gbè Tshiluba Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zoulou Île Salomon-Gbè\nGbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ nyanya wà wɛ hwenu e è jì Henɔci é. Jijimɛ tɛnwegɔ ɔ wɛ n’i ɖò kúnkan Adamu tɔn mɛ. Gɔ́ na ɔ, agbaza maɖóblɔ̌ e Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó bo hɛn bu é lín dó jijimɛ enɛ ǎ. Nǔ e wu gbɛtɔ́ lɛ nɔ dɔ́ji sɔmɔ̌ hwe ɔ nu é nɛ. Amɔ̌, ninɔmɛ yetɔn nyla tawun ɖò walɔ kpo gbigbɔ kpo lixo. Adakaxixo kpé fí bǐ. Nǔ enɛ bɛ́sín jijimɛ wegɔ ɔ jí hwenu e Kanyɛ́ɛ hu nɔví tɔn Abɛli é. É cí ɖɔ vivǔ e Kanyɛ́ɛ tɔn ɖé tlɛ gó ɖɔ emi nyí dakaxotɔ́ kpo hlɔnbatɔ́ kpo hú Kanyɛ́ɛ! Ðò jijimɛ atɔngɔ ɔ hwenu ɔ, nǔnyanyawiwa yɔyɔ̌ ɖé tɔ́n. Gbɛtɔ́ lɛ jɛ nyikɔ Jehovah tɔn ylɔ jí, amɔ̌ ye nɔ bló mɔ̌ dó sɛ̀n ɛ na wɛ ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ ye nɔ zán nyikɔ mímɛ́ Mawu tɔn kpo mɛmasi kpo bo nɔ nyla nu dó wǔ tɔn.—Bǐbɛ̌mɛ 4:8, 23-26.\nBiblu ɖɔ nǔ kaka ɖé d’ewu ǎ. É ɖɔ nǔ ɖebǔ dó nùɖiɖi Henɔci sín vǐ Mɛtucɛlaxi tɔn wu ǎ, é wɛ dɔ́ji hú mɛ bǐ bɔ Biblu ɖɔ, bo nɔ gbɛ̀ kaka jɛ xwè e mɛ Sìnvɔgbɛ ɔ wá é. É ɖò mɔ̌ có, Mɛtucɛlaxi jì vǐ sunnu ɖé b’ɛ nɔ nyí Lamɛki. Lamɛki kpo daagbo tɔn Henɔci kpo nɔ kpɔ́ nú xwè kanweko jɛji. Lamɛki wá sù bo ɖó nùɖiɖi ɖaxó ɖé. Jehovah sɔ́ dó ayi mɛ n’i b’ɛ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ ɖé dó vǐ tɔn Nɔwée wu bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ wá jɛnu ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ gudo. È ɖɔ dó Nɔwée lɔ wu ɖɔ é nɔ yì xá Mawu daagbo daagbo tɔn Henɔci ɖɔhun. Nɔwée mɔ Henɔci kpɔ́n ǎ. Amɔ̌ Henɔci jó gǔ ɖaxó ɖé dó. Nɔwée sín tɔ́ Lamɛki alǒ tɔ́gbó tɔn Mɛtucɛlaxi alǒ boya Henɔci sín tɔ́ Yɛlɛdi e kú hwenu e Nɔwée ɖó xwè 366 é wɛ sixu ko kplɔ́n nǔ Nɔwée dó gǔ enɛ wu.—Bǐbɛ̌mɛ 5:25-29; 6:9; 9:1.\nLin tamɛ dó vogbingbɔn e ɖò Henɔci kpo Adamu kpo tɛntin é wu. Adamu nyí mɛ maɖóblɔ̌ có, é hu hwɛ dó Jehovah bo jó gǔfínfɔ́n kpo yajiji kpo sín gǔ dó nú kúnkan tɔn. Henɔci nyí hwɛhutɔ́ có, é yì xá Mawu lobo jó nùɖiɖi sín gǔ dó nú kúnkan tɔn. Adamu kú hwenu e Henɔci ɖó xwè 308 é. Hwenu e Adamu kú é ɔ, xwédo tɔn ka nɔ aluwɛ mɛ nú tɔ́gbó enɛ e nyí cejɛnnabinɔ tawun é wɛ à? Mǐ tuùn ǎ. É na bo nyí gbɔn ɖebǔ ɔ, Henɔci “nɔ yì xá Mawu.”—Bǐbɛ̌mɛ 5:24.\nEtɛ ka nyí nǔɖɔɖ’ayǐ Henɔci tɔn ɔ? Lee é ɖɔ gbɔn é ɖíe: “Mi kpɔ́n! Aklunɔ kpo wɛnsagun mímɛ́ tɔn wɔbuwɔbu lɛ kpo ja, bo na ɖɔhwɛ xá mɛ bǐ, bo na ɖó hwɛ nú mɛdídá lɛ bǐ; ye na bló mɔ̌, ɖó nǔ nyanya e mɛdídá lɛ wà hwenu e ye fɔ́n gǔ dó Mawu jí lɛ bǐ, kpodo xó baɖabaɖa e hwɛhutɔ́ enɛ lɛ e ma nɔ ɖó sísí nú Mawu ǎ lɛ ɖɔ dó Mawu wu ɔ bǐ kpo wutu.” (Judi 14, 15) Henɔci ɖó nùɖiɖi ɖaxó ɖɔ nǔ enɛ lɛ na jɛ dandan. É cí n’i ɖɔ Mawu ko bló nǔ e nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ lɛ é wɛ ɖɔhun. Nǔ ɔ wɛ nyí ɖɔ: Gbeyiɖɔ ɔ ɖò xó ɖɔ dó nǔ e jí é kú dó ɖɔ é na jɛ dandan é ɖé wu wɛ ɖó alɔkpa ɖé bɔ é cí ɖɔ nǔ ɔ ko jɛ wɛ ɖɔhun!—Ezayíi 46:10.\nNɛ̌ gbɛzán Henɔci tɔn ka wá fó gbɔn? Ðò ali ɖé nu ɔ, kú tɔn bú dò bo lɛ́ kpaca mɛ hú gbɛzán tɔn. Wema Bǐbɛ̌mɛ tɔn ɖɔ kpowun ɖɔ: “Henɔci nɔ yì xá Mawu. Mɛɖé ka sɔ́ mɔ ɛ ǎ, ɖó Mawu sɔ́ ɛ yì.” (Bǐbɛ̌mɛ 5:24) Ali tɛ nu Mawu ka sɔ́ Henɔci yì ɖè? Lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn ɖé lɛ ɖɔ ɖò Eblée lɛ 11:5 mɛ ɖɔ Mawu sɔ́ Henɔci yì jixwé. Amɔ̌ nǔ ka sixu nyí mɔ̌ ǎ. Biblu ɖexlɛ́ ɖɔ Jezu Klisu wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e è fɔ́n dó jixwé é.—Jaan 3:13.\nFinɛ wɛ é kú jɛ kaka jɛ égbé bo ɖò flǐn Jehovah Mawu tɔn e ma ɖó dogbó ǎ é mɛ! Lee Jezu d’akpá tɔn gbɔn ɖò nukɔnmɛ é ɔ, hwe ɔ nu na wá sù bɔ mɛ e ɖò flǐn Mawu tɔn mɛ lɛ é na sè Klisu sín gbè bo tɔ́n sín yɔdo yetɔn lɛ mɛ, bo na hun nukún yetɔn lɛ dó gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɖagbeɖagbe e mɛ fífá gɔ́ é ɖé mɛ.—Jaan 5:28, 29.\n^ akpá. 20 Nǔ ɖokpo ɔ wɛ Mawu na ko bló nú cyɔ Mɔyizi kpo Jezu kpo tɔn, bonu è ni ma sɔ́ ye dó wà nǔ masɔgbe mɔhun lɛ na ó.—Sɛ́nflínmɛ 34:5, 6; Luki 24:3-6; Judi 9.\nHenɔci: ‘Nǔ Tɔn Nyɔ́ Mawu Nukúnmɛ’


Aluwɛ Ji Ðuɖu Ðè: Wemafɔ Biblu Tɔn E Dó Gbɔ nú Mɛ lɛ É\nWěɖexámɛ e tíìn dó xota elɔ jí é hwe ǎ. Amɔ̌, bǐ wɛ nɔ d’alɔ mɛ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛɖé lɛ sixu ɖɔ nú we ɖɔ hwi ni ma y’avǐ alǒ ɖè lee nǔ cí nú we é xlɛ́ ɖò ali ɖebǔ nu ó. Mɛ ɖevo lɛ sixu sísɛ́ we ɖɔ hwi ni bló flijɛ enɛ tɔn bo ɖè lee nǔ cí nú we é bǐ xlɛ́. Biblu nɔ jlɛ̌ jí dó xó enɛ wu, bɔ dobanunǔ égbé tɔn lɛ ka nɔ gudo na.\nÐò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, enyi sunnu ɖé y’avǐ hǔn, é nyí sunnu jɔ sunnu ǎ nɛ. Amɔ̌, winnya ka ɖó na hu mɛ ɖɔ è ni lulu ɖasin, nú é na bo tlɛ nyí ɖò mɛ mɛ ɔ wɛ à? Mɛ e nɔ wà taglomɛ na nɔ ganji zɔ́ lɛ é ɖɔ ɖɔ ɖasin kunkun nyí aluwɛ sín akpáxwé ɖé bo sɔgbe. Bɔ aluwɛ mɛ ninɔ sixu wá d’alɔ we bɔ a na jó xó dó, enyi wuvɛ̌ towe na bo syɛn gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ. Amɔ̌, aluwɛ mɛ ma nɔ sixu hɛn nǔ gblé hú ɖagbe e é na wà é. Biblu yí gbè nú linlin e ɖɔ ɖɔ é kún nyɔ́ bonu è na kun ɖasin ó alǒ è wà mɔ̌ hǔn, è kún nyí sunnu jɔ sunnu ó é ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó Jezu jí. É ɖó hlɔnhlɔn bo na fɔ́n mɛkúkú có, é y’avǐ ɖò mɛ mɛ hwenu e xɔ́ntɔn tɔn vívɛ́ Lazáa kú é!—Jaan 11:33-35.\nHwɛhwɛ ɔ, xomɛ sinsin nú hwenu kpɛɖé nɔ nyí aluwɛ sín akpáxwé ɖé, ɖò taji ɔ, hwenu e kú hu mɛ mɛtɔn vawun é. Nǔ gègě wɛ sixu sìn xomɛ nú mɛ e nǔ wà é, ɖi xómaɖixó kpo xómasɔgbe kpo ee mɛ e è nɔ ɖó sísí na é ɖé ɖɔ lɛ é. “Xwè 14 jɛn un ɖó hwenu e tɔ́ ce kú é,” wɛ nya e nɔ nyí Mike bo nɔ nɔ Afrique du Sud é ɖɔ. “Ðò cyɔ ɔ ɖiɖi hwenu ɔ, sinsɛngán Anglicane tɔn ɔ ɖɔ jí Mawu ɖó hudo mɛ ɖagbe lɛ tɔn bo nɔ yawu cyan ye. * Nǔ enɛ sìn xomɛ nú mì ɖó mǐ jɛ tɔ́ mǐtɔn sín dò tawun. Dìn ɖò xwè 63 gudo ɔ, é kpó ɖò vivɛ̌ nú mì wɛ.”\nEnyi mɛ ɔ ka nɔ dóhwɛ éɖée ɔ ka ló? Hwenu e kú sɔ́ mɛɖé vawun é ɔ, mɛ e nǔ wà é sixu nɔ ɖɔ nú éɖée magbokɔ ɖɔ, ‘Enyi un ko bló lě alǒ lě wɛ dìn ɔ, nǔ enɛ sixu ko nɔ ma jɛ mɛ.’ Abǐ é sixu ko nyí ɖɔ jlɛ wɛ hwi kpo mɛ e kú é kpo ɖɔ azɔn gudo tɔn e mi mɔ miɖée é. Enɛ sixu zɔ́n bɔ hwɛ e dó hwiɖée wɛ a ɖè é lɛ́vɔ syɛn d’eji.\nEnyi hwɛ dó mɛɖée alǒ xomɛsin ɖò ya dó nú we wɛ hǔn, é ɖò taji ɖɔ a ni ma hwla ó. É nyɔ́ wà ɔ, ɖɔ nú xɔ́ntɔn e na ɖótó we bo na na jiɖe we ɖɔ mɛ e nǔ wà é gègě nɔ ɖó linlin masɔgbe mɔhun lɛ é ɖé. Biblu flín mǐ ɖɔ: “Xɔ́ntɔn zɔnjɛzɔnfɔ́n ɔ, è nɔ mɔ ɛ ɖò gudo hú nɔví.”—Nùnywɛxó 18:24.\nXɔ́ntɔn ɖagbe hugǎn e mɛ e nǔ wà é ɖé sixu ɖó é wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn Jehovah Mawu. Xoɖɛ bo ɖɔ xomɛ n’i, ɖó “é ɖò nukún kpé dó [wǔ we] wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:7) Hú mɔ̌ ɔ, é d’akpá ɖɔ “fífá Mawu tɔn e hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ ɔ” na ɖè mɛ e nɔ bló mɔ̌ lɛ é bǐ sín linkpɔ́n kpò. (Filipunu lɛ 4:6, 7) Gɔ́ na ɔ, yǐ gbè bonu Mawu ni d’alɔ we nú a mɔ hwiɖée mɛ, gbɔn gbɔdónúmɛ sín Xó tɔn Biblu ɔ gblamɛ. Wlǎn wemafɔ e nɔ dó gbɔ nú mɛ lɛ é ɖó fí ɖokpo. ( Kpɔ́n gbàví ɔ.) É jló we ɔ, a sixu hɛn ɖé lɛ dó tamɛ. Tamɛ linlin dó xó e wemafɔ mɔhun lɛ ɖɔ é jí sixu d’alɔ we tawun hwenu e a ɖò hwiɖokpo zǎnmɛ bɔ adɔ̌ vɛ́ we é.—Ðɛhan 34:19.\nÉ ko lín dìn ǎ bɔ nya ɖé ɖó xwè 40 bɔ mǐ na ylɔ ɛ ɖɔ Jack, lobɔ wanyinamɔ tɔn jɛ kansɛ́ɛ sín azɔn bo kú. Jack ɖɔ jí hweɖelɛnu ɔ, emi nɔ mɔ ɖɔ emi ɖò emiɖokponɔ. Amɔ̌, ɖɛxixo d’alɔ ɛ. É tinmɛ ɖɔ: “Enyi un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɔ, un nɔ mɔ ɖɔ un ɖò nyiɖokponɔ gbeɖé ǎ. Hwɛhwɛ wɛ un nɔ nyifɔ́n zǎnmɛ bɔ adɔ̌ nɔ vɛ́ mì. Enyi un ka xà linlin gbɔdónúmɛ tɔn lɛ ɖò Mawuxówema ɔ mɛ bo lin tamɛ kpɔ́n dó ye jí, lobo wá xoɖɛ bo ɖɔ lee nǔ cí nú mì ɖò ayi mɛ é bǐ gudo ɔ, vivo kpo fífá ɖaxó ɖé kpo nɔ byɔ lan ce mɛ, bɔ taglomɛ ce kpo ayi ce kpo bǐ nɔ hwíhwɛ́, lobɔ un nɔ kpéwú bo nɔ d’amlɔ.”\nNyɔnu ɖé nɔ nyí Vanessa bɔ nɔ tɔn j’azɔn bo kú jó è dó. É lɔmɔ̌ mɔ hlɔnhlɔn e ɖɛxixo ɖó é tawun. É ɖɔ: “Ðò hwenu vɛwǔ hugǎn ce lɛ mɛ ɔ, Mawu sín nyikɔ jɛn un nɔ ylɔ kpowun bɔ ɖasin nɔ jɛ wiwayi dó mì jí. Jehovah ɖótó ɖɛ ce lɛ bo na mì hlɔnhlɔn e sín hudo un ɖó é hwebǐnu.”\nMɛ e nɔ ɖè wě xá mɛ e nǔ wà lɛ é ɖé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ e ɖò za li xá aluwɛ wɛ lɛ é ɖɔ ye ni nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ alǒ ye ni nɔ zé yeɖée jó bo nɔ wà tozɔ́ ɖé lɛ. Mɔ̌ biblo sixu hɛn awǎjijɛ wá bo sixu ɖè aluwɛ mɛɖé tɔn kpò. (Mɛsɛ́dó 20:35) Klisanwun e mɛ kú na lɛ é gègě mɔ ɖɔ alɔdido mɛ ɖevo lɛ ko dó gbɔ nú emi tawun.—2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4.\n^ akpá. 5 Nùkplɔnmɛ Biblu tɔn wɛ nyí enɛ ǎ. Biblu ɖè nǔ e nɔ dɔn kú wá é atɔn xlɛ́.—Jaan 8:44; Hlɔmanu lɛ 5:12; Jaki 4:13, 14.\nWEMAFƆ BIBLU TƆN E SIXU DÓ GBƆ NÚ MƐ É ÐÉ LƐ\nMawu nɔ sè wuvɛ̌ xá we.—Ðɛhan 55:23; 1 Piyɛ́ɛ 5:7.\nMawu nɔ kú hǔn bo nɔ ɖótó mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ sín ɖɛ.—Ðɛhan 86:5; 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:17.\nMawu nɔ jɛ mɛ e kú lɛ é sìn dò.—Jɔbu 14:13-15.\nMawu d’akpá ɖɔ emi na fɔ́n mɛkúkú lɛ.—Ezayíi 26:19; Jaan 5:28, 29.\nXɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ tlɛ sixu nɔ ma tuùn hudo taji mɛ e nǔ wà lɛ é tɔn ɖé.


2 Tan 36 - 2 Chroniques 36\nÉe Joziyási zán wá kú ɔ́, Judáanu lɛ́ɛ sɔ́ vǐ tɔn Yoakázi bɔ é ɖu axɔ́sú ɖó tɔ́ ɔ́ tɛnmɛ ɖo Jeluzalɛ́mu.\nXwe ko-nukún-atɔn wɛ Yoakázi ɖó bó yi zinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú sun atɔn.\nEjípu xɔ́sú ɔ́ ka wá ɖe e sín axɔ́súzinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó byɔ́ nǔjɔ Judáa to ɔ́, bɔ yě ná kpatágan kilóo afɔwó-afatɔ́n (3.000) kpó siká kilóo gban (30) kpó.\nEjípu xɔ́sú Nɛko sɔ́ Eliyakímu Yoakázi nɔví ɔ́ axɔ́sú ɖó Judáa kpó Jeluzalɛ́mu kpó nu, bó húzú nyǐkɔ n'i bɔ é nɔ nyí Yoyakímu. Axɔ́sú Nɛko kplá nɔví tɔn Yoakázi ɔ́ yi Ejípu.\nXwe koatɔ́n (25) wɛ Yoyakímu ɖó bó yi zinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú xwe wǒ-ɖokpó. Nǔ e ma nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn nukún mɛ ǎ lɛ́ɛ wɛ é wa.\nAxɔ́sú Babilɔ́nu tɔn Nabukodonɔzɔ́ɔ tɔ́n ahwan Yoyakímu, bó wlí i lobo blá ɛ kpó ganvɔwlɔ kpó, bó kplá ɛ yi Babilɔ́nu.\nNabukodonɔzɔ́ɔ bɛ́ nǔ tɛnmɛ tɛnmɛ ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe yi Babilɔ́nu, bó bɛ́ yě ɖó hɔnmɛ, xwé tɔn gbe ɖo Babilɔ́nu.\nAxɔ́sú Yoyakímu sín tan e kpo ɔ́, è wlǎn dó axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ, kpó Judáa tɔn lɛ́ɛ kpó sín Tan wéma mɛ; nǔ e é dó sin lɛ́ɛ kpó nǔ e gbo e lɛ́ɛ kpó bǐ wɛ è wlǎn d'é mɛ. Vǐ tɔn Yoyakini wɛ ɖu axɔ́sú ɖó tɛn tɔn mɛ.\nXwe tántɔn wɛ Yoyakini ɖó bó yi zinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú sun atɔn azǎn wǒ. Nǔ e ma nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ǎ lɛ́ɛ wɛ é wa.\nHwenu e xwe yɔ̌yɔ́ ɔ́ ɖo nǎ bɛ́ wɛ ɔ́, axɔ́sú Nabukodonɔzɔ́ɔ ɖɔ bɔ è kplá Yoyakini wá yi Babilɔ́nu kpó nǔ xɔ akwɛ́ e è nɔ zán ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ kpó, bó sɔ́ hɛ̌nnumɔ tɔn Sedesíyasi axɔ́sú ɖó Judáa kpó Jeluzalɛ́mu kpó nu.\nXwe ko-nukún-ɖokpó wɛ Sedesíyasi ɖó bó yi zinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú xwe wǒ-ɖokpó.\nNǔ e má nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn nukún mɛ ǎ lɛ́ɛ wɛ é wa, bó lɛ́ gbɛ́ ɖɔ émí kún ná sɔ́ émíɖée hwe ɖo gbeyíɖɔ Mawu tɔn Jelemíi e nɔ wá ɖɔ xó n'i ɖo Mawu Mavɔmavɔ nyǐkɔ mɛ é nukɔn ó.\nAxɔ́sú Nabukodonɔzɔ́ɔ ɖɔ nú Sedesíyasi ɖɔ é ní xwlé Mawu nú émí ɖɔ émí ná nɔ gbejí nú émí, bɔ é xwlé, có Sedesíyasi fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn. É ti tamɛ bó gbɛ́ bǐ ɖɔ émí kún sɔ́ ná lɛ́ kɔ yi Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ gɔ́n ó.\nMɔ̌ ɖokpó ɔ́, vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́gán lɛ́ɛ bǐ kpó togun ɔ́ kpó lɔ fɔ́n bó ɖo hwɛ baɖabaɖa hu dó hwɛ jí wɛ walɔ baɖabaɖa e akɔta e ma nɔ sɛn Mawu ǎ lɛ́ɛ nɔ́ zán lɛ́ɛ ɖɔhun. Yě ɖu su nú xwé e Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ ɖó vo nú éɖée ɖo Jeluzalɛ́mu é.\nMawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn sɛ́ mɛ dó yě dó hwe tɔn nu, bɔ yě wǎ ɖɔ xó nú yě, ɖó é jló ná hwlɛ́n togun tɔn kpó nɔtɛn é ɖésúnɔ tɔn kpó.\nLo ɔ́, yě cá mɛ e Mawu sɛ́ dó lɛ́ɛ ko. Yě nɔ́ hu tɛ́ nú Mawuxó ɔ́, bó nɔ́ ɖɔ slǎmɛ gbeyíɖɔ tɔn lɛ́ɛ wú káká bɔ Mawu Mavɔmavɔ sin xomɛ dó togun tɔn, bɔ nǔ e ná fá xomɛ n'i ɔ́ ɖe ǎ.\nÉe Mawu Mavɔmavɔ sin xomɛ mɔ̌ ɔ́, é sɛ́ Babilɔ́nu xɔ́sú ɔ́ dó to ɔ́ mɛ bó jó nǔ e ɖo to ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ n'i. Axɔ́sú ɔ́ hu sɔ́ja lɛ́ɛ káká yi Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ gbe; é jó dɔ̌nkpɛvú dó ǎ, é jó ɖyɔ̌vǐ dó ǎ, é jó mɛxó dó ǎ, é jó degénɔ dó ǎ; mɛ bǐ wɛ é hu.\nAxɔ́sú Nabukodonɔzɔ́ɔ bɛ́ nǔ e è nɔ zán ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ bǐ, kpɛví kpó ɖaxó kpó, dɔkun e ɖo xwé ɔ́ gbe lɛ́ɛ, dɔkun e nyí axɔ́sú ɔ́ tɔn lɛ́ɛ kpó éé nyí azaglɔ́gán tɔn lɛ́ɛ tɔn lɛ́ɛ kpó yi Babilɔ́nu.\nBabilɔ́nunu lɛ́ɛ dó Mawu xwé ɔ́ zo. Yě mu ahohó e ɖo Jeluzalɛ́mu lɛ́ɛ, bó dó hɔnmɛ lɛ́ɛ bǐ zo lobo hɛn nǔ xɔ akwɛ́ e ɖo toxo ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ gblé.\nNabukodonɔzɔ́ɔ wlí mɛ e kpo ɖo gbɛ lɛ́ɛ yi Babilɔ́nu bɔ yě húzú kannumɔ nú é kpó vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó káká wá jɛ hwenu e Pɛ́sinu lɛ́ɛ wá xɔ to é.\nÉnɛ́ ɔ́, xó e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn gbeyíɖɔ Jelemíi nu mɛ ɔ́ jɛ; é ɖɔ: “È nǎ jó to ɔ́ dó xɔ xwe kanɖé gban (70), ɖó gbɔjɛ́ e é ɖó ná gbɔjɛ́ lě e sɛ́n ɔ́ ɖɔ gbɔn, bɔ é má ká gbɔjɛ́ ǎ ɔ́ sín tɛnmɛ.”\nHwenu e Dadá Pɛ́si tɔn Silúsi ɖo xwe ɖokpó bló wɛ ɖo zinkpo jí ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ émí ná bló nǔ e émí ɖɔ gbɔn Jelemíi jí é; énɛ́ ɔ́, é sɔ́ dó ayi mɛ nú Dadá Silúsi, bɔ ayi tɔn mɔ ɖɔ émí ná zé nu émítɔn dó jlá xó élɔ́ gbɔn axɔ́súɖuto émítɔn bǐ mɛ, bó ná wlán ɖɔ:\n“Xó e Dadá Pɛ́si tɔn Silúsi ɖɔ ɔ́ ɖíe: Mawu Mavɔmavɔ, Mawu jǐnukúnsin tɔn ɔ́ sɔ́ axɔ́súɖuto e ɖo ayǐkúngban jí lɛ́ɛ bǐ ɖó acɛ ce mɛ; é zɔ́n mì ɖɔ nyɛ ní sá xwé ɖokpó nú émí ɖó Jeluzalɛ́mu ɖo Judáa. Mi mɛ e ko sixú ɖo togun tɔn mɛ lɛ́ɛ bǐ ní lɛ́ kɔ yi Jeluzalɛ́mu. Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mitɔn ní nɔ kpɔ́ xá mi.”


