Kpléɖókpɔ́ ɖaxó nukɔn nukɔntɔn e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ bló ɖò Mexico lɛ é\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Australie Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nDƆKUN E ÐÒ NǓ XÓXÓ SƐXWETƐN MǏTƆN LƐ É\n“Hwetɛnu Mǐ ka Na Lɛ́ Bló Kpléɖókpɔ́ Ðevo?”\nÐÒ ÐIBLA yì vivɔnu Novembre 1932 tɔn wɛ, ɖò Mexico. Zogbɛ́n nukún atɔnnɔ lɛ bɛ́ azɔ̌ ɖò tò enɛ e mɛ gbɛtɔ́ livi ɖokpo jɛji ɖè bo nɔ ján tawun é mɛ é ɔ, aklunɔzán gblamɛ ɖokpo ɖó wɛ jɛn é ɖè. Amɔ̌, dìn ɔ, nǔ ɖevo wɛ ɖò akpàkpà sɔ́ mɛ lɛ wɛ. Xójlazɔ́watɔ́ lɛ wá aklunɔzán gblamɛ sín nǔwiwa enɛ domɛ. Fɔtóoyínú yetɔn lɛ ɖò alɔ jí, bɔ ye ɖò te kpɔ́n wìwá jonɔ bunɔ ɖé tɔn wɛ ɖò pípaan gáa ɔ; Joseph F. Rutherford e nyí zinkponɔ nú Watch Tower Society hwe ɔ nu é wɛ nyí jonɔ ɔ. Kúnnuɖetɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn e wá kpléɖókpɔ́ ɖaxó azǎn atɔn tɔn yetɔn lɛ é lɔ ɖò te bo na dó doo nú Nɔví Rutherford kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo.\nL’Âge d’Or ɖɔ: “Nǔxokpɔ́n ɖ’emɛ ǎ, kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ na byɔ hwenuxó mɛ bo na nyí nǔwiwa nukúnɖeji tawun ɖé ɖò nukɔnyiyi Nugbǒ ɔ tɔn mɛ ɖò tò Mexique tɔn mɛ.” Amɔ̌, etɛ ka zɔ́n bɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ e gbɛtɔ́ na yì 150 kpowun jɛn wá é ka nyí nǔ nukúnɖeji sɔmɔ̌?\nJɛ nukɔn nú nǔwiwa enɛ ɔ, nukɔnyiyi kpɛɖé jɛn Axɔsuɖuto ɔ ɖó ɖò Mexique. Sín 1919 ɔ, è nɔ bló kpléɖókpɔ́ kpɛví kpɛví lɛ ɖò finɛ, amɔ̌, agun lɛ fɔ́n bo ɖò ɖiɖekpo wɛ ɖò xwè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ. È mɔ ɖɔ Alaxɔ e è hun ɖó Mexico ɖò 1929 é na zɔ́n bɔ nǔ lɛ na yì nukɔn. Amɔ̌, afɔklɛ́nnú ɖé lɛ wá tíìn. Hwenu e è na alixlɛ́mɛ ɖɔ è ni ma sɔ́ nɔ cáká ajɔ̌wiwa kpo wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ kpo ɖó kpɔ́ ɖě ó é ɔ, xomɛ sìn gbexosin-alijitɔ́ ɖokpo, bɔ é jó agun ɔ dó, bo ɖó gbɛ̌ta Biblu kpinkplɔn tɔn éɖesunɔ tɔn ayǐ. Ðò táan ɔ mɛ ɔ, nukúnkpénuwutɔ́ Alaxɔ ɔ tɔn dó ta nùwalɔ e ma sɔgbe xá Biblu ǎ é mɛ, bɔ è ɖó na ɖyɔ ɛ. Kúnnuɖetɔ́ gbejinɔtɔ́ e ɖò Mexique lɛ é ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ gbigbɔ tɔn tɔn.\nÐò mɛbakpɔ́n Nɔví Rutherford tɔn hwenu ɔ, é dó wusyɛn lanmɛ nú gbejinɔtɔ́ lɛ, bo xwlé xóɖiɖɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn wè kpo xóɖiɖɔ hladio jí tɔn e wu agbɔ̌n ɖè é wè kpo ye. Azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ bɔ hladioxwé Mexique tɔn lɛ vúnvún wɛnɖagbe ɔ kpé tò ɔ mɛ. Kpléɖókpɔ́ ɔ gudo ɔ, è sɔ́ nukúnkpénuwutɔ́ Alaxɔ tɔn ɖevo bonu é na bló tuto nú azɔ̌ ɔ, bɔ hlɔnhlɔn ɖevo lɛ́ wá nú Kúnnuɖetɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ lɛ bɔ ye yì nukɔn lobɔ Jehovah dó nú ye.\nKpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé ɖò Mexico, 1941\nÉ nyí kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖokpo kpowun wɛ è bló ɖò xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɖò tò ɔ mɛ ǎ, loɔ, wè wɛ è bló; è bló ɖokpo ɖò batóoglintɛn Veracruz tɔn, bo bló wegɔ ɔ ɖò Mexico. Azɔ̌syɛnsyɛnwiwa ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ jɛ lè ɖagbe lɛ hɛn wá jí. Ðò 1931 ɔ, wɛnjlatɔ́ 82 wɛ ɖò finɛ. Xwè wǒ gudo ɔ, ye sukpɔ́ bo yì mɔhunkɔtɔn donu wǒ! Gbɛtɔ́ 1 000 mɔ̌ wɛ wá Mexico nú Kpléɖókpɔ́ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn 1941 tɔn.\n“YE VUNBLA ALI LƐ BǏ”\nÐò 1943 ɔ, Kúnnuɖetɔ́ lɛ zán wema nùjlajla tɔn gblogblo akpáxwé wenɔ ɖé dó jla Kpléɖókpɔ́ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn “La nation libre” ee è bló ɖò toxo Mexique tɔn 12 mɛ é. * È nɔ kplá wema gblogblo ɖé dó kɔ, bɔ akpáxwé ɖokpo nɔ ɖò nukɔn bɔ wegɔ ɔ nɔ ɖò gudo; wlɛnwín nùjlajla tɔn ɖé wɛ bɔ Kúnnuɖetɔ́ lɛ ko nɔ zán sín 1936.\nXójlawema 1944 tɔn ɖé sín sɛ́nkpo xlɛ́ zɔnlin nùjlajla tɔn e nɔví lɛ ɖi ɖò Mexico, bo kplá atɛ akpáxwé wenɔ ɖé é\nHwenu e xójlawema La Nación ɖò xó ɖɔ dó nukɔnyiyi e wema nùjlajla tɔn gblogblo akpáxwé wenɔ lɛ ɖó é jí wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Ðò [kpléɖókpɔ́ ɔ] sín azǎn nukɔntɔn ɔ jí ɔ, è byɔ [Kúnnuɖetɔ́ lɛ] ɖɔ ye ni ylɔ mɛ gègě. Azǎn wegɔ ɔ gbè ɔ, ye kpé fí ɔ bǐ.” Nukɔnyiyi e nùjlajla enɛ ɖó é nyɔ́ Sinsɛn Katolika tɔn nukúnmɛ ǎ, enɛ wu ɔ, ye bɛ́ nùjlajla ɖé dó huzu kpannukɔn Kúnnuɖetɔ́ lɛ. Gbeklanxamɛ lɛ ɖò finɛ có, nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo kpó ɖò mɛ lɛ ylɔ wɛ ma ɖi xɛsi. La Nación lɛ́ ɖó gbè ɖɔ: ‘Toxo ɔ bǐ mɔ ye. Sunnu enɛ lɛ kpo nyɔnu enɛ lɛ kpo cí atɛ nùjlajla tɔn akpáxwé wenɔ lɛ ɖɔhun nú ye.’ Xota ɔ xlɛ́ fɔtóo nɔví e ɖò Mexico sín ali lɛ jí lɛ é tɔn. Bɔ nùwlanwlan elɔ ɖò fɔtóo ɔ glɔ: “Ye vunbla ali lɛ bǐ.”\n“ZAN ÐĚÐEE BƆ BO LƐ́ NA YǑZO HÚ SINMÁA [JÍ DIDƆ́] LƐ É”\nÐò xwè enɛ lɛ mɛ ɔ, gègě Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn ɖó na savɔ̌ ɖaxó lɛ cobo na yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó e è nɔ bló ɖò Mexique lɛ é. Kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ gègě nɔ gosin gletoxo e jɛ gblolo bɔ pípaan alǒ ali ɖě ma tlɛ yì mɛ ǎ lɛ é mɛ. Agun ɖokpo wlan ɖɔ: “Ali ɖokpo e sɛkpɔ fí e jɛn nyí fí e è dɔn alokan sín dotín lɛ gbɔn é.” Enɛ wu ɔ, kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ ɖó na kun sɔ́ alǒ ɖi zɔnlin nú azǎn mɔkpan cobo wá pípaan gáa ɖé, bo na wá dó pípaan sín finɛ yì fí e na bló kpléɖókpɔ́ ɔ ɖè wɛ ye ɖè é.\nGègě Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn wɛ nyí wamamɔnɔ, bɔ é nɔ fá cobonu ye nɔ mɔ akwɛ e na sú yiyi ɔ kɛɖɛ sín hǔnkwɛ é ǎ. Enyi ye wá ɔ, gègě yetɔn nɔ nɔ Kúnnuɖetɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn lɛ xwé, bɔ yedɛɛ lɛ nɔ yí nɔví lɛ dó xwé yetɔn lɛ gbè kpo wanyiyi kpo. Mɛ ɖevo lɛ nɔ dɔ́ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ mɛ. É wá jɛ ɖokpo bɔ kpléɖókpɔ́watɔ́ 90 nɔ alaxɔ ɔ mɛ, bɔ ɖò finɛ ɔ, è tò wemagbá 20 bɔ mɛ ɖokpo nɔ mlɔ́ jí. Tan e ɖò Annuaire mɛ é tinmɛ ɖɔ jonɔ enɛ lɛ é nǔ ɔ sù nukún yetɔn mɛ lɛ é mɔ gbǎ enɛ lɛ dó mɔ “zan ɖěɖee bɔ bo lɛ́ na yǒzo hú sinmáa [jí didɔ́] lɛ é.”\nÉ ɖò wɛn ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ enɛ lɛ e nǔ nɔ sù nukún yetɔn mɛ é nɔ mɔ ɖɔ é jɛxa ɖɔ è ni savɔ̌ lɛ bǐ xwii, bo yì kpléɖókpɔ́ awǎjijɛ tɔn Klisanwun tɔn enɛ lɛ tɛnmɛ. Égbé ɔ, ee wɛnjlatɔ́ e ɖò Mexique lɛ é fɔ́n bo ɖò jijɛji wɛ, bo ɖibla yì livi ɖokpo é ɔ, nùsumɛnukúnmɛ enɛ ɔ lɔ ɖò jijɛji wɛ. * Gbeɖiɖó ɖé gosin alaxɔ Mexique tɔn mɛ ɖò 1949 bo ɖɔ dó nɔví lɛ wu ɖɔ: “Hwenu vɛwǔ e mɛ ye nɔ gbɔn dín lɛ é vɔ́da nú kàn e ye nɔ ɖó dó nugbǒ ɔ wu é ǎ, ɖó kpléɖókpɔ́ e mǐ nɔ bló lɛ é ɖokpo ɖokpo nyí ɖokpo ɖò nǔ e jí ye nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó hugǎn nú hwenu gègě ɖò kpléɖókpɔ́ lɛ gudo é mɛ, bɔ nǔ e nɔví lɛ nɔ ɖò kinkanbyɔ wɛ magbokɔ é wɛ nyí, Hwetɛnu mǐ ka na lɛ́ bló kpléɖókpɔ́ ɖevo?” Gbeɖiɖó enɛ nyí nugbǒ ɖò égbé lee é nyí gbɔn ɖò hwe ɔ nu é.—From our archives in Central America.\n^ akpá. 9 Sɔgbe kpo Annuaire (Glɛnsigbe) 1944 tɔn kpo ɔ, kpléɖókpɔ́ enɛ zɔ́n bɔ mɛ gègě tuùn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ.\n^ akpá. 14 Ðò Mexique ɔ, mɛ 2 262 646 wɛ wá Flǐn ɖò 2016.\nLee È Dó Kwín Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Nukɔntɔn lɛ Gbɔn Ðò Portugal É\nXóɖiɖɔ nú Mɛ Bǐ lɛ Vúnvún Wɛnɖagbe ɔ Kpé Irelande\n“Kanɖodonǔwu kpo Wanyiyi kpo Gɔ́ Ayi Mǐtɔn Mɛ Hú Ð’ayǐ Tɔn”\n‘Ali Ðebǔ Nɔ Gblé Dín Alǒ Lín Dín Ǎ’


Wɛnsagun Gabliyɛli Wá Dó Wɛn Mawu Tɔn Lɛ | Gbɛzán Jezu Tɔn\nWƐNSAGUN GABLIYƐLI ÐƆ Ð’AYǏ ÐƆ È NA JÌ JAAN BAPTƐMUBLONUMƐTƆ́ Ɔ\nGABLIYƐLI ÐƆ NÚ MALI ÐƆ É NA JÌ JEZU\nMǐ sixu kpɔ́n Biblu ɔ blebu dó mɔ wɛn e gosin Mawu gɔ́n é ɖé na. Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ wɛ na mǐ bo na dó kplɔ́n nǔ mǐ. Amɔ̌, mi nú mǐ ni ba dò nú wɛn taji wè; è dó ye dìn é ɔ, é ko hú xwè 2 000. Wɛnsagun e nɔ nyí Gabliyɛli “bo nɔ nɔte ɖò Mawu nukɔn” é wɛ wá dó wɛn enɛ lɛ. (Luki 1:19) Ninɔmɛ tɛ lɛ mɛ wɛnsagun ɔ ka wá dó wɛn titewungbe enɛ lɛ ɖè?\nÐibla yì xwè 3 J.H.M. wɛ nǔ lɛ jɛ. Fitɛ Gabliyɛli ka dó wɛn nukɔntɔn ɔ ɖè? Judée só lɛ jí wɛ, bɔya ɖò malin-malin dó Jeluzalɛmu. Finɛ wɛ vɔsanúxwlémawutɔ́ Jehovah tɔn e nɔ nyí Zakalíi é nɔ nɔ. É kpo asì tɔn Elizabɛti kpo sín xwè ko sɛyi, ye ka ɖó vǐ ɖě ǎ. Zakalíi jí wɛ vɔsanú xwixwlé Mawu jɛ dìn ɖò tɛmpli Mawu tɔn mɛ ɖò Jeluzalɛmu. Hwenu e Zakalíi ɖò tɛmpli ɔ mɛ é ɔ, Gabliyɛli tɔ́n ajijimɛ ɖò vɔsakpe e jí è nɔ dó zalinkpɔ́n zo ɖè é kpá.\nÉ ɖò gaàn ɖɔ nǔ enɛ dó xɛsi Zakalíi. Amɔ̌, wɛnsagun ɔ xò hwìhwɛ́ ɛ bo ɖɔ n’i ɖɔ: “Zakalíi, ma ɖi xɛsi ó; ɖó Mawu yí gbè nú nǔ e a byɔ ɛ é. Asì towe Elizabɛti na jì vǐ sunnu ɖokpo nú we, bɔ a na sun nyǐ i ɖɔ Jaan.” Gabliyɛli lɛ́ ɖɔ gɔ́ na ɖɔ Jaan “na nyí gbɛtɔ́ nukúnɖeji ɖokpo ɖò Aklunɔ nukúnmɛ” bo na “bló togun Mawu tɔn ɖó ɖ’ayǐ nú Aklunɔ.”—Luki 1:13-17.\nNǔ enɛ cí nǔ e è ma sixu ɖi nǔ na ǎ é ɖɔhun ɖò Zakalíi sín nukúnmɛ. Etɛwu? Ðó é kpo Elizabɛti kpo sín xwè sɔ́ hwe ǎ. Enɛ wu ɔ, Gabliyɛli ɖɔ n’i ɖɔ: “Ðěe a ma ɖi nǔ nú mì ǎ ɔ, ɖɛ̌ towe na kú, bɔ xóɖiɖɔ na gló we, kaka jɛ hwenu e nǔ lɛ bǐ na jɛ dó é.”—Luki 1:20.\nHwenu e nǔ enɛ lɛ ɖò jijɛ wɛ é ɔ, lee Zakalíi ɖò lìnlín wɛ ɖò sinsɛnxɔ ɔ mɛ gbɔn é jɛ adohuhu ɖó nú mɛ e ɖò kɔxo lɛ é jí. É wá tɔ́n lo, amɔ̌, é sɔ́ sixu kɛnu bo ɖɔ xó ǎ. Alɔ kɛɖɛ jɛn Zakalíi sixu sɔ́ dó ɖɔ xó na. É ɖò gaàn ɖɔ é mɔ nǔdabaɖa ɖé hwenu e é ɖò tɛmpli ɔ mɛ é.\nEe Zakalíi fó sinsɛnzɔ́ tɔn ɖò tɛmpli ɔ mɛ é ɔ, é yì xwé tɔn gbè. Azǎn ɖé jɛ ǎ, bɔ Elizabɛti mɔ xò! Hwenu e Elizabɛti ɖò te kpɔ́n vǐ tɔn sín jiji é ɔ, é sɔ́ nɔ tɔ́n sín xwégbe ǎ kaka nú sun atɔ́ɔ́n.\nEnɛ gudo ɔ, Gabliyɛli lɛ́ wá azɔn wegɔ ɔ. Mɛ̌ gɔ̌n é ka wá? É wá ɖyɔvǐ e nɔ nyí Mali é gɔ́n; totaligbé Jeluzalɛmu tɔn wɛ é nɔ nɔ ɖò Galilée gbéjí ɖò Nazalɛti toxo mɛ. Etɛ wɛnsagun ɔ ka ɖɔ n’i? É ɖɔ: “Mawu jɔwu we.” Gabliyɛli kpò ɖò xó ɖɔ nú Mali wɛ bo ɖɔ: “Tuùn ɖɔ a na mɔ xò, bo na jì vǐ sunnu ɖokpo, bo na sun nyǐ i ɖɔ Jezu.” Gabliyɛli lɛ́ ɖɔ: “É na nyí mɛ nukúnɖeji ɖé, bɔ è na nɔ ylɔ ɛ ɖɔ Mawu Ajalɔnlɔn ví. . . . É na ɖu axɔsu ɖò Izlayɛli-ví lɛ nu kaka sɔyi, bɔ axɔsuɖuɖu tɔn na vɔ gbeɖé ǎ.”—Luki 1:30-33.\nWǔ e Jehovah jɔ Gabliyɛli b’ɛ wá dó wɛn wè enɛ lɛ é na ko sù nukún tɔn mɛ tawun. Hwenu e mǐ na ɖò nǔ gègě ɖevo lɛ kplɔ́n wɛ dó Jaan kpo Jezu kpo wu é ɔ, mǐ na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu wɛn enɛ lɛ e gosin jixwé é ɖò taji tawun é mɛ.\nMɛ̌ ka dó wɛn taji wè e gosin jixwé é?\nMɛ ɖětɛ lɛ è ka dó wɛn wè lɛ?\nEtɛwu a ka lin ɖɔ nǔ ɖi nú wɛn e gosin jixwé lɛ é dó vɛwǔ sɔmɔ̌?


