Bǐbɛ́mɛ 4, Fon Bible (FON) | The Bible App\nKanyɛ́ɛ kpódó Abɛ́li kpó\n1Adámu ɖó xó xá asi tɔn Ɛvu, bɔ Ɛvu mɔ xo bó ji vǐ súnnu ɖokpó, bɔ è nɔ ylɔ́ vǐ ɔ́ ɖɔ Kanyɛ́ɛ. Ée é ji vǐ ɔ́ é ɔ́, é ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ d'alɔ mì bɔ un ji vǐ ɖokpó.” 2É lɛ́ ji vǐ súnnu ɖokpó dó Kanyɛ́ɛ nɛgbé, bɔ è nɔ ylɔ́ ɛ ɖɔ Abɛ́li.\nAbɛ́li wá nyí lɛ̌ngbɔ́nyitɔ́, bɔ Kanyɛ́ɛ wá nyí glesi.\n3É wá su gbe ɖokpó, bɔ Kanyɛ́ɛ hɛn nǔ e gle tɔn ná ɔ́ wá xwlé Mawu Mavɔmavɔ. 4#Eblée 11.4 Abɛ́li éyɛ́ ɔ́, é hɛn gbɔ̌ tɔn lɛ́ɛ sín nukɔn ví lɛ́ɛ wá sá vɔ̌ nú Mawu Mavɔmavɔ, bó xwlé e akpáxwé ɖagbe ɖagbe lɛ́ɛ. Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ nukún ɖagbe dó kpɔ́n Abɛ́li kpó vɔ̌sánú tɔn kpó. 5É ká ɖe kɔ dó Kanyɛ́ɛ kpódó vɔ̌sánú tɔn kpó. Nǔ énɛ́ ɔ́ sin xomɛ nú Kanyɛ́ɛ ɖésú, bɔ é nylá nukún mɛ. 6Ée é sin xomɛ mɔ̌ ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Nɛ̌ wɛ gbɔn bɔ a sin xomɛ bó nylá nukún mɛ sɔ mɔ̌? 7Nú nǔ ɖagbe wɛ a ko wa ɔ́, a nǎ zé ta dó jǐ; ée a ma ka wa nǔ ɖagbe ǎ ɔ́, hwɛhuhu ɖo ayǐjínjɔ́n ɖo hɔn towe ta, bó jló ná ɖu ɖo jǐ towe; ma ka lɔn ó.”\n8 # Matíe 23.35; Luki 11.51; 1 Jǎan 3.12 Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mɔ̌ nú Kanyɛ́ɛ có, Kanyɛ́ɛ ɖɔ nú nɔví tɔn Abɛ́li ɖɔ ní wá mǐ yi gle mɛ. Ée yě yi jɛ dɔ̌n ɔ́, Kanyɛ́ɛ zɔn nɔví tɔn Abɛ́li jí bó hu.\n9Ée é hu i ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ kanbyɔ́ Kanyɛ́ɛ ɖɔ: “Fítɛ́ nɔví towe Abɛ́li ɔ́ ɖe?” Bɔ é yí gbe n'i ɖɔ: “Un tunwun ǎ! Nyɛ wɛ nɔ cɔ́ nɔví ce a?” 10#Eblée 12.24 Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ n'i ɖɔ: “Étɛ́ a wa mɔ̌ nɛ́? Nɔví towe sín hun ɖo xó sú sín ayǐkúngban jí wá gɔ̌n ce wɛ, bó ɖo byɔ̌byɔ́ wɛ ɖɔ má ba hlɔn. 11Bɛ́ sín din ɔ́, a nǎ gosín ayǐkúngban e kɛ nu, bó nu nɔví towe e a hu ɔ́ sín hun ɔ́ jí. Nu wɛ un dó we. 12Nú a lɛ gle ɔ́, ayǐkúngban sɔ́ ná ná dɔkun tɔn we ǎ; a nǎ nɔ fí ɖokpó ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí ǎ; a nǎ nɔ́ ɖo flúflú kpé wɛ.”\n13Ée Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Kanyɛ́ɛ ɖɔ: “Hwɛ e un hu ɔ́ d'agba dín; é nyí agban ɖé wɛ é nyí ɔ́, un sixú hɛn ǎ. 14Áo! Hwi ɖíe nya mì sín ayǐkúngban élɔ́ jí égbé din, bɔ un ná yi hɔn hwlá cí fí ɖé, ɖo zɔ nú we e. Un ná mɔ fí ɖé nɔ ɖo ayǐkúngban jí ǎ, bó ná nɔ́ ɖo flúflú kpé wɛ, bɔ mɛ ɖěbǔ mɔ mì ɔ́, mɛ ɔ́ ná hu mì.” 15Mawu Mavɔmavɔ ká ɖɔ n'i ɖɔ: “Nú mɛ ɖé hu we ɔ́, azɔn tɛ́nwe wɛ è nǎ ba hlɔn towe.”\nÉe Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, é ɖó wuntun i, bónú mɛ ɖěbǔ mɔ ɛ ɔ́, mɛ ɔ́ má hu i ó. 16Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Kanyɛ́ɛ hɔn yi cí zɔ nú Mawu Mavɔmavɔ; é yi cí Nɔdu yíkúngban jí, ɖo Edɛ́ni sín zǎnzǎnhwe jí.\nKanyɛ́ɛ ví lɛ́ɛ\n17Kanyɛ́ɛ ɖó xó xá asi tɔn, bɔ é mɔ xo, bó ji vǐ súnnu ɖokpó, bɔ è nɔ ylɔ́ vǐ ɔ́ ɖɔ Henɔki. Kanyɛ́ɛ ɖó toxo ɖokpó ayǐ bó ɖó vǐ tɔn Henɔki sín nyǐkɔ ná. 18Henɔki ji Iladi, Iladi ji Mɛhuyaɛ́li, Mɛhuyaɛ́li ji Mɛtucaɛ́li, bɔ Mɛtucaɛ́li ji Lamɛki.\n19Lamɛki da asi we. Asi tɔn lɛ́ɛ ɖokpó nɔ́ nyí Ada, wegɔ́ ɔ́ nɔ́ nyí Sila. 20Ada ɔ́ ji Yabalu; Yabalu wɛ nyí kanlinnyitɔ́ nukɔntɔn; é wɛ nyí yě mɛ e nɔ ɖo kanlin nyi wɛ, bó nɔ́ ɖo yiyi wɛ lɛ́ɛ sín tɔ́gbó. 21Nɔví tɔn nɔ́ nyí Yubalu. É wɛ dó kanhún xixo kpó kpete kúnkún kpó wá. 22Sila ɔ́ ji Tubalu-Kanyɛ́ɛ. Tubalu-Kanyɛ́ɛ wɛ nɔ zé ganvɔ abǐ gan dó tun alǐnnyánú ɖíɖá lɛ́ɛ bǐ ná. É wɛ dó nǔtunwuntunwun wá. É ɖó nɔví nyɔ̌nu ɖokpó bɔ é nɔ́ nyí Naama.\n23Lamɛki ɖɔ nú asi tɔn lɛ́ɛ gbe ɖokpó ɖɔ:\n“Ada, Sila, mi ɖótó mì!\nAsi ce lɛ́ɛ e mi, mi ɖótó xó ce.\nNú è dǒ nǔ mì ɔ́, un nɔ hu súnnu mɛxó ɖokpó;\nè ka d'akpa wǔ ce ɔ́, un nɔ hu yɔkpɔ́vú ɖokpó.\n24 # Matíe 18.22 Ényí è hu gbɛtɔ́ tɛ́nwe dó ba Kanyɛ́ɛ sín hlɔn ɔ́,\ngbɛtɔ́ kanɖé gbantɔ́n-nukún-we (77) wɛ è nǎ hu dó ba nyɛ Lamɛki sín hlɔn.”\n25Adámu lɛ́ ɖó xó xá asi tɔn, bɔ é mɔ xo bó ji vǐ súnnu ɖokpó, bó sun nyǐ i ɖɔ Sɛ́ti. É ɖo ɖiɖɔ wɛ ɖɔ Mawu ná émí vǐ ɖěvo dó Abɛ́li e Kanyɛ́ɛ hu ɔ́ sín tɛnmɛ.\n26Sɛ́ti lɔ ji vǐ ɖokpó, bó sun nyǐ i ɖɔ Enɔci. Sín hwenɛ́nu wɛ è nɔ xomlá Mawu bó nɔ́ ylɔ́ ɛ ɖɔ Mawu Mavɔmavɔ.\nLearn More About Fon Bible\nExplore Bǐbɛ́mɛ 4 by Verse


Sɛ̀n Jehovah, Mawu E Nɔ Na Mɛɖéekannuninɔ Mɛ É | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Avril 2018\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nSɛ̀n Jehovah, Mawu E Nɔ Na Mɛɖéekannuninɔ Mɛ É\n‘Fí e gbigbɔ Aklunɔ tɔn ɖè ɔ, mɛɖéesijijɛ ɖò finɛ.’—2 KƆ. 3:17.\nHAN LƐ: 49, 73\nAli tɛ lɛ nu gbigbɔ Jehovah tɔn ka ɖè mǐ sín kannumɔgbenu ɖè?\nNɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú mɛɖéekannuninɔ e Mawu na mǐ é zinzan nyì dò gbɔn?\nEtɛ mǐ ka sixu bló bo na zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn kpo nùnywɛ kpo?\n1, 2. (a) Etɛwu kannumɔgbenu ninɔ kpo mɛɖéekannuninɔ kpo xó ɔ ka ɖu ayi mɛ nú mɛ lɛ ɖò mɛsɛ́dó Pɔlu hwenu? (b) Mɛ̌ gɔ́n Pɔlu ka xlɛ́ ali mɛ lɛ yì bonu ye na jɛ yeɖée kannu nugbǒ nugbǒ?\nHLƆMANU e tɛntin Klisanwun bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ nɔ gbɛ̀ ɖè é nɔ gó, ɖó ye jɛ nukɔn tɔ́ntlɔ́ngbɔ́n ɖò sɛ́n, hwɛɖiɖɔ kpo mɛɖéekannuninɔ kpo linu wutu. Amɔ̌, hlɔnhlɔn kpo susu kpo e Axɔsuɖuto Hlɔma tɔn ɖó é habǔ sín azɔ̌ e kannumɔ lɛ wà wá yì é wu. Ðò hweɖenu ɔ, 30 ɖò kanweko jí mɛ e ɖò Hlɔma lɛ é tɔn wɛ nyí kannumɔ. É ɖò wɛn ɖɔ kannumɔgbenu kpo mɛɖéekannuninɔ kpo sín xó ɔ ɖu ayi mɛ nú gbɛtɔ́ lɛ kpaà kaka jɛ Klisanwun lɛ lɔ jí.\n2 Wema e mɛsɛ́dó Pɔlu wlan lɛ é ɖó xó gègě bo na ɖɔ dó mɛɖéekannuninɔ wu. Mɛ lɛ nɔ ba tawun ɖɔ è na huzu lee è nɔ wà nǔ xá gbɛtɔ́ lɛ gbɔn é, alǒ, lee nǔ lɛ nɔ yì gbɔn ɖò toxóɖiɖɔ linu é, amɔ̌, nǔ e gbé Pɔlu nya ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn hwenu é nɛ ǎ. Pɔlu kpo Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ kpo ɖó nukún ɖɔ acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn ɖě, alǒ, tutoblonunu ɖě wɛ na dɔn mɛɖéekannuninɔ wá ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, ye w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye sè wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn, bo lɛ́ kplɔ́n lee vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Klisu Jezu tɔn xɔ akwɛ, bɔ è ma sixu jlɛ́ ǎ sɔ́ é. Pɔlu xlɛ́ ali nùɖitɔ́ hàtɔ́ tɔn lɛ, bɔ ye tuùn Jɔtɛn mɛɖéekannuninɔ nugbǒ ɔ tɔn. Ðò wema wegɔ e é wlan sɛ́dó Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é mɛ ɔ, é xlɛ́ nyì wɛn ɖɔ: ‘Fí e gbigbɔ Aklunɔ tɔn ɖè ɔ, mɛɖéesijijɛ ɖò finɛ.’—2 Kɔ. 3:17.\n3, 4. (a) Etɛ ka zɔ́n bɔ Pɔlu ɖɔ xó e ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 3:17 mɛ é? (b) Etɛ mǐ ka ɖó na wà bo na ɖu vivǐ mɛɖéekannuninɔ e gosin Jehovah gɔ́n é tɔn?\n3 Ðò wema e Pɔlu wlan sɛ́dó Kɔlɛntinu lɛ é mɛ ɔ, é tó ɖɔ xó dó susu e Mɔyizi ɖó hwenu e é gosin wɛnsagun Jehovah tɔn ɖé nukɔn gudo, bo jɛte sín Sinayíi Só ɔ jí é wu hwɛ̌. Ee mɛ lɛ mɔ Mɔyizi é ɔ, xɛsi jɛ ye jí, bɔ Mɔyizi gbɔ bo cyɔn avɔ nukúnmɛ. (Tín. 34:29, 30, 33; 2 Kɔ. 3:7, 13) “Loɔ,” Pɔlu tinmɛ ɖɔ “enyi mɛɖé lɛkɔ wá Aklunɔ gɔ́n ɔ, è nɔ ɖè avɔ ɔ síìn.” (2 Kɔ. 3:16) Etɛ ɖɔ gbé Pɔlu ka ja?\n4 Lee mǐ ko kplɔ́n gbɔn ɖò xota e wá yì é mɛ é ɔ, Jehovah Mɛ e ɖó nǔ lɛ bǐ é wɛ nyí Mɛ ɖokpo géé e nɔ ɖu vivǐ mɛɖéekannuninɔ mlɛ́mlɛ́ alǒ ee ma ɖó dogbó ǎ é tɔn é. É xlɛ́ ɖɔ è ɖò Jehovah nukɔn alǒ ‘fí e gbigbɔ Aklunɔ tɔn’ ɖè é ɔ, mɛɖéekannuninɔ ɖò finɛ. Amɔ̌, cobonu mǐ na ɖu vivǐ mɛɖéekannuninɔ enɛ tɔn bo na lɛ́ ɖu lè tɔn ɔ, mǐ ɖó na “lɛkɔ wá Aklunɔ gɔ́n,” enɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖó kancica mɛɖesunɔ tɔn ɖé xá ɛ. Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ ɖò gbetótló mɛ é ɔ, ye kpɔ́n lee Jehovah wà nǔ xá ye gbɔn é ɖò gbigbɔ lixo ǎ. É cí ɖɔ nùɖé cyɔn ayixa yetɔn kpo linlin yetɔn kpo jí, bɔ ayixa yetɔn lɛ́ syɛn ɖɔhun, bɔ ye sɔ́ ayi yetɔn ɖó lee ye na zán yeɖée kannu e ye jɛ sín Ejipunu lɛ lɔ mɛ é dó nǔ agbaza tɔn lɛ kɛɖɛ sín akpáxwé gbɔn é wu.—Ebl. 3:8-10.\n5. (a) Mɛɖéekannuninɔ alɔkpa tɛ gbigbɔ Jehovah tɔn ka nɔ na mɛ? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ kannumɔgbenu ninɔ ɖò agbaza lixo kún ɖó na vɔ́da nú mɛɖéekannuninɔ e Jehovah na mǐ é ó? (c) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na mɔ xósin na?\n5 Mɛɖéekannuninɔ e cá kàn xá gbigbɔ Jehovah tɔn é hugǎn kannumɔgbenu gigosin ɖò agbaza lixo. Gbigbɔ Jehovah tɔn nɔ zɔ́n bɔ è nɔ gosin kannumɔgbenu hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn, bo nɔ zɔ́n bɔ è sɔ́ nɔ lɛ́ nyí kannumɔ nú sinsɛn nùvú kpo nùwalɔ tɔn lɛ kpo ǎ; gǎndido gbɛtɔ́ tɔn ka sixu kpé enɛ wu gbeɖé ǎ. (Hlɔ. 6:23; 8:2) Mɛɖéekannuninɔ susunɔ tɛ ɖíe! Mɛɖé sixu ɖu lè ɖěɖee mɛɖéekannuninɔ mɔhun nɔ hɛn wá lɛ é sín vivǐ, enyi é na bo tlɛ ɖò gankpa mɛ, alǒ, ɖò kannumɔgbenu ɔ nɛ. (Bǐb. 39:20-23) Xó enɛ nyí nugbǒ tawun ɖò Nɔví Sunnu Eric Frost kpo Nɔví Sunnu Horst Henschel kpo sín gbɛzán mɛ; ye bǐ wɛ dɛ ɖò gankpa mɛ nú xwè mɔkpan ɖó nùɖiɖi yetɔn wu. A sixu mɔ ye bo na sè bɔ ye na ɖò tan yetɔn kpi wɛ ɖò JW Library jí. (Zǐn INTERVIEWS ET TÉMOIGNAGES > L’ENDURANCE DANS L’ÉPREUVE.) Amɔ̌, mǐ ɖó na lin nǔ kpɔ́n dó nùkanbyɔ elɔ lɛ jí: Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn xɔ akwɛ nú mǐ gbɔn? Etɛ mǐ ka sixu bló bo zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn kpo nùnywɛ kpo?\nMƐÐÉEKANNUNINƆ E MAWU NA MǏ É NI SÙ NUKÚN MǏTƆN MƐ\n6. Nɛ̌ Izlayɛli-ví lɛ ka xlɛ́ ɖɔ mɛɖéekannuninɔ e Jehovah na ye é kún sù nukún yetɔn mɛ ó gbɔn?\n6 Nú mǐ mɔ lee nùnina ɖé xɔ akwɛ tawun sɔ é ɔ, é nɔ sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ nɔ xlɛ́ mɛ e na nǔ ɔ mǐ é ɖɔ é sù nukún mǐtɔn mɛ. Mɛɖéekannuninɔ e Jehovah na Izlayɛli-ví lɛ, bo ɖè ye tɔ́n sín kannumɔgbenu ɖò Ejipu é sù nukún yetɔn mɛ ǎ. Ye tɔ́n sín kannumɔgbenu b’ɛ na ɖó sun yɔywɛ ɖé gudo é ɔ, nùɖuɖu e ye ko nɔ ɖu ɖò Ejipu lɛ é jɛ jlòjló ye jí, bɔ ye nɔ húnhún nǔɖɔ dó nǔ e Jehovah nɔ na ye lɛ é wu, bo tlɛ jló na lɛkɔ yì Ejipu. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n, ‘hweví, kɔnkɔ́nbu, ayǐkpɛn, mǎ, ayomása kpo áyo kpo’ mya nukún nú ye hú mɛɖéekannuninɔ e Mawu nugbǒ ɔ Jehovah na ye, bɔ ye na sɛ̀n ɛ é. Xomɛ e Jehovah sìn dó togun tɔn é kpaca mɛ ɖebǔ ǎ. (Kɛ́n. 11:5, 6, 10; 14:3, 4) Nùkplɔnmɛ ɖagbe ɖé wɛ enɛ nyí nú mǐ.\n7. Nɛ̌ Pɔlu ka wà nǔ sɔgbe xá wě e é ɖè xá mɛ ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:1 mɛ é gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ ɖokpo ɔ gbɔn?\n7 Mɛsɛ́dó Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun lɛ bǐ ɖɔ ye ni ma mɔ ɖɔ mɛɖéekannuninɔ e Mawu nyɔ́ xomɛ, bo na ye gbɔn Vǐ sunnu tɔn Jezu Klisu jí é ko nyí yetɔn bɔ xó fó ó. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:1.) Flín wubla kpo wuvɛ̌ kpo e mɛ Pɔlu nɔ ɖò ayixa mɛ hwenu e é mɔ ɖɔ emi nyí kannumɔ nú hwɛhuhu kpo kú kpo é. Amɔ̌, é ɖɔ kpo nùsumɛnukúnmɛ kpo ɖɔ: “Mi ni kpa susu nú Mawu gbɔn Jezu Klisu Aklunɔ mǐtɔn jí.” Etɛwu? É tinmɛ nú Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: “Ðó [gbigbɔ] e nɔ na gbɛ̀ mɛ, ɖò bǔ e è ɖè xá Klisu Jezu ɔ mɛ ɔ sín sɛ́n hwlɛn mì ɖò sɛ́n e nɔ ɖè hwɛhuhu kpodo kú kpo xlɛ́ mì ɔ sí.” (Hlɔ. 7:24, 25; 8:2) Kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn xwixwedó na zɔ́n bɔ mǐ lɔ na lin gbeɖé ɖɔ kannumɔgbenu hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn e Jehovah ɖè mǐ sín é ko nyí mǐtɔn bɔ xó fó ǎ. Gbɛxixɔ ɔ zɔ́n bɔ mǐ sixu sɛ̀n Mawu kpo ayixa mímɛ́ ɖé kpo, lobo mɔ awǎjijɛ nùjɔnǔ tɔn ɖò mɔ̌ wiwa mɛ.—Ðɛh. 40:9.\nNukɔnyiyi azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ tɔn takúnmɛ zán mɛɖéekannuninɔ towe dó wɛ a ɖè à, alǒ, nǔ hwiɖesunɔ tɔn lɛ takúnmɛ? (Kpɔ́n akpáxwé 8-10)\n8, 9. (a) Akpá tɛ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ka gbà nú mɛ dó mɛɖéekannuninɔ mɛtɔn zinzan wu? (b) Awovinú tɛ lɛ ka nɔ kpannukɔn mǐ ɖò égbé?\n8 Gɔ́ nú nùsumɛnukúnmɛ ɖiɖexlɛ́ ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ ɖò acéjí, bo na zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn e xɔ akwɛ é nyì dò gbeɖé ǎ. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ gb’akpá nú mǐ dó mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn zinzan dó ba hwɛjijɔ, bo sú jlǒ agbaza tɔn mǐtɔn lɛ sín dò wu. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 2:16.) Akpágbánúmɛ enɛ flín nǔ e jɛ dó Izlayɛli-ví lɛ wu ɖò gbetótló mɛ é we à cé? Awovinú ɖokpo ɔ sixu xá mǐ lɔ ɖò égbé, é tlɛ sixu lɛ́ syɛn hú mɔ̌ lɔ. Satáan kpo gbɛ̀ tɔn kpo nɔ xwlé nǔ e na dɔn mɛ hugǎn ɖò nǔsisɔ kpo acɔ́biba kpo, nùɖuɖu kpo ahan nunu kpo, gbɔjɛyiyi kpo ayiɖeɖayi kpo linu lɛ é mǐ, gɔ́ nú nǔ gègě ɖevo lɛ. Hwɛhwɛ wɛ ajɔ̌jlatɔ́ e bí lɛ é nɔ xlɛ́ mɛ ɖěɖee dɔn mɛ lɛ é, bɔ mɛ enɛ lɛ nɔ víví nu dó jla nǔ e mǐ ma ɖó hudo tɔn dóó ǎ lɛ é gègě. Kpɔ́n lee é bɔwǔ sɔ, bɔ mǐ na jɛ mɔ enɛ lɛ mɛ, bo zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn nyì dò é!\n9 Wěɖexámɛ Piyɛ́ɛ tɔn lɛ́ kúnkplá akpáxwé taji gbɛzán tɔn ɖevo lɛ, ɖi gbeta e kɔn mɛɖé wá dó wema kplɔnkplɔn kpo azɔ̌ kpo wu é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, è nɔ gbidi kɔ nú mɛ winnyawinnya lɛ tawun ɖò azɔ̌mɛ égbé, bonu ye ni tɛ́n kpɔ́n bo jɛxa bá yì kplɔnyiji-alavɔxwé nukúnɖeji lɛ. È nɔ sísɛ́ ye bonu ye na ɖi ɖɔ kplɔnyiji-alavɔ yiyi na zɔ́n bɔ emi na mɔ azɔ̌ e kpé kwɛ, bo nyí azɔ̌ nukúnɖeji lɛ é; bɔ hwɛhwɛ ɔ, è nɔ xlɛ́ kɛ́n lɛ, bo na dó xlɛ́ lee mɛ ɖěɖee ɖó kúnnuɖewema wemaxɔmɛ enɛ lɛ tɔn é yì nukɔn zɛ mɛ ɖěɖee fó wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn kɛɖɛ lɛ é wu gbɔn é. Enyi gbeta enɛ lɛ e sixu kúnkplá gbɛzán mɛtɔn tawun lɛ é wá kpannukɔn mɛ winnyawinnya lɛ ɔ, ye sixu mɔ ɖɔ nǔ enɛ lɛ bǐ dɔn mɛ tawun. Etɛ mɛ winnyawinnya lɛ kpo mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ?\n10. Etɛ mǐ ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ hwenu e mǐ ɖò mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn zán dó wá gbeta mǐɖesunɔ tɔn lɛ kɔn wɛ é?\n10 Mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ, ɖó emiɖesunɔ sín xó wɛ gbeta enɛ lɛ kɔn wíwá nyí wutu ɔ, emi na zán mɛɖéekannuninɔ emitɔn, bo na wà nǔ e jló emi é, enyi ayixa emitɔn vɛ́ ko yí gbè na ɔ nɛ. Bɔya ayi yetɔn ɖò xó e Pɔlu ɖɔ nú Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é dó nùɖuɖu wu é jí: “Nùɖé jló mì bonu un ja wiwa gbé ɔ, mɛ ɖevo sín ayixa wɛ na ɖɔ fí e un na wà yì jɛ ɔ nú mì à?” (1 Kɔ. 10:29) Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ ɖò mǐɖée kannu bo na wá gbeta mǐɖesunɔ tɔn lɛ kɔn dó wemaxɔmɛ yiyi kpo azɔ̌ kpo wu, amɔ̌, mǐ ɖó na lɛ́ flín ɖɔ mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn ɖó dogbó, bɔ gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é bǐ na jì nùɖé. Hwɛjijɔ enɛ wu wɛ Pɔlu tò ɖɔ xó elɔ lɛ hwɛ̌: “‘È na nǔ bǐ sín gbè.’ Nugbǒ wɛ! É ka ɖò mɔ̌ có, nǔ lɛ bǐ wɛ ka nyɔ́ ǎ. ‘È na nǔ lɛ bǐ sín gbè’; é ɖò mɔ̌ có, nǔ lɛ bǐ wɛ nɔ wà ɖagbe ǎ.” (1 Kɔ. 10:23) É ɖò wɛn ɖɔ enɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ ɖɔ nǔ ɖevo lɛ tíìn bo hugǎn nǔjlomɛ mǐɖesunɔ tɔn lɛ flàflá tɔn, bɔ mǐ na lin nǔ kpɔ́n d’eji hwenu e é na byɔ ɖɔ mǐ ni zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn ɖò akpáxwé gbɛzán tɔn mǐtɔn lɛ bǐ mɛ é.\nZǍN MƐÐÉEKANNUNINƆ TOWE KPO NÙNYWƐ KPO DÓ SƐ̀N MAWU\n11. Linlin tɛ wu è ka ɖè mǐ sín kannumɔgbenu?\n11 Ðò akpá e Piyɛ́ɛ gbà nú mɛ dó mɛɖéekannuninɔ zinzan nyì dò wu é mɛ ɔ, é lɛ́ xlɛ́ linlin e wu é gb’akpá ɔ nú mɛ é. É dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn “mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn ɖɔhun.” Enɛ wu ɔ, linlin taji e wu Jehovah gbɔn Jezu jí, bo hwlɛn mǐ sín sɛ́n hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn sí é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni zán gbɛ̀ mɛ e zé éɖée jó bo nyí “mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn” é ɖɔhun.\n12. Kpɔ́ndéwú tɛ Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo ka zé ɖ’ayǐ nú mǐ?\n12 Ali ɖagbe hugǎn e nu mǐ na cyɔn alɔ mǐɖée jí ɖè bo ma na zán mɛɖéekannuninɔ mǐtɔn nyì dò, bo gbɔn mɔ̌ mɛ bo lɛ́vɔ huzu kannumɔ nú nǔ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ gbé nyinya kpo jlǒ tɔn lɛ kpo ǎ é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé bǐ mlɛ́mlɛ́. (Ga. 5:16) Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo tɔn. Ye nɔ gbɛ̀ e dakaxixo kpo nùblibliwiwa kpo gɔ́ é mɛ. Amɔ̌, ye lɔn bo dó ta jlǒ gbɛtɔ́ e lɛlɛ̌ dó ye lɛ é tɔn kpo nǔ e gbé ye nɔ nya lɛ é kpo mɛ ǎ. Nɛ̌ ye ka kpéwú bo wà mɔ̌ gbɔn? Ye wá gbeta ɔ kɔn bo hɛn alɔnu yetɔn ján ɖò nǔ e Jehovah zɔ́n ye lɛ é bǐ biblo kɔn, enɛ wɛ nyí ɖɔ ye na bló tɔjihun ɔ, xò nùɖuɖu e ye kpo kanlin lɛ kpo na ɖu é kplé, lobo gb’akpá nú mɛ ɖevo lɛ. “Nǔ e Nɔwée wà ɔ nɛ. É bló lee Mawu ɖɔ n’i gbɔn ɔ pɛ́pɛ́pɛ́.” (Bǐb. 6:22) Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo gán hwenu e è sú kún dó nú gbɛ̀ enɛ é.—Ebl. 11:7.\n13. Azɔ̌ tɛ è ka sɔ́ d’así nú Jezu bɔ é lɔ wá sɔ́ d’así nú ahwanvu tɔn lɛ?\n13 Etɛ Jehovah ka zɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni bló égbé? Ðó mǐ nyí ahwanvu Jezu tɔn lɛ wutu ɔ, è sɔ́ azɔ̌ e Mawu zɔ́n mǐ é dó tuùn mǐ na ganji. (Xà Luki 4:18, 19.) Égbé ɔ, mawu gbɛ̀ elɔ tɔn kpó ɖò nukún va nú gègě gbɛtɔ́ lɛ tɔn wɛ, bɔ ye nɔ nyí kannumɔ nú sinsɛn, akwɛ kpo gbɛ̌ kplékplé lɛ kpo. (2 Kɔ. 4:4) È jɔwu mǐ bɔ mǐ na xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn bo d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ, bonu ye na tuùn Jehovah, Mawu e nɔ na mɛɖéekannuninɔ mɛ é, lobo sɛ̀n ɛ. (Mat. 28:19, 20) Azɔ̌ enɛ bɔwǔ ǎ, é lɛ́ ɖó wuvɛ̌ gègě. Ðò tò ɖé lɛ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò wɛn mǐtɔn gbɛ́ wɛ, mɛɖé lɛ tlɛ nɔ nylahun dó mǐ. Nùkanbyɔ e mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na gbéjé kpɔ́n é wɛ nyí: ‘Un ka sixu zán mɛɖéekannuninɔ ce bo nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ sín azɔ̌ ganji à?’\n14, 15. Nɛ̌ togun Jehovah tɔn ka nɔ wà nǔ gbɔn nú nǔ e kúnkplá wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ é? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n14 Enyi mǐ mɔ nú mɛ gègě mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ azɔ̌ ɔ mya nukún tawun ɖò hwenu e mǐ ɖè dìn é, lobo nɔ zán gbɛzán e bɔkun é, bo na dó ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ ɔ, é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ tawun. (1 Kɔ. 9:19, 23) Mɛɖé lɛ nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e è ɖè nú agun yetɔn é; mɛ ɖevo lɛ nɔ sɛ̀ tɛn yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Gbeɖiɖó lɛ xlɛ́ ɖɔ ɖò xwè atɔ́ɔ́n e wá yì lɛ é mɛ ɔ, kɛ́n gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ tɔn jɛji bo hugǎn 1 100 000, enɛ xlɛ́ ɖɔ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ 250 000 jɛji byɔ gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ sín ahwan mɛ. Kpɔ́n lè ɖagbe e mɛɖéekannuninɔ mɛtɔn zinzan kpo nùnywɛ kpo dó sɛ̀n Jehovah nɔ hɛn wá lɛ é!—Ðɛh. 110:3.\n15 Etɛ ka d’alɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo enɛ lɛ, bɔ ye zán mɛɖéekannuninɔ yetɔn kpo nùnywɛ kpo? Mǐ ni ɖɔ xó dó John kpo Judith kpo, ee wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò mɔkpan mɛ ɖò xwè 30 e wá yì lɛ é mɛ é jí. Ye flín ɖɔ hwenu e è bɛ́ Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosin-Alijitɔ́ Tɔn ɖò 1977 é ɔ, nǔ e jí è nɔ tɛɖɛ̌ é wɛ nyí ɖɔ mɛ lɛ ni ɖó jlǒ bo na sɛ̀ tɛn, bo yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. John ɖɔ ɖɔ bo na dó sɔ́ ayi ɖó nǔ enɛ e gbé nya wɛ emi ɖè é jí ɔ, emi ɖyɔ azɔ̌ e emi nɔ wà é azɔn mɔkpan, bo na mɔ tɛn dó zán gbɛzán e bɔkun é ɖé. Gudo mɛ, hwenu e ye wá yì tò ɖevo mɛ é ɔ, ye mɔ ɖɔ ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah kpo wutu tɔn ginganjɛ kpo d’alɔ emi, bɔ emi ɖu ɖò wuvɛ̌ ɖé lɛ jí; enɛ wɛ nyí gbè ɖevo kpinkplɔn, huzuhuzu sɔgbe xá aca yɔyɔ̌ ɖevo, kpo didɛ ɖò ninɔmɛ ayǐ mɛ tɔn e vɛwǔ é ɖé kpo nu. Nɛ̌ sinsɛnzɔ́ e ye wà nú xwè tobutobu enɛ lɛ é ka wà ɖagbe nú ye gbɔn? John ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ un sɔ́ nyiɖée bǐ jó nú azɔ̌ ɖagbe hugǎn e un tuùn é. Jehovah huzu mɛ nùjɔnǔ tɔn ɖé nú mì hugǎn, bo cí lee tɔ́ wanyiyinɔ ɖé na cí é ɖɔhun nú mì. Dìn ɔ, un mɔ nǔ jɛ nǔ e Jaki 4:8 sín tinmɛ nyí é wu ganji: ‘Mi sɛkpɔ Mawu; enɛ ɔ é na sɛkpɔ mi.’ Un tuùn ɖɔ un mɔ nǔ e ba wɛ un ɖè é, enɛ wɛ nyí gbɛzán e ɖó nu bo jɛmɛ nú mɛ é ɖé.”\n16. Nɛ̌ mɛ e ninɔmɛ yetɔn ma zɔ́n bonu ye na wà sinsɛnzɔ́ nú táan gègě ǎ lɛ é afatɔ́n mɔkpan ka zán mɛɖéekannuninɔ yetɔn kpo nùnywɛ kpo gbɔn?\n16 Ninɔmɛ mɛ ɖevo lɛ tɔn gbɔn vo nú John kpo Judith kpo tɔn, bɔ é nɔ zɔ́n bɔ táan klewun ɖé jɛn ye sixu wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn na. É ɖò mɔ̌ có, mɛ gègě nɔ zán ali e hun nú ye bɔ ye na sɔ́ yeɖée jó, bo ɖ’alɔ ɖò xɔgbigbázɔ́ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ mɛ gbɔn gbɛ́ ɔ bǐ mɛ é é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e è ɖò hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn gbá wɛ ɖò Warwick, New York é ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo 27 000 mɔ̌ wɛ d’alɔ; mɛɖé lɛ wà azɔ̌ nú aklunɔzán gblamɛ wè yì jɛ xwè ɖokpo alǒ hú mɔ̌, ɖò fí ɖebǔ e è ɖè azɔ̌ nú ye dó é. Mɛ gègě jó azɔ̌ yetɔn lɛ dó, bo na mɔ tɛn dó wà azɔ̌ ɖò finɛ. Kpɔ́ndéwú mɛɖéekannuninɔ e Jehovah na mɛ é zinzan dó kpa susu n’i, bo lɛ́ sɔ́ ɛ sù tɔn enɛ jiwǔ tawun.\n17. Sɔgudo jiwǔ tɛ ka ɖò te kpɔ́n mɛ ɖěɖee ɖò mɛɖéekannuninɔ e Mawu na ye é zán wɛ dìn kpo nùnywɛ kpo lɛ é?\n17 É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ mǐ tuùn Jehovah, bo sixu ɖu vivǐ mɛɖéekannuninɔ e sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ nɔ na mɛ é tɔn. Mi nú mǐ ni xlɛ́ ɖò gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é mɛ ɖɔ mɛɖéekannuninɔ enɛ xɔ akwɛ nú mǐ. Mǐ na zán mɛɖéekannuninɔ enɛ lee é jló mǐ gbɔn é, alǒ, zán nyì dò ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ na zán ali e hun nú mǐ lɛ é bǐ dó sɛ̀n Jehovah, lee é nyɔ́ bló gbɔn é bǐ. Nú mǐ wà mɔ̌ ɔ, mǐ sixu ɖó nukún ɖɔ mǐ na ɖu vivǐ nyɔna ɖěɖee sín akpá Jehovah dó lɛ é tɔn hwenu e nǔɖɔɖ’ayǐ elɔ lɛ na wá jɛnu é: “È na ɖè ye sín acɛ nùhɛngbletɔ́ e hɛn ye dó hɛn gantɔ́ na ɔ tɔn mɛ gbè ɖokpo, bɔ ye na ɖó mimǎ ɖò mɛɖéesijijɛ susunɔ e Mawu ví lɛ ɖó ɔ mɛ.”—Hlɔ. 8:21.\nAli E È Na Gbɔn Dó Jɛ Mɛɖée Kannu Nugbǒ Nugbǒ É\nSunnu Agbanɖotananɔ lɛ Emi: Kpɔ́ndéwú Timɔtée Tɔn Ni Kplɔ́n Nǔ Mi\nWà Nǔ Jehovah, Mawu E Nɔ Dó Wusyɛn Lanmɛ nú Mɛ É Ðɔhun\nMi Nɔ Dó Wusyɛn Lanmɛ nú Miɖée Dìn Hú Ð’ayǐ Tɔn lɛ Bǐ\nMɛ Winnyawinnya lɛ Emi, Mi ka Ðò Ayi Mitɔn Sɔ́ Ðó Nǔ Gbigbɔ Tɔn lɛ Gbé Nyinya Jí Wɛ À?\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2018\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2018\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2018


Mawu ka Nɔ Huzu Linlin Tɔn À? | Nǔkanbyɔ Biblu Tɔn Lɛ\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bichlamar Bulgarie-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chine-Gbè (Wu Shanghai) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kazakh Kazakh (Arabe) Kikaonde Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Myanmar-Gbè Népali Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ourdou Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Swahili-Gbè Tagalog Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Ukraine-Gbè Vegbe Vietnam-Gbè Xhosa Zoulou\nMawu ka Nɔ Huzu Linlin Tɔn À?\nGanji, é nɔ wà mɔ̌. Nú gbɛtɔ́ lɛ ɖyɔ nǔwalɔ yetɔn lɛ ɔ, éɖesunɔ nɔ ɖyɔ gbeta e kɔn é wá é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e Mawu sɛ́ wɛn hwɛɖónúmɛ tɔn ɖé dó mɛ e ɖò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ mɛ lɛ é ɔ, é ɖɔ: “Afɔ nyɔ́ ɔ, ye na ɖótó we, bɔ mɛ ɖokpo ɖokpo na jó gbɛ̀ nyanya e é nɔ zán ɔ dó. Un ko lin na sɛ́ awě dó ye, ɖó nǔ nyanya e ye nɔ wà é wu; enyi ye ka ɖótó we ɔ, un na gbɔ bo jó dó.”—Jelemíi 26:3.\nLilɛdógbeɖevomɛtɔ́ Biblu tɔn gegě lilɛ wemafɔ enɛ bo ɖɔ ɖɔ Mawu na “lɛkɔ sín” awě e é lin na sɔ́ dó xò mɛ na é gudo, bɔ è sixu mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ afɔ wɛ é ɖè nyi dò. É ɖò mɔ̌ có, xókwín Ebléegbe tɔn dodó ɔ sín tinmɛ sixu nyí “huzu linlin alǒ nǔ e wà gbé è ja é.” Akɔwé ɖokpo wlán ɖɔ: “Huzuhuzu e gbɛtɔ́ lɛ nɔ bló ɖò nǔwalɔ yetɔn lɛ sín akpáxwé é wɛ nɔ zɔ́n bɔ Mawu nɔ huzu hwɛɖónúmɛ tɔn.”\nÉ ɖò wɛn ɖɔ Mawu sixu huzu linlin tɔn, amɔ̌, enɛ wɛ xlɛ́ ɖɔ é ɖó na wà mɔ̌ dandan ǎ. Biblu ɖɔ ninɔmɛ e mɛ Mawu ma huzu linlin tɔn ɖè ǎ lɛ é ɖé lɛ xó:\nMawu na tɛn Balaki nú é ɖyɔ linlin éyɛ Mawu ɔ tɔn bo dónu togun Izlayɛli tɔn ǎ.—Kɛ́nsísɔ́ 23:18-20.\nHwenu e Axɔ́su Izlayɛli tɔn Sawulu wá dóve ɖò nǔnyanyawiwa mɛ bǐ é ɔ, Mawu huzu linlin e é ɖó ɖɔ é kún sɔ́ na nyí axɔ́su ó é ǎ.—1 Samuwɛli 15:28, 29.\nMawu na ɖè akpá e é dó ɖɔ emi na sɔ́ Vǐ emitɔn bɔ é na nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ kaka sɔyi é. Mawu na huzu linlin Tɔn ǎ.—Ðɛhan 110:4.\nBiblu ka ɖɔ ɖɔ Mawu kún nɔ huzu gbeɖé ó à cé?\nƐɛn, Biblu ɖɔ nǔ e Mawu ɖesunɔ ɖɔ é bo ɖɔ: “Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, un nɔ huzu ǎ.” (Malacíi 3:6) Éɖokpo ɔ jɛn lɛ́ ɖɔ: “Mawu nɔ huzu ǎ; é ɖò ɖebǔ ɔ, é nɔ dó zinflu ǎ.” (Jaki 1:17) É ɖò mɔ̌ có, enɛ sɔ́ ta nǔ e Biblu ɖɔ dó Mawu wu ɖò linlin tɔn lɛ huzuhuzu sín akpáxwé é ǎ. Mawu nɔ huzu ǎ, ɖó jijɔ tɔn lɛ kpo nǔgbododó tɔn e jinjɔn wanyiyi kpo hwɛjijɔ kpo jí lɛ é kpo nɔ ɖyɔ gbeɖé ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 32:4; 1 Jaan 4:8) Amɔ̌, é sixu na alixlɛ́mɛ vovo lɛ mɛ, bo lɛ́ wà mɔ̌ ɖò táan vovo mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Mawu na alixlɛ́mɛ e gbɔn vo nú yeɖée lɛ é Axɔ́su Davidi nú é na fun ahwan ɖebɔdoɖewu we, é ɖò mɔ̌ có, wlɛnwín we lɛ bǐ wɛ w’azɔ̌.—2 Samuwɛli 5:18-25.\nGbɛtɔ́ e Mawu dá é ka lɛ́ wá vɛ́ n’i wɛ à?\nEǒ, amɔ̌, é nɔ vɛ́ n’i ɖɔ gbɛtɔ́ e é dá lɛ é gegě wɔn ya n’i bo lɛ́ gbɛ́ ɛ. Ee Biblu ɖò ninɔmɛ e ɖò ayǐ jɛ nukɔn nú Sinvɔgbɛ Nɔwée hwenu tɔn é xó ɖɔ wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Ee Mawu Mavɔmavɔ mɔ mɔ̌ ɔ, gbɛtɔ́ e é bló ɔ wá vɛ́ n’i, bɔ akpɔ ɖó è.” (Bǐbɛ̌mɛ 6:6) Ðò wemafɔ enɛ mɛ ɔ, xógbe “vɛ́ n’i” ɔ gosin xókwín Ebléegbe tɔn e tinmɛ tɔn sixu nyí “linlin huzuhuzu” é mɛ. Mawu huzu linlin tɔn dó gbɛtɔ́ e nɔ gbɛ̀ jɛ nukɔn nú Sinvɔgbɛ ɔ lɛ é wu, ɖó ye huzu nǔnyanyawatɔ́ wutu. (Bǐbɛ̌mɛ 6:5, 11) Nǔgbo wɛ ɖɔ ali nyanya e ye wlí é vɛ́ n’i có, é ka huzu linlin e é ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ é ǎ. Nǔgbo ɔ, é bló bɔ Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo xò Sinvɔgbɛ ɔ zlɛ́ bo gbɔn mɔ̌ mɛ dó kpò gbɛtɔ́ lɛ nyi gbɛ̀.—Bǐbɛ̌mɛ 8:21; 2 Piyɛ́ɛ 2:5, 9.\nMawu ka ɖó nyikɔ ɖé à? É ka nɔ kpé nukún dó mǐ wu à?\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Mawu ka Nɔ Huzu Linlin Tɔn À?\nijwbq wemata 86