Kànɖó Lɛ́ - GIB SASU\nKànɖó Mìtɔ̀n Lɛ́\nKànɖó lɛ́ atɔ̀n ɖĕe nyí yé ɖésú sín entreprìsu ɔ wɛ̀ ɖè bɔ̀ yé ká ná bε̆ azɔ̌ yĕtɔ̀n lɛ́ dε̆dε̆ káká yì 2022 bó ká ná nɔ̀ lĕè nǎ mɛ̀bǐ entreprìsu lɛ́ sín wĕ ɖagbè lɛ́ ɖĕe entreprìsu lɛ́ sì nɔ̀ bá ɔ. Mi sì jă gbɔ̀n azɔ̌ yĕtɔ̀n lɛ́ jĭ nó ɖó kpóɖó wɛ́b sín tɛ̀n mɛ̀ yĕtɔ̀n lɛ́ sín kàn lɛ́ ɖǒ tuwùn ɖɔnúesè yĕtɔ̀n lɛ́ gɔ̌ ná.\nAyinhún Lɛ́ Sín Kànɖó : Studio de Jeux Vidéo BenSino\nE nyí entreprìsu hε̆nnù ɖaxó sín nyìkɔ̀ ɖĕe wlăn é ɖésú ɖò Montréal bɔ̀ Ralph D'Almeida wɛ̀ ká ɖózó nyí. Kànɖó élɔ̀ nɔ̀ ɖǒ hlɔ̀nhlɔ̀n ɖǒ xlɛ́ ayinhún ɖagbè lɛ́ nú mɛ̀bǐ ɖò alokan lɛ́ kpóɖó consolu lɛ́ kpó jǐ. Mi sì mɔ̀ nyìkɔ̀ mìtɔ̀n lɛ́ bǐ ɖĕe mì xlɛ́ lɛ́ ɔ ɖò tò lɛ́ bǐ mὲ ɖò fí ɖĕe atɔxwὲ lɛ́ kpóɖó tèchnólógì lɛ́ kpó ɖè ɖò xolólo jǐ. Mi jǎn tuwùn nǔ lɛ́ gɔ̌ ná ɔ, kɛnklɛn clìké ɖò fí ɖǒ kpɔ̀n wɛ́b tɔ̀n sín tɛ̀n mɛ̀ ná.\nƉT Sín Kànɖó : Compagnie des Technologies de l’Information BenSino\nE nyí entreprìsu gbε̆ tɔ̀n ɖĕe wlăn é ɖésú ɖò Ottawa bɔ̀ tonɔ̀ tɔ̀n Ralph D'Almeida wɛ̀ ká nyi cɔ́fugán tɔ̀n. Kànɖó élɔ̀ nɔ̀ dŏ gbatɛ̀ ɖǒ bló entreprìsu lɛ́ sín wĕ axivɛ́nú tɔ̀n lɛ́ ɖì systɛmu ɖe gɛtiɔn ɖe báse ɖe dɔ̌né lɛ́, alokan kpóɖó webu kpó sín application lɛ́ kpó, kpóɖó tèchnólógì yɔ̀yɔ́ lɛ́ ɖè ɖò xolólo jǐ kpó nú Canada sín entreprìsu kpεví lɛ́. E nɔ̀ lĕè nǎ akannyinyi infɔ̀matìque sín alɔdidó lɛ́ tɔ̀n kpóɖó ordinatɛ́ sín nùblòɖòtɔ́ kpó ɖò nùxɔ́tɔ́ sín tɛ̀n mɛ̀. Mi jǎn tuwùn nǔ lɛ́ gɔ̌ ná ɔ, kɛnklɛn clìké ɖò fí ɖǒ kpɔ̀n wɛ́b tɔ̀n sín tɛ̀n mɛ̀ ná.\nIngénìerì Sín Kànɖó : Firme de Génie-Conseil BenSino\nE ná bε̆ azɔ̌ yĕtɔ̀n lɛ́ ɖò 2018 bó ná nɔ̀ nǎ ingénìerì sín wĕ ɖagbè lɛ́ ɖǒ jlă entreprìsu kpεví kpóɖó jlĕmɛ̀ kpó sín activite ayìhɔ́ngbè tɔ̀n lɛ́ ɖŏ bó ná nɔ̀ nyi entreprìsu ɖaxó lɛ́ sín wèɖíɖé hɔntò tɔ̀n lɛ́ sín cɔ́fugán tɔ̀n. Mi jǎn mɔ̀ è sέ dó ɔ, kɛnklɛn clìké ɖò fí ɖǒ kpɔ̀n wɛ́b tɔ̀n sín tɛ̀n mɛ̀ ná.


Jezu E Fɔ́n Sín Kú É Sɔ́ Éɖée Xlɛ́ Mɛ Gègě | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJezu E Fɔ́n Sín Kú É Sɔ́ Éɖée Xlɛ́ Mɛ Gègě\nLUKI 24:13-49 JAAN 20:19-29\nJEZU ÐÈ ÉÐÉE XLƐ́ ÐÒ EMAWUSI LI JÍ\nÉ VƆ́ NǓ E ÐÒ MAWUXÓWEMA Ɔ MƐ LƐ É ÐƆ NYÌ WƐN NÚ AHWANVU TƆN LƐ\nTƆMÁA JÓ NǓXOKPƆ́N DÓ\nÐò Aklunɔzángbe azǎn 16gɔ́ Nisáan tɔn ɔ, ahwanvu lɛ flú bǐ. Ye mɔ nukúnnú jɛ yɔdo jɛ vɔ̌ sín xó ɔ mɛ ǎ. (Matie 28:9, 10; Luki 24:11) Ðò nukɔn mɛ ɖò azǎn enɛ jí ɔ, Kleopasi kpo ahwanvu ɖevo kpo gosin Jeluzalɛmu bo xwè Emawusi. Fí enɛ ɖó kilomɛtlu 11 mɔ̌ dó Jeluzalɛmu.\nEe ye ɖò yiyi wɛ é ɔ, ye ɖò xó ɖɔ dó nǔ e jɛ é jí wɛ. Bɔ jonɔ ɖé wá xwedó ye wu. É kanbyɔ ɖɔ: “Xó tɛ ɖɔ dó ali wɛ mi ka ɖè mɔ̌?” Kleopasi yí gbè ɖɔ: “Hǔn hwiɖokponɔ jɛn wɛ nyí jonɔ ɖò Jeluzalɛmu bo dán nǔ e jɛ ɖò finɛ azǎnví elɔ lɛ mɛ é à?” Jonɔ ɔ kanbyɔ ɖɔ: “Etɛ ka jɛ?”—Luki 24:17-19.\nYe ɖɔ: “Nǔ e kpé Jezu Nazalɛti tɔn é wɛ.” “Mǐdɛɛ lɛ ko ɖò nukún ɖó wɛ ɖɔ é wɛ na hwlɛn Izlayɛli togun ɔ gán.”—Luki 24:19-21.\nKleopasi kpo wegɔ tɔn kpo jɛ nǔ e jɛ ɖò azǎn enɛ jí é tinmɛ jí. Ye ɖɔ ɖɔ nyɔnu ɖé lɛ yì yɔdo e mɛ è ɖi Jezu dó é kɔn bo mɔ ɖò vɔ̌, lobɔ nyɔnu enɛ lɛ mɔ kpo nukún kpo bɔ nùjiwǔ ɖé jɛ, nùjiwǔ ɔ wɛ nyí ɖɔ wɛnsagun ɖé lɛ tɔ́n dó ye jí bo ɖɔ ɖɔ Jezu ɖò gbɛ̀. Ye lɛ́ ɖɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ lɛ́ yì yɔdo ɔ kɔn bo “mɔ nǔ enɛ lɛ, lee nyɔnu lɛ ɖɔ gbɔn é.”—Luki 24:24.\nAhwanvu wè lɛ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e jɛ é sín tinmɛ wu cɛ́nnyícɛ́nnyí ɖé ǎ. Jonɔ ɔ ɖɔ xó nú ye kpo acɛ kpo bá dó jla linlin yetɔn masɔgbe e ɖò ya dó nú ayi yetɔn wɛ é ɖó, bo ɖɔ: “Gbɛtɔ́ nùnywɛhwedonanɔ lɛ mi! Hwetɛnu wɛ mi na wá ɖi nǔ nú nǔ e gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ ko ɖɔ ɔ bǐ dó? Klisu ɔ ma ko ɖó na jiya enɛ lɛ hwɛ̌, cobo na dó sixu byɔ susu tɔn mɛ à cé?” (Luki 24:25, 26) É jɛ akpáxwé Mawuxówema ɔ tɔn e kúnkplá Klisu ɔ é gègě tinmɛ nú ye jí.\nYe mɛ atɔn lɛ wá wá Emawusi kpá. Ahwanvu wè lɛ jló na sè xó hú mɔ̌, enɛ wu ɔ, ye byɔ jonɔ ɔ ɖɔ: “Nɔ mǐ gɔ̌n, zǎn ko ɖò na kú wɛ, ɖó hwe ko jɛ dò.” É yí gbè bo nɔte bɔ ye ɖu nǔ. Hwenu e jonɔ ɔ xoɖɛ, bo kán wɔxúxú, lobo na ye gudo é ɔ, ye wá tuùn i, amɔ̌, é bú sín tɛntin yetɔn ɖò enɛ gudo. (Luki 24:29-31) Dìn ɔ, ye kudeji ɖɔ Jezu ɖò gbɛ̀!\nAhwanvu wè lɛ ɖɔ xó dó nǔ e ye mɔ é jí kpo xomɛhunhun kpo bo ɖɔ: “Hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú mǐ wɛ ɖò alixo, bo ɖò Mawuxó tinmɛ nú mǐ wɛ ɔ, akpàkpà ɖé ma sɔ́ mǐ sín xomɛ à?” (Luki 24:32) Ye yawu lɛkɔ wá Jeluzalɛmu bo mɔ mɛsɛ́dó lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖò finɛ. Cobonu Kleopasi kpo wegɔ tɔn kpo na ɖɔ xó ɖé ɔ, ye sè bɔ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ: “Aklunɔ fɔ́n sín kú nugbǒ, bo sɔ́ éɖée xlɛ́ Sinmɔ́ɔ.” (Luki 24:34) Enɛ gudo ɔ, ye mɛ wè lɛ ɖɔ lee Jezu sɔ́ éɖée xlɛ́ ye gbɔn é. Nugbǒ ɔ, ye lɔ mɔ ɛ kpo nukún yetɔn kpo.\nDìn ɔ, é kpaca ye bǐ ɖó Jezu wá tɔ́n ɖò xɔ e mɛ ye ɖè é! É sixu vɛ́ ɖi nú ye, ɖó hɔn ɔ ɖò súsú jí ɖó ye ɖò xɛsi ɖi nú Jwifu lɛ wɛ wutu. É ɖò mɔ̌ có, Jezu ɖò te ɖò tɛntin yetɔn. É ɖɔ kpo gbè fífá kpo ɖɔ: “Fífá ni nɔ kpɔ́ xá mi.” Amɔ̌, ado hu ye. Lee é ko nyí gbɔn ɖokpo ɖ’ayǐ é ɔ, ye “vɛdo ɖɔ nǔ mɔ wɛ emi ɖè sín.”—Luki 24:36, 37; Matie 14:25-27.\nBo na dó xlɛ́ ye ɖɔ é kún nyí nǔ mɔ wɛ ye ɖè alǒ é kún nyì nùɖé mɛ dó nukún kpɔ́n wɛ ye ɖè kpowun ó, lé emi ɖó agbaza gbɛtɔ́ tɔn ɔ, Jezu xlɛ́ alɔ tɔn lɛ kpo afɔ tɔn lɛ kpo ye, bo ɖɔ: “Ani ka ɖò ayi gbado nú mi wɛ mɔ̌? Etɛ sín nǔxokpɔ́n wɛ mi ka ɖè? Mi kpɔ́n alɔ ce lɛ, bo kpɔ́n afɔ ce lɛ; nyiɖesunɔ wɛ. Mi ɖó alɔ wǔ ce bo kpɔ́n; [gbigbɔ] ɖé nɔ ɖó agbaza ǎ, é ka nɔ ɖó xú lee nyɛ ɖó gbɔn bɔ mi mɔ é ǎ.” (Luki 24:36-39) Xomɛ hun ye b’ɛ vɛ́ jlɛ́ bɔ nǔ lɛ́ kpaca ye, é ɖò mɔ̌ có, ye ka kpó ɖò nǔ kpɛɖé xò kpɔ́n wɛ.\nBo na dó d’alɔ ye bonu ye na tuùn mɛ e é nyí tawun é ɔ, é kanbyɔ ye ɖɔ: “Mi ɖó nùɖuɖu ɖé ɖò fí à?” É yí hweví hihi sínsɛ́n ɖokpo bo ɖu. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ: “Hwenu e un ɖò kpɔ́ xá mi [jɛ nukɔn nú kú ce] ɔ, un ko ɖɔ xó elɔ lɛ nú mi ɖɔ jí: nǔ e è ko wlan dó wǔ ce ɖò Mɔyizi sín sɛ́n ɔ mɛ, bo wlan dó wǔ ce ɖò gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ sín wema mɛ, bo lɛ́ wlan dó wǔ ce ɖò Ðɛhanwema lɛ mɛ ɔ bǐ ɖó na jɛ.”—Luki 24:41-44.\nJezu d’alɔ Kleopasi kpo wegɔ tɔn kpo bɔ ye mɔ nukúnnú jɛ Mawuxówema ɔ mɛ, bɔ dìn ɔ, é lɛ́ wà mɔ̌ nú mɛ ɖěɖee kplé ɖò finɛ lɛ é bǐ, é ɖɔ: “È ko wlan ɖ’ayǐ ɖɔ: Klisu ɔ ɖó na jiya, kaka bo kú, bɔ Mawu ka na lɛ́ fɔ́n ɛ sín kú azǎn tɔn atɔngɔ ɔ gbè, bɔ, ɖò nyikɔ tɔn mɛ ɔ, è na jla Wɛnɖagbe ɔ akɔta lɛ bǐ, bɛ́sín Jeluzalɛmu, bo na ɖɔ nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ ɖɔ ye ni lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo, bonu Mawu na sɔ́ hwɛ yetɔn lɛ kɛ ye. Mi nyí kúnnuɖetɔ́ nǔ enɛ lɛ tɔn.”—Luki 24:46-48.\nÐó hwɛjijɔ ɖé wutu ɔ, Tɔmáa ɖò finɛ ǎ. Ayihɔngbe tɔn ɔ, mɛ ɖě lɛ ɖɔ n’i kpo awǎjijɛ kpo ɖɔ: “Mǐ mɔ Aklunɔ!” Tɔmáa yí gbè ɖɔ: “Enyi un ma mɔ hunjɛ́nkpá e ɖò alɔ tɔn mɛ lɛ, bo sɔ́ alɔví ce d’emɛ, bo mɔ hwǎnkpá e ɖò adaja tɔn mɛ ɔ, bo zé alɔ ce dó adaja tɔn mɛ ǎ ɔ, un na ɖi ǎ.”—Jaan 20:25.\nAzǎn tɔn tantɔngɔ ɔ gbè ɔ, ahwanvu lɛ ko lɛ́ kplé bo sú hɔn dó ta, bɔ dìn ɔ, Tɔmáa ɖò ye mɛ. Jezu sɔ́ gbɛtɔ́ gbaza dó bo wá tɔ́n ɖò tɛntin yetɔn, bo dó gbè ye ɖɔ: “Fífá ni nɔ kpɔ́ xá mi.” Jezu kpannukɔn Tɔmáa bo ɖɔ: “Dlɛ̌n alɔ towe ɖó fí, bo kpɔ́n alɔ ce lɛ. Dlɛ̌n alɔ towe, bo sɔ́ dó adaja ce mɛ; gɔn nǔ xò kpɔ́n, bo ɖi nǔ.” Tɔmáa súxó bo ɖɔ: “Aklunɔ ce, Mawu ce!” (Jaan 20:26-28) Nugbǒ ɔ, é sɔ́ xò nǔ ɖebǔ kpɔ́n dìn ɖɔ Jezu ɖò gbɛ̀, bo nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn hlɔnhlɔnnɔ e nyí afɔsɔ́ɖótetɔ́ Jehovah Mawu tɔn é ǎ.\nJezu ɖɔ: “É ma nyí ee a mɔ mì ɔ wutu wɛ a ɖi nǔ nú mì à? Nǔ nyɔ́ nú mɛ e ma mɔ ǎ, bo ka ɖi nǔ lɛ.”—Jaan 20:29.\nNǔ dò tɛ jonɔ ɖé ka ba ɖò ahwanvu wè e xwè Emawusi lɛ é gɔ́n?\nEtɛwu akpàkpà ɖé ka sɔ́ ahwanvu lɛ sín xomɛ tlolo?\nHwenu e Kleopasi kpo wegɔ tɔn kpo lɛkɔ wá Jeluzalɛmu é ɔ, xomɛhunhun sín xó tɛ ye ka sè? Etɛ ka jɛ d’é gudo?\nNɛ̌ Tɔmáa ka wá kudeji ɖɔ Jezu ɖò gbɛ̀ gbɔn?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jezu E Fɔ́n Sín Kú É Sɔ́ Éɖée Xlɛ́ Mɛ Gègě


Tan Gbɛzán Tɔn: ‘Jehovah Wà Nǔ Xá Mǐ kpo Xomɛnyínyɔ́ Kpo’ | Jean-Marie Bockaert\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nMɛ e tɔn wɛ é: Jean-Marie Bockaert\nOTƐLI ɔ mɛ wɛ nyi kpo asì ce Danièle kpo kpɔ́n kpé tlolo, bɔ mɛ e nɔ yí mɛ é ɖɔ nú mì ɖɔ: “Mɛɖaxó, kɛnklɛn mɛ, a na sixu ylɔ́ kponɔ e nɔ nɔ denu lɛ é à?” Ganxixo yɔywɛ ɖé jɛ nukɔn nú enɛ ɔ, mǐ wá Gabon, tò ɖé wɛ bo ɖò Gbadahweji Aflika tɔn, bɔ ɖò finɛ ɔ, è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn ɖò 1970 gudo.\nÐó Danièle sín ayi nɔ ɖò te hwebǐnu wutu ɔ, é ɖè kpá mì ɖɔ, “Ma jɛ tagba bo ylɔ́ kponɔ lɛ ó, ye ko ɖò fí!” Ðò gudo mǐtɔn tlolo ɔ, mɔ̌to ɖé wá gán ɖó otɛli ɔ nukɔn. Cɛju yɔywɛ ɖé gudo ɔ, sɔja lɛ wlí mǐ mɛ we lɛ bǐ. Amɔ̌, ɖó akpágbánúmɛ Danièle tɔn wutu ɔ, un mɔ hwenu bo sɔ́ wema ɖé lɛ nú nɔví ɖevo.\nEe è kplá mǐ xwè fí e kponɔ lɛ nɔ nɔ é ɔ, un lin tamɛ dó lee é nyí nǔ ɖagbe sɔ ɖɔ un ɖó asì akɔ́nkpantɔ́ e nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé é jí. Ðokpo kpowun ɖò ninɔmɛ tobutobu e mɛ nyɛ kpo Danièle kpo w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ ɖè é nɛ. Mi nú ma tinmɛ nǔ e zɔ́n bɔ mǐ yì tò ɖěɖee mɛ è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn ɖè lɛ é mɛ é nú mi.\nJEHOVAH D’ALƆ MÌ KPO XOMƐNYÍNYƆ́ KPO BƆ UN MƆ NǓGBO Ɔ\nÈ jì mì ɖò xwédo e mɛ mɛ ce lɛ nyí Katolika akowunká ɖè é mɛ, ɖò 1930 ɖò Croix, ee nyí toxo kpɛví ɖé ɖò totaligbé France tɔn é. Xwédo mǐtɔn nɔ yì amísa ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ. Tɔ́ ce nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛn ɔ sín nǔwiwa lɛ mɛ tawun. Amɔ̌, hwenu e un ɖibla ɖó xwè 14 é ɔ, nǔɖe jɛ, bo hun nukún nú mì, bɔ un mɔ nǔ jɛ yɛmɛnúwiwa amísa ɔ tɔn lɛ wu.\nAhwankpá Allemagne tɔn wá jɛglɔ́n France ɖò wɛkɛ hwan wegɔ́ ɔ hwenu. Ðò xóɖiɖɔ yɛhwenɔ mǐtɔn tɔn lɛ mɛ ɔ, é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖò gbesisɔmɛ ɖɔ mǐ ni nɔ gudo nú mɛ ɖěɖee ɖò hun jɛ dó acɛkpikpa Nazi Vichy tɔn jí wɛ lɛ é. Xóɖiɖɔ tɔn lɛ nɔ cí kliwun nú mǐ. Mǐ nɔ ɖótó hladio BBC ɖò nǔglɔ lee mɛ gegě nɔ wà gbɔn ɖò France é; hladioxwé enɛ nɔ jɛhun dó ahwanfuntɔ́ ɖěɖee ɖò gbè ɖokpo ɔ dó xá France wɛ lɛ é jí. Enɛ gudo ɔ, yɛhwenɔ ɔ huzu linlin ajijimɛ, bo jɛ gudo nɔ nú akpá wegɔ́ ɔ xwé jí, bo bló tuto, bo na xoɖɛ kúdidó tɔn ɖé ɖò septembre 1944, bonu ahwanfuntɔ́ ɖěɖee ɖò gbè ɖokpo ɔ dó xá France wɛ lɛ é na yì nukɔn. Nǔ enɛ cí kliwun nú mì, bo vɔ́da nú jiɖe e un ɖó dó sinsɛngán lɛ wu é.\nTáan klewun ɖé ɖò ahwan ɔ gudo ɔ, tɔ́ ce kú. Dada ce ko da asú, bo ɖò Belgique nɛ; enɛ wu ɔ, un mɔ ɖɔ un ɖó na kpé nukún dó nɔ ce wu. Un mɔ azɔ̌ dó azɔ̌xwé e nɔ lɔn avɔ é ɖé. Gǎn ce kpo vǐ tɔn lɛ kpo nyí Katolika akowunká lɛ. Sɔgudo ɖagbe ɖé ɖò nukɔn nú mì ɖò azɔ̌xwé yetɔn, amɔ̌, é sɔ́ lín ǎ bɔ un mɔ mɛtɛnkpɔn ɖé.\nNɔví nyɔnu ce Simone e ko nyí Kúnnuɖetɔ́ ɖé é wá ba mǐ kpɔ́n ɖò 1953. É zán Biblu tɔn kpo azɔ̌tuùntuùn kpo, bo ɖè mɛ̌ adingban-núkplɔnmɛ Sinsɛn Katolika tɔn tɔn lɛ, ɖi zomɛ, atɔnɖobǔ, kpo lindɔ̌n jɔmakú kpo. Tlolo hwɛ̌ ɔ, un dɔn nǔ ɖɔ é kún ɖò Biblu Katolika tɔn zán wɛ ó, amɔ̌ zaanɖé kpowun ɔ, un kúdeji ɖɔ nǔgbo ɖɔ nú mì wɛ é ɖè. Nukɔnmɛ ɔ, é hɛn Atɔxwɛ xóxó ɖé lɛ wá nú mì, bɔ un xà ye kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo ɖò zǎnmɛ hwenu e un ɖò xɔnɔnɔ ce mɛ é. Un yawǔ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nǔgbo ɔ wɛ, amɔ̌ xɛsi ɖi mì ɖɔ enyi un jɛ Jehovah sɛn jí ɔ, azɔ̌ na gblé dó mì.