Nɛ̌ A ka Nɔ Wá Gbeta Hwiɖesunɔ Tɔn lɛ Kɔn Gbɔn? | Nùkplɔnkplɔn\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Hwenu E Mɛvívɛ́ ɖé Kú É\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É É Nyla Ðɔ È Ni Nɔ Aluwɛ Mɛ Wɛ À?\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Lee A Sixu Ðu Ðò Aluwɛ Towe Jí Gbɔn É\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Gbɔ Didó nú Mɛ E Nǔ Wà lɛ É\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Mɛkúkú lɛ Na Fɔ́n!\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Aukan Baoulé Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Tɛntin tɔn) Cambodge-Gbè Chitonga Chokwe Chol Cibemba Cinyanja Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Dangme Espagne-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Glɛnsigbe Groenland-Gbè Hmong (White) Iban Italie-Gbè Javan-Gbè Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Laos-Gbè Lifu Lingala Lunda Luvale Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mazatèque Huautla Tɔn Mixe Mizo Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndonga Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nzema Otètèla Pidgin (Cameroon) Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Saramacca-Gbè Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tahiti-Gbè Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Tzeltal Umbundu Uruund Vegbe Venda Wallis-Gbè Wayuunaiki Xhosa Zoulou\nAtɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn | Mai 2016\n“Mi tɛnkpɔn bo tuùn nǔ e Aklunɔ jló ɖɔ mi ni wà é.”—EFƐ. 5:17.\nHAN LƐ: 69, 57\nEtɛ gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é ka sixu wà nú mǐɖesunɔ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo?\nHwenu e Biblu ma na sɛ́n tawun ɖé mǐ ǎ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu tuùn linlin Jehovah tɔn ganji gbɔn?\n1. Ðɔ sɛ́n e ɖò Biblu mɛ é ɖé lɛ. Lè tɛ lɛ tónúsíse nú sɛ́n enɛ lɛ ka nɔ hɛn wá nú mǐ?\nJEHOVAH na sɛ́n tawun tawun gègě mǐ ɖò Xó tɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é gbɛ́ agalilɛ, vodunsinsɛn, ajojija, kpo ahannumu kpo. (1 Kɔ. 6:9, 10) Gɔ́ na ɔ, Vǐ Mawu Tɔn Jezu Klisu ɖegbe e sɛ hǔn d’aga lobo ka sɔ́ akpàkpà mɛ é elɔ nú ahwanvu tɔn lɛ, bo ɖɔ: “Mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. Mi ylɔ Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ, kpodo [gbigbɔ mímɛ́] ɔ kpo sín nyikɔ dó [bló baptɛm] nú ye. Mi kplɔ́n nǔ ye, bonu ye ni setónú nú nǔ e un kplɔ́n mi lɛ bǐ. Mi ka tuùn ɖɔ un ɖò kpɔ́ xá mi tɛgbɛ bɛ́sín dìn kaka yì jɛ gbè e gbè gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é.” (Mat. 28:19, 20) Sɛ́n Mawu tɔn lɛ kpo gbeɖiɖe tɔn lɛ kpo nɔ cyɔn alɔ mɛ jí kpɔ́n! Tónúsíse nú ye zɔ́n bɔ sísí mɛɖesunɔ tɔn e mǐ ɖó é jɛji, na mǐ lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe, lobo dó awǎjijɛ awǎjijɛ jí nú mǐ ɖò xwédo mɛ. Ee ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ gbeɖiɖe Jehovah tɔn lɛ xwixwedó, kaka jɛ ee ɖɔ ɖɔ è ni ɖ’alɔ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ mɛ é jí, ko zɔ́n bɔ nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ b’ɛ nɔ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí.\n2, 3. (a) Etɛwu Biblu ma ka na sɛ́n lɛ mǐ dó ninɔmɛ gbɛmɛ tɔn lɛ bǐ wu ǎ? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na ɖò xota elɔ mɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n2 É ɖò mɔ̌ có, ninɔmɛ gègě tíìn bɔ Biblu na sɛ́n tawun ɖé dó ye wu ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gǒflɛ́mɛ sɛ́n e kúnkplá nǔzinzan alɔkpa e sɔgbe xá Klisanwun lɛ é tɔn lɛ ɖò Mawuxówema ɔ mɛ ǎ. Nɛ̌ enɛ ka ɖè nùnywɛ Jehovah tɔn xlɛ́ gbɔn? Nǔsisɔ lɛ kpo aca lɛ kpo nɔ gbɔn vo ɖò gbɛ̀ ɔ sín akpá vovo lɛ xwé, lobo ka nɔ lɛ́vɔ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ sín hweɖenu jɛ hweɖenu. Enyi Biblu ko slɛ́ nǔsisɔ kpo acɔ́biba kpo alɔkpa e jɛxa lɛ é wɛ ɔ, ye na ko cá ɖò égbé. Ðó hwɛjijɔ mɔhun lɛ wutu ɔ, Mawuxó ɔ dó sɛ́n gègě dó azɔ̌, nukúnkpédómɛwu dotóoxwé tɔn, kpo ayiɖeɖayi e Klisanwun lɛ na yí gbè na lɛ é kpo wu ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛ ɖokpo ɖokpo kpo tatɔ́ xwédo tɔn lɛ kpo vo bo na wá gbeta e jló ye lɛ é kɔn ɖò ninɔmɛ enɛ lɛ mɛ.\n3 Xíxlɛ́ wɛ enɛ ka ɖè ɖɔ nǔ e mǐ nɔ wà hwenu e é byɔ ɖɔ mǐ ni wá gbeta taji lɛ kɔn, bɔ ɖé lɛ sixu kúnkplá gbɛ̀ mǐtɔn tawun é, kún nɔ nyí nùɖé ɖò Jehovah nukúnmɛ ó à? Enyi mǐ wá gbeta ɖebǔ kɔn bɔ é vɛ́ ma ko gbà sɛ́n Biblu tɔn ɖé ǎ ɔ, Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ka na yí gbè na kpowun wɛ à? Ðò ninɔmɛ e mɛ è ma dó sɛ́n tawun ɖé ɖè ǎ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e mǐ na wà b’ɛ na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é gbɔn?\nGBETA E KƆN MƐÐESUNƆ NƆ WÁ LƐ É ÐÒ TAJI WƐ À?\n4, 5. Etɛ mɛ gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é ka sixu tɔ́n kɔ dó nú mǐ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo?\n4 Mɛɖé lɛ sixu mɔ ɖɔ gbeta e kɔn mǐɖesunɔ nɔ wá lɛ é kún ɖò taji ó. É ɖò mɔ̌ có, bo na dó wá gbeta e nùnywɛ kpé bo nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ lɛ é kɔn ɔ, mǐ ɖó na gbéjé sɛ́n kpo nugbodòdó e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é kpo kpɔ́n, lobo setónú nú ye. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, bonu nǔ mǐtɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe xá sɛ́n tɔn e kúnkplá hun é. (Bǐb. 9:4; Mɛ. 15:28, 29) Ðɛxixo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta ɖěɖee sɔgbe xá nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn lɛ kpo sɛ́n tɔn lɛ kpo é kɔn.\n5 Gbeta taji ɖěɖee kɔn mǐɖesunɔ nɔ wá lɛ é sixu kúnkplá ganjininɔ mǐtɔn ɖò gbigbɔ lixo. Nǔ ɖebǔ e jí mǐ site dó é na kúnkplá kancica e ɖò mǐ kpo Jehovah kpo tɛntin é: é sixu nyí dó ɖagbe jí alǒ dó nyanya jí. Te sísí dó nǔ e sɔgbe é jí na hɛn kancica mǐ kpo Mawu kpo tɔn lidǒ, bɔ ee ma sɔgbe ǎ é na d’akpà wu. Gɔ́ na ɔ, gbeta e ma sɔgbe ǎ é kɔn wiwa sixu hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu ɖò gbigbɔ lixo, é sixu doya nú ye, alǒ tlɛ nyí afɔklɛ́nnú nú ye, abǐ é sixu d’avaja bǔninɔ agun ɔ tɔn mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ gbeta mɛɖesunɔ tɔn e kɔn mǐ nɔ wà lɛ é ɖò taji.—Xà Hlɔmanu lɛ 14:19; Galatinu lɛ 6:7.\n6. Etɛ jí gbeta mǐtɔn lɛ ka ɖó na jinjɔn?\n6 Etɛ mǐ ka ɖó na wà ɖò ninɔmɛ e mɛ Biblu ma na sɛ́n ɖé tlɔlɔ ɖè ǎ lɛ é? Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, mǐɖesunɔ wɛ ɖó na gbéjé gǒflɛ́mɛ lɛ kpɔ́n, bo wà nǔ e na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ b’ɛ na kɔn nyɔna tɔn d’eji é, mǐ ɖó na wà nǔ e jɛji nú mǐɖesunɔ é kpowun ǎ.—Xà Ðɛhan 37:5.\nTUÙN JLǑ JEHOVAH TƆN\n7. Enyi sɛ́n Biblu tɔn ɖě ma kɛnu dó ninɔmɛ ɖé wu ǎ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ dò nú nǔ e Jehovah ba ɖɔ mǐ ni wà é gbɔn?\n7 A sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Enyi Xó Jehovah tɔn ma na sɛ́n tawun ɖé dó ninɔmɛ ɖé wu ǎ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e nyɔ́ nukún tɔn mɛ é gbɔn?’ Efɛzinu lɛ 5:17 ɖɔ: “Mi tɛnkpɔn bo tuùn nǔ e Aklunɔ jló ɖɔ mi ni wà é.” Ðò ninɔmɛ e wu sɛ́n Biblu tɔn ɖé ma kɛnu dó tlɔlɔ ǎ é mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn jlǒ Mawu tɔn gbɔn? Mǐ sixu wà mɔ̌ gbɔn ɖɛxixo sɛ́dó è kpo gbigbɔ mímɛ́ tɔn sín alixlɛ́mɛ xwixwedó kpo gblamɛ.\n8. Nɛ̌ Jezu ka mɔ dò nú nǔ e Jehovah jló ɖɔ é ni wà é gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n8 Lin tamɛ dó lee Jezu mɔ dò nú nǔ e Tɔ́ tɔn jló ɖɔ é ni wà é gbɔn é jí. Ðò ninɔmɛ e xó Biblu ɖɔ lɛ é wè mɛ ɔ, Jezu tó xoɖɛ hwɛ̌, lobo wá bló nùjiwǔ dó na nùɖuɖu gbɛtɔ́ gègě. (Mat. 14:17-20; 15:34-37) Amɔ̌, é gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɔ́ awinnya lɛ dó huzu nùɖuɖu na hwenu e xovɛ sìn i bɔ Awovi tɛ́n ɛ kpɔ́n ɖò gbetótló mɛ é ó. (Xà Matie 4:2-4.) Ðó linlin Mawu tɔn ko má dó Jezu wutu ɔ, é tuùn ɖɔ emi kún ɖó na sɔ́ awinnya lɛ dó huzu nùɖuɖu na ó. Jezu mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ jló Mawu tɔn kún nyí ɖɔ emi ni zán hlɔnhlɔn mɔhun nú ɖagbe emiɖesunɔ tɔn ó. Ðó é gbɛ́ bo wà mɔ̌ ǎ wutu ɔ, é ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah wu wɛ emi ganjɛ b’ɛ na xlɛ́ ali emi bo lɛ́ na ɖuɖu kpo nunu kpo emi.\n9, 10. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? Sɔ́ jlɛ́ dó nùɖé wu.\n9 Enyi mǐ jló na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn lee Jezu bló gbɔn é ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na ganjɛ Jehovah wu bonu é na xlɛ́ ali mǐ. Mǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe xá nùnywɛxó elɔ lɛ: “Ðeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu kpo ayixa towe bǐ kpo. Ma ganjɛ nùnywɛ hwiɖesunɔ tɔn wu ó. Ba jlǒ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɖò nǔ e a nɔ wà lɛ bǐ mɛ; enɛ ɔ, é na xlɛ́ ali we. Ma nɔ mɔ hwiɖée dó mɔ nùnywɛtɔ́ ó; loɔ, nɔ ɖó sísí nú Mawu Mavɔmavɔ bo jó nǔnyanyawiwa dó.” (Nùx. 3:5-7) Linlin Jehovah tɔn lɛ tuùntuùn gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú nǔ e Mawu ba ɖɔ mǐ ni wà ɖò ninɔmɛ tawun ɖé mɛ é. Bǎ e mɛ linlin Jehovah tɔn lɛ na má mǐ ɖó é ɔ, bǎ ɖokpo ɔ mɛ wɛ ayi mǐtɔn lɔmɔ̌ na ɖò acéjí dó alixlɛ́mɛ tɔn lɛ wu ɖó é nɛ.—Ezek. 11:19.\n10 Nùjlɛdonǔwu ɖé ɖíe: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ nyɔnu xwési ɖé ɖò axi xwlé wɛ. É mɔ afɔkpa ɖé b’ɛ jló è, lobo ka v’axi kaka. Enɛ wu ɔ, é kanbyɔ éɖée ɖɔ: ‘Enyi un zán akwɛ tobutobu elɔ dìn ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú asú ce?’ Asú tɔn ɖò akpá tɔn ǎ có, é cí ɖɔ é ko tuùn xósin ɔ. Etɛwu é ka tuùn? Ðó hwenu e ye ko nɔ kpɔ́ na é wutu ɔ, linlin e asú tɔn nɔ ɖó dó akwɛzinkan yetɔn e ma lidǒ ǎ é wu é ko má ɛ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, é mɔ dò nú linlin e asú tɔn na ɖó dó nǔ mɔhun xixɔ wu é. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenu e linlin Jehovah tɔn lɛ kpo ali tɔn lɛ kpo ɖò mǐ má wɛ kpɛɖé kpɛɖé é ɔ, nǔwukpikpé mǐtɔn bo na dó mɔ dò nú nǔ e Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ ba ɖɔ mǐ ni wà ɖò ninɔmɛ vovo lɛ mɛ é nɔ kpɔ́n te d’eji.\nNƐ̌ A KA SIXU MƆ DÒ NÚ LINLIN JEHOVAH TƆN GBƆN?\n11. Nǔ tɛ lɛ mǐ ka sixu kanbyɔ mǐɖée hwenu e mǐ xà alǒ kplɔ́n Biblu ɔ é? (Kpɔ́n gbàví “ Hwenu E A Ðò Xó Mawu Tɔn Kplɔ́n Wɛ É ɔ, Kanbyɔ Hwiɖée Ðɔ.”)\n11 Bonu linlin Jehovah tɔn lɛ na má mǐ ɔ, mǐ ɖó na sɔ́ nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ. Hwenu e mǐ ɖò Xó Mawu Tɔn xà wɛ alǒ ɖò kplɔnkplɔn wɛ é ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mɛ dó Jehovah, ali jlɔjlɔ tɔn lɛ, kpo linlin tɔn lɛ kpo wu?’ Mǐ ɖó na wà nǔ Ðɛhan wlantɔ́ Davidi ɖɔhun, éyɛ jihan ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, xlɛ́ ali e un na gbɔn ɔ mì, kplɔ́n lee un na zán gbɛ̀ ce gbɔn ɔ mì. Kplá mì gbɔn nugbǒ towe lixo, kplɔ́n nǔ mì, ɖó hwi wɛ nyí Mawu mɛhwlɛngantɔ́ ce. Hwi wu wɛ un nɔ ganjɛ gbè bǐ gbè.” (Ðɛh. 25:4, 5) Hwenu e a ɖò tamɛ linkpɔ́n dó wemafɔ Biblu tɔn ɖé jí wɛ é ɔ, a sixu ba dò nú nùkanbyɔ lehun lɛ: ‘Nɛ̌ un ka sixu zán nùkplɔnmɛ elɔ ɖò xwédo ce mɛ gbɔn? Fitɛ un ka sixu zán ɖè? Xwégbe wɛ à? Azɔ̌mɛ wɛ à? Wemaxɔmɛ wɛ à? Sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ wɛ à?’ Enyi mǐ mɔ nǔ jɛ fí e mǐ na zán nùkplɔnmɛ ɔ ɖè é wu ɔ, é sixu bɔwǔ bɔ mǐ na mɔ dò nú lee mǐ sixu zán gbɔn é.\n12. Nɛ̌ wema mǐtɔn lɛ kpo kplé lɛ kpo ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn nǔ e Jehovah nɔ lin dó ninɔmɛ vovo lɛ wu é gbɔn?\n12 Nǔ ɖevo e sixu zɔ́n bɔ linlin Jehovah tɔn má dó mǐ é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖó ayi alixlɛ́mɛ Biblu tɔn e nɔ gosin tutoblonunu tɔn gɔ́n é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, è sɔnǔ nú Index des publications des Témoins de Jéhovah kpo Anademẹwe Dodinnanu Tọn Na Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ kpo bɔ ye na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn linlin e Jehovah nɔ ɖó dó ninɔmɛ ɖěɖee mɛ é nɔ byɔ ɖɔ mǐɖesunɔ ni wá gbeta lɛ kɔn ɖè é gègě wu. Kplé Klisanwun tɔn lɛ yiyi bo tɛ́ tó ganji lobo ɖ’alɔ ɖ’emɛ nɔ lɛ́vɔ hɛn lè gègě wá nú mǐ. Tamɛ linlin dó nǔ e kplɔ́n mǐ wɛ è ɖè é jí na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú linlin Jehovah tɔn lɛ d’eji, lobo na yí ye dó ayi mɛ. Enyi mǐ zán nùɖuɖu e Jehovah nɔ sɔnǔ tɔn nú mǐ ɖò gbigbɔ lixo lɛ é ganji ɔ, mǐ na tuùn ali tɔn lɛ d’eji kpɛɖé kpɛɖé. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mǐ na kpéwú bo na nɔ wá gbeta e jí Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn na kɔn nyɔna dó lɛ é kɔn.\nNǓ GBETA E KƆN A NƆ WÁ LƐ É NI NƆ JINJƆN LINLIN JEHOVAH TƆN LƐ JÍ\n13. Nǎ kpɔ́ndéwú lee linlin Jehovah tɔn lɛ gbígbéjé kpɔ́n sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é tɔn ɖokpo.\n13 Lee linlin Jehovah tɔn lɛ tuùntuùn sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖé ɖíe. Ðó mǐ nyí wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ sixu ba bo na byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ, lobo nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn. Bonu enɛ na dó sixu nyɔ́ bló ɔ, mǐ jɛ nǔ sɔ́ jí bo na bló bɔ gbɛzinzan mǐtɔn na bɔkun. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, ado sixu jɛ mǐ hu jí ɖɔ enyi mǐ ma ɖó nǔɖokan gègě ǎ ɔ, mǐ ka na ɖó awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ à jí. Nugbǒ ɔ, sɛ́n Biblu tɔn ɖě ɖɔ ɖɔ mǐ ni nyí gbexosin-alijitɔ́ ǎ; mǐ sixu nyí wɛnjlatɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bo ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ zɔn mǐ yì. É ɖò mɔ̌ có, Jezu na mǐ ganjɛwu ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ nùɖé lɛ dó savɔ̌ ɖó Axɔsuɖuto ɔ wu lɛ é na mɔ nyɔna gègě. (Xà Luki 18:29, 30.) Hú mɔ̌ ɔ, Mawuxówema ɔ xlɛ́ ɖɔ enyi mǐ “savɔ̌ kpikpa tɔn lɛ kpo jlǒ kpo” nú Jehovah, bo bló nǔ e wu mǐ kpé é bǐ kpo awǎjijɛ kpo bonu sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ na dó yì nukɔn ɔ, xomɛ nɔ hun i. (Ðɛh. 119:108, NW; 2 Kɔ. 9:7) Sɔgbe kpo nǔ taji Biblu tɔn enɛ lɛ kpo ɔ, enyi mǐ xoɖɛ bo byɔ alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na mɔ dò nú linlin tɔn lɛ à cé? Tamɛ gbigba dó linlin enɛ lɛ jí sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e na nyɔ́ zán nú mǐ, bɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ na d’acɛ jí é kɔn.\n14. Enyi nǔsisɔ alɔkpa ɖé nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, nɛ̌ a ka sixu tuùn gbɔn?