Vǐ Yɛyɛ̌ Mɔyizi Sù Bo Sɛ̀n Jehovah Mawu | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nMɔyizi Ðɔ Ðɔ Emi Na Sɛ̀n Jehovah\nÐò Ejipu ɔ, è wá tuùn ɖɔ Jakɔbu sín xwédo nɔ nyí Izlayɛli. Jakɔbu kpo Jozɛfu kpo kú gudo é ɔ, Falawɔ́ɔn yɔyɔ̌ ɖé jɛ acɛ kpa jí. É ɖi xɛsi ɖɔ Izlayɛli-ví lɛ táa wá hugǎn Ejipunu lɛ. Enɛ wu ɔ, Falawɔ́ɔn enɛ sɔ́ Izlayɛli-ví lɛ dó huzu kannumɔ. É hɛn ye gannugánnú bɔ ye nɔ sún bliki, bo nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn ɖò gle lɛ mɛ. Amɔ̌, enyi Ejipunu lɛ ɖò Izlayɛli-ví lɛ hɛn wɛ gannugánnú bonu ye ɖò azɔ̌ syɛnsyɛn wà wɛ ɔ, lo wɛ ye nɔ lɛ́ ɖò kpɔ́ sù d’eji wɛ nɛ. Ðó Falawɔ́ɔn ba enɛ ǎ wutu ɔ, é ɖegbe ɖɔ è ni hu vǐ sunnu ɖěɖee Izlayɛli-ví lɛ na jì lɛ é bǐ. A sixu dó nukún lee é ɖó na ko dó xɛsi Izlayɛli-ví lɛ sɔ́ é mɛ kpɔ́n à?\nNawe Izlayɛlinu ɖé nɔ nyí Yokevɛdi bo jì sunnuví ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé. Bo na dó cyɔn alɔ jǐ tɔn ɔ, é sɔ́ ɛ dó xasun ɖé mɛ bo sɔ́ yì hwla dó fánkan mɛ ɖò Nilu Tɔ̀ ɔ mɛ. Vǐ ɔ sín nɔví nyɔnu e nɔ nyí Miliamu é yì cí zɔ zaan bo ɖò nǔ e na jɛ é kpɔ́n wɛ.\nFalawɔ́ɔn sín vǐ nyɔnu wá wǔ lɛ̀ gbé ɖò tɔsisa ɔ nu, bo mɔ xasun ɔ. É mɔ vǐ yɛyɛ̌ ɖé ɖ’emɛ b’ɛ ɖò avǐ ya wɛ, bɔ nǔ tɔn blawu n’i. Miliamu kanbyɔ ɖɔ: ‘Un sixu yì ylɔ nyɔnu e na sixu hɛn vǐ ɔ nú mi é ɖé wá à?’Ee Falawɔ́ɔn sín vǐ nyɔnu ɖɔ ɛɛn é ɔ, Miliamu yì kplá nɔ éɖesunɔ tɔn Yokevɛdi ɔ wá. Falawɔ́ɔn sín vǐ nyɔnu ɔ ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Yǐ vǐ elɔ, bo hɛn nú mì, un na sú axɔ we.’\nEe vǐ ɔ sù é ɔ, Yokevɛdi kplá ɛ yì jó nú Falawɔ́ɔn sín vǐ nyɔnu, bɔ é sun nyikɔ ɛ ɖɔ Mɔyizi, lobo hɛn ɛ vǐ éɖesunɔ tɔn ɖɔhun. Mɔyizi sù bo nyí axɔví ɖé, bo sixu ɖó nǔ e ba wɛ é ɖè é bǐ. Amɔ̌, Mɔyizi wɔn Jehovah gbeɖé ǎ. É tuùn ɖɔ Izlayɛli-ví jiji wɛ nú emi, emi kún nyí Ejipunu ó. Bo ɖɔ ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah.\nEe Mɔyizi ɖó xwè 40 é ɔ, é ɖɔ ɖɔ emi na d’alɔ togun emitɔn. Hwenu e Mɔyizi mɔ Ejipunu ɖé ɖò Izlayɛli-ví kannumɔ ɖé xò wɛ é ɔ, é xò Ejipunu ɔ kaka bo hu. Mɔyizi sɔ́ cyɔ ɔ hwla dó kɔ́ glɔ. Ee Falawɔ́ɔn mɔ mɔ̌ é ɔ, é tɛ́n kpɔ́n bá hu Mɔyizi. Amɔ̌, Mɔyizi hɔn ɖido Madiáani. Jehovah ka kpé nukún dó wǔ tɔn ɖò dɔ̌n.\n“Nùɖiɖi e Mɔyizi ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ . . . é gbɛ́ ɖɔ è ni ma ylɔ emi ɖɔ Ejipu xɔsu ɔ sín vǐ nyɔnu sín vǐ ó. É yí gbè ɖɔ è ni doya nú emi kpo togun Mawu tɔn kpo.”—Eblée lɛ 11:24, 25\nNùkanbyɔ lɛ: Nɛ̌ Ejipunu lɛ ka wà nǔ xá Izlayɛli-ví lɛ gbɔn? Etɛwu Mɔyizi ka hɔn sín Ejipu?\nBǐbɛ̌mɛ 49:33; Tíntɔ́n 1:1-14, 22; 2:1-15; Mɛsɛ́dó 7:17-29; Eblée lɛ 11:23-27\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Mɔyizi Ðɔ Ðɔ Emi Na Sɛ̀n Jehovah\nlfb nùkplɔnkplɔn 17 wex. 46-47


Lee È Na Nyí Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn É (Jaki 2:23)\n1, 2. Mɛ̌ ɖětɛ lɛ mɔ̌ ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah?\nMƐ̌ A ka ba ɖɔ é ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn? Mɛ e a yí wǎn na é. Mɛ e a nɔ sè nǔ jɛ gbè tɔn mɛ, bɔ é lɔ nɔ sè nǔ jɛ gbè towe mɛ é. Mɛ e nyí gbɛtɔ́ alɔkpa e a nɔ ba é, bo lɛ́ ɖó jijɔ ɖěɖee a yí wǎn na lɛ é.\n2 Jehovah Mawu cyan gbɛtɔ́ ɖé lɛ bɔ ye zun xɔ́ntɔn xá ɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ablaxamu nyí ɖokpo ɖò xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ mɛ. (Ezayíi 41:8; Jaki 2:23) Jehovah lɛ́ yí wǎn nú Davidi. É ɖɔ dó Davidi wu ɖɔ ‘mɛɖé wɛ é nyí, bɔ jijɔ tɔn nyɔ́ nukún emitɔn mɛ.’ (Mɛsɛ́dó 13:22) Gbeyiɖɔ Daniyɛli nyí mɛɖé bɔ Jehovah ‘yí wǎn n’i ɖesu.’—Daniyɛli 9:23.\n3. Etɛwu Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn?\n3 Nɛ̌ Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? Jehovah ɖɔ dó Ablaxamu wu ɖɔ: “A setónú nú mì.” (Bǐbɛ̌mɛ 22:18) Jehovah nɔ huzu xɔ́ntɔn mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ yeɖée hwe bo nɔ setónú n’i lɛ é tɔn. Akɔta ɖokpo blebu tlɛ sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn. Jehovah tinmɛ nú akɔta Izlayɛli tɔn ɖɔ: “[Mi] sè xó ce, bonu má nyí Mawu [mi]tɔn, bɔ [mi] na nyí togun ce.” (Jelemíi 7:23) Enɛ wu ɔ, hwi lɔ ɖó na setónú nú Jehovah nú a ba na nyí xɔ́ntɔn tɔn nugbǒ nugbǒ ɔ nɛ.\nJEHOVAH NƆ CYƆN ALƆ XƆ́NTƆN TƆN LƐ JÍ\n4, 5. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ cyɔn alɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ jí gbɔn?\n4 Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah nɔ ɖò wlɛnwín lɛ ba wɛ bo na “dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e yí wǎn n’i kpo ayixa yetɔn bǐ kpo lɛ.” (2 Tan 16:9) Ðò Ðɛhan 32:8 mɛ ɔ, Jehovah d’akpá nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖɔ: “Un na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ we, un na xlɛ́ ali e a ɖó na gbɔn ɔ we; un na kplɔ́n nǔ we; nukún ce na ɖó jǐ towe.”\n5 Kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé jló na bló bɔ xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn na gblé. Amɔ̌ Jehovah ka jló na cyɔn alɔ mǐ jǐ. (Xà Ðɛhan 55:23.) Ðó mǐ nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ sɛ̀n ɛ kpo ayixa mǐtɔn bǐ kpo. Mǐ nɔ nɔ gbeji n’i, enyi é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ nɛ. Mǐ nɔ ɖó jiɖe ɖokpo ɔ e Ðɛhan wlantɔ́ elɔ ɖó é: “Mawu Mavɔmavɔ ɖò kpɔ́ xá mì; nùɖé nɔ gbà ayi dó nú mì ǎ.” (Ðɛhan 16:8; 63:8) Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bá hɛn xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn gblé gbɔn?\nHWƐDÓMƐ SATÁAN TƆN\n6. Etɛ Satáan ka ɖɔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu?\n6 Ðò Wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Satáan fɔ́n gǔ dó Jehovah jí bo dóhwɛ ɛ ɖɔ é nyí adingbannɔ, bo kún nɔ wà nǔ jlɔjlɔ ó, ɖó É jó Adamu kpo Ɛvu kpo dó bɔ yeɖesunɔ na nɔ cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ ǎ wutu. Wema Biblu tɔn e nyí Jɔbu é kplɔ́n mǐ ɖɔ Satáan lɛ dóhwɛ gbɛtɔ́ ɖěɖee jló na nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn lɛ é. Satáan ɖɔ ɖɔ nǔ e ye nɔ mɔ sín Mawu gɔ́n lɛ é wu wɛ ye nɔ sɛ̀n Mawu, lé é kún nyí wǎn wɛ ye yí n’i wutu wɛ ó. Satáan tlɛ ɖɔ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ mɛ bǐ na fɔ́n gǔ dó Mawu jí. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e kpɔ́ndéwú Jɔbu tɔn sixu kplɔ́n mǐ é kpo lee Jehovah cyɔn alɔ jǐ tɔn gbɔn é kpo.\n7, 8. (a) Nɛ̌ Jɔbu sín nǔ ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Etɛ Satáan ka ɖɔ dó Jɔbu wu?\n7 Mɛ̌ ka nyí Jɔbu? Gbɛtɔ́ ɖagbe ɖé wɛ, bɔ é nɔ gbɛ̀ dìn é ɔ, é ko ɖó xwè 3 600 mɔ̌. Jehovah ɖɔ jí étɔn ɖɔhun ɖě kún ɖò ayikúngban ɔ jí hwenɛnu ó. Jɔbu ɖó sísí ɖaxó nú Mawu, bo gbɛ́ wǎn nú nǔ nyanya. (Jɔbu 1:8) Nugbǒ ɔ, Jɔbu nyí xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn nú Jehovah.\n8 Satáan ɖɔ ɖɔ Jɔbu ɖò Mawu sɛ̀n wɛ ɖó cejɛnnabi wutu. Satáan ɖɔ nú Jehovah ɖɔ: “É ma nyí hwi wɛ cyɔn alɔ é kpodo mɛ tɔn lɛ kpo, kpodo dɔkun tɔn lɛ kpo jí à? A bló bɔ nǔ e wà wɛ é ɖè ɔ ɖò yiyi n’i wɛ ganji, bɔ kanlin tɔn lɛ gbakpé tò ɔ bǐ mɛ. Vɛ̌ hɛn nǔ tɔn lɛ gblé dìn, bo na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.”—Jɔbu 1:10, 11.\n9. Etɛ Jehovah ka jó Satáan dó b’ɛ wà?\n9 Satáan dóhwɛ Jɔbu ɖɔ é ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ ɖó nǔ e É nɔ na ɛ lɛ é wu. Satáan lɛ́ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ Jɔbu na jó Jehovah sinsɛn dó. Jehovah yí gbè nú Satáan sín xó ǎ, amɔ̌, É na tɛn Satáan bɔ é tɛ́n Jɔbu kpɔ́n bo kpɔ́n ɖɔ wǎn wɛ é yí nú Jehovah wu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn à jí.\nSATÁAN NYA JƆBU GBÉ\n10. Nɛ̌ Satáan ka nya Jɔbu gbé gbɔn? Nɛ̌ Jɔbu ka wà nǔ gbɛn?\n10 Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Satáan sú kún dó nú kanlin Jɔbu tɔn lɛ bǐ. Enɛ gudo ɔ, é hu mɛsɛntɔ́ Jɔbu tɔn gègě. Jɔbu hɛn nǔ tɔn lɛ bǐ bú. Bɔ gudo mɛ ɔ, é hu Jɔbu sín vǐ wǒ lɛ bǐ ɖò jɔhɔn ɖaxó ɖé mɛ. Amɔ̌, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu có, é ka hu hwɛ ɖebǔ ǎ, é ɖɔ nǔ ɖebǔ nyì dò nú Mawu ǎ.”—Jɔbu 1:12-19, 22.\nJehovah d’ajɔ Jɔbu ɖó xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ e é nyí é wu\n11. (a) Nǔ ɖevo tɛ Satáan ka wà nú Jɔbu? (b) Nɛ̌ Jɔbu ka lɛ́vɔ wà nǔ gbɔn?\n11 Awakanmɛ ko kú Satáan ǎ. É gla kaka bo ɖɔ nú Mawu ɖɔ: “Vɛ̌ nú alɔ towe jɛ wǔ tɔn dìn, bonu a na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.” Enɛ wu ɔ, Satáan dó wutuzɔn baɖabaɖa ɖé Jɔbu. (Jɔbu 2:5, 7) “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu, có é hu hwɛ ɖebǔ ɖò xóɖiɖɔ mɛ ǎ.” É lɛ́vɔ nɔ gbeji nú Jehovah!—Jɔbu 2:10.\n12. Nɛ̌ Jɔbu ka xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ gbɔn?\n12 Jɔbu tuùn nǔ ɖebǔ dó hwɛ e Satáan dó gbɛtɔ́ lɛ é, alǒ nǔ e wu é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ sɔmɔ̌ é wu ǎ. É lin ɖɔ Jehovah wɛ zɔ́n wuvɛ̌ emitɔn lɛ. (Jɔbu 6:4; 16:11-14) É ɖò mɔ̌ có, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. Dìn ɔ, nǔxokpɔ́n sɔ́ ɖ’emɛ ǎ. Jɔbu nyí cejɛnnabinɔ ǎ. Wǎn wɛ é yí nú Mawu wutu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn. Hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ bǐ nyí adingban!\n13. Etɛ mɛ gbejininɔ Jɔbu tɔn ka tɔ́n kɔ dó?\n13 Jɔbu tuùn nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò jixwé é ǎ có, é ka nɔ gbeji nú Mawu, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí mɛ nyanya. Jehovah d’ajɔ Jɔbu ɖó xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ e é nyí é wu.—Jɔbu 42:12-17.\nLEE SATÁAN NƆ DÓHWƐ WE GBƆN É\n14, 15. Hwɛ tɛ Satáan ka dó sunnu lɛ bǐ kpo nyɔnu lɛ bǐ kpo?\n14 Nǔ e gbò Jɔbu é sixu kplɔ́n nǔ taji ɖé lɛ we. Égbé ɔ, Satáan nɔ dóhwɛ mǐ ɖɔ mǐ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ, ɖó nǔ e É nɔ na mǐ lɛ é wutu. Ðò Jɔbu 2:4 mɛ ɔ, Satáan ɖɔ: “Gbɛtɔ́ nɔ jó nǔ e é ɖó ɔ bǐ bo nɔ dó hwlɛn gbɛ̀ éɖée tɔn gán.” Enɛ wu ɔ, Satáan dóhwɛ gbɛtɔ́ lɛ bǐ, sunnu kpo nyɔnu kpo, ɖɔ ye nyí cejɛnnabinɔ, é nyí Jɔbu kɛɖɛ ǎ. Xwè kanweko mɔkpan ɖò kú Jɔbu tɔn gudo ɔ, Satáan lɛ́ kpó ɖò Jehovah sín nǔ ɖɔ wɛ, bo kpó ɖò hwɛ dó mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ xà ɖò Nùnywɛxó 27:11 mɛ ɖɔ: “Vǐ ce, yǐ nùnywɛ, bonu xomɛ na hun mì; enɛ ɔ, un hɛn ɔ, un na kɛnu nú mɛ e nɔ ɖò nǔ ce ɖɔ wɛ é.”\n15 A hɛn ɔ, a na ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah bo na nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ Tɔn, bo na xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Enyi é na bo tlɛ byɔ ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖaxó ɖé lɛ ɖò gbɛzán towe mɛ, bo na dó sixu nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn hǔn, tuùn ɖɔ nǔ ɖagbe hugǎn e jí a sixu site dó é jɛn nɛ! Nǔ taji ɖé wɛ bɔ a na bló. Satáan ɖɔ hwi kún sixu nɔ gbeji nú Mawu hwenu e a na ɖò tagba lɛ mɛ é ó. É nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gɔn gbeji nɔ nú Mawu. Gbɔn nɛ̌ é?\n16. (a) Wlɛnwín tɛ lɛ Satáan ka nɔ zán bo na dó bló bɔ gbɛtɔ́ na jó Jehovah sinsɛn dó? (b) Nɛ̌ Awovi ka sixu tɛnkpɔn bo na ɖó Jehovah e sɛ̀n wɛ a ɖè é te gbɔn?\n16 Satáan nɔ zán wlɛnwín vovo gègě bo na dó hɛn xɔ́ntɔn e mǐ kpo Mawu kpo nyí é gblé. É nɔ nya mɛ gbé “kinnikinni e ɖò adǎn jí é ɖɔhun, bo ɖò mɛ e é na vún ɖu ɔ ba wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:8) É ni ma kpaca we hwenu e xɔ́ntɔn towe lɛ, xwédo towe sín mɛ lɛ, alǒ mɛ ɖevo lɛ na tɛnkpɔn bo na ɖɔ hwi ni jó Biblu kplɔnkplɔn, kpo nǔsɔgbewiwa kpo dó é ó. A sixu mɔ ɖɔ è ɖò gbě emitɔn nya wɛ. * (Jaan 15:19, 20) Satáan nɔ lɛ́ sɔ́ éɖée dó huzu “wɛnsagun weziza tɔn.” Enɛ wu ɔ, é sixu tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gbɛ́ gbè nú Jehovah. (2 Kɔlɛntinu lɛ 11:14) Wlɛnwín ɖevo e Satáan nɔ zán bo na dó ɖó Jehovah sinsɛn mǐtɔn te é wɛ nyí ɖɔ, é na bló bɔ mǐ na lin ɖɔ mǐ kún nyí mɛ ɖagbe ɖé sɔmɔ̌ bo na sɛ̀n Mawu ó.—Nùnywɛxó 24:10.\nSETÓNÚ NÚ SƐ́N JEHOVAH TƆN LƐ\n17. Aniwu mǐ ka nɔ setónú nú Jehovah?\n17 Enyi mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ setónú? Biblu ɖɔ: “A na yí wǎn nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo hlɔnhlɔn towe bǐ kpo.” (Sɛ́nflínmɛ 6:5) Mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɖó mǐ yí wǎn n’i wutu. Lee wǎn e mǐ yí nú Jehovah é ɖò jijɛ jí wɛ sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ mǐ na jló bo na bló nǔ e é byɔ mǐ lɛ é bǐ gbɔn é nɛ. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3.\n18, 19. (a) Etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah kún nɔ byɔ nǔ e hú agbɔ̌n mǐ lɛ é mǐ gbeɖé ó?\n18 Amɔ̌, etɛ lɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ nú mǐ ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? Ðé lɛ ɖò gbàví “ Gbɛ̌ Wǎn nú Nǔ E Jehovah Gbɛ́ Wǎn Na lɛ É” mɛ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, a sixu lin ɖɔ ɖé lɛ ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ kún nyla sɔmɔ̌ ó. Amɔ̌, nú a xà wemafɔ Biblu tɔn lɛ bo lin tamɛ dó ye jí ganji ɔ, a na mɔ nukúnnú jɛ nùnywɛ e ɖò tónúsíse nú sɛ́n Jehovah tɔn lɛ mɛ é mɛ. A sixu lɛ́ mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ ɖò gbɛzán emitɔn mɛ. Nǔ enɛ lɛ biblo sixu vɛwǔ hweɖelɛnu, amɔ̌, nú a bló huzuhuzu enɛ lɛ ɔ, a na mɔ fífá kpo awǎjijɛ kpo e xɔ́ntɔn zunzun xá Mawu kpo gbejininɔ kpo nɔ na mɛ é. (Ezayíi 48:17, 18) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ è hɛn ɔ è na bló huzuhuzu enɛ lɛ?