\nNú sun yɔywɛ ɖé ɔ, un kpò ɖò Biblu kpo xóta Atɔxwɛ tɔn lɛ kpo kplɔ́n wɛ nyiɖoɖó. Un wá wá gbeta ɔ kɔn, bo na yì Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖé mɛ. Ninɔmɛ wanyiyi tɔn e un mɔ ɖò agun ɔ mɛ é byɔ ayi ce mɛ tawun. Ee nɔví e ko mɔ nǔ kpɔ́n é ɖé kplɔ́n Biblu xá mì nú sun ayizɛ́n gudo é ɔ, un bló baptɛm ɖò septembre 1954. Zaan ɔ, nɔ ce kpo nɔví nyɔnu ce kpɛví ɔ kpo huzu Kúnnuɖetɔ́, bɔ xomɛ hun mì.\nJIÐE ÐIÐÓ DÓ JEHOVAH WU ÐÒ SINSƐNZƆ́ HWEBǏNU TƆN MƐ\nÉ blawǔ ɖɔ nɔ ce kú hwenu e kpléɖókpɔ́ akɔjɔkplé tɔn 1958 tɔn e è bló ɖò New York, bɔ è jɔwǔ mì bɔ un yì é kpò aklunɔzán gblamɛ yɔywɛ ɖé é. Hwenu e un lɛkɔ ja xwé é ɔ, xwédo sín azɔ̌ ɖě sɔ́ ɖò kɔ jí nú mì ǎ, enɛ wu ɔ, un jó agbazazɔ́ ce dó, bo bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́. Ðò avla enɛ mɛ ɔ, un byɔ xɔ́ntɔn mɛ xá gbexosin-alijitɔ́ e nɔ nyí Danièle Delie, bo wá huzu asì vívɛ́ ce ɖò mai 1959 é.\nDanièle bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɖò gletoxo Brittany tɔn mɛ, fí enɛ lín dó xwé tɔn gbè tawun. É ɖó hudo akɔ́nkpinkpan tɔn cobo na ɖekúnnu ɖò gbě enɛ e jí Katolika sukpɔ́ ɖè, bɔ é na lɛ́ kun kɛkɛ afɔdókwín bo yì gletoxo lɛ mɛ é. Nyi ɖɔhun ɔ, hwenu e mǐ ɖè é nyí hwenu ɖé bɔ azɔ̌ ɔ ɖó na mya nukún tawun ɖò nukún tɔn mɛ; mǐ tuùn lee vivɔnu ɔ sixu ko sɛkpɔ sɔ́ é ǎ. (Mat. 25:13) Gbɛzán mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn tɔn d’alɔ mǐ, bɔ mǐ ɖókan dó sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wu.\nMǐ wlí alɔ b’ɛ ɖó azǎn yɔywɛ ɖé gudo é ɔ, è sɔ́ azɔ̌ d’así nú mǐ bɔ mǐ na wà nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn sín azɔ̌. Mǐ kplɔ́n bo nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá ninɔmɛ e bɔkun lɛ é. Agun nukɔntɔn e mǐ ba kpɔ́n é ɔ, wɛnjlatɔ́ 14 wɛ ɖ’emɛ bɔ nɔví lɛ ɖó nǔ kaka ɖé, bo na yí mǐ dó xwégbe ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ dɔ́ akánma ɖé jí ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn sín atáa jí. É na vivo mɛ ganji ǎ, amɔ̌, é ko wà nǔ e ba wɛ mǐ ɖè é xóxó.\nMǐ yì ba agun lɛ kpɔ́n kpo mɔ̌to kpɛví mǐtɔn kpo\nTuto mǐtɔn ján có, Danièle ka kpéwú bo huzu sɔgbe xá tomɛyiyizɔ́ ɔ. Hwɛhwɛ wɛ é nɔ nɔte kpɔ́n mì ɖò mɔ̌to kpɛví e mǐ ɖó é mɛ, ɖò hwenu e é nɔ byɔ ɖɔ è na bló kplé mɛxo lɛ tɔn e è ma bló tuto tɔn ǎ é ɖé é, é ka nɔ húnhún nǔɖɔ gbeɖé ǎ. Xwè we kpowun jɛn mǐ zán ɖò tomɛyiyizɔ́ ɔ mɛ, bo mɔ lee é nyí nǔjɔnǔ sɔ ɖɔ asú kpo asì kpo ɖé ni nɔ ɖɔ xomɛ nú yeɖée, bo nɔ lɛ́ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ é.—Nǔt. 4:9.\nSINSƐNZƆ́ YƆYƆ̌ ÐEVO LƐ SÍN VIVǏ ÐUÐU\nÐò 1962 ɔ, è ylɔ́ mǐ bɔ mǐ yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn sín klasi 37gɔ́ ɔ ɖò Brooklyn nú sun wǒ. Asú kpo asì kpo 13 ɖò wemaxɔmɛví 100 lɛ mɛ, enɛ wu ɔ, mǐ mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ sín nǔ ɖé wɛ é nyí bɔ mǐ yì wemaxɔmɛ enɛ ɖó kpɔ́. Un kpò ɖò kpɔ́ e un nɔ xá mɛ elɔ lɛ e nyí sósyɛn ɖò nǔɖiɖi mɛ é flín wɛ: Frederick Franz, Ulysses Glass, kpo Alexander H. Macmillan kpo.\nÉ víví nú mǐ tawun ɖɔ mǐ nɔ kpɔ́ bo yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn!\nÐò azɔ̌kplɔnmɛ ɔ hwenu ɔ, è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni tɛ́n kpɔ́n bonu nǔwukpíkpé ayiɖonuwu tɔn mǐtɔn ni jɛji. Samedi gbadanu ɖé lɛ ɖò azɔ̌ gudo ɔ, azɔ̌kplɔnmɛ mǐtɔn nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni ɖisa gbɔn New York City bo ba dò nú nǔ. Mǐ tuùn ɖɔ ɖò Lundi ɔ, tɛnkpɔn wema jí tɔn ɖé nɔ ɖò te kpɔ́n mǐ dó nǔ ɖěɖee mǐ ba dò na lɛ é jí. Hwɛhwɛ ɔ, enyi mǐ lɛkɔ Samedi gbadanu lɛ ɔ, nǔ nɔ cikɔ nú mǐ, amɔ̌, mɛɖéezejotɔ́ Betɛli tɔn e nɔ kplá mǐ ɖò saɖiɖi ɔ hwenu é nɔ kan nǔɖe lɛ byɔ mǐ, b’ɛ nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ flín nǔ taji taji ɖé lɛ nú tɛnkpɔn e mǐ na bló é. Mǐ sɔ́ hwelɛkɔ ɖokpo blebu dó ɖi zɔnlin gbɔn toxo ɔ mɛ Samedi ɖokpo. Mǐ yì fí e è nɔ gbéjé nǔ e ɖò jinukúnsin lɛ é kpɔ́n ɖè é ɖé, bo kplɔ́n nǔ dó awinnya kpɛví kpɛví e nɔ kán myɔ laa ɖò jɔhɔn mɛ bo nɔ wá dò lɛ é kpo awinnya ɖaxó e nɔ wá dò lɛ é kpo wu. Ðò Musée Américain d’histoire naturelle ɔ, mǐ kplɔ́n nǔ dó lǒ alɔkpa vovo e ɖè lɛ é wu. Mǐ lɛkɔ wá Betɛli é ɔ, mɛ e kplá mǐ ɖò saɖiɖi ɔ hwenu é kan nǔ elɔ byɔ mǐ, “Vogbingbɔn tɛ ka ɖò awinnya kpɛví kpɛví e nɔ kán myɔ laa ɖò jɔhɔn mɛ bo nɔ wá dò lɛ é kpo awinnya ɖaxó e nɔ wá dò lɛ é kpo tɛntin?” Ðó nǔ cikɔ nú Danièle wutu ɔ, é ɖɔ, “Awinnya ɖaxó enɛ lɛ ɖó aɖǔ gaga!”\nNɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo mǐtɔn gbejinɔtɔ́ lɛ bibakpɔ́n ɖò Aflika víví nú mǐ\nÉ kpaca mǐ tawun ɖɔ è sɛ́ mǐ dó alaxɔ France tɔn mɛ, bɔ ɖò finɛ ɔ, mǐ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ nú xwè 53 jɛji. Ðò 1976 ɔ, è sɔ́ mì titoblonunutɔ́ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ tɔn tɔn, è lɛ́ sɔ́ azɔ̌ d’así nú mì, bɔ un nɔ yì ba nɔví lɛ kpɔ́n ɖò fí ɖěɖee è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn alǒ akpáxwé tɔn ɖé ɖè ɖò Aflika kpo Gbadahweji Azíi tɔn kpo lɛ é. Enɛ zɔ́n bɔ mǐ yì Gabon, finɛ wɛ nǔ e xó mǐ ɖɔ ɖò aga lɛ é jɛ dó mǐ wu ɖè. Nú un na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, un nɔ mɔ ɖɔ un kún sixu kpéwú hwebǐnu bo kpé nukún dó azɔ̌ maɖónukún enɛ lɛ wu ó. Amɔ̌, Danièle d’alɔ mì tawun, bɔ un mɔ ɖɔ un sixu w’azɔ̌ alɔkpa ɖebǔ.\nUn ɖò xóɖiɖɔ nɔví sunnu Theodore Jaracz tɔn ɖé lilɛ dó gbè ɖevo mɛ wɛ ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó e è bló ɖò Paris ɖò 1988, bɔ xóta tɔn nyí “La justice divine” é jí\nMƐTƐNKPƆN SYƐNSYƐN ÐÉ NU DIDƐ ÐÈ ÐÓ KPƆ́\nSín bǐbɛ̌mɛ ɔ, mǐ yí wǎn nú gbɛzán Betɛli tɔn. Danièle kplɔ́n Glɛnsigbe nú sun atɔ́ɔ́n cobo yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn, bo wá huzu wema mǐtɔn lɛ sín lilɛdógbeɖevomɛtɔ́ azɔ̌tuùntɔ́ ɖé. Mǐ nɔ mɔ awǎjijɛ tawun ɖò azɔ̌ e wà wɛ mǐ ɖè ɖò Betɛli é mɛ, amɔ̌, alɔɖiɖó ɖò azɔ̌ agun tɔn lɛ mɛ nɔ lɛ́ bló bɔ awǎjijɛ mǐtɔn nɔ jɛji. Kpo awǎjijɛ kpo wɛ un flín ɖɔ nyi kpo Danièle kpo nɔ dó Paris sín pípan doglɔ́ tɔn ɖò zǎn xóxó mɛ, nǔ nɔ cikɔ nú mǐ, amɔ̌, xomɛ nɔ hun mǐ tawun ɖɔ mǐ ko kplɔ́n nǔ xá Biblu kplɔntɔ́ e ɖò nukɔn yì wɛ lɛ é ɖó kpɔ́. É blawǔ ɖɔ Danièle sín lanmɛ gblé ɖò ajijimɛ, bo zɔ́n bɔ é sɔ́ sixu ɖókan dó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wu lee é nɔ ba gbɔn é ǎ.\nÐò 1993 ɔ, è mɔ kansɛ́ɛ anɔ̌ tɔn ɖé nú Danièle. Azɔ̌wanúmɛ ɔ syɛn tawun; é byɔ ɖɔ è ni zɛ ɛ lobo zán wlɛnwín dotóozɔ́wiwa tɔn e syɛn tawun é ɖé. Xwè 15 gudo ɔ, è lɛ́ mɔ kansɛ́ɛzɔn ɖevo n’i; elɔ lɛ́ syɛn hugǎn nukɔntɔn ɔ. É ɖò mɔ̌ có, lilɛdógbeɖevomɛzɔ́ e é nɔ wà é xɔ akwɛ n’i, bɔ é nɔ lin na lɛ́ bɛ́ azɔ̌ tɔn hwenu e lanmɛ tɔn na wá kpɔ́n te é.\nDanièle ɖò azɔn syɛnsyɛn jɛ wɛ có, Betɛli gigosin nɔ wá ayi mɛ nú mǐ gbeɖé ǎ. Amɔ̌, enyi è ɖò Betɛli bo j’azɔn ɔ, è nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖevo lɛ, taji ɔ, enyi mɛ ɖevo lɛ ma tuùn lee ninɔmɛ ɔ syɛn sɔ́ é ǎ ɔ nɛ. (Nǔx. 14:13) Hwenu e Danièle tlɛ ɖibla ɖó xwè 80 é ɔ, nukúnmɛ tɔn ɖagbeɖagbe ɔ kpo ɖɛkpɛnyinyɔ́ tɔn kpo xlɛ́ ɖɔ é ɖò azɔn jɛ wɛ ǎ. É nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ gbɛ̀ emitɔn blawǔ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é nɔ sɔ́ ayi ɖó lee é na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é jí. É tuùn ɖɔ tó ɖiɖó mɛ sixu wà ɖagbe nú mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ é tawun. (Nǔx. 17:17) Danièle nɔ zán nǔ e é ko mɔ kpɔ́n lɛ é dó d’alɔ nɔví nyɔnu gegě bonu ye ni ma ɖi xɛsi nú kansɛ́ɛzɔn ó có, é yigo gbeɖé ɖɔ emi nyí wěɖexámɛtɔ́ ɖé ǎ.\nMǐ lɛ́ ɖí xwi xá wuvɛ̌ ɖevo e ɖó dogbó ɖevo lɛ nú mǐ lɛ é. Ee Danièle ma sɔ́ sixu kpéwú bo w’azɔ̌ tɔn hwebǐnu ǎ é ɔ, é sɔ́ ayi tɔn ɖó lee é sixu nɔ gudo nú mì hugǎn gbɔn é jí. É bló nǔ gegě bɔ gbɛzán ce bɔwǔ, b’ɛ zɔ́n bɔ un sixu kpó ɖò titoblonunutɔ́ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ tɔn tɔn nyí wɛ nú xwè 37. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é nɔ sɔnǔ nú nǔ lɛ bǐ bɔ mǐ nɔ mɔ hwemɛ nǔɖuɖu ɖò xɔ mǐtɔn mɛ, bo nɔ lɛ́ bló bɔ mǐ nɔ gbɔjɛ ɖó kpɔ́ kpɛɖé ayihɔngbe ayihɔngbe.—Nǔx. 18:22.\nXWI ÐÍÐÍ XÁ ADOHU ADOHU AYIHƆNGBE AYIHƆNGBE TƆN LƐ\nHwebǐnu ɔ, Danièle nɔ ɖó nukúnɖiɖó, bo nɔ lɛ́ jló na nɔ gbɛ̀. Dìn ɔ, kansɛ́ɛzɔn ko lɛ́ ɖò nǔ wà xá ɛ wɛ azɔn atɔngɔ́ ɔ. Mǐ nɔ mɔ ɖɔ gǎn hwedó mǐ. Azɔ̌ syɛnsyɛn e dotóo lɛ nɔ wà n’i é nɔ zɔ́n, bɔ é nɔ ba hlɔnhlɔn kpò bɔ ɖò hweɖelɛnu ɔ, zɔnlin ɖiɖi nɔ vɛwǔ n’i. Enyi un mɔ asì vívɛ́ná ce ee nyí lilɛdógbeɖevomɛtɔ́ azɔ̌tuùntɔ́ ɖé ɖ’ayǐ é ɖò kan klé wɛ dìn cobo na ɖɔ xó ɔ, wǔ nɔ kú mì tawun.\nMǐ mɔ ɖɔ gǎn vɔ ɖò mǐ wu có, mǐ ka ɖókan dó ɖɛxixo wu bo kúdeji ɖɔ Jehovah kún na lɔn gbeɖé bonu mǐ na mɔ tɛnkpɔn e zɛ hlɔnhlɔn mǐtɔn wu é ó. (1 Kɔ. 10:13) Jehovah nɔ d’alɔ mǐ gbɔn Xó tɔn, mɛ e nɔ w’azɔ̌ ɖò dotóoxwé Betɛli tɔn lɛ é kpo gudo e xwédo gbigbɔ tɔn mǐtɔn nɔ nɔ nú mǐ é kpo gblamɛ, bɔ mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n hwebǐnu bɔ alɔdó tɔn enɛ lɛ nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ.\nMǐ nɔ byɔ Jehovah hwɛhwɛ ɖɔ é ni xlɛ́ ali mǐ nú mǐ ni tuùn nukúnkpédómɛwu e mǐ ɖó na yí gbè na é. É wá sù hweɖenu bɔ è sɔ́ tuùn lee è na kpé nukún Danièle wu gbɔn é ǎ. Dotóo e nɔ kpé nukún wǔ tɔn sín xwè 23 ɖíe é kpéwú bo tinmɛ nǔ e wu è wà azɔ̌ nú Danièle fó tɛgbɛ ɔ, é nɔ ba éɖée kpò é ǎ. É kpéwú bo ɖɔ ali ɖevo e nu è na kpé nukún wǔ tɔn ɖè é ǎ. Mǐ mɔ ɖɔ mǐ ɖò mǐɖokpo bo nɔ kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, nɛ̌ nǔ lɛ ka na wá nyí gbɔn à jí. Enɛ gudo ɔ, dotóo e nɔ wà kansɛ́ɛzɔn sín azɔ̌ é ɖé yí gbè bá kpé nukún dó Danièle wu. É cí ɖɔ Jehovah wɛ hun ali ɖé nú mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá adohu adohu mǐtɔn lɛ ɖɔhun.\nMǐ kplɔ́n bo nɔ ɖí xwi xá adohu adohu azǎn ɖokpo dokpo tɔn. Lee Jezu ɖɔ gbɔn é ɔ, “tagba e ayǐhinhɔ́n ɖokpo ɖokpo na hɛn wá ɔ ko kpé nú ayǐhinhɔ́n enɛ ɔ.” (Mat. 6:34) Linlin ɖagbe kpo alisá ɖiɖó kpo lɔ nɔ d’alɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e è gɔn azɔ̌ wà nú Danièle nú sun we é ɔ, é ɖɔ nú mì kpo nǔkiko alisá ɖiɖó tɔn ɖé kpo ɖɔ: “A tuùn à, un mɔ nyiɖée mɛ sɔ lě kpɔ́n ǎ.” (Nǔx. 17:22) Wuvɛ̌ mimɔ lɛ ɖò finɛ có, han Axɔsuɖuto ɔ tɔn yɔyɔ̌ lɛ kpinkplɔn bo jì d’aga kpo gbè e jinjɔn ayǐ é ɖé kpo nɔ víví n’i.\nLinlin ɖagbe e é nɔ ɖó é d’alɔ mì bɔ un ɖí xwi xá wuvɛ̌ nyiɖesunɔ tɔn lɛ. Nǔgbo ɔ, ɖò xwè 57 e mǐ zán ɖò alɔwliwli mɛ lɛ é vlamɛ ɔ, é kpé nukún dó hudo ce vovo lɛ wu. É ba bo na kplɔ́n mì lee è nɔ sɔ azin gbɔn é vɔ́vɔ́ ǎ! Enɛ wu ɔ, hwenu e azɔn ɔ wá ɖó dogbó n’i tawun é ɔ, é wá byɔ ɖɔ má kplɔ́n lee è nɔ klɔ́ gannú, nɔ nya nǔ bo nɔ ɖa nǔɖuɖu klewun klewun lɛ gbɔn é. Un hɛn kɔ́fu kpɛɖé gbà, amɔ̌, un mɔ awǎjijɛ gegě ɖò nǔ enɛ lɛ biblo dó hɛn xomɛ hun i mɛ. *\nXOMƐNYÍNYƆ́ JEHOVAH TƆN SÙ NUKÚN CE MƐ\nUn kpɔ́n gudo sɛ́dó ɔ, un mɔ ɖɔ dogbó e azɔn kpo mɛxoxwe kpo ɖó nú mǐ é kplɔ́n nǔ xɔ akwɛ lɛ mì. Nukɔntɔn ɔ, alɔnu mǐtɔn ɖó na nɔ ján gbeɖé kaka bonu mǐ na gɔn bo wlí nú wanyinamɔ mǐtɔn e mǐ da é ǎ. Mǐ ɖó na nɔ zán hwenu mǐtɔn lɛ ganji hwenu e hlɔnhlɔn kpó ɖò mǐ wu é dó kpé nukún dó mɛ e mǐ yí wǎn na lɛ é wu. (Nǔt. 9:9) Wegɔ́ ɔ, mǐ ɖó na nɔ lin nǔ klewun klewun lɛ kpɔ́n dín ǎ, é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, mǐ sixu wɔn ya nú nyɔna gegě e sín vivǐ mǐ nɔ ɖu ayihɔngbe ayihɔngbe é.—Nǔx. 15:15.\nEnyi un lin tamɛ dó táan e mǐ zán ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ é jí ɔ, un mɔ nǔgbo nǔgbo ɖɔ Jehovah dó nú mǐ hú lee mǐ sixu ɖó nukún gbɔn é. Lee nǔ cí nú ɖɛhanwlantɔ́ e ɖɔ xó elɔ é wɛ é cí nú nyi lɔ: “Jehovah wà nǔ xá mì kpo xomɛnyínyɔ́ kpo.”—Ðɛh. 116:7, nwt.\n^ akpá. 32 Nɔví nyɔnu Danièle Bockaert kú hwenu e è ɖò nǔ sɔ́ nú xóta elɔ wɛ é. Xwè 78 wɛ é ɖó.