\n14 Kpɔ́ndéwú ɖevo ɖíe: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ nǔsisɔ alɔkpa e ma na jɛji nú mɛɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ ǎ é ɖé jló we. Loɔ, sɛ́n Biblu tɔn tawun ɖé ka gbɛ́ bonu a tuùn ǎ. Etɛ Jehovah ka lin dó ninɔmɛ enɛ wu? Mɛsɛ́dó Pɔlu na alixlɛ́mɛ elɔ e gosin Mawu gɔ́n é: “Nyɔnu lɛ ni nɔ sɔnǔ lee é jɛxa gbɔn é, ɖò yɛ̌yi mɛ, ɖò jlɛ̌ jí. Nǔ e nyɔnu lɛ na dó ba acɔ́ na ɔ wɛ nyí ɖa gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ blóbló ǎ; sikánú didó, jɛ̌ didó, abǐ avɔ xɔ akwɛ gbigbá ǎ; loɔ, nǔ e ye na nɔ dó ba acɔ́ na ɔ wɛ nyí nǔɖagbewiwa, lee é jɛxa ɖɔ nyɔnu e nɔ sí Mawu lɛ ni nɔ bló gbɔn é.” (1 Tim. 2:9, 10) Wěɖexámɛ enɛ ɖu Klisanwun sunnu lɛ lɔmɔ̌. Ðó mǐ nyí Jehovah sɛntɔ́ e zé mǐɖée jó n’i lɛ é wutu ɔ, é nyí nǔ e nɔ nyɔ́ nukún mǐtɔn mɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ǎ, loɔ, nǔ e nǔsisɔ kpo acɔ́biba mǐtɔn kpo sixu wà dó mɛ ɖevo lɛ wu é nɔ lɛ́ ɖu ayi mɛ nú mǐ. Jlɛjininɔ kpo wanyiyi kpo nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ hɛn nǔ e nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ nɔ lin lɛ é dó ayi mɛ, bo na dó sixu nyì alɔ nú ayi yetɔn fífɛ́ alǒ afɔ titɛ ye jǐ. (1 Kɔ. 10:23, 24; Fili. 3:17) Nǔ e Mawuxówema ɔ ɖɔ é hinhɛn d’ayi mɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú linlin e Jehovah nɔ ɖó dó xó enɛ wu é, bo sixu xlɛ́ ali mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e na nyɔ́ nukún tɔn mɛ lɛ é kɔn.\n15, 16. (a) Enyi mǐ nɔ ɖò tamɛ lin dó nùblibli lɛ jí wɛ ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Hwenu e mǐ ɖò ayiɖeɖayi lɛ cyan wɛ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é gbɔn? (c) Nɛ̌ è ka ɖó na wá gbeta taji lɛ kɔn gbɔn?\n15 Biblu xlɛ́ ɖɔ akpɔ̀ ɖó Jehovah hwenu e gbɛtɔ́ lɛ ɖò daka xò wɛ, bo “nɔ ɖò nǔ nyanya kɛɖɛ lin wɛ hwebǐnu” é. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 6:5, 6.) Enɛ xlɛ́ mǐ ɖɔ dlɔ̌ kúkú dó xóɖóxámɛ jí nyla, ɖó é sixu zɔ́n bɔ è hu hwɛ syɛnsyɛn e Mawuxówema ɔ gbɛ́, b’ɛ ma ka lɛ́ sɔgbe xá linlin Jehovah tɔn ǎ é ɖé. Ahwanvu Jaki wlan ɖɔ: “Nùnywɛ e gosin Mawu gɔ́n ɔ, nǔ mímɛ́ wɛ é tó nyí hwɛ̌; enɛ ɔ gudo ɔ, é nɔ ba tagba ǎ; é fá bo nɔ lɛ́ hun xomɛ dó wà nǔ nú mɛ; é nyɔ́ xomɛ ɖesu, bo nɔ wà nǔ ɖagbe lɛ; é nɔ nɔ mɛɖé jí ǎ; é ka nɔ wà yɛmɛnú ǎ.” (Jaki 3:17) Nǔ enɛ tuùntuùn ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na nyì alɔ nú ayiɖeɖayi e nɔ flɔ́ linlin kpo jlǒ blíblí lɛ kpo sín zo dó lanmɛ nú mɛ lɛ é. Klisanwun nùnywɛtɔ́ lɛ nɔ ɖó yibowa na cobo nɔ gbɛ́ wema, fímu, alǒ ayihundanú e mɛ nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na lɛ é nɔ tɔ́n ɖè é sísɔ́ dó ɖè ayi ɖ’ayǐ ǎ. Linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔ mɔhun lɛ wu é ɖò wɛn ɖò Xó tɔn mɛ.\n16 Gbeta vovo lɛ kɔn wɛ è sixu wá ɖò ninɔmɛ gègě mɛ, bɔ Jehovah ka na kpó ɖò xomɛhunhun jí. Amɔ̌, ɖò ninɔmɛ ɖaxó lɛ mɛ ɔ, é nɔ nyɔ́ hweɖelɛnu ɖɔ è ni ba wěɖexámɛ mɛxo lɛ tɔn alǒ wěɖexámɛ Klisanwun e ko mɔ nǔ kpɔ́n é ɖevo tɔn. (Ti. 2:3-5; Ja. 5:13-15) Nugbǒ wɛ ɖɔ é kún na sɔgbe ɖɔ mǐ ni ɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni ɖɔ nǔ e mǐ na wà é nú mǐ ó. Klisanwun lɛ ɖó na kplɔ́n nǔwukpikpé nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn yetɔn lɛ lobo nɔ zán. (Ebl. 5:14) Mǐ bǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe kpo xó elɔ e Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Pɔlu b’ɛ wlan é kpo: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí étɔn é.”—Ga. 6:5.\n17. Enyi gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, lè tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ?\n17 Enyi gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é nɔ jinjɔn linlin Jehovah tɔn lɛ jí ɔ, mǐ nɔ sɛkpɔ ɛ. (Ja. 4:8) Nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ bɔ é nɔ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí. Enɛ nɔ bló bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ é nɔ lidǒ. Enɛ wu ɔ, mi nú sɛ́n Biblu tɔn lɛ kpo nugbodòdó tɔn lɛ kpo ni xlɛ́ ali mǐ, ɖó ye ɖè linlin e Mawu nɔ ɖó dó ninɔmɛ vovo lɛ wu é xlɛ́. Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ na wá kplɔ́n nǔ yɔyɔ̌ lɛ dó Jehovah wu jɛn wɛ hwebǐnu. (Jɔb. 26:14) É ɖò mɔ̌ có, kanɖodonǔwu sixu zɔ́n bɔ dìn fí e mǐ ɖè é ɔ, mǐ na ɖó nùnywɛ, nùtuùntuùn, kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sín hudo mǐ ɖó é kpo bo na nɔ wá gbeta e sɔgbe lɛ é kɔn. (Nùx. 2:1-5) Linlin kpo tuto gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ kpo tɔn lɛ nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ, amɔ̌, Ðɛhan wlantɔ́ ɔ flín mǐ kpo gbesisɔ kpo ɖɔ: “Wě e Mawu Mavɔmavɔ nɔ ɖè ɔ nɔ nyí tɛgbɛnú, tito tɔn lɛ nɔ nyí wiwa, bɛ́sín jijimɛ ɖě mɛ yì jɛ ɖevo mɛ kaka sɔyi.” (Ðɛh. 33:11) É ɖò wɛn ɖɔ enyi linlin mǐtɔn lɛ kpo nǔwiwa mǐtɔn lɛ kpo nɔ sɔgbe xá linlin Mawu nùnywɛtɔ́ hugǎn mǐtɔn, Jehovah tɔn lɛ ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na wá gbeta mǐɖesunɔ tɔn e nyɔ́ hugǎn lɛ é kɔn.\nHWENU E A ÐÒ XÓ MAWU TƆN KPLƆ́N WƐ É Ɔ, KANBYƆ HWIÐÉE ÐƆ:\nEtɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó ali jlɔjlɔ Jehovah tɔn lɛ wu? (Ðɛh. 25:4)\nNɛ̌ un ka sixu zán nùkplɔnmɛ elɔ gbɔn . . .\nATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2016


Lee Mi Na Kplɔ́n Vǐ Mitɔn Gbɔn É | Xwédo Awǎjijɛnɔ\nLee Mi Na Kplɔ́n Vǐ Mitɔn Gbɔn É\n“Xó elɔ lɛ e sín gbè ɖè nú we wɛ un ɖè ɖò égbé é ɖó na ɖò ayi towe mɛ, bɔ a ɖó na nɔ vɔ́ ye ɖɔ nú vǐ towe lɛ.”—Deutéronome 6:6, 7\nHwenu e Jehovah ɖó tuto xwédo tɔn ayǐ é ɔ, é sɔ́ vǐ lɛ ɖó mɛjitɔ́ yetɔn lɛ sín acɛ glɔ. (Kolɔsinu lɛ 3:20) Ði mɛjitɔ́ ɖé ɔ, hwi wɛ ɖó na kplɔ́n vǐ towe bɔ é na yí wǎn nú Jehovah, bo na wá huzu mɛxo e sixu kpé nukún dó éɖee wu é ɖò sɔ. (2 Timɔtée 1:5; 3:15) A ɖó na lɛ́ kplɔ́n bo tuùn nǔ e ɖò vǐ towe sunnu alǒ nyɔnu sín ayi mɛ é. É ɖò gaàn ɖɔ kpɔ́ndéwú hwiɖesunɔ tɔn ɖò taji tawun. Enyi a bló bonu Xó Jehovah Tɔn tò junjɔn ayi towe mɛ hwɛ̌ ɔ, a na kpéwú bo kplɔ́n xó enɛ ɔ vǐ towe ganji.—Psaume 40:8.\n1 BLǑ BONU VǏ TOWE LƐ NI NƆ VO BO ÐƆ XÓ ÐÓ KPƆ́ XÁ WE\nNǓ E BIBLU ÐƆ É: “Nɔ yawu bo na sè, ma nɔ zɔn xó jí ó.” (Jaki 1:19, NW) Nǔ vǐ towe lɛ ni mɔ ɖɔ ye hɛn ɔ, ye na vo bo ɖɔ xó nú we. Hwenu e ye na ba na ɖɔ xó nú we é ɔ, ye ɖó na mɔ ɖɔ a ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖótó emi. Ðè fífá sín ali lɛlɛ̌ dó hwi kpo ye kpo bonu ye na vo bo na nɔ ɖɔ xomɛ nú we. (Jaki 3:18) Enyi ye mɔ ɖɔ a nɔ nyla gbè alǒ dó hwɛ̌ ye ɔ, ye sɔ́ na nɔ ɖɔ xomɛ nú we ǎ. Nɔ ɖó suúlu dó vǐ towe lɛ wu, bo nɔ ɖè wanyiyi towe xlɛ́ ye hwɛhwɛ.—Matie 3:17; 1 Kolɛntinu lɛ 8:1.\nEnyi vǐ towe lɛ jló na ɖɔ xó nú we hǔn, nǎ tɛn tɔn ye\nNɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá vǐ towe lɛ hwɛhwɛ, ni ma nɔ nyí hwenu e adǎn gbò ye lɛ é kɛɖɛ ó\n2 TƐNKPƆN BO MƆ NǓ JƐ NǓ E ÐƆ WƐ YE ÐÈ TAWUN É WU\nNǓ E BIBLU ÐƆ É: “Mɛ e ɖè nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ ɖò tagba ɖé mɛ é na ɖó ɖuɖeji.” (Proverbes 16:20) Hweɖelɛnu ɔ, a ɖó na ɖó ayi xó e ɖɔ wɛ vǐ towe lɛ ɖè tawun é wu, bo na dó sixu tuùn lee nǔ nɔ cí nú ye tawun é. Ðò kpaà mɛ ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ nɔ zɛ̀kpá, alǒ nɔ ɖɔ nǔ e ye ma lin tawun na ɖɔ ǎ é. “Enyi mɛɖebǔ kɛ nu dó xó ɖé wu hwɛ̌ cobo sè nǔ e jɛ lɛ é hǔn, xlonɔnú . . . wɛ.” (Proverbes 18:13) Ma nɔ yawu sìn xomɛ ó.—Proverbes 19:11.\nKudeji ɖɔ enyi vǐ towe lɛ na bo ɖò xó ɖebǔ ɖɔ wɛ ɔ, a kún na gbò xó dó nu nú ye, alǒ w’adǎn dó ta yetɔn ó\nTɛnkpɔn bo flín lee nǔ nɔ cí nú we hwenu e a ɖó xwè yetɔn é, kpo nǔ e nɔ ɖò taji nú we é kpo\n3 MI MA NƆ ÐƆ GBĚ TƆN VO SƐ̀ TƆN VO Ó\nNǓ E BIBLU ÐƆ É: “Vǐ ce, ɖǒtó tódɔnnúmɛ tɔ́ towe tɔn, ma gbɛ́ nùkplɔnmɛ nɔ towe tɔn ó.” (Proverbes 1:8) Tɔ́ kpo nɔ kpo sín acɛ glɔ wɛ Jehovah sɔ́ vǐ lɛ ɖó. Mi ɖó na kplɔ́n vǐ mitɔn lɛ bonu ye na ɖó sísí nú mi, bo lɛ́ setónú nú mi. (Efɛzinu lɛ 6:1-3) Enyi mɛjitɔ́ lɛ ma nɔ “ɖó linlin ɖokpo ɔ” ǎ ɔ, vǐ lɛ hɛn ɔ, ye na tuùn. (1 Kolɛntinu lɛ 1:10) Enyi gbè mitɔn ma ɖò kpɔ́ dó nùɖé jí ǎ hǔn, mi ma nɔ ɖexlɛ́ ɖò vǐ lɛ nukúnmɛ ó. É ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, ye na nɔ ɖó sísí nú mi ǎ.\nMi ɖɔ xó ɖó kpɔ́ bo wá gbeta ɖokpo kɔn dó lee mi na nɔ dɔn tó nú vǐ mitɔn lɛ gbɔn é jí\nEnyi hwi kpo mɛ e a da é kpo ma ɖó linlin ɖokpo ɔ dó lee mi na kplɔ́n vǐ mitɔn lɛ gbɔn é jí ǎ hǔn, tɛnkpɔn bo mɔ nǔ jɛ linlin mɛ e a da é tɔn mɛ\n4 MI BLÓ TUTO ÐÉ\nNǓ E BIBLU ÐƆ É: “Kplɔ́n vǐ sunnu ɖé ɖó ali e é ɖó na mlɛ́ é jí.” (Proverbes 22:6) È na kplɔ́n vǐ bɔ é na sè gbè nú mɛ nɔ nyí nǔ kpé dó nǔ nu ǎ. Mi ɖó hudo tuto mɛkplɔnkplɔn tɔn, ee mɛ lee mi na dɔn tó nú vǐ lɛ gbɔn é ɖè é. (Psaume 127:4; Proverbes 29:17) Tódɔnnúmɛ nyí mɛ xixo kpowun ǎ, é nɔ lɛ́ byɔ ɖɔ a na dó alɔ vǐ towe lɛ bonu ye na mɔ nǔ jɛ nǔ e wu è dó sɛ́n lɛ é mɛ. (Proverbes 28:7) Gɔ́ na ɔ, mi kplɔ́n ye bonu ye ni ɖó wanyiyi nú Xó Jehovah Tɔn, bo nɔ lɛ́ ɖó ayi nugbodòdó tɔn lɛ wu. (Psaume 1:2) Enɛ na d’alɔ ye bɔ ye na kplɔ́n walɔ ɖagbe zinzan.—Eble lɛ 5:14.\nkudeji ɖɔ vǐ towe lɛ tuùn ɖɔ Mawu tíìn bɔ ye sixu ganjɛ wutu tɔn\nD’alɔ ye bonu ye ni nɔ ɖó ayi walɔ e ma sɔgbe ǎ bɔ è nɔ mɔ ɖò ɛntɛnɛti kpo nǔ mɔhun ɖevo lɛ kpo jí lɛ é wu, lobo nɔ nyì alɔ nú ye. Kplɔ́n lee ye na hɔn nú mɛ e nɔ ɖóxó xá vǐ kpɛví lɛ gbɔn é ye\n“Kplɔ́n vǐ sunnu ɖé ɖó ali e é ɖó na mlɛ́ é jí”\nJEHOVAH NA DÓ NÚ KÀN E VÁN WƐ A ÐÈ É\nÐi mɛjitɔ́ ɖé ɔ, azɔ̌ bunɔ e Jehovah sɔ́ dó así nú we ɔ wɛ nyí ɖɔ a ni kplɔ́n jlǒ Tɔn vǐ towe. (Efɛzinu lɛ 6:4) Jehovah tuùn ɖɔ azɔ̌ ɖaxó wɛ nyí enɛ, amɔ̌, a sixu ɖeji ɖɔ lè e na tɔ́n sín mɛ é na kpa susu nú Mawu, bo na lɛ́ hɛn awǎjijɛ ɖaxó wá nú we.—Proverbes 23:24.\nNɛ̌ un ka sixu bló gbɔn bɔ vǐ ce hɛn ɔ, é na ɖɔ nǔ ɖebǔ e é lin é nú mì?\nEtɛ lee mɛjitɔ́ ɖevo lɛ nɔ kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ gbɔn é ka sixu kplɔ́n mì?\nAzɔ̌ lɛ nú Yɔkpɔvu Lɛ\nZǎn ayiɖeɖayizɔ́ elɔ lɛ e jinjɔn Biblu jí é dó kplɔ́n nugbodòdó Biblu tɔn lɛ vǐ towe lɛ.


Atɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn | Mai 2017\nDANIEL KPO MIRIAM KPO wlí alɔ ɖò Septembre 2000, bo sɛ̀ tɛn yì toxo Barcelone tɔn mɛ ɖò Espagne. Daniel ɖɔ: “Gbɛzán e è nɔ lin ɖɔ é sɔgbe é zán wɛ mǐ ɖè. Azɔ̌ mǐtɔn lɛ zɔ́n bɔ mǐ nɔ ɖu nǔ ɖò nùbaɖutɛn ɖagbe lɛ, bo nɔ yì tomɛ, bo nɔ lɛ́ dó akwɛnúvɔ lɛ. Mǐ nɔ lɛ́ ɖó alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ hwɛhwɛ.” Amɔ̌, huzuhuzu ɖé wá wá.\nÐò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖò 2006 ɔ, xóɖiɖɔ e sɔ́ nùkanbyɔ elɔ nyì atɛ jí é byɔ ayi mɛ nú Daniel tawun: “Mǐ ka ɖò nǔ e wu mǐ kpé é bǐ wà wɛ, bo na d’alɔ mɛ ɖěɖee è ‘dɔn xwè huhu gbé lɛ’ bonu ye na wá gbɛ̀ mavɔmavɔ li ɔ jí à?” (Nùx. 24:11) É tɛɖɛ̌ azɔ̌ e mǐ ɖó bo na bló bɔ mɛ lɛ na tuùn wɛn Biblu tɔn e nɔ hwlɛn gbɛ̀ gán é jí. (Mɛ. 20:26, 27) Daniel flín ɖɔ: “É cí nú mì ɖɔ Jehovah ɖò xó ɖɔ nú mì wɛ tlɔlɔ ɖɔhun.” Xóɖiɖɔ ɔ lɛ́ ɖɔ ɖɔ ada gbígbló nú sinsɛnzɔ́ mɛtɔn nɔ hɛn awǎjijɛ gègě wá. Daniel tuùn ɖɔ nugbǒ wɛ enɛ nyí. Miriam ko bɛ́ gbexosin-alitɔ́zɔ́ ɔ bo ɖò awǎjijɛ gègě sín lè ɖu wɛ.\nDaniel ɖɔ: “Un wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ hwe ɔ nu sù lo, bɔ un na bló huzuhuzu ɖaxó ɖé.” Nǔ e é ka wà nugbǒ é nɛ. É ɖè ganxixo e é nɔ w’azɔ̌ na é kpò bo bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́, bo lin tamɛ dó awǎjijɛ e é kpo Miriam kpo sixu mɔ é jí, nú ye wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn sukpɔ́ ɖè lɛ é ɔ nɛ.\nYE MƆ WUVƐ̌ LƐ JƐ NUKƆN, ENƐ GUDO Ɔ, WƐN AKPÀKPÀ SƆ́ MƐ TƆN ÐÉ WÁ\nÐò Mai 2007 ɔ, Daniel kpo Miriam kpo jó azɔ̌ yetɔn lɛ dó, bo sɛ̀ tɛn yì Panama, tò e mɛ ye ko ɖi sà yì ɖ’ayǐ é ɖé mɛ. Ðò fí yɔyɔ̌ enɛ e ye na w’azɔ̌ ɖè é ɔ, tɔtɛntinto gègě wɛ ɖò Bocas del Toro, ɖò Caraïbes Xu tɛntin, bɔ Guaymi ee nyí ayǐ ɔ jí nu lɛ é wɛ nɔ nɔ finɛ hugǎn. Daniel kpo Miriam kpo lin ɖɔ nú ye zán akwɛ e ye sɛ́ xwè lɛ é ɔ, ye sixu nɔ Panama nú sun tantɔn mɔ̌.\nYe gbɔn tɔtɛntinto lɛ mɛ kpo batóo kpo kpodo kɛkɛ kpo, bo flín ganji ɖɔ azɔn nukɔntɔn e emi kun kɛkɛ-afɔdokwín bo bló kilomɛtlu 32, ɖò só e xwete lɛ é jí, ɖò hwesivɔ syɛnsyɛn nu é nɛ. É sín nǔ cikɔ nú mɛ wu, bɔ Daniel ɖibla ba éɖée kpò. Amɔ̌, ɖò xwé e ɖò ali enɛ kpá lɛ é gbè ɔ, xwédo Guaymi tɔn ɖé yí ye ganji, ɖò taji ɔ, hwenu e ye kplɔ́n gbè xá ɔ mɛ tɔn sín xógbe ɖé lɛ gudo é. É sɔ́ lín ǎ, bɔ ye ɖó Biblu kplɔnkplɔn 23.\nHwenu e ye zán akwɛ yetɔn lɛ bǐ vɔ é ɔ, awǎjijɛ e asú kpo asì kpo ɔ ɖó é huzu aluwɛ. Daniel flín ɖɔ: “Kpo avǐ kpo wɛ mǐ jɛ tamɛ lin dó lee mǐ na bló gbɔn bo na lɛkɔ yì Espagne é jí jí. É vɛ́ nú mǐ tawun ɖɔ mǐ na jó mɛ e mǐ nɔ kplɔ́n Biblu xá lɛ é dó. Amɔ̌, sun ɖokpo gudo ɔ, ye sè wɛn akpàkpà sɔ́ mɛ tɔn ɖé. Miriam ɖɔ: “È byɔ mǐ ɖɔ mǐ na nyí gbexosin-alijitɔ́ titewungbe lɛ. Awǎjijɛ ɖaxó ɖé wɛ é nyí ɖɔ mǐ na kpó ɖò azɔ̌ mǐtɔn wu!”\nAWǍJIJƐ ÐAXÓ BǏ E YE ÐÓ É\nÐò 2015 ɔ, huzuhuzu e wá tutoblonunu ɔ mɛ é zɔ́n bɔ è byɔ Daniel kpo Miriam kpo ɖɔ ye ni huzu gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn. Etɛ ye ka bló? Ye ɖeji dó akpá e ɖò Ðɛhan 37:5 mɛ é wu: “Sɔ́ gbɛ̀ towe jó nú Mawu Mavɔmavɔ, ganjɛ wǔ tɔn, é na wà azɔ̌ tɔn.” Ye mɔ agbazazɔ́ e na zɔ́n bɔ ye na wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ yetɔn é, bɔ égbé ɔ, ye ɖò agun ɖé mɛ ɖò tokpɔn Veraguas tɔn mɛ ɖò Panama.\nDaniel ɖɔ: “Cobonu mǐ na gosin Espagne ɔ, mǐ tuùn ɖɔ mǐ na kpéwú bo zán gbɛzán e bɔkun é ǎ. Égbé dìn ɔ, mǐ kpéwú, bɔ nǔ e ɖò taji lɛ é ɖě ka hán mǐ ǎ.” Awǎjijɛ ɖaxó bǐ tɛ ye ka ɖó? Ye ɖɔ: “Alɔdido mɛɖesɔhwetɔ́ lɛ bonu ye ni kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu nyí awǎjijɛ e è ma sixu sɔ́ jlɛ́ dó nǔ ɖebǔ wu ǎ é ɖé!”\nATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2017


2 Tan 27 - 2 Chroniques 27\nXwe koatɔ́n (25) wɛ Yotámu ɖó bó yi axɔ́súzinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú xwe afɔtɔn-nukún-ɖokpó. È nɔ ylɔ́ nɔ tɔn ɖɔ Yeluca; Sadɔ́ku ví wɛ.\nYotámu nɔ wa nǔ e nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ é. Lě e tɔ́ tɔn Oziyási wa nǔ gbɔn ɔ́ wɛ é bló gbɔn pɛ́pɛ́pɛ́. Amɔ̌, é byɔ́ Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe ǎ. Nǔ ka ɖo mɔ̌ có, togun ɔ́ lɛ́ kpo ɖo nǔ gblégblé wa wɛ.\nYotámu wɛ bló hɔntogbó aga tɔn e ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ nu ɔ́, bó gbá xɔ gěgé ɖó ahohó Ofɛ́lu slá tɔn ɔ́ jí.\nÉ ɖó toxo ɖaxó gěgé ayǐ gbɔn sókan Judáa tɔn ɔ́ mɛ, bó sá xwé ɖé lɛ́ɛ, bó mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó, bó lɛ́ bló mɛcɔ́tɔ́xɔ ɖé lɛ́ɛ gbɔn atínkan ɖé lɛ́ɛ mɛ.\nYotámu fun ahwan xá Amumɔ́ɔ xɔ́sú ɔ́, bó ɖu ɖ'é jí. Xwe énɛ́ ɔ́ xwe ɔ́, Amumɔ́ɔ ví lɛ́ɛ ná nǔjɔ axɔ́sú ɔ́. Yě ná kpatágan tɔ́nu atɔn, blěe tɔ́nu afɔwó-afatɔ́n (3.000) kpódó ɔ́ji tɔ́nu afɔwó-afatɔ́n (3.000) kpó. Mɔ̌ wɛ yě lɛ́ ná ɛ xwe wegɔ́ ɔ́ mɛ, bó ná ɛ xwe atɔngɔ́ ɔ́ mɛ.\nYotámu sín acɛkpikpa nɔ ɖo syɛ́nsyɛ́n d'é jí wɛ, ɖó é nɔ́ zán gbɛ tɔn ɖó jlɔ̌jlɔ́ jí ɖo Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn nukɔn.\nÈ wlǎn axɔ́sú Yotámu sín tan e kpo lɛ́ɛ, ahwan e é fun lɛ́ɛ bǐ kpó nǔ e é wa lɛ́ɛ kpó dó Izlayɛ́li xɔ́sú lɛ́ɛ kpódó Judáa xɔ́sú lɛ́ɛ kpó sín “Tan wéma” mɛ.\nXwe koatɔ́n (25) wɛ é ɖó bó yi axɔ́súzinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú xwe afɔtɔn-nukún-ɖokpó.\nYotámu zán wá kú, bɔ è sɔ́ ɛ yi ɖó Davídi Toxo mɛ, bɔ vǐ tɔn Akázi ɖu axɔ́sú ɖó tɛn tɔn mɛ.