\n19 Jehovah nɔ byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e hú agbɔ̌n mǐ é gbeɖé ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 30:11-14) Ðó é nyí Xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn ɖé wutu ɔ, é tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ. É tuùn fí e mǐ ɖó gǎn ɖè lɛ é kpo fí e mǐ ma ɖó gǎn ɖè ǎ lɛ é kpo. (Ðɛhan 103:14) Mɛsɛ́dó Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mawu nɔ gɔn akpá e é dó lɛ ɖè ǎ; é na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ; amɔ̌ hwenu e tɛnkpɔn na wá nú mi ɔ, é na na hlɔnhlɔn mi bɔ mi na dɛ ɖ’enu; enɛ ɔ, é na ɖè ali nú mi bɔ mi na tɔ́n sín mɛ.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13) Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na na hlɔnhlɔn mǐ hwebǐnu bɔ mǐ na dó wà nǔ e nyí nǔ ɖagbe é. É na na we “hlɔnhlɔn aditi” ɔ b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na dɛ ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn lɛ nu. (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Ðó Pɔlu ko mɔ alɔdo Jehovah tɔn ɖò hwe mɔhun lɛ nu wutu ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e nɔ na hlɔnhlɔn mì ɔ wɛ nɔ zɔ́n, bɔ un nɔ sixu kpé nǔ enɛ lɛ bǐ wu.”—Filipunu lɛ 4:13.\nKPLƆ́N BO NƆ YÍ WǍN NÚ NǓ E MAWU YÍ WǍN NA LƐ É\n20. Jijɔ tɛ lɛ a ka ɖó na xwedó? Etɛwu?\n20 Enyi mǐ ba na nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla é, amɔ̌, mǐ ɖó na lɛ́ wà nǔ hugǎn mɔ̌. (Hlɔmanu lɛ 12:9) Mawu sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ yí wǎn nú nǔ e é yí wǎn na lɛ é. È ɖɔ nǔ enɛ lɛ sín xó ɖò Ðɛhan 15:1-5 mɛ. (Xà.) Jehovah sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ xwedó jijɔ tɔn lɛ bo nɔ ɖè ye xlɛ́ ɖi “wanyiyi, xomɛhunhun, vivomimɔ, suúluɖiɖo, xomɛnyínyɔ́, ɖagbewiwa, gbejininɔ, fífá, mɛɖéejiɖuɖe.”—Galatinu lɛ 5:22, 23.\n21. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na nɔ ɖè jijɔ ɖěɖee Mawu yí wǎn na lɛ é xlɛ́ gbɔn?\n21 Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na ɖè jijɔ ɖagbeɖagbe enɛ lɛ xlɛ́ gbɔn? A ɖó na kplɔ́n nǔ e Jehovah yí wǎn na lɛ é gbɔn Biblu xixa kpo Biblu kplɔnkplɔn ɖò gbesisɔmɛ kpo gblamɛ. (Ezayíi 30:20, 21) Ee a na ɖò mɔ̌ wà wɛ é ɔ, wanyiyi e a ɖó nú Jehovah é na jɛji, bɔ nú wanyiyi towe ɖò jijɛ jí wɛ ɔ, a na ba na setónú n’i.\n22. Enyi a setónú nú Jehovah ɔ, etɛ mɛ é ka na tɔ́n kɔ dó?\n22 È sixu jlɛ́ huzuhuzu ɖěɖee a ɖó na bló ɖò gbɛzán towe mɛ lɛ é dó avɔ xóxó ɖiɖe ɖ’ayǐ bo sɔ́ yɔyɔ̌ dó wu. Biblu ɖɔ a ɖó na “ɖè gbɛtɔ́ xóxó” ɔ “nyì ayǐ” bo na sɔ́ “gbɛtɔ́ yɔyɔ̌” ɔ dó. (Kolosinu lɛ 3:9, 10) Enɛ biblo sixu nɔ ma bɔwǔ, amɔ̌, enyi mǐ bló huzuhuzu enɛ lɛ bo setónú nú Jehovah ɔ, é d’akpá nú mǐ ɖɔ “lè” e emi na na mǐ é “d’agba.” (Ðɛhan 19:12) Ɛɛn, ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Sɛ̀n Jehovah, é ni ma nyí lè e ɖò sɔgudo lɛ é ɖě wutu ó, amɔ̌, é ni sín wanyiyi e ma ɖó cejɛnnabi ǎ é wutu. Enɛ ɔ, a na huzu xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn Mawu tɔn!\n^ akpá. 16 Enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan wɛ nɔ zán mɛ ɖěɖee ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na bló bɔ a na jó Biblu kplɔnkplɔn dó lɛ é ǎ. Amɔ̌, Satáan wɛ nyí “mawu gbɛ̀ elɔ tɔn,” bɔ ‘gbɛ̀ ɔ bǐ ɖò acɛ tɔn mɛ.’ Enɛ wu ɔ, enyi mɛɖé lɛ tɛnkpɔn bo na lɛkɔ nú mǐ sín Jehovah sinsɛn kɔn ɔ, é sɔ́ na kpaca mǐ ǎ.—2 Kɔlɛntinu lɛ 4:4; 1 Jaan 5:19.\nGBƐ̌ WǍN NÚ NǓ E JEHOVAH GBƐ́ WǍN NA LƐ É\nTíntɔ́n 20:13; 21:22, 23\nAgalilɛ alɔkpa lɛ bǐ\nLevíi ví lɛ 20:10, 13, 15, 16; Hlɔmanu lɛ 1:24, 26, 27, 32; 1 Kɔlɛntinu lɛ 6:9, 10\nSɛ́nflínmɛ 18:9-13; 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:21, 22; Galatinu lɛ 5:20, 21\n1 Kɔlɛntinu lɛ 5:11\nLevíi ví lɛ 5:21, 23; Efɛzinu lɛ 4:28\nNùnywɛxó 6:16-19; Kolosinu lɛ 3:9; Nǔɖexlɛ́mɛ 22:15\nÐɛhan 11:5; Nùnywɛxó 22:24, 25; Malacíi 2:16; Galatinu lɛ 5:20, 21\nXó nyanya ɖiɖɔ kpo mɛnuɖiɖɔ kpo\nLevíi ví lɛ 19:16; Efɛzinu lɛ 5:4; Kolosinu lɛ 3:8\nHunzinzan e ma sɔgbe ǎ é\nBǐbɛ̌mɛ 9:4; Mɛsɛ́dó 15:20, 28, 29\nGbigbɛ́ ɖɔ è kún na kpé nukún dó xwédo mɛtɔn wu ó\n1 Timɔtée 5:8\nAlɔɖiɖo ɖò ahwan kpo toxóɖiɖɔ kpo mɛ\nEzayíi 2:4; Jaan 6:15; 17:16\nAzɔ nunu kpo amasin e ɖó aɖǐ lɛ é zinzan nyì dò kpo\nMaki 15:23; 2 Kɔlɛntinu lɛ 7:1\nNUGBǑ 1: XƆ́NTƆN JEHOVAH TƆN LƐ NƆ SETÓNÚ N’I\n“[Mi] sè xó ce, bonu má nyí Mawu [mi]tɔn, bɔ [mi] na nyí togun ce.”—Jelemíi 7:23\nÈ ka sixu huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn à?\nBǐbɛ̌mɛ 22:18; Jaki 2:23\nAblaxamu nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn, ɖó é setónú nú Mawu bo lɛ́ ɖi nǔ n’i wutu.\n2 Tan 16:9\nJehovah na d’alɔ mɛ ɖěɖee setónú n’i lɛ é.\nÐɛhan 25:14; 32:8\nJehovah nɔ na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xɔ́ntɔn tɔn lɛ.\nJehovah na nɔ gudo nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ.\nNUGBǑ 2: JƆBU NYÍ XƆ́NTƆN MAWU TƆN BO NƆ GBEJI N’I\n“Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu, có é ka hu hwɛ ɖebǔ ǎ, é ɖɔ nǔ ɖebǔ nyì dò nú Mawu ǎ.”—Jɔbu 1:22\nNɛ̌ Satáan ka nya Jɔbu gbé gbɔn? Nɛ̌ Jɔbu ka wà nǔ gbɔn?\nJɔbu 1:10, 11\nSatáan ɖɔ ɖɔ Jɔbu nyí cejɛnnabinɔ, bo kún yí wǎn nú Mawu ó.\nJɔbu 1:12-19; 2:7\nJehovah jó Satáan dó b’ɛ wà nǔ bǐ xá Jɔbu, bo tlɛ dó wutuzɔn baɖabaɖa ɖé è.\nJɔbu tuùn nǔ e wu é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ sɔmɔ̌ é ǎ có, é ka nɔ gbeji.\nNUGBǑ 3: SATÁAN NƆ TƐNKPƆN BO NA LƐKƆ NÚ WE SÍN JEHOVAH GUDO\n“Gbɛtɔ́ nɔ jó nǔ e é ɖó ɔ bǐ bo nɔ dó hwlɛn gbɛ̀ éɖée tɔn gán.”—Jɔbu 2:4\nNɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bo na hɛn xɔ́ntɔn e mǐ kpo Jehovah kpo zun é gblé gbɔn?\n2 Kɔlɛntinu lɛ 11:14\nSatáan nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na tlitó nú Jehovah.\nÉ nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na lin ɖɔ mǐ kún nyí mɛ ɖagbe sɔmɔ̌ bo na sɛ̀n Jehovah ó.\nSatáan nɔ doya nú mǐ.\nÐɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah, bo na nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ n’i. Enɛ na xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ.\nNUGBǑ 4: MǏ NƆ SETÓNÚ NÚ JEHOVAH ÐÓ MǏ YÍ WǍN N’I WUTU\n“Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3\nNɛ̌ a ka sixu nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn?\nYǐ wǎn nú Mawu. Enɛ na d’alɔ we bɔ a na nyí tónúsétɔ́.\nEzayíi 48:17, 18\nSetónú nú Jehovah, enɛ ɔ, a na mɔ lè hwebǐnu.\nÐeji ɖɔ Jehovah kún na byɔ we ɖɔ hwi ni wà nǔ e hú agbɔ̌n we é gbeɖé ó.\nWà nǔ e sɔgbe é, enɛ ɔ Jehovah na na we hlɔnhlɔn e sín hudo a ɖó é.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Nɛ̌ A ka Sixu Huzu Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn?


Ba Dɔkun Jɔ Dɔkun Lɛ—Luki 16:9 | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Mi zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn lɛ dó zun xɔ́ntɔn lɛ.”—LUK. 16:9, nwt.\nHAN LƐ: 32, 154\nNɛ̌ mǐ ka sixu zán nǔɖokan mǐtɔn lɛ dó bló bɔ xɔ́ntɔn e mǐ kpo Mawu kpo zun é syɛn d’eji gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú kannumɔ huzuhuzu nú ajɔ̌wiwa gbɛ̀ ɔ tɔn égbé tɔn ɔ gbɔn?\nEtɛwu a ka kanɖeji bo na ba dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ?\n1, 2. Ðò gbɛ̀ elɔ mɛ ɔ, etɛwu mɛɖé lɛ ka na nyí wamamɔnɔ tɛgbɛ?\nTUTO akwɛ mimɔ tɔn égbé tɔn ɔ syɛn bɔ mɛ klewun ɖé wɛ é nɔ lɛ́ dó dɔkun na. Mɛ winnyawinnya lɛ nɔ ba azɔ̌ kaka bo nɔ ba kpò. Mɛ gègě nɔ sɔ́ gbɛ̀ yetɔn ɖó axɔ nu, bo nɔ sɛ̀ tɛn yì tò e jɛ dɔkun lɛ é mɛ. Yajiji gbakpé, bo tlɛ gbakpé tò e jɛ dɔkun lɛ é mɛ. Dɔkunnɔ fɔ́n bo ɖò dɔkun jɛ d’eji wɛ, bɔ wamamɔnɔ fɔ́n bo ɖò wamamɔnɔ nyí d’eji wɛ. Sɔgbe kpo nǔlinlɛn agaɖanu tɔn lɛ kpo ɔ, ɖokpo ɖò kanweko jí mɛ e nyí dɔkunnɔ hugǎn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é tɔn ɖó nǔ hú nǔ e kplékplé gbɛtɔ́ e kpò lɛ é tɔn bǐ ɖó é. Nugbǒ wɛ ɖɔ é vɛwǔ bɔ è na ɖɔ ɖɔ nǔlinlɛn enɛ sɔgbe, amɔ̌ mɛɖebǔ sixu dɔn nǔ ɖɔ gbɛtɔ́ liva mɔkpan nyí hɛ̌ntɔ́nɔ bǐ, hwenu e mɛ ɖevo lɛ jɛ dɔkun kpɔ́ bo na dó kpé nukún dó kúnkan yetɔn lɛ wu kaka jɛ jijimɛ gègě jí é ǎ. Jezu tuùn enɛ ganji, bo dó xógbe elɔ: “Wamamɔnɔ lɛ ɖò mi mɛ tɛgbɛ.” (Mak. 14:7) Etɛwu mɛ lɛ bǐ ma ka ɖò zɛ̌nzɛ̌n ǎ?\n2 Jezu tuùn ɖɔ tito akwɛ mimɔ tɔn dìn tɔn ɔ kún na huzu kaka cobonu Axɔsuɖuto Mawu tɔn na wá ó. Gɔ́ nú tuto toxóɖiɖɔ tɔn kpo sinsɛn tɔn lɛ kpo ɔ, tuto ajɔ̌wiwa tɔn e mɛ nukúnkɛ́n ɖè, bɔ “ajɔ̌tɔ́” e xó Nǔɖexlɛ́mɛ 18:3 ɖɔ é sɔ́ afɔ tɔn ɖó te lɛ é bǐ nyí akpáxwé gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn. Togun Mawu tɔn kpéwú bo ɖó wǔ zɔ nú toxóɖiɖɔ kpo sinsɛn nùvú lɛ kpo, amɔ̌, gègě mǐtɔn sixu ɖó wǔ zɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ nú tuto ajɔ̌wiwa tɔn e ɖò gbɛ̀ Satáan tɔn mɛ é ǎ.\n3. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?\n3 Ðó mǐ nyí Klisanwun lɛ wutu ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni gbéjé linlin e mǐ nɔ ɖó dó tito ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn wu é kpɔ́n, gbɔn nǔ lehun lɛ kinkanbyɔ mǐɖée gblamɛ: ‘Nɛ̌ un ka sixu zán nǔɖokan ce lɛ dó xlɛ́ ɖɔ un ɖò gbeji nú Mawu gbɔn? Nɛ̌ un ka sixu ɖè kàn kpò nú alɔ e un nɔ ɖó ɖò ajɔ̌wiwa gbɛ̀ ɔ tɔn mɛ é gbɔn? Nɛ̌ togun Mawu tɔn ka nɔ xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò tuto ajɔ̌wiwa tɔn elɔ e vɛwǔ é mɛ gbɔn?’\nNÙJLƐDONǓWU NǓJIKPƆNTƆ́ NǓHIZITƆ́ Ɔ TƆN\n4, 5. (a) Ninɔmɛ tɛ mɛ nǔjikpɔntɔ́ e xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ é ka wá mɔ éɖée ɖè? (b) Nǔ tɛ Jezu ka byɔ ahwanvu tɔn lɛ?\n4 Xà Luki 16:1-9. Nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn e kúnkplá nǔjikpɔntɔ́ ɔ é dɔn mɛ tawun. Ee è slɛ́ nǔjikpɔntɔ́ ɔ ɖɔ é nɔ zán gǎn tɔn sín nǔ lɛ nyì dò gudo é ɔ, é wà nǔ kpo nùnywɛ kpo bo “zun xɔ́ntɔn” e na d’alɔ ɛ hwenu e é na ba nǔjikpɔntɔ́zɔ́ ɔ kpò é. * É ɖò wɛn ɖɔ Jezu kún ɖò wusyɛn dó lanmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ wɛ, bonu ye na wà nǔ ɖò ali e ma sɔgbe ǎ é nu, bo na mɔ tɛn dó nɔ gbɛ̀ ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ ó. É ɖɔ ɖɔ “gbɛmɛ fí ví lɛ” wɛ nɔ wà nǔ gbɔn mɔ̌, amɔ̌, é zán nùjlɛdonǔwu ɔ dó ɖè nùkplɔnmɛ ɖevo tɔ́n.\n5 Jezu tuùn ɖɔ nǔjikpɔntɔ́ e wá mɔ éɖée ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn mɛ é ɖɔhun ɔ, é na byɔ ɖɔ gègě ahwanvu emitɔn lɛ tɔn ni nɔ gbɛ̀ ɖò gbɛ̀ elɔ e mɛ ajɔ̌wiwa masɔgbe lɛ ɖè é mɛ. Enɛ ɔ wu ɔ, é byɔ ye ɖɔ: “Dɔkun nɔ wà jlǒ Mawu tɔn ǎ; mi ka zán dó zun xɔ́ntɔn na [alǒ ‘mi zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn lɛ dó zun xɔ́ntɔn lɛ, nwt], lobonu gbè e gbè é na wá vɔ dó mi ɔ, è [Jehovah kpo Jezu kpo] na yí mi dó xwé e na ɖò te tɛgbɛ é gbè.” Etɛ wěɖexámɛ Jezu tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\n6. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ tuto ajɔ̌wiwa tɔn gbɛ̀ elɔ tɔn kún ɖò linlin Mawu tɔn mɛ ó?\n6 Jezu tinmɛ nǔ e wu é ylɔ dɔkun lɛ ɖɔ “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” é ǎ, amɔ̌, Biblu xlɛ́ nyì wɛn ɖɔ ajɔ̌wiwa kún ɖò linlin Mawu tɔn mɛ ó. Jehovah na nǔ e sín hudo Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó é ye ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ bɔ é túnflá. (Bǐb. 2:15, 16) Nukɔnmɛ hwenu e gbigbɔ mímɛ́ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ tɛntin ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é ɔ, “mɛɖebǔ sɔ́ nɔ sɔ́ nǔ e nyí étɔn ɔ sɔ́ ylɔ étɔn ǎ; loɔ, nǔ e ɖò mɛ ɖokpo ɖokpo sí ɔ huzu mɛ bǐ tɔn.” (Mɛ. 4:32) Gbeyiɖɔ Ezayíi ɖɔ xó dó hwenu e gbɛtɔ́ lɛ bǐ na vo, bo na ɖu vivǐ ayikúngban ɔ sín nǔ lɛ tɔn é wu. (Eza. 25:6-9; 65:21, 22) Amɔ̌ dìn hwɛ̌ ɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ na ɖó hudo nùnywɛ tɔn, bo na zán “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ bá dó nɔ gbɛ̀, bɔ ɖò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, ye na lɛ́ ba na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun.\nDƆKUN NǓAGƆWIWA TƆN LƐ ZINZAN KPO NÙNYWƐ KPO\n7. Wěɖexámɛ tɛ mǐ ka mɔ ɖò Luki 16:10-13 mɛ?\n7 Xà Luki 16:10-13. Nǔjikpɔntɔ́ e xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ é zun xɔ́ntɔn lɛ ɖó ɖagbe éɖesu tɔn wu. Amɔ̌, Jezu byɔ ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni zun xɔ́ntɔn xá Jehovah kpo emi kpo, ɖó linlin e ma nyí cejɛnnabi tɔn ǎ lɛ é wu. Wemafɔ ɖěɖee bɔ dó nùjlɛdonǔwu ɔ wu lɛ é cá “dɔkun nǔagɔwiwa” tɔn lɛ zinzan ɖó kpɔ́ xá gbejininɔ nú Mawu. Nǔ e kplɔ́n mǐ wɛ Jezu ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ sixu “nɔ gbeji” ɖò lee mǐ nɔ zán dɔkun enɛ lɛ gbɔn é mɛ hwenu e mǐ ko mɔ ye gudo é. Gbɔn nɛ̌ é?\n8, 9. Nǎ kpɔ́ndéwú lee mɛɖé lɛ ɖò gbejininɔ ɖexlɛ́ wɛ ɖò lee ye nɔ zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn yetɔn lɛ gbɔn é tɔn.