2 Axɔ́sú 5 - 2 Rois 5\nNaamáni wɛ nyí ahwangán Silíi xɔ́sú ɔ́ tɔn. Silíi xɔ́sú ɔ́ nyɔ́ xomɛ dó wǔ tɔn. Gbɛtɔ́ nukúnɖéjí ɖokpó wɛ é nyí ɖo axɔ́sú ɔ́ gɔ́n, ɖó é jí wɛ Mawu Mavɔmavɔ ná ɖuɖéjí Silíinu lɛ́ɛ gbɔn. Amɔ̌, nya ahwanfuntɔ́ syɛ́nsyɛ́n nɛ́ ɔ́, gudunɔ wɛ.\nHwenu e sɔ́ja Silíi tɔn lɛ́ɛ fɔ nǔ e ɖo Izlayɛ́li to ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ ɔ́, yě mɔ ɖyɔ̌vǐvú ɖé bó wlí kannumɔ tɔn. Ée yě kplá ɛ wá ɔ́, è sɔ́ ɛ ɖó Naamáni sín asi gɔ́n.\nÉ wá su gbe ɖokpó, bɔ vǐ ɔ́ ɖɔ nú mɛ e gɔ́n é ɖe ɔ́ ɖɔ: “Áo! Ényí gbeyíɖɔ Mawu tɔn e ɖo Samalíi ɔ́ gɔ́n wɛ gǎn ce yi din ɔ́, é ná gbɔ azɔn e jɛ wɛ é ɖe ɔ́ n'i tlóló.”\nÉe Naamáni se mɔ̌ ɔ́, é yi ɖɔ nǔ e ɖyɔ̌vǐvú Izlayɛ́linu ɔ́ ɖɔ ɔ́ nú axɔ́sú ɔ́.\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, axɔ́sú ɔ́ ɖɔ: “Ényí mɔ̌ wɛ hǔn, bo yi. Un ná wlán wěma ɖokpó dó así nú we, bɔ a nǎ sɔ́ nú Izlayɛ́li xɔ́sú ɔ́.” Ée Naamáni xweyǐgbe ɔ́, é hɛn kpatágan kilóo afɔɖé kanwe ko (300) mɔ̌, bó hɛn siká ɖagbe ɖagbe kilóo kanɖé ko (60) mɔ̌, bó hɛn nǔzínzán ɖagbe ɖagbe wǒ.\nÉe Naamáni jɛ dɔ̌n ɔ́, é zé wěma ɔ́ jó nú Izlayɛ́li xɔ́sú ɔ́. Wěma ɔ́ ɖo ɖiɖɔ wɛ ɖɔ: “Un wlán wěma élɔ́ dó así nú ahwangán ce Naamáni, bó dó ɖe xlɛ́ we ɖɔ nyi wɛ sɛ́ ɛ dó nú a nǎ gbɔ gudu e jɛ wɛ é ɖe ɔ́ n'i.”\nÉe Izlayɛ́li xɔ́sú ɔ́ xa wěma ɔ́, é vún awu dó kɔ nú éɖée bó ɖɔ: “Mawu wɛ un nyí bó ɖó acɛ bó ná hu mɛ bo lɛ́ fɔ́n a? Bɔ è wlán wěma sɛ́ dó mì ɖɔ nyɛ ní gbɔ gudu nú mɛ. Mi ma mɔ ganjí ɖɔ nǔ ɖɔ ba mì wɛ é ɖe a?”\nÉe Elizée gbeyíɖɔ Mavɔmavɔ tɔn ɔ́ se ɖɔ Izlayɛ́li xɔ́sú ɔ́ vún awu dó kɔ nú éɖée ɔ́, é sɛ́ mɛ dó ɖɔ è nǐ yi kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Étɛ́wú a ka vún awu dó kɔ nú hwiɖée? Ní wá gɔ̌n ce, énɛ́ ɔ́, é ná tunwun ɖɔ gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɖokpó ɖo Izlayɛ́li fí.”\nÉnɛ́ ɔ́, Naamáni sɔ́ kɛkɛ́ví tɔn, kpódó sɔ́ tɔn lɛ́ɛ kpó, bó yi nɔ te ɖo Elizée sín hɔntogbó jí.\nElizée sɛ́ mɛ dó ɖɔ è nǐ yi ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi, bó nylɔ́ hwiɖée dó Judɛ́ɛn tɔ mɛ azɔn tɛ́nwe; énɛ́ ɔ́, gudu towe ná fyɔ́, bɔ a nǎ húzú mɛ mímɛ́.”\nÉe Naamáni se mɔ̌ ɔ́, xomɛ sin i, bɔ é ɖidó bó ɖɔ: “Nyɛ ɖo linlin wɛ ɖɔ é ná tɔ́n, bó ná wá gɔ̌n ce dandan, bɔ é ɖésú ná ylɔ́ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn sín nyǐkɔ, lobo ná sɔ́ alɔ tɔn gbɔn fí e gudu ɔ́ gbɔn nú mì lɛ́ɛ, bó ná gbɔ azɔn nú mì.\nAbana tɔ kpó Paapáa tɔ kpó e ɖo Damási lɛ́ɛ má nyɔ́ hú ée ɖo Izlayɛ́li lɛ́ɛ bǐ a? Un hɛn ɔ́, un ná yi nylɔ́ nyɛɖée dó tɔ énɛ́ lɛ́ɛ ɖokpó mɛ, bó húzú mɛ mímɛ́!” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, é lɛ́ kɔ bo ɖidó kpó xomɛsin kpó.\nLo ɔ́, mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ́ɛ sɛkpɔ́ ɛ, bo ɖɔ n'i ɖɔ: “Gǎn, ényí ɖɔ nǔvɛ́wǔ ɖé wɛ gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ zɔ́n we ɖɔ hwi bló ɔ́, a nǎ bló ǎ cé? Étɛ́wú a ma ka ná bló nǔ e é ɖɔ ɔ́ ǎ? Nylɔ̌ hwiɖée dó tɔ mɛ bo húzú mɛ mímɛ́ bó!”\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ n'i ɔ́, é yi Judɛ́ɛn tɔ ɔ́ nu, bó nylɔ́ éɖée dó tɔ ɔ́ mɛ azɔn tɛ́nwe lě e gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ ɖɔ gbɔn n'i é. Bɔ wǔtu tɔn cí yɔkpɔ́vú sín wǔtu ɖɔhun, bɔ é húzú mɛ mímɛ́.\nNaamáni lɛ́ kɔ ɖidó gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ gɔ́n tlóló, é kpódó mɛ e xwedó e lɛ́ɛ kpó. Ée é wá ɔ́, é nɔ te nukɔn tɔn bo ɖɔ n'i ɖɔ: “Un mɔ din ɖɔ nǔmɛsɛn ɖě kún sɔ́ ɖo fí ɖěbǔ ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí zɛ Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ wú ó. Din ɔ́, kɛnklɛ́n bó yí nǔ e nyɛ mɛsɛntɔ́ towe hɛn wá nú we é.”\nElizée ka xwlé nǔ n'i ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ e un nɔ sɛn ɔ́ ɖo gbɛ, un ná yí nǔ ɖěbǔ ǎ.” Naamáni ka ɖɔ yǐ jɛ́n é ná yí dandan, lo ɔ́, é gbɛ́ bǐ gbídígbídí.\nBɔ Naamáni ɖɔ: “Ée a gbɛ̌ nǔ e un ná we lɛ́ɛ bǐ ɔ́, bo gbɔ nú è nǐ ná to ɔ́ mɛ sín kɔ́ e tócí we sixú hɛn ɔ́ mì. Đó nyɛ mɛsɛntɔ́ towe sɔ́ jló ná sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ɖě, abǐ kɔnɖókpɔ́vɔ́ ɖě nú nǔmɛsɛn ɖěbǔ zɛ Mawu Mavɔmavɔ Izlayɛ́li tɔn wú ǎ.\nNǔ ɖokpó e byɔ́ Mawu Mavɔmavɔ wɛ un ɖe ɖɔ é ní sɔ́ kɛ mì ɔ́ ɖíe: ényí gǎn ce Silíi xɔ́sú ɔ́ xwe vodún Hlimumɔ́ni sín xɔ mɛ bo xwe kɔ́ ɖe gbé ɔ́, awa ce wɛ é nɔ́ hɛn, bó nɔ́ jɛ kpo. Hǔn nyi lɔmɔ̌ ɖó ná jɛ kpo. Ényí un bló mɔ̌ hǔn, Mawu Mavɔmavɔ ní kɛnklɛ́n sɔ́ kɛ mì.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi xwé, ado ma hu we ó.” Bɔ é ɖidó. Nǔ e Gehazíi wa nyi do é Ée Naamáni gosín Elizée gɔ́n ɔ́, é ko yi zɔ fí ɖé ǎ,\nbɔ Gehazíi, mɛsɛntɔ́ Elizée tɔn ɖɔ dó ayi mɛ ɖɔ: “Gǎn ce ɖíe gbɔ azɔn nú Naamáni Silíinu énɛ́ ɔ́, bó ká gbɛ́ nǔ e é hɛn wá n'i ɔ́ bǐ e. Un xwlé Mawu ɖɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ, un ná kán wezun xwedó e, bó ná yí nǔ lɛ́ɛ ɖě.”\nÉnɛ́ ɔ́, Gehazíi kán wezun jɛ Naamáni gúdo. Ée Naamáni mɔ ɛ ɖo wezun jí jǎwe ɔ́, é jɛ te sín kɛkɛ́ví tɔn mɛ, bó yi kpé e bó ɖɔ: “Nǔɖé jɛ wɛ a?”\nBɔ Gehazíi yí gbe n'i ɖɔ: “Nǔɖé jɛ ǎ. Gǎn ce wɛ sɛ́ mì dó ɖɔ nyɛ ní ɖɔ nú we ɖɔ gbeyíɖɔ dɔ̌nkpɛvú we ɖé lɛ́ɛ gosín Eflayímu só ta wá émí gɔ́n. Hwi ní kɛnklɛ́n sɛ́ kpatágan kilóo gban (30) kpó nǔzínzán ɖagbe ɖagbe we kpó dó yě.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Naamáni ɖɔ: “A yǐ kpatágan kilóo kanɖé ko (60) ɔ́, é ná nyɔ́ hú.” É ɖɔ kilóo kanɖé ko (60) jɛ́n é ná yí dandan, bó blá kpatágan kilóo kanɖé ko (60) ɔ́ n'i dó glo we mɛ, bó fɔ awu ɖagbe ɖagbe we d'é jí, bó dó agban tɔn nú mɛsɛntɔ́ tɔn we, bɔ yě hɛn, bó jɛ Gehazíi nukɔn.\nÉe yě jɛ Ofɛ́lu ɔ́, Gehazíi yí nǔ lɛ́ɛ, bó bɛ́ yi ɖó xwé gbe, bó nyi mɛ lɛ́ɛ bɔ yě yi.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é yi gǎn tɔn gɔ́n, bɔ gǎn tɔn ɖɔ: “Gehazíi, fítɛ́ a gosín?” É yí gbe n'i ɖɔ: “Gǎn, un ma yi fí ɖé nɛ́.”\nLo ɔ́, Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Hwenu e nya ɔ́ gosín kɛkɛ́ví tɔn mɛ, bó wá kpé we ɔ́, un tunwun ǎ wɛ a vɛdó a? Hwenu e a nǎ yí kpatágan, bó yí awu, bo yí olívugbo, bó yí vǐwungbo, bó yí lɛ̌ngbɔ́, bó yí nyibú, bó yí mɛsɛntɔ́ súnnu kpó nyɔ̌nu kpó ɔ́, hwe ɔ́ nu ɖíe ǎ.\nÉnɛ́ ɔ́ wú ɔ́, hwi kpódó vǐ towe lɛ́ɛ kpó ná bɛ́ gudu e Naamáni jɛ ɔ́, bɔ é ná nɔ mi wú káká yi.” Ée Elizée ɖɔ mɔ̌ ɔ́, gudu kpé Gehazíi wú, bɔ wǔtu tɔn bǐ wé kɛ́njí ɖɔhun, bɔ é ɖidó. Asyɔ́ví ɖé jɛ tɔ


Mɛjitɔ́ lɛ Emi, Mi D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ Bonu Nùɖiɖi Yetɔn Ni Lidǒ | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lhukonzo Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Dɔnkpɛvu kpo ɖyɔvǐ kpo . . . Mi bǐ mi kpa susu nú Mawu Mavɔmavɔ.”—ÐƐH. 148:12, 13.\nHAN LƐ: 88, 115\nEtɛwu é ka ɖò taji tawun ɖɔ a ni tuùn vǐ towe lɛ ganji?\nNɛ̌ a ka sixu zán nùjlɛdonǔwu lɛ ganji ɖò mɛkplɔnkplɔn mɛ gbɔn?\nEtɛwu a ka ɖó na nɔ gbeji, ɖó suúlu, bo nɔ lɛ́ xoɖɛ?\n1, 2. (a) Wuvɛ̌ tɛ mɛjitɔ́ lɛ ka nɔ mɔ? Nɛ̌ ye ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ enɛ gbɔn? (b) Nǔ ɛnɛ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn?\n“MǏ ÐI nǔ nú Jehovah, amɔ̌ enɛ wɛ na zɔ́n bɔ vǐ mǐtɔn lɛ na ɖi nǔ n’I dandan ǎ,” wɛ asú kpo asì kpo e nɔ nɔ France é ɖé ɖɔ. Ye tinmɛ ɖɔ: “Nùɖiɖi nyí nùɖé bɔ è nɔ ɖu gǔ tɔn ǎ. Kpɛɖé kpɛɖé wɛ vǐ mǐtɔn lɛ nɔ ɖó.” Nɔví sunnu Australie-nu ɖé wlan ɖɔ: “Alɔdido vǐ towe bonu é na ɖó nùɖiɖi wɛ nyí wuvɛ̌ ɖaxó hugǎn bǐ e a sixu mɔ ɖò gbɛzán towe mɛ é. A ɖó na zán azɔwanú ɖebǔ e a ɖó é. A sixu mɔ ɖɔ emi ko fó kpo nùkanbyɔ vǐ towe tɔn ɖé kpo, amɔ̌, a na wá mɔ ɖɔ é na lɛ́ vɔ́ nǔ ɖokpo ɔ kanbyɔ hweɖevonu! Xósin e na jɛmɛ nú ayixa nǔ dó biba tɔn vǐ towe tɔn ɖò égbé é sixu nɔ ma jɛmɛ n’i ɖò sɔ. É sixu byɔ ɖɔ a ni vɔ́ xota ɖé lɛ jí gbɔn hwɛhwɛ.”\n2 Enyi mɛjitɔ́ ɖé wɛ nú we ɔ, é ka nɔ cí nú we hweɖelɛnu ɖɔ a kún kpéwú bo na kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye na huzu nùɖitɔ́ lɛ ó wɛ à? Nugbǒ ɔ, enyi nùnywɛ mǐtɔn wɛ mǐ na zán ɔ, mǐ ɖě na kpé azɔ̌ enɛ wu ǎ! (Jel. 10:23) Amɔ̌ enyi mǐ ba alixlɛ́mɛ Mawu tɔn ɔ, é na kpa mǐ. Mi nú mǐ ni gbéjé nǔ e sixu d’alɔ we bɔ a na d’alɔ vǐ towe lɛ bɔ ye na ɖó nùɖiɖi é ɛnɛ kpɔ́n: (1) Tɛnkpɔn bo tuùn ye ganji. (2) Kplɔ́n nǔ ye kpo ayi towe bǐ kpo. (3) Zǎn nùjlɛdonǔwu ɖagbe lɛ. (4) Ðǒ suúlu bo nɔ xoɖɛ.\nTUÙN VǏ TOWE LƐ GANJI\n3. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn ɖò mɛkplɔnkplɔn mɛ gbɔn?\n3 Nǔ e ahwanvu Jezu tɔn lɛ ɖi nǔ na lɛ é kinkanbyɔ ye nɔ dó xɛsi n’i ǎ. (Mat. 16:13-15) Xwedó kpɔ́ndéwú tɔn. É na nyɔ́ tawun ɖɔ ɖò hwenu e mi ɖò vivo mɛ é ɔ, a ni byɔ vǐ towe lɛ ɖɔ ye ni ɖɔ lee nǔ nɔ cí nú ye é. Nǔxokpɔ́n ɖebǔ e ye sixu ɖó é ɖò xóɖɔɖókpɔ́ enɛ mɛ. Nɔví sunnu xwè 15 mɛví ɖé ɖò Australie wlan ɖɔ: “Papa nɔ ɖɔ xó xá mì hwɛhwɛ dó nǔ e un ɖi nǔ na é wu bo nɔ d’alɔ mì bɔ un nɔ ɖɔ xó. É kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛ Biblu ka ɖɔ?’ ‘A ɖi nǔ nú nǔ e é ɖɔ é à?’ ‘Etɛwu a ka ɖi nǔ na?’ É ba ɖɔ ma na xósin ɔ ɖò xógbe nyì ɖesunɔ tɔn mɛ, bonu é ma nyí nǔ e éyɛ alǒ Mamáa ɖɔ lɛ é wɛ na vɔ́ wlí ɖɔ kpowun ó. Ee un ɖò susu wɛ é ɔ, xósin ce lɛ ɖó na lɛ́ kpɔ́n te d’eji.”\n4. Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni sɔ́ nùkanbyɔ vǐ ɖé tɔn sɔ́ ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n4 Enyi vǐ ɖé ma ɖeji dó nùkplɔnmɛ ɖé lɛ wu ǎ ɔ, tɛnkpɔn bo ma wà adǎn alǒ yí gbè ɖò alɔkpa ɖé mɛ b’ɛ na cí ɖɔ a ɖò hun jɛ dó hwiɖée jí wɛ ɖɔhun ó. Sɔ xó jlɛ́ dó xó wu xá ɛ kpo sɔxwixwe kpo. Vǐtɔ́ ɖé ɖɔ: “Ma dovɛ̌ nú nùkanbyɔ vǐ towe tɔn lɛ ó. Ma ɖɔ ye kún nyí nùjɔnǔ ó bo xò ye nyì kɛ́n ó, ma lɛ́ hɔn nú xó ɖé ɖó ɖiɖɔ tɔn na vɛwǔ nú we kpowun wutu ó.” Nugbǒ ɔ, enyi a nɔ mɔ ɖɔ nǔ e vǐ towe kanbyɔ dó nùjɔnǔ mɛ lɛ é xlɛ́ ɖɔ é nɔ ɖ’ayi te bo lɛ́ ba na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ ɔ, é na d’alɔ we. Hwenu e Jezu tlɛ ɖó xwè 12 é ɔ, é kàn nùjɔnǔ lɛ byɔ. (Xà Luki 2:46.) Dɔnkpɛvu ɖé ɖó xwè 15 bo nɔ nɔ Danemark bo ɖɔ: “Hwenu e un ɖɔ nú mɛjitɔ́ ce lɛ ɖɔ un kún kanɖeji ɖɔ mǐ ɖò sinsɛn nugbǒ ɔ mɛ ó é ɔ, ado sixu ko hu ye dó wutu ce có, ye wà adǎn ǎ. Ye zán Biblu dó na xósin nú nùkanbyɔ ce lɛ bǐ.”\n5. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu xlɛ́ ɖɔ emi kún nɔ lin kpowun ɖɔ vǐ emitɔn ko ɖó nùɖiɖi ó gbɔn?\n5 Tɛnkpɔn bo tuùn vǐ towe lɛ ganji: linlin yetɔn lɛ, lee nǔ nɔ cí nú ye é, kpo nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ nú ye lɛ é kpo. Ma ɖɔ gbeɖé ɖɔ ye ɖó nùɖiɖi, ɖó ye nɔ wá kplé Klisanwun tɔn lɛ bo nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ xá we kpowun wutu ó. Nɔ ɖɔ xó dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ jí xá ye hwenu e mi nɔ ɖò nǔwaɖókpɔ́ wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe é. Nɔ xoɖɛ kpo vǐ towe lɛ kpo bo nɔ lɛ́ xò dó ta yetɔn mɛ. Tɛnkpɔn bo ɖ’ayi mɛtɛnkpɔn ɖebǔ e nùɖiɖi yetɔn na mɔ é wu, bo d’alɔ ye bonu ye ni ɖí xwi xá.\nKPLƆ́N NǓ MƐ KPO AYI TOWE BǏ KPO\n6. Enyi mɛjitɔ́ lɛ dó nugbǒ Biblu tɔn dó ayi yeɖesu tɔn mɛ ɔ, nɛ̌ é ka na d’alɔ ye bɔ ye na kplɔ́n nǔ mɛ ganji gbɔn?\n6 Nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ nɔ byɔ ayi mɛ lɛ tɔn mɛ, ɖó é yí wǎn nú Jehovah, Xó Mawu Tɔn, kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo wutu. (Luk. 24:32; Jaan 7:46) Wanyiyi mɔhun na d’alɔ mɛjitɔ́ lɛ bɔ nǔ e kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ ye ɖè é na byɔ ayi mɛ nú ye. (Xà Sɛ́nflínmɛ 6:5-8; Luki 6:45.) Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ kplɔ́n Biblu ɔ kpo wema nùkplɔnkplɔn tɔn mǐtɔn lɛ kpo ganji. Mi nɔ yí wǎn nú nùɖíɖó lɛ kpo xota e ɖò wema mǐtɔn lɛ mɛ bo ɖɔ xó dó ye wu lɛ é kpo. (Mat. 6:26, 28) Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ nùtuùntuùn mitɔn na gbló ada d’eji, bɔ nǔwiwa Jehovah tɔn lɛ na sù nukún mitɔn mɛ d’eji, lobɔ mi na kpéwú bo na kplɔ́n nǔ vǐ mitɔn lɛ ganji.