Nɛ̌ Un ka Sixu Bló Gbɔn Bɔ Nǔɖuɖu Ce Na Nyí Hunsin Ðagbe Tɔn? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bichlamar Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitumbuka Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kachin Kannada Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Maya Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Norvège-Gbè Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Twi Ukraine-Gbè Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Îles Féroé-Gbè\nVlafo a na ko tuùn ɖɔ nǔɖuɖu e ma nyí hunsin ɖagbe tɔn ǎ lɛ é sixu d’azɔn emi. Hwɛhwɛ ɔ, mɛ winnyawinnya ɖěɖee ma nɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ǎ lɛ é sixu wá huzu mɛxo ɖěɖee ma nɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ǎ lɛ é, enɛ wu ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ a ni sɔnǔ nú aca nǔɖuɖu hunsin ɖagbe ɖuɖu tɔn dó mɛhwenu.\nEtɛ ka nyí nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖé?\nNɛ̌ un ka sixu ɖó aca nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖuɖu tɔn gbɔn?\nBiblu ɖɔ ɖɔ mǐ ni “nɔ wà nǔ bǐ dó jlɛ̌ jí,” xó enɛ ka kúnkplá aca nǔɖuɖu tɔn mǐtɔn. (1 Timɔtée 3:11) Kpo nǔgbododó enɛ kpo ɖò ayi mɛ ɔ, é nyɔ́ ɖɔ è ni tuùn ɖɔ . . .\nNǔɖuɖu gbɛ̌nu lɛ bǐ wɛ ɖò nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖé mɛ. Nǔɖuɖu gbɛ̌nu atɔ́ɔ́n lɛ ɔ, nǔ elɔ lɛ ɖ’emɛ: nǔ e mɛ lɛ̌ɛ ɖè lɛ é, protéine lɛ, atín sínsɛ́n lɛ, mǎ lɛ, kpo nǔkún lɛ kpo. Mɛɖé lɛ nɔ ɖè nǔɖuɖu gbɛ̌nu ɖé lɛ sín nǔ e ye nɔ ɖu lɛ é mɛ, ɖó ye nɔ lin ɖɔ mɔ̌ wiwa wɛ na zɔ́n bɔ emi na ɖekpo. Amɔ̌, nǔ wà gbɔn mɔ̌ sixu zɔ́n bɔ agbaza towe na ba nǔ e sín hudo é ɖó bá nɔ ganji lɛ é kpò.\nTɛ́n nǔ elɔ kpɔ́n: Ba dò nú nǔ, alǒ kan nǔ byɔ dotóo towe, bá dó tuùn nǔ e wu é ɖò taji ɖɔ è ni ɖu nǔɖuɖu gbɛ̌nu ɖé lɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ:\nNǔ ɖěɖee mɛ súkle (hydrates de carbone alǒ glucides) ɖè lɛ é sixu na we hlɔnhlɔn. Protéine lɛ sixu d’alɔ agbaza towe bɔ é na xò hun xá azɔnkwín lɛ bo lɛ́ vɔ́ nǔ lɛ blóɖó ɖò lan towe mɛ. Nǔ e ɖó jǒ é ɖé lɛ ɖuɖu ɖó jlɛ̌ jí sixu túntún da kpò nú nǔ e na zɔ́n bɔ a na bɛ́ hǔnzɔn é, bo na lɛ́ zɔ́n bɔ a na kpó ɖò jógúnjógún.\n“Un dó gǎn bo nɔ ɖu nǔɖuɖu gbɛ̌nu vovo lɛ bǐ ɖó jlɛ̌ jí. Gɔ́ na ɔ, un lin ɖɔ é kún nyla ɖɔ è ni ba bɔnwunbɔnwun alǒ agluzalan ɖé xɔ ɖu ɖò alitó hweɖelɛnu ó. Amɔ̌, gbɛtɔ́ ɖó na ɖó gbɛ̀ nú nǔ enɛ lɛ kɛɖɛ ǎ. É na nyɔ́ ɖɔ è ni nɔ jlɛ̌ jí hwebǐnu.”—Brenda.\nNǔɖuɖu e mɛ nǔ e nɔ na hunsin mɛ lɛ é hwedó é cí zinkpo e afɔ ɖokpo hwedó é ɖɔhun.\nNǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖuɖu ɖó na nɔ bǎ mɛ. Enɛ byɔ ɖɔ è ni wà nǔ elɔ lɛ ǎ: è ni ɖu nǔ cíwúncíwún ɖé, è ni ɖó mɛɖée xovɛ́ bɔ hwenu e è wá mɔ nǔɖuɖu ɔ é ɔ, è bɛ́ zín hǔn, alǒ è gbɛ́ ɖɔ è kún na ɖu nǔ e è yí wǎn na tawun é ɖé gbeɖé ó.\nTɛ́n nǔ elɔ kpɔ́n: Ðǒ ayi nǔ e a nɔ ɖu lɛ é wu nú sun ɖokpo mɔ̌. A ka nɔ yawǔ jɛ nǔ e xó è ɖɔ ɖò aga lɛ é mɛ wɛ à? Huzuhuzu tɛ lɛ a ka sixu bló bo na nɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn?\n“Hweɖelɛnu nɔ tíìn bɔ un nɔ ɖu nǔ titewungbe tɔn, é ka nɔ nyí mɔ̌ nú mì ɖò azǎn ɖé lɛ jí ǎ. Un wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ un kún sɔ́ na nɔ da nǔɖuɖu e un nɔ ɖu lɛ é kpɔ́n ó, bo na cɔ́ nyiɖée dó nǔ ɖuɖu zɛ xwé wu wu. É nɔ byɔ hwenu ɖɔ è ni kplɔ́n bo nɔ ɖu nǔ ɖó bǎ mɛ, amɔ̌ dìn ɔ, nǔɖuɖu ce lɛ nɔ nyí hunsin ɖagbe tɔn.”—Hailey.\nWǎ gbeta nǔ e a na nɔ ɖu é tɔn kɔn. Biblu ɖɔ: “Mɛ e nɔ kú hǔn bo nɔ tò nǔ e wà gbé é ja ɔ, nɔ mɔ nǔ gegě ɖ’emɛ.” (Nǔnywɛxó 21:5) Enyi a jló na sɔnǔ nú aca nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖuɖu tɔn ɔ, a ɖó na bló tito bo na nɔ ɖu nǔ e na wà ɖagbe nú we lɛ é.\n“Nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖuɖu nɔ byɔ tito, bɔ hwɛhwɛ ɔ, xwégbe wɛ è ka ɖó na ɖa ɖè. É vɛwǔ có, nú è ka wà mɔ̌ ɔ, é nɔ kplá mɛ tɔ́n bɔ akwɛ nɔ lɛ́ nɔ gǒmɛ nú mɛ.”—Thomas.\nNɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn lɛ dó ee ma nyí mɔ̌ ǎ lɛ é tɛnmɛ. Biblu ɖɔ: “Ma nú ayiɖote kpo tamɛ lin cobo wà nǔ kpo nɔ zɔ nú we ó; hɛn ye.” (Nǔnywɛxó 3:21) Nǔnywɛ e nyɔ́ zán é na d’alɔ we bɔ a na lin tamɛ dó ali ɖěɖee nu a na ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖè lɛ é jí, bo sɔnǔ nú aca enɛ e na wà ɖagbe nú we hugǎn é.\n“Azǎn ɖokpo ɖokpo jí ɔ, un nɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖé dó ee ma nyí mɔ̌ ǎ é tɛnmɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, un nɔ ɖu pɔ́mu ɖó bɔnwunbɔnwun tɛnmɛ. Táan kpɛɖé vlamɛ ɔ, un jɛ nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn gegě ɖu jí ayihɔngbe ayihɔngbe!”—Kia.\nÐǒ linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó hwiɖée wu. Biblu ɖɔ: “Ðu nǔ kpo awǎjijɛ kpo.” (Nǔnywɛtɔ́xó 9:7) È ni ɖu nǔ ɖó jlɛ̌ jí wɛ nyí ɖɔ è ni ma ɖu nǔɖuɖu mɛtɔn sín vivǐ ó ǎ, mɔ̌ jɛn é ma ka lɛ́ nyí ɖɔ è ni ɖò nǔxokpɔ́n wɛ dó nǔ e ɖu wɛ è ɖè lɛ é bǐ wu ǎ é nɛ. Nú a na bo tlɛ ba na ɖekpo ɔ, nɔ flín ɖɔ nǔ e gbé nya wɛ a ɖè é wɛ nyí ɖɔ a ni ɖò ganji ɖò lanmɛ. Ma ɖó nukún nǔ gboo ɖò hwiɖée sí ó.\n“Agaɖanu dìn ɔ, un ɖekpo kilóo 30, bɔ ɖò avla enɛ mɛ ɔ, un ɖó nyiɖée xovɛ́, gɔn nǔ gbɛ̌nu ɖé lɛ ɖu, alǒ dóhwɛ nyiɖée ɖó un ɖu atín sínsɛ́n gbeɖé ǎ wutu. Un hɛn d’ayi mɛ ɖɔ é kún nyí hawun wɛ è nɔ ɖekpo ó, bɔ é byɔ ɖɔ má ɖyɔ nǔ ɖuɖu sín aca ce.”—Melanie.\n“Enyi xovɛ́ sin mì bonu un ma ɖò xwégbe ǎ ɔ, un nɔ ba nǔɖe ɖu kpowun ɖò alitó. Enɛ wu wɛ un nɔ ɖa nǔ sín xwégbe bo nɔ hɛn. Mɔ̌ mɛ ɔ, un nɔ mɔ nǔ jɛ nǔ e ɖu wɛ un ɖè é wu hugǎn.”—Delayna.\n“Nú a nɔ mɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye nɔ ɖu nǔ ɖevo lɛ bɔ nǔ ɖě ma ka nɔ wà ye ǎ ɔ, awakanmɛ sixu kú we. Ma jlɛ́ hwiɖée dó ye wu ó. Ba nǔɖuɖu ɖěɖee nyɔ́ nú we lɛ é bo nɔ ɖu.”—Andrew.\nVɔ̌gbɔnji: Nɛ̌ un ka sixu ɖó aca nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn ɖuɖu tɔn gbɔn?\nWǎ gbeta nǔ e a na nɔ ɖu é tɔn kɔn. Ða nǔɖuɖu bo hɛn dó hwiɖée jí bo ma ganjɛ ee ɖò toxo mɛ lɛ é wu ó.\nNɔ ɖu nǔɖuɖu hunsin ɖagbe tɔn lɛ dó ee ma nyí mɔ̌ ǎ lɛ é tɛnmɛ. Ba nǔjɔnǔ bo ɖu, bo ma ɖó gbɛ̀ nú gali kɛɖɛ ó.\nÐǒ linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó hwiɖée wu. Ma jlɛ́ hwiɖée dó mɛ ɖevo lɛ wu ó.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nɛ̌ Un ka Sixu Bló Gbɔn Bɔ Nǔɖuɖu Ce Na Nyí Hunsin Ðagbe Tɔn?\nijwyp xota 92


“Mi Jla Axɔsu ɔ kpo Axɔsuɖuto Tɔn Kpo!”\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Mai 2017\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tonga-Gbè Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nÐò Vendredi ɖokpo ɖò Septembre 1922 ɔ, yǒzo ɔ jɛ syɛnsyɛn jí zǎnzǎn enɛ ɖò fí e gbɛtɔ́ 8 000 kplé ɖè ɖò nùkpɔ́ntɛn ɔ é. Zinkponɔ ɔ ɖɔ ɖɔ ɖò akpáxwé taji elɔ hwenu ɔ, mɛ e jló lɛ é sixu tɔ́n sín xɔ ɔ mɛ, amɔ̌, è na na gbè mɛɖebǔ bonu é na lɛ́vɔ byɔ xɔ ɔ sá ǎ.\nÈ jihan lɛ ɖò bǐbɛ̌mɛ tuto ɔ tɔn, enɛ gudo ɔ, Joseph F. Rutherford yì tavo xóɖɔtɔ́ ɔ tɔn kɔn. Gègě kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ tɔn junjɔn ayǐ, bo ɖò nǔ e ja jijɛ gbé é kpɔ́n wɛ. Mɛɖé lɛ ɖò yiyi wɛ bo ɖò wìwá wɛ ɖó yǒzo ɔ wu. Xóɖɔtɔ́ ɔ byɔ ye kpo ayi bǐ kpo ɖɔ ye ni wá junjɔn ayǐ bo ɖótó. Ee xóɖiɖɔ ɔ bɛ́ é ɔ, mɛɖé ka ɖó ayi avɔ ɖaxó e è mlá ganji bo sɔ́ kplá atáà ɔ sín ta nu é wu à?\nNɔví Rutherford ɖɔ xó dó xota “Axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ ko sɛkpɔ” jí. Nú ganxixo ɖokpo adaɖé mɔ̌ ɔ, gbè tɔn e ɖó hlɔnhlɔn é kpé xɔ ɔ bǐ mɛ, hwenu e é ɖò xó ɖɔ dó lee gbeyiɖɔ hwexónu tɔn lɛ jla Axɔsuɖuto e jawě é kpo akɔnkpinkpan kpo gbɔn é wu wɛ é. Ee xóɖiɖɔ tɔn ja fífó gbé é ɔ, é kanbyɔ ɖɔ: “Mi ɖi nǔ ɖɔ Axɔsu susunɔ ɔ ko jɛ acɛ kpa jí à?” Kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ yí gbè kpo xósusu kpo ɖɔ: “Ɛɛn!”\nNɔví Rutherford súxó bo ɖɔ: “Hǔn, mi bo lɛkɔ yì gle ɔ mɛ, mi vǐ Mawu Ajalɔnnɔ ɔ tɔn lɛ! Mi kpɔ́n, Axɔsu ɔ ɖò acɛ kpa wɛ! Midɛɛ lɛ wɛ nyí mɛ ɖěɖee na jla lɛ é. Enɛ wu ɔ, mi jla, mi jla, mi jla Axɔsu ɔ kpo Axɔsuɖuto tɔn kpo.”\nHwenɛnu ɔ, è tún avɔ e è mlá ɖó aga é kpo ayɛ̌si kpo, bɔ nukɛgbe elɔ ɖ’eji: “Mi jla Axɔsu ɔ kpo Axɔsuɖuto tɔn kpo.”\nRay Bopp flín ɖɔ: “Akpàkpà sɔ́ kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ.” Anna Gardner tinmɛ lee “atín e è sɔ́ dó gbá xɔ ɔ na lɛ é húnhún, ɖó asíkpɛ́ lɛ wu” gbɔn é. Fred Twarosh ɖɔ: “Kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ bǐ site zɛɛn.” Evangelos Scouffas ɖɔ: “É cí ɖɔ hlɔnhlɔn ɖaxó ɖé wɛ dɔn mǐ sín zinkpo mǐtɔn lɛ jí ɖɔhun, bɔ mǐ site bɔ ɖasin kpé nukún mǐtɔn lɛ jí.”\nMɛ e wá kpléɖókpɔ́ enɛ jí lɛ é gègě ko nɔ jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn. Amɔ̌ dìn ɔ, akpàkpà vo wɛ lɛ́vɔ sɔ́ ye dó azɔ̌ enɛ wu. Ethel Bennecoff ɖɔ ɖɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɔ, “kanɖodonǔwu kpo wanyiyi kpo gɔ́ ayi [yetɔn] mɛ hú ɖ’ayǐ tɔn.” Odessa Tuck ee ɖó xwè 18 hwenɛnu é gosin kpléɖókpɔ́ ɔ, bo kanɖeji ɖɔ emi na sɔ ylɔ̌ e ɖɔ “Mɛ̌ un ka na sɛ́dó?” é. É ɖɔ: “Un tuùn fí ɔ, lee un na yì gbɔn é alǒ nǔ e un na ɖɔ é ǎ. Nǔ ɖokpo e un tuùn é wɛ nyí ɖɔ un jló na cí gbeyiɖɔ Ezayíi e ɖɔ ‘Nyɛ na yì, sɛ́ mì dó’” ɔ ɖɔhun. (Eza. 6:8) Ralph Leffler ɖɔ: “Azǎn manawɔn enɛ wɛ nyí bǐbɛ̌mɛ wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ jijla tɔn e ko kpé ayikúngban ɔ bǐ jí é.”\nÉ ɖò wɛn ɖɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ e è bló ɖò Cedar Point, Ohio ɖò 1922 é byɔ hwenuxó mɛ, bo nyí nǔ manawɔn ɖé ɖò yɛhwexɔsuɖuto ɔ linu! George Gangas ɖɔ: “Kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ sɔ́ jlǒ ɔ d’ayi mɛ nú mì ɖɔ nyì ni ma nɔ gɔn [kpléɖókpɔ́ lɛ ɖě] gbeɖé ó.” É flín ɖɔ emi kún ka gɔn ɖě gbeɖé nugbǒ ó. Julia Wilcox wlan ɖɔ: “Un sixu tinmɛ lee akpàkpà nɔ sɔ́ mì gbɔn hweɖebǔnu e è ɖɔ Cedar Point 1922 xó ɖò wema mǐtɔn lɛ mɛ é ǎ kpowun bɔ xó fó. Un nɔ jló na ɖɔ hwebǐnu ɖɔ, ‘É na cɛ́ nú we Jehovah nú ali e a hun nú mì bɔ un wá tɛn enɛ mɛ é.’”\nMɔ̌ ɖokpo ɔ, gègě mǐtɔn wɛ nɔ flín nǔ xɔ akwɛ mɔhun lɛ dó kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé wu, ɖò taji ɔ, kpléɖókpɔ́ e sɔ́ akpàkpà mǐ ɖò ayi mɛ, bo zɔ́n bɔ mǐ nɔ ɖókan dó nǔ wu bo nɔ lɛ́ ɖó wanyiyi nú Mawu ɖaxó mǐtɔn kpo Axɔsu mǐtɔn kpo é ɖò égbé. Nú mǐ ɖò tamɛ lin dó nǔ xɔ akwɛ enɛ lɛ jí wɛ ɔ, é nɔ sísɛ́ mǐ lɔ bɔ mǐ nɔ ɖɔ: “É na cɛ́ nú we Jehovah nú ali e a hun nú mì bɔ un wá tɛn enɛ mɛ é.”\nWuntun Budo Enɛ Lɛ\nWekwín “ADV” (wekwín atɔn nukɔntɔn ɖěɖee nɔte nú xókwin Glɛnsigbe tɔn e sín tinmɛ nyí “jla” é) tɔ́n ɖò fí bǐ, atín lɛ wu, xɔ lɛ wu, kaka jɛ tuto kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɔ tɔn ɖesu jí! Wuntun enɛ lɛ zɔ́n nǔ dò ba kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ. *\n“Ðò dotín lɛ bǐ kpo hɔnkpo lɛ bǐ kpo wu ɔ, è nɔ mɔ káti wewé e jí è wlan ADV ɖó kpo wekwín kloklo wiwi kpo é. Mǐ kàn tinmɛ wekwín enɛ lɛ tɔn byɔ, amɔ̌, é cí ɖɔ mɛɖebǔ kún tuùn ó ɖɔhun, alǒ nú ye na bo tlɛ tuùn ɔ, ye na ɖɔ nú mǐ ǎ.—Edith Brenisen.\n^ akpá. 14 Wuntun lɛ kpó ɖò nùbudo ɖé nyí wɛ. Kaka jɛ égbé ɔ, mǐ ɖó fɔtóo wuntun enɛ lɛ tɔn ɖě ɖò nǔ xóxó sɛxwetɛn mǐtɔn lɛ ǎ.\nÈ Mɔ Sìnkɔn nú Ðɛ ɖé Sín Ataa ɔ Gudo\nArthur Claus kpo Nellie Claus kpo yawu wá bo na ba fí ɖagbe bo jinjɔn. Arthur ɖɔ: “Un ɖò xógbe lɛ ɖokpo ɖokpo ɖótó wɛ.” Ajijimɛ ɔ, é jɛ wuvɛ̌ sè jí ɖò adɔgo mɛ. É jló è ǎ có, é gbɔ bo tɔ́n sín xɔ ɔ mɛ, é ka tuùn ɖɔ emi kún sɔ́ sixu lɛ́ byɔ mɛ ó. Tɛnmɛnamɛtɔ́ lɛ ɖokpo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Nɛ̌ a ka na tɔ́n sín xɔ ɔ mɛ hwe elɔ nu gbɔn?” Arthur tuùn ɖɔ emi ɖó na tɔ́n bo tɔ́n wɛ.\nHwenu e Arthur lɛkɔ é ɔ, é sè asíkpɛ xixo ɖaxó ɖé sín gbè sín xɔ ɔ mɛ. Hwenu e é ɖò fí e é na cí ɖò kɔxo bo na ɖótó nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò xɔ ɔ mɛ é ba wɛ é ɔ, é mɔ fí e é hɛn ɔ, é na fán nǔ gbɔn bo na yì aza e yì mɛtlu 5 mɔ̌ é ta é. Enɛ gudo ɔ, é yì flɛtɛli ɖaxó e ɖò nuvo é ɖé kɔn.\nFinɛ ɔ, Arthur mɔ nɔví gègě bɔ ye ɖò wuvɛ̌ ɖé mɛ, bo ɖò xóɖɔtɔ́ ɔ kpɔ́n sɛ́dó wɛ. È ɖɔ nú ye ɖɔ ye na sɛ́n kàn e hɛn avɔ ɖaxó e jí nùwlanwlan ɔ ɖè é ɖó te lɛ é zɛɛn, bonu é na wá dò. Amɔ̌, cobonu ye na sɛ́n kàn lɛ bǐ ɖó zɛɛn ɔ, ye lɛ́ ɖó hudo jivǐ ɖokpo tɔn gɔ́ na. Arthur ka ɖó akpomɛ-jíví ɖé à? Agbɔ̌n yetɔn jɛ dò ɖɔ é hɛn jivǐ ɖokpo. Arthur kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖò gbesisɔmɛ, bo ɖò te kpɔ́n hwenu e è na ɖɔ é sɔgbe dó é. Hwenu e nɔví Rutherford ɖɔ “Mi jla!” azɔn wegɔ ɔ é ɔ, ye sɛ́n kàn lɛ.\nMɛ e mɔ lɛ é tinmɛ lee avɔ ɖaxó sinmɛ atɔnnɔ e jí è wlan nǔ dó é wá dò gbɔn ma klɛ́n nǔ é. Ðò avɔ ɔ sín tɛntin ɔ, è mɔ ɖiɖe Jezu tɔn.\nEnɛ gudo ɔ, nɔví lɛ tinmɛ nú Arthur ɖɔ alya ɖé wɛ emi fán bo wá aza ɔ ta, bɔ enɛ gudo ɔ, è ɖè alya ɔ síìn. Ye sɔ sixu ba alɔdo ɖě ǎ, enɛ wu ɔ, ye xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni sɛ́ nɔví e hɛn jivǐ é ɖé dó. Nɔví enɛ lɛ kudeji ɖɔ Jehovah sè ɖɛ emitɔn ɖò ali ɖagbe hugǎn ɖé nu.\nAlɔdido “Jonɔ lɛ” nú Ye Na “Sɛ̀n Jehovah kpo Xomɛhunhun Kpo”\nAlɔdido Vǐ “Jonɔ lɛ” Tɔn\nTAN GBƐZÁN TƆN Tokunɔ E Un Nyí É Zɔ́n Bonu Un Gɔn Nǔ Kplɔ́n Mɛ Ðevo lɛ Ǎ\nMa nú Wanyiyi Towe Ðekpo Ó\n“A Yí Wǎn nú Mì Hú Elɔ lɛ À?”\nLee Gayiwusi D’alɔ Nɔví Tɔn lɛ Gbɔn É\nAwǎjijɛ E È Nɔ Mɔ Ðò Gbɛzán E Bɔkun É ɖé Zinzan Mɛ É\nDƆKUN E ÐÒ NǓ XÓXÓ SƐXWETƐN MǏTƆN LƐ É “Kanɖodonǔwu kpo Wanyiyi kpo Gɔ́ Ayi Mǐtɔn Mɛ Hú Ð’ayǐ Tɔn”\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2017\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2017