\n8 É ɖò wɛn ɖɔ ali e nu mǐ na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gbeji ɖò lee mǐ nɔ zán nǔɖokan mǐtɔn lɛ gbɔn é mɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, mǐ ni na akwɛ dó nɔ gudo nú wɛnɖagbejijlazɔ́ e wà wɛ è ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ Jezu ko ɖɔ ɖ’ayǐ é. (Mat. 24:14) Ðyɔvivu ɖé nɔ nɔ Inde, bo ɖó akwɛgbá kpɛví ɖokpo bo nɔ jɔ akwɛ kpɛɖé kpɛɖé d’emɛ, enɛ byɔ ɖɔ é ni wɔn ya nú ayihundanú lɛ có, é ka wà mɔ̌. Ee akwɛgbá ɔ gɔ́ é ɔ, é bɛ́ akwɛ ɔ jó ɖɔ è ni zán nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ. Nɔví sunnu ɖé nɔ nɔ Inde, bo ɖó agɔnkɛ́gle, lobo na agɔnkɛ́ gègě azɔ̌xɔsa lilɛdogbeɖevomɛ tɔn Malayalam tɔn. Ðó é lin ɖɔ azɔ̌xɔsa ɔ nɔ xɔ agɔnkɛ́ wutu ɔ, agɔnkɛ́ nina ye tlɔlɔ na nyɔ́ hú ɖɔ é ni na akwɛ. Nùnywɛ zinzan nɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nɔví e nɔ nɔ Grèce lɛ é nɔ na olivumi, amɔ̌ kpo nùɖuɖu ɖevo lɛ kpo xwédo Betɛli tɔn ɖò gbesisɔmɛ.\n9 Nɔví sunnu ɖé nɔ nɔ Sri Lanka, bo ɖò gbě ɖevo jí dìn; é sɔ́ xwé tɔn jó bonu è na nɔ bló kplé lɛ kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo ɖò finɛ lobonu sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ ni nɔ gbè. É byɔ vɔsisa ɖò nɔví ɔ sí ɖò akwɛ linu, amɔ̌, é ka d’alɔ wɛnjlatɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn e ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é tawun. Ðò fí e è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn ɖè lɛ é ɖé ɔ, nɔví lɛ sɔ́ xwé yetɔn jó, bɔ xwé enɛ lɛ nɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ domɛ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖěɖee ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é mɔ fí e ye na bló kplé lɛ ɖè é, bo sɔ́ xaya xɔ ǎ.\n10. Enyi mǐ nɔ hun alɔ dó na nǔ mɛ ɔ, nyɔna tɛ lɛ mɔ̌ mǐ ka nɔ mɔ?\n10 Kpɔ́ndéwú enɛ lɛ xlɛ́ lee togun Mawu tɔn nɔ “nɔ gbeji ɖò nǔ kpɛví kɔn” gbɔn é, enɛ wɛ nyí ɖò lee ye nɔ zán nǔɖokan yetɔn e ma sɔ nùɖé ɖò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kpá ǎ é mɛ gbɔn é. (Luk. 16:10) Nɛ̌ vɔ̌ mɔhun lɛ sísá ka nɔ cí nú xɔ́ntɔn Jehovah tɔn enɛ lɛ? Ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ alɔ hunhun dó na nǔ nyí ali e nu è sixu mɔ dɔkun “jɔ” dɔkun lɛ ɖè é ɖokpo. (Luk. 16:11) Nɔví nyɔnu e nɔ na nǔ dó nɔ gudo nú azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖò gbesisɔmɛ é ɖokpo ɖɔ nyɔna e é ko mɔ ɖ’emɛ lɛ é: “Ðó un nɔ hun alɔ dó na agbaza sín nǔ ce lɛ wutu ɔ, un mɔ nùjiwǔ e è ma nɔ yawu mɔ ǎ é ɖé ɖò gbɛzán ce mɛ ɖò xwè lɛ gblamɛ. Un mɔ ɖɔ lee un nɔ na agbaza sín nǔ ce lɛ mɛ sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ ninɔmɛ e un nɔ ɖó dó mɛ ɖevo lɛ wu é wá cí nùnamɛ lɔ jí sɔ. Un nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖevo lɛ hugǎn, bo nɔ ɖó suúlu dó ye wu, bo nɔ lɛ́ kpéwú bɔ enyi ye wà nǔ e na vɛ́ nú mì é nú mì ɔ, un nɔ dɛ ɖ’enu, bo nɔ lɛ́ yí gbè nú wěɖexámɛ lɛ hugǎn.” Mɛ gègě mɔ ɖɔ alɔhundonanǔmɛ enɛ ko wà ɖagbe nú yeɖesunɔ.—Ðɛh. 112:5; Nùx. 22:9.\n11. (a) Nɛ̌ nǔ e mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na é ka nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ zán nùnywɛ gbɔn? (b) Mɛ bǐ na “nɔ zɛ̌nzɛ̌n” ɖò akwɛ linu tɛ sín nǔ ka ɖò jijɛ wɛ ɖò togun Mawu tɔn mɛ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n11 Nǔɖokan mǐtɔn lɛ zinzan dó nɔ gudo nú nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ nɔ lɛ́ xlɛ́ ɖò ali ɖevo nu ɖɔ mǐ zán nùnywɛ. É nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ zán ninɔmɛ e mɛ mǐ ɖè lɛ é dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. Mɛ ɖěɖee ɖó gbɛ̀ elɔ sín nǔ lɛ, bo ma ka sixu ɖó alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ ǎ, alǒ sɛ̀ tɛn yì togudo ǎ lɛ é ɔ, tuùntuùn ɖɔ nùnina yetɔn lɛ nɔ nɔ gudo nú sinsɛnzɔ́ e wà wɛ mɛ ɖevo lɛ ɖè é nɔ dó awǎjijɛ nú ye. (Nùx. 19:17) Nùnina e è sɔ́ jlǒ dó na lɛ é nɔ d’alɔ, bɔ è nɔ má xójlawema lɛ, bo nɔ lɛ́ nɔ gudo nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ɖò tò e mɛ hɛ̌n ɖò nǔ gbà ɖè wɛ, bɔ nukɔnyiyi ka tíìn tawun ɖò gbigbɔ sín akpáxwé é. Nú xwè mɔkpan ɔ, nɔví e ɖò tò mɔhun lɛ mɛ, ɖi Congo, Madagascar, kpo Rwanda kpo lɛ é ɖó na wá gbeta ɖé kɔn, é wɛ nyí ɖɔ ye na sɔ́ nùɖuɖu e xwédo yetɔn na ɖu é dó savɔ̌ bo na mɔ tɛn dó xɔ Biblu na alǒ ye na gbɔ mɔ̌ wà; hweɖelɛnu ɔ, akwɛ tɔn nɔ yì akwɛ e ye nɔ mɔ ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo alǒ sun ɖokpo mɛ é. Dìn ɔ, gbɔn nùnina e mɛ gègě nɔ na é kpo gǎn e dó wɛ è ɖè bonu mɛ bǐ na “nɔ zɛ̌nzɛ̌n” ɖò akwɛ linu é kpo gblamɛ ɔ, tutoblonunu Jehovah tɔn ko sɔ́ azɔ̌ lilɛdogbeɖevomɛ tɔn kpo Biblu mímá nú hagbɛ̌ xwédo ɖokpo ɖokpo tɔn ɔ kpo ɖó ta, bo nɔ lɛ́ sú hudo gbigbɔ tɔn e Biblu kplɔntɔ́ lɛ ɖó é sín dò. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 8:13-15.) Mɔ̌ mɛ ɔ, nùnamɛtɔ́ kpo mɛ e è na nǔ é kpo bǐ vo, bo na zun xɔ́ntɔn xá Jehovah.\nÐÈ KÀN KPÒ NÚ ALƆ E A NƆ ÐÓ ÐÒ “AJƆ̌ GBƐ̀ Ɔ TƆN LƐ MƐ” É\n12. Nɛ̌ Ablaxamu ka xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Mawu wu gbɔn?\n12 Ali ɖevo e nu mǐ sixu zun xɔ́ntɔn xá Jehovah ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ ni ɖè kàn kpò nú alɔ e mǐ nɔ ɖó ɖò ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ é, bo zán ninɔmɛ mǐtɔn lɛ dó ba dɔkun “jɔ” dɔkun. Ablaxamu ee nyí dawe hwexónu tɔn ɖé bo ɖó nùɖiɖi é setónú, bo tɔ́n sín dɔkun toxo Wúu tɔn mɛ, bo yì nɔ goxɔ lɛ mɛ, bo na mɔ tɛn dó kpó ɖò xɔ́ntɔn Jehovah tɔn nyí wɛ. (Ebl. 11:8-10) É nɔ kpɔ́n Mawu dó mɔ Jɔtɛn dɔkun jɔ dɔkun tɔn, é nɔ ba nǔ e na zɔ́n bɔ é na jɛ dɔkun lɛ é, bonu enɛ na xlɛ́ ɖɔ é kún ɖeji dó wǔ tɔn ó gbeɖé ǎ. (Bǐb. 14:22, 23) Jezu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖɔ è ni ɖó nùɖiɖi mɔhun, bo ɖɔ nú dɔnkpɛvu dɔkunnɔ ɔ ɖɔ: “Nú a jló na nyí mɛ ɖagbe yì fó hǔn, bo yì bɛ́ nǔ e ɖò así towe lɛ bǐ sà, bo sɔ́ akwɛ tɔn má nú wamamɔnɔ lɛ; enɛ ɔ, a na ɖó dɔkun ɖò Mawu gɔ́n. Enɛ ɔ gudo ɔ, wǎ xwedó mì.” (Mat. 19:21) Nùɖiɖi e Ablaxamu ɖó é ɖɔhun hwedo nya enɛ, amɔ̌, mɛ ɖevo lɛ ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Mawu wu.\n13. (a) Etɛ Pɔlu ka byɔ Timɔtée? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu zán wěɖexámɛ Pɔlu tɔn gbɔn ɖò égbé?\n13 Timɔtée nyí dawe nùɖitɔ́ ɖé. Ee Pɔlu ylɔ ɛ ɖɔ “ahwanfuntɔ́ ɖagbe Klisu Jezu tɔn ɖé” gudo é ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖi sɔja ɖé é ɖebǔ sixu dó ta ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ ǎ, bonu nǔ tɔn na dó sixu nyɔ́ mɛ e yí i b’ɛ nyí ahwanfuntɔ́ ɖé é nukúnmɛ.” (2 Tim. 2:3, 4, nwt) Ahwanvu Jezu tɔn égbé tɔn lɛ e mɛ ahwanfuntɔ́ ee nyí sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn livi ɖokpo jɛji ɖè é nɔ xwedó wěɖexámɛ Pɔlu tɔn, ɖó bǎ e mɛ ninɔmɛ yetɔn yí gbè nú ye ɖó é. Enyi ye ɖò xwi ɖí xá kɔ e ajɔ̌jijla lɛ nɔ gbidi nú ye é kpo gbɛ̀ e lɛlɛ̌ dó ye ɔ kpo wɛ ɔ, ye nɔ flín nugbodòdó elɔ: “Axɔ́ɖutɔ́ . . . nyí kannumɔ nú axɔ́tɔ́nɔ.” (Nùx. 22:7) Satáan sɔ́ ɖò nùɖé ba wɛ hú é na bló bɔ mǐ na zán hwenu mǐtɔn bǐ, kpo hlɔnhlɔn mǐtɔn bǐ kpo dó nyí kannumɔ nú ajɔ̌wiwa gbɛ̀ elɔ tɔn wu ǎ. Gbeta ɖé lɛ kɔn wiwa sixu zɔ́n bɔ mǐ nyí kannumɔ ɖò akwɛ linu nú xwè mɔkpan. Akwɛ nyinya dó gbá xwé ɖaxó lɛ, dó yì wemaxɔmɛ nú xwè gègě, mɔ̌to axivɛ́nú xixɔ kaka jɛ akwɛ ɖaxó zinzan dó wlí alɔ jí sixu zɔ́n bɔ axɔ́ na fyɔn vɛ̌go mǐtɔn. Mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ zán nùnywɛ hwenu e mǐ zán gbɛ̀ e bɔkun é bo ɖè axɔ́ kpo akwɛzinzan kpo kpò, lobo fúɖá bo na mɔ tɛn dó nyí kannumɔ nú Mawu, b’ɛ ma na nyí nú tuto ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn ǎ é.—1 Tim. 6:10.\n14. Etɛ mǐ ka ɖó na kanɖeji bo na wà? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé lɛ.\n14 Gbɛ̀ e bɔkun e zinzan nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni nya nùɖé lɛ gbé. Asú kpo asì kpo ɖé ɖó azɔ̌xwé e nɔ hɛn akwɛ wá é ɖé. É ɖò mɔ̌ có, ɖó ye jló na byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ wutu ɔ, ye ɖò dandan mɛ bo sà azɔ̌xwé ɔ, batóo e ye nɔ dó d’ayihun na ɖò tɔ̀ jí é kpo nǔ ɖevo lɛ kpo. Ye sɔ́ yeɖée jó bo d’alɔ ɖò hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn e è gbá ɖò Warwick, New York é hwenu. Nyɔna bunɔ e ye mɔ é wɛ nyí ɖɔ ye kpo vǐ nyɔnu yetɔn kpo kpodo vǐsú yetɔn kpo w’azɔ̌ nú aklunɔzán gblamɛ ɖé lɛ ɖò Betɛli, gɔ́ nú vǐsú yetɔn sín mɛjitɔ́ ɖěɖee ye lɔ w’azɔ̌ ɖò Warwick sín xɔgbigbá hwenu é. Nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò Colorado, États-Unis bo mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn ɖé ɖò akwɛsɛxwetɛn ɖé. Azɔ̌wiwa tɔn nyɔ́ gǎn ɔ nukúnmɛ, bɔ é ɖɔ ɖɔ é na nɔ w’azɔ̌ hwebǐnu bɔ sunzanfókwɛ e è nɔ ko sú i é ɔ, è na nɔ sú i mɔhunkɔtɔn donu atɔn. Amɔ̌, ɖó azɔ̌ ɔ na glɔ́n ali n’i bɔ é na sɔ́ ayi tɔn ɖó sinsɛnzɔ́ ɔ jí ǎ wutu ɔ, é gbɛ́ tɛn enɛ e è xwlé è. Vɔ̌ maxamaxa e mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ sá lɛ é sín kpɔ́ndéwú klewun ɖé kpowun wɛ nyí enɛ. Kán enɛ e mǐ kanɖeji bo na sɔ́ nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ é xlɛ́ ɖɔ xɔ́ntɔn zunzun xá Mawu, kpo dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kpo xɔ akwɛ nú mǐ tawun hú nǔ e ajɔ̌wiwa gbɛ̀ égbé tɔn ɔ tɔn sixu xwlé mǐ lɛ é flàflá tɔn.\nHWENU E DƆKUN AGBAZA TƆN LƐ VƆ É\n15. Dɔkun tɛ ka nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ wá?\n15 Dɔkun agbaza tɔn lɛ nɔ xlɛ́ dandan ɖɔ Mawu wɛ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí ǎ. Jehovah nɔ dó nú mɛ ɖěɖee nɔ “wà nǔ ɖagbe gègě” lɛ é. (Xà 1 Timɔtée 6:17-19.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e Lucia * sè ɖɔ è ɖó hudo sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ tɔn ɖò Albanie é ɔ, é sɛ̀ tɛn sín Italie yì dɔ̌n ɖò 1993, é ka ɖó nǔ e é na dó kpé nukún dó éɖée wu é ɖě ǎ, bo ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́. É kplɔ́n Albanie-gbè, bo ko d’alɔ gbɛtɔ́ 60 jɛji bɔ ye zé yeɖée jó nú Mawu. Nugbǒ wɛ ɖɔ mɛ e ɖò togun Mawu tɔn mɛ lɛ é gègě nɔ jla wɛn ɖò fí e nɔ ɖè sínsɛ́n mɔhun tɔ́n lɛ é ǎ, amɔ̌, nǔ ɖebǔ e mǐ wà dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ, bonu ye na mɔ ali gbɛ̀ tɔn ɔ bo nɔ jí é nɔ nyí nùɖé bo nɔ xɔ akwɛ ɖò mǐ kpo ye kpo nukúnmɛ.—Mat. 6:20.\n16. (a) Etɛ ka ɖò te kpɔ́n tito ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn? (b) Etɛ nǔ e mǐ tuùn dó sɔgudo wu é ka ɖó na wà nú linlin e mǐ nɔ ɖó dó dɔkun agbaza tɔn lɛ wu é?\n16 Jezu ɖɔ: “Gbè e gbè [dɔkun nǔagɔwiwa tɔn] na wá vɔ dó mi ɔ,” é ɖɔ ‘enyi ye wá vɔ dó mi’ ɔ ǎ. (Luk. 16:9) Akwɛsɛxwetɛn kpo tuto akwɛ mimɔ tɔn kpo e j’ayǐ ɖò xwè gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é sɔ nǔtí ɖò nǔ e ja jijɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí gbé ɖò malin-malin mɛ é kpá ǎ. È ko ɖó hwɛ nú gbɛ̀ Satáan tɔn blebu, é wɛ nyí tuto toxóɖiɖɔ tɔn, sinsɛn tɔn kpo ajɔ̌wiwa tɔn kpo bɔ ye na wá yì. Gbeyiɖɔ Ezekiyɛli kpo Sofoníi kpo ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ síka kpo kpatagan kpo e ajɔ̌wiwa gbɛ̀ ɔ tɔn ko xokplé ɖò xwè kanweko lɛ vlamɛ é na huzu nǔ yayǎ. (Ezek. 7:19; Sof. 1:18) Enyi mǐ wá vivɔnu gbɛzán mǐtɔn tɔn ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ, bo wá mɔ ɖɔ mǐ sɔ́ dɔkun jɔ dɔkun lɛ dó savɔ̌ dó “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ tamɛ, bo xò ye kplé kɔn nyì kpɔ́ ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú mǐ? Lee nǔ cí nú nya elɔ e wà azɔ̌ nú gbɛhwenu tɔn bǐ, bo xò akwɛ kplé kɔn nyì kpɔ́ bo wá mɔ ɖɔ akwɛ gblégblé kɛɖɛ wɛ é ɖɔhun jɛn é na cí nú mǐ. (Nùx. 18:11) É ɖò wɛn ɖɔ dɔkun mɔhun lɛ na wá gblé, enɛ wu ɔ, ma jó ali e hun nú we, bɔ a na zán ye dó zun xɔ́ntɔn xá Jehovah kpo Jezu kpo é dó ó. Nǔ ɖebǔ e mǐ wà dó sísɛ́ nǔ Axɔsuɖuto Jehovah tɔn tɔn dó nukɔn lɛ é nɔ zɔ́n, bɔ mǐ nɔ jɛ dɔkun ɖò gbigbɔ lixo.\n17, 18. Etɛ ka ɖò sɛxwetɛn nú xɔ́ntɔn Mawu tɔn lɛ?\n17 Hwenu e Axɔsuɖuto Mawu tɔn na wá é ɔ, akwɛ nyinya kpo axɔ́ɖuɖu kpo na vɔ, è sɔ́ na xɔ nùɖuɖu ɖě ǎ, bɔ é ka na lɛ́ túnflá, è sɔ́ na zán akwɛ dó lanmɛ na nɔ ganji wu ɖě ǎ. Xwédo Jehovah tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ na ɖu vivǐ nǔ ɖagbe hugǎn e ayikúngban ɔ na na lɛ é tɔn. Acɔ́ɖónú lɛ wɛ síka, kpatagan kpo jɛ̌ xɔ akwɛ lɛ kpo na nyí, ye sɔ́ na nyí nǔ e na dó dɔkun nú mɛ lɛ é ǎ. Atín, awinnya kpo gan kpo e nyí ɖagbe hugǎn lɛ é na tíìn vɔ̌nu bɔ è na dó gbá xwé ɖagbeɖagbe lɛ na. Xɔ́ntɔn lɛ na d’alɔ mǐ ɖó awǎjijɛ e ye na mɔ ɖ’emɛ é wu, é na nyí ɖó akwɛ wu ǎ. Mɛ bǐ na nɔ má ayikúngban ɔ sín nǔ e túnflá lɛ é xá mɛɖée.\n18 Nǔ xɔ akwɛ e na ɖò nǔ e sín gǔ mɛ e zun xɔ́ntɔn xá Mawu kpo Jezu kpo lɛ é na ɖu é mɛ é klewun ɖé nɛ. Awǎjijɛ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn e ɖò ayikúngban jí lɛ é tɔn na túnflá hwenu e ye na sè xó Jezu tɔn elɔ lɛ é: “Mi wá, mi mɛ e jí Tɔ́ ce ko xoɖɛ ɖagbe dó lɛ. Mi wá yí axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín nǔ ɖagbe e è ko sɔ́ ɖ’ayǐ nú mi sín hwenu e Mawu ko ɖó gbɛ̀ ɔ ɖokpoo é.”—Mat. 25:34.\n^ akpá. 4 Jezu xlɛ́ ɖɔ hwɛdómɛ ɔ sɔgbe kpo é gbɔ kpo ǎ. Loɔ, lee nǔjikpɔntɔ́ ɔ wà nǔ gbɔn é jí wɛ é sɔ́ ayi tɔn ɖó, é nyí hwɛjijɔ ɖěɖee wu azɔ̌ gblé dó è é jí wɛ é sɔ́ ayi ɖó ǎ.\n^ akpá. 15 Lucia Moussanett sín tan gbɛzán tɔn tɔ́n ɖò Reveillez-vous! 22 Juin 2003 tɔn mɛ, wexwɛ 18-22.\nLEE È NA NA NÙNINA GBƆN ƐNTƐNƐTI JÍ GBƆN É\nNùnina jlǒ ɖagbenɔ lɛ tɔn wɛ nɔ nɔ gudo nú azɔ̌ Biblu kpinkplɔn mɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn mǐtɔn kpo xomɛnyínyɔ́ núwiwa mǐtɔn lɛ kpo. Bonu a na na nǔ gbɔn ɛntɛnɛti jí hǔn, yì jw.org jí bo zín “Nǎ Nùnina ɖé nú Azɔ̌ E Mǐ Nɔ Wà Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ É” ee nɔ ɖò ɖibla yì vivɔnu ɖò akpáxwé lɛ ɖebǔ jí é.