—Luk. 6:40.\n7, 8. Enyi nugbǒ Biblu tɔn gɔ́ mɛjitɔ́ ɖé sín ayi mɛ ɔ, lè tɛ é ka na hɛn wá? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n7 Enyi nugbǒ Biblu tɔn gɔ́ ayi towe mɛ ɔ, a na jló na ɖɔ xó d’eji xá xwédo towe. Hwenu e mi ɖò nǔ sɔ́ nú kplé Klisanwun tɔn lɛ wɛ é alǒ sinsɛn-biblo xwédo tɔn sín hwenu kɛɖɛ wɛ a na nɔ wà mɔ̌ ǎ, loɔ, nɔ wà mɔ̌ hweɖebǔnu. Gɔ́ na ɔ, xóɖɔɖókpɔ́ mɔhun lɛ ɖó na nɔ nyí kɔgbidinúmɛ sín nǔ ǎ, loɔ, ye ɖó na nyí nyanɛnyanɛ sín nǔ bɔ vivo na ɖ’ékɔn, lee mi ko nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ gbɔn ayihɔngbe ayihɔngbe é ɖɔhun. Asú kpo asì kpo ɖé ɖò États-Unis bo nɔ lin tamɛ dó Jehovah jí hwenu e xwédo ɔ ɖò vivǐ wɛkɛ ɔ sín nùɖé tɔn ɖu wɛ alǒ ɖò nùɖé ɖu ɖó kpɔ́ wɛ é. Mɛjitɔ́ lɛ ɖɔ: “Mǐ nɔ flín wanyiyi e Jehovah ɖexlɛ́ ɖò nǔ e é sɔnǔ na nú mǐ lɛ é bǐ mɛ é kpo lee é lin tamɛ kpɔ́n ganji jɛ nukɔn cobo bló nǔ enɛ lɛ gbɔn é kpo vǐ mǐtɔn lɛ.” Hwenu e asú kpo asì kpo e nɔ nɔ Afrique du Sud é ɖé nɔ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò jikpá yetɔn mɛ xá vǐ nyɔnu yetɔn wè lɛ é ɔ, ye nɔ sɔ́ ayi vǐ lɛ tɔn ɖó lee kun tíntɔ́n nǔkún lɛ tɔn kpo susu yetɔn kpo nɔ jiwǔ gbɔn é jí. Mɛjitɔ́ lɛ ɖɔ: “Mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ kplɔ́n sísí ɖaxó ɖiɖó nú gbɛ̀ kpo lee é gɛ́dɛ́ gbɔn é kpo vǐ nyɔnu mǐtɔn lɛ.”\n8 Tɔ́ ɖé ɖò Australie bɔ hwenu e vǐ sunnu tɔn ɖò xwè wǒ mɔ̌ ɖó wɛ, bɔ ye ɖisa yì kpɔ́n nǔ ɖò fí e è nɔ tɛ́ nǔ xóxó lɛ ɖó é ɖé é ɔ, é gbɔn yɛkan enɛ mɛ bo d’alɔ vǐ tɔn bonu nùɖiɖi e é ɖó ɖɔ Mawu tíìn bo lɛ́ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ é ni lidǒ. Tɔ́ ɔ ɖɔ: “Mǐ mɔ bɔ è tɛ́ nùɖíɖó hwexónu tɔn e nɔ nɔ xù mɛ bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ ammonite kpo trilobite kpo lɛ é. É jiwǔ nú mǐ tawun ɖɔ kanlin enɛ lɛ e ma sɔ́ ɖè ǎ é nyɔ́ ɖɛkpɛ, gɛ́dɛ́, bo lɛ́ ɖò bǔté, bo ɖibla cí ɖěɖee mǐ sixu mɔ égbé lɛ é ɖɔhun. Enɛ wu ɔ, enyi ɖɔ nǔɖògbɛ lɛ gɛ́dɛ́ ɖò bǐbɛ̌mɛ ǎ bo wá ɖyɔ bo huzu nǔɖògbɛ e gɛ́dɛ́ lɛ é wɛ ɔ, etɛwu nǔɖògbɛ hwexónu tɔn enɛ lɛ ka ko gɛ́dɛ́ sɔmɔ̌? Nùkplɔnmɛ ɖé wɛ nyí enɛ bo jiwǔ nú mì tawun, bɔ un má xá vǐ sunnu ce.”\nZǍN NÙJLƐDONǓWU ÐAGBE LƐ\n9. Etɛwu nùjlɛdonǔwu lɛ zinzan ka ɖó lè? Nɛ̌ nɔ ɖé ka ɖè enɛ xlɛ́ gbɔn?\n9 Jezu nɔ zán nùjlɛdonǔwu e nɔ zɔ́n nǔlinkpɔ́n mɛ, nɔ byɔ ayi mɛ, bo nɔ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ flín nǔ lɛ é hwɛhwɛ. (Mat. 13:34, 35) Yɔkpɔvu lɛ nɔ ba na lin nǔ kpɔ́n tawun. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ vo bo nɔ zán nùjlɛdonǔwu lɛ ɖò mɛkplɔnkplɔn mitɔn mɛ. Nɔ ɖé ɖò Japon bo wà mɔ̌. Hwenu e vǐ tɔn sunnu wè lɛ ɖò xwè tantɔn kpo wǒ kpo ɖó wɛ é ɔ, é kplɔ́n nǔ ye dó jɔhɔn kpo lee Jehovah wlíbò na bo bló gbɔn é kpo wu. Bo na dó wà mɔ̌ ɔ, é sɔ́ lɛ́ɛ̀ (lait), súkle, kpo kafée kpo nú ye. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni dó tíì kɔfu ɖokpo ɖokpo nú emi. É tinmɛ ɖɔ: “Ye wlíbò na ɖesu. Ee un kanbyɔ ye ɖɔ etɛwu ye ka wlíbò na sɔmɔ̌ à jí é ɔ, ye ɖɔ nú mì ɖɔ emi jló ɖɔ tíì ɔ ni cí lee un nɔ ba gbɔn é pɛ́ɛ́. Un tinmɛ nú ye ɖɔ mɔ̌ pɛ́ɛ́ wɛ Mawu wlíbò nú jɔhɔn e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ é bo bló gbɔn; é bló ɖó lee é na nɔ bo nyɔ́ nú mǐ é.” Nùjlɛdonǔwu enɛ sɔgbe kpo xwè yetɔn kpo, bo zɔ́n bɔ ye ɖó mɔjɛmɛ e xó kpowun ɖiɖɔ nú ye ma na na ye ǎ é. É ɖò wɛn ɖɔ ye kún na yawu wɔn nùkplɔnmɛ enɛ ó!\nA sixu zán nǔ kpaà lɛ dó hɛn nùɖiɖi vǐ towe lɛ tɔn lidǒ dó Mawu kpo nùɖíɖó lɛ kpo wu (Kpɔ́n akpáxwé 10gɔ́ ɔ)\n10, 11. (a) Nùjlɛdonǔwu tɛ a ka sixu zán dó d’alɔ vǐ towe b’ɛ na ɖi nǔ nú Mawu? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Nùjlɛdonǔwu tɛ lɛ a ka ko zán b’ɛ w’azɔ̌?\n10 A tlɛ sixu zán wlɛnwín e è nɔ dó ɖa nùɖé na é dó d’alɔ vǐ towe bonu nùɖiɖi e é ɖó nú Mawu é ni lidǒ. Gbɔn nɛ̌ é? Enyi a ɖa nǔ ɔ gudo hǔn, tinmɛ nǔ e wu wlɛnwín ɔ ɖò taji é. Enɛ gudo ɔ, sɔ́ atín sínsɛ́n ɖé nú vǐ towe, vlafo pɔ́mu ɖé, bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “A ka tuùn ɖɔ wlɛnwín ɖé wɛ è zán bɔ pɔ́mu elɔ dó wá cí lě à?” Enɛ gudo hǔn, zɛ pɔ́mu ɔ ɖó wè, bo sɔ́ kwín tɔn ɖokpo n’i. A sixu ɖɔ n’i ɖɔ è “wlan” wlɛnwín ɔ dó kwín ɔ mɛ, amɔ̌, gbè e mɛ è wlan dó é gɛ́dɛ́ tawun hú xógbe e è wlan dó wlɛnwín nùɖiɖa tɔn sín wema ɖé mɛ lɛ é. A sixu kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Enyi mɛɖé wɛ dó wlɛnwín e è dó ɖa nǔ ɔ na é wá ɔ, mɛ̌ ka nyí dowatɔ́ wlɛnwín gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ e pɔ́mu ɔ xwedó cobo wá cí mɔ̌ lɛ é tɔn?” Enyi vǐ ɔ ko nyí mɛxo kpɛɖé ɔ, a sixu tinmɛ n’i ɖɔ wlɛnwín e è zán nú pɔ́mu ɔ, kaka jɛ atín e jí é nyɔ́ ɖè é jí é ɔ, è ko wlan dó wɛn e ɖò ADN ɔ mɛ é mɛ. Mi tlɛ sixu gbéjé nùjlɛdonǔwu e ɖò alɔnwuwema mǐtɔn Cinq questions à se poser sur l’origine de la vie mɛ ɖò wexwɛ 10 jɛ 20 é ɖé lɛ kpɔ́n ɖó kpɔ́.\n11 Mɛjitɔ́ gègě nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá vǐ yetɔn lɛ dó xota “Hasard ou conception ?” e nɔ tɔ́n ɖebɔdoɖewu ɖò Réveillez-vous! mɛ lɛ é jí. Alǒ ye nɔ zán xota enɛ lɛ dó kplɔ́n nǔ klewun klewun lɛ vǐ yetɔn kpɛví lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, asú kpo asì kpo e nɔ nɔ Danemark é ɖé sɔ́ jɔmɛhun lɛ jlɛ́ dó xɛ lɛ wu. Ye ɖɔ: “Jɔmɛhun lɛ cí xɛ lɛ ɖɔhun. Amɔ̌, jɔmɛhun lɛ ka sixu ɖ’azin bo flé jɔmɛhun kpɛví kpɛví lɛ à? Xɛ lɛ ka ɖó hudo fí bunɔ ɖé lɛ tɔn bo na nɔ ɖó jɛ wɛ à? Nɛ̌ gbè e jɔmɛhun ɖé nɔ dó é ka nɔ cí ɖò han xɛ ɖé tɔn kpá? Mɛ̌ ka nyɔ̌nùí hugǎn dìn lo? Mɛ e bló jɔmɛhun lɛ é wɛ à, alǒ Mɛ e dá xɛ lɛ é?” Xó mɔhun lɛ ɖiɖɔ, gɔ́ nú nùkanbyɔ ɖagbe lɛ sixu d’alɔ vǐ ɖé b’ɛ na nɔ ‘lin tamɛ’ lobo na ɖi nǔ nú Mawu.—Nùx. 2:10-12.\n12. Nɛ̌ nùjlɛdonǔwu lɛ ka sixu d’alɔ vǐ lɛ bɔ ye na ɖó nùɖiɖi nú Biblu ɔ gbɔn?\n12 Nùjlɛdonǔwu e nɔ w’azɔ̌ lɛ é zinzan sixu lɛ́ hɛn nùɖiɖi vǐ towe tɔn lidǒ ɖɔ Biblu ɔ sɔgbe. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó Jɔbu 26:7 jí. (Xà.) Nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ Mawu wɛ sɔ́ wemafɔ enɛ ɔ d’ayi mɛ nú mɛ e wlan é gbɔn? A sixu ɖɔ xó dó kúnnuɖenú lɛ wu kpowun. Amɔ̌, enyi a ka sɔ́ tamɛ linlin sín akpàkpà dó lanmɛ nú vǐ towe ɔ ka ló? Tinmɛ ɖɔ Jɔbu nɔ gbɛ̀ é ɔ, é ko lín tawun cobɔ è wá ɖè macinu e nɔ mɔ nǔ sɛ́dó vovolivwé lɛ é kpo jɔmɛhun e nɔ yì sun mɛ lɛ é kpo tɔ́n. Byɔ vǐ ɔ ɖɔ é ni ɖexlɛ́ ɖɔ é na vɛwǔ nú mɛɖé lɛ bɔ ye na ɖi nǔ ɖɔ nǔ e d’agba tawun é ɖé, ɖi ayikúngban ɔ mɔ̌, kún na nɔ nùɖé jí ó. Vǐ ɔ sixu zán balɔ́ɔn alǒ awinnya ɖé bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ e ɖó zin é ɖó na nɔ nùɖé jí dandan. Nùkplɔnmɛ mɔhun na zɔ́n bɔ vǐ towe na mɔ ɖɔ Jehovah ko zɔ́n bɔ è wlan nugbǒ gègě dó Biblu mɛ xóxó cobɔ gbɛtɔ́ lɛ wá ɖè ye xlɛ́.—Nɛɛ. 9:6.\nÐÈ LEE NUGBODÒDÓ BIBLU TƆN LƐ XƆ AKWƐ SƆ́ É XLƐ́\n13, 14. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye na mɔ lee nugbodòdó Biblu tɔn lɛ xɔ akwɛ sɔ́ é gbɔn?\n13 É ɖò taji tawun ɖɔ a ni bló bonu vǐ towe lɛ ni mɔ lee nugbodòdó Biblu tɔn lɛ xɔ akwɛ sɔ́ é. (Xà Ðɛhan 1:1-3.) Ali gègě nu wɛ è sixu wà mɔ̌ ɖè. A sixu na kpɔ́ndéwú elɔ vǐ towe lɛ: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ mǐ mɛ bǐ ɖó na yí cí tɔtɛntinto e ɖò gblolo mɛ é ɖé mɛ, bo ka ɖó na cyan mɛɖé lɛ bɔ ye na nɔ dɔ̌n xá mǐ. Enɛ gudo ɔ, kanbyɔ ɖɔ: “Enyi mɛ bǐ na nɔ kpɔ́ ɖò fífá mɛ ɔ, jujɔ tɛ lɛ mɛ bǐ ka ɖó na ɖó?” A sixu lɛ́ ɖɔ xó xá ye dó alixlɛ́mɛ ɖagbeɖagbe e ɖò Galatinu lɛ 5:19-23 mɛ lɛ é jí.\n14 Nǔ taji wè wɛ nǔ mɔhun wiwa sixu kplɔ́n mɛ. Nukɔntɔn ɔ, nugbodòdó Mawu tɔn lɛ nɔ zɔ́n bɔ fífá jɔ fífá kpo nyanɛnyanɛ kpo nɔ tíìn. Wegɔ ɔ, Jehovah ɖò mǐ kplɔ́n wɛ dìn bonu mǐ na dó sixu nɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ. (Eza. 54:13; Jaan 17:3) A sixu ɖè tan ɖé sín wema mǐtɔn lɛ mɛ dó tɛɖɛ̌ nǔ enɛ lɛ jí. A sixu kpɔ́n xota ɖebɔdoɖewu “Biblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn” e nɔ tɔ́n ɖò Atɔxwɛ mɛ lɛ é mɛ. Alǒ enyi mɛɖé ɖò agun mitɔn mɛ bo bló huzuhuzu ɖaxó lɛ bá mɔ tɛn dó nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, a sixu ylɔ ɛ b’ɛ wá kpi tan tɔn nú mi. Kpɔ́ndéwú mɔhun lɛ nɔ xlɛ́ ɖɔ nugbodòdó Biblu tɔn lɛ nɔ w’azɔ̌ tawun!—Ebl. 4:12.\n15. Etɛ gbé a ka na nya jɛ nukɔn hwenu e a ɖò vǐ towe lɛ kplɔ́n wɛ é?\n15 Nǔ e ɖɔ wɛ è ɖè é ɖíe: Hwenu e a nɔ ɖò nǔ kplɔ́n vǐ towe lɛ wɛ é ɔ, ma nɔ vɔ́ nǔ ɖokpo ɔ lɛ bló tɛgbɛ tɛgbɛ ó. Tɛnkpɔn bo nɔ zán nǔwukpikpé nǔlinkpɔn tɔn towe. Sɔ́ tamɛ linlin sín akpàkpà dó lanmɛ nú ye, ka nɔ flín xwè yetɔn cobo nɔ wà mɔ̌. Blǒ bonu nùkplɔnkplɔn ni nɔ víví nú ye, bo nɔ hɛn nùɖiɖi yetɔn lidǒ. “Ma nú agbɔ̌n kpé we dó wlɛnwín yɔyɔ̌ lɛ zinzan dó ɖɔ xó dó nǔ xóxó lɛ jí wu gbeɖé ó,” wɛ tɔ́ ɖé ɖɔ.\nNƆ GBEJI, ÐǑ SUÚLU, NƆ XOÐƐ\n16. Etɛwu suúluɖiɖo ka ɖò taji hwenu e è ɖò nǔ kplɔ́n vǐ lɛ wɛ é? Jlɛ̌ dó nùɖé wu.\n16 È ɖó hudo gbigbɔ Mawu tɔn tɔn cobo na ɖó nùɖiɖi e lidǒ é. (Ga. 5:22, 23, NWT) Ði atín sínsɛ́n ɖɔhun ɔ, é nɔ byɔ hwenu cobɔ nùɖiɖi na dó sixu lidǒ. Enɛ wu ɔ, a ɖó na ɖó suúlu lobo lɛ́ syɛnlǐn ɖò vǐ towe lɛ kplɔnkplɔn mɛ. Tɔ́ e ɖó vǐ wè bo nɔ nɔ Japon é ɖé ɖɔ: “Nyì kpo asì ce kpo nɔ sɔ́ ayi ɖó vǐ mǐtɔn lɛ jí tawun. Sín hwenu e ye ɖò vǔ bǐ é ɔ, un nɔ kplɔ́n nǔ xá ye nú cɛju 15 gbè ɖokpo, gbè e gbè mǐ ɖó kplé agun tɔn lɛ é jɛn ma ɖ’emɛ ǎ. Cɛju 15 enɛ lɛ vɛwǔ dín nú mǐ kpo ye kpo ǎ.” Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé wlan ɖɔ: “Hwenu e un nyí dɔnkpɛvu é ɔ, un nɔ kàn nǔ gègě byɔ nyiɖée alǒ nɔ xò nǔ gègě kpɔ́n, un ka ɖɔ gbeɖé bonu mɛɖé sè ǎ. Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, un wá mɔ xósin nǔ enɛ lɛ tɔn ɖò kplé lɛ, sinsɛn-biblo xwédo tɔn alǒ nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn hwenu. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ é ɖò taji ɖɔ mɛjitɔ́ lɛ ni nɔ ɖò nǔ kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ zɔn mǐ yì.”\nEnyi a na nyí nùkplɔnmɛtɔ́ tewungbeju ɖé ɔ, Xó Mawu Tɔn ɖó na ɖò ayi towe mɛ hwɛ̌ (Kpɔ́n akpáxwé 17gɔ́ ɔ)\n17. Etɛwu kpɔ́ndéwú ɖagbe mɛjitɔ́ lɛ tɔn ka ɖò taji? Nɛ̌ asú kpo asì kpo ɖé ka sɔ́ kpɔ́ndéwú mɔhun ɖ’ayǐ nú vǐ nyɔnu yetɔn lɛ gbɔn?\n17 Nǔ e ɖò taji tawun é wɛ nyí kpɔ́ndéwú nùɖiɖi tɔn hwiɖesunɔ tɔn. Vǐ towe lɛ na nɔ kpɔ́n nǔ e a nɔ wà lɛ é, bɔ é na wà ɖagbe nú ye jɛn wɛ. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi kpò ɖò nùɖiɖi miɖesunɔ tɔn hɛn lidǒ wɛ. Mi nú vǐ mitɔn lɛ ni mɔ ɖɔ Jehovah tíìn nugbǒ ɖò nukún mitɔn mɛ. Asú kpo asì kpo ɖé ɖò Bermudes bɔ enyi ye ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ, ye nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah xá vǐ yetɔn lɛ ɖɔ é ni xlɛ́ ali emi, bo nɔ lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú vǐ lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ yeɖesunɔ. “Mǐ lɛ́vɔ ɖɔ nú vǐ nyɔnu ɖaxó mǐtɔn ɖɔ: ‘Ðeji dó Jehovah wu mlɛ́mlɛ́, hɛn alɔnu towe ján ɖò sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ, ma nú ado hu we dín ó.’ Hwenu e é mɔ lee nǔ lɛ wá yì gbɔn é ɔ, é tuùn ɖɔ Jehovah ɖò alɔ dó mǐ wɛ. Nǔ enɛ wà ɖagbe nú nùɖiɖi e é ɖó nú Mawu kpo Biblu kpo é tawun.”\n18. Nugbǒ taji tɛ wu mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na mɔ nǔ jɛ?\n18 É ɖò wɛn ɖɔ, ɖò gudo mɛ ɔ, vǐ lɛ ɖesu wɛ na bló bɔ nùɖiɖi yetɔn na lidǒ. Enyi mɛjitɔ́ wɛ nú we ɔ, a sixu dó bo hú sìn na. Mawu ɖokponɔ géé wɛ ka sixu bló bɔ é na sù. (1 Kɔ. 3:6) Enɛ wu ɔ, xoɖɛ bo byɔ ɛ gbigbɔ tɔn, lobo tɛnkpɔn tawun bo kplɔ́n vǐ vívɛ́ná towe lɛ, mɔ̌ mɛ ɔ, a na na nǔ gègě Jehovah b’ɛ na kɔn nyɔna d’eji.—Efɛ. 6:4.