Lee È Nɔ Mɔ Akwɛ Bo Nɔ Zán Dó Azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Takún Mɛ Gbɔn É | Axɔsuɖuto Mawu Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Batak (Karo) Batak (Toba) Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kazakh Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kwangali Kwanyama Laos-Gbè Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Maya Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nias Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tokunɔgbe Amelika Tɔn Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou\nLee È Nɔ Mɔ Akwɛ Bo Nɔ Zán Dó Azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Takún Mɛ Gbɔn É\nNǔ e wu togun Jehovah tɔn nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ sín azɔ̌ lɛ ɖò akwɛzinzan linu é kpo lee é nɔ bló mɔ̌ gbɔn é kpo\n1, 2. (a) Nɛ̌ Nɔví Russell ka na xósin nukɔntɔ́ e jló na tuùn lee è nɔ kpé nukún dó azɔ̌ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ tɔn wu gbɔn é gbɛn? (b) Etɛ mǐ ka na ba dò na ɖò wemata elɔ mɛ?\nGBÈ ɖokpo ɔ, nukɔntɔ́ Église réformée tɔn ɖé sɛkpɔ Nɔví Charles T. Russell bo jló na tuùn lee è nɔ kpé nukún dó azɔ̌ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ tɔn lɛ wu gbɔn é.\nNɔví Russell tinmɛ n’i ɖɔ: “Mǐ nɔ yí agbǎnmɛkwɛ gbeɖé ǎ.”\nNukɔntɔ́ ɔ kanbyɔ ɖɔ: “Nɛ̌ mi ka nɔ mɔ akwɛ gbɔn?”\nNɔví Russell yí gbè n’i ɖɔ: “Enyi un ɖɔ nugbǒ nú we ɔ, é na vɛwǔ nú we bɔ a na ɖi. Enyi mɛ lɛ wá kplé mǐtɔn lɛ ɔ, ye nɔ mɔ nú è nɔ hɛn agbǎn gbɔn nukɔn yetɔn ǎ. Ye ka nɔ mɔ ɖɔ akwɛzinzan kún nɔ hán ó. Ye nɔ ɖɔ nú yeɖée ɖɔ: ‘Akwɛ ɖě jɛn è zán dó kpléxɔ elɔ wu sín . . . Nɛ̌ un ka sixu jɔ fún kpɛɖé d’emɛ gbɔn?’”\nNukɔntɔ́ ɔ kpɔ́n Nɔví Russell bo ɖi ǎ.\nNɔví Russell gbɛ̀ kàn d’enu bo ɖɔ: “Nugbǒ ɔ bǐ ɖɔ nú we wɛ jɛn un ko ɖè nɛ. Ye nɔ kàn nǔ elɔ byɔ mì: ‘Nɛ̌ un ka sixu jɔ fún kpɛɖé dó nǔ elɔ mɛ gbɔn?’ Enyi mɛɖé mɔ nyɔna ɖebǔ, bo mɔ akwɛ ɖé ɔ, é nɔ jló na zán nú Aklunɔ ɔ. Enyi é ma ka ɖó nùɖé ǎ ɔ, etɛwu mǐ ka na hɛn ɛ gannugánnú b’ɛ na wà mɔ̌?” *\n2 É ɖò wɛn ɖɔ “nugbǒ ɔ bǐ” jɛn Nɔví Russell ko ɖɔ nɛ. Sín hwenu línlín ɖíe wɛ togun Mawu tɔn ko nɔ na nǔ kpo jlǒ kpo dó nɔ gudo nú sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ. Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbéjé kpɔ́ndéwú Biblu tɔn ɖé lɛ kpo hwenuxó azǎn mǐtɔn gbè tɔn kpo ɖé lɛ kpɔ́n ɖò nùnina sín akpáxwé. Ee mǐ na ɖò lee è nɔ mɔ akwɛ bo nɔ zán dó Axɔsuɖuto ɔ sín nǔ lɛ tamɛ gbɔn é gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ni kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Nɛ̌ un ka sixu xlɛ́ ɖɔ un ɖò gudo nɔ nú Axɔsuɖuto ɔ wɛ gbɔn?’\n“Mɛ E Ðó Jlǒ Ðagbe . . . lɛ ɔ, Ye Na Hɛn Nǔ Alɔkpa Alɔkpa Wá”\n3, 4. (a) Jiɖiɖe tɛ Jehovah ka ɖó dó mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ wu? (b) Nɛ̌ Izlayɛli-ví lɛ ka nɔ gudo nú goxɔ ɔ gbigbá gbɔn?\n3 Jehovah ɖeji dó mɛsɛntɔ́ tɔn nugbǒ lɛ wu. É tuùn ɖɔ enyi ali hun nú ye ɔ, ye na sɔ́ xomɛhunhun dó ɖè zě e ye zé yeɖée jó n’i é xlɛ́ gbɔn nǔ nina kpo jlǒ kpo gblamɛ. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú wè ɖò hwenuxó Izlayɛli-ví lɛ tɔn mɛ.\n4 Ee Jehovah ɖè Izlayɛli-ví lɛ tɔ́n sín Ejipu gudo é ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni bló goxɔ sinsɛn-biblo tɔn e è sixu zé kpé é ɖokpo. Lee goxɔ ɔ na cí é kpo nǔ ɖěɖee è na dó bló na lɛ é kpo byɔ nǔ gègě. Jehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ é ni ɖɔ nú togun ɔ ɖɔ é ni nɔ gudo nú azɔ̌ ɔ; é ɖɔ: “Mɛ e ɖó jlǒ ɖagbe . . . lɛ ɔ, ye na hɛn nǔ alɔkpa alɔkpa wá nú Mawu Mavɔmavɔ.” (Tín. 35:5) Nɛ̌ togun enɛ e è sɔ́ azɔ̌ syɛnsyɛn alɔkpa alɔkpa lɛ ɖó kɔ jí na bɔ gbɛ̀ yetɔn blawu bɔ Mawu ɖè ye sín mɛ b’ɛ ma lín ǎ é ka wà nǔ gbɔn? (Tín. 1:14) Ye nɔ gudo nú azɔ̌ ɔ bǐ mlɛ́mlɛ́, bo sɔ́ jlǒ dó na siká, kpatagan kpo nǔ xɔ akwɛ ɖevo lɛ kpo; vlafo mɛ e sín kàn nu ye nɔ ɖò Ejipu lɛ é wɛ na gègě nǔ enɛ lɛ tɔn ye. (Tín. 12:35, 36) Izlayɛli-ví lɛ na nǔ hugǎn nǔ ɖěɖee sín hudo è ɖó é, bɔ è gbɔ bo ɖɔ ɖɔ ‘mɛɖebǔ ni ma sɔ́ hɛn nùɖé wá ó.’—Tín. 36:4-7.\n5. Ee Davidi hun ali nú Izlayɛli-ví lɛ bonu ye na jɔ fún dó tɛmpli ɔ gbigbá mɛ é ɔ, nɛ̌ ye ka wà nǔ gbɔn?\n5 Xwè 475 mɔ̌ gudo ɔ, Davidi sɔ́ nǔ e ‘nyí éɖesunɔ tɔn’ lɛ é dó nɔ gudo nú tɛmpli gbigbázɔ́ ɔ, xɔ enɛ wɛ nyí nɔtɛn sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ tɔn nukɔntɔn e na nɔ ayǐ é ɖò ayikúngban jí. Enɛ gudo ɔ, é hun ali nú Izlayɛli-ví hàtɔ́ tɔn lɛ bonu ye na na nǔ, é kanbyɔ ye ɖɔ: “Mɛ̌ ka ɖò mi mɛ bo jló na na [nùɖé] Mawu Mavɔmavɔ?” Bo na dó yí gbè nú nùkanbyɔ enɛ ɔ, togun ɔ ‘ɖesunɔ ɖó jlǒ bo na nǔ Mawu Mavɔmavɔ kpo xomɛ kpo.’ (1 Tan 29:3-9) Ðó Davidi tuùn fí e nùnina lɛ gosin é wu ɔ, é ɖɔ dó ɖɛ mɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ: “Hwi wɛ ɖó nǔ bǐ; hwi wɛ na nǔ e mǐ na we lɛ mǐ.”—1 Tan 29:14.\n6. Etɛwu è ka ɖó hudo akwɛ tɔn cobo na w’azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖò égbé? Nùkanbyɔ tɛ lɛ ka fɔ́n nyite?\n6 Mɔyizi kpo Davidi kpo ɖě dó cɔcɔ nú togun Mawu tɔn bonu é na na nǔ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, togun ɔ na nǔ kpo xomɛ kpo. Bɔ égbé ka lo? Mǐ tuùn ganji ɖɔ azɔ̌ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn lɛ wiwa nɔ byɔ akwɛzinzan. Biblu kpo wema junjɔn Biblu jí lɛ kpo ɖiɖetɔ́n bo má, kpléxɔ lɛ kpo alaxɔ sín xɔ lɛ kpo gbigbá bo hɛn ɖó ganji, kpodo sɔ hinhɛn nùɖitɔ́ hàtɔ́ ɖěɖee adǎn gbò ajijimɛ lɛ é kpan nɔ byɔ akwɛ gègě kpo nǔ gègě ɖevo lɛ kpo zinzan. Enɛ wu ɔ, nùkanbyɔ taji ɖé lɛ ɖíe: Nɛ̌ mǐ ka nɔ mɔ akwɛ e sín hudo mǐ ɖó lɛ é gbɔn? È ɖó na dó cɔcɔ nú Axɔsu ɔ sín ahwanvu lɛ cobɔ ye na na nǔ wɛ à?\n“É Na Byɔ Akwɛ Alǒ Savo Dó Byɔ Alɔdo Mɛɖé Tɔn Gbeɖé Ǎ”\n7, 8. Etɛwu togun Jehovah tɔn ma ka nɔ byɔ akwɛ alǒ savo dó byɔ alɔdo à?\n7 Nɔví Russell kpo hagbɛ̌ tɔn lɛ kpo gbɛ́ ɖɔ emi kún na zán wlɛnwín e sinsɛn Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ tɔn lɛ gègě nɔ zán bo na dó mɔ akwɛ gègě lɛ é ó. Ðò Atɔxwɛ wegɔ e tɔ́n é mɛ ɔ, Nɔví Russell ɖɔ dó xota “A Jló Na Yí ‘Atɔxwɛ’ À?” mɛ ɖɔ: “Mǐ ɖi ɖɔ JEHOVAH ɖò gudo nú Atɔxwɛ ɖiɖetɔ́n ɔ, enyi mɔ̌ ɔ, [Atɔxwɛ ɔ] na byɔ akwɛ alǒ savo dó byɔ alɔdo mɛɖé tɔn gbeɖé ǎ. Enyi Mɛ e ɖɔ: ‘Akwɛ kpo siká kpo ee nɔ nɔ só lɛ jí é bǐ nyí ce’ é ma sɔ́ nɔ na akwɛ e sín hudo mǐ ɖó é ǎ ɔ, mǐ na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ hwe ɔ nu sù bɔ è na ɖó wema ɔ ɖiɖetɔ́n te.” (Ajée 2:7-9) Xwè 130 jɛji gudo ɔ, Atɔxwɛ ɔ kpo tutoblonunu e nɔ ɖetɔ́n é kpo kpó ɖò nukɔnyiyi ɖó wɛ!\n8 Togun Jehovah tɔn nɔ savo dó byɔ akwɛ ǎ. Ye ka nɔ hɛn agbǎn gbɔn mɛ nukɔn alǒ sɛ́ wema dó dó byɔ alɔdo ǎ. Ye ka nɔ lɛ́ sà jijɛ bonu akwɛ na dó sukpɔ́ ǎ. Ye tɛ́ dó nǔ e Atɔxwɛ ko ɖɔ sín hwenu línlín ɖíe é wu, é wɛ nyí: “Mǐ mɔ ɖɔ é kún nyɔ́ ɖebǔ bonu è na byɔ akwɛ dó Aklunɔ sín azɔ̌ lɛ tamɛ lee sinsɛn ɖevo lɛ nɔ wà gbɔn é ó . . . Mǐ mɔ ɖɔ akwɛ e è zán wlɛnwín nùbyɔbyɔ tɔn vovo lɛ dó mɔ ɖò Aklunɔ mǐtɔn nyikɔ mɛ é kún na hun xomɛ n’i ó, é ka na lɛ́ yí gbè na ǎ. Wlɛnwín enɛ lɛ sixu hɛn nyɔna wá nú mɛ ɖěɖee na nǔ ɔ lɛ é alǒ nǔ e è sɔ́ nùnina lɛ dó wà lɛ é ɖě ǎ.” *\n“Mɛ Ðokpo Ðokpo Ðó Na Na Nǔ Mɛ Lee É Lin Gbɔn Ðò Ayi Tɔn Mɛ É”\n9, 10. Nǎ hwɛjijɔ e wu mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na nǔ é ɖokpo.\n9 Ðó mǐ nyí Axɔsuɖuto ɔ sín toví lɛ ɖò égbé wutu ɔ, é byɔ ɖɔ è ni dó cɔcɔ nú mǐ cobonu mǐ na na nǔ ǎ. Loɔ, kpo xomɛhunhun kpo wɛ mǐ nɔ sɔ́ akwɛ mǐtɔn kpo nǔɖokan mǐtɔn ɖevo lɛ kpo dó nɔ gudo nú azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ. Etɛwu mǐ ka nɔ sɔ́ jlǒ dó na nǔ mɔ̌? Mǐ ni kpɔ́n hwɛjijɔ atɔn elɔ lɛ.\n10 Nukɔntɔn ɔ, mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na nùnina ɖó mǐ yí wǎn nú Jehovah bo jló na wà “nǔ e nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ lɛ.” (1 Jaan 3:22) É ɖò wɛn ɖɔ Mawu sɛntɔ́ e nɔ na nǔ kpo xomɛ kpo é sín nǔ nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Mi nú mǐ ni gbéjé xó ɖěɖee mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ dó nùnina wu é kpɔ́n. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 9:7.) Klisanwun nugbǒ ɖé nɔ xò nǔ kpɔ́n cobo nɔ na nǔ ǎ, è ka nɔ hɛn ɛ gannugánnú cobonu é nɔ wà mɔ̌ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é nɔ na nǔ ɖó mɔ̌ wɛ é “lin gbɔn ɖò ayi tɔn mɛ” wutu. * Enɛ wɛ nyí ɖɔ enyi é lin nǔ kpɔ́n dó hudo e tíìn é kpo lee é sixu sú dò tɔn gbɔn é kpo jí gudo ɔ, é nɔ na. Nùnamɛtɔ́ mɔhun nɔ nyí mɛvívɛ́ ɖé nú Jehovah, ɖó “Mawu yí wǎn nú mɛ e nɔ na nǔ mɛ kpodo xomɛhunhun kpo é.” Lilɛdogbeɖevomɛ ɖevo ɖɔ: “Mawu yí wǎn nú mɛ e yí wǎn nú nùnamɛ é.”\nYɔkpɔvu e ɖò Mozambique lɛ é lɔ yí wǎn nú nǔ nina\n11. Etɛ ka nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ na nǔ mǐtɔn e nyɔ́ hugǎn lɛ é Jehovah?\n11 Wegɔ ɔ, mǐ nɔ mɔ ɖɔ nǔ nina Jehovah nyí ali ɖé bɔ mǐ na gbɔn bo dokú n’i, ɖó nyɔna gègě e é nɔ kɔn dó mǐ jí lɛ é wu. Mǐ ni kpɔ́n nugbodòdó e ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ bo na zɔ́n bɔ mǐ na kije ayi mǐtɔn mɛ kpɔ́n é ɖé. (Xà Sɛ́nflínmɛ 16:16, 17.) Enyi Izlayɛli-ví lɛ yì nǔwiwa xwewu xwewu tɔn atɔn lɛ tɛnmɛ ɔ, sunnu ɖokpo ɖokpo ɖó na “kpɔ́n lee Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn dó n’i gbɔn é, bo na hɛn nùnina e wu é kpé ɔ yì na ɛ.” Enɛ wu ɔ, cobonu ye na yì nǔwiwa ɖé tɛnmɛ ɔ, sunnu ɖokpo ɖokpo ɖó na sɔ́ nyɔna e é mɔ lɛ é sín kɛ́n bo na gbéjé ayi tɔn mɛ kpɔ́n, bo na wá gbeta ɖokpo kɔn dó nùnina ɖagbe hugǎn e é sixu hɛn wá é jí. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi mǐ lin tamɛ kpɔ́n dó nyɔna tobutobu e Mawu kɔn dó mǐ jí lɛ é jí ɔ, é na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na na ɛ nùnina ɖagbe hugǎn e mǐ ɖó é. Nǔ e mǐ nɔ na kpo ayi bǐ kpo é, kaka jɛ nǔɖokan mǐtɔn ɖěɖee mǐ nɔ na lɛ é jí nyí xlɛ̌ lee nyɔna e Jehovah nɔ kɔn dó mǐ jí lɛ é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ sɔ́ é tɔn.—2 Kɔ. 8:12-15.\n12, 13. Nɛ̌ jlǒ sísɔ́ dó na nǔ ka nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Axɔsu ɔ gbɔn? Nɛ̌ mɛ ɖokpo ɖokpo ka nɔ na nǔ gbɔn?\n12 Atɔngɔ ɔ, nǔ e mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na lɛ é nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Axɔsu mǐtɔn Jezu Klisu. Gbɔn nɛ̌ é? Kpɔ́n nǔ e Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖò zǎn e jɛ nukɔn nú kú tɔn é mɛ é. (Xà Jaan 14:23.) Jezu ɖɔ: “Enyi mɛɖé yí wǎn nú mì ɔ, é na bló ɖó xó ce lɛ jí.” Gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ è ni jla Axɔsuɖuto Mawu sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é ɖò “xó” tɔn lɛ mɛ. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Mǐ nɔ bló ɖó “xó” enɛ jí gbɔn nǔ e wu mǐ kpé é bǐ wiwa dó nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ jijla sín azɔ̌ ɔ gblamɛ. Mǐ nɔ zán hwenu mǐtɔn, hlɔnhlɔn mǐtɔn kpo nǔ e mǐ ɖó lɛ é bǐ kpo dó takún tɔn mɛ. Gbɔn mɔ̌ wiwa gblamɛ ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ wanyiyi e mǐ ɖó nú Axɔsu Mɛsiya ɔ é.\n13 Ðó mǐ nyí toví gbejinɔtɔ́ lɛ nú Axɔsuɖuto ɔ wutu ɔ, mǐ nɔ ba na nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo gbɔn nùnina akwɛ tɔn lɛ gblamɛ. Nɛ̌ mǐ ka nɔ bló mɔ̌ gbɔn? Mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ nɔ wá gbeta ɔ kɔn, bo nɔ na nǔ ɖagbe hugǎn e wu é kpé é. É ɖò mɔ̌ có, nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ gègě ɖó gbɛmɛ fí sín nǔ lɛ sɔmɔ̌ ǎ. (Mat. 19:23, 24; Ja. 2:5) Amɔ̌, tuùntuùn ɖɔ nùnina kpɛ e ye sixu na kpo xomɛ kpo lɛ é nɔ sù nukún Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo tɔn mɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye.—Mak. 12:41-44.\nNɛ̌ È ka Nɔ Mɔ Akwɛ ɔ Gbɔn?\n14. Nú xwè gègě ɔ, nɛ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka nɔ jó wema yetɔn lɛ dó nú mɛ lɛ gbɔn?\n14 Nú xwè gègě ɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ yí akwɛ tawun ɖé cobo nɔ jó wema junjɔn Biblu jí lɛ dó nú mɛ lɛ. Akwɛ e ye nɔ yí é nɔ hwe tawun, enɛ nɔ zɔ́n bɔ mɛ e ma tlɛ ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é lɔmɔ̌ nɔ yí wema lɛ. É ɖò wɛn ɖɔ nú xwétɔ́ ɖé ɖó jlǒ bo ma ka ɖó akwɛ ɖě ǎ ɔ, wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ nɔ jó wema ɔ dó n’i kpo jlǒ kpo. Jlǒ ɖaxó e wɛnjlatɔ́ lɛ ɖó é wɛ nyí ɖɔ ye na na wema ɔ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ e ba na xà bo ɖu lè tɔn lɛ é.\n15, 16. (a) Huzuhuzu tɛ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ka bló dó lee è na jó wema mǐtɔn lɛ dó nú mɛ lɛ gbɔn é wu, bɔ é bɛ́ azɔ̌ ɖò 1990? (b) Nɛ̌ è ka nɔ na nùnina lɛ gbɔn? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Nɛ̌ È ka Nɔ Zán Nùnina Mǐtɔn lɛ Gbɔn?”)\n15 Ðò 1990 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ jɛ lee mǐ nɔ jó wema mǐtɔn tɔn lɛ dó nú mɛ lɛ gbɔn é jlaɖó jí. Bɛ́sín xwè enɛ mɛ ɖò États-Unis ɔ, è sɔ́ nɔ sun axi ɖě wema mǐtɔn lɛ ǎ, mɛ lɛ nɔ na nùnina e jló ye é bo nɔ yí. È sɛ́ wema ɖé dó agun e ɖò tò enɛ mɛ lɛ é bǐ bo tinmɛ d’emɛ ɖɔ: “È na sɔ́ xójlawema lɛ kpo wema lɛ kpo nú wɛnjlatɔ́ lɛ kpo mɛ kpaà e jló na yí ye lɛ é kpo ma byɔ akwɛ tawun ɖé ye, alǒ è tlɛ na ɖɔ xó ɖé dó xlɛ́ ɖɔ nùnina lě jɛn ye na na cobo yí wema ɖé ǎ. . . . Mɛɖebǔ jló na na nùɖé dó nɔ gudo nú akwɛ ɖěɖee mǐ nɔ zán dó azɔ̌ mɛkplɔnkplɔn tɔn mǐtɔn tamɛ é sixu na, amɔ̌, mɛ lɛ na nùɖé kpo ye gbɔ kpo ɔ, ye sixu yí wema ɔ.” Tuto enɛ zɔ́n bɔ jlǒ sín nǔ e azɔ̌ mǐtɔn nyí é kpo sinsɛnzɔ́ e é nyí é kpo zawě, bo lɛ́ xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ mǐ kún “nɔ zé Mawuxó ɔ dó w’ajɔ̌ na [ó].” (2 Kɔ. 2:17) Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, tuto nǔ nina kpo jlǒ kpo tɔn ɔ wá gbló ada gbɔn alaxɔ e gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ mɛ.\n16 Nɛ̌ è ka nɔ na nùnina lɛ gbɔn? Ðò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn lɛ mɛ ɔ, è sɔ́ gbàví nùnina tɔn lɛ dó fí ɖé lɛ. Mɛ lɛ sixu sɔ́ nùnina yetɔn lɛ d’emɛ, alǒ sɛ́dó tutoblonunu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn e sɛ́n tuùn lɛ é ɖokpo tlɔlɔ. Xwè ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, xota ɖé nɔ tɔ́n ɖò Atɔxwɛ mɛ bo nɔ tinmɛ lee è sixu sɔ́ jlǒ dó na nùnina lɛ gbɔn é.\nNɛ̌ È ka Nɔ Zán Akwɛ ɔ Gbɔn?\n17-19. Tinmɛ lee è nɔ zán nùnina lɛ dó nǔ elɔ lɛ tamɛ gbɔn é: (a) azɔ̌ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ, (b) Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn gbigbá gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, (c) akwɛzinzan agun tɔn lɛ.