Jezu Gbɔ Azɔn nú Ðyɔvivu Ðé kpo Nya Tokunɔ ɖé Kpo | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMATIE 15:21-31 MAKI 7:24-37\nJEZU GBƆ AZƆN NÚ NYƆNU FENISÍINU ÐÉ SÍN DYƆVIVU\nÉ GBƆ AZƆN NÚ NYA E NYÍ TOKUNƆ BO LƐ́ NYÍ ÐƐ̌KÚNANƆ É ÐÉ\nEe Jezu ɖè mɛ̌ Falizyɛn lɛ sín aca ɖěɖee nɔ xò cejɛnnabi sín kàn gudo é ɔ, é kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo gosin finɛ. É tunta Tíi kpo Sidɔ́ɔn kpo gbéjí ɖò Fenisíi, kilomɛtlu gègě dó totaligbé-gbadahweji.\nJezu mɔ xwé ɖé bo na nɔ gbè, amɔ̌, é ba ɖɔ mɛ lɛ ni tuùn ɖɔ emi ɖò finɛ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, é sixu gló ye ǎ. Nyɔnu Glɛkinu e è jì ɖò xá ɔ mɛ finɛ é ɖé mɔ Jezu bo jɛ kɛnklɛn dó n’i jí ɖɔ: “Aklunɔ! Davidi ví, kú nǔblawu nú mì. Yɛ nyanya ɖò vǐ ce nyɔnu jí, bɔ é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ baɖabaɖa.”—Matie 15:22; Maki 7:26.\nHwenu ɖé gudo ɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ ɖɔ n’i ɖɔ: “Nya nyɔnu ɔ, ɖó é ɖò xó sú ɖò gudo mǐtɔn wɛ dín.” Jezu yí xó bo tinmɛ nǔ e wu é ma keya nú nyɔnu ɔ sín xó ǎ é: “Izlayɛli-ví e cí lɛngbɔ̌ búbú ɖɔhun lɛ kɛɖɛ gbé mɛ wɛ Mawu sɛ́ mì dó.” É ɖò mɔ̌ có, nyɔnu ɔ ka na agbɔ̌n ɛ ǎ. É sɛkpɔ Jezu bo jɛkpo ɖò nukɔn tɔn, bo dó kɛnklɛn n’i ɖɔ: “Aklunɔ, hwlɛn mì!”—Matie 15:23-25.\nÉ cí ɖɔ Jezu ba na tɛ́n nùɖiɖi nyɔnu ɔ tɔn kpɔ́n ɖɔhun bo ɖɔ xó dó linlin masɔgbe e Jwifu lɛ nɔ ɖó dó toɖevomɛnu lɛ wu é jí. É ɖɔ: “É jɛxa bonu è na zé nùɖuɖu yɔkpɔvu lɛ tɔn jó nú cuku lɛ ǎ.” (Matie 15:26) Hwenu e Jezu ɖò xó ɖɔ dó “cuku” wu wɛ é ɔ, é xlɛ́ lee nǔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é tɔn nɔ ɖu ayi mɛ n’i sɔ é. Lee nukún tɔn mɛ cí é kpo lee gbè tɔn xlɛ́ wuvɛ̌sexámɛ gbɔn é kpo lɔ na ko xlɛ́ enɛ.\nXomɛ sìn nyɔnu ɔ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, ee Jezu ɖɔ linlin masɔgbe e Jwifu lɛ nɔ ɖó é xó gudo é ɔ, nyɔnu ɔ jlɔ́ bo ɖɔ kpo mɛɖesɔhwe kpo ɖɔ: “Nugbǒ wɛ Aklunɔ; é ka ɖò mɔ̌ có cuku lɛ nɔ cyan mɛ e ɖó ye lɛ sín nùɖuɖu e nɔ hlɛ́n kɔn nyì ayǐ hwenu e è ɖò nǔ ɖu wɛ ɔ ɖu.” Jezu mɔ ayi ɖagbe e é ɖó é bo ɖɔ: “Nyɔnu, nùɖiɖi towe d’agba; lee a jló gbɔn ɔ, ni bo nyí mɔ̌ nú we.” (Matie 15:27, 28) B’ɛ nyí mɔ̌ nugbǒ, có ɖyɔvivu ɔ ka tlɛ ɖò finɛ ǎ! Ee nyɔnu ɔ lɛkɔ yì xwé é ɔ, é mɔ vǐ ɔ ɖò ayimimlɔ ɖò zan jí bɔ azɔn ko gbɔ n’i bǐ mlɛ́mlɛ́; “yɛ nyanya ɔ ko gosin jǐ tɔn”!—Maki 7:30.\nJezu kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo gosin Fenisíi gbéjí bo xò toxo ɔ zlɛ bo tunta Judɛɛn Tɔ̀ e ɖò aga é sín awa jí. É cí ɖɔ ye xò Judɛɛn zlɛ dó fí ɖé ɖò totaligbé Galilée Xù ɔ tɔn bo yì Tota Wǒ lɛ gbéjí. Finɛ ɔ, ye xá só ɖé jí, amɔ̌, mɛ lɛ mɔ ye. Ye kplá sékunɔ lɛ, wɔ̌nɖowǔnanɔ lɛ, nukúntíntɔ́nnɔ lɛ kpo ɖɛ̌kúnanɔ lɛ kpo wá nú Jezu. Ye fɔ azinzɔnnɔ lɛ mlɔ́ afɔ tɔn lɛ kpá, bɔ é gbɔ azɔn nú ye. É kpaca mɛ lɛ bɔ ye kpa susu nú Mawu Izlayɛli tɔn.\nJezu sɔ́ ayi ɖó nya tokunɔ e ma nɔ sixu lɛ́ ɖɔ xó ganji ǎ é ɖé jí hugǎn. A sixu ko mɔ nǔ jɛ lee é na cí ɖò mɛ wɔbuwɔbu enɛ lɛ tɛntin é jí. Vlafo Jezu ɖ’ayi lee winnya sixu ko ɖò nya ɔ hu wɛ gbɔn é wu, é kplá ɛ sín mɛ lɛ mɛ. Hwenu e ye ɖò yeɖokpo é ɔ, Jezu xlɛ́ nǔ e é ja wiwa n’i gbé é. É sɔ́ alɔví dó tógwle tɔn lɛ mɛ bo tún atán bo ɖ’alɔ nya ɔ sín ɖɛ̌ wu. Enɛ gudo ɔ, Jezu kpɔ́n jixwé bo ɖɔ: “Efata,” tinmɛ tɔn wɛ nyí “Hun.” Bɔ nya ɔ jɛ nǔ sè jí bo jɛ xó ɖɔ jí ganji. Jezu ka ba ɖɔ è ni jla nǔ e é wà é ǎ, ɖó é jló ɖɔ nǔ e ye mɛ ɖokpo ɖokpo na mɔ alǒ sè é jí wɛ ye na zɔn dó ɖi nǔ nú emi.—Maki 7:32-36.\nHlɔnhlɔn e Jezu ɖó bo dó gbɔ azɔn enɛ lɛ é “kpaca mɛ lɛ tlala.” Bɔ ye ɖɔ: “É nɔ bló nǔ bǐ ɖó. É nɔ hun tó nú tokunɔ lɛ, bɔ ye nɔ sè nǔ; é nɔ gbɔ azɔn nú ɖɛ̌kúnanɔ lɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ xó.”—Maki 7:37.\nAniwu Jezu ma ka gbɔ azɔn nú nyɔnu Fenisíinu ɔ sín ɖyɔvivu tlolo ǎ?\nEe Jezu gosin Fenisíi gbéjí gudo é ɔ, fitɛ é kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo ka yì?\nNɛ̌ Jezu ka sè wuvɛ̌ xá nya tokunɔ e ma nɔ ɖɔ xó ganji ǎ é gbɔn?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jezu Gbɔ Azɔn nú Ðyɔvivu ɖé kpo Nya Tokunɔ ɖé Kpo


É Dɛ Kaka Yì Vivɔnu: È Sɔ́ Awu ɔ Jó nú Elizée\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abkhaze Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitumbuka Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kannada Kazakh Kikamba Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Maya Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Cuzco Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tojolabal Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nÉ Dɛ Kaka Yì Vivɔnu\nElíi sè wɛn elɔ: Axɔsu Akabu kú. Mǐ sixu dó nukún mɛ bo kpɔ́n gbeyiɖɔ mɛxomɔ enɛ e ɖò alɔ dɔn gbɔn atán tɔn mɛ wɛ, bo ma sɔ́ ɖò nǔ kaka ɖé mɔ wɛ à é; é ɖò tamɛ lin dó hwenu gegě e é zán dó dɛ ɖò nǔnyanyawiwa axɔsu enɛ tɔn nu lɛ é jí wɛ. Elíi dɛ tawun! É jiya ɖò Akabu kpo axɔsi tɔn Jezabɛli kpo lɔ mɛ, ye gblɔ́n adǎn n’i, dó ya n’i, bo tlɛ ɖibla hu i lɔ. Hwenu e Jezabɛli nɔ ɖegbe ɖɔ è ni hu gbeyiɖɔ Jehovah tɔn lɛ é ɔ, axɔsu ɔ wà nǔ ɖebǔ dó gbɛ́ nǔ n’i ǎ. Nukúnkɛ́ndidó asú kpo asì kpo enɛ tɔn zɔ́n, bɔ ye lɛ́ kan ayixa bo hu nya nǔjlɔjlɔwatɔ́ Nabɔti kpo vǐ sunnu tɔn lɛ kpo. Enɛ wu ɔ, Elíi dó wɛn hwɛɖónúmɛ tɔn Jehovah tɔn Akabu bo ɖɔ é kpo hɛnnu tɔn kpo bǐ na dɔn. Dìn ɔ, xó e Mawu ɖɔ é jɛ. Akabu kú lee Jehovah ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é.—1 Axɔ́su lɛ 18:4; 21:1-26; 22:37, 38; 2 Axɔ́su lɛ 9:26.\nÉ ɖò mɔ̌ có, Elíi tuùn ɖɔ emi ɖó na kpó ɖò didɛ wɛ. Jezabɛli kpò ɖò gbɛ̀, bo lɛ́ kpó ɖò daka xò xwédo tɔn kpo togun ɔ kpo wu wɛ mɔhunkɔtɔn. Elíi na mɔ mɛtɛnkpɔn ɖevo lɛ, mɔ̌ jɛn é ka lɛ́ ɖó nǔ gegě bo na kplɔ́n Elizée e nyí azɔ̌watɔ́gbɛ́ tɔn, bo lɛ́ nyí mɛ e na jɛ tɛn tɔn mɛ é gbɔn é nɛ. Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé azɔ̌ gudo tɔn e Elíi wà lɛ é atɔn kpɔ́n. Ee mǐ na ɖò lee nǔɖiɖi tɔn d’alɔ ɛ, b’ɛ dɛ gbɔn é gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, mǐ sixu mɔ lee mǐ na na hlɔnhlɔn nǔɖiɖi mǐtɔn gbɔn ganji, hwenu e mǐ na ɖò hwenu wuvɛ̌ tɔn lɛ mɛ é.\nÈ Ðó Hwɛ nú Akaziasi\nAkabu kpo Jezabɛli kpo sín vǐ Akaziasi wá huzu Axɔsu Izlayɛli tɔn lo. Nǔ ɖò ganji wɛ ɔ, xlonɔnú e mɛjitɔ́ tɔn lɛ wà é ɖó na kplɔ́n nǔ i wɛ, amɔ̌, é xwedó ali nyanya e ye mlɛ́ é. (1 Axɔ́su lɛ 22:52) Akaziasi sɛn Baalu ye ɖɔhun. Baalu sinsɛn nɔ zɔ́n bɔ mɛ lɛ nɔ wà nǔ nyanya lɛ, ɖi agaxɔ lɛ hunhun kpo vǐ mɛtɔn lɛ sísɔ́ dó savɔ̌ kpo. Nǔɖe ka sísɛ́ Akaziasi b’ɛ gosin ali e jí é ɖè é, bo d’alɔ togun tɔn bɔ ye jó gbejimanɔ nú Jehovah dó à?\nAwě ɖaxó ɖé xò axɔsu dɔnkpɛvu goyitɔ́ ɔ ajijimɛ. É j’ayǐ sín síngbó tɔn jí, bo gblewǔ vantankánnyá. Gbɛ̀ tɔn ɖò axɔ nu có, é lɛ́ ba alɔdó Jehovah tɔn ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é sɛ́ mɛɖé lɛ dó kɛntɔ́ tɔn Filisitɛ́ɛn e ɖò Eklɔni lɛ é ɖɔ ye ni kanbyɔ Baalu-Zebubi ɖɔ nukúnɖiɖó tíìn bɔ emi na gán à jí. Enɛ vɛ́ Jehovah wu tawun. É sɛ́ wɛnsagun ɖé dó Elíi, ɖɔ é ni gbò ali nú mɛ e axɔsu ɔ sɛ́dó lɛ é. Gbeyiɖɔ ɔ lɛkɔ nú ye sɛ́dó axɔsu ɔ gɔ́n kpo wɛn syɛnsyɛn ɖé kpo. Akaziasi hu hwɛ syɛnsyɛn, ɖó é wà nǔ cí ɖɔ Mawu ɖě kún ɖè ɖò Izlayɛli ó ɖɔhun. Jehovah ɖɔ ɖɔ Akaziasi kún sɔ́ na fɔ́n sín azɔnzan tɔn jí gbeɖé ó.—2 Axɔ́su lɛ 1:2-4.\nAkaziasi e ma ba na lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo ǎ é kanbyɔ ɖɔ: “Nɛ̌ nya e ka wá kpé mi bo ɖɔ xó enɛ lɛ nú mi ɔ ka cí?” Mɛ e é sɛ́dó lɛ é jɛ awu klewun e gbeyiɖɔ ɔ dó é jlɛ́ n’i jí, bɔ tlolo kpowun ɔ Akaziasi ɖɔ: ‘Elíi wɛ!’ (2 Axɔ́su lɛ 1:7, 8) É jɛxa ɖɔ è ni ɖó ayi wu ɖɔ Elíi zán gbɛ̀ e bɔkun, bo jinjɔn Mawu sinsɛn jí é, b’ɛ zɔ́n bɔ awu tɔn klewun ɔ jlɛ́ wɛ jɛn è ɖè kpowun bɔ è yawǔ tuùn i. É ɖò wɛn ɖɔ, è kún sixu ɖɔ nǔ mɔhun ɖebǔ dó Akaziasi kpo mɛjitɔ́ tɔn nukúnkɛ́nnɔ lɛ kpo wu ó. Kpɔ́ndéwú Elíi tɔn flín mǐ ɖɔ, mǐ ɖó na zán gbɛ̀ sɔgbe xá wěɖexámɛ Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ è ni zán gbɛzán e bɔkun é, bo sɔ́ nukún mɛtɔn ɖó nǔ e nyí nǔ taji é jí é.—Matie 6:22-24.\nÐó Akaziasi kánɖeji bá ba hlɔn wutu ɔ, é sɛ́ ahwangán ɖokpo kpo sɔja 50 kpo dó ɖɔ ye ni yì wlí Elíi. Hwenu e ye mɔ Elíi bɔ é “ɖò só * ɖé ta aga, [bo] ɖò ayijinjɔn” é ɔ, ahwangán ɔ ɖegbe dó è ɖò axɔsu ɔ nyikɔ mɛ ɖɔ é ni wá; tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ é na yì bɔ è na hu i. Dǒ nukún mɛ kpɔ́n! Nǔgbo wɛ ɖɔ ye tuùn ɖɔ “ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn” wɛ nú Elíi có, sɔja enɛ lɛ lin ɖɔ emi na dó xɛsi i, lobo gblɔ́n adǎn n’i. Ye blɛ́ yeɖée bǐ! Elíi ɖɔ nú ahwangán ɔ ɖɔ: “Myɔ ni gosin jixwé bo fyɔ́ hwi kpo sɔja towe kanɖé-wǒ (50) lɛ kpo.” Tlolo jɛn Mawu wà mɔ̌! “Myɔ gosin jixwé, bo fyɔ́ ahwangán ɔ kpo sɔja tɔn kanɖé-wǒ (50) lɛ kpo.” (2 Axɔ́su lɛ 1:9, 10) Lee sɔja enɛ lɛ sín xó fó gbɔn é flín nǔ mǐ céɖécéɖé ɖɔ Jehovah kún nɔ lɔn bonu mɛɖé ni táfú mɛ tɔn lɛ bo gɔn ye sí ó.—1 Tan 16:21, 22.\nAkaziasi lɛ́ sɛ́ ahwangán ɖevo kpo sunnu 50 kpo dó. Ahwangán wegɔ́ enɛ lɛ́ gbɛ́hɛn hú mɛ nukɔntɔn ɔ. Ðò ali ɖé nu ɔ, kú e mɛ 51 enɛ lɛ kú, bɔ afín yetɔn kpó ɖò kɔ́mɛ ɖò só ɔ kpá é kplɔ́n nǔ ɖebǔ i ǎ. Ðò ali ɖevo nu ɔ, é ɖegbe e mɛ e jɛ nukɔn n’i é ɖè é kpowun ǎ, loɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ é ni “wá dìn tlolo.” Xlonɔnú ɖaxó tɛ ɖíe! Enɛ wu ɔ, é kpo mɛ tɔn lɛ kpo kú lee gbɛ̌ta nukɔntɔn ɔ kú gbɔn é pɛ́ɛ. Xlojijɔ axɔsu ɔ tɔn ɖò ta. É jló na huzu gbè ǎ jɛn wɛ, bo lɛ́ sɛ́ sɔjahwangbɛ́ atɔngɔ́ ɔ dó. Ahwangán atɔngɔ́ ɔ, nya nǔnywɛtɔ́ ɖé wɛ. É sɔ́ éɖée hwe bo sɛkpɔ Elíi, lobo savo n’i ɖɔ é ni hwlɛn emi kpo mɛ emitɔn lɛ kpo. É ɖò wɛn ɖɔ Elíi e nyí ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn é ɖè nǔblawukúnúmɛ Jehovah tɔn xlɛ́ ahwangán mɛɖéesɔ́hwetɔ́ enɛ. Wɛnsagun Jehovah tɔn ɖɔ nú Elíi ɖɔ é ni xwedó sɔja enɛ lɛ. Elíi setónú, bɔ enɛ gudo ɔ, é lɛ́ vɔ́ wɛn hwɛɖónúmɛ tɔn Jehovah tɔn dó axɔsu nǔnyanyawatɔ́ ɔ. Lee xó Mawu tɔn ɖɔ gbɔn é ɔ, Akaziasi kú. Xwè we kpowun jɛn é ɖu axɔsu na.—2 Axɔ́su lɛ 1:11-17.\nElíi ɖè nǔblawukúnúmɛ Jehovah tɔn xlɛ́ axɔsu mɛɖéesɔ́hwetɔ́ ɔ\nÉ na bo tlɛ nyí hwenu e mɛ e lɛlɛ̌ dó Elíi lɛ é nɔ ci tamɛ tawun, bo nɔ lɛ́ fɔ́n gǔ ɖesu é ɔ, nɛ̌ é ka dɛ gbɔn? Nǔkanbyɔ enɛ lɛ́ ɖò taji ɖò égbé. A ka ko flú bǐ kpɔ́n, hwenu e mɛ e sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ nú we é ɖé gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖótó wěɖexámɛ towe lɛ ó, bo zyan vǎ d’eji ɖɔ nǔ nyanya e emi nɔ wà é jɛn emi na wà é à? Nɛ̌ mǐ ka sixu dɛ ɖò nǔ mɔhun nu gbɔn? Fí e sɔja lɛ yì mɔ Elíi ɖè ɖò “só ɖé ta aga” é sixu kplɔ́n nǔɖe mǐ. Mǐ sixu ɖɔ nǔ lě wu wɛ Elíi ɖò só ɔ jí bo t’afɔ jí ǎ, amɔ̌, mǐ sixu kúdeji ɖɔ, ɖó é yí wǎn nú ɖɛxixo wutu ɔ, é mɔ ɖɔ xwíi e finɛ ɖè é na zɔ́n bɔ emi na sɛkpɔ Mawu emitɔn. (Jaki 5:16-18) Ali ɖokpo ɔ nu ɔ, mǐ ɖesu sixu nɔ ba hwenu bo nɔ nɔ mǐɖokponɔ xá Mawu, ylɔ́ nyikɔ tɔn lobo ɖɔ tagba mǐtɔn lɛ kpo nǔ e ɖò adohu adohu ɖó nú mǐ wɛ lɛ é kpo n’i. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ na kpéwú bo dɛ hwenu e mɛ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é na ɖò nǔ masɔgbe yetɔn lɛ jlɛ́ wɛ, bo na lɛ́ ɖò nǔ wà dó yeɖée wu wɛ é.\nÉ Sɔ́ Awu ɔ Jó\nHwe ɔ nu sù dìn bɔ Elíi na jó azɔ̌ e é ko nɔ wà é dó. Ðǒ ayi nǔ e é wà é wu. Hwenu e Elíi kpo Elizée kpo tɔ́n sín Gilugalu é ɔ, Elíi byɔ Elizée ɖɔ é ni nɔ fí bonu emiɖokponɔ ni yì Betɛli e ɖó kilomɛtlu 11 mɔ̌ dó finɛ é. Elizée ɖɔ dó nǔjɔnǔ mɛ ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖò gbɛ̀ bonu hwi lɔ ɖò gbɛ̀ jɛn wɛ ɔ, un ɖò na jó we dó wɛ ǎ.” Hwenu e ye mɛ we lɛ wá Betɛli gudo é ɔ, Elíi ɖè wě xá Elizée ɖɔ emiɖokponɔ na yì Jeliko e ɖó kilomɛtlu 22 mɔ̌ dó finɛ é. Elizée lɛ́ zyan vǎ dó xósin e é ko na wá yì é jí. Azɔn atɔngɔ́ ɖò Jeliko ɔ, nǔ ɖokpo ɔ lɛ́ jɛ cobɔ ye ɖidó Judɛ́ɛn Tɔ̀ e ɖó kilomɛtlu 8 mɔ̌ dó finɛ é kɔn. Dɔnkpɛvu ɔ tɛ́ dó gbeta e kɔn é wá é wu syɛnsyɛn. É jló na jó Elíi dó ǎ!—2 Axɔ́su lɛ 2:1-6.\nElizée ɖè jijɔ taji ɖé xlɛ́, enɛ wɛ nyí xomɛnyínyɔ́. Jijɔ enɛ wɛ Hwliti ɖexlɛ́ Nɔemíi; wanyiyi alɔkpa ɖé wɛ bo nɔ tɛ́ dó nǔ wu majomajo. (Hwliti 1:15, 16) Mawu sɛntɔ́ lɛ bǐ ɖó hudo jijɔ enɛ tɔn ɖò égbé tawun. Mǐ ka nɔ mɔ céɖécéɖé ɖɔ é ɖò taji lee Elizée mɔ gbɔn é à?