Bǐbɛ́mɛ 3 | FON Bible | YouVersion\n1 Lo ɔ́, dan wɛ nyí kanlin e sɛ́ hú gběkanlin e Mawu Mavɔmavɔ bló lɛ́ɛ bǐ é. Dan ɔ́ kanbyɔ́ nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ: “Mawu ɖɔ mi kún ɖó ná ɖu atínsínsɛ́n e ɖo jikpá ɔ́ mɛ lɛ́ɛ ɖěbǔ ó nǔgbó a?” 2Bɔ nyɔ̌nu ɔ́ yí gbe n'i ɖɔ: “Mǐ hɛn ɔ́, mǐ nǎ ɖu atínsínsɛ́n e ɖo jikpá ɔ́ mɛ lɛ́ɛ, 3amɔ̌, atín e ɖo jikpá ɔ́ tɛ́ntin ɔ́, Mawu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ní má ɖu sínsɛ́n tɔn ó, mǐ ní má ɖ'alɔ wú lɔ vɔ́vɔ́ ó, mǐ táá kú.” 4Dan lɛ́ yí xó bó ɖɔ: “Gbeɖé kpɔ́n, mi ná kú ɖě ǎ, 5lo ɔ́, Mawu tunwun ɖɔ gbe e gbe mi ná ɖu ɔ́, mi ná mɔ nukúnnú jɛ lě e nǔ lɛ́ɛ ɖe gbɔn ɔ́ wú, é ɖésúnɔ Mawu ɔ́ ɖɔhun, bó ná tunwun nǔ ɖagbe kpódó nǔ nyanya kpó.”\n6Énɛ́ ɔ́, nyɔ̌nu ɔ́ mɔ ɖɔ atín ɔ́ nyɔ́ kpɔ́n, bɔ sínsɛ́n tɔn ná nyɔ́ ɖu. É mɔ ɖɔ nú è ɖu nǔgbó ɔ́, è nǎ ɖó nukúnnú mɔ jɛ nǔ mɛ. Énɛ́ ɔ́, é ba bó ɖu; asú tɔn ɖo akpá tɔn, bɔ é ná ɛ bɔ élɔ́ ɖu. 7Ée yě ɖu ɔ́, yě mɛ we lɛ́ɛ mɔ nukúnnú jɛ lě e yě ɖe gbɔn ɔ́ wú, bó mɔ ɖɔ émí ɖo mɛ̌. Hwe énɛ́ ɔ́ nu ɔ́, yě ba fígima bó sin ɖě dó ɖě wú, lobo sɔ́ sin dó alin avɔ ɖɔhun.\n8Gbadanu wá su, bɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖo sa ɖi gbɔn jikpá ɔ́ mɛ wɛ, bɔ yě se afɔ tɔn gbe. Énɛ́ ɔ́, yě yi hɔn hwlá dó atín e ɖo jikpá ɔ́ mɛ lɛ́ɛ tɛ́ntin. 9Mawu Mavɔmavɔ ká ylɔ́ súnnu ɔ́, bó ɖɔ: “Fítɛ́ wɛ a ɖe?” 10Bɔ súnnu ɔ́ yí gbe n'i ɖɔ: “Afɔ towe gbe wɛ un se ɖo jikpá ɔ́ mɛ bɔ xɛsi ɖi mì bɔ un hɔn hwlá, ɖó mɛ̌ wɛ un ɖe.” 11Mawu Mavɔmavɔ ká kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Mɛ̌ wɛ ɖɔ nú we ɖɔ a ɖo mɛ̌? Atín e sín sínsɛ́n un gbɛ́ nú we ɖɔ hwi ní má ɖu ó ɔ́, a ɖu wɛ a?” 12Bɔ é yí gbe n'i ɖɔ: “Nyɔ̌nu e a sɔ́ ɖó akpá ce ɔ́ wɛ ná mì bɔ un ɖu.”\n13 Énɛ́ ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ kanbyɔ́ nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ: “Étɛ́ a wa mɔ̌ nɛ́?” Bɔ é yí gbe n'i ɖɔ: “Dan wɛ blɛ́ mì bɔ un ɖu atín ɔ́ sín sínsɛ́n.”\n14Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú dan ɔ́ ɖɔ:\n“Đó nǔ énɛ́ ɔ́ e a wa ɔ́ wútu ɔ́,\nbɛ́ sín égbé ɔ́, a nǎ nɔ́ sá gbɔn adɔgo jí,\nbó ná nɔ́ ɖu kɔ́ ɖo gbɛzán towe bǐ mɛ.\nNu wɛ un dó we ɖo kanlin lɛ́ɛ bǐ mɛ.\n15 Un ná bló bɔ hwi kpó nyɔ̌nu ɔ́ kpó ɔ́,\nmi ná nɔ́ mɔ miɖée gbɔ gbeɖé ǎ;\nkúnkan towe kpó kún tɔn kpó ɔ́,\nyě ná nɔ́ mɔ yěɖée gbɔ gbeɖé ǎ.\nKúnkan tɔn ná nɔ́ nyínyɛ́ ta nú we,\nbɔ hwɛ ká ná nɔ́ gblé wǔ éyɛ́ tɔn dó afɔgbɛnnu.”\n16Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ:\n“Un ná bló bɔ a mɔ xo ɔ́, a nǎ nɔ́ mɔ wǔvɛ́ ɖésú;\na yi ajidonu ɔ́, a nǎ mɔ wǔvɛ́;\nasú towe ná nɔ́ jló we,\néyɛ́ ká ná ɖu gǎn ɖo jǐ towe.”\n17 Mawu Mavɔmavɔ ká wá ɖɔ nú Adámu ɖɔ:\n“Ée a se asi towe xó,\nbó ɖu atín e sín sínsɛ́n un gbɛ́ ɖɔ hwi ní má ɖu ó ɔ́ wútu ɔ́,\nun ná dó nu ayǐkúngban ɔ́ ɖó hwi wú.\nA nǎ nɔ́ jɛ tagba ɖésú,\ncóbɔ ayǐkúngban ɔ́ ná nɔ́ ná we nǔɖuɖu\nɖo gbɛzán towe lɛ́ɛ bǐ mɛ.\n18Wunkan lɛ́ɛ kpódó gběhan kpó\nwɛ ná nɔ́ wú ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí;\ngběhan e wú ɖo gle lɛ́ɛ mɛ ɔ́ wɛ a nǎ nɔ́ ɖu.\n19A nǎ nɔ́ xwá dɛ̌n ɖo nukɔn cóbó ná nɔ́ mɔ nǔ ɖu.\nMɔ̌ wɛ é ná nyí gbɔn nú we káká\nbɔ a nǎ yi kɔ́ e è dǒ bló we ná ɔ́ glɔ́.\nNǔgbó ɔ́, kɔ́ wɛ a nyǐ, bó ka ná lɛ́ húzú kɔ́.”\n20Súnnu ɔ́ ɖó nyǐkɔ n'i ɖɔ Ɛvu, ɖó é wɛ ná nyí gbɛtɔ́ lɛ́ɛ bǐ sín nɔ. 21Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ anyǔ dó bló avɔ bó dó nú Adámu kpódó asi tɔn kpó. 22 Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: “Gbɛtɔ́ ɖíe wá cí mǐ ɖésúnɔ ɖɔhun, bó nɔ tunwun nǔ ɖagbe kpódó nǔ nyanya kpó e; din ɔ́, mǐ nǎ lɔn bɔ é ná ba atín e nɔ ná gbɛ mɛ ɔ́ sín sínsɛ́n bó ɖu ǎ; é táá nɔ gbɛ káká sɔ́yi.” 23Ée Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, é nya gbɛtɔ́ ɔ́ sín jikpá Edɛ́ni tɔn ɔ́ mɛ, bónú é ná lɛ ayǐkúngban e mɛ è ɖe e sín ɔ́. 24Ée Mawu Mavɔmavɔ nya gbɛtɔ́ sín jikpá ɔ́ mɛ ɔ́, é fɔ wɛnsagun susunɔ lɛ́ɛ ɖó jikpá Edɛ́ni tɔn ɔ́ sín zǎnzǎnhwe jí. Wɛnsagun lɛ́ɛ hɛn hwǐ, bó ɖo mimi wɛ, bɔ é nɔ́ ɖo myɔ kán wɛ, bó ɖo ali e yi atín e nɔ ná gbɛ mɛ ɔ́ kɔn ɔ́ cɔ́ wɛ.\nExplore Bǐbɛ́mɛ 3 by Verse


Nú Un Ma Nyí Mɛɖé Mɛ Ǎ ɔ ka Lo? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Belize Kriol Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitumbuka Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Hiligaynon Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kannada Kikamba Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Niue-Gbè Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\n“A sixu gbɔn vo nú mɛ bǐ ǎ, má nyí mɔ̌ ǎ ɔ, a na ɖó xɔ́ntɔn ǎ, gbɛ̀ towe na nyita fí ɖé ǎ, sɔgudo towe ka na lɛ́ ɖó nu ǎ. Mɛɖé na kpɔ́n jɛ towe jí ǎ, bɔ a na lɛ́ zun hwiɖokpo.”—Carl.\nSin dó xó jí wɛ à? Bɔya. Amɔ̌, mɛɖé lɛ sixu wà nǔ ɖebǔ bá dó nyi alɔ nú xó e Carl ɖɔ é. Hwɛ ka lo? Xóta elɔ na d’alɔ we bɔ a na tuùn lee a na zun xɔ́ntɔn ganji gbɔn é.\nEtɛwu mɛ lɛ ka nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na nyí mɛ mɛ?\nYe ba ɖɔ è ni wɔn ya nú emi ǎ. “Un mɔ fɔtóo gbɛ̌ta ɖé tɔn lɛ ɖò tɛn Ɛntɛnɛti tɔn e jí è nɔ zun xɔ́ntɔn ɖè é ɖé jí, bɔ ye tɔ́n bo wà nǔɖe lɛ ɖó kpɔ́, bo ka ylɔ́ mì ǎ. Enɛ zɔ́n bɔ un kan nǔ e kú jɛ cɛ mɛ é byɔ nyiɖée, un flú bǐ, bo wá mɔ kpowun ɖɔ ye kún yí wǎn nú mì ó, alǒ, ye kún ba xó ce ó.”—Natalie.\nLIN TAMƐ D’EWU: Gbɛ̌ta ɖé ka wɔn ya nú we kpɔ́n à? A ka wà nǔɖe bonu ye na lɛ́ yí we dó gbɛ̌ta ɔ mɛ à?\nYe ba na gbɔn vo nú mɛ ɖevo lɛ ǎ. “Mɛjitɔ́ ce lɛ lɔn nú un ɖó alokan ǎ. Nú hagbɛ̌ lɛ byɔ animɛlóo ce bonu un ɖɔ nú ye ɖɔ un kún ɖó alokan ó ɔ, ye nɔ ɖɔ: ‘Etɛ? Hwɛ xóxó enɛ à? Xwè nabi a ɖó?’ Ee un ɖɔ nú ye ɖɔ xwè 13 wɛ un ɖó é ɔ, ye ko nǔvɔnɔ ce.”—Mary.\nLIN TAMƐ D’EWU: Dogbó tɛ mɛjitɔ́ towe lɛ ka ɖó nú we bɔ a mɔ ɖɔ emi gbɔn vo nú mɛ ɖevo lɛ? Nɛ̌ a ka nɔ wà nǔ gbɔn dó dogbó enɛ wu?\nYe ba ɖɔ è ni ba nǔɖɔ emi ǎ. “Azɔ̌mɛvígbɛ́ ce lɛ nɔ ba mɛ ɖěɖee nǔwiwa yetɔn lɛ, xóɖiɖɔ yetɔn lɛ alǒ sinsɛn-biblo yetɔn tlɛ gbɔn vo lɛ é sín xó ǎ. Enyi a ma nyí mɛɖé mɛ ǎ ɔ, mɛ gegě na ɖ’ayi wu, bo na mɔ ɖɔ emi sixu ba xó we.”—Olivia.\nLIN TAMƐ D’EWU: Ðó a ma nyí mɛɖé mɛ ǎ wutu ɔ, è ko xò daka wǔ towe kpɔ́n à? Nɛ̌ a ka wà nǔ gbɔn ɖò ninɔmɛ ɔ mɛ?\nYe ba ɖɔ xɔ́ntɔn yetɔn lɛ ni jó ye dó ǎ. “Un tɛ́n kpɔ́n bo nɔ huzu nyiɖée sɔgbe xá gbɛ̌ta ɖebǔ e mɛ un ɖè é. Un nɔ ɖɔ xó mɛ ɖě lɛ ɖɔhun kpowun. Un nɔ ko nǔ hwenu e nǔɖe ma tlɛ hwɛ́n ǎ é. Un tlɛ nɔ gɔ́ nú hagbɛ̌ lɛ hwenu e ye ɖò mɛɖé ko wɛ é, un ka nɔ tuùn ganji ɖɔ é na vɛ́ nú mɛ ɔ.”—Rachel.\nLIN TAMƐ D’EWU: Lè tɛ ka ɖò gbɛ̌ towe lɛ ni yí wǎn nú we mɛ? A ko huzu mɛ alɔkpa e a nyí é ba dó nyí mɛ ɖò ye gɔ́n kpɔ́n à?\nNǔ wà mɛ ɖevo lɛ ɖɔhun, bá dó nyí mɛ ɖò ye gɔ́n kpowun sixu zɔ́n bɔ ye na gbɛ́ wǎn nú we. Etɛwu? Ðó ye nɔ mɔ hwɛhwɛ ɖɔ nǔ vlɛ́ wɛ hwi ɖè. Brian e ɖó xwè 20 é ɖɔ: “Nú un ɖò yɛ wà wɛ ɔ, un nɔ nyí mɛ ɖò azɔ̌mɛvígbɛ́ ce lɛ gɔ́n sɔmɔ̌ ǎ. Un kplɔ́n ɖɔ nǔ e nyɔ́ hugǎn é wɛ nyí ɖɔ è ni nɔ lee è ɖè é, ɖó enyi a ɖò nǔ vlɛ́ wɛ ɔ, mɛ ɖevo lɛ sixu ɖɔ nú we nyi wɛn.”\nWĚ ÐAGBE: Lɛ̌ lin tamɛ dó nǔ e ɖò taji nú we hugǎn lɛ é jí. Biblu ɖɔ: “Mɔ dò nú nǔ e nyí nǔjɔnǔ hugǎn lɛ é.” (Filipunu lɛ 1:10, nwt) Enɛ wu ɔ, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ, ‘Etɛ ka ɖò taji nú mì hugǎn? Má nyí mɛ ɖò mɛ ɖěɖee kpo nyi kpo ma nyí nǔ ɖokpo ɔ ǎ lɛ é gɔ́n wɛ à alǒ ma nɔ lee un ɖè é?’\n“Tintɛnkpɔn bá wà nǔ mɛ ɖevo lɛ ɖɔhun nyita fí ɖé ǎ. Mɛ lɛ na yí wǎn nú we ɖó mɔ̌ wu ǎ, é ka na lɛ́ zɔ́n bonu a na nyí mɛ ɖagbe ǎ.”—James.\nTintɛnkpɔn bá nyí mɛ mɛ sixu hán nukɛtɛn we. É sixu zɔ́n bɔ lee a na wà gbɔn bɔ nǔ towe na nyɔ́ mɛ ɖevo lɛ nukúnmɛ, bɔ ye na xwé we dó ahwan mɛ é kɛɖɛ na nɔ mya nukún nú we. Mɛ winnyawinnya e nɔ nyí Jeremy é ɖɔ: “Un nɔ wà nǔ ɖebǔ e wu un kpé é bo na dó nyí mɛ mɛ ɖò gbɛ̌ta taji ɖé mɛ, é na bo tlɛ byɔ ɖɔ má wà nǔ ɖěɖee na hɛn nyikɔ ce kwiji lɛ é ɔ nɛ. Un jó nyiɖée dó bɔ mɛ ɖevo lɛ nɔ xlɛ́ ali mì. Un huzu alɔnugbɔví yetɔn.”\nWĚ ÐAGBE: Tuùn nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é, bo zán gbɛ̀ sɔgbe xá, é nyɔ́ hú ɖɔ a ni cí aganma e ɖò xá e mɛ é ɖè é sín sinmɛ tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ huzu wɛ é ɖɔhun. Nǔɖe wɛ zɔ́n bɔ Biblu ɖɔ xó elɔ: “Mi ma kpɔ́n ɖɔ mɛ e ɖò nǔ nyanya wà wɛ lɛ sukpɔ́, bo wà nǔ ye ɖɔhun ó.”—Tíntɔ́n 23:2.\n“Un tɛ́n kpɔ́n bo nɔ yí wǎn nú nǔ e ye yí wǎn na lɛ é bǐ, ɖi han, ayihun, nǔsisɔ, mɛɖée ɖiɖe xlɛ́, nǔ alɔkpa ɖé lɛ sísá dó nukúnmɛ . . . Un tɛ́n kpɔ́n bo cí ye ɖɔhun. Un lin ɖɔ ye sixu mɔ ɖɔ yɛ wà wɛ un ɖè. Un mɔ ɖɔ mɛ bǐ tuùn mɔ̌, kaka jɛ nyiɖesunɔ jí. Un wá mɔ ɖɔ tagba jɛ wɛ un ɖè kpowun, bo lɛ́ ɖò nyiɖokpo, un tlɛ tuùn mɛ alɔkpa e un nyí lɔ é ǎ. Un tlɛ sɔ́ tuùn nǔ e un yí wǎn na lɛ é alǒ nǔ e un nɔ lin lɛ é ɖě ǎ. Un mɔ ɖɔ è kún sixu nyí mɛɖé mɛ ɖò mɛ e è nɔ xò gò lɛ é mɛ ó, ye kún ka lɛ́ yí wǎn nú mɛ lɔ vɔvɔ ó. Enɛ wɛ na zɔ́n bɔ a na gɔ́n xɔ́ntɔn ɖó ǎ; vɛ̌ ko kú hǔn kpowun bo flín ɖɔ é nɔ byɔ hwenu cobɔ è na zun xɔ́ntɔn, bo wá huzu mɛxo e zin é ɖé.”—Melinda.\nTintɛnkpɔn bo na nyí mɛ mɛ sixu wà nǔ dó walɔ towe wu. Mɛ winnyawinnya e nɔ nyí Chris é ɖ’ayi wu ɖɔ nǔ mɔhun gbò tánti emitɔn sín vǐ. Chris ɖɔ ɖɔ: “Ðó é ba na nyí mɛ mɛ kpowun wutu ɔ, é jɛ nǔ e é ma ɖó na wà ǎ lɛ é wà jí, ɖi azɔ nunu. É huzu kannumɔ nú azɔ nunu bǐ, kpɛɖé jɛn kpò b’ɛ na hɛn gbɛ̀ tɔn fun.”\nWĚ ÐAGBE: Nyi alɔ nú gbɛ̌didó xá mɛ ɖěɖee xóɖiɖɔ kpo nǔwalɔ yetɔn lɛ kpo ma nɔ xwedó nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn lɛ ǎ é. Biblu ɖɔ: “A dó nǔnywɛtɔ́ há ɔ, a na huzu nǔnywɛtɔ́; a ka dó xlonɔ há ɔ, a na wà nǔ dó hwiɖée wu.”—Nǔnywɛxó 13:20.\n“Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ nyɔ́ ɖɔ è ni ván kan, bo dó gǎn syɛnsyɛn bá nyí mɛ mɛ. Amɔ̌, è ɖó na dó gǎn bá wà nǔ e è tuùn ɖɔ é nyla é bá dó nyí mɛ mɛ gbeɖé ǎ. Xɔ́ntɔn ɖagbe lɛ na yí we ɖó lee a ɖè é.”—Melanie.\nWěɖexámɛ: Nú a ɖò tintɛnkpɔn wɛ bá zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ hǔn, ma kpɔ́n mɛ e nǔjlomɛ hwi kpo é kpo tɔn lɛ nɔ nyí ɖokpo ɔ lɛ é kpowun ó. Ba mɛ ɖěɖee ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ lɛ hwi ɖɔhun lɛ é, gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn hwi ɖɔhun lɛ.\nNǔ alɔkpa ɖé lɛ tíìn bɔ a na nɔ dó bɔ ye na nɔ nyɔ́ nú we ǎ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, mɛ alɔkpa ɖé lɛ tíìn bo na sɔ́ nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é xò kɔ́\n“Nú a ma nyí mɛ ɖò mɛ e ɖò gbɛ̌ta ɖé lɛ mɛ lɛ é gɔ́n ǎ ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ a ni lɛkɔ yì gudo ɖokpo, bo gbéjé nǔ e ɖò mɔ̌ zɔ́n wɛ é kpɔ́n. Ye ba xó towe ǎ ɖó ye ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ lɛ xá we ǎ wutu wɛ à? Enyi mɔ̌ xó wɛ hǔn, j’awǎ, bo tuùn ɖɔ emi kún sixu nyí mɛ ɖò ye gɔ́n ó.”—Emma.\n“Ma ɖò nǔ lin wɛ gbɛmɛ ɖɔ un ka na nyí mɛ ɖò mɛ mɛ à jí ó, é nyɔ́ wà hǔn, zǎn hwenu towe kpo hlɔnhlɔn towe kpo bo sɔnǔ nú jijɔ ɖěɖee na zɔ́n bɔ a na nyí gbɛtɔ́ ɖagbe lɛ é. Nú a nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ ɖevo lɛ wu ɔ, mɛ ɖěɖee a na jló ɖɔ ye ni nyí xɔ́ntɔn towe lɛ é na nɔ sɛkpɔ we fɛɛ.”—Noah.\n“Un nɔ ɖexlɛ́ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ nǔ yetɔn ɖu ayi mɛ nú mì, bo nɔ lɛ́ bá nǔ e ye yí wǎn na lɛ é, kpo lee nǔ nɔ cí nú ye dó nǔ lɛ wu é kpo. Un nɔ huzu mɛ e un nyí é ǎ, amɔ̌, un nɔ yí gbè ɖɔ linlin yetɔn lɛ sixu gbɔn vo nú cɛ lɛ. Enɛ ko zɔ́n bɔ un zun xɔ́ntɔn xá mɛ e ɖó xwè vovo lɛ é.”—Dominique.\nVɔ̌gbɔnji: Nú Un Ma Nyí Mɛɖé Mɛ Ǎ ɔ ka Lo?\nLɛ̌ lin tamɛ dó nǔ e gbé nya wɛ a ɖè lɛ é jí.\nEtɛ ka ɖò taji hugǎn: a ni nyí mɛ ɖò mɛ e ma ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ hwi ɖɔhun ǎ lɛ é gɔ́n wɛ à? Alǒ a ni nɔ gbeji nú hwiɖée?\nSɔnǔ nú jijɔ ɖagbe lɛ, bo nɔ gó ɖó ye wu.\nMa cí aganma ɖɔhun ó, sinmɛ fí e é ɖè é tɔn wɛ é nɔ huzu sɔgbe xá.\nÐǒ wǔ zɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ nú mɛ ɖěɖee xóɖiɖɔ yetɔn lɛ kpo nǔwalɔ yetɔn lɛ kpo ma sɔgbe ǎ lɛ é.\nÈ ba na nyí mɛ ɖò mɛ mɛ nɔ nyla hwebǐnu ǎ, amɔ̌, nú é na byɔ ɖɔ a ni wà nǔ e ma sɔgbe ǎ bɔ a tuùn é ɔ, a ɖó na wà mɔ̌ gbeɖé ǎ.\nXɔ́ntɔn Zunzun Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É Mɛ Winnyawinnya lɛ\nÐIÐE CICAVÍ TƆN LƐ\nEtɛ ka Nyí Xɔ́ntɔn Adodwé?\nXɔ́ntɔn-nyijɛtɔ́ lɛ mimɔ vɛwǔ ɖebǔ ǎ, amɔ̌, nɛ̌ a ka sixu mɔ xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn lɛ gbɔn?\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nú Un Ma Nyí Mɛɖé Mɛ Ǎ ɔ ka Lo?


“[Dǒ] Wezun ɔ Kaka Yì Vivɔnu” | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Assam-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chiga Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Havu Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Ichinamwanga Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lari Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mingrelian Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Taabwa Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Suède Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Un dó wezun ɔ kaka yì vivɔnu.”—2 TIM. 4:7.\n1. Ðɔ nǔ e mǐ bǐ ɖó na wà é.\nENYI a tuùn ɖɔ wezun kínkán ɖé vɛwǔ, bɔ taji ɔ, a lɛ́ ɖò azɔn jɛ wɛ alǒ nǔ cikɔ nú we ɔ, a ka na ba na kán à? Eǒ, a na ba mɔ̌ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ ɖɔ Klisanwun nǔgbo lɛ bǐ ɖò wezun ɖé jí. (Ebl. 12:1) Mǐ sixu nyí mɛ winnyawinnya, alǒ mɛxomɔ, mǐ ɖó hlɔnhlɔn, abǐ nǔ ci mǐ, mǐ bǐ wɛ ɖó na dɛ kaka jɛ vivɔnu, enyi mǐ ba na mɔ ajɔ e Jehovah sɔ́ ɖó te nú mǐ é ɔ nɛ.—Mat. 24:13.\n2. Lee 2 Timɔtée 4:7, 8 ɖɔ gbɔn é ɔ, etɛwu Pɔlu ka vo bo ɖɔ wezun kínkán xó ɔ?\n2 Pɔlu vo bo ɖɔ wezun kínkán xó ɔ, ɖó é “dó wezun ɔ kaka yì vivɔnu” bɔ é kpa ɛ. (Xà 2 Timɔtée 4:7, 8.) Amɔ̌, wezun kínkán tɛ xó ɖɔ wɛ Pɔlu ka ɖè tawun?\nETƐ KA NYÍ WEZUN Ɔ?\n3. Wezun kínkán tɛ xó Pɔlu ka ɖɔ?\n3 Hweɖelɛnu ɔ, Pɔlu nɔ zán ayihun e è nɔ da ɖò Glɛki hwexónu tɔn é ɖé lɛ sín kpɔ́ndéwú dó kplɔ́n nǔ taji lɛ mɛ. (1 Kɔ. 9:25-27; 2 Tim. 2:5) Ðò ninɔmɛ gegě mɛ ɔ, é ɖɔ xó dó wezun kínkán wu bo sɔ́ jlɛ́ dó Klisanwun gbɛzinzan wu. (1 Kɔ. 9:24; Fili. 3:14; 2 Tim. 4:7) Hwenu e mɛɖé zé éɖée jó nú Jehovah bo bló baptɛm é wɛ é nɔ jɛ “wezun” enɛ kán jí. (1 Pi. 3:21, nwt) É na d’asá xwi gudo tɔn ɔ, hwenu e Jehovah na na ɛ ajɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɔ é.—Mat. 25:31-34, 46, nwt; 2 Tim. 4:8.\n4. Etɛ lɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n ɖò xóta elɔ mɛ?\n4 Etɛ lɛ mɔ̌ wɛ ɖò wezun kínkán nú kilomɛtlu gegě kpo Klisanwun gbɛzinzan kpo tɛntin bo ɖi yeɖée? Ye sukpɔ́ tawun. Mǐ ni ɖɔ xó dó atɔn jí ɖ’emɛ. Nukɔntɔn, mǐ ɖó na nɔ ali jlɔjlɔ ɔ jí; wegɔ́, mǐ ɖó na sɔ́ ayi dó xwi gudo tɔn ɔ jí; atɔngɔ́, mǐ ɖó na ɖu ɖò wuvɛ̌ lɛ jí ɖò ali ɔ jí.\nNƆ ALI JLƆJLƆ Ɔ JÍ\nMǐ bǐ wɛ ɖó na nɔ gbɛ̀ li ɔ jí (Kpɔ́n akpáxwé 5-7) *\n5. Ali tɛ jí mǐ ka ɖó na nɔ? Etɛwu?\n5 Ðò kpaa mɛ ɔ, cobonu wezunkantɔ́ lɛ na jɛxa bo na mɔ ajɔ ɔ yí ɔ, ye ɖó na kánwezun gbɔn ali e titoblonunutɔ́ lɛ ɖè é jí hwɛ̌. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ ba na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ sín ajɔ ɔ yí ɔ, mǐ ɖó na zán gbɛ̀ Klisanwun ɖɔhun, alǒ nɔ gbɛ̀ li ɔ jí. (Mɛ. 20:24; 1 Pi. 2:21) Amɔ̌, Satáan kpo mɛ e nɔ wà nǔ éɖɔhun lɛ é kpo ba ɖɔ mǐ ni wà mɔ̌ ǎ; ye ba ɖɔ mǐ ni “nɔ ɖò nǔ wà zɛ jlɛ̌ wu sín gbɛ̀ nyanya . . . zán xá emi wɛ.” (1 Pi. 4:4) Ye nɔ ko gbɛ̀ e zán wɛ mǐ ɖè é, bo nɔ ɖɔ ɖɔ emi wɛ ɖò nǔ ɖagbe hugǎn e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ jɛ mɛɖée sí é wà wɛ. Amɔ̌, nǔvú wɛ.—2 Pi. 2:19.\n6. Etɛ kpɔ́ndéwú Brian tɔn ka kplɔ́n we?\n6 É nɔ lín cobonu mɛ e nɔ wà nǔ gbɛ̀ Satáan tɔn ɖɔhun lɛ é nɔ mɔ ɖɔ ali e jí emi ɖè é kún nɔ zɔ́n bonu è nɔ jɛ mɛɖée sí ó ǎ; loɔ kannumɔ wɛ è nɔ huzu. (Hlɔ. 6:16) Kpɔ́n kpɔ́ndéwú Brian tɔn. Mɛjitɔ́ tɔn lɛ dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ é ni nɔ gbɛ̀ li ɔ jí. Amɔ̌, hwenu e é ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é nɔ kanbyɔ ɖɔ ali enɛ ka na zɔ́n bɔ emi na ɖó awǎjijɛ à jí. Brian wá gbeta ɔ kɔn bo na wà nǔ gbɛ̀ Satáan tɔn ɖɔhun. É ɖɔ: “É lín ǎ bɔ un mɔ ɖɔ mɛɖéesijijɛ enyíì e ba wɛ un ɖè é na zɔ́n bɔ un na huzu kannumɔ nú amasin aɖǐnɔ lɛ. Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, un jɛ amasin aɖǐnɔ lɛ kpo ahan syɛnsyɛn kpo zán nyi dò jí, lobo nɔ lɛ́ zán gbɛ̀ blíblí. Xwè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, un jɛ amasin aɖǐnɔ syɛnsyɛn lɛ nu jí kpɛɖé kpɛɖé bo wá huzu kannumɔ nú gegě ɖò ye mɛ. . . . Un jɛ amasin aɖǐnɔ lɛ sà jí bo na dó sixu kpó ɖò gbɛ̀ enɛ zán wɛ.” Nukɔnmɛ ɔ, Brian wá gbeta ɔ kɔn bo na zán gbɛ̀ sɔgbe xá nǔgbododó Jehovah tɔn lɛ. É sɔ́ ali ɖevo, bo bló baptɛm ɖò 2001. Xomɛ hun i tawun dìn ɖɔ é ɖò gbɛ̀ li ɔ jí. *\n7. Sɔgbe xá Matie 7:13, 14 ɔ, ali we tɛ lɛ ka ɖò te nú mǐ?\n7 Kpɔ́n lee é ɖò taji tawun ɖɔ mǐ ni sɔ́ ali jlɔjlɔ ɔ bo gbɔn sɔ é! Satáan ba ɖɔ mǐ bǐ ni ɖó ali e sobwé “bo nɔ yì gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ ɔ” jí gbingbɔn te, lobo gbɔn ali e gbló bɔ mɛ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é gegě ɖ’eji é jí. Mɛ gegě tuùn ali enɛ bɔ gbingbɔn jí tɔn lɛ́ bɔkun. Amɔ̌, fí e è nɔ gbɔn bo “nɔ yì dɔn ɔ” nɛ. (Xà Matie 7:13, 14.) Cobonu mǐ na nɔ ali jlɔjlɔ ɔ jí bɔ nǔɖe ma na fɛ́ ayi mǐtɔn ǎ ɔ, mǐ ɖó na ganjɛ Jehovah wu bo ɖótó è.\nSƆ́ AYI ÐÓ XWI Ɔ JÍ BO NYI ALƆ NÚ AFƆKLƐ́NNÚ LƐ\nMǐ ɖó na sɔ́ ayi ɖó xwi ɔ jí, bo na lɔn bo na nyí afɔklɛ́nnú nú mɛ ɖevo lɛ ǎ (Kpɔ́n akpáxwé 8-12) *\n8. Enyi wezunkantɔ́ ɖé klɛ́n afɔ ɔ, etɛ é ka nɔ wà?\n8 Agbahwlɛntɔ́ ɖěɖee jló na kánwezun nú kilomɛtlu gegě lɛ é nɔ ɖò asá yetɔn mɛ kpɔ́n wɛ bo má wá yì klɛ́n afɔ ó. É ɖò mɔ̌ có, ye sixu lɛ́ j’ayǐ, ɖó wezunkantɔ́ gbɛ̌ yetɔn ɖé dó afɔgblɛ́gblɛ̌ afɔ mɛ nú ye, alǒ ye zɔn dò ɖé mɛ wutu. Nú ye j’ayǐ ɔ, ye nɔ yawǔ site, bo nɔ lɛ́ jɛ wezun ɔ kán jí. Ye nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e zɔ́n bɔ ye klɛ́n afɔ é jí ǎ, loɔ, xwi gudogudo tɔn ɔ kpo ajɔ e ɖó nukún wɛ ye ɖè é kpo jí wɛ ye nɔ sɔ́ ɖó.\n9. Enyi mǐ klɛ́n afɔ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà?\n9 Ðò gbɛ̀ wezun mɛ ɔ, mǐ sixu klɛ́n afɔ azɔn gegě, mǐ sixu ɖɔ xó gbɔ, alǒ wà nǔ nyi dò. Abǐ wezunkantɔ́ gbɛ̌ mǐtɔn lɛ sixu wà nǔɖe gbɔ bɔ é na ɖ’akpɔ nú mǐ. Nǔɖe wɛ bɔ mǐ ɖó na ɖó nukún. Mǐ bǐ wɛ nyí hwɛhutɔ́ bo ɖò gbɛ̀ li e sobwé é jí gbɔn wɛ. Enɛ wu ɔ, é sixu jɛ bɔ aɖǔ kpo ɖɛ̌ kpo ya gló yeɖée. Pɔlu tuùn ɖɔ mǐ sixu ‘wà nǔ nyi dò nú mǐɖée’ hweɖelɛnu. (Kolo. 3:13) Amɔ̌, nǔ e zɔ́n bɔ mǐ klɛ́n afɔ é jí wɛ mǐ na nɔ sɔ́ ayi ɖó ǎ, é nyɔ́ wà hǔn, mǐ ni nɔ sɔ́ ayi ɖó ajɔ e ɖò nukɔn nú mǐ é jí. Enyi mǐ j’ayǐ hǔn, mǐ ni fɔ́n site bo gbɛkan dó wezun ɔ nu. Enyi xomɛ sin mǐ bonu mǐ gbɛ́ te sí ɔ, mǐ na d’asá xwi gudo tɔn ɔ bo mɔ ajɔ ɔ ǎ. Mǐ ka na lɛ́ ɖibla huzu afɔklɛ́nnú nú mɛ ɖevo e ɖò gǎn dó wɛ bo na gbɔn gbɛ̀ li e sobwé é jí lɛ é.\n10. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ mɛ ɖevo lɛ ma na “klɛ́n afɔ” ǎ?\n10 Ali ɖevo e nu mǐ na bló bɔ wezunkantɔ́ gbɛ̌ mǐtɔn lɛ ma na “klɛ́n afɔ” ǎ ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ na nɔ yí gbè nú nǔjlomɛ yetɔn lɛ hweɖebǔnu e é nyɔ́ bló é, bo na nɔ zyan vǎ dó acɛ mǐtɔn lɛ jí ǎ. (Hlɔ. 14:13, 19-21; 1 Kɔ. 8:9, 13) Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ cí wezunkantɔ́ agbahwlɛntɔ́ lɛ ɖɔhun ǎ. Ye nɔ hwlɛn agba xá yeɖée bo na mɔ tɛn dó yí ajɔ ɔ yeɖokponɔ. Ðagbe yeɖesunɔ tɔn wɛ nyí nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ nú ye jɛ nukɔn é. Enɛ wu ɔ, ye sixu tɛ́n kpɔ́n bo sísɛ́ wezunkantɔ́ ɖevo lɛ dó zɔ bo na dó jɛ nukɔn. Amɔ̌, mǐdɛɛ lɛ ɖò agba hwlɛn xá mǐɖée wɛ ǎ. (Ga. 5:26; 6:4) Nǔ e gbé nya wɛ mǐ ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ na d’alɔ mɛ gegě lee é nyɔ́ bló gbɔn é bonu ye na d’asá xwi gudo tɔn ɔ xá mǐ lobo mɔ ajɔ gbɛ̀ tɔn ɔ yí. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ xwedó wěɖexámɛ Pɔlu tɔn bo ‘nɔ ba ɖagbe mǐɖesunɔ tɔn ǎ; loɔ, mǐ nɔ ba ɖagbe mɛ ɖě lɛ tɔn.’—Fili. 2:4.\n11. Etɛ jí wezunkantɔ́ ɖé ka nɔ sɔ́ ayi ɖó? Etɛwu?\n11 É nyí asá mɛ kɛɖɛ wɛ wezunkantɔ́ lɛ nɔ kpɔ́n ǎ, loɔ ye nɔ lɛ́ sɔ́ ayi ɖó xwi gudo tɔn ɔ jí. Enyi ye na bo ma tlɛ sixu mɔ xwi ɔ kpo nukún kpo ǎ ɔ, ye sixu dó nukúnmɛ kpɔ́n bo mɔ ɖɔ emi d’asá xwi ɔ bo yí ajɔ ɔ. Enyi ye hɛn ajɔ ɔ dó ayi mɛ ganji ɔ, akpakpa nɔ ɖò ye sɔ́ wɛ.\n12. Ganjɛwu tɛ Jehovah ka na mǐ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo?\n12 Ðò gbɛ̀ wezun ɔ mɛ ɔ, kpo xomɛnyínyɔ́ kpo wɛ Jehovah na ganjɛwu togun tɔn ɖɔ enyi é kánwezun ɔ kaka jɛ vivɔnu ɔ, emi na d’ajɔ ɛ; enɛ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ ɖò jixwé alǒ ayikúngban jí. Biblu tinmɛ ajɔ enɛ, bonu mǐ na dó sixu dó nukún lee gbɛ̀ mǐtɔn na nyɔ́ sɔ é mɛ kpɔ́n. Lě dò mǐ hɛn nukúnɖiɖó ɔ ɖó gbɛ̀ ɖò ayi mǐtɔn mɛ sɔ é ɔ, mɔ̌ dò wɛ mǐ ma na lɔn nú nǔ ɖebǔ ni zin mǐ dɛ́ kaka sɔyi ǎ é nɛ.\nWUVƐ̌ LƐ NA BO ÐÒ FINƐ HǓN, KPÒ ÐÒ WEZUN Ɔ JÍ\nWuvɛ̌ mǐɖesunɔ tɔn lɛ nɔ ɖò finɛ có, mǐ ka nɔ ba na kpó ɖò gbɛ̀ wezun ɔ nu (Kpɔ́n akpáxwé 13-20) *\n13. Etɛ mǐdɛɛ lɛ ka ɖó bɔ wezunkantɔ́ lɛ ma ɖó ǎ?\n13 Wezunkantɔ́ Glɛkinu hwexónu tɔn lɛ ɖó na ɖu ɖò nǔcikɔ kpo wuvɛ̌ ɖevo lɛ kpo jí. Amɔ̌, nǔ e wu ye sixu ganjɛ é jɛn nyí azɔ̌kplɔnmɛ yetɔn kpo hlɔnhlɔn yeɖesunɔ tɔn kpo. Mǐ cí wezunkantɔ́ enɛ lɛ ɖɔhun, ɖó è nɔ kplɔ́n lee mǐ na kánwezun ɔ gbɔn é mǐ lɔ. Amɔ̌, mǐdɛɛ lɛ ɖó nǔɖe hugǎn ye. Jehovah sixu na mǐ hlɔnhlɔn tɔn e ma ɖó dogbó ǎ é. Nú mǐ ganjɛ Jehovah wu ɔ, é d’akpá ɖɔ emi na kplɔ́n azɔ̌ mǐ, bo na lɛ́ na mǐ hlɔnhlɔn.—1 Pi. 5:10.\n14. Nɛ̌ 2 Kɔlɛntinu lɛ 12:9, 10 ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpannukɔn wuvɛ̌ lɛ gbɔn?\n14 Pɔlu ɖó na ɖí xwi xá wuvɛ̌ gegě. È nɔ zun i, nɔ dóya n’i, bɔ hweɖelɛnu ɔ, é nɔ lɛ́ mɔ ɖɔ emi kún ɖó gǎn ɖě ó, bo ɖó na lɛ́ ɖí xwi xá nǔ e é ylɔ́ ɖɔ ‘wun ɖé ɖò lanmɛ’ é. (2 Kɔ. 12:7, nwt) Amɔ̌, é sɔ́ wuvɛ̌ enɛ lɛ dó ba hwɛjijɔ nú éɖée bo jó gbè ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é kpɔ́n ye dó mɔ ali e hun n’i, nú é na ganjɛ Jehovah wu é. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 12:9, 10.) Enɛ zɔ́n bɔ Jehovah d’alɔ Pɔlu bɔ é gbɔn mɛtɛnkpɔn tɔn lɛ bǐ mɛ dín.\n15. Enyi mǐ nɔ wà nǔ Pɔlu ɖɔhun ɔ, etɛ sín vivǐ mǐ ka na ɖu?\n15 Nǔɖiɖi mǐtɔn sixu zɔ́n bɔ è zun mǐ lɔ alǒ dóya nú mǐ. É sixu byɔ ɖɔ mǐɖesu ni ɖí xwi xá azɔn alǒ nǔcikɔ. Amɔ̌, enyi mǐ wà nǔ Pɔlu ɖɔhun ɔ, wuvɛ̌ enɛ lɛ ɖokpo ɖokpo sixu hun ali nú mǐ, bɔ mǐ na ɖu vivǐ gudo e Jehovah nɔ nɔ nú mɛ kpo wanyiyi kpo é tɔn.\n16. Enyi a na bo tlɛ ɖò azɔn jɛ wɛ ɔ, etɛ lɛ a ka sixu wà?\n16 Azɔnzan jí wɛ a ɖè à alǒ azinzɔnnɔ lɛ sín kɛkɛví mɛ wɛ a ɖè? Gǎn sɔ́ ɖò koli towe lɛ wu sɔmɔ̌ ǎ wɛ à, alǒ a sɔ́ nɔ mɔ nǔ ganji ǎ? Enyi mɔ̌ wɛ ɔ, a ka na sixu kán gbɛ̀ wezun ɔ xá mɛ winnyawinnya lɛ kpo mɛ e ɖò ganji lɛ é kpo à? Ganji. Mɛxomɔ kpo azinzɔnnɔ kpo gegě ɖò gbɛ̀ wezun ɔ kán wɛ. Ye sixu kpéwú yeɖoɖó ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, Jehovah nɔ na ye hlɔnhlɔn hwenu e ye ɖótó xó e è xwlé mɛ ɖò kplé jí, bo yí dó kan jí lɛ é é. Ye nɔ lɛ́ ɖekúnnu nú dotóo lɛ, mɛ e nɔ kpé nukún dó azinzɔnnɔ wu lɛ é kpo hɛ̌nnumɔ lɛ kpo dó ɖ’alɔ ɖò nǔkplɔnkplɔn mɛ lɛ, bonu ye na huzu ahwanvu sín azɔ̌ ɔ mɛ.\n17. Nɛ̌ nǔ ka nɔ cí nú Jehovah dó mɛ e ɖò azɔn jɛ wɛ lɛ é wu?\n17 Ma lɔn gbeɖé nú dogbó e azɔn towe ɖó nú we lɛ é ni kú awakanmɛ nú we bonu a ni mɔ ɖɔ emi kún ɖó gǎn ɖě, bo na sixu gbɔn gbɛ̀ li ɔ jí ó ó. Jehovah yí wǎn nú we, ɖó nǔɖiɖi towe kpo dɛ e a ko dɛ nú xwè mɔkpan é kpo wu. Dìn wɛ a ɖó hudo alɔdó tɔn tɔn tawun, é ka na lɛ́ jó we dó ǎ. (Ðɛh. 9:11) É nyɔ́ wà ɔ, é tlɛ na lɛ́ sɛkpɔ́ we hugǎn. Ðǒ ayi nǔ e nɔví nyɔnu e ɖò azɔn jɛ wɛ é ɖé ɖɔ é wu: “Ðó azɔn ce fɔ́n bo ɖò nylanylá d’eji wɛ wutu ɔ, un mɔ ɖɔ ali e nɔ hun nú mì bɔ un na ɖekúnnu nú mɛ ɖevo lɛ é jɛ ɖiɖekpo jí. Amɔ̌, un tuùn ɖɔ gǎn klewun klewun e un nɔ dó lɛ é nɔ hun xomɛ nú Jehovah, enɛ nɔ zɔ́n bɔ un nɔ ɖó awǎjijɛ.” Enyi awakanmɛ kú we hǔn, flín ɖɔ a kún ɖò hwiɖokpo ó. Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn jí, bo flín wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ xó tɔn elɔ: “Gǎnmaɖó ce nɔ dó xomɛhunhun nú mì, . . . ɖó hwenu e un ma ɖó gǎn ǎ ɔ, hwenɛnu wɛ un nɔ mɔ hlɔnhlɔn.”—2 Kɔ. 12:10.\n18. Wuvɛ̌ bǔnɔ tɛ mɛɖé lɛ ka nɔ ɖí xwi xá?\n18 Mɛ e ɖò gbɛ̀ wezun ɔ jí é ɖé lɛ nɔ lɛ́ mɔ wuvɛ̌ ɖevo. Ye nɔ ɖò xwi ɖí xá tagba yeɖesunɔ tɔn e mɛ ɖevo lɛ ma sixu mɔ alǒ mɔ nukúnnú jɛ mɛ ǎ lɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ye ɖó na ɖí xwi xá linkpɔ́n syɛnsyɛn, alǒ adohu adohu e ɖí bú ye é. Etɛwu è ka sixu ɖɔ ɖɔ wuvɛ̌ bǔnɔ ɖé wɛ Jehovah sɛntɔ́ vívɛ́ enɛ lɛ nɔ ɖí xwi xá? Ðó hwenu e mɛɖé lɔ́ awa alǒ ɖò azinzɔnnɔ lɛ sín kɛkɛví ɖé mɛ é ɔ, mɛ bǐ sixu mɔ nǔ e ɖò wiwa ɛ wɛ é, bɔ enɛ sixu sísɛ́ mɛ bɔ è na d’alɔ ɛ. Amɔ̌, nú mɛɖé ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖò lee nǔ nɔ cí nú mɛ é linu, alǒ taglo tɔn mɛ wlú ɔ, è sixu nɔ ma ɖó ayi wu ɖɔ nǔɖe ɖò wiwa ɛ wɛ. Lee mɛ e lɔ́ alɔ é ɖé nɔ sè wuvɛ̌ gbɔn é wɛ ye lɔ nɔ sè gbɔn, amɔ̌, è sixu nɔ ma sè wuvɛ̌ xá ye lee è sè xá mɛ e lɔ́ alɔ é gbɔn é.\n19. Etɛ lɛ kpɔ́ndéwú Mɛfibáalu tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\n19 Enyi nǔɖe lɛ ɖó dogbó nú we, bɔ a lɛ́ mɔ ɖɔ è kún mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ emitɔn wu ó ɔ, kpɔ́ndéwú Mɛfibáalu tɔn sixu dó wusyɛn lanmɛ nú we. (2 Sam. 4:4) É ɖó na ɖí xwi xá wɔ̌n e ɖò wǔ tɔn é, bɔ Axɔ́su Davidi lɛ́ dá hwɛ agɔ n’i. Nǔ enɛ lɛ ɖě sín Mɛfibáalu wu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, é lɔn nú nǔ ɖě dó xomɛsin n’i ǎ; nǔ ɖagbe e é nɔ mɔ ɖò gbɛzán tɔn mɛ lɛ é nɔ sù nukún tɔn mɛ. Xomɛ e Davidi nyɔ́ dó wǔ tɔn wá yì é sù nukún tɔn mɛ. (2 Sam. 9:6-10) Enɛ wu ɔ, hwenu e Davidi dá hwɛ agɔ nú Mɛfibáalu é ɔ, Mɛfibáalu kpɔ́n nǔ e lɛlɛ̌ dó ninɔmɛ ɔ lɛ é bǐ. É lɔn nú nǔwanyido Davidi tɔn ɖ’akpɔ n’i ǎ. É ka lɛ́ dóhwɛ Jehovah ɖó nǔ e Davidi wà é wu ǎ. É sɔ́ ayi ɖó nǔ e é sixu wà, dó nɔ gudo nú axɔ́su e Jehovah sɔ́ é jí. (2 Sam. 16:1-4; 19:25-31) Lè mǐtɔn wu wɛ Jehovah bló bɔ Mɛfibáalu sín kpɔ́ndéwú ɖagbeɖagbe enɛ ɖò Xó Tɔn mɛ.—Hlɔ. 15:4.\n20. Nɛ̌ adohu adohu ka sixu wà nǔ dó mɛɖé lɛ wu gbɔn? Etɛ jí ye ka sixu kú dó?\n20 Ðó adohu adohu syɛnsyɛn lɛ wutu ɔ, akpɔ nɔ ɖó nɔví mǐtɔn ɖé lɛ tawun, bɔ ye nɔ vo ɖò yeɖée mɛ ǎ ɖò ninɔmɛ gbè bǐ gbè tɔn ɖé lɛ mɛ. Gbɛtɔ́ gegě mɛ ninɔ sixu nɔ vɛwǔ nú ye, amɔ̌, ye nɔ kpó ɖò kplé agun tɔn lɛ, kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo yì wɛ. Xóɖiɖɔ nú jonɔ lɛ sixu nɔ vɛwǔ nú ye có, ye ka nɔ ɖɔ xó nú mɛ ɖevo lɛ ɖò kúnnuɖegbé. Enyi ninɔmɛ mɔhun lɛ ɖě mɛ wɛ a ɖè hǔn, tuùn ɖɔ mɛ gegě ɖevo lɛ lɔ ɖò xwi ɖí xá ninɔmɛ ɖokpo ɔ lɛ wɛ hwi ɖɔhun. Flín ɖɔ gǎn e dó wɛ a ɖè kpo ayi bǐ kpo lɛ é nɔ hun xomɛ nú Jehovah. Gbè e a ma jó ǎ é xlɛ́ ɖɔ é ɖò nyɔna kɔn dó jǐ we wɛ, bo lɛ́ ɖò hlɔnhlɔn e sín hudo a ɖó é na we wɛ. * (Fili. 4:6, 7; 1 Pi. 5:7) Enyi a ɖò wuvɛ̌ sè wɛ ɖò lanmɛ, alǒ ɖò lee nǔ nɔ cí nú mɛ é linu, cobo ka kpó ɖò Jehovah sɛn wɛ hǔn, kúdeji ɖɔ a ɖò xomɛ tɔn hɛn hun wɛ.\n21. Kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, etɛ mǐ bǐ ka na kpéwú bo wà?\n21 É víví nú mǐ tawun ɖɔ vogbingbɔn gegě ɖò wezun kínkán kpaa, kpo ee xó Pɔlu ɖɔ é kpo tɛntin. Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, wezunkantɔ́ ɖokpo géé jɛn nɔ mɔ ajɔ ɔ yí. Amɔ̌, mɛ ɖěɖee dɛ kpo gbejininɔ kpo ɖò gbɛ̀ wezun ɔ nu lɛ é bǐ wɛ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ sín ajɔ ɔ yí. (Jaan 3:16) Ðò kpaa mɛ ɔ, wezunkantɔ́ lɛ bǐ wɛ ɖó na ɖò ganji ɖò agbaza mɛ, é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, ye sixu kpéwú bo mɔ ajɔ ɔ yí ǎ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mǐ mɛ gegě wɛ azɔn ɖó dogbó ɖé lɛ na, é ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖò didɛ wɛ. (2 Kɔ. 4:16) Kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ bǐ na kánwezun ɔ kaka yì jɛ vivɔnu!\nWezun kínkán tɛ xó Pɔlu ka ɖɔ?\nWuvɛ̌ tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ?\nNɛ̌ mǐ ka sixu dɛ gbɔn?\nHAN 144 Sɔ́ Ayi Towe Ðó Lè ɔ Jí!\n^ akpá. 5 Égbé ɔ, Jehovah sɛntɔ́ gegě ɖò wuvɛ̌ ɖěɖee mɛxoxwe nɔ dɔn wá lɛ é sè wɛ; mɛ gegě lɛ́ ɖò xwi ɖí xá azɔn e nɔ vɔ gǎn nú mɛ lɛ é wɛ. Mǐ bǐ wɛ nǔ nɔ lɛ́ cikɔ na hweɖelɛnu. Enɛ wu ɔ, wezun kínkán xó ɔ sixu cí nǔ e vɛwǔ tawun é ɖɔhun. Xóta elɔ na kɛnu dó lee mǐ bǐ sixu kánwezun ɔ kpo didɛ kpo, bo ɖu ɖò gbɛ̀ wezun e xó mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ é jí gbɔn é wu.\n^ akpá. 6 Kpɔ́n xóta “Biblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn” ɖò Atɔxwɛ (Gungbe) 1er janvier 2013 tɔn mɛ.\n^ akpá. 20 Bo na dó mɔ wěɖexámɛ tawun tawun ɖevo lɛ dó xwi ɖíɖí xá adohu adohu kpo mɛ e ko wà mɔ̌ bɔ é kpa ye lɛ é kpo wu hǔn, kpɔ́n tuto sunmɛ sunmɛ tɔn mai 2019 tɔn, ɖò jw.org® jí. Zǐn WESẸDOTẸN > TELEVIZIỌN JW®.\n^ akpá. 63 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Ðó nɔví sunnu mɛxomɔ enɛ hɛn alɔnu tɔn ján ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ wutu ɔ, é kpéwú, bo ɖò ali jlɔjlɔ ɔ jí.\n^ akpá. 65 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Enyi mǐ nɔ hɛn mɛ ɖevo lɛ gannugánnú ɖɔ ye ni nu ahan syɛnsyɛn gegě, alǒ mǐɖesunɔ ma nɔ ɖó dogbó nú zinzan tɔn ǎ ɔ, mǐ sixu bló bɔ ye klɛ́n afɔ.\n^ akpá. 67 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví sunnu ɖé ɖò azɔnzan jí ɖò dotóoxwé có, kúnnuɖiɖe nú mɛ e ɖò nukún kpé dó wǔtu tɔn wɛ lɛ é zɔ́n bɔ é kpó ɖò gbɛ̀ li ɔ jí.


Adamu kpo Ɛvu kpo Tlitó nú Mawu | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nAdamu kpo Ɛvu kpo Tlitó nú Mawu\nƐvu ɖò éɖokpo gbè ɖokpo bɔ dan ɖé wá ɖɔ xó n’i. Dan ɔ ɖɔ: ‘Nugbǒ wɛ ɖɔ Mawu ɖɔ mi ma ɖu atín lɛ ɖě sín sínsɛ́n ó à?’ Ɛvu ɖɔ: ‘Mǐ sixu ɖu atín lɛ bǐ sín sínsɛ́n, ɖokpo jɛn mǐ ma na ɖu ǎ. Nú mǐ ɖu sínsɛ́n atín enɛ tɔn ɔ, mǐ na kú.’ Dan ɔ ɖɔ: ‘Mi na kú ɖě ǎ. Loɔ, enyi mi ɖu ɔ, mǐ na cí Mawu ɖɔhun.’ Nugbǒ jɛn ka wɛ à? Eǒ, adingban wɛ. Amɔ̌, Ɛvu ɖi nǔ nú xó tɔn. Lee Ɛvu ɖò atín sínsɛ́n ɔ kpɔ́n wɛ sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ é jló è sɔ. É ɖu atín sínsɛ́n ɔ, bo na ɖě Adamu. Adamu ka tuùn ganji ɖɔ enyi ye tlitó nú Mawu ɔ, ye na kú, cobo ka ɖu.\nGbadanu tɔn ɔ, Jehovah ɖɔ xó nú Adamu kpo Ɛvu kpo. É kàn nǔ e wu ye tlitó n’i é byɔ ye. Ɛvu dóhwɛ dan ɔ, bɔ Adamu ka dóhwɛ Ɛvu. Ðó Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó nú Jehovah wutu ɔ, Jehovah nya ye sín jikpá ɔ mɛ. Bo na dó kudeji ɖɔ ye kún sɔ́ na lɛkɔ wá mɛ gbeɖé ó ɔ, é fɔ wɛnsagun lɛ kpo hwǐ e ɖò lilɛ lilɛ wɛ é ɖé kpo ɖó jikpá ɔ linu.\nJehovah ɖɔ ɖɔ è na dɔn tó nú mɛ e ɖó adingban nú Ɛvu é lɔmɔ̌. É nyí dan ɔ ɖesunɔ wɛ ɖɔ xó nú Ɛvu ǎ. Jehovah bló dan lɛ bonu ye na ɖɔ xó ǎ. Wɛnsagun nyanya ɖé wɛ bló bɔ dan ɔ ɖɔ xó. É bló mɔ̌ bo dó blɛ́ Ɛvu. Wɛnsagun enɛ wɛ nyí Satáan Awovi. Ðò sɔgudo ɔ, Jehovah na sú kún dó nú Satáan bɔ é sɔ́ na kpéwú bo na blɛ́ gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye na wà nǔ nyanya ɖě ǎ.\n‘Awovi ɔ, mɛhutɔ́ wɛ é ko nyí sín dò, é yí wǎn nú nugbǒ ǎ, ɖó nugbǒ ɖě ɖò nu tɔn ǎ.’—Jaan 8:44\nNùkanbyɔ lɛ: Etɛwu Ɛvu ka ɖu atín sínsɛ́n ɔ? Etɛ ka jɛ dó Adamu kpo Ɛvu kpo wu hwenu e ye tlitó nú Jehovah gudo é? Mɛ̌ ka nyí Satáan Awovi ɔ?\nBǐbɛ̌mɛ 3:1-23; Bǐbɛ̌mɛ 3:24, nwt; Jaan 8:44; 1 Jaan 3:8; Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Adamu kpo Ɛvu kpo Tlitó nú Mawu\nlfb nùkplɔnkplɔn 3 wex. 14-15


Xwɛ̌ Jèhóvà Zàse Ɓě Nyu Gèɖèpɔ́ɔ̀-Wùɖù-wáɖá-kũ̀àɔ̀ Kɛ́?\nHwɛ̀ ɓɛ́ ɔ ké ma mɛ́ kɛɛ, Jízɛ̀ po ma zio, ké ɔ ɖá, “Wa mu bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓá Gèɖèpɔ́ɔ̀ kã́á-ɓòɖòɔ̀ jè dyíɛɛ zio mú pòìn ɖé ɓóɖó-kpàà dà séín, ɓɛ́ ɔ ké zàse jǔ ɖé ɓóɖó-dù séín hwìɛ̀, hwɛ̀ ɓɛ́ ɖɛ séín ké mánáín hwɛ̀.” (Máfíò 24:14) Kɛɛ xwɛ̌ wa mu ma bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin nìà kɛ zio mú pòìn ɖé ɓóɖó-kpàà dà séín nyɛ́? Ɔ mɔ̀ kà Jízɛ̀ nyuɛ ma ti ɓɛ́ ɔ nì ma dà ɓóɖó-kpàà kɔ̃ɛ.—Ðúù 8:1.\nÀ vɔ̃ ɓɛ́ à ké nyɔ ɓě gbo wùɖù ɖé wa ɓíɖí-taún. Jízɛ̀ tɛ̀mɛ̀ìn ma ɔ ɖeín-nà-nyɔ̀ ɓěɔ̀ kà wa ké ma bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ cɛ̃ ɖé nyɔ ɓě ɓíɖí-taún wɛ̃. (Máfíò 10:11-13; Àpɔ́sò 5:42; 20:20) Bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ kpa-nyɔ̀ ɓě nì ma kà kĩ́ín nyɛɛ ɓéɖé ma dɛ̀ jɛ́ɛ́ ɓě ɓɛ́ wa kũ̀à nyu-nyuɔ̀ ké ma sèìn nyɛ. (Máfíò 10:5, 6; 2 Kɔ̀ɖéíntĩ̀ɔ̀ 10:13) Kǎà ɔ nì zɛ̃̌ɛ̀ ɖekè. À Gèɖèpɔ́ɔ̀-Wùɖù-wáɖá-kũ̀àɔ̀ nì páún, ké dyí-poìn-kpò ɖò-ɖò séín ɓěɔ̀ ɓéɖé dɛ̀ ɓɛ́ wa ké wa nììn kũ̀àɔ̀ nyùìn nyɛ. Ɔ nyuɛ ɓɛ́ à ké “zio po ɖé nyɔ ɓěɔ̀ gbo, ɓɛ́ à ké zàse nyu,” kà Jízɛ̀ nyuɛ ma cɛ̃ɛ kɛ.—Àpɔ́sò 10:42.\nÀ vɔ̃ ɓɛ́ à ké nyɔ ɓě gbo wùɖù dà séín ɓɛ́ wa nì kɛ. Jízɛ̀ mìɔùn wáɖá ma Gèɖèpɔ́ɔ̀-wùɖùɔ̀ dà séín, ɔ hwɔìn kà ɖé dyóó wĩin mɔɔ ɖé ní-ɓì ɖò wĩin. (Máà 4:1; Jɔ̃́ɔ́ 4:5-15) Kǎà à mɔ̀ùn kè nyɔ ɓě dè dɔ́ɔ́ ɓá Báɓòɔ̀ jè dyí dà séín ɓɛ́ à ɓɛ́ìn náa nyuɛ kɛɛ ɖekè, kɛbì ɔ mɛ mɔ̀ cíɖí-wɔ̃̀ kɔ̃ mɔɔ ɖɛ-pèɖèìn-naín ɓě mɔɔ ɖé bàɖàfo-ɖúú kɔ̃ɛ. Ké ɖeɛɛ, à nyu zàse ɖé à mǔè ɓě kè a mǔè kũ̀à-nyu-nyɔ̀ ɓě kè à mǔè ɖɛ-cɛ̃́-nyɔ̀ ɓě ɔ kè à gbǒ-xwíníín-nyɔ̀ ɓě gbo. Kũ̀à ɓɛ́ à séín nyuà kɛɛ nyuɛ ké nyɔ méɔ̀ùn pàɖǎ nìà ɖé ɓóɖó-kpàà dà séín nyɛɛ ɖǎ “kà ɔ nyu nyɔ póɛ̀n nyɛɛ bɔ̃̌” wɔ̃́.—Wɛ́ɖɛ́ 96:2.\nNyɛ́ nì mu mɔ́ùn ɓɛ́ m̀ ké bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíinɔ̀ ɔ kè ɖɛ mɔ̀ ɔ xwíníín ɓó ɔ bìì ɖé dyúa kɛɛ gbo cɛ̃ kɛ́? M̀ mɛ fṹà ɓɛ́ m̀ kéɛ nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo cɛ̃.\nÐɛ́ mɔ̀ “bɔ̃̌ nɔ̀mɔ̀ dyíin” à ɓéɖé ɓɛ́ à kéà zio mú pòìn nyɛ́?\nXwɛ̌ Jɛ̀hóvà Zàse ɓěɔ̀ nì Jízɛ̀ ɓo bɛ̃̌ǐn síɛń ɖé waà Gèɖèpɔ́ɔ̀-Wùɖù-wáɖá-kũ̀àɔ̀ múɛ́?\nDiè nì Báɓò-tɛ̀mɛ̀ìn-nyɔ̀ɔ̀ dyi ɓɛ́ ɔ kéɛ m̀ tɛ̀mɛ̀ìn kà m̀ ɓɛ́ìn nyɔ ɓě m̀ dyuò dyíɛɛ ɖò gbo wùɖùɛ̀ ɖé wuɖu pɛ̀ɛ̀ mú ɓá ɖɛ ɖò ɓɛ́ m̀ ɖǎ cɛ̃́ sɔ̀ìn ɖé Báɓòɔ̀ múɛɛ jè dyíɛ.