\n17 Azɔ̌ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn. È nɔ zán nùnina enɛ lɛ dó sú dò akwɛ ɖěɖee è zán dó wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ sín azɔ̌ ɔ tamɛ é. Akwɛ ɖěɖee è nɔ zán dó ɖè wema lɛ tɔ́n lɛ é, ee è nɔ zán dó gbá alaxɔ lɛ bo nɔ lɛ́ dó kpé nukún dó ye wu lɛ é, kpo ee è nɔ zán dó wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn vovo lɛ tamɛ é kpo ɖ’emɛ. Gɔ́ na ɔ, è nɔ zán akwɛ enɛ lɛ dó kpé nukún dó mɛsɛ́dó lɛ, nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo gbexosin-alijitɔ́ titewungbe lɛ kpo wu. È nɔ lɛ́ zán nùnina mǐtɔn lɛ dó hɛn sɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn ɖěɖee awě xò lɛ é. *\n18 Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Gbigbá Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ. È nɔ zán akwɛ enɛ lɛ dó d’alɔ agun lɛ bonu ye na gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé alǒ vɔ́ jlaɖó. Enyi è mɔ nùnina enɛ lɛ ɔ, akwɛ gègě nɔ tíìn bɔ è sixu zán dó nɔ gudo nú agun ɖevo lɛ. *\n19 Akwɛzinzan Agun Tɔn lɛ. È nɔ zán akwɛ enɛ lɛ dó sú akwɛzinzan agun ɔ tɔn lɛ sín dò, bo nɔ lɛ́ dó kpé nukún dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn wu. Mɛxo agun tɔn lɛ sixu byɔ ɖɔ è ni sɛ́ akwɛ enɛ lɛ ɖě dó alaxɔ yetɔn bonu è na zán dó nɔ gudo nú azɔ̌ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ ɖò ali ɖevo lɛ nu. Ðò ninɔmɛ mɔhun mɛ ɔ, mɛxo lɛ nɔ wá gbeta ɖé kɔn bo nɔ sɔ́ xwlé agun ɔ, bɔ enyi agun ɔ yí gbè na ɔ, ye nɔ sɛ́ akwɛ ɔ dó. Sun ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, nɔví e nɔ kpé nukún dó akwɛzinzan agun ɔ tɔn lɛ wu é nɔ sɔnǔ nú akwɛzinzan lɛ sín gbeɖiɖó, bɔ è nɔ xà nú agun ɔ.\n20. Nɛ̌ a ka sixu “sɔ́ dɔkun towe lɛ” dó sɔ́ Jehovah sù gbɔn?\n20 Enyi mǐ lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ ɖěɖee Axɔsuɖuto ɔ jlajla kpo nǔ kpinkplɔn mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu kpo sín azɔ̌ ɔ wiwa gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí nɔ byɔ é jí ɔ, é nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ “sɔ́ dɔkun [mǐtɔn] lɛ dó sɔ́ Mawu Mavɔmavɔ sù.” (Nùx. 3:9, 10) Nǔwukpikpé agbaza tɔn, taglomɛ tɔn kpo gbigbɔ tɔn mǐtɔn lɛ kpo ɖò dɔkun mǐtɔn lɛ mɛ. É ɖò gaàn ɖɔ mǐ jló na zán nǔ enɛ lɛ dó Axɔsuɖuto ɔ sín azɔ̌ lɛ tamɛ bǐ mlɛ́mlɛ́. Mi nú mǐ ni kanɖeji bo na na nǔ e wu mǐ kpé lɛ é hwenu e mǐ kpéwú dó é. Nǔ ɖěɖee mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na lɛ é nɔ sɔ́ Jehovah sù bo nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nɔ nú Axɔsuɖuto Mɛsiya Tɔn ɔ wɛ.\n^ akpá. 1 Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Liyasun 15, 1915 tɔn, wexwɛ 218-219.\n^ akpá. 8 Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Avivɔsun 1, 1899 tɔn, wexwɛ 201.\n^ akpá. 10 Akɔwé ɖé ɖɔ ɖɔ xógbe Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “lin gbɔn” é “dó gesí gbeta e kɔn è ko wá é.” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nugbǒ wɛ ɖɔ enyi è na nǔ mɛ ɔ, tlolo jɛn xomɛ nɔ hun mɛ, é ɖò mɔ̌ có, tamɛ wɛ è nɔ tò lin d’eji bo nɔ bló tuto tɔn hwɛ̌.”—1 Kɔ. 16:2.\n^ akpá. 17 Nú a na mɔ nǔ jɛ sɔhɛnmɛ xó ɔ wu d’eji hǔn kpɔ́n Wemata 20gɔ́ ɔ.\n^ akpá. 18 Kpɔ́n Wemata 19gɔ́ ɔ bá mɔ nǔ ɖevo lɛ dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ gbigbá wu.\nEtɛ kpɔ́ndéwú mɛ ɖěɖee jɔ fún dó goxɔ ɔ kpo tɛmpli ɔ kpo gbigbá mɛ lɛ é tɔn ka sixu kplɔ́n we?\nEtɛwu toví Axɔsuɖuto ɔ tɔn égbé tɔn lɛ ka nɔ zán akwɛ yetɔn lɛ kpo nǔɖokan yetɔn ɖevo lɛ kpo dó nɔ gudo nú azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ kpo xomɛhunhun kpo?\nNɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖò gudo nú nǔ ɖěɖee Axɔsuɖuto ɔ ɖò wiwa wɛ ɖò égbé lɛ é bǐ gbɔn?\nNƐ̌ È KA NƆ ZÁN NÙNINA MǏTƆN LƐ GBƆN?\nAXƆSUÐUTO Ɔ SÍN NǓ LƐ KƐÐƐ WƐ È NƆ ZÁN NÙNINA LƐ BǏ DÓ NƆ GUDO NA\nWEMA LƐ ÐIÐETƆ́N\nÈ nɔ ɖè wema lɛ tɔ́n bo nɔ má, é sixu nyí ee è zín é alǒ ee ɖò ɛntɛnɛti jí é\nNukún kpíkpé dó akwɛzinzan agun ɔ tɔn lɛ kpo Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn kpo wu; gbeta e kɔn agun ɔ wá lɛ é *\nKPLÉXƆ AXƆSUÐUTO Ɔ TƆN LƐ GBIGBÁ\nÐò 1999 kpo 2013 kpo vlamɛ ɔ, Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn 24 500 jɛji wɛ è gbá ɖò tò ɖěɖee ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é mɛ\nSƆHƐNMƐ ÐÒ ADLÀ J’AYǏ HWENU\n(Kpɔ́n gbàví nǔtinmɛ tɔn e ɖò wexwɛ 214-215 jí é)\nMƐ ÐĚÐEE ÐÒ SINSƐNZƆ́ HWEBǏNU TƆN TITEWUNGBE ÐÉ MƐ LƐ É\nÈ nɔ gɔ́ alɔ nú ye ɖò nǔ taji elɔ lɛ mɛ: xɔ, nùɖuɖu kpo lanmɛ na nɔ ganji kpo\nNukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ\nGbexosin-alijitɔ́ titewungbe lɛ\nMɛ ɖěɖee nɔ wà sinsɛnzɔ́ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é kpo mɛ e nɔ gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto Tɔn lɛ é kpo\nMɛ e nɔ w’azɔ̌ ɖò Betɛli lɛ é\nALAXƆ LƐ KPO AZƆ̌XƆSA LILƐDOGBEÐEVOMƐ TƆN LƐ KPO\nWEMAXƆMƐ YƐHWEXƆSU-ÐUTO Ɔ TƆN LƐ\n^ akpá. 64 Fí ɖebǔ e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ kplé ɖè nú sinsɛn-biblo é ɔ, ye nɔ bló tuto lee è na na nùnina lɛ gbɔn é tɔn, amɔ̌, ali ɖěɖee nu è sixu na nǔ ɖè lɛ é nɔ gbɔn vo sín tò ɖé mɛ jɛ ɖevo mɛ.\nLEE È NƆ NA NÙNINA GBƆN LƐ É\nGBÀVÍ NÙNINA TƆN LƐ\nNÙNINA TLƆLƆ LƐ\n(è sixu na akwɛ tlɔlɔ, na gbɔn akwɛyiwema alǒ gbɔn ɛntɛnɛti jí, ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, é sixu nyí gbɔn jw.org jí)\nNǓÐOKAN LƐ NINA\nAKPÁDÍDÓ BO NA MÁ NǓÐOKAN MƐTƆN LƐ XÁ TUTOBLONUNU Ɔ\nLee È Sixu Na Nǔnina Gbɔn Ɛntɛnɛti Jí Gbɔn É


Subjects: do when you\nNǐ jī diǎn shǎngbān\nWhat time do you go to work\nwǒ shángwǔ shí diǎn bàn shángbān\nI go to work at 10 inthe morning\nNǐ jǐ diǎn xiàbān\nWhat time do you leaüe work\nWǒ wǎnshang shí diǎn san ké xiàbān\nI finish at 5.45 in the eüening\nNǐ jǐ diǎn chǐ zǎofàn?\nWǒ qī diǎn guò shí fēn chī zǎofàn\nI eat break fast at 7.30\nNǐ jǐ diǎn chǐ zǎocān?\nWǒ qī diǎn yí ke chī zǎocān\nWhen do you eat breakfast\nI eat breakfast at 7.15\nNǐ jǐ diǎn chǐ wǔfàn (wǔcān)\nWǒ zhōngwǔ shí èr diǎn yí kè chī wǔfān (wǔcān)\nWhat time do you eatlunch\nI eat at ten past twelüe midday\nNǐ jǐ diǎn chī wǎnfàn? (wǎncān)\nWǒ wǎnshang qī diǎn bàn chī wǎnfān (wǎncān)\nIeat dinner at 7.30 in the eüening\nWǒ liù diǎn bàn qǐchuáng\nI wake up at 6.30\nNǐ jǐ diǎn shuiùjiào?\nWǒ shí èr diǎn bàn shuìjiào\nI go to sleep at eleüen thirty\nZúqiú bǐsài jǐ diǎn kāishǐ?\nZúqiú bǐsài xiáwǔ sì diǎn bàn kāishǐ\nWhen does the football match start?\nearly morning (small hours)


Lee È Sixu Zán Mɛ̌ Mɛ̌ E ka Ðò Jlǒ Jehovah Tɔn Wà Wɛ Égbé? Gbɔn É\nÈ sɔnǔ nú alɔnuwema Mɛ̌ Mɛ̌ E ka Ðò Jlǒ Jehovah Tɔn Wà Wɛ Égbé? bonu mǐ na kplɔ́n xá Biblu kplɔntɔ́ lɛ ɖò bǐbɛ̌mɛ alǒ ɖò vivɔnu nùkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo tɔn. * Nùkplɔnkplɔn 1 jɛ 4 na zɔ́n bɔ nùkplɔntɔ́ lɛ na tuùn mǐ ɖi togun ɖé, nùkplɔnkplɔn 5 jɛ 14 na d’alɔ ye bɔ ye na tuùn azɔ̌ mǐtɔn lɛ, bɔ nùkplɔnkplɔn 15 jɛ 28 na xlɛ́ lee tutoblonunu mǐtɔn nɔ wà azɔ̌ gbɔn é ye. Ðò kpaà mɛ ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ è ni gbéjé nùkplɔnkplɔn lɛ kpɔ́n ɖebɔdoɖewu afi nú xota ɖé tíìn bɔ nùkplɔntɔ́ ɔ ɖó na mɔ nukúnnú jɛmɛ afɔji afɔji ɔ jɛn è sixu d’asa. Nùkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo nɔ ɖò wexwɛ ɖokpo jí, bɔ è sixu ɖɔ xó dó ye jí xá nùkplɔntɔ́ lɛ ɖò cɛju atɔ́ɔ́n jɛ wǒ vlamɛ.\nDɔn nùkplɔntɔ́ ɔ sín ayi wá nùkplɔnkplɔn ɔ sín xota jí\nMi xà nùkplɔnkplɔn ɔ ɖó kpɔ́, mi sixu xà akpáxwé lɛ bǐ zɛ̌n alǒ xà kpɛɖé kpɛɖé\nMi ɖɔ xó dó nǔ e mi xà é jí. Mi zán nùkanbyɔ e ɖò dò ɖò wexwɛ ɔ jí lɛ é kpo fɔtóo lɛ kpo. Enyi é byɔ ɖó mɔ̌ hǔn, mi xà wemafɔ e ɖò akpáxwé ɔ mɛ lɛ é bo ɖɔ xó dó ye jí. Tɛɖɛ̌ jí ɖɔ xotalá wiwi lɛ na xósin nú xota ɔ sín nùkanbyɔ\nEnyi gbàví “Ba Dò nú Nǔ D’eji” ɖò xota ɔ mɛ hǔn, mi xà ɖó kpɔ́, lɛ̌ dó wusyɛn lanmɛ nú nùkplɔntɔ́ towe ɖɔ é ni xwedó wěɖexámɛ e ɖò finɛ lɛ é\n^ akpá. 3 Alɔnuwema elɔ e ɖò ɛntɛnɛti jí é wɛ nyí gudogudo tɔn bǐ e è jla ɖó é.


2 Tan 24 - 2 Chroniques 24\nXwe tɛ́nwe wɛ Joasi ɖó bó yi zinkpo jí; é ɖu axɔ́sú ɖo Jeluzalɛ́mu nú xwe kanɖé. Nɔ tɔn ɔ́, Bɛ̌-Cevanu wɛ, bɔ è nɔ ylɔ́ ɛ ɖɔ Sivía.\nJoasi nɔ wa nǔ e nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ɔ́ hwenu e vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ Yexoyada ɖo gbɛ é.\nYexoyada da asi we nú Joasi, bɔ é ji vǐ súnnu bó ji nyɔ̌nu.\nÉ wá jɛ hweɖénu bɔ Joasi mɔ ɖɔ émí ná bló Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ ɖó.\n5Énɛ́ ɔ́, é kplé vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ lɛ́ɛ kpó Levíi ví lɛ́ɛ kpó, bó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi ná nɔ́ gbɔn toxo e ɖo Judáa lɛ́ɛ mɛ, bó ná nɔ́ yí akwɛ́ ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ sí, bó ná nɔ́ dó bló xwé Mawu mitɔn tɔn ɖó xwewú xwewú. Mi ní ká yá wǔ sí te dó azɔ̌ énɛ́ ɔ́ wú.” É ɖɔ mɔ̌ có Levíi ví lɛ́ɛ yá wǔ sí te dó azɔ̌ wú ǎ.\nAxɔ́sú ɔ́ ylɔ́ Yexoyada vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɖaxó ɔ́, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Tokwɛ́ e Mɔyízi mɛsɛntɔ́ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ́ ɖɔ è nǎ yǐ ɖo Izlayɛ́linu lɛ́ɛ sí, bó ná dó bló goxɔ e mɛ akɔjijɛgbá ɔ́ ɖe ɔ́ ɖó ná bɔ Izlayɛ́li togun ɔ́ bǐ yí gbe ná ɔ́, étɛ́wú wɛ a ma kpé nukún d'é wú, bónú Levíi ví lɛ́ɛ ní yi yí ɖo Judáanu lɛ́ɛ kpó Jeluzalɛ́munu lɛ́ɛ kpó sí ǎ?\nĐó Atalíi, nǎwe dídá énɛ́ ɔ́ kpódó mɛ tɔn lɛ́ɛ kpó jó Mawu xwé ɔ́ dó, bɔ é gba; énɛ́ ɔ́ víví hwedó e, bɔ yě bɛ̌ nǔ e ɖo xwé ɔ́ gbe lɛ́ɛ bǐ, dó yi sɛn vodún Baalu lɛ́ɛ ná.”\nÉnɛ́ ɔ́, axɔ́sú ɔ́ ɖe gbe ɖɔ è nǐ bló gbǎ ɖokpó, bó zé ɖó Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ sín hɔntogbó kpá ɖo kɔ́xo.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, è ɖǒ gan gbɔn Judáa kpó Jeluzalɛ́mu kpó; è ɖǒ gan ɖɔ è nǐ zé tokwɛ́ e xó Mɔyízi mɛsɛntɔ́ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ́ ɖɔ ɖo gbětótló mɛ ɔ́ wá; tokwɛ́ e xó é ɖɔ è nǐ yǐ ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ sí ɔ́, è ɖǒ gan ɖɔ è nǐ zé wá.\nÉe gǎn lɛ́ɛ bǐ kpó togun ɔ́ bǐ kpó se ɔ́, é víví nú yě, bɔ yě wá jɔ akwɛ́ dó gbǎ ɔ́ mɛ káká bɔ é gɔ́.\nÉe hwenu e è nǎ zé gbǎ ɔ́ wá nú Levíi ví lɛ́ɛ, bɔ yě ná kpɔ́n akwɛ́ e ɖ'é mɛ ɔ́, bó ná ɖó gbe nú axɔ́sú ɔ́ su ɔ́, è zě wá. Ée è zě wá ɔ́, akwɛ́ e yě mɔ ɖ'é mɛ ɔ́ sukpɔ́ káká bɔ wěgbójínɔtɔ́ axɔ́sú ɔ́ tɔn kpódó nǔjíkpɔ́ntɔ́ vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɖaxó ɔ́ tɔn kpó húzú akwɛ́ ɔ́ sín gbǎ ɔ́ mɛ. Ée yě húzú sín gbǎ ɔ́ mɛ ɔ́, yě lɛ́ zé gbǎ ɔ́ yi ɖó tɛn tɔn mɛ. Bɛ́ sín hwenɛ́nu ɔ́, è nɔ bló mɔ̌ ayǐhɔ́ngbe ayǐhɔ́ngbe; akwɛ́ e è nɔ mɔ ɔ́ nɔ́ sukpɔ́ ɖésú.\nÉnɛ́ ɔ́, axɔ́sú ɔ́ kpó Yexoyada kpó bɛ́ jó nú mɛ e lɔmɛ è zě Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ sín azɔ̌ ɔ́ dó lɛ́ɛ. Bɔ yědɛɛ yí mɛ e nɔ kpa awǐnnya lɛ́ɛ, xɔgbátɔ́ lɛ́ɛ kpó mɛ e nɔ wa gan kpó ganvɔ kpó sín azɔ̌ lɛ́ɛ kpó, bónú yě ná bló Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ ɖó, bɔ é ná syɛ́n ganjí.\nAzɔ̌watɔ́ lɛ́ɛ jɛ azɔ̌ jí. Azɔ̌ nyɔ́ wa yětɔn zɔ́n bɔ fí e xwé ɔ́ gblé ɖe lɛ́ɛ ɔ́, yě jɛ blǒbló ɖó jí, bɔ xwé ɔ́ jɛ lě e é ɖe gbɔn ɖ'ayǐ ɔ́, bó syɛ́n ganjí.\nÉe yě wa azɔ̌ lɛ́ɛ fó ɔ́, mɛ e lɔmɛ è zě azɔ̌ ɔ́ dó lɛ́ɛ bɛ́ akwɛ́ e kpo ɔ́ wá nú axɔ́sú ɔ́ kpó Yexoyada kpó. Ée yě zě wá é ɔ́, axɔ́sú ɔ́ kpó Yexoyada kpó zé dó bló nǔ e è nɔ zán ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ ná: nǔ e è nɔ zán ɖo sinsɛn hwenu lɛ́ɛ, nǔ e è nɔ zán ɖo vɔ̌sísá hwenu lɛ́ɛ, kɔ́fu kpódó gannú kpó e è sɔ́ siká dó bló ná lɛ́ɛ, kpó ée è sɔ́ kpatágan dó bló ná lɛ́ɛ kpó. Bɔ hwenu e Yexoyada ɖo gbɛ ɔ́, è nɔ sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe hwɛhwɛ.\nYexoyada wá kpo bǐ. Xwe kantɔn wǒ (130) wɛ é ɖó bó kú; é dɔ́ ji ɖésú.\nÈ yi ɖi i dó yɔdo e mɛ è nɔ ɖi axɔ́sú lɛ́ɛ dó ɔ́ mɛ, ɖo Davídi Toxo mɛ, ɖó é wa ɖagbe nú Izlayɛ́li togun ɔ́; é sɔ́ Mawu kpódó Mawu xwé ɔ́ kpó su.\nÉe Yexoyada zán wá kú ɔ́, Judáa sín gǎn lɛ́ɛ wá axɔ́sú ɔ́ gɔ́n, bó kan xwé byɔ́. Bɛ́ sín hwenɛ́nu ɔ́, é nɔ́ bló nǔ e yě nɔ́ ɖɔ n'i lɛ́ɛ é.\nÉe axɔ́sú ɔ́ jɛ nǔ e yě nɔ́ kplɔ́n ɛ lɛ́ɛ xwedó jí ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ jó Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn ɔ́ sín xwé ɔ́ dó, bó jɛ vodún Acela kpó bǒcyɔ ɖěvo ɖěvo lɛ́ɛ kpó sɛn jí. Énɛ́ ɔ́ wú wɛ Mawu Mavɔmavɔ sin xomɛ dó axɔ́súɖuto Judáa tɔn ɔ́ kpó Jeluzalɛ́mu toxo ɔ́ kpó.\nMawu Mavɔmavɔ wá sɛ́ gbeyíɖɔ tɔn lɛ́ɛ dó yě bónú yě ná ɖɔ xó nú yě, bónú yě ná lɛ́ kɔ wá gɔ̌n tɔn. Lo ɔ́, mɛɖé ɖótó yě ǎ.\nÉe mɛɖé má ɖótó yě ǎ ɔ́, Yɛ Mawu tɔn wá Zekaliya vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ Yexoyada ví ɔ́ jí, bɔ é nɔ te togun ɔ́ nukɔn, bó ɖɔ: “Mi ɖótó xó e ɖɔ nú mi wɛ Mawu ɖe é; é ɖɔ: ‘Étɛ́wú wɛ mi nɔ gba sɛ́n ce lɛ́ɛ? Nǔɖé sɔ́ ná nyɔ́ nú mi ǎ. Mi jó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ dó, nyi lɔmɔ̌ ná jó mi dó.’ ”\nÉe Zekaliya ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě blá sé ta tɔn, bɔ axɔ́sú ɔ́ ná gbe lobɔ yě nyi awǐnnyaglo dó hu i sɔ́ nyi kɔ́xota ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ gbe.\nAxɔ́sú Joasi sɔ́ flín ɖagbe e Yexoyada Zekaliya tɔ́ ɔ́ kó wa n'i é ǎ, bó hu vǐ tɔn. Ée Zekaliya ja kúkú gbé ɔ́, é ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ mɔ nǔ e wa wɛ a ɖe é, é ná byɔ́ axɔ́ tɔn we.”\nÉe Zekaliya kú ɔ́, xwe e jɛ fínɛ́ ɔ́ mɛ ɔ́, ahwangɔnu Silíi tɔn ɔ́ wá tɔ́n ahwan axɔ́sú Joasi, bó byɔ́ axɔ́súɖuto Judáa tɔn ɔ́ kpó Jeluzalɛ́mu toxo ɔ́ kpó mɛ. Yě hu gǎn e ɖo toxo ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ, bó bɛ́ nǔ e yě mɔ lɛ́ɛ bǐ sɛ́ dó axɔ́sú Damási tɔn.\nSilíinu e wá ahwan fun gbé lɛ́ɛ sukpɔ́ ǎ; yě sukpɔ́ ǎ có Mawu Mavɔmavɔ jó Judáanu tobutóbú ɖé nú yě bɔ yě hu, ɖó Judáanu lɛ́ɛ jó Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn dó. Lě e Mawu Mavɔmavɔ zán Silíinu lɛ́ɛ dó dɔn tó nú Joasi gbɔn ɔ́ nɛ́.\nSilíinu lɛ́ɛ gblé wǔ i vantankánnyá bó jó e dó bó yi. Ée yě yi ɔ́, mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ́ɛ yi kpá dó ta tɔn, bó wá hu i nyi zan tɔn jí, dó ba vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ Yexoyada sín vǐ e é hu ɔ́ sín hlɔn. È sɔ́ ɛ yi ɖi dó Davídi Toxo mɛ. È ka ɖi i dó yɔdo e mɛ è nɔ ɖi axɔ́sú lɛ́ɛ dó ɔ́ mɛ ǎ.\nMɛsɛntɔ́ e yi kpá dó Joasi ta lɛ́ɛ ɖíe: Zavadu kpódó Yexozavadi kpó. Zavadu ɔ́, nɔ tɔn nɔ nyí Cimɛyati; Amumɔ́ɔ ví wɛ. Yexozavadi ɔ́, nɔ tɔn nɔ nyí Cimuliti; Mɔwabunu wɛ.\nÈ wlǎn Joasi ví lɛ́ɛ sín nyǐkɔ, bó wlán xó tobutóbú e Mawu ɖɔ dó Joasi wú gbɔn gbeyíɖɔ tɔn lɛ́ɛ jí é kpódó lě e è blǒ Mawu xwé ɔ́ ɖó gbɔn ɔ́ kpó dó wěma e è nɔ ylɔ́ ɖɔ Nǔtínmɛwéma axɔ́sú lɛ́ɛ tɔn é mɛ. Vǐ tɔn Amasiyasi wɛ ɖu axɔ́sú ɖó tɛn tɔn mɛ.


Bǐbɛ́mɛ 38 - Genèse 38\nJudáa da asi nú Ɛ́ɛ nukɔngbéví tɔn ɔ́. Nyɔ̌nu ɔ́ nɔ́ nyí Tamáa.\nƐ́ɛ nukɔngbéví Judáa tɔn ɔ́, jijɔ tɔn nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ǎ, bɔ é hu i.\nÉnɛ́ ɔ́, Judáa ɖɔ nú Ɔɔnáni ɖɔ: “Sɔ́ fofó towe sín asi ɔ́ da, ɖó asú tɔn nɔví wɛ a nyǐ. Đǒ xó xá ɛ, bó ná ɖó vǐ donu nú fofó towe.”\nƆɔnáni ka tunwun ɖɔ vǐ e émí ná ji n'i ɔ́ kún ná nyí vǐ émítɔn ó; énɛ́ ɔ́ wú ɔ́, nú é ɖó xó xá fofó tɔn sín asi ɔ́, é nɔ́ ná afɔ kɔn nyi kɔ́ mɛ, bónú fofó tɔn ní má ɖó vǐ ɖé donu ó.\nNǔ énɛ́ ɔ́ e bló wɛ Ɔɔnáni ɖe ɔ́ nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ǎ, bɔ é hu é lɔmɔ̌.\nÉnɛ́ ɔ́, Judáa ɖɔ nú Tamáa vǐ tɔn sín asi ɔ́ ɖɔ: “Yi nɔ asúkúkúxɔmɛ ɖo tɔ́ towe xwé, káká jɛ hwenu e vǐ ce Cela ná su asi da é.” É ɖɔ mɔ̌, ɖó é ɖo linlin wɛ ɖɔ nú Cela da Tamáa gbeɖé ɔ́, é lɔmɔ̌ ná kú fofó tɔn lɛ́ɛ ɖɔhun. Bɔ Tamáa yi cí tɔ́ tɔn xwé nǔgbó.\nÉe yě ɖo fínɛ́ káká ɔ́, Cuwa ví, Judáa sín asi ɔ́ wá kú. Ée azǎn nabí e è nǎ nɔ nǔwamɛxɔmɛ ná lɛ́ɛ wá yi ɔ́, Judáa yi Timuna é kpó xɔ́ntɔn tɔn Ila Adulámunu ɔ́ kpó, bó ná yi kpɔ́n mɛ e ɖo fún kpa nú lɛ̌ngbɔ́ tɔn lɛ́ɛ wɛ é.\nÉnɛ́ ɔ́, è yi ɖɔ nú Tamáa ɖɔ: “Asú towe tɔ́ xwe Timuna bó ná yi kpa fún nú lɛ̌ngbɔ́ tɔn lɛ́ɛ.”\nÉe Tamáa se mɔ̌ ɔ́, é ɖe asúkúsiwu sín kɔ; é cyɔ́n avɔ nukún mɛ, bó sɔ́ nǔ agalɛtɔ́ ɖɔhun, lobo yi jínjɔ́n fí e è nɔ gbɔn byɔ́ Eyinayímu toxo mɛ é, ɖo Timuna sín alixo; é mɔ ɖɔ Cela ko su asi da, è kún ká sɔ́ émí da n'i ó.\nJudáa mɔ Tamáa; ée é cyɔ́n avɔ nukún mɛ ɔ́, é vɛdó ɖɔ agalɛtɔ́ ɖé wɛ sín.\nÉe é má tunwun ɖɔ vǐ émítɔn sín asi ɔ́ wɛ ǎ ɔ́, é sɛ yi gɔ̌n tɔn, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Wǎ mlɔ́ kpɔ́ xá mì.” Nyɔ̌nu ɔ́ ká kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Étɛ́ a nǎ ná mì bɔ un ná wá mlɔ́ kpɔ́ xá we?”\nBɔ Judáa yí gbe n'i ɖɔ: “Un ná zé lɛ̌ngbɔ́ví ɖokpó ɖo lɛ̌ngbɔ́ ce lɛ́ɛ mɛ sɛ́ dó we.” Nyɔ̌nu ɔ́ ká ɖɔ n'i ɖɔ: “É nyɔ́, amɔ̌, a nǎ tó zé nǔɖé nú mì ɖó gbanu hwɛ̌, káká jɛ hwenu e a nǎ sɛ́ lɛ̌ngbɔ́ví ɔ́ dó mì é.”\nJudáa ka kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Nǔ tɛ́ un ná zé nú we ɖó gbanu?” Bɔ é yí gbe n'i ɖɔ: “Nǔ e a nɔ dó ɖó wuntun nǔ ná ɔ́ kpó kan tɔn kpó, kpódó kpo e a hɛn ɔ́ kpó.” Ée nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Judáa zé nǔ e é xa lɛ́ɛ n'i, bó mlɔ́ kpɔ́ xá ɛ. Gbe énɛ́ ɔ́ gbe e é ɖó xó xá ɛ ɔ́, sun jɛ́n kó nɔ te n'i nɛ́.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Tamáa sí te, bó yi xwé. É ɖe avɔ sín nukún mɛ, bó lɛ́ sɔ́ asúkúsiwu tɔn dó.\nJudáa wá sɛ́ lɛ̌ngbɔ́ví ɔ́ dó gbɔn xɔ́ntɔn tɔn Adulámunu ɔ́ jí, bɔ é ná yí nǔ e é fɔ ɖó gbanu lɛ́ɛ ɖo nyɔ̌nu ɔ́ sí. Lo ɔ́, xɔ́ntɔn tɔn ɔ́ sɔ́ wá mɔ nyɔ̌nu ɔ́ ǎ.\nÉ kanbyɔ́ mɛ e ɖo fínɛ́ lɛ́ɛ ɖɔ: “Fítɛ́ nyɔ̌nu agalɛtɔ́ e ɖo Eyinayímu lixo fí ɔ́ ɖe?” Bɔ mɛ lɛ́ɛ yí gbe n'i ɖɔ: “Agalɛtɔ́ ɖé nɔ fí kpɔ́n gbeɖé ǎ mɛ.”\nBɔ xɔ́ntɔn ɔ́ lɛ́ kɔ wá Judáa gɔ́n, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Un mɔ ɛ ǎ; mɛ e ɖo fínɛ́ lɛ́ɛ tlɛ ɖɔ nú mì ɖɔ agalɛtɔ́ ɖé kún nɔ fínɛ́ kpɔ́n gbeɖé ó.”\nÉe Judáa se mɔ̌ ɔ́, é ɖɔ: “É ní bó hɛn nǔ e un bɛ́ n'i lɛ́ɛ! Mǐ ní má húzú nǔkiko ó. Nyɛ ko sɛ́ lɛ̌ngbɔ́ví e xó é ɖɔ ɔ́ dó e din, bɔ hwɛ ka yi ba ɛ kpo. Nǔɖé sɔ́ nyí ce ɖ'é mɛ ǎ.”\nÉ ná bló sun atɔn mɔ̌ bɔ è wǎ ɖɔ nú Judáa ɖɔ: “Vǐ towe sín asi Tamáa lɛ aga bó tlɛ ɖo xo din.” Bɔ Judáa ɖɔ è nǐ ɖe e tɔ́n, bó dó e zo.\nHwenu e è kplá ɛ xweyǐgbe ɔ́, é ɖɔ sɛ́ dó asú tɔn tɔ́ ɖɔ: “Mɛ e tɔn nǔ élɔ́ lɛ́ɛ nyí ɔ́ wɛ un mɔ xo ná. Kpɔ́n nǔ e è nɔ dó ɖó wuntun nǔ ná é, bó kpɔ́n kan e ɖ'é wú é, kpó kpo élɔ́ kpó. Tɛ́nkpɔ́n bó tunwun mɛ e tɔn yě nyí é.”\nÉe Judáa mɔ nǔ lɛ́ɛ ɔ́, é tunwun, bó ɖɔ: “Hwɛ tɔn jɔ. Nǔ e un ɖó ná wa ɔ́, un wa ǎ, ɖó un sɔ́ sɔ́ ɛ da nú vǐ ce Cela ǎ.” Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Judáa sɔ́ ɖó xó ɖě xá ɛ ǎ.\nÉe Tamáa sín vǐjiji hwenu wá su ɔ́, è mɔ ɖɔ hǒxo wɛ ɖo xo tɔn mɛ.\nHwenu e é ɖo vǐ ji wɛ ɔ́, vǐ lɛ́ɛ ɖokpó ɖe alɔ tɔ́n. Nyɔ̌nu-ajinɔtɔ́ ɔ́ ká sin kan vɔvɔ dó alɔ ɔ́ bó ɖɔ: “Nukɔngbéví ɔ́ ɖíe!”\nLo ɔ́, vǐ énɛ́ ɔ́ wún alɔ tɔn bɔ wegɔ́ tɔn tɔ́n jɛ nukɔn. Énɛ́ ɔ́, nyɔ̌nu-ajinɔtɔ́ ɔ́ sú xó ɖɔ: “Nɛ̌ wɛ a wa gbɔn bo ɖe ali nú hwiɖée?” Bɔ é sun nyǐ vǐ ɔ́ ɖɔ “Pɛlɛ́si”. Pɛlɛ́si sín tínmɛ wɛ nyí ali.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, éyɛ́ wá tɔ́n bɔ kan vɔvɔ ɔ́ ɖo alɔ tɔn. È ka sun nyǐ éyɛ́ ɖɔ Zeláxi.


Ðu Lè Nǔ E Jehovah Nɔ Na Mǐ lɛ É Tɔn Mlɛ́mlɛ́: Gbɔn Nɛ̌ É? | Nùkplɔnkplɔn\n“Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, nyɛ wɛ nyí Mawu towe; nyì wɛ na ɖɔ nǔ e na nyɔ́ nú we ɔ nú we.”—EZA. 48:17.\nHAN LƐ: 117, 114\nEtɛ lɛ ka sixu zɔ́n bɔ lè e ɖò nùɖuɖu gbigbɔ tɔn ɖé lɛ mɛ é na gú mǐ?\nWlɛnwín tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu lè akpáxwé Biblu tɔn lɛ bǐ tɔn?\nNɛ̌ dò biba nú nǔ ɖěɖee è sɔnǔ tɔn nú mɛ winnyawinnya lɛ é kpo ee mǐ nɔ xwlé mɛ lɛ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é kpo ka sixu hɛn lè wá nú mǐ gbɔn?\n1, 2. (a) Linlin tɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka nɔ ɖó dó Biblu ɔ wu? (b) Akpáxwé Biblu tɔn tɛ a ka yí wǎn na hugǎn?\nKÚNNÚÐETƆ́ JEHOVAH TƆN LƐ yí wǎn nú Biblu ɔ. Nùkplɔnmɛ e wu è sixu ganjɛ lɛ é wɛ ɖ’emɛ, b’ɛ nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ ɖó akɔnkpinkpan kpo nukúnɖiɖo kpo. (Hlɔ. 15:4) Mǐ nɔ kpɔ́n Biblu ɔ dó mɔ linlin gbɛtɔ́ tɔn e è xokplé lɛ é ǎ, loɔ, mǐ nɔ “yí dó yí Mawuxó na; Mawuxó ɔ wɛ é ka nyí nugbǒ.”—1 Tɛ. 2:13.\n2 É ɖò wɛn ɖɔ mǐ bǐ wɛ yí wǎn nú akpáxwé Biblu tɔn ɖé lɛ hugǎn. Mɛɖé lɛ yí wǎn nú Wɛnɖagbe-Wema lɛ tawun, akpáxwé enɛ tinmɛ mɛ alɔkpa e Jehovah nyí é gbɔn Vǐ tɔn gblamɛ. (Jaan 14:9) Mɛ ɖevo lɛ tíìn bɔ akpáxwé Biblu tɔn e mɛ nǔɖɔɖ’ayǐ ɖè lɛ é wɛ nɔ jɛji nú ye hugǎn, ɖi Nǔɖexlɛ́mɛ, ee sɔ́ “nǔ e na jɛ ɖò malin-malin mɛ lɛ” é sín nu ɖó te é. (Nǔɖe. 1:1) Bɔ mɛ̌ ka ɖò mǐ mɛ bo ma ko mɔ akɔnkpinkpan ɖò Ðɛhan lɛ mɛ, alǒ kplɔ́n ɖagbe lɛ ɖò wema Nùnywɛxó tɔn mɛ kpɔ́n ǎ? Mɛ bǐ tɔn wɛ Biblu ɔ nyí nugbǒ.\n3, 4. (a) Nɛ̌ nǔ ka nɔ cí nú mǐ dó wema mǐtɔn lɛ wu? (b) Gbɛtɔ́ gbɛ̌nu tɛ lɛ mǐ ka nɔ lɛ́ ɖè wema lɛ tɔ́n na?\n3 Ðó mǐ yí wǎn nú Biblu ɔ wutu ɔ, mǐ lɛ́vɔ yí wǎn nú wema junjɔn Biblu jí mǐtɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e mǐ nɔ mɔ gbɔn wema lɛ, alɔnuwema lɛ, xójlawema lɛ, kpo wema ɖevo lɛ kpo gblamɛ é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ. Nǔ enɛ lɛ e Jehovah nɔ sɔnǔ na é nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ nɔ acéjí ɖò gbigbɔ lixo, ɖu nǔ gɔ́xò ɖò gbigbɔ lixo, bo nɔ lɛ́ “lidǒ ɖò nùɖiɖi mɛ.”—Ti. 2:2.\n4 Gɔ́ nú wema ɖěɖee nɔ kàn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ bǐ kpaà é ɔ, mǐ nɔ lɛ́ mɔ wema junjɔn Biblu jí ɖevo lɛ bɔ yedɛɛ lɛ nɔ kàn gbɛtɔ́ gbɛ̌nu ɖé lɛ. Ðé lɛ tíìn bɔ è sɔnǔ tɔn bo na dó d’alɔ mɛ winnyawinnya lɛ; ɖevo lɛ nɔ d’alɔ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ. Wema mǐtɔn e è zín lɛ é kpo ee ɖò tɛn ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí lɛ é kpo gègě tíìn bɔ è sɔnǔ tɔn nú mɛ e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é. Nùɖuɖu tobutobu enɛ lɛ nɔ flín mǐ ɖɔ Jehovah ɖè akpá e é dó ɖɔ emi na “ylɔ agɔ̌ ɖokpo nú togun lɛ bǐ” é.—Eza. 25:6.\n5. Etɛ mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ é nɔ xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ?\n5 Gègě mǐtɔn sixu nɔ jló na mɔ hwenu sukpɔ́ bá xà Biblu ɔ kpo wema junjɔn Biblu jí lɛ kpo. Mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji ɖɔ gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bo na “hwlɛndo hwenu [mǐtɔn] lɛ,” gbɔn Biblu xixa ɖò gbesisɔmɛ kpo nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn kpo gblamɛ é nɔ xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ. (Efɛ. 5:15, 16) È na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, mǐ sixu kpéwú hwebǐnu bo sɔ́ ayi ɖó nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e ɖè nú mǐ é bǐ jí ɖó bǎ ɖokpo ɔ mɛ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, awovinú ɖé tíìn bɔ mǐ ɖó na ɖò acéjí na. Awovinú tɛ ka wɛ?\n6. Etɛ ka sixu zɔ́n bɔ nǔ e Jehovah sɔnǔ na é ɖé lɛ na gú mǐ?\n6 Awovinú ɔ wɛ nyí ɖɔ enyi mǐ nɔ ɖɔ ɖɔ nǔ gbigbɔ tɔn e è sɔnǔ na é ɖé lɛ kún kàn mǐdɛɛ lɛ ó ɔ, lè ɖé lɛ sixu gú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi é cí ɖɔ akpáxwé Biblu tɔn ɖé kún sɔgbe xá ninɔmɛ mǐtɔn ó ɔ ka ló? Alǒ, enyi wema ɖé tíìn bɔ mǐdɛɛ lɛ ma ɖò mɛ e é ɖu tawun lɛ é mɛ ǎ ɔ ka ló? Mǐ nɔ ba na keya nú nǔ mɔhun lɛ ǎ wɛ à, alǒ mǐ tlɛ nɔ wɔn ya nú bǐ kpowun wɛ à? Enyi mɔ̌ wɛ ɔ, nǔ e na hɛn lè ɖaxó wá nú mǐ lɛ é tɛ mǐɖée wɛ mǐ sixu ko ɖè nɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú fɛ́ca mɔhun gbɔn? Nǔ e ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ, mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na hɛn d’ayi mɛ ɖɔ Mawu wɛ nyí Jɔtɛn nǔ gbigbɔ tɔn e è sɔnǔ na nú mǐ lɛ é tɔn. É ɖɔ gbɔn gbeyiɖɔ Ezayíi jí ɖɔ: “Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, nyɛ wɛ nyí Mawu towe; nyì wɛ na ɖɔ nǔ e na nyɔ́ nú we ɔ nú we.” (Eza. 48:17) Mi nú mǐ ni ba dò nú wlɛnwín e mǐ sixu zán bo na ɖu lè akpáxwé Biblu tɔn lɛ bǐ kpo nùɖuɖu gbigbɔ tɔn vovo e ɖè nú mǐ lɛ é kpo tɔn é atɔn.\nWLƐNWÍN E È SIXU ZÁN BO ÐU LÈ BIBLU XIXA TƆN É ÐÉ LƐ\n7. Aniwu mǐ ka ɖó na nɔ xà Biblu ɔ kpo ayixa ɖokpo kpo?\n7 Nɔ xà kpo ayixa ɖokpo kpo. Biblu ɖɔ nyì wɛn ɖɔ jí “nǔ e è wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɔ, Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ” bɔ ye ɖó lè. (2 Tim. 3:16) Nugbǒ ɔ, akpáxwé Biblu tɔn ɖé lɛ tíìn bo ɖu gbɛtɔ́ gbɛ̌nu ɖé lɛ jɛ nukɔn. Enɛ wu wɛ mǐ ɖó na nɔ xà Mawuxówema ɔ kpo ayixa ɖokpo kpo. “Hwenu e un nɔ ɖò Biblu xà wɛ é ɔ, un nɔ tɛnkpɔn bo nɔ flín ɖɔ nùkplɔnmɛ gègě wɛ è sixu mɔ ɖò akpáxwé ɖé,” wɛ nɔví sunnu ɖé ɖɔ. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Enɛ flínflín nɔ sísɛ́ mì bɔ un nɔ kpɔ́n nǔ zɛ nǔ e ɖò wɛn é wu.” Cobonu mǐ na xà Xó Mawu Tɔn ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ ayixa ɖokpo kpo nùnywɛ kpo bo na dó sixu mɔ nùkplɔnmɛ e Jehovah ba ɖɔ mǐ ni mɔ lɛ é.—Ɛsd. 7:10, NW; xà Jaki 1:5.\nBiblu xixa towe ka ɖò lè ɖaxó hɛn wá nú we wɛ à? (Kpɔ́n akpáxwé 7gɔ́ ɔ)\n8, 9. (a) Hwenu e mǐ ɖò Biblu xà wɛ é ɔ, nǔ tɛ lɛ mǐ ka sixu kanbyɔ mǐɖée? (b) Etɛ nǔ ɖěɖee è byɔ ɖò mɛ e jɛxa bá nyí mɛxo agun tɔn lɛ é sí é ka kplɔ́n mǐ dó Jehovah wu?\n8 Nɔ kàn nǔ byɔ. Hwenu e a ɖò akpáxwé Biblu tɔn ɖé xà wɛ é ɔ, nɔ yì agbɔ̌n jí bo nɔ kàn nùɖé lɛ byɔ hwiɖée, ɖi: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah wu? Nɛ̌ un ka sixu zán nǔ elɔ ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɔn? Nɛ̌ un ka sixu zán dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn?’ Enyi mǐ lin tamɛ kpɔ́n dó nùkanbyɔ mɔhun lɛ jí ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ mǐ na ɖu lè gègě ɖò Biblu xixa mǐtɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó nǔ ɖěɖee Mawuxówema ɔ byɔ ɖò mɛ e jɛxa bá nyí mɛxo agun tɔn lɛ é sí é jí. (Xà 1 Timɔtée 3:2-7.) Ðó gègě mǐtɔn nyí mɛxo agun tɔn ǎ wutu ɔ, mǐ sixu lin tlolo hwɛ̌ ɖɔ akpáxwé enɛ kún sɔgbe xá mǐ vo ɖé ó. É ɖò mɔ̌ có, enyi mǐ ba dò nú xósin nùkanbyɔ e bɔ d’ewu lɛ é tɔn ɖé lɛ ɔ, mǐ na mɔ ɖɔ nǔ enɛ lɛ e è byɔ ɖò mɛ e jɛxa bá nyí mɛxo agun tɔn lɛ é sí é sixu hɛn lè wá nú mǐ bǐ ɖò ali gègě nu.\n9 Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah wu? Nǔ enɛ lɛ e Jehovah byɔ ɖò mɛ e na jɛxa lɛ é sí é ɖexlɛ́ ɖɔ é ɖó nugbodòdó titewungbe ɖé lɛ bɔ nɔví agbanɖotananɔ lɛ ɖó na xwedó. É ba ɖɔ ye ni zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ, bɔ lee ye wà nǔ xá agun e é “xɔ gbɔn Vǐ éɖesunɔ tɔn sín kú [hun, NW] gblamɛ” é ɔ, ye na ɖó gbè tɔn n’i. (Mɛ. 20:28) Jehovah jló ɖɔ mǐ ni nɔ ayijayǐ mɛ ɖò lɛngbɔnyitɔ́ kpɛví e è ɖè lɛ é glɔ. (Eza. 32:1, 2) Enɛ wu ɔ, nǔ ɖěɖee Mawuxówema ɔ byɔ ɖò mɛ e jɛxa bá nyí mɛxo agun tɔn lɛ é sí é flín mǐ ɖɔ nǔ mǐtɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú Jehovah tawun.\n10, 11. (a) Hwenu e mǐ ɖò nǔ ɖěɖee è byɔ ɖò mɛxo agun tɔn lɛ sí é xà wɛ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu zán ɖò gbɛzán mǐɖesu tɔn mɛ gbɔn? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu zán nǔ enɛ lɛ dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn?\n10 Nɛ̌ un ka sixu zán nǔ elɔ ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɔn? Sín hweɖenu jɛ hweɖenu ɔ, nɔví sunnu agbanɖotananɔ ɖé ɖó na nɔ zán nǔ enɛ lɛ e Biblu byɔ é dó gbéjé éɖée kpɔ́n na, bo kpɔ́n akpá e xwé é sixu lɛ́ yì nukɔn ɖè lɛ é. Nɔví sunnu e “ɖò gǎn dó wɛ bá nyí nukúnkpénuwutɔ́” é ɖé ɖó na ɖó ayi jijɔ enɛ lɛ wu tawun, ɖó é ɖó na tɛnkpɔn bo ɖó ye lee é kpéwú gbɔn é. (1 Tim. 3:1, NW) Nugbǒ ɔ, jijɔ ɖěɖee è slɛ́ ɖò wemafɔ enɛ lɛ mɛ lɛ é sixu kplɔ́n nǔ Klisanwun lɛ bǐ, ɖó gègě ɖ’emɛ bo nyí nǔ e Jehovah byɔ ɖò Klisanwun bǐ sí lɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ mɛ bǐ ɖó na “nɔ nɔ jlɛ̌ jí” bo lɛ́ “ɖó linlin e sɔgbe é.” (Fili. 4:5, NW; 1 Pi. 4:7, NW) Ee mɛxo agun tɔn lɛ na tɛnkpɔn bo na nyí “kpɔ́ndéwú nú lɛngbɔ̌ lɛ” é ɔ, nǔwiwa yetɔn sixu kplɔ́n nǔ mǐ bɔ mǐ na “ɖó nùɖiɖi ye ɖɔhun.”—1 Pi. 5:3; Ebl. 13:7.\n11 Nɛ̌ un ka sixu zán dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn? Mǐ sixu zán jijɔ enɛ lɛ e Klisanwun nukúnkpénuwutɔ́ lɛ ɖó na ɖó é dó d’alɔ jlǒɖotɔ́ lɛ alǒ Biblu kplɔntɔ́ lɛ, bɔ ye na mɔ ali ɖěɖee nu mɛxo agun tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn lɛ gbɔn vo nú sinsɛngán Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ tɔn lɛ ɖè é. Gɔ́ na ɔ, hwenu e mǐ ɖò jijɔ enɛ lɛ xà wɛ é ɔ, mǐ sixu flín gǎn e dó wɛ mɛxo agun tɔn mǐɖesunɔ tɔn lɛ ɖè dó ta mǐtɔn mɛ lɛ é. Tamɛ linlin dó lee ye nɔ zán yeɖée gbɔn é jí nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ “ɖó sísí nú mɛ e Aklunɔ sɔ́, bɔ ye ɖò azɔ̌ wà wɛ” syɛnsyɛn ɖò tɛntin mǐtɔn lɛ é d’eji. (1 Tɛ. 5:12) Bɔ bǎ e mɛ mǐ ɖó sísí jɔ sísí nú nukúnkpénuwutɔ́ azɔ̌syɛnsyɛnwatɔ́ enɛ lɛ ɖó é ɔ, bǎ ɖokpo ɔ mɛ wɛ mǐ nɔ dó awǎjijɛ awǎjijɛ jí nú ye ɖó.—Ebl. 13:17.\n12, 13. (a) Etɛ lɛ mɔ̌ mǐ ka sixu zán azɔwanú e ɖè nú mǐ lɛ é bo ba dò na? (b) Nǎ lee nǔ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó akpáxwé Biblu tɔn ɖé é sixu ɖè nùkplɔnmɛ e ma ɖò vaàn tlolo ǎ lɛ é xlɛ́ gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖokpo.\n12 Nɔ ba dò nú nǔ. Mǐ sixu zán azɔwanú e ɖè nú mǐ lɛ é dó ba dò nú nǔ na, ɖi nǔ lehun lɛ:\nMɛ̌ ka wlan akpáxwé Mawuxówema ɔ tɔn elɔ?\nFitɛ è ka wlan ɖè? Hwetɛnu è ka wlan?\nNǔ taji tɛ lɛ ka jɛ hwenu e è wlan wema Biblu tɔn tawun ɖé é?\nNǔ mɔhun lɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ nùkplɔnmɛ e ma ko ɖò vaàn tlolo ǎ lɛ é na zawě nú mǐ.\n13 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖǒ ayi Ezekiyɛli 14:13, 14 wu; é ɖɔ: “Enyi tò ɖé tíìn, bɔ mɛ e ɖ’emɛ lɛ hu hwɛ dó mì, bo jó mì dó ɔ, alɔ ce na jɛ ye wu. Un na hɛn nùɖuɖu e ye kplé ɖó ayǐ lɛ bǐ gblé; un na sɛ́ adɔ dó tò ɔ mɛ, bɔ gbɛtɔ́ kpo kanlin kpo bǐ na kú. Nɔwée kpo Daniyɛli kpo Jɔbu kpo na bo ɖò tò ɔ mɛ ɔ, gbeji e ye ɖè nú mì ɔ jɛn na zɔ́n bɔ ye na hwlɛn gbɛ̀ yeɖée tɔn gán. Xó e nyɛ Aklunɔ Mavɔmavɔ ɖɔ ɔ nɛ.” Enyi mǐ ba dò nú nǔ kpɛɖé ɔ, mǐ na mɔ ɖɔ xwè 612 J.H.M. mɔ̌ wɛ è wlan akpáxwé Ezekiyɛli tɔn enɛ. Hwe enɛ nu ɔ, Nɔwée kpo Jɔbu kpo ko kú bɔ xwè kanweko mɔkpan ko wá yì, bɔ Mawu kpó ɖò gbejininɔ gbɛ̀ e ye zán é flín wɛ. Amɔ̌, Daniyɛli kpò ɖò gbɛ̀. Xwè tɔn sixu ko ɖò 18 jɛ 23 vlamɛ hwenu e Jehovah ɖɔ ɖɔ é nyí hwɛjijɔnɔ Nɔwée kpo Jɔbu kpo ɖɔhun é. Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Jehovah nɔ ɖ’ayi gbejininɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ bǐ tɔn wu, kaka jɛ mɛ e ɖò winnyawinnya wɛ lɛ é tɔn jí, bɔ é nɔ lɛ́ xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ.—Ðɛh. 148:12-14.\nÐU LÈ WEMA VOVO LƐ TƆN\n14. Nɛ̌ nǔ e è ɖetɔ́n nú mɛ winnyawinnya lɛ é ka nɔ d’alɔ ye gbɔn? Nɛ̌ ye ka sixu hɛn lè wá nú mɛ ɖevo lɛ lɔmɔ̌ gbɔn? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n14 Ði lee mǐ mɔ dìn ɖɔ Xó Mawu Tɔn sín akpáxwé lɛ bǐ kplɔnkplɔn wɛ ɖó lè é ɔ, mǐ sixu lɛ́ ɖu lè nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e ɖè nú mǐ lɛ é bǐ tɔn. Kpɔ́ndéwú klewun ɖé lɛ ɖíe. Nǔ e è sɔnǔ na nú mɛ winnyawinnya lɛ é. Ðò xwè e wá yì lɛ é mɛ ɔ, wema mǐtɔn lɛ gègě wɛ è ɖetɔ́n nú mɛ winnyawinnya lɛ.  Ðé lɛ ɖò wema enɛ lɛ mɛ bɔ è sɔnǔ na bo na dó d’alɔ ye nú ye na ɖu ɖò kɔgbidinúmɛ lɛ jí ɖò wemaxɔmɛ alǒ wuvɛ̌ winnyawinnya hwenu tɔn lɛ jí. Nɛ̌ wema enɛ lɛ xixa ka sixu hɛn lè wá nú mǐ bǐ gbɔn? Enyi mǐ xà ɔ, é nɔ flín nǔ ɖěɖee ɖí xwi xá wɛ mɛ winnyawinnya mǐtɔn gbejinɔtɔ́ lɛ ɖè é mǐ. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ kpéwú bo nɔ d’alɔ ye bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú ye.\n15. Etɛwu Klisanwun mɛxo lɛ lɔ ka ɖó na nɔ xà nǔ ɖěɖee è ɖetɔ́n nú mɛ winnyawinnya lɛ é?\n15 Nǔ ɖěɖee jí wema ɖěɖee è sɔnǔ na nú mɛ winnyawinnya lɛ é ɖɔ xó dó é gègě tíìn bɔ yedɛɛ lɛ kɛɖɛ wɛ é kàn ǎ. Mǐ bǐ wɛ ɖó na nɔ jɛhun dó nùɖiɖi mǐtɔn jí, ɖu ɖò lee nǔ nɔ cí nú mǐ lɛ é jí, hɔn nú kɔgbidinúmɛ hagbɛ̌ lɛ tɔn nyanya lɛ, bo nyì alɔ nú gbɛ̌dido kpo ayiɖeɖayi kpo e ma sɔgbe ǎ lɛ é. Xota enɛ lɛ kpo gègě ɖevo lɛ kpo jí wɛ è ɖɔ xó dó ɖò wema ɖěɖee è sɔnǔ na nú mɛ winnyawinnya lɛ é mɛ. Klisanwun e ko nyí mɛxo lɛ é ka ɖó na lin ɖɔ wema ɖěɖee è ɖetɔ́n nú mɛ winnyawinnya lɛ é xixa na ɖè emi kpò wɛ à? Gbeɖé kpɔ́n! Nugbǒ wɛ ɖɔ è sɔnǔ nú nǔ enɛ lɛ ɖó alɔkpa ɖé b’ɛ na dɔn mɛ winnyawinnya lɛ, amɔ̌, nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn e nyɔ́ zán hwebǐnu lɛ é jí wɛ ye jinjɔn, bɔ mǐ bǐ sixu ɖu lè nùɖuɖu gbigbɔ tɔn enɛ lɛ tɔn.\n16. Alɔ ɖevo tɛ wema mǐtɔn lɛ ka nɔ dó mɛ winnyawinnya lɛ?\n16 Gɔ́ nú alɔ e wema mǐtɔn lɛ nɔ dó mɛ winnyawinnya lɛ bɔ ye nɔ ɖu ɖò tagba lɛ jí é ɔ, ye nɔ lɛ́ d’alɔ ye bɔ ye nɔ sù ɖò gbigbɔ lixo bo nɔ sɛkpɔ Jehovah. (Xà Nùnywɛtɔ́xó 12:1, 13.) Ye sixu lɛ́ dó alɔ mɔhun Klisanwun mɛxo lɛ lɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xota ɖé tɔ́n ɖò Réveillez-vous! Avril 2009 tɔn mɛ bo nyí “Les jeunes s’interrogent . . . Comment trouver du plaisir à lire la Bible ?” (Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ É . . . Nɛ̌ Un ka Sixu Ðu Vivǐ Biblu Xixa Tɔn Gbɔn?) Xota ɔ ɖɔ xó dó wlɛnwín gègě jí, bɔ gbàví ɖokpo lɛ́ ɖ’emɛ bɔ è sixu sɛ́n bo sɔ́ ɖó Biblu mɛtɔn mɛ bo zán. Xota enɛ ka ko hɛn lè wá nú mɛxo lɛ lɔ à? “Hwebǐnu wɛ Biblu xixa nɔ vɛwǔ nú mì,” wɛ nyɔnu xwési e ko ɖó vǐ é ɖé wlan. “Un xwedó wlɛnwín e jí xota ɔ ɖɔ xó dó lɛ é, bo ɖò gbàví ɔ zán wɛ ganji. Dìn ɔ, akpàkpà nɔ sɔ́ mì dó Biblu xixa wu. Un mɔ dìn ɖɔ wema Biblu tɔn lɛ xò nǔ dó akpà ɖokpo ɔ mɛ, bo cí avɔkan ɖěɖee kanvɔlɔntɔ́ ɖé lɔn ɖě dó ɖě mɛ bɔ ye na kanvɔ ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé é ɖɔhun. Biblu xixa ko hun xomɛ nú mì gbɔn mɔ̌ kpɔ́n ǎ.”\n17, 18. Lè tɛ lɛ nǔ ɖěɖee è sɔnǔ na bɔ mǐ nɔ xwlé mɛ lɛ ɖò kúnnuɖegbe é xixa ka sixu hɛn wà nú mǐ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n17 Nǔ e è sɔnǔ na nú mɛ e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é. Sín 2008 wɛ mǐ ko ɖò vivǐ Atɔxwɛ e è nɔ kplɔ́n ɖò kplé jí, bɔ è sɔnǔ tɔn nú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ é tɔn ɖu wɛ. Amɔ̌, xójlawema mǐtɔn e mǐ nɔ xwlé mɛ lɛ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é ka ló? Enɛ lɛ lɔ xixa ka sixu hɛn lè wá nú mǐ à? Nùjlɛdonǔwu ɖé ɖíe. Mǐ ni ɖɔ ɖɔ gbè ɖokpo wɛ, bɔ jɛ nukɔn nú xóɖiɖɔ agbawungba tɔn ɔ, a ɖ’ayi wu ɖɔ mɛ e a ylɔ é ɖé wá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ. É ɖò gaàn ɖɔ xomɛ hun we. Hwenu e xóɖɔtɔ́ ɔ ɖò xóɖiɖɔ tɔn xwlé mɛ wɛ é ɔ, é cí ɖɔ a ɖò tamɛ lin dó jonɔ enɛ jí wɛ ɖɔhun. È na ɖɔ ɔ, a ɖò xóɖiɖɔ ɔ sè wɛ gbɔn tó éyɛtɔn lɛ mɛ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, a lɛ́vɔ ɖó mɔjɛmɛ xota ɔ tɔn d’eji ɖò xóɖiɖɔ ɔ gudo.\n18 Mǐ sixu ɖu lè mɔhun hwenu e mǐ xà nǔ e mǐ nɔ xwlé mɛ lɛ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nǔxatɔ́ e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ ɖé hɛn ɔ, é na mɔ nukúnnú jɛ xógbe ɖěɖee è zán dó ɖɔ xó dó xota Biblu tɔn lɛ jí ɖò Atɔxwɛ e mǐ nɔ xwlé mɛ lɛ é mɛ é wu. Mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú gègě xota e è ɖetɔ́n ɖò jw.org jí lɛ é tɔn, ɖi ee ɖò akpáxwé “Nùkanbyɔ Biblu Tɔn lɛ Sín Xósin” kpo “Nǔ E Mɛ lɛ Nɔ Yawu Kanbyɔ lɛ É” kpo glɔ lɛ é. Hwenu e mǐ xà nǔ enɛ lɛ é ɔ, nugbǒ e mǐ ko tuùn lɛ é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ d’eji. Gɔ́ na ɔ, mǐ sixu lɛ́ kplɔ́n ali yɔyɔ̌ ɖevo e nu mǐ na tinmɛ nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é ɖò kúnnuɖegbe ɖè lɛ é. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Réveillez-vous! nɔ bló bɔ ganjɛwu e mǐ ɖó ɖɔ Mawu nugbǒ ɔ tíìn é nɔ lidǒ hwɛhwɛ, b’ɛ nɔ lɛ́ kplɔ́n mǐ lee mǐ na jɛhun dó nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é jí gbɔn é.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:15, 16a.\n19. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ Jehovah ɖɔ mǐ kún nyí ɖumakpamɛsinɔ ó gbɔn?\n19 É ɖò wɛn ɖɔ nǔ gègě wɛ Jehovah na mǐ bo na dó sú “hudo nǔ gbigbɔ tɔn lɛ tɔn” e mǐ ɖó é sín dò. (Mat. 5:3, NW) Mi nú mǐ ni ɖò gbigbɔ sín nǔ e ɖè nú mǐ lɛ é bǐ zán wɛ zɔn mǐ yì. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ na xlɛ́ Mɛ e nɔ kplɔ́n nǔ e na nyɔ́ nú mǐ é mǐ é ɖɔ mǐ kún nyí ɖumakpamɛsinɔ ó.—Eza. 48:17.\n^  (akpáxwé 14gɔ́ ɔ) Wema mɔhun ɖé lɛ wɛ nyí Les jeunes s’interrogent. Réponses pratiques, Akpáxwé 1 kpo 2 kpo, gɔ́ nú xota ɖebɔdoɖewu “Les jeunes s’interrogent,” ee nɔ tɔ́n dìn ɖò ɛntɛnɛti kɛɖɛ jí lɛ é.


Ana Xoɖɛ Bo Byɔ Vǐ Sunnu Ðokpo | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nAna Xoɖɛ Bo Byɔ Vǐ Sunnu Ðokpo\nNya Izlayɛlinu ɖé nɔ nyí Ɛlukana bo ɖó asì wè, mɛ ɖokpo nɔ nyí Ana bɔ mɛ ɖě ɔ nɔ nyí Penina; Ana ɔ wɛ é ka yí wǎn na hugǎn. Penina nɔ ɖò cícá nú Ana wɛ hwebǐnu ɖó Ana jì vǐ ǎ, bɔ éyɛ ka jì vǐ gègě wutu. Xwewu xwewu ɔ, Ɛlukana nɔ kplá xwédo tɔn bɔ ye nɔ yì sɛ̀n Mawu ɖò Gɔxo ɔ mɛ ɖò Silóo. Ye wá yì dɔ̌n gbè ɖokpo bɔ é ɖó ayi wu ɖɔ wanyinamɔ emitɔn Ana blawu tawun. É ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Kɛnklɛn ma ya avǐ ó, Ana. Un ɖò fí nú we. Un yí wǎn nú we.’\nNukɔnmɛ ɔ, Ana yì nɔ éɖokpo bo xoɖɛ. É ɖò avǐ ya wɛ hwenu e é ɖò vo sà nú Jehovah wɛ ɖɔ é ni d’alɔ emi é. É d’akpá bo ɖɔ: ‘Jehovah, enyi a na vǐ sunnu ɖokpo mì ɔ, un na sɔ́ ɛ na we, bɔ é na sɛ̀n we nú gbɛhwenu tɔn bǐ.’\nVɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Eli mɔ avǐ e ya wɛ Ana ɖè é bo vɛdo ɖɔ ahan wɛ é nu mú sín. Ana yí gbè n’i ɖɔ: ‘Eǒ, aklunɔ ce, un nu ahan ǎ mɛ. Adǎn ɖaxó wɛ ɖò gbigbo mì wɛ bɔ un ɖò xwléxwlé Jehovah wɛ.’ Eli wá mɔ ɖɔ emi wà nǔ nyì dò bo ɖɔ nú Ana ɖɔ: ‘Mawu ni na nǔ e ba wɛ a ɖè é we.’ Agbɔ̌n Ana tɔn jɛ dò, bɔ é ɖido. É sɔ́ yì xwè ɖokpo ǎ bɔ é jì vǐ sunnu ɖé bo sun nyikɔ ɛ ɖɔ Samuwɛli. A sixu dó nukún lee é ɖó na ko víví n’i sɔ́ é mɛ kpɔ́n à?\nAna wɔn akpá e é dó nú Jehovah é ǎ. É ɖè anɔ̌ nú Samuwɛli tlolo é ɔ, é kplá ɛ wá Goxɔ ɔ mɛ bonu é na sɛ̀n Mawu ɖò finɛ. É ɖɔ nú Eli ɖɔ: ‘Vǐ e un xoɖɛ bo byɔ é ɖíe. Un sɔ́ ɛ na Jehovah nú gbɛhwenu tɔn bǐ.’ Ɛlukana kpo Ana kpo nɔ yì ba Samuwɛli kpɔ́n xwewu xwewu bo nɔ hɛn awu yɔyɔ̌ e ma ɖó awa ǎ é ɖé yì jó n’i. Jehovah lɛ́ na vǐ sunnu atɔn kpo vǐ nyɔnu wè kpo Ana d’eji.\nNùkanbyɔ lɛ: Etɛwu Ana ka blawu? Nɛ̌ Jehovah ka dó n’i gbɔn?\n1 Samuwɛli 1:1–2:11, 18-21