\nXomɛnyínyɔ́ dɔnkpɛvu enɛ tɔn e Elíi mɔ é ɖó na ko dó wusyɛn lanmɛ n’i tawun. Enɛ zɔ́n bɔ è jɔwǔ Elizée bɔ é mɔ nǔjiwǔ gudo tɔn e Elíi bló é. Ðò Judɛ́ɛn Tɔ̀ e nɔ sà kpo wezun kpo, bo lɛ́ gɔ́ngɔ́n tawun ɖò fí ɖé lɛ é tó ɔ, Elíi sɔ́ awu tɔn ɖaxó ɔ bo zin dó tɔ̀ ɔ nukúnmɛ. Tɔ̀ ɔ má! Gɔ́ na ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ, “gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ kanɖé wǒ (50)” mɔ nǔjiwǔ enɛ; wemaxɔmɛ e è nɔ kplɔ́n azɔ̌ mɛ ɖè, bɔ è nɔ wá kpé nukún dó sinsɛn-biblo mimɛ̌ ɔ wu ɖò gbě ɔ jí é wɛ ye kplɔ́n wema ɖè. (2 Axɔ́su lɛ 2:7, 8) É cí ɖɔ Elíi kpé nukún dó tuto nǔkplɔnmɛ tɔn enɛ wu ɖɔhun. Hweɖenu ɖò xwè ɖé lɛ ɖíe ɔ, Elíi mɔ ɖɔ emi wɛ nyí nya gbejinɔtɔ́ ɖokpo géé e kpò ɖò ayikúngban ɔ jí é. Hwenɛnu ɔ, Jehovah sú axɔ Elíi ɖó dɛ e é dɛ é wu, bo jó è dó b’ɛ mɔ nukɔnyiyi ɖaxó e mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ wá ɖó é.—1 Axɔ́su lɛ 19:10.\nHwenu e Elíi kpo Elizée kpo d’asá Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ é ɔ, Elíi ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Byɔ nǔ e jló we ɔ mì nú má na we, có nú Mawu na sɔ́ mì sín gɔ̌n towe.” Elíi tuùn ɖɔ hwenu e emi na yì dó é ko wá. É hwanwǔ xɔ́ntɔn tɔn dɔnkpɛvu ɔ, ɖó wǔjɔmɛzɔ́ e é na mɔ lɛ é kpo mɛ nukúnɖeji e é na wá nyí é kpo wu ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, akpakpa ɖò Elíi sɔ́ wɛ bonu é na d’alɔ ɛ ɖò ali lɛ bǐ nu. Nǔ e Elizée byɔ kpowun é ɖíe: “Kɛnklɛn na [gbigbɔ] e a na vǐ ɖě lɛ ɔ donu we mì.” (2 Axɔ́su lɛ 2:9) Ðiɖɔ wɛ é ɖè ɖɔ emi ɖò gbigbɔ mímɛ́ e è na Elíi é donu we ba wɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, vǐsunnuɖaxó sín gǔ byɔ wɛ é ɖè; sɔgbe xá sɛ́n ɔ ɔ, vǐsunnuɖaxó wɛ nɔ yí gǔ ɖaxó hugǎn ɔ, alǒ donu we b’ɛ nɔ xlɛ́ ɖɔ è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖé d’así n’i ɖi tatɔ́ xwédo tɔn. (Sɛ́nflínmɛ 21:17) Ðó Elizée wɛ ɖu gǔ gbigbɔ tɔn Elíi tɔn wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ, é mɔ ɖɔ emi ɖó hudo akɔ́nkpinkpan e Elíi ɖó é tɔn ɖɔhun bá mɔ tɛn dó wà azɔ̌ ɔ.\nElizée ɖè mɛɖéesɔ́hwe xlɛ́, bo jó xó ɔ dó nyi Jehovah sín alɔ mɛ. Lɔn e Jehovah lɔn bɔ Elizée mɔ gbeyiɖɔ mɛxomɔ Elíi, hwenu e Mawu sɔ́ ɛ yì é xlɛ́ ɖɔ é yí gbè nú nǔ e Elizée byɔ é. Ee xɔ́ntɔn hwenu línlín tɔn enɛ lɛ “ɖò yiyi wɛ bo ɖò xó ɖɔ wɛ ɔ,” nǔjiwǔ ɖé jɛ!—2 Axɔ́su lɛ 2:10, 11.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ xɔ́ntɔn e Elíi kpo Elizée kpo zun é d’alɔ ye mɛ we lɛ bǐ bɔ ye dɛ ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ\nWeziza alɔkpa ɖé tɔ́n ɖò jixwé, bo jɛ sisɛ wá jí kpɛɖé kpɛɖé. Mǐ sixu dó nukún mɛ bo kpɔ́n; axásáxásá jɔhɔn ɖé site ajijimɛ, bo dó gbè bɔ nǔ e ɖò kínkɔ́n wɛ é ɖé zun dó ye mɛ we lɛ jí bo na klán ye, bɔ vlafo ɔ, ye na ɖi xɛsi bo na jó agɔ dó gudo. Kɛkɛví ɖé wɛ ye mɔ, ahwankɛkɛví ɖé wɛ bo ɖò kínkɔ́n wɛ myɔ wɛ è dó bló na ɖɔhun. Elíi tuùn ɖɔ hwe ɔ nu sù bɔ emi na yì. É ka byɔ mɛ wɛ à? Tan ɔ ɖɔ ǎ. Ðebǔ wɛ ninɔmɛ ɔ na bo nyí gbɔn ɔ, é mɔ ɖɔ emi ɖidó jǐ, ɖò axásáxásá jɔhɔn ɔ mɛ!\nElizée mɔ, bɔ é jiwǔ n’i. Ðó Elizée mɔ nǔjiwǔ enɛ ɖó nukún wu wutu ɔ, é tuùn céɖécéɖé ɖɔ Jehovah na na gbigbɔ akɔ́nkpinkpan tɔn e Elíi nɔ dó w’azɔ̌ na é “donu we” emi. Amɔ̌, nú Elizée lin tamɛ dó nǔ enɛ jí ɔ, é nɔ vɛ́ n’i tawun. É tuùn fí e xɔ́ntɔn vívɛ́ tɔn mɛxomɔ ɔ xwè é ǎ, amɔ̌ é cí ɖɔ é kún sɔ́ ɖó nukún na mɔ ɛ gbeɖé ó ɖɔhun. É d’axwá bo ɖɔ: “Daa! Daa! Ali e nu a ɖè nú Izlayɛli ɔ syɛn hú ahwankɛkɛví Izlayɛli tɔn lɛ bǐ kpo sɔ́ Izlayɛli tɔn lɛ bǐ kpo.” Elizée mɔ bɔ mɛ̌si tɔn e é yí wǎn na é bú d’è ɖò jɔhɔn mɛ; enɛ gudo ɔ, é vún awu dó kɔ nú éɖée bo byɔ aluwɛ mɛ.—2 Axɔ́su lɛ 2:12.\nHwenu e Elíi ɖidó jixwé é ɔ, é ka sè avǐgbe xɔ́ntɔn tɔn dɔnkpɛvu ɔ tɔn, bɔ ɖasin wá yì d’è vlafo wɛ à, alǒ nǔ cí mɔ̌ nú ye mɛ we lɛ wɛ à? É na bo nyí gbɔn ɖebǔ ɔ, é tuùn céɖécéɖé ɖɔ xɔ́ntɔn mɔhun e emi ɖó é d’alɔ emi bɔ emi dɛ ɖò hwenu vɛwǔ gegě mɛ. É na nyɔ́ ɖɔ kpɔ́ndéwú Elizée tɔn n’i kplɔ́n nǔ mǐ, bonu mǐ na zun xɔ́ntɔn xá mɛ ɖěɖee yí wǎn nú Mawu bo nɔ lɛ́ ba na wà jlǒ tɔn lɛ é!\nJehovah sɛ́ Elíi dó azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖé kɔn\nAzɔ̌zɔ́nmɛ Gudo Tɔn Ɔ\nFitɛ Elíi ka yì bɔ d’ewu? Sinsɛn ɖé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ è sɔ́ ɛ hɛn yì jixwé b’ɛ na nɔ kpɔ́ kpo Mawu kpo. Amɔ̌, nǔ sixu nyí mɔ̌ ǎ. Xwè kanweko mɔkpan gudo ɔ, Jezu Klisu ɖɔ ɖɔ mɛɖebǔ kún yì jixwé jɛ nukɔn nú emi ó. (Jaan 3:13) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ xà ɖɔ “Elíi byɔ axásáxásá jɔhɔn ɖé mɛ ɖidó jixwé” ɔ, mǐ ɖó na kanbyɔ ɖɔ, Jixwé alɔkpa tɛ ka wɛ? (2 Axɔ́su lɛ 2:11) Enyi fí e Jehovah nɔ nɔ é dó gesí wɛ Biblu ɖè bo zán “jixwé” alǒ “jinukúnsin” ǎ, loɔ, jixwé e è nɔ nɔ ayikúngban jí bo nɔ mɔ é wɛ, fí e akpɔ́kpɔ́ lɛ ɖè, bɔ xɛví lɛ nɔ zɔn gbɔn é. (Ðɛhan 147:8) Jixwé enɛ wɛ Elíi yì. Etɛ ka jɛ bɔ d’ewu?\nJehovah sɛ́ gbeyiɖɔ tɔn wanyinamɔ enɛ dó azɔ̌ ɖevo wà gbé, ɖò axɔsuɖuto Judáa tɔn e ma lín dó finɛ ǎ é mɛ. Tan Biblu tɔn xlɛ́ ɖɔ Elíi lɛ́ ɖókan dó azɔ̌ wu ɖò fí e é yì é, bo tlɛ w’azɔ̌ nú xwè tɛnwe jɛji. Axɔsu nyanya Yexolamu wɛ ɖò acɛ kpa wɛ ɖò Judáa hwenɛnu. É da Akabu kpo Jezabɛli kpo sín vǐ nyɔnu, enɛ wu ɔ, daka e ye nɔ xò é lɛ́ kpó ɖò nǔ gbà wɛ. Jehovah zɔ́n azɔ̌ Elíi ɖɔ é ni wlan wema e mɛ hwɛɖónúmɛ Yexolamu tɔn na nɔ é ɖé. Lee è ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é ɔ, Yexolamu kú wuvɛ̌ kú ɖé. Ee nyla hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ, tan ɔ fó gbɔn lě: “Kú tɔn vɛ́ nú mɛɖebǔ ǎ.”—2 Tan 21:12-20.\nVogbingbɔn ɖò dawe baɖabaɖa enɛ kpo Elíi kpo tɛntin tawun. Mǐ tuùn lee Elíi kú gbɔn é kpo hwenu e é kú é kpo ǎ. Amɔ̌, mǐ tuùn ɖɔ é kún kú lee Yexolamu kú gbɔn bɔ mɛɖé ma savo tɔn ǎ é ó. Elizée jɛ xɔ́ntɔn tɔn sín dò. É ɖò wɛn ɖɔ nǔ nyí mɔ̌ nú gbeyiɖɔ gbejinɔtɔ́ ɖevo lɛ lɔ. Elíi xɔ akwɛ ɖò Jehovah ɖesunɔ nukúnmɛ sɔmɔ̌ bɔ xwè 1 000 mɔ̌ gudo ɔ, é zán gbeyiɖɔ enɛ e é yí wǎn na é sín ɖiɖe ɖò nǔmimɔ ɖé mɛ. (Matie 17:1-9) Kpɔ́ndéwú Elíi tɔn ka sixu kplɔ́n nǔ we bɔ a na sɔnǔ nú nǔɖiɖi bá dɛ ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ à? Enɛ wu ɔ, ma wɔn gbeɖé bo gɔn nǔ elɔ lɛ wà ó: zun xɔ́ntɔn xá mɛ ɖěɖee yí wǎn nú Mawu lɛ é, nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ jí, bo ka nɔ xoɖɛ kpo ayi bǐ kpo hwɛhwɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, a na ɖò ayi Jehovah tɔn mɛ hwebǐnu b’ɛ na yí wǎn nú we.\n^ akpá. 9 Akɔwé ɖé lɛ ɖɔ ɖɔ Kaamɛli Só ɔ dó gesí wɛ è ɖè, ɖó finɛ wɛ Mawu na hlɔnhlɔn Elíi, b’ɛ sú kún dó nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖè ɖò xwè ɖé lɛ ɖíe. Amɔ̌, Biblu ɖɔ só e wɛ tawun é ǎ.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé É Dɛ Kaka Yì Vivɔnu


Nɛ̌ Gbigbɔ Mímɛ́ ka Nɔ D’alɔ Mǐ Gbɔn? | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 45\n“Mɛ e nɔ na hlɔnhlɔn mì ɔ wɛ nɔ zɔ́n, bɔ un nɔ sixu kpé nǔ enɛ lɛ bǐ wu.”—FILI. 4:13.\nHAN 104 Gbigbɔ Mímɛ́: Nǔnina Mawu Tɔn\n1-2. (a) Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na xò azǎn ɖokpo ɖokpo zlɛ́? Tinmɛ. (b) Etɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n ɖò xóta elɔ mɛ?\n“ENYI un lin tamɛ dó wuvɛ̌ e mɛ un gbɔn dín lɛ é jí ɔ, un tuùn ɖɔ un kún sixu kpéwú bo ɖu ɖò ye jí nyiɖokpo ó.” A ka ko ɖɔ xó mɔhun kpɔ́n à? Mǐ mɛ gegě ko ɖɔ mɔ̌ kpɔ́n. Bɔya a ɖɔ mɔ̌ hwenu e a lin tamɛ dó lee a kpéwú bo ɖí xwi xá azɔn syɛnsyɛn ɖé alǒ kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn gbɔn é jí gudo é. Nú a kpɔ́n gudo sɛ́dó ɔ, a mɔ ɖɔ nǔ ɖokpo e wu emi kpéwú bo xò azǎn ɖokpo ɖokpo zlɛ́ é wɛ nyí gbigbɔ mímɛ́ Jehovah tɔn e na emi “hlɔnhlɔn aditi” ɔ é.—2 Kɔ. 4:7-9.\n2 Mǐ nɔ lɛ́ ganjɛ gbigbɔ mímɛ́ ɔ wu bo na ɖí xwi xá nǔ e gbɛ̀ nyanya elɔ nɔ xwlé mǐ lɛ é. (1 Jaan 5:19) Gɔ́ na ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ fun ahwan xá “nǔɖoyɛswímɛ nyanya” lɛ. (Efɛ. 6:12) Mǐ na ɖɔ xó dó ali e nu gbigbɔ mímɛ́ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá wuvɛ̌ enɛ lɛ bǐ ɖè é we jí dìn. Enɛ gudo ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó nǔ ɖěɖee mǐ sixu wà bo ɖu gbigbɔ mímɛ́ sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́ é wu.\nGBIGBƆ MÍMƐ́ NƆ NA MǏ HLƆNHLƆN\n3. Ðɔ ali e nu Jehovah nɔ d’alɔ mǐ, bɔ mǐ nɔ dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu ɖè é ɖokpo.\n3 Gbigbɔ mímɛ́ Jehovah tɔn nɔ d’alɔ mǐ bo nɔ na mǐ hlɔnhlɔn bɔ mɛtɛnkpɔn lɛ nɔ ɖò finɛ có, mǐ ka nɔ wà azɔ̌ e nyí mǐtɔn lɛ é bǐ. Mɛtɛnkpɔn mɛsɛ́dó Pɔlu tɔn lɛ ɖò finɛ có, é nɔ mɔ ɖɔ emi kpéwú bo na kpó ɖò Jehovah sɛn wɛ ɖó é ganjɛ “hlɔnhlɔn Klisu tɔn” ɔ wu. (2 Kɔ. 12:9) Ðò tomɛyiyi mɛsɛ́dó Pɔlu tɔn wegɔ́ ɔ hwenu ɔ, é nyí azɔ̌ syɛnsyɛn kɛɖɛ wɛ é wà bo jla wɛn ɔ ǎ, loɔ é lɛ́ w’azɔ̌ bo kpé nukún éɖée wu ɖò akwɛzinzan lixo. É cí Kɔlɛnti bo nɔ Akilasi kpo Plisilu kpo sín xwégbe. Goxɔ wɛ ye nɔ gbá. Ðó Pɔlu lɔ nɔ gbá goxɔ wu ɔ, é nɔ w’azɔ̌ xá ye ɖò azǎn ɖé lɛ jí. (Mɛ. 18:1-4) Gbigbɔ mímɛ́ na hlɔnhlɔn Pɔlu bɔ é wà agbazazɔ́ tɔn, bo lɛ́ jla wɛn ɔ.\n4. Sɔgbe xá 2 Kɔlɛntinu lɛ 12:7b-9 ɔ, wuvɛ̌ tɛ Pɔlu ka ɖí xwi xá?\n4 Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 12:7b-9, nwt. Ðò wemafɔ enɛ lɛ mɛ ɔ, etɛ ɖɔ gbé Pɔlu ka ja hwenu e é ɖɔ “wun ɖé ɖò lanmɛ” nú emi bɔ emi ɖò xwi ɖí xá wɛ é? Enyi wun ɖé ɖò lanmɛ nú we ɔ, a na sè wuvɛ̌ gegě. Hǔn, Pɔlu ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ emi ɖò xwi ɖí xá mɛtɛnkpɔn e nɔ ɖó wuvɛ̌ nú mɛ é alɔkpa ɖé lɛ wɛ. É ylɔ́ mɛtɛnkpɔn enɛ ɖɔ “wɛnsagun Satáan tɔn” e nɔ fɔ́n bo nɔ “ɖò xixo” è wɛ é. Satáan alǒ awoví tɔn lɛ sixu nɔ ma zɔ́n mɛtɛnkpɔn Pɔlu tɔn lɛ tlɔlɔ, cí nǔ ɖɔ ye sɔ́ wun ɖé dó lan tɔn mɛ wɛ ɖɔhun. Amɔ̌, hwenu e yɛ nyanya enɛ lɛ ɖ’ayi “wun” ɔ wu é ɔ, ye sixu ko lɛ́ sísɛ́ dó lanmɛ nú Pɔlu gɔ́ na, bonu wuvɛ̌ tɔn ni jɛji. Etɛ Pɔlu ka wà?\n5. Nɛ̌ Jehovah ka na sinkɔn nú ɖɛ Pɔlu tɔn lɛ gbɔn?\n5 Tlolo hwɛ̌ ɔ, Pɔlu ba ɖɔ Jehovah ni ɖè “wun” ɔ síìn. É ɖɔ: “Azɔn atɔn wɛ un savo nú Aklunɔ [Jehovah] ɖɔ é ni ɖè wun enɛ sín lanmɛ nú mì.” Pɔlu xoɖɛ gegě có, wun ɔ ka kpó ɖò lanmɛ n’i. Enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah kún na sinkɔn nú ɖɛ Pɔlu tɔn lɛ ó wɛ à? Ðebǔ ǎ! É na sinkɔn nú ye. Jehovah ɖè wuvɛ̌ ɔ síìn ǎ, amɔ̌ é na hlɔnhlɔn Pɔlu bɔ é dɛ ɖ’enu. Jehovah ɖɔ: “Hlɔnhlɔn ce ɖò kpíkpé huzu wɛ ɖò gǎnmaɖó towe mɛ.” (2 Kɔ. 12:8, 9, nwt) Kpo alɔdó Mawu tɔn kpo ɔ, Pɔlu kpéwú bo kpó ɖò awǎ jɛ wɛ, bo lɛ́ ɖó fífá ayi mɛ tɔn.—Fili. 4:4-7.\n6. (a) Nɛ̌ Jehovah ka sixu na sinkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ gbɔn? (b) Ganjɛwuxó tɛ lɛ ka ɖò wemafɔ e ɖò akpáxwé ɔ mɛ lɛ é mɛ bo na we hlɔnhlɔn?\n6 Pɔlu ɖɔhun ɔ, a ko savo nú Jehovah ɖɔ é ni ɖè we sín mɛtɛnkpɔn ɖé mɛ kpɔ́n à? Enyi wuvɛ̌ ɔ lɛ́ kpó ɖò te, alǒ tlɛ nyla d’eji hwenu e a ko savo nú Jehovah syɛnsyɛn gudo é ɔ, ado nɔ hu we ɖɔ bɔya nǔ towe kún sɔ́ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ó wɛ à? Enyi mɔ̌ wɛ hǔn, flín kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn. Lee Jehovah na sinkɔn nú ɖɛ tɔn lɛ gbɔn é ɔ, É na na nú hwi lɔ tɔn lɛ dandan! Jehovah sixu gɔn wuvɛ̌ ɔ ɖè síìn. Amɔ̌, gbɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn gblamɛ ɔ, é na na we hlɔnhlɔn e sín hudo a ɖó bo na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn ɔ nu é. (Ðɛh. 61:4, 5) È sixu ‘nɔ zin we dó ayǐ,’ amɔ̌, Jehovah na jó we dó ǎ.—2 Kɔ. 4:8, 9; Fili. 4:13.\nGBIGBƆ MÍMƐ́ NƆ SÍSƐ́ MǏ BƆ MǏ NƆ YÌ NUKƆN\n7-8. (a) Ali tɛ nu gbigbɔ mímɛ́ ka cí jɔhɔn ɖɔhun ɖè? (b) Nɛ̌ Piyɛ́ɛ ka tinmɛ lee gbigbɔ mímɛ́ nɔ w’azɔ̌ gbɔn é gbɛn?\n7 Ali ɖevo tɛ nu gbigbɔ mímɛ́ ka nɔ d’alɔ mǐ ɖè? Lee jɔhɔn ɖagbe ɖé nɔ d’alɔ tɔjihun ɖò xù e ɖò adǎn jí é ɖé jí gbɔn é ɔ, gbigbɔ mímɛ́ nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ gbɔn mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn lɛ mɛ, kaka jɛ hwenu e mǐ na byɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ e sín akpá Mawu dó é mɛ é.\n8 Ðó mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ nyí hwehutɔ́ ɖé wu ɔ, é tuùn nǔ gegě dó tɔjihun kunkun wu. É sixu ko sín enɛ wu bɔ hwenu e é tinmɛ lee gbigbɔ mímɛ́ nɔ w’azɔ̌ gbɔn é ɔ, é zán xógbe e jló na nyí ɖokpo ɔ xá tɔjihun kunkun é. É wlan ɖɔ: “Mɛɖebǔ nɔ sɔ́ jlǒ éɖesunɔ tɔn kpowun dó ɖɔ Mawuxó ɔ na kpɔ́n gbeɖé ǎ; loɔ, [gbigbɔ mímɛ́] wɛ nɔ [sísɛ́] gbɛtɔ́ lɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ xó e Mawu ɖɔ ye ni ɖɔ é.” Xókwín Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “sísɛ́” é sín tinmɛ tlɔlɔ wɛ nyí è ni “dɔn” nǔɖe.—2 Pi. 1:21.\n9. Xógbe nǔjlɛdonǔwu tɔn tɛ Piyɛ́ɛ ka cá kpo è ni “dɔn” nǔɖe kpo?\n9 Xógbe nǔjlɛdonǔwu tɔn ɖevo tɛ xókwín e Piyɛ́ɛ zán é ka cá kan xá? Xógbe Glɛkigbe tɔn alɔkpa e Luki zán ɖò wema Mɛsɛ́dó tɔn mɛ dó tinmɛ tɔjihun e mɛ jɔhɔn “d’alɔ” é é wɛ. (Mɛ. 27:15) Enɛ wu ɔ, akɔwé Biblu tɔn ɖé ɖɔ ɖɔ hwenu e Piyɛ́ɛ wlan ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ “dɔn” Biblu wlantɔ́ lɛ é ɔ, é zán “xù jí sín xógbe nǔjlɛdonǔwu tɔn e dɔn mɛ tawun é ɖé.” Piyɛ́ɛ ɖɔ ɖɔ lee jɔhɔn nɔ d’alɔ tɔjihun ɖé mɛ, bɔ é nɔ yì fí e é xwè é gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ gbeyiɖɔ lɛ kpo Biblu wlantɔ́ lɛ kpo ɔ, gbigbɔ mímɛ́ xlɛ́ ali ye bɔ ye w’azɔ̌ yetɔn é nɛ. Akɔwé Biblu tɔn ɔ lɛ́ ɖɔ: “È na ɖɔ ɔ, gbeyiɖɔ lɛ vlɔ́n tɔjihun ɔ sín avɔ lɛ d’aga.” Jehovah wà ee nyí étɔn é. Ðò nǔjlɛdonǔwu linu ɔ, é na ye jɔhɔn ɔ, é wɛ nyí gbigbɔ mímɛ́ ɔ. Biblu wlantɔ́ lɛ w’azɔ̌ e nyí yetɔn é. Ye xwedó alixlɛ́mɛ gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn.\nAFƆÐIÐE 1: Nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa gbigbɔ tɔn lɛ mɛ hwɛhwɛ\nAFƆÐIÐE 2: Nɔ wà nǔ e wu a kpé é bǐ, bo nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa gbigbɔ tɔn enɛ lɛ mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ) *\n10-11. Nǔ we tɛ lɛ mǐ ka ɖó na wà, bo kúdeji ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ? Jlɛ̌ dó nǔɖe wu.\n10 É ɖò wɛn ɖɔ táan e mɛ è wlan Biblu ɔ é ko wá yì dìn. Amɔ̌, gbigbɔ mímɛ́ kpó ɖò azɔ̌ wà dó togun Mawu tɔn jí wɛ. Jehovah kpò ɖò azɔ̌ e nyí étɔn é wà wɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn sín lè gbɔn? Mǐ ɖó na kánɖeji ɖɔ mǐ kpó ɖò azɔ̌ e nyí mǐtɔn é wà wɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà mɔ̌ gbɔn?\n11 Lin tamɛ dó nǔjlɛdonǔwu elɔ wu. Enyi tɔjihunkúntɔ́ ɖé jló na ɖu jɔhɔn sín lè ɔ, é ɖó na wà nǔ we. Nukɔntɔn ɔ, é ɖó na sɔ́ tɔjihun tɔn ɖó fí e jɔhɔn ɖò nyinyi ɖè wɛ é. Nǔgbo ɔ, enyi tɔjihunkúntɔ́ ɔ cí tɔjihunglintɛn ɖé, bo lín dó fí e jɔhɔn ɖò nyinyi ɖè wɛ é ɔ, tɔjihun ɔ na yì ǎ. Wegɔ́ ɔ, é ɖó na vlɔ́n tɔjihun ɔ sín avɔ lɛ d’aga, lee é nyɔ́ bló gbɔn é bǐ. É ɖò wɛn ɖɔ, enyi jɔhɔn na bo tlɛ ɖò nyinyi wɛ ɔ, hwenu e jɔhɔn kpé avɔ lɛ mɛ é jɛn tɔjihun ɔ na yì nukɔn. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, alɔdó gbigbɔ mímɛ́ tɔn jɛn na zɔ́n bɔ mǐ na dɛ ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ. Bo na dó ɖu gbigbɔ enɛ sín lè ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ we. Nukɔntɔn ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ e gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn nɔ d’alɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ bɔ ye nɔ wà lɛ é. Wegɔ́ ɔ, mǐ ɖó na vlɔ́n tɔjihun mǐtɔn sín avɔ lɛ d’aga, ɖò nǔjlɛdonǔwu linu, lee é nyɔ́ bló gbɔn é bǐ, gbɔn alɔɖiɖó ɖò azɔ̌ enɛ lɛ mɛ gblamɛ. (Ðɛh. 119:32) Nú mǐ nɔ wà nǔ enɛ lɛ ɔ, gbigbɔ mímɛ́ na sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ na gbɔn gbeklánxámɛ kpo mɛtɛnkpɔn kpo e cí aslɔkɛ́ ɖɔhun lɛ é mɛ dín; é na lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ kpo gbejininɔ kpo byɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn mɛ.\n12. Etɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n dìn?\n12 Kaka jɛ dìn ɔ, mǐ ko ɖɔ xó dó ali e nu gbigbɔ mímɛ́ nɔ d’alɔ mǐ ɖè é we jí. Gbigbɔ mímɛ́ nɔ na mǐ hlɔnhlɔn, bo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ nɔ gbeji, hwenu e mɛtɛnkpɔn lɛ kpannukɔn mǐ é. Gbigbɔ mímɛ́ nɔ lɛ́ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ yì nukɔn, bo nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ nɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ li ɔ jí. Dìn ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé nǔ e mǐ ɖó na wà bá ɖu gbigbɔ mímɛ́ ɔ sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́ lɛ é ɛnɛ kpɔ́n.\nLEE MǏ NA ÐU GBIGBƆ MÍMƐ́ Ɔ SÍN LÈ BǏ MLƐ́MLƐ́ GBƆN É\n13. Sɔgbe xá 2 Timɔtée 3:16, 17 ɔ, etɛ Mawuxówema ɔ ka sixu wà nú mǐ? Etɛ mǐ ka ɖó na wà hwɛ̌?\n13 Nukɔntɔn ɔ, nɔ kplɔ́n Xó Mawu tɔn. (Xà 2 Timɔtée 3:16, 17.) Mawu zán gbigbɔ tɔn bo sɔ́ linlin tɔn lɛ dó ayi mɛ nú Biblu wlantɔ́ lɛ. Enyi mǐ xà Biblu bo lin tamɛ dó nǔ e mǐ xà é jí ɔ, nǔkplɔnmɛ Mawu tɔn lɛ nɔ byɔ linlin kpo ayi mǐtɔn kpo mɛ. Linlin enɛ lɛ nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ huzu gbɛzán mǐtɔn sɔgbe xá jlǒ Mawu tɔn. (Ebl. 4:12) Amɔ̌, enyi mǐ na ɖu lè gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, mǐ ɖó na nɔ ɖè hwenu ɖó vo bo na nɔ kplɔ́n Biblu hwɛhwɛ, bo lin tamɛ dó nǔ e mǐ xà é jí ganji. Mɔ̌ mɛ ɔ, Xó Mawu tɔn na d’alɔ mǐ ɖò nǔ e mǐ nɔ ɖɔ bo nɔ wà lɛ é mɛ.\nÐu Lè Gbigbɔ Mímɛ́ ɔ Tɔn Bǐ Mlɛ́mlɛ́\nMǐ ɖó hudo gbigbɔ mímɛ́ tɔn cobo na gbɔn gbeklánxámɛ kpo mɛtɛnkpɔn kpo e cí aslɔkɛ́ ɖɔhun lɛ é mɛ dín. Nǔ taji ɛnɛ ɖé lɛ ɖíe, bo na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ gbigbɔ mímɛ́ yí ganji (Kpɔ́n akpáxwé 13-16)\n14. (a) Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ jɔhɔn ɔ nɔ nyi ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ jí? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu nɔ ko vlɔ́n tɔjihun sín avɔ lɛ d’aga cobo nɔ wá kplé lɛ jí gbɔn?\n14 Wegɔ́ ɔ, nɔ sɛn Mawu ɖó kpɔ́ xá nɔví lɛ. (Ðɛh. 22:23) Ðò ali ɖé nu ɔ, kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ nyí nǔwiwa ɖěɖee hwenu jɔhɔn ɔ nɔ nyi ɖè é, enɛ wɛ nyí ɖɔ gbigbɔ Jehovah tɔn nɔ ɖò finɛ. (Nǔɖe. 2:29) Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ mɔ̌? Ðó enyi mǐ kplé bo na sɛn Mawu xá Klisanwun gbɛ̌ mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ nɔ xoɖɛ bo nɔ byɔ gbigbɔ mímɛ́, nɔ jihan Axɔ́suɖuto ɔ tɔn e jinjɔn Xó Mawu tɔn jí lɛ é, bo nɔ ɖótó nǔkplɔnmɛ jinjɔn Biblu jí e nɔví ɖěɖee gbigbɔ mímɛ́ ɖè lɛ é nɔ xwlé mǐ lɛ é. Gbigbɔ mímɛ́ ɖokpo enɛ nɔ d’alɔ nɔví nyɔnu lɛ, bɔ ye nɔ sɔnǔ nú azɔ̌ yetɔn lɛ bo nɔ lɛ́ xwlé mɛ. Amɔ̌, bo na dó ɖu gbigbɔ mímɛ́ ɔ sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, mǐ ɖó na nɔ sɔnǔ bo na dó na xósin ɖò kplé lɛ jí. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ ko vlɔ́n tɔjihun sín avɔ mǐtɔn lɛ d’aga ɖò ali ɖé nu cobo nɔ wá kplé lɛ jí.\n15. Nɛ̌ gbigbɔ mímɛ́ ka nɔ d’alɔ mǐ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ gbɔn?\n15 Atɔngɔ́ ɔ, nɔ ɖ’alɔ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ. Enyi mǐ nɔ zán Biblu ɖò wɛnjijla kpo mɛkplɔnkplɔn kpo sín azɔ̌ ɔ mɛ ɔ, tɛn na gbigbɔ mímɛ́ ɔ wɛ mǐ ɖè, bɔ é ɖò alɔ dó mǐ wɛ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ nɛ. (Hlɔ. 15: 18, 19) Bo na dó ɖu gbigbɔ Mawu tɔn sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, a ɖó na nɔ ɖ’alɔ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ hwɛhwɛ, bo na nɔ zán Biblu hweɖebǔnu e é nyɔ́ bló é. Ali e nu a sixu bɛ́ xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe ɖé xá mɛ lɛ ɖè ɖò sinsɛnzɔ́ towe mɛ é ɖokpo wɛ nyí, xóɖɔɖókpɔ́ sín kpɔ́ndéwú e ɖò Kplé Gbɛzán kpo Sinsɛnzɔ́ kpo Tɔn Sín Azɔ̌wema mɛ lɛ é zinzan.\n16. Ali tlɔlɔ tɛ nu mǐ ka sixu mɔ gbigbɔ mímɛ́ yí ɖè?\n16 Ɛnɛgɔ́ ɔ, nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah. (Mat. 7:7-11; Luk. 11:13) Ali tlɔlɔ e nu è nɔ mɔ gbigbɔ mímɛ́ ɖè é wɛ nyí è ni byɔ Jehovah ɖò ɖɛ mɛ. Nǔ ɖebǔ sixu sú ali dó ɖɛ mǐtɔn lɛ bɔ ye na gɔn Jehovah gɔ́n, alǒ sú ali dó nǔnina ɖagbe e nyí gbigbɔ Mawu tɔn é bɔ é na gbɔ gɔ̌n mǐtɔn wá ǎ; gankpá ɖě sín dǒ alǒ Satáan tlɛ sixu kpéwú ǎ. (Ja. 1:17) Nɛ̌ mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn, bá dó ɖu gbigbɔ mímɛ́ sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́? Bo na dó mɔ xósin ɔ ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé xóta ɖɛ ɔ kpɔ́n kpɛɖé, gbɔn dò biba nú nǔjlɛdonǔwu e ɖò Wɛnɖagbe-Wema Luki tɔn kɛɖɛ mɛ é ɖé gblamɛ. *\nNƆ XOÐƐ KPO KANÐODÓNǓWU KPO\n17. Etɛ nǔjlɛdonǔwu Jezu tɔn e ɖò Luki 11:5-9, 13 mɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ dó ɖɛxixo wu?\n17 Xà Luki 11:5-9, 13. Nǔjlɛdonǔwu Jezu tɔn xlɛ́ lee mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ bo byɔ gbigbɔ mímɛ́ gbɔn é. Ðò nǔjlɛdonǔwu ɔ mɛ ɔ, nya ɔ mɔ nǔ e hudo è é, ɖó “tagba e dó nú [xɔ́ntɔn tɔn] wɛ é ɖè é wu.” Zǎn ko kú tawun có, xɛsi ɖi i dó nǔbyɔbyɔ xɔ́ntɔn tɔn wu ǎ. (Luk. 11:8) * Etɛ nǔjlɛdonǔwu enɛ ka kplɔ́n mǐ dó ɖɛ wu bɔ Jezu ɖɔ? É ɖɔ: “Mi byɔ nǔ Mawu, é na na mi; mi ba, mi na mɔ; mi xúxú hɔn, è na hun nú mi.” Etɛ enɛ ka sixu kplɔ́n mǐ? Bo na dó mɔ alɔdó gbigbɔ mímɛ́ tɔn ɔ, mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ kpo kanɖodónǔwu kpo bo byɔ.\n18. Sɔgbe xá nǔjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɔ, etɛwu mǐ ka sixu kúdeji ɖɔ Jehovah na na mǐ gbigbɔ mímɛ́ tɔn?\n18 Nǔjlɛdonǔwu Jezu tɔn lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nǔ e wu Jehovah na na gbigbɔ mímɛ́ mǐ é. Nya e xó nǔjlɛdonǔwu ɔ ɖɔ é jló na nyí jonɔyitɔ́ ɖagbe. É mɔ ɖɔ emi ɖó na na nǔɖuɖu jonɔ e wá ba emi zǎnmɛ é, amɔ̌, é ɖó nǔɖe bá na ɛ ǎ. Jezu ɖɔ ɖɔ nɔzo nya ɔ tɔn na ɛ wɔxúxú ɔ, ɖó é byɔ kpo kanɖodónǔwu kpo wu. Etɛ kplɔ́n mɛ gbé Jezu ka ja? Enyi gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ ɖé sɔ́ jlǒ dó d’alɔ nɔzo tɔn e byɔ nǔ i kpo kanɖodónǔwu kpo é ɔ, mǐ sixu kánɖeji ɖɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn xomɛnyɔtɔ́ ɔ na d’alɔ mɛ ɖěɖee nɔ byɔ ɛ gbigbɔ mímɛ́ kpo kanɖodónǔwu kpo lɛ é! Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ sixu xoɖɛ kpo jiɖiɖe kpo ɖɔ Jehovah na na sinkɔn nú ɖɛ vívɛ́ e xò wɛ mǐ ɖè dó byɔ gbigbɔ mímɛ́ é.—Ðɛh. 10:17; 66:19.\n19. Etɛwu mǐ ka sixu kánɖeji ɖɔ mǐ na ɖu ɖò Satáan jí?\n19 Mǐ sixu kúdeji ɖɔ Satáan na bo tlɛ ɖò gǎn lɛ bǐ dó wɛ bo na ɖu ɖò mǐ jí ɔ, é kún na kpéwú ó. Etɛwu? Ðó gbigbɔ mímɛ́ nɔ d’alɔ mǐ ɖò ali we nu. Nukɔntɔn ɔ, é nɔ na mǐ hlɔnhlɔn e sín hudo mǐ ɖó bo na ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn lɛ é. Wegɔ́ ɔ, é wɛ nyí hlɔnhlɔn e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpó ɖò Jehovah sɛn wɛ kaka byɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. Mi nú mǐ ni kánɖeji bo na kpó ɖò alɔdó gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn sín lè ɖu wɛ bǐ mlɛ́mlɛ́!\nÐɔ ali e nu gbigbɔ mímɛ́ nɔ d’alɔ mǐ ɖè lɛ é we.\nÐɔ afɔ e mǐ ɖó na ɖè bo na dó sixu ɖu lè gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́ lɛ é ɖé lɛ.\nÐɔ lee mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ bo byɔ gbigbɔ mímɛ́ gbɔn é.\n^ akpá. 5 Ðò xóta elɔ mɛ ɔ, mǐ na tinmɛ lee gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ gbɔn é. Mǐ na lɛ́ gbéjé nǔ ɖěɖee mǐ sixu wà bo na ɖu lè gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́ é kpɔ́n.\n^ akpá. 16 Luki wɛ nyí Wɛnɖagbe-Wema wlantɔ́ e xlɛ́ hugǎn mɛ ɖevo ɖebǔ ɖɔ ɖɛ ɖò taji ɖò gbɛzán Jezu tɔn mɛ é.—Luk. 3:21; 5:16; 6:12; 9:18, 28, 29; 18:1; 22:41, 44.\n^ akpá. 17 Kpɔ́n tinmɛ ɖevo dó “gbè e é ma jó ǎ” é wu ɖò Alɔdlɛndónǔ Kplé Gbɛzán kpo Sinsɛnzɔ́ kpo Tɔn Sín Azɔ̌wema Tɔn juillet 2018 tɔn mɛ, wex. 4.\n^ akpá. 60 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: AFƆÐIÐE 1: Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖé wá Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn mɛ. Gbɔn kplékplé ɖó kpɔ́ xá nǔɖitɔ́ hatɔ́ yetɔn lɛ gblamɛ ɔ, ye ɖò alɔ ɖó wɛ ɖò nǔwiwa e hwenu gbigbɔ Jehovah tɔn ɖò finɛ é ɖé mɛ. AFƆÐIÐE 2: Ye ɖò nǔ sɔ́ wɛ bo na ɖ’alɔ ɖò kplé ɔ mɛ. È sixu lɛ́ ɖè afɔ we enɛ lɛ ɖò azɔ̌ elɔ lɛ e xó è ɖɔ ɖò xóta elɔ mɛ lɛ é mɛ: Xó Mawu tɔn kplɔnkplɔn, alɔɖiɖó ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ, ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah.