Nú Xógbè | Morya Sín Jadɛ́ɛ̀n\nGànjɛ́wú lànmɛ̀ nɔ̀ gànjí tɔ́n\nNùbákpɔ̀n & Innóvatíɔ̀n\nMorya Sín Jadɛ́ɛ̀n wɛ̀ nyí hε̆nnù sín entreprìsu kpɛví mìtɔ̀n ɖĕe mì gbǎ ɖò théosophie yɔyɔ ɖin tɔ̀n sín nùɖíɖí jǐ. Yé tín mɛ̀ ɔ, mɛ̀ ɖókpó ɖó «Maîtres de la Sagesse Antique» lɛ́ mɛ̀ - Morya sín jadɛ́ɛ̀n ɔ ná nǎ mì Mǎwǔ sín leɖuɖu lɛ́ jɛ́n wɛ̀; mɔ̀ ɖokpó ɔ̀, mì ní nǎ mɛ̀bǐ gbɛtɔ̀ sín leɖuɖu lɛ́ ɖesu sín ayì jɛ̀ mìjǐ. Enɛ́ ɔ̀ wú wɛ̀ zɔ̀n bɔ̀, entreprìsu ɔ ká nɔ̀ gbɔ̌ adɔ̀ nú nùnywɛ́ kɛ́ɖɛ́, bó ká nɔ̀ lĕè zĕ ɖĕe yé nɔ̀ bló amasúmá mìtɔ̀n lɛ̀ gbɔ̀n ɔ ɖǒ yi nukɔn, bó ká nɔ̀ lĕè xwè dó nùnywɛ́ sín atínkɛ́nsáxɔ̀sá lyε̆ngbèlyε̆ngbè tɔ̀n ná. Entreprìsu mìtɔ̀n ɖesu wɛ̀ nɔ̀ kplé àkwɛ́ tɔ̀n lɛ́ bɔ̀ mì ká nɔ̀ lĕè ɖó azɔ̌ wà wɛ̀ ɖì coopératìvù gbɔ̀n nú mɛ̀bǐ sín gedemɛ.\nEntreprìsu ɔ nɔ̀ ɖǒ hlɔ̀nhlɔ̀n ɖǒ nyí innóvatɛ́ ɖò ɖĕe yé nɔ̀ cɔ̀ lànmɛ̀ ɖagbè gbɔ̀n ɔ sín industrì mɛ̀, bó ká nɔ̀ lĕè bà ɖĕe yé nɔ̀ hù égbè kpóɖó sɔ̀ kpó sín azɔn lɛ́ gbɔ̀n ɔ. Wèmá bàtɔ̀ mìtɔ̀n lɛ́ sín azɔ̌ ɔ wɛ̀ nyí ɖò yé ná nɔ̀ ɖè agɛnt actìf ɔ tɔ̀n sín atín lɛ́ mɛ̀ bó ná nɔ̀ zé yé ɖǒ bló atínkɛ́n lɛ́ gànjɛ́wú tɔ̀n ná. Wèmá bàtɔ̀ mìtɔ̀n lɛ́ nɔ̀ lĕè bà ɖĕe yé nɔ̀ mɔ̀, bó nɔ̀ zĕ amasúmá sín mólécúle lɛ́ yi nukɔn gbɔ̀n ɔ ɖò amàsín sín chìmì kpóɖó bìótèchnólógì kpó mɛ̀.\nMorya Sín Jadɛ́ɛ̀n nɔ̀ zĕ azinzɔnnɔ lɛ́ ɖò nukɔn kpóɖó mɛsísí kpó, bɔ̀ ká nɔ̀ lĕè blε̆ mɛ̀ ǎ, bɔ̀ ká nɔ̀ lĕè bló azɔ̌ ɖagbè kɛ́ɖɛ́. Yé ɖɔ̀ xó gɔ̀ná ɔ, entreprìsu ɔ ná nɔ̀ sà atínkɛ́n lɛ́ pɔwùn ǎ, é ká ná nɔ̀ lĕè ɖɔ̀ nú mɛ̀ lɛ́ ɖĕe yé sì nɔ̀ ɖǒ gbɛ́ kpóɖó lànmɛ̀ gànjí kpó ɔ, atínkɛ́n lɛ́ ɖĕe yé sì nù ɔ, kpóɖó ɖĕe yé sì sú ta nú nùbúdò sín xó mìtɔ̀n lɛ́ ná.\nMì bà ná nyí bìópharmaceutìque sín entreprìsu ɖĕe ɖò nukɔn nú mɛ̀bǐ ɖò gbɛmɛ̀ fǐ bó ká ná lĕè tɛ́npkɔ̀n ɖǒ nǎ atínkɛ́n lɛ́ kpóɖó ɖotóxwé sín equìppement lɛ́ kpó nú mɛ̀bǐ ɖǒ fíbǐ ɖĕe yé ɖè ɔ kpóɖó hwéɖĕbǔnu ɖĕe yé ná ɖǒ bíbà wɛ̀ ɔ.\nSɛ́ wɛ̀n ɖǒ mì\n©2019 Morya Sín Jadɛ́ɛ̀n. Mi ma sà kpayɔ̀ tɔ̀n ó.\nGIB SASU wɛ̀ ɖózó nyí


Kpa Jehovah Ðò Togun Mɛ | Atɔxwɛ Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\n“Un na kpa susu nú we ɖò togun mɛ.”—ÐƐH. 22:23.\n1. Nɛ̌ nǔ ka cí nú Davidi dó Jehovah wu? Etɛ enɛ ka sísɛ́ ɛ bɔ é wà?\nAXƆSU DAVIDI wlan ɖɔ: ‘Jehovah kló, susu jɛxa ɛ ɖě ɖò ɖě jí.’ (Ðɛh. 145:3) Davidi yí wǎn nú Jehovah, bɔ wanyiyi enɛ sísɛ́ ɛ b’ɛ nɔ kpa susu nú Mawu “ɖò togun mɛ.” (Ðɛh. 22:23; 40:6) Mǐ kúdeji ɖɔ a yí wǎn nú Jehovah, bo yí gbè nú xó Davidi tɔn elɔ lɛ: ‘Jehovah, Mawu tɔ́gbó mǐtɔn Jakɔbu tɔn, susu nú we kaka sɔyi.’—1 Tan 29:10-13.\n2. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu kpa Jehovah gbɔn? (b) Wuvɛ̌ tɛ mɛɖé lɛ ka nɔ ɖí xwi xá? Etɛ jí mǐ ka na lɛ́ vɔ́ gbɔn?\n2 Égbé ɔ, ali e nu mǐ nɔ kpa Jehovah ɖè é ɖokpo wɛ nyí xósin nina ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ jí. Amɔ̌, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo mǐtɔn ɖé lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ titewungbe ɖé. Ye nɔ jló na na xósin ɖò kplé lɛ jí, amɔ̌, xɛsi nɔ ɖi ye. Nɛ̌ ye ka sixu ɖí xwi xá xɛsi enɛ gbɔn? Wěɖexámɛ tawun tawun tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ bǐ, bɔ mǐ na nɔ na xósin e nɔ na akɔ́nkpinkpan mɛ lɛ é? Cobonu mǐ na mɔ xósin nú nǔkanbyɔ enɛ lɛ ɔ, mi nú mǐ ni lɛ́ vɔ́ hwɛjijɔ taji ɛnɛ ɖěɖee wu mǐ nɔ na xósin ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí lɛ é jí gbɔn hwɛ̌.\nNǓ E WU MǏ NƆ NA XÓSIN ÐÒ KPLÉ LƐ JÍ LƐ É\n3-5. (a) Lee Eblée lɛ 13:15 tinmɛ gbɔn é ɔ, etɛwu mǐ ka nɔ na xósin ɖò kplé lɛ jí? (b) Xósin alɔkpa ɖokpo ɔ wɛ mǐ bǐ ka ɖó na nɔ na à? Tinmɛ.\n3 Jehovah jɔwǔ mǐ bǐ bɔ mǐ na nɔ kpa ɛ. (Ðɛh. 119:108) Xósin mǐtɔn lɛ ɖò kplé lɛ jí ɖò ‘vɔsisa susu tɔn’ mǐtɔn lɛ mɛ, bɔ mɛɖebǔ sixu savɔ̌ enɛ dó tɛn mǐtɔn mɛ ǎ. (Xà Eblée lɛ 13:15.) Jehovah ka byɔ vɔsisa alǒ xósin nina ɖò alɔkpa ɖokpo ɔ mɛ ɖò ɖokpo ɖokpo mǐtɔn sí wɛ à? Eǒ!\n4 Jehovah tuùn ɖɔ mǐ ɖó nǔwukpíkpé vovo, bɔ ninɔmɛ lɛ lɛ́ gbɔn vovo, bɔ vɔ̌ e mǐ kpéwú bo sá n’i é nɔ sù nukún tɔn mɛ tawun. Lin tamɛ dó vɔ̌ alɔkpa e é yí gbè bɔ Izlayɛli-ví lɛ nɔ sá n’i é jí. Izlayɛli-ví ɖé lɛ kpéwú bo na na lɛngbɔ̌ alǒ gbɔ̌. Amɔ̌, Izlayɛli-ví wamamɔnɔ lɛ sixu na “xwelé we alǒ ahwannɛ́ kpɛví kpɛví we.” Enyi Izlayɛli-ví ɖé ma kpéwú bo na na xɛ we ǎ ɔ, Jehovah na yí gbè nú “linfín ɖagbeɖagbe” kpɛɖé. (Lev. 5:7, 11, nwt) Linfín kpɔ hugǎn, amɔ̌, vɔsisa enɛ lɔ nɔ sù nukún Jehovah tɔn mɛ, enyi é vɛ́ ko nyí “linfín ɖagbeɖagbe” ɔ nɛ.\n5 Nǔ kpó ɖò mɔ̌ cí nú Mawu xomɛnyɔtɔ́ mǐtɔn wɛ ɖò égbé. Enyi mǐ ɖò xósin na wɛ ɔ, é nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ ni nyɔ́ xó ɖɔ Apolosu ɖɔhun, alǒ nyɔ́ mɛ jí ɖu ɖè Pɔlu ɖɔhun ǎ. (Mɛ. 18:24; 19:8) Nǔ e Jehovah nɔ ba kpowun é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni nɔ na xósin e nyɔ́ hugǎn bɔ mǐ sixu na é. Flín asúkúsi e na gankwɛ kpɛví kpɛví we é. Nǔ tɔn sù Jehovah nukúnmɛ ɖó é na nǔ e nyɔ́ hugǎn, b’ɛ kpéwú é.—Luk. 21:1-4.\nXósin nina nɔ hɛn lè wá nú mǐ kpo mɛ e nɔ ɖótó lɛ é kpo (Kpɔ́n akpáxwé 6-7) *\n6. (a) Sɔgbe xá Eblée lɛ 10:24, 25 ɔ, nɛ̌ xósin e mǐ nɔ sè lɛ é ka sixu wà ɖagbe nú mǐ gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ xósin e dó wusyɛn lanmɛ nú we lɛ é sù nukún towe mɛ gbɔn?\n6 Mǐ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐɖée gbɔn xósin mǐtɔn lɛ gblamɛ. (Xà Eblée lɛ 10:24, 25.) Mǐ bǐ wɛ nɔ ɖu vivǐ xósin tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ sise tɔn ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí. Mǐ nɔ ɖu vivǐ xósin e bɔkun, bo ɖò wɛn bɔ vǐ kpɛví ɖé na é tɔn. Nú mɛɖé ɖò xósin na wɛ kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo dó nǔgbo e é mɔ yɔyɔ̌ é wu ɔ, é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ tawun. Nú mǐ mɔ mɛ e winnya nɔ hu, alǒ mɛ e jɛ gbè mǐtɔn kplɔ́n jí tlolo lɛ é sɔ́ “akɔ́nkpinkpan” dó na xósin ɖé ɔ, é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ. (1 Tɛ. 2:2.) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ gǎn e ye dó é sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn? Mǐ sixu kpa ye ɖò kplé gudo ɖɔ xósin e ye na é dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ. Ali ɖevo e nu mǐ sixu wà mɔ̌ ɖè é wɛ nyí ɖɔ mǐ lɔ ni na xósin. Mɔ̌ mɛ ɔ, é nyí mǐdɛɛ lɛ kɛɖɛ wɛ è na dó wusyɛn lanmɛ na ɖò kplé lɛ jí ǎ, loɔ mǐ lɔ na dó lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ.—Hlɔ. 1:11, 12.\n7. Nɛ̌ mǐ ka nɔ ɖu lè xósin e mǐ na é tɔn gbɔn?\n7 Mǐ lɔ nɔ ɖu lè xósin e mǐ na é tɔn. (Eza. 48:17) Gbɔn nɛ é? Nukɔntɔn ɔ, enyi mǐ ɖó linlin ɔ bo na na xósin ɔ, akpakpa bǔnɔ ɖé nɔ sɔ́ mǐ bɔ mǐ nɔ sɔnǔ nú kplé ɔ ganji. Nú mǐ sɔnǔ ganji ɔ, mǐ nɔ mɔ nukúnnú jɛ Xó Mawu tɔn mɛ titewungbe. Lee nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mǐtɔn gɔ́ngɔ́n sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ mǐ nɔ zán nǔ e mǐ kplɔ́n lɛ é sɔ. Wegɔ́ ɔ, mǐ na ɖibla ɖu vivǐ kplé ɔ tɔn hugǎn, ɖó mǐ nɔ ɖ’alɔ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ ɔ mɛ wutu. Atɔngɔ́ ɔ, ɖó é byɔ gǎndidó ɖò mǐ sí cobɔ mǐ nɔ na xósin wutu ɔ, mǐ nɔ flín nǔ ɖěɖee jí mǐ ɖɔ xó dó lɛ é hwɛhwɛ nú hwenu línlín ɖò kplé ɔ gudo.\n8-9. (a) Lee Malacíi 3:16 xlɛ́ gbɔn é ɔ, nɛ̌ nǔ ka nɔ cí nú Jehovah dó xósin mǐtɔn lɛ wu bɔ a lin? (b) Etɛ ka sixu dó xɛsi mɛɖé lɛ?\n8 Nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ nukún Jehovah tɔn mɛ hwenu e mǐ ɖè nǔɖiɖi mǐtɔn xlɛ́ é. Mǐ sixu kúdeji ɖɔ Jehovah nɔ ɖótó mǐ, bɔ gǎn ɖěɖee mǐ nɔ dó dó na xósin ɖò kplé lɛ jí é nɔ xɔ akwɛ n’i tawun. (Xà Malacíi 3:16.) É nɔ ɖè enɛ xlɛ́ gbɔn nyɔna kinkɔn dó mǐ jí, hwenu e mǐ nɔ dó gǎn bo na nyɔ́ ɖò nukún tɔn mɛ é gblamɛ.—Mal. 3:10.\n9 É ɖò wɛn ɖɔ mǐ ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu mǐ na na xósin ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí lɛ é. Amɔ̌, mɛɖé lɛ ɖò mǐ mɛ bɔ alɔ sɔ́ dó jǐ sixu dó xɛsi ye. Enyi mɔ̌ wɛ nǔ nɔ cí nú we hǔn, awakanmɛ ni ma kú we ó. Mi nú mǐ ni gbéjé nǔgbododó Biblu tɔn ɖé lɛ, kpɔ́ndéwú ɖé lɛ kpo wěɖexámɛ tawun tawun ɖé lɛ kpo kpɔ́n; mɔ̌ wiwa sixu d’alɔ mǐ bǐ, bɔ mǐ na tɛ́n kpɔ́n bo na nɔ na xósin hugǎn ɖò kplé lɛ jí.\nXWI ÐÍÐÍ XÁ XƐSI\n10. (a) Xɛsi tɛ ka nɔ ɖi mɛ gegě ɖò mǐ mɛ? (b) Etɛwu xɛsiɖiɖi dó na xósin ka sixu nyí xlɛ̌ ɖagbe ɖé?\n10 Hweɖebǔnu e a lin nǔ kpɔ́n dó alɔ sísɔ́ dó jǐ bo na na xósin jí é ɔ, xɛsi ka nɔ ɖi we wɛ à? Enyi mɔ̌ hǔn, hwiɖokpo wɛ é nɔ cí mɔ̌ na ǎ. Nǔgbo ɔ, mɛ gegě ɖò mǐ mɛ bɔ hwenu e ye ɖò xósin na wɛ é ɔ, xɛsi kpɛɖé nɔ ɖi ye. Cobɔ a na kpéwú bo ɖí xwi xá xɛsi e nɔ gbò kpò nyi ali jí nú we ɖò xósin nina kɔn é ɔ, a ɖó na mɔ nǔ jɛ nǔ e nɔ zɔ́n xɛsi ɔ é wu. Xɛsi nɔ ɖi we ɖɔ a na wɔn nǔ e a jló na ɖɔ é, alǒ a na na xósin gbɔ wɛ à? A nɔ lin ɖɔ xósin towe kún na nyɔ́ sɔ mɛ ɖevo lɛ tɔn ó wɛ à? Nǔgbo wɛ ɖɔ xɛsi enɛ lɛ sixu nyí xlɛ̌ ɖagbe ɖé. Ye nɔ xlɛ́ ɖɔ a nɔ sɔ́ hwiɖée hwe, bo nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖě lɛ hugǎn we. Jehovah yí wǎn nú jijɔ enɛ. (Ðɛh. 138:6; Fili. 2:3) Amɔ̌, Jehovah lɛ́ ba ɖɔ a ni nɔ kpa emi bo nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu towe lɛ kpo ɖò kplé lɛ jí. (1 Tɛ. 5:11) É yí wǎn nú we, bo na na we akɔ́nkpinkpan e sín hudo a ɖó é.\n11. Nǔflínmɛ Biblu tɔn tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ?\n11 Mǐ ni gbéjé nǔflínmɛ Biblu tɔn ɖé lɛ kpɔ́n. Biblu ɖɔ ɖɔ mǐ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyi dò ɖò nǔ e mǐ nɔ ɖɔ é kpo lee mǐ nɔ ɖɔ gbɔn é kpo mɛ. (Ja. 3:2) Jehovah nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ ni nyí mɛ maɖóblɔ̌ ǎ, mɔ̌ jɛn é nɔ nyí gbɔn nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo lɔ. (Ðɛh. 103:12-14) Xwédo gbigbɔ tɔn mǐtɔn wɛ ye nyí, bɔ ye yí wǎn nú mǐ. (Mak. 10:29, 30; Jaan 13:35) Ye tuùn ɖɔ hweɖelɛnu ɔ, é kún nyí xósin e mǐ lin ɔ pɛ́ɛ wɛ mǐ nɔ na ó.\n12-13. Etɛ kpɔ́ndéwú Nɛɛmíi kpo Jonasi kpo tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?\n12 Lin nǔ kpɔ́n dó kpɔ́ndéwú Biblu tɔn ɖěɖee sixu d’alɔ we, bɔ a na ɖí xwi xá xɛsi towe lɛ é ɖé lɛ jí. Flín Nɛɛmíi. É nyí mɛsɛntɔ́ ɖò hɔnmɛ axɔsu hlɔnhlɔnnɔ ɖé tɔn. Wǔ kú i, ɖó é sè ɖɔ dǒ Jeluzalɛmu tɔn lɛ mu, bɔ hɔntogbo tɔn lɛ kíjá. (Nɛɛ. 1:1-4) Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n xɛsi e na ko ɖi Nɛɛmíi hwenu e axɔsu ɔ byɔ ɛ ɖɔ é ni tinmɛ nǔ e wu wǔ kú i sɔmɔ̌ é é! Nɛɛmíi yawǔ xoɖɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, é na xósin. Axɔsu ɔ sè xó tɔn bo bló nǔ gegě dó d’alɔ togun Mawu tɔn. (Nɛɛ. 2:1-8) Lin tamɛ dó Jonasi ɖesu jí. Hwenu e Jehovah byɔ ɛ ɖɔ é ni yì ɖɔ xó nú Ninivunu lɛ é ɔ, Jonasi ɖi xɛsi kaka bo hɔn ɖidó fí vo sésé. (Jona. 1:1-3) Amɔ̌, kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, Jonasi w’azɔ̌ e è zɔ́n ɛ é. Bɔ xó e é ɖɔ lɛ é wà ɖagbe nú mɛ e ɖò Ninivu lɛ é tawun. (Jona. 3:5-10) Kpɔ́ndéwú Nɛɛmíi tɔn kplɔ́n mǐ lee ɖɛxixo cobo na xósin nyí nǔ taji sɔ́ é. Bɔ Jonasi tɔn kplɔ́n mǐ ɖɔ Jehovah sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɛn ɛ, enyi xɛsi mǐtɔn na bo syɛn gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ. È na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, agun ɖebǔ ka sixu dó xɛsi Ninivunu lɛ ɖɔhun à?\n13 Wěɖexámɛ tawun tawun tɛ lɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na na xósin e nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ é ɖò kplé lɛ jí? Mǐ ni gbéjé ɖé lɛ kpɔ́n.\nEtɛ Jí Un ka Sixu Na Xósin Dó?\nXósin e ɖò tlɔlɔ nú nǔkanbyɔ ɔ é\nNǔkplɔnmɛ wegɔ́ e ɖò akpáxwé ɔ mɛ é ɖé\nNǔ e wemafɔ e è ɖè d’emɛ é ɖé kplɔ́n mɛ é\nLee è sixu zán nǔkplɔnmɛ ɔ gbɔn é\nNǔ e ko jɛ kpɔ́n bo tá weziza dó nǔkplɔnmɛ taji ɖé jí é klewun ɖé\nNǔ e fɔtóo lɛ kplɔ́n mɛ é\nNǔkanbyɔ vɔ̌gbɔnji tɔn lɛ\n14. Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ sɔnǔ ganji nú kplé mǐtɔn lɛ? Hwetɛnu mǐ ka sixu wà mɔ̌?\n14 Nɔ sɔnǔ nú kplé ɖokpo ɖokpo. Enyi a bló tuto jɛ nukɔn bo sɔnǔ ganji ɔ, a na ɖeji hugǎn bo na xósin. (Nǔx. 21:5) É ɖò wɛn ɖɔ mǐ bǐ kún ɖó aca nǔkplɔnkplɔn tɔn ɖokpo ɔ ó. Asúkúsi e ɖó xwè 80 jɛji bo nɔ nyí Eloise é nɔ jɛ nǔ sɔ́ nú Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn jí ɖò bǐbɛ̌mɛ aklunɔzán gbla ɔ tɔn. É ɖɔ: “Nú un sɔnǔ nú kplé lɛ jɛ nukɔn ɔ, un nɔ ɖu vivǐ yetɔn hugǎn.” Joy e nɔ wà agbazazɔ́ hwebǐnu é nɔ ɖè hwenu ɖó vo, bo nɔ kplɔ́n Atɔxwɛ tɔn ɖò azǎn e jɛ nukɔn nú kplé ɔ é jí. É ɖɔ: “Un nɔ ba ɖɔ nǔ e un kplɔ́n lɛ é ni kpó ɖò ta ce mɛ.” Mɛxo agun tɔn e alɔ tɔn nu ján tawun, b’ɛ lɛ́ nyí gbexosin-alijitɔ́ é ɖé nɔ nyí Ike, bo ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ é nɔ nyɔ́ nú mì hugǎn ɖɔ má zán hwenu klewun klewun dó kplɔ́n nǔ ɖò aklunɔzán gbla ɔ bǐ mɛ hú ɖɔ má zán hwenu gegě dó wà mɔ̌.”\n15. Nɛ̌ a ka sixu sɔnǔ ganji nú kplé ɖé gbɔn?\n15 Etɛ nǔsisɔ nú kplé ganji ka nɔ byɔ? Nɔ byɔ Jehovah ɖɔ é ni na we gbigbɔ mímɛ́ tɔn, cobo nɔ bɛ́ nǔkplɔnkplɔn hwebǐnu. (Luk. 11:13; 1 Jaan 5:14) Nɔ zán cɛju klewun ɖé dó nyi nukún kpɔ́n nǔkplɔnkplɔn ɔ blebu jí. Gbějé xóta ɔ, xótalá lɛ, fɔtóo lɛ kpo gbǎví nǔkplɔnkplɔn tɔn lɛ kpo kpɔ́n. Enyi a ɖò akpáxwé lɛ ɖokpo ɖokpo kplɔ́n wɛ hǔn, nɔ xà wemafɔ ɖěɖee è ɖè d’emɛ lɛ é gegě lee a kpéwú gbɔn é. Lin tamɛ dó nǔkplɔnmɛ ɔ jí, bo ɖó ayi fí ɖěɖee a jló na na xósin ɖè lɛ é wu ganji. Lě dò a sɔnǔ ganji gbɔn é ɔ, mɔ̌ dò wɛ a na ɖu vivǐ tɔn gbɔn, bɔ xósin nina ka na lɛ́ bɔwǔ nú we.—2 Kɔ. 9:6.\n16. Azɔ̌wanú tɛ lɛ a ka ɖó? Nɛ̌ a ka nɔ zán ye gbɔn?\n16 Enyi é nyɔ́ bló nú we hǔn, zǎn azɔ̌wanú e ɖò tablɛti alǒ alokan jí, bo ɖò gbè e a sè é ɖé mɛ lɛ é. Jehovah gbɔn tutoblonunu tɔn jí, bo na mǐ azɔ̌wanú mɔhun lɛ, bonu ye na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔnǔ nú kplé lɛ. JW Library® hun ali nú mǐ bɔ mǐ sixu yí wema nǔkplɔnkplɔn tɔn lɛ dó tablɛti, alǒ alokan mǐtɔn jí. Enɛ gudo ɔ, mǐ sixu kplɔ́n, alǒ é hwe bǐ ɔ, mǐ sixu xà kabǐ ɖótó ye hweɖebǔnu, ɖò fí ɖebǔ. Mɛɖé lɛ nɔ zán azɔ̌wanú enɛ lɛ dó kplɔ́n nǔ ɖò hwenu e ye yí gbɔjɛ ɖò azɔ̌mɛ, alǒ ɖò wemaxɔmɛ bo na ɖu nǔ é, alǒ hwenu e ye ɖò tomɛ yì wɛ é. Wemasɛxwetɛn Watchtower Tɔn kpo WEMASƐXWETƐN ƐNTƐNƐTI JÍ TƆN Watchtower Tɔn™ kpo nyí azɔ̌wanú ɖé lɛ, bo nɔ zɔ́n bɔ nǔ ɖěɖee mǐ jló na ba dò na ganji ɖò xóta e gbéjé kpɔ́n wɛ mǐ ɖè é mɛ lɛ é nɔ bɔkun hugǎn.\nHwetɛnu mǐ ka ɖó na nɔ bló tuto, bo na nɔ sɔnǔ nú kplé lɛ? (Kpɔ́n akpáxwé 14-16) *\n17. (a) Etɛwu é ka nyɔ́ ɖɔ a ni sɔnǔ nú xósin gegě? (b) Etɛ video Huzu Xɔ́ntɔn Jehovah Tɔn: Sɔnǔ nú Xósin Towe ka kplɔ́n we?\n17 É nyɔ́ bló hǔn, sɔnǔ nú xósin gegě dó nǔkplɔnmɛ ɖokpo ɖokpo jí. Etɛwu? Ðó è sixu gɔn ɖiɖe we hwenu e a sɔ́ alɔ dó jǐ é. Mɛ ɖevo lɛ lɔ sixu sɔ́ alɔ dó jǐ hwe ɖokpo ɔ nu, bɔ nukúnkpénuwutɔ́ ɔ sixu ɖè ɖokpo ɖò ye mɛ. Bo na dó kpéwú bo nɔ ganmɛ jí ɖò kplé ɔ hwenu ɔ, nukúnkpénuwutɔ́ ɔ sixu ɖó dogbó nú xósin nabi e é na yí é. Enɛ wu ɔ, enyi è ma yawǔ ɖè we ɖò bǐbɛ̌mɛ nǔkplɔnkplɔn ɔ tɔn ǎ hǔn, ma sin xomɛ ó, awakanmɛ ni ma ka kú we ó. Enyi a sɔnǔ nú xósin gegě ɔ, ali na hun nú we hugǎn bɔ a na ɖ’alɔ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ ɔ mɛ. Ðokpo ɖò xósin e a na sɔnǔ na lɛ é mɛ sixu nyí wemafɔ ɖé xixa. Amɔ̌, enyi a kpéwú hǔn, lɛ̌ sɔnǔ bo na na xósin dó xógbe hwiɖesunɔ tɔn lɛ mɛ. *\n18. Etɛwu è ka ɖó na nɔ na xósin klewun klewun lɛ?\n18 Nɔ na xósin klewun klewun lɛ. Hwɛhwɛ ɔ, xósin e nɔ hwegli bo nɔ bɔkun lɛ é wɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ tawun. Enɛ wu ɔ, xósin klewun klewun lɛ nina ni nyí nǔ e gbé a na nya é. Tɛ́n kpɔ́n bonu ye ni ma nɔ zɛ segɔndu 30 wu ó. (Nǔx. 10:19; 15:23) Enyi a ko ɖò xósin na wɛ ɖò kplé lɛ jí sín xwè mɔkpan ɖíe ɔ, a ɖó azɔ̌ taji ɖé bo na wà, é wɛ nyí a na sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ gbɔn xósin klewun klewun lɛ nina gblamɛ. Enyi a nɔ na xósin e gɛ́dɛ́ bo nɔ ɖiga lɛ é ɔ, é sixu dó xɛsi mɛ ɖevo lɛ, bɔ ye na lin ɖɔ emi kún sixu kpéwú gbeɖé, bo na xósin hwi ɖɔhun ó. Gɔ́ na ɔ, xósin klewun klewun lɛ nina nɔ zɔ́n bɔ ali nɔ hun nú mɛ gegě bonu ye na ɖ’alɔ ɖò kplé ɔ mɛ. Ðò taji ɔ, enyi hwɛ wɛ è ɖè jɛ nukɔn hǔn, nǎ xósin e bɔkun, bo lɛ́ nyí xósin tlɔlɔ nú nǔkanbyɔ ɔ é. Ma ɖɔ emi na tɛ́n kpɔ́n bo na ɖɔ nǔkplɔnmɛ e ɖò akpáxwé ɔ mɛ lɛ é bǐ ó. Enyi è ko ɖɔ xó dó linlin taji e ɖò akpáxwé ɔ mɛ é jí ɔ, a sixu na xósin dó nǔkplɔnmɛ ɖevo lɛ jí.—Kpɔ́n gbǎví “ Etɛ Jí Un ka Sixu Na Xósin Dó?”\n19. Nɛ̌ nukúnkpénuwutɔ́ ɔ ka sixu d’alɔ we gbɔn? Etɛ a ka ɖó na wà?\n19 Ðɔ nú nukúnkpénuwutɔ́ ɔ ɖɔ a jló na na xósin ɖò akpáxwé tawun ɖé jí. Nú a jló na wà mɔ̌ ɔ, a ɖó na ɖɔ nú nukúnkpénuwutɔ́ ɔ dó mɛhwenu cobɔ kplé ɔ na bɛ́. Enyi è wá akpáxwé e jí a jló na na xósin ɖè é jí hǔn, yawǔ sɔ́ alɔ dó jǐ ganji bonu nukúnkpénuwutɔ́ ɔ ni dó sixu mɔ we.\n20. Nɛ̌ kplé agun tɔn ɖé ka cí nǔɖuɖu e è nɔ má xá xɔ́ntɔn lɛ é ɖɔhun gbɔn?\n20 Sɔ́ kplé agun tɔn lɛ dó mɔ nǔɖuɖu e è nɔ má xá xɔ́ntɔn ɖagbe lɛ é ɖé. Mǐ ni ɖɔ ɖɔ xɔ́ntɔn e ɖò agun towe mɛ é ɖé lɛ ɖɔ ɖɔ hwi ni wá ɖu nǔɖuɖu ɖé xá emi, bo byɔ we ɖɔ a ni ɖa nǔɖuɖu klewun ɖé hɛn. Nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? Ado kpɛɖé sixu hu we, amɔ̌, a na ɖibla wà nǔ e wu a kpé é bǐ, bo na hɛn nǔ e na nyɔ́ ɖu nú mɛ lɛ bǐ é wá. Jehovah Jonɔyitɔ́ mǐtɔn ɔ ko sɔnǔ nú tavo e jí nǔ ɖagbeɖagbe lɛ gɔ́ é ɖé nú mǐ ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí. (Ðɛh. 23:5; Mat. 24:45) Enyi mǐ hɛn nǔnina klewun ɖé wá, bonu é nyí nǔ ɖagbe hugǎn e mǐ sixu na é ɔ, é nɔ víví nú Jehovah. Enɛ wu ɔ, nɔ sɔnǔ ganji, bo ɖ’alɔ ɖò kplé lɛ mɛ azɔn mɔkpan lee a kpéwú gbɔn é. Enɛ ɔ, é nyí nǔ kɛɖɛ wɛ a na nɔ yì ɖu ɖò tavo Jehovah tɔn tó ǎ, loɔ, a na nɔ lɛ́ hɛn nǔnina ɖé wá, bo na nɔ má xá agun ɔ.\nHwɛjijɔ tɛ lɛ wu wɛ mǐ ka nɔ na xósin ɖò kplé lɛ jí?\nNɛ̌ mǐ ka sixu ɖí xwi xá xɛsiɖiɖi dó xósin nina wu gbɔn?\nWěɖexámɛ tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ na xósin e nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ é?\nHAN 2 Jehovah Wɛ Nyikɔ Towe Nɔ Nyí\n^ akpá. 5 Ðɛhanwlantɔ́ Davidi ɖɔhun ɔ, mǐ bǐ yí wǎn nú Jehovah bo nɔ kpa ɛ kpo awǎjijɛ kpo. Ali bǔnɔ ɖé nɔ hun nú mǐ ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí, bonu mǐ na ɖè wǎn e mǐ yí nú Mawu é xlɛ́ ɛ. Amɔ̌, mɛɖé lɛ ɖò mǐ mɛ bɔ xósin nina ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí nɔ vɛwǔ nú ye. Enyi a ɖò wuvɛ̌ mɔhun ɖí xwi xá wɛ ɔ, xóta elɔ na d’alɔ we bɔ a na mɔ nǔ jɛ xɛsi towe lɛ wu, bo na dó gǎn bo ɖu ɖò ye jí.\n^ akpá. 17 Ðò jw.org jí ɔ, kpɔ́n video Huzu Xɔ́ntɔn Jehovah Tɔn: Sɔnǔ nú Xósin Towe. Zǐn NǓKPLƆNMƐ BIBLU TƆN LƐ > YƆKPƆVU LƐ.\n^ akpá. 63 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ ɖò alɔ ɖó wɛ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ Atɔxwɛ kplɔnkplɔn tɔn ɖé hwenu kpo awǎjijɛ kpo.\n^ akpá. 65 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Hagbɛ̌ agun ɔ tɔn e è ko xlɛ́ wá yì bɔ ye ɖò alɔ ɖó wɛ ɖò Atɔxwɛ kplɔnkplɔn ɖé mɛ é ɖé lɛ. Ye mɛ ɖokpo ɖokpo ɖò ninɔmɛ vovo mɛ có, ye bǐ ka ɖè hwenu ɖó vo, bo sɔnǔ nú kplé ɔ.


GBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nALLEN * ɖɔ: “Ado nɔ hu mì hwenu e un ja fí é. Un tuùn nú un na zun xɔ́ntɔn lɛ alǒ mɛ lɛ na yí mì ǎ.” É ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na huzu sɔgbe xá agun yɔyɔ̌ e mɛ é ɖè b’ɛ ɖó kilomɛtlu 1 400 mɔ̌ dó jɔtɛn tɔn é.\nEnyi a ko sɛ̀ tɛn yì agun ɖevo mɛ ɔ, ado sixu hu hwi lɔ. Etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ yɔyɔ̌ ɔ? Enyi huzuhuzu lɛ syɛn hugǎn nǔ e a ɖó nukún é ɔ, etɛ a ka sixu wà? Enyi hwɛ ma sɛ̀ tɛn ɖě ǎ, bonu xá towe mɛ wɛ è wá ɔ, nɛ̌ a ka sixu bló gbɔn bɔ huzuhuzu lɛ biblo na bɔkun nú mɛ yɔyɔ̌ e wá é?\nNƐ̌ A KA SIXU HUZU SƆGBE XÁ NINƆMƐ TOWE BO NA LƐ́ YÌ NUKƆN GBƆN?\nLin tamɛ dó kpɔ́ndéwú elɔ jí: Enyi è hɔn atín lɛ bo bɛ́ yì fí ɖevo ɔ, ye nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ. Cobonu è na hɔn atín ɖé ɔ, ɖɔ tɔn lɛ gègě wɛ è nɔ sɛ́n bonu tɛnsisɛ na tɔn na dó bɔkun. Enyi è tun ɖó fí ɖevo ɔ, é nɔ yawu jɛ ɖɔ ɖevo lɛ dó dò jí. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, tɛnsisɛ yì agun ɖevo mɛ sixu zɔ́n bɔ a mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ. Ðò agun towe xóxó ɔ mɛ ɔ, enyi mǐ na ɖɔ ɔ, a ko dó ɖɔ ɖé lɛ dò hwenu e a tɛ́n kpɔ́n bo zun xɔ́ntɔn lɛ bo lɛ́ ɖó aca Jehovah sinsɛn tɔn ɖagbe ɖé é. Dìn ɔ, a ɖó na dó ɖɔ yɔyɔ̌ ɖevo lɛ dò bo na mɔ tɛn dó yì nukɔn ɖò fí yɔyɔ̌ e a yì é. Etɛ ka na d’alɔ we bɔ a na wà mɔ̌? Nugbodòdó Biblu tɔn lɛ zinzan wɛ. Mǐ ni kpɔ́n ɖé lɛ.\nMɛ e nɔ xà Xó Mawu tɔn gbè bǐ gbè é “cí atín e è tun nyì tɔ̀ tó ɔ ɖɔhun: hwetɔnnu sù ɔ, é nɔ sɛ́n, ama tɔn lɛ nɔ ɖò zìnzɔ́n jí tɛgbɛ. Nǔ e é nɔ wà ɔ bǐ nɔ nyɔ́ n’i.”—Ðɛh. 1:1-3.\nLee atín ɖé sín ɖɔ lɛ nɔ dɔn sìn sín ayikúngban lanmɛ ɖò gbesisɔmɛ, bo na dó kpó ɖò ganji gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn Klisanwun ɖé ɖó hudo nùɖuɖu e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é tɔn bo na dó ɖó hlɔnhlɔn ganji ɖò gbigbɔ lixo. Enɛ wu ɔ, kpò ɖò Biblu xà wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe, bo nɔ yì kplé agun tɔn lɛ ɖò gbesisɔmɛ. Ma jó aca ɖagbe sinsɛn-biblo xwédo tɔn kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn tɔn kpo dó ó. A na lɛ́ ɖó hudo nǔ ɖěɖee a wà dó ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah lɛ é tɔn ɖò fí yɔyɔ̌ e a yì é.\n“Mɛ e nɔ na sìn mɛ ɔ, è na na é lɔmɔ̌, bɔ é na nu bo ɖi kɔ.”—Nùx. 11:25.\nA na mɔ hlɔnhlɔn bo na yawu huzu sɔgbe xá ninɔmɛ towe yɔyɔ̌ ɔ, enyi a nɔ ɖó alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ mlɛ́mlɛ́ ɔ nɛ. Kevin e nyí mɛxo agun tɔn ɖé é ɖɔ: “Nǔ e d’alɔ nyì kpo asì ce kpo tawun é wɛ nyí gbexosin-alijitɔ́ alɔgɔtɔ́ tɔn sín azɔ̌ e mǐ bɛ́ tlolo e mǐ wá agun yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. Mǐ yawu tuùn nɔví lɛ, gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo fí e ɖò acɛ agun ɔ tɔn mɛ lɛ é kpo.” Roger e sɛ̀ tɛn yì fí e ɖó kilomɛtlu 1 600 jɛji dó fí e é nɔ nɔ ɖ’ayǐ é ɖɔ: “Ali ɖagbe hugǎn e nu è na má dó agun ɖé ɖè é wɛ nyí ɖɔ è ni nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ hwɛhwɛ, lee é nyɔ́ bló gbɔn é. Gɔ́ na ɔ, nǔ mɛxo agun tɔn lɛ ni tuùn ɖɔ a ɖò gbesisɔmɛ bo na d’alɔ ɖò ali ɖebǔ nu, vlafo gbɔn Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn hinhɛn ɖó mimɛ̌ jí, tɛnmɛ kpinkpɔn nú mɛ ɖò akpáxwé kplé ɔ tɔn ɖé hwenu, alǒ gbeyiyi bo na nɔ zé mɛɖé wá kplé lɛ gblamɛ. Enyi nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo mɔ bɔ mɛ yɔyɔ̌ ɖé ɖó gbigbɔ mɛɖée sísɔ́ dó savɔ̌ tɔn ɔ, é na bɔkun bɔ ye na zun xɔ́ntɔn xá ɛ.”\n“Mi ni ɖó wanyiyi ɖaxó nú miɖée.”—2 Kɔ. 6:13.\nTɛ́n kpɔ́n bo gbló ada nú wanyiyi nɔví nɔví tɔn towe. Ee Melissa kpo xwédo tɔn kpo sɛ̀ tɛn yì agun yɔyɔ̌ ɖé mɛ gudo é ɔ, ye sɔ́ ayi dó xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ zunzun jí. É ɖɔ: “Mǐ nɔ gbɔn Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ jɛ nukɔn nú kplé lɛ kpo kplé lɛ sín fifo kpo. Enɛ nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́, b’ɛ nɔ nyí gbè kpowun wɛ mǐ nɔ dó ye ǎ.” Enɛ lɛ́ d’alɔ xwédo ɔ bɔ ye yawu tuùn mɛ gègě sín nyikɔ. Gɔ́ na ɔ, ye gbló ada nú wanyiyi yetɔn, gbɔn jonɔ mɛ lɛ tɔn yíyí gblamɛ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ kancica e ɖò tɛntin yetɔn é nɔ syɛn. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mǐ nɔ na animɛlóo mǐtɔn mɛ lɛ bo nɔ yí ye lɔ tɔn, bo na dó sixu wá mɔ mǐɖée bo wà nǔ gbigbɔ tɔn lɛ kpo nǔ ɖevo lɛ kpo ɖó kpɔ́.”\nEnyi xóɖiɖɔ xá mɛ yɔyɔ̌ lɛ nɔ vɛwǔ nú we ɔ, a sixu bɛ́ dɛ̌dɛ̌. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɔ ko nǔ ɖò nu kpá, nú é tlɛ vɛwǔ nú we ɖò bǐbɛ̌mɛ ɔ nɛ. Nǔkiko yɛ́ɛ na zɔ́n bɔ mɛ ɖevo lɛ na sɛkpɔ we. Nugbǒ ɔ, “è ko nǔ dó mɛ ɔ, xomɛ nɔ hun mɛ.” (Nùx. 15:30) Rachel e sɛ̀ tɛn yì zɔ tawun nú fí e é sù ɖè é ɖɔ: “Un nyí mɛɖé bo nɔ kú winnya. Hweɖelɛnu ɔ, un nɔ dó gǎn tawun bá dó ɖɔ xó xá nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo ɖò agun ce yɔyɔ̌ ɔ mɛ. Un nɔ ba mɛ e na jinjɔn Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ xwii bo ma na ɖò xó ɖɔ nú mɛɖé wɛ ǎ é. Mɛ enɛ sixu nɔ kú winnya nyì ɖɔhun.” Etɛwu a ma ka na ɖɔ ɖɔ emi na nɔ ɖɔ xó xá mɛ yɔyɔ̌ ɖé jɛ nukɔn nú kplé lɛ alǒ ɖò kplé lɛ gudo ǎ?\nÐò alɔ ɖevo mɛ ɔ, akpàkpà sixu sɔ́ we bonu a na mɔ mɛ yɔyɔ̌ lɛ ɖò aklunɔzán gbla nukɔntɔn lɛ mɛ. Amɔ̌, hwenu ɖò yiyi wɛ ɔ, akpàkpà sɔ́ mɛ enɛ sixu wá bú. Hwenɛnu ɔ, a ɖó na kpó ɖò gǎn dó wɛ bo na zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ.\nEnyi è hɔn atín lɛ bo bɛ́ yì fí ɖevo ɔ, ye nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ, amɔ̌, è tun ye gudo ɔ, ye nɔ dó ɖɔ ɖevo lɛ dò\nDƐ̌DƐ̌ WƐ A NA HUZU SƆGBE XÁ NINƆMƐ Ɔ\nÉ nɔ byɔ hwenu ɖò atín ɖé lɛ sí hú atín ɖevo lɛ, cobɔ ye na dó ɖɔ dò ganji ɖò fí yɔyɔ̌ ɖevo. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, mɛ bǐ wɛ nɔ huzu sɔgbe xá ninɔmɛ agun yɔyɔ̌ e mɛ ye wá é tɔn gbɔn alɔkpa ɖokpo ɔ ǎ. Nú a sɛ̀ tɛn b’ɛ ko nɔ zaan, bɔ a lɛ́ kpó ɖò gǎn dó wɛ bo na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ towe yɔyɔ̌ ɔ ɔ, nugbodòdó Biblu tɔn elɔ lɛ zinzan sixu d’alɔ we:\n“Awakanmɛ ni ma kú mǐ dó nǔɖagbewiwa wu ó. Ðó nú awakanmɛ ma kú mǐ ǎ, bonu hwetɔnnu wá sù ɔ, mǐ na mɔ ajɔ tɔn yí.”—Ga. 6:9.\nYǐ gbè ɖɔ hwenu gègě na wá yì hú lee a lin gbɔn é, cobɔ a na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ ɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛsɛ́dó e yí kúnnuɖewema Galadi tɔn lɛ é gègě nɔ nɔ fí e è ɖè ye sɛ́dó é nú xwè gègě, cobo nɔ lɛkɔ wá yì kpɔ́n tò yetɔn ɖesu mɛ. Mɔ̌ wiwa nɔ d’alɔ ye bɔ kancica e ɖò ye kpo nɔví e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é kpo tɛntin é nɔ syɛn, bɔ ye nɔ lɛ́ huzu sɔgbe xá aca yɔyɔ̌ ɔ.\nAlejandro e ko sɛ̀ tɛn azɔn mɔkpan é tuùn ɖɔ huzuhuzu ɔ kún nyí kplakpla sín nǔ ó. É ɖɔ: “Ee mǐ sɛ̀ tɛn gudo tɔn dìn é ɔ, asì ce ɖɔ, ‘Xɔ́ntɔn ce lɛ bǐ wɛ ɖò agun mǐtɔn xóxó ɔ mɛ!’” É flín i ɖɔ nǔ ɖokpo ɔ wɛ é ɖɔ ɖò xwè wè ɖíe, ee ye sɛ̀ tɛn é. Amɔ̌, ɖò xwè wè enɛ lɛ vlamɛ ɔ, é nɔ keya nú mɛ ɖevo lɛ, bɔ jonɔ lɛ wá huzu xɔ́ntɔn vívɛ́ tɔn lɛ.\n“Ma nɔ kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu gbɛ̀ ɖ’ayǐ tɔn ka nyɔ́ hú gbɛ̀ dìn tɔn’ ó, ɖó mɛ e nyɔ̌nùí ɔ nɔ kàn nǔ mɔhun byɔ ǎ.”—Nùt. 7:10.\nNyì alɔ nú agun towe yɔyɔ̌ ɔ sísɔ́ jlɛ́ dó agun towe xóxó ɔ wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɔví ɖěɖee ɖò agun towe yɔyɔ̌ ɔ mɛ lɛ é sixu nɔ kú winnya alǒ nɔ gbà wǔ dó mɛ mɛ hú ye mɛ ɖěɖee ɖò agun xóxó ɔ mɛ é. Sɔ́ ayi ɖó jijɔ yetɔn ɖagbe lɛ jí lee a na ba ɖɔ ye ni sɔ́ ɖó towe lɛ jí gbɔn é. Mɛ e sɛ̀ tɛn jɛ fí ɖé yɔyɔ̌ lɛ é ɔ, é nɔ kpaca ye mɛ ɖé lɛ bɔ ye nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ, ‘Un ka yí wǎn nú “nɔví . . . ɖò nùɖiɖi mɛ lɛ [bǐ]” dóó à?’—1 Pi. 2:17.\n“Mi [nɔ] byɔ nǔ Mawu, é na na mi.”—Luk. 11:9.\nKpò ɖò ɖɛ xò dó byɔ alɔdo wɛ. David e nyí mɛxo agun tɔn ɖé é ɖɔ: “Ma ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo lin ɖɔ emiɖesu na kpéwú bo dɛ ɖ’enu ó. Alɔdo Jehovah tɔn mɛvo ɔ, nǔ gègě tíìn bɔ mǐ sixu wà ǎ. Nɔ xoɖɛ dó takún tɔn mɛ!” Rachel e xó mǐ ɖɔ wá yì é yí gbè nú xó mɔhun. É ɖɔ: “Nú nyì kpo asú ce kpo mɔ ɖɔ mǐ kún nyí akpáxwé agun yɔyɔ̌ ɔ tɔn ó ɔ, mǐ nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah dó enɛ tamɛ, bo nɔ ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Nú mǐ ɖò nùɖé wà wɛ vlafo bɔ é zɔ́n bonu mɛ ɖevo lɛ ma nɔ sɛkpɔ mǐ ǎ hǔn, kɛnklɛn bló bonu mǐ ni tuùn.’ Enɛ gudo ɔ, mǐ nɔ dó gǎn bo nɔ zán hwenu sukpɔ́ xá nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo.”\nMɛjitɔ́ lɛ emi, nú é ɖò wuvɛ̌ nú vǐ mitɔn lɛ wɛ bonu ye na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ ɔ hǔn, mi nɔ zán hwenu dó xoɖɛ xá ye dó enɛ tamɛ. Mi d’alɔ ye bonu ye ni zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ gbɔn ayiɖeɖayi e na hɛn mɛ lidǒ lɛ é sín tuto biblo gblamɛ.\nD’ALƆ MƐ YƆYƆ̌ LƐ BONU YE NI MƆ ÐƆ È YÍ EMI\nEtɛ a ka sixu wà dó d’alɔ mɛ yɔyɔ̌ e sɛ̀ tɛn wá agun towe mɛ lɛ é? Dǒ gǎn bo nyí xɔ́ntɔn nùjɔnǔ tɔn nú ye tlolo e a mɔ ye é. Bonu a na kpéwú hǔn, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ enyi mɛ yɔyɔ̌ wɛ emi nyí bo yì fí ɖé ɔ, nɛ̌ emi ka na ba ɖɔ è ni wà nǔ xá emi gbɔn à jí, bo wà gbɔn mɔ̌ pɛ́ɛ́ xá ye. (Mat. 7:12) Mɛ yɔyɔ̌ lɛ ka sixu wá sinsɛn-biblo xwédo tɔn towe domɛ, alǒ, kpɔ́n Televiziɔn JW tɔn sín tuto sunmɛ sunmɛ tɔn ɔ xá we à? A ka sixu ɖɔ nú ye bonu mi na tɔ́n ɖó kpɔ́ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ à? Nú a nɔ ylɔ ye bonu mi nɔ ɖu nǔ klewun ɖé ɖó kpɔ́ ɔ, ye na flín lee a nɔ yí mɛ gbɔn é tɛgbɛ. Alɔ tawun tawun ɖevo tɛ lɛ a ka sixu lɛ́ dó mɛ yɔyɔ̌ lɛ?\nCarlos ɖɔ: “Hwenu e mǐ wá agun mǐtɔn yɔyɔ̌ ɔ mɛ é ɔ, nɔví nyɔnu ɖé na mǐ wema fí e è nɔ xwlé axi ɖè bɔ akwɛ tɔn nɔ kpɔ́n te lɛ é tɔn. Enɛ d’alɔ mǐ tawun.” Mɛ ɖěɖee gosin fí e ninɔmɛ ayǐ mɛ tɔn gbɔn vo ɖè lɛ é ɔ, enyi è xlɛ́ lee è nɔ sɔnǔ gbɔn ɖò yǒzo hwenu, jɔhɔn hwenu alǒ ɖò jǐ hwenu é ye ɔ, é sixu sù nukún yetɔn mɛ tawun. A sixu lɛ́ d’alɔ ye bɔ sinsɛnzɔ́ yetɔn na bí alɔ nú ye d’eji, gbɔn tan xá ɔ mɛ tɔn kpikpi nú ye, alǒ, nǔ e mɛ lɛ ɖi nǔ na ɖò sinsɛn linu é tintinmɛ nú ye gblamɛ.\nTAGBA JIJƐ BO BLÓ HUZUHUZU LƐ NYÍ NǓ YAYǍ Ǎ\nAllen e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é ko ɖò agun tɔn yɔyɔ̌ ɔ mɛ sín xwè ɖokpo jɛji ɖíe. É ɖɔ: “Nyiɖesu wɛ nɔ dó gǎn bo nɔ tuùn nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo jɛ nukɔn. Amɔ̌ dìn ɔ, ye nɔ mɔ ɖɔ emi cí xwédo ɖé ɖɔhun hugǎn, bɔ é nɔ víví nú mì.” Allen wá mɔ ɖɔ tɛnsisɛ kún zɔ́n bonu emi ba xɔ́ntɔn emitɔn ɖě kpò ó. É nyɔ́ wà ɔ, é mɔ mɛ yɔyɔ̌ ɖěɖee na nyí xɔ́ntɔn tɔn kaka sɔyi lɛ é.\n^ akpá. 2 È ɖyɔ nyikɔ ɖé lɛ.\nNɛ̌ Mɛxo lɛ ka Sixu D’alɔ Gbɔn?\nMɛxo lɛ jló ɖɔ a ni ɖu vivǐ agun towe yɔyɔ̌ ɔ tɔn, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na d’alɔ we.\nWěɖegbɛ́ Sinsɛnzɔ́ Tɔn Agun ɔ tɔn ɖó na yawu ɖɔ gbɛ̌ta kúnnuɖegbe tɔn e mɛ a na nɔ é nú we.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ wěgbojinɔtɔ́ ɔ na kàn nùɖé lɛ byɔ dó agun towe xóxó ɔ wu bo na dó sixu yí Káti Wɛnjlatɔ́ Agun Tɔn Tɔn towe alǒ mitɔn.\nGbɛ̌ta kúnnuɖegbe tɔn e mɛ a ɖè é sín nukúnkpénuwutɔ́ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo zɔn xá we ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ tlolo e a wá é. Enyi é sixu bló mɛbakpɔ́n lɛngbɔnyitɔ́ tɔn nú xwédo towe ɔ, é na lɛ́ nyɔ́.\nMɛxo lɛ ɖó na tuùn animɛlóo e jí ye na ylɔ we ɖè hwenu e ajijimɛ sín nǔ ɖé na jɛ é, bɔ enyi adla ɖé wá j’ayǐ vlafo ɔ, ye na mɔ tɛn dó tuùn fí e a ɖè é.\nEnyi mɛxo lɛ lɛ́ gbéjé kpɔ́n ɖɔ káti DPA towe sɔgbe à jí ɔ, é na lɛ́ nyɔ́.


A ka Ðò ‘Nǔɖiɖi E Cí Gǎglónú Ðɔhun É’ Sɔ́ Hɛn Wɛ À? | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Sign Language Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Congo Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 46\n“Nǔɖiɖi ni nyí gǎglónú nú mi, bonu mi nɔ sɔ́ hɛn tɛgbɛ.”—EFƐ. 6:16.\nHAN 119 Mǐ Ðó Na Ðó Nǔɖiɖi\n1-2. (a) Sɔgbe xá Efɛzinu lɛ 6:16 ɔ, etɛwu mǐ ka ɖó hudo ‘nǔɖiɖi e cí gǎglónú ɖɔhun é’ tɔn? (b) Nǔkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?\nA KA ɖó ‘nǔɖiɖi e cí gǎglónú ɖɔhun é’ à? (Xà Efɛzinu lɛ 6:16.) É ɖò wɛn ɖɔ a ɖó. Lee gǎglónú ɖé nɔ cyɔn alɔ agbaza mɛtɔn sín akpáxwé gegě jí gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ nǔɖiɖi nɔ cyɔn alɔ mǐ jí sín nǔbliblíwiwa, adakaxixo kpo nǔ ɖevo ɖebǔ e ma sɔgbe xá nǔgbododó Mawu tɔn lɛ ǎ é kpo sí.\n2 Amɔ̌, “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ wɛ mǐ ɖè, bɔ nǔɖiɖi mǐtɔn na kpó ɖò tɛnkpɔn mɛ gbɔn wɛ. (2 Tim. 3:1) Nɛ̌ a ka sixu gbéjé nǔɖiɖi towe e nyí gǎglónú é kpɔ́n gbɔn, bo ganjɛwu ɖɔ é syɛn? Etɛ lɛ a ka sixu wà bɔ nǔɖiɖi towe na lidǒ? Mǐ ni ɖɔ xó dó nǔkanbyɔ enɛ lɛ sín xósin jí.\nNƆ XWÈ SƆ BO GBÉJÉ NǓÐIÐI TOWE KPƆ́N\nÐò ahwan ɖé gudo ɔ, ahwanfuntɔ́ lɛ nɔ jla gǎglónú yetɔn ɖó (Kpɔ́n akpáxwé 3gɔ́ ɔ)\n3. Etɛ ahwanfuntɔ́ lɛ ka nɔ wà nú gǎglónú yetɔn lɛ? Etɛwu?\n3 Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ ahwanfuntɔ́ lɛ nɔ ɖó gǎglónú e è bú anyǔ dó lɛ é. Ahwanfuntɔ́ lɛ nɔ sá ami dó gǎglónú ɔ, bonu anyǔ ɔ ni ma gblé ó lobonu gan e ɖ’emɛ lɛ é ma jɛ ko ó. Enyi ahwanfuntɔ́ ɖé ɖ’ayi wu ɖɔ akpa jɛ gǎglónú emitɔn wu ɔ, é nɔ tɛ́n kpɔ́n bɔ è nɔ blóɖó cobɔ é nɔ yì ahwan ɖevo. Nɛ̌ kpɔ́ndéwú enɛ ka sɔgbe xá nǔɖiɖi towe gbɔn?\n4. Etɛwu a ka ɖó na nɔ gbéjé nǔɖiɖi towe kpɔ́n? Nɛ̌ a ka ɖó na wà mɔ̌ gbɔn?\n4 Ahwanfuntɔ́ hwexónu tɔn lɛ ɖɔhun ɔ, a ɖó na nɔ gbéjé nǔɖiɖi towe kpɔ́n hwɛhwɛ, bo wlíbo na, bo na dó ɖò gbesisɔmɛ hwebǐnu nú ahwan. Ðó mǐ nyí Klisanwun wutu ɔ, mǐ ɖò ahwan gbigbɔ tɔn ɖé fun wɛ, bɔ nǔɖoyɛswímɛ nyanya lɛ ɖò kɛntɔ́ mǐtɔn lɛ mɛ. (Efɛ. 6:10-12) Mɛ ɖevo ɖě sixu wlíbo nú nǔɖiɖi mǐtɔn ɖó tɛn mǐtɔn mɛ ǎ. Etɛ lɛ a ka sixu wà bo kúdeji ɖɔ a ɖò gbesisɔmɛ bá ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn lɛ? Nukɔntɔn ɔ, a ɖó na xoɖɛ bo byɔ alɔdó Mawu tɔn. Enɛ gudo ɔ, a ɖó na zán Xó Mawu tɔn b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na nɔ kpɔ́n hwiɖée lee Mawu nɔ kpɔ́n we gbɔn é. (Ebl. 4:12) Biblu ɖɔ: ‘Ðeji dó Jehovah wu kpo ayixa towe bǐ kpo. Ma ganjɛ nǔnywɛ hwiɖesunɔ tɔn wu ó.’ (Nǔx. 3:5, 6) Hɛn enɛ dó ayi mɛ, bo gbéjé gbeta e kɔn a wá ɖò agaɖanu dìn lɛ é ɖé lɛ kpɔ́n. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a ko ɖí xwi xá akwɛyózó syɛnsyɛn ɖé wɛ à? Akpá Jehovah tɔn elɔ e ɖò Eblée lɛ 13:5 mɛ bo ɖɔ: “Un na jó we dó gbeɖé ǎ; un na ɖè alɔ sín kan towe mɛ gbeɖé ǎ” é ka wá ayi mɛ nú we à? Akpá enɛ ka na jiɖe we ɖɔ Jehovah na d’alɔ we à? Mɔ̌ wɛ hǔn, enɛ xlɛ́ ɖɔ a hɛn nǔɖiɖi towe ɖó ninɔmɛ ɖagbe mɛ nɛ.\n5. Nú a gbéjé nǔɖiɖi towe kpɔ́n ɔ, etɛ a ka sixu mɔ?\n5 Nú a xwè sɔ bo gbéjé nǔɖiɖi towe kpɔ́n ɔ, nǔ e a na mɔ é sixu kpaca we. A sixu ɖó ayi gǎnmaɖó ɖé lɛ wu bɔ a tuùn ɖɔ ye ɖò finɛ ɖ’ayǐ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a sixu ɖ’ayi wu ɖɔ linkpɔ́n mɛ ninɔ zɛ xwé wu, adingban kpo awakanmɛ kú mɛ kpo ko d’azɔn nǔɖiɖi towe. Enyi nǔ cí mɔ̌ ɔ, nɛ̌ a ka sixu cyɔn alɔ nǔɖiɖi towe jí bonu nǔ ɖevo ma wá d’azɔn ɛ ó gbɔn?\nCƆ́ HWIÐÉE DÓ NǓ E NƆ VƆ́DA NÚ NǓÐIÐI LƐ É WU\n6. Nǎ kpɔ́ndéwú linkpɔ́n e sɔgbe é ɖé lɛ tɔn.\n6 Linkpɔ́n ɖé lɛ nyɔ́. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é sɔgbe ɖɔ xomɛ Jehovah kpo Jezu kpo tɔn hinhɛn hun ni nɔ nyí linkpɔ́n nú mǐ. (1 Kɔ. 7:32) Enyi mǐ hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé ɔ, kancica mǐ kpo Mawu kpo tɔn vívɔ́ blóɖó nɔ nyí linkpɔ́n nú mǐ. (Ðɛh. 38:19) Xomɛ mɛ e mǐ wlí alɔ xá é tɔn hinhɛn hun, nukún kpíkpé dó ganjininɔ xwédo mǐtɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo nǔɖitɔ́ hatɔ́ lɛ kpo tɔn wu nɔ lɛ́ nyí linkpɔ́n nú mǐ.—1 Kɔ. 7:33; 2 Kɔ. 11:28.\n7. Sɔgbe xá Nǔnywɛxó 29:25 ɔ, etɛwu mǐ ma ka ɖó na ɖi xɛsi nú gbɛtɔ́ ǎ?\n7 Amɔ̌, linkpɔ́n mɛ ninɔ zɛ xwé wu sixu d’azɔn nǔɖiɖi mǐtɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu nɔ ɖò linkpɔ́n mɛ hwɛhwɛ dó nǔɖuɖu e na kpé mǐ é kpo avɔ gegě ɖiɖó kpo wu. (Mat. 6:31, 32) Enɛ wu ɔ, mǐ sixu sɔ́ ayi ɖó nǔ agbaza tɔn gegě biba jí. Mǐ tlɛ sixu jɛ wǎn yí nú akwɛ jí. Nú mǐ yí gbè bonu nǔ mɔhun jɛ ɔ, nǔɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é na vɔ́da; é na lɛ́ hɛn nǔ gblé dó mǐ wu tawun ɖò gbigbɔ lixo. (Mak. 4:19; 1 Tim. 6:10) Alǒ mǐ sixu lɛ́ jɛ nǔ ɖevo linkpɔ́n jí zɛ xwé wu, é wɛ nyí lee mǐ na wà gbɔn bɔ nǔ mǐtɔn na nyɔ́ mɛ ɖevo lɛ nukúnmɛ é. Mɛ lɛ táa cá mǐ ko alǒ dóya nú mǐ sixu wá ɖó linkpɔ́n nú mǐ hú xomɛ Jehovah tɔn hinhɛn hun. Bo ma na dó jɛ mɔ enɛ mɛ ǎ ɔ, mǐ ɖó na savo nú Jehovah ɖɔ é ni na mǐ nǔɖiɖi kpo akɔ́nkpinkpan kpo e sín hudo mǐ ɖó bo na ɖu ɖ’eji é.—Xà Nǔnywɛxó 29:25; Luk. 17:5.\n(Kpɔ́n akpáxwé 8gɔ́ ɔ) *\n8. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na wà nǔ gbɔn ɖó adingban e è nɔ ɖó dó mǐ nu lɛ é wu?\n8 Satáan “adingbannɔ lɛ sín tɔ́” ɔ nɔ zán mɛ ɖěɖee ɖò acɛ tɔn mɛ lɛ é dó fúnfún adingban kpé dó Jehovah kpo nɔví mǐtɔn lɛ kpo wu. (Jaan 8:44) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gǔfɔndómawujitɔ́ lɛ nɔ fúnfún adingban kpé dó tutoblonunu Jehovah tɔn wu gbɔn Ɛntɛnɛti, televiziɔn kpo xójlajla sín nǔ ɖevo lɛ kpo gblamɛ, bo nɔ lɛ́ sló kɔ nú xó e ye nɔ ɖɔ dó mǐ wu lɛ é. Adingban enɛ lɛ ɖò “gǎ myɔnɔ” e Satáan nɔ da lɛ é mɛ. (Efɛ. 6:16) Nú mɛɖé wá sɔ́ adingban mɔhun lɛ ɖě kpé mǐ ɔ, nɛ̌ mǐ ka ɖó na wà nǔ gbɔn? Mǐ nɔ gbɛ́! Aniwu? Ðó mǐ ɖi nǔ nú Jehovah bo ɖeji dó nɔví mǐtɔn lɛ wu wutu. Nǔgbo ɔ, mǐ nɔ nyi alɔ nú xóɖɔɖókpɔ́ xá gǔfɔndómawujitɔ́ lɛ. Mǐ nɔ yí gbè nú mɛɖebǔ alǒ nǔ ɖebǔ kaka jɛ nǔdobiba jí, bonu é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ jɛ nǔ dɔn xá ye jí ǎ.\n9. Nɛ̌ awakanmɛ kú mɛ ka sixu wà nǔ dó mǐ wu gbɔn?\n9 Awakanmɛ kú mɛ sixu vɔ́da nú nǔɖiɖi mǐtɔn. Mǐ sixu wɔn ya nú tagba mǐtɔn lɛ ǎ. Mǐ wà mɔ̌ hǔn, vɛ̌ wɛ mǐ nɔ dó nú nǔ nɛ. Hweɖelɛnu ɔ, awakanmɛ sixu nɔ kú mǐ. Amɔ̌, mǐ ɖó na lɔn nú tagba mǐtɔn lɛ na ɖu ɖò linlin mǐtɔn jí ǎ. Nú mǐ wà mɔ̌ ɔ, ayi mǐtɔn sixu gosin nukúnɖiɖó jiwǔ e Jehovah na mǐ é jí. (Nǔɖe. 21:3, 4) Awakanmɛ kú mɛ sixu vɔ́da nú mǐ bo zɔ́n bɔ mǐ jó gbè. (Nǔx. 24:10) Amɔ̌, nǔ mɔhun ɖó na jɛ dó mǐ wu ǎ.\n10. Etɛ wema e nɔví nyɔnu ɖé wlan é ka kplɔ́n we?\n10 Mǐ ni kpɔ́n lee nɔví nyɔnu États-Unis tɔn ɖé ɖò bò wlí nú nǔɖiɖi tɔn wɛ gbɔn, hwenu e é nɔ ɖò nukún kpé dó azɔn syɛnsyɛn asú tɔn tɔn wu wɛ é. É sɛ́ wema ɖé dó hɔ̌nkan mǐtɔn bo ɖɔ: “Hweɖelɛnu ɔ, ninɔmɛ mǐtɔn nɔ hu ado nú mǐ bo nɔ lɛ́ dó awakanmɛ kú nú mǐ, amɔ̌ nukúnɖiɖó mǐtɔn syɛn. Un dókú nú mi tawun nú nǔ ɖěɖee mi ɖò nina mǐ wɛ bo na dó na hlɔnhlɔn nǔɖiɖi mǐtɔn, bo na lɛ́ na akɔ́nkpinkpan mǐ é. Mǐ ɖó hudo wěɖexámɛ enɛ kpo akɔ́nkpinkpan enɛ kpo tɔn tawun. É nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ jó gbè ǎ, bo nɔ ɖò didɛ wɛ ɖò mɛtɛnkpɔn e Satáan nɔ sɔ́ kpannukɔn mǐ lɛ é nu.” Xó e nɔví enɛ ɖɔ é kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ sixu ɖu ɖò awakanmɛ kú mɛ jí. Gbɔn nɛ é? Flín ɖɔ Satáan nɔ zán tagba towe lɛ dó tɛ́n we kpɔ́n. Nɔ kpɔ́n Jehovah dó mɔ Jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖé. Nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn e é nɔ sɔnǔ na lɛ é ni nɔ sù nukún towe mɛ.\nA ka ɖò bò wlí nú nǔɖiɖi towe e cí gǎglónú ɖɔhun é wɛ à? (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ) *\n11. Bo na dó kpɔ́n ninɔmɛ e mɛ nǔɖiɖi mǐtɔn ɖè é ɔ, nǔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na kanbyɔ mǐɖée?\n11 A mɔ fí ɖé ɖò gǎglónú towe, enɛ wɛ nyí nǔɖiɖi towe wu b’ɛ byɔ ɖɔ a ni jlaɖó wɛ à? Ðò sun e wá yì lɛ é mɛ ɔ, a ka kpéwú bo nyi alɔ nú linkpɔ́n mɛ ninɔ zɛ xwé wu à? A ka gbɛ́ bo gɔn tó ɖó gǔfɔndómawujitɔ́ lɛ bo lɛ́ gɔn nǔ dɔn xá ye dó adingban e ye nɔ fúnfún kpé lɛ é wu à? A ka kpéwú bo ɖí xwi xá awakanmɛ kú mɛ à? Enyi mɔ̌ hǔn, nǔɖiɖi towe ɖò ninɔmɛ ɖagbe mɛ. Amɔ̌, mǐ ɖó na cɔ́ mǐɖée ɖó Satáan ɖó ahwanfunnú ɖevo lɛ bo nɔ tɛ́n kpɔ́n bá zán ye dó fun ahwan xá mǐ. Mǐ ni bo kpɔ́n ɖokpo ɖ’emɛ.\nCƆ́ HWIÐÉE DÓ NǓÐOKAN LƐ GBÉ NYINYA WU\n12. Etɛ nǔɖokan lɛ gbé nyinya ka sixu wà nú mǐ?\n12 Nǔɖokan lɛ gbé nyinya sixu fɛ́ ayi mǐ- tɔn bɔ mǐ na dóvɛ̌ nú nǔɖiɖi mǐtɔn. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Mɛ e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖi sɔja ɖé é ɖebǔ sixu dó ta ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ ǎ, bonu nǔ tɔn na dó sixu nyɔ́ mɛ e yí i b’ɛ nyí ahwanfuntɔ́ ɖé é nukúnmɛ.” (2 Tim. 2:4, nwt) Nǔgbo ɔ, è nɔ yí gbè nú ahwanfuntɔ́ Hlɔma tɔn lɛ nú ye nɔ w’azɔ̌ ɖevo ǎ. Enyi ahwanfuntɔ́ ɖé wɔn ya nú sɛ́n enɛ ɔ, etɛ ka sixu jɛ?\n13. Etɛwu ahwanfuntɔ́ ɖé ma ka ɖó na dó ta ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ ǎ?\n13 Dǒ nukún nǔ elɔ mɛ kpɔ́n. Ahwanfuntɔ́ lɛ sín gbɛ̌ta ɖé ɖò lee ye na zán hwǐ yetɔn gbɔn é kplɔ́n wɛ zǎnzǎn ɖokpo, amɔ̌ gbɛ̌ yetɔn ɖokpo wá tɛn tɔn mɛ ǎ. Ahwanfuntɔ́ enɛ ɖò toxo ɔ mɛ bo ɖò nǔɖuɖugban tɛ́ wɛ ɖò cɔ́fu ɖé mɛ. Gbadanu sù é ɔ, sɔja lɛ zán hwenu dó gbéjé ahwanfunnú yetɔn lɛ kpɔ́n bo gan hwǐ yetɔn lɛ. Amɔ̌, ahwanfuntɔ́ e hun cɔ́fu é zán hwenu éyɛ tɔn dó ɖa nǔɖuɖu e é na sà ayihɔngbe tɔn é. Ayihɔngbe tɔn ɔ, kɛntɔ́ ɖé tɔ́n ahwan ye ajijimɛ. Ahwanfuntɔ́ lɛ ɖětɛ ka na ɖò gbesisɔmɛ hugǎn bo na wà nǔ lee é jɛxa gbɔn é, lobo na hɛn gǎn tɔn sín xomɛ hun? Mɛ̌ a ka na ba ɖɔ é ni nɔte ɖò akpá towe ɖò ahwan ɔ hwenu? Ahwanfuntɔ́ e nǔ ɖevo lɛ fɛ́ ayi tɔn é wɛ à, alǒ ee sɔnǔ ganji é?\n14. Ðó mǐ nyí ahwanfuntɔ́ Klisu tɔn lɛ wu ɔ, etɛ ka nɔ xɔ akwɛ nú mǐ?\n14 Ahwanfuntɔ́ ɖagbe lɛ ɖɔhun ɔ, mǐ nɔ lɔn nú nǔɖe nɔ fɛ́ ayi mǐtɔn sín nǔ taji e gbé nya wɛ mǐ ɖè é jí ǎ; é wɛ nyí mǐ na hɛn Jehovah kpo Klisu kpo ee nyí Ahwangán mǐtɔn lɛ é sín xomɛ hun. Enɛ nɔ xɔ akwɛ nú mǐ hú nǔ ɖebǔ e mǐ sixu mɔ ɖò gbɛ̀ Satáan tɔn mɛ é. Mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ mɔ hwenu kpo hlɔnhlɔn kpo e sín hudo mǐ ɖó bo na sɛn Jehovah, lobo lɛ́ hɛn nǔɖiɖi mǐtɔn kpo ahwanfunnú gbigbɔ tɔn mǐtɔn e kpò lɛ é kpo ɖó ninɔmɛ ɖagbe mɛ é.\n15. Akpá tɛ Pɔlu ka gbà nú mǐ? Etɛwu?\n15 Mǐ ɖó na gɔn acéjí nɔ gbeɖé ǎ! Etɛwu? Mɛsɛ́dó Pɔlu gb’akpá nú mɛ ɖɔ “mɛ e nɔ jló na jɛ dɔkun lɛ” é na “[jɛ] zɔ nú nǔɖiɖi ɔ.” (1 Tim. 6:9, 10) Xógbe ‘jɛ zɔ’ ɔ xlɛ́ ɖɔ nú mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bá ɖó nǔ e ma ɖò dandan ǎ lɛ é ɔ, enɛ sixu fɛ́ ayi mǐtɔn. Enɛ gudo ɔ, mǐ sixu jɛ nǔ sɔ́ nú “jlǒ maɖótaɖé lɛ, kpodo jlǒ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ mɔ wuvɛ̌ lɛ kpo” jí. Mǐ ɖó na lɔn nú jlǒ enɛ lɛ na cí ayi mǐtɔn mɛ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ na kpɔ́n ye dó mɔ ahwanlyannú e sixu hɛn nǔ gblé dó mǐ wu lɛ é.\n16. Nǔkanbyɔ tɛ lɛ jí tan e ɖò Maki 10:17-22 mɛ é ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na lin tamɛ dó?\n16 Mǐ ni ɖɔ ɖɔ akwɛ sukpɔ́ ɖò así towe bɔ a sixu xɔ nǔɖokan gegě. Enyi a xɔ nǔ e jló we bɔ a ma ka ɖó hudo tɔn dìn ǎ lɛ é ɔ, a wà nǔ nyi dò wɛ à? É nyí mɔ̌ dandan ǎ. Amɔ̌, lin tamɛ dó nǔkanbyɔ elɔ lɛ jí: Enyi mǐ tlɛ ɖó akwɛ bo xɔ nǔɖe ɔ, mǐ ka ɖó hwenu kpo hlɔnhlɔn kpo e kpé é bo na zán lobo lɛ́ kpé nukún d’ewu dóo à? Alǒ, mǐ ka sixu wá tɛ́dó nǔɖokan mǐtɔn lɛ wu zɛ xwé wu wɛ à? Wǎn e mǐ yí nú nǔɖokan mǐtɔn lɛ é ka sixu zɔ́n bɔ mǐ wà nǔ dɔnkpɛvu e gbɛ́ ylɔ̌ e Jezu ylɔ́ ɛ ɖɔ é ni wá gbló ada nú sinsɛnzɔ́ tɔn nú Mawu é ɖɔhun wɛ à? (Xà Maki 10:17-22.) É na nyɔ́ nú mǐ hugǎn ɖɔ mǐ ni zán gbɛ̀ e bɔkun é bo zán hwenu xɔ akwɛ mǐtɔn kpo hlɔnhlɔn mǐtɔn kpo bo wà jlǒ Mawu tɔn.\nZUNFAN NǓÐIÐI TOWE GBÁNWÚNGBÁNWÚN\n17. Etɛ mǐ ma ka ɖó na wɔn gbeɖé ǎ?\n17 Mǐ ɖó na wɔn gbeɖé ɖɔ mǐ ɖò ahwangbenu ǎ; mǐ ɖó na lɛ́ ɖò gbesisɔmɛ bá fun ahwan gbè bǐ gbè. (Nǔɖe. 12:17) Nɔví mǐtɔn lɛ sixu hɛn gǎglónú alǒ nǔɖiɖi mǐtɔn ɖó tɛn mǐtɔn mɛ ǎ. Mǐɖesu wɛ ɖó na bló bɔ nǔɖiɖi mǐtɔn na lidǒ.\n18. Etɛwu ahwanfuntɔ́ hwexónu tɔn lɛ ka nɔ hɛn gǎglónú yetɔn gbánwúngbánwún?\n18 Ðò hwexónu ɔ, è nɔ xɔ susu nú ahwanfuntɔ́ ɖé ɖó é kpankɔ́n ɖò ahwangbenu wutu. Amɔ̌, nú é lɛkɔ yì xwé gǎglónú tɔn mɛvo ɔ, winnya na hu i. Hwenuxówlantɔ́ Hlɔma tɔn Tacite wlan ɖɔ: “Nú ahwanfuntɔ́ ɖé jó gǎglónú tɔn dó ɔ, winnya ɖaxó hugǎn wɛ é nyí n’i.” Ðokpo ɖò nǔ e wu ahwanfuntɔ́ lɛ nɔ hɛn gǎglónú yetɔn gbánwúngbánwún é mɛ nɛ.\nNɔví nyɔnu ɖé zunfan nǔɖiɖi tɔn gbɔn ɖɛxixo bo xà Xó Mawu tɔn, kplé lɛ yiyi ɖò gbesisɔmɛ kpo alɔɖiɖó ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ kpo gblamɛ (Kpɔ́n akpáxwé 19gɔ́ ɔ)\n19. Nɛ̌ mǐ ka sixu zunfan nǔɖiɖi mǐtɔn gbánwúngbánwún gbɔn?\n19 Mǐ nɔ zunfan nǔɖiɖi mǐtɔn gbánwúngbánwún gbɔn kplé lɛ yiyi ɖò gbesisɔmɛ, bo nɔ lɛ́ ɖɔ xó nú mɛ ɖevo lɛ dó nyikɔ Jehovah tɔn kpo Axɔ́suɖuto tɔn kpo jí gblamɛ. (Ebl. 10:23-25) Gɔ́ na ɔ, mǐ nɔ xà Xó Mawu tɔn gbè bǐ gbè, bo nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mǐ bonu mǐ na xwedó nǔ e è ɖɔ d’emɛ lɛ é. (2 Tim. 3:16, 17) Mǐ wà mɔ̌ ɔ, alyannú e Satáan na zán dó mǐ wu lɛ é ɖě na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu kaka sɔyi ǎ. (Eza. 54:17) ‘Nǔɖiɖi e cí gǎglónú ɖɔhun é’ na cyɔn alɔ mǐ jí. Mǐ na w’azɔ̌ kpo akɔ́nkpinkpan kpo xá nɔví mǐtɔn lɛ. É nyí ahwan e mǐ nɔ fun ɖò kéze ɖokpo ɖokpo mɛ é kɛɖɛ jí wɛ mǐ na ɖu ɖè ǎ, loɔ è na lɛ́ jɔwǔ mǐ bɔ mǐ na nɔ Jezu sín ahwan mɛ, hwenu e é na ɖu ɖò ahwan e é na fun xá Satáan kpo awoví tɔn lɛ kpo é jí é.—Nǔɖe. 17:14; 20:10.\nNƐ̌ MǏ KA SIXU CƆ́ MǏÐÉE DÓ NǓ ELƆ LƐ WU GBƆN?\nLinkpɔ́n mɛ ninɔ zɛ xwé wu.\nAdingban kpo awakanmɛ kú mɛ kpo.\nNǔɖokan lɛ gbé nyinya.\nHAN 118 “Dǒ Nǔɖiɖi Nǔɖiɖi Jí nú Mǐ”\n^ akpá. 5 Ahwanfuntɔ́ lɛ ɖó hudo gǎglónú tɔn bo na dó cyɔn alɔ yeɖée jí sín nǔ nyanya sí. Nǔɖiɖi mǐtɔn cí gǎglónú ɖé ɖɔhun. Gǎglónú ahwanfuntɔ́ lɛ tɔn ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na nɔ wlíbo nú nǔɖiɖi mǐtɔn. Xóta elɔ ɖɔ xó dó nǔ e mǐ sixu wà bo na dó kúdeji ɖɔ ‘nǔɖiɖi e nyí gǎglónú mǐtɔn é’ ɖò ninɔmɛ ɖagbe mɛ é wu.\n^ akpá. 58 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Hwenu e è jɛ gbeɖiɖó ɖé xwlé mɛ jí ɖò telée jí b’ɛ ɖɔ xó dó gǔfɔndómawujitɔ́ ɖěɖee ɖò adingban fúnfún kpé dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wu wɛ é ɔ, xwédo Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn ɖé cí telée ɔ tlolo.\n^ akpá. 60 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nukɔnmɛ ɖò sinsɛn-biblo xwédo tɔn ɖé hwenu ɔ, Papa ɔ zán wemafɔ Biblu tɔn ɖé dó hɛn nǔɖiɖi xwédo ɔ tɔn lidǒ.


Etɛ ka Nyí Tinmɛ “Sí Tɔ́ Towe kpo Nɔ Towe kpo” Tɔn?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kazakh Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Pays-Bas-Gbè Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Cuzco Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Chili Tɔn Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Xhosa Îles Féroé-Gbè\nAzɔn gègě wɛ gbeɖiɖe e ɖɔ “sí tɔ́ towe kpo nɔ towe kpo” é tɔ́n ɖò Biblu mɛ. (Tíntɔ́n 20:12; Sɛ́nflínmɛ 5:16; Matie 15:4; Efɛzinu lɛ 6:2, 3) É byɔ ɖɔ è ni wà nǔ taji ɛnɛ ɖé lɛ.\nYe ni xɔ akwɛ nú we. Enyi a nɔ dokú nú tɔ́ towe kpodo nɔ towe kpo ɖó nǔ e ye wà nú we lɛ é bǐ wu ɔ, xíxlɛ́ wɛ a ɖè ɖɔ emi nɔ sí ye. Nɔ ylɔ alixlɛ́mɛ yetɔn lɛ ɖɔ nùjɔnǔ dó xlɛ́ ɖɔ ye xɔ akwɛ nú emi. (Nùnywɛxó 7:1, 2; 23:26) Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú we ɖɔ a ni sɔ́ mɛjitɔ́ towe lɛ dó mɔ “susu” towe na, enɛ wɛ nyí ɖɔ a ni nɔ gó dó ye wu.—Nùnywɛxó 17:6.\nYǐ gbè nú acɛkpikpa yetɔn. A ɖó na sí tɔ́ towe kpodo nɔ towe kpo dó xlɛ́ ɖɔ emi tuùn acɛ e Mawu na ye é, ɖò taji ɔ, hwenu e a ɖò winnyawinnya mɛ é. Kolosinu lɛ 3:20 ɖɔ nú mɛ winnyawinnya lɛ ɖɔ: “Mi setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ ɖò nǔ bǐ mɛ, ɖó nǔ e nɔ nyɔ́ Aklunɔ nukúnmɛ é nɛ.” Jezu ɖesunɔ setónú nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ hwenu e é ɖò winnyawinnya mɛ é.—Luki 2:51.\nWà nǔ xá ye kpo sísí kpo. (Levíi ví lɛ 19:3; Eblée lɛ 12:9) Enɛ nɔ yawu kàn nǔ e a nɔ ɖɔ lɛ é kpo lee a nɔ ɖɔ ye gbɔn é kpo. Nugbǒ wɛ ɖɔ nǔ e mɛjitɔ́ ɖé lɛ nɔ wà hweɖelɛnu é nɔ zɔ́n bɔ tónúsíse nú ye nɔ vɛwǔ. É na bo nyí mɔ̌ ɔ, vǐ lɛ sixu sí mɛjitɔ́ yetɔn lɛ gbɔn alɔ nyinyi nú mɛmasixó lɛ kpo mɛmasi núwiwa lɛ kpo gblamɛ. (Nùnywɛxó 30:17) Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ mɛ e ɖɔ nǔ nyanya dó tɔ́ tɔn alǒ nɔ tɔn wu é ɔ, hwɛ syɛnsyɛn wɛ é hu.—Matie 15:4.\nKpé nukún dó ye wu. Hwenu e mɛjitɔ́ towe lɛ wá kpò é ɔ, ye sixu ɖó alɔdo tawun tawun ɖé lɛ sín hudo. A sixu ɖó sísí nú ye, gbɔn nǔ e wu a kpé é bǐ wiwa bonu ye ni ɖó nǔ e hudo ye lɛ é gblamɛ. (1 Timɔtée 5:4, 8) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu klewun ɖé jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ɔ, é bló tuto bonu è na kpé nukún dó nɔ tɔn wu.—Jaan 19:25-27.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ lɛ dó sísí ɖiɖó nú tɔ́ mɛtɔn kpo nɔ mɛtɔn kpo wu\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Nú a sí tɔ́ towe kpo nɔ towe kpo ɔ, a ɖó na jó ye dó bɔ ye kpa acɛ dó alɔwliwli towe jí.\nNugbǒ: Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ kancica alɔwliwli tɔn ɖò taji hú ee ɖò hɛnnumɔ lɛ tɛntin é. Bǐbɛ̌mɛ 2:24 ɖɔ: “Enɛ ɔ wu wɛ sunnu na jó tɔ́ tɔn kpo nɔ tɔn kpo dó, bo na jɛ kpɔ́ xá asì tɔn, bɔ ye mɛ wè lɛ na huzu ɖokpo géé.” (Matie 19:4, 5) Nugbǒ ɔ, asú kpo asì kpo lɛ sixu ɖu wěɖexámɛ mɛjitɔ́ kpo hɛnnumɔ yetɔn lɛ kpo tɔn sín lè. (Nùnywɛxó 23:22) Amɔ̌, asú kpo asì kpo lɛ ɖó acɛ bo na wá gbeta ɖé lɛ kɔn dó ɖó dogbó nú bǎ e mɛ hɛnnumɔ lɛ na kɛnu dó alɔwliwli yetɔn mɛ ɖó é.—Matie 19:6.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Tɔ́ towe kpo nɔ towe kpo ɖó acɛ lɛ bǐ.\nNugbǒ: Mawu na acɛ mɛjitɔ́ lɛ ɖò xwédo yetɔn mɛ nugbǒ, amɔ̌, acɛkpikpa gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn wɛ ɖó dogbó: é nɔ zɛ acɛkpikpa Mawu tɔn wu gbeɖé ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ee hwɛɖɔxɔsa ɖaxó ɖé ɖegbe nú ahwanvu Jezu tɔn lɛ ɖɔ ye ni vɛtoli nú Mawu é ɔ, ye yí gbè ɖɔ: ‘È ɖó na setónú nú Mawu hú gbɛtɔ́.’ (Mɛsɛ́dó 5:27-29) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, vǐ lɛ nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ “ɖò Aklunɔ nukɔn,” enɛ wɛ nyí ɖɔ ye nɔ setónú ɖò nǔ e ma t’afɔ Mawu sɛ́n lɛ jí ǎ lɛ é bǐ mɛ.—Efɛzinu lɛ 6:1.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Nú a na sí tɔ́ towe kpo nɔ towe kpo ɔ, a ɖó na xwedó nǔ e ye ɖi nǔ na lɛ é.\nNugbǒ: Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ kije nǔ e kplɔ́n mǐ wɛ è ɖè lɛ é kpɔ́n ɖɔ ye nyí nugbǒ à jí. (Mɛsɛ́dó 17:11; 1 Jaan 4:1) Nú mɛɖé bló mɔ̌ ɔ, é sixu wá ɖó nùɖiɖi e gbɔn vo nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ tɔn é. Biblu ɖɔ Mawu sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ gègě sín xó bɔ ye xwedó mɛjitɔ́ yetɔn lɛ sín sinsɛn ǎ; Ablaxamu, Hwliti kpo mɛsɛ́dó Pɔlu kpo ɖò ye mɛ.—Jozuwée 24:2, 14, 15; Hwliti 1:15, 16; Galatinu lɛ 1:14-16, 22-24.\nNukúnnúmɔjɛnǔmɛ agɔ: Nú a na sí tɔ́ towe kpo nɔ towe kpo ɔ, a ɖó na ɖ’alɔ ɖò sinsɛn-biblo sɛ́dó tɔ́gbó lɛ mɛ xá ye.\nNugbǒ: Biblu ɖɔ: “Aklunɔ Mawu towe wɛ a na ɖèkɔ́ na, lobo na sɛ̀n éɖokponɔ géé.” (Luki 4:8) Mawu nɔ hun xomɛ dó mɛ e nɔ sɛ̀n tɔ́gbó tɔn lɛ é wu ǎ. Gɔ́ na ɔ, Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ “mɛ e ko kú lɛ sɔ́ tuùn nùɖé ǎ.” Yɛ̌yi e wlí nú ye wɛ è ɖè é ɔ, ye tuùn ǎ; mɔ̌ jɛn ye ma sixu d’alɔ mɛ e ɖò gbɛ̀ lɛ é alǒ hɛn nǔ gblé dó ye wu ǎ é nɛ.—Nùnywɛtɔ́xó 9:5, 10; Ezayíi 8:19.


Atɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn | Mars 2017\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tonga-Gbè Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nSín xwè 50 mɔ̌ ɖíe wɛ Gianni kpo Maurizio kpo ko nyí xɔ́ntɔn. Amɔ̌, ɖò hweɖenu ɔ, xɔ́ntɔn yetɔn ɖibla gblé. Maurizio tinmɛ ɖɔ: “Ðò hwenu vɛwǔ ɖé mɛ ɔ, un wà nǔ syɛnsyɛn ɖé nyì dò, b’ɛ zɔ́n bɔ mǐ jɛ zɔzɔ gbɔn nú mǐɖée lɛ jí.” Gianni ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Maurizio wɛ kplɔ́n Biblu xá mì hwenu e un jɛ nǔ kplɔ́n jí é. É huzu sósyɛn ɖé nú mì ɖò gbigbɔ lixo. Enɛ wu ɔ, un sixu ɖi ɖɔ é na wà nǔ e é wà é ǎ. Un flú bǐ ɖó un tuùn ɖɔ mǐ kún sɔ́ sixu nyí xɔ́ntɔn ó. Un mɔ ɖɔ un kún sɔ́ ɖó mɛɖé ó.”\nNǓ XƆ akwɛ wɛ xɔ́ntɔn ɖagbe lɛ ɖiɖó nyí, bɔ xɔ́ntɔn zunzun e nɔ nɔ ayǐ kaka sɔ́ yì é nɔ nyí nǔ kpé dó nǔ nú kpowun ǎ. Enyi nùɖé jló na klán xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn lɛ ɔ, etɛ è ka sixu wà bɔ é ma na jɛ ǎ? Mɛ e xó Biblu ɖɔ bɔ ye nyí xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn bɔ xɔ́ntɔn yetɔn ɖibla gblé lɛ é sín kpɔ́ndéwú sixu kplɔ́n nǔ gègě mǐ d’ewu.\nHWENU E XƆ́NTƆN ÐÉ WÀ NÙÐÉ NYÌ DÒ É\nÉ ɖò wɛn ɖɔ Davidi e nyí lɛngbɔnyitɔ́ bo lɛ́ nyí axɔsu é ɖó xɔ́ntɔn ɖagbe gégě. Enyi è ɖò xɔ́ntɔn tɔn enɛ lɛ xó ɖɔ wɛ ɔ, Jonatáan sixu wà ayi mɛ nú mɛ. (1 Sam. 18:1) Amɔ̌, Davidi lɛ́ ɖó xɔ́ntɔn ɖevo lɛ, ɖi gbeyiɖɔ Natáan. Biblu ɖɔ hwenu e xɔ́ntɔn yetɔn bɛ́ é lě ǎ. É ɖò mɔ̌ có, hweɖenu ɔ, Davidi ɖɔ xomɛ nú Natáan lee a sixu ɖɔ nú xɔ́ntɔn ɖé gbɔn é ɖɔhun. Davidi jló na gbá xɔ ɖé nú Jehovah. Nǔ e Natáan lin é na ko xɔ akwɛ ɖò Davidi nukúnmɛ ɖó é nyí xɔ́ntɔn tɔn bo lɛ́ nyí nya e jí gbigbɔ Jehovah tɔn ɖè é ɖé wutu.—2 Sam. 7:2, 3.\nAmɔ̌, nùɖé jɛ bo sɔ́ xɔ́ntɔn e ye nyí é ɖó axɔ nu. Axɔsu Davidi d’afɔ gbě nú Bɛtisabe, bɔ enɛ gudo ɔ, é lɛ́ zɔ́n bɔ è hu asú tɔn Ulíi. (2 Sam. 11:2-21) Davidi ko nɔ gbeji nú Jehovah bo lɛ́ jɛhun dó hwɛjijɔ jí nú xwè gègě. Amɔ̌ dìn ɔ, é dó nǔ baɖabaɖa enɛ sìn! Etɛwu axɔsu ɖagbe enɛ ka wà mɔ̌? É sixu mɔ nǔ jɛ lee nǔ e é wà é na syɛn sɔ é wu ǎ wɛ à? É vɛdo ɖɔ emi na hwla nǔ e emi wà é dó Mawu wɛ sín à?\nNɛ̌ Natáan ka na wà nǔ gbɔn? É na gbɔ bɔ mɛ ɖevo na yí ɖɔ xó ɔ nú axɔsu ɔ wɛ à? Mɛ ɖevo lɛ mɔ nǔ jɛ lee Davidi bló tuto bɔ è hu Ulíi gbɔn é wu. Bɔ etɛwu Natáan ka na kɛnu d’emɛ bo na hɛn xɔ́ntɔn e ye nyí sín xwè mɔkpan ɖíe é gblé lo? Natáan tlɛ sixu sɔ́ gbɛ̀ tɔn ɖó axɔ nu enyi é kɛnu d’emɛ ɔ nɛ. È na ɖɔ lɔ ɔ, Davidi ko zɔ́n bɔ è hu Ulíi e nyí xomɛvɔnɔ é.\nAmɔ̌, ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn ɖé wɛ Natáan nyí. Gbeyiɖɔ ɔ tuùn ɖɔ enyi emi cí xwii ɔ, kancica emi kpo Davidi kpo tɔn kún sɔ́ na cí lee é cí gbɔn ɖ’ayǐ é ó, bɔ ayixa emitɔn ɖesu na xò hun xá emi. Xɔ́ntɔn tɔn Davidi ko wlí ali e ma nyɔ́ Jehovah nukún mɛ ǎ é ɖé. Axɔsu ɔ ɖó alɔdo sín hudo tawun bo na dó jla kancica e ɖò é kpo Jehovah kpo tɛntin é ɖó. Davidi ɖó xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn ɖé sín hudo nugbǒ. Natáan wɛ nyí xɔ́ntɔn mɔhun. É zán nùjlɛdonǔwu ɖé dó ɖɔ xó ɔ b’ɛ sixu byɔ ayi mɛ nú lɛngbɔnyitɔ́ xóxó ɔ. Natáan dó wɛn Mawu tɔn ɔ ɖò ali ɖé nu bɔ é d’alɔ Davidi b’ɛ mɔ lee nùwanyido tɔn lɛ syɛn sɔ é bɔ enɛ sísɛ́ ɛ b’ɛ wà nùɖé.—2 Sam. 12:1-14.\nEnyi xɔ́ntɔn towe ɖé wà nùɖé nyì dò alǒ hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé ɔ, etɛ a ka na wà? A sixu lin ɖɔ enyi emi ɖɔ xó dó nǔ e é wà é wu ɔ, xɔ́ntɔn mitɔn na gblé. Alǒ a sixu mɔ ɖɔ enyi emi yí ɖɔ nǔ nyanya e é wà é nú mɛxo agun tɔn lɛ, ɖó ye wɛ sixu d’alɔ ɛ ɖò gbigbɔ lixo wutu ɔ, emi kún na nɔ gbeji nú kancica e ɖò hwi kpo é kpo tɛntin é ó. Etɛ a ka na wà?\nGianni e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é flín ɖɔ: “Un ɖ’ayi wu ɖɔ nùɖé jɛ. Maurizio sɔ́ nɔ ɖɔ xomɛ nú mì lee é nɔ ɖɔ gbɔn ɖ’ayǐ é ǎ. É vɛwǔ nú mì tawun có, un wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ ma ɖɔ xó n’i dó nǔ e jɛ é wu. Un nɔ kanbyɔ nyiɖée ɖɔ: ‘Etɛ un ka sixu ɖɔ n’i dìn bɔ é ma ko tuùn ǎ? Xomɛ na sìn i tawun mɛ!’ Amɔ̌, flín e un flín nǔ ɖěɖee mǐ kplɔ́n ɖó kpɔ́ lɛ é na mì hlɔnhlɔn bɔ un yì ɖɔ xó n’i. Maurizio wà nǔ ɖokpo ɔ xá mì hwenu e un ɖó hudo alɔdo tɔn é. Un ba ɖɔ xɔ́ntɔn mǐtɔn ni gblé ǎ, loɔ, un jló na d’alɔ ɛ ɖó nǔ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mì.”\nMaurizio gɔ́ na ɖɔ: “Xójɔxó wɛ Gianni ɖɔ, bɔ nǔ e é ɖɔ é sɔgbe. Un tuùn ɖɔ nǔ e gbeta nyanya e kɔn un wá lɛ é jì lɛ é kún sín wutu tɔn ó, é kún ka lɛ́ sín Jehovah lɔ wu ó. Enɛ wu ɔ, un yí gbè nú wě e mɛxo agun tɔn lɛ ɖè xá mì é, bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, un wá mɔ nyiɖée mɛ ɖò gbigbɔ lixo.”\nHWENU E XƆ́NTƆN ÐÉ ÐÒ WUVƐ̌ MƐ É\nDavidi lɛ́ ɖó xɔ́ntɔn ɖevo lɛ bɔ ye nɔ gudo n’i kpo gbejininɔ kpo hwenu e é ɖò wuvɛ̌ mɛ é. Hucayi e Biblu dó gesí ɖɔ é nyí “Davidi xɔ́ntɔn” é nyí ɖokpo ɖò xɔ́ntɔn mɔhun lɛ mɛ. (2 Sam. 16:16; 1 Tan 27:33) É sixu ko nɔ w’azɔ̌ ɖò hɔnmɛ bo nyí axɔsu ɔ sín xɔ́ntɔn vívɛ́, é wɛ axɔsu ɔ nɔ ɖɔ kpá xó lɛ na hweɖelɛnu bɔ é nɔ yì wà nǔ e é zɔ́n ɛ lɛ é.\nHwenu e Davidi ví Abusalɔmu xò axɔsuzinkpo ɔ yí é ɔ, Izlayɛli-ví gègě jɛ Abusalɔmu jí, amɔ̌, Hucayi wà mɔ̌ ǎ. Hwenu e Davidi ɖò hinhɔn wɛ é ɔ, Hucayi xwedó è. É vɛ́ nú Davidi tawun ɖó vǐ éɖesunɔ tɔn kpo xɔ́ntɔn tɔn e wu é ɖeji dó tawun lɛ é ɖé lɛ kpo ɖu kpà wutu. Amɔ̌, Hucayi nɔ gbeji, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ gbɛ̀ tɔn ɖó axɔ nu bo na wà azɔ̌ e na ɖè gbě bibla ɔ gbà é ɖé. É nyí ɖɔ Hucayi nɔ wà azɔ̌ ɖò hɔn ɔ mɛ wu kpowun wutu wɛ é wà azɔ̌ ɔ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é xlɛ́ ɖɔ emi nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ ɖé.—2 Sam. 15:13-17, 32-37; 16:15–17:16.\nAzɔ̌ vovo wɛ nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo nɔ wà ɖò agun ɔ mɛ ɖò égbé có, bǔ e ye ɖè ɖò wanyiyi mɛ é nɔ hun xomɛ nú mɛ kpɔ́n. Gbɔn nǔwiwa yetɔn gblamɛ ɔ, ye nɔ ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ, “un nyí xɔ́ntɔn towe, ɖó un ɖó na nyí wutu wɛ ǎ, amɔ̌, un nyí xɔ́ntɔn towe ɖó a xɔ akwɛ ɖò nukún ce mɛ wutu wɛ.”\nNɔví sunnu Federico mɔ nugbǒ nú xó enɛ. Xɔ́ntɔn tɔn vívɛ́ Antonio d’alɔ ɛ b’ɛ ɖu ɖò wuvɛ̌ ɖé lɛ jí wá yì ɖò gbɛzán tɔn mɛ. Federico ɖɔ: “Hwenu e Antonio sɛtɛn wá agun mǐtɔn mɛ é ɔ, é lin cobɔ mǐ huzu xɔ́ntɔn ǎ. Mǐ mɛ wè lɛ bǐ wɛ nyí devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ, bɔ azɔ̌ wiwa ɖó kpɔ́ nɔ víví nú mǐ. É na nɔ zaan é ɔ, é nyí mɛxo agun tɔn ɖé. É nyí xɔ́ntɔn ce kɛɖɛ wɛ é nyí ǎ, é lɛ́vɔ nyí kpɔ́ndéwú ɖé nú mì ɖò gbigbɔ lixo.” Enɛ gudo ɔ, Federico ɖè afɔ nyì dò. É ba alɔdo tlolo ɖò gbigbɔ lixo, amɔ̌, é sɔ́ jɛxa bo na nyí gbexosin-alijitɔ́ alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn ǎ. Nɛ̌ Antonio ka wà nǔ gbɔn?\nHwenu e Federico ɖò wuvɛ̌ mɛ é ɔ, xɔ́ntɔn tɔn Antonio ɖótó è lobo dó wusyɛn lanmɛ n’i\nFederico flín ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ Antonio sè wuvɛ̌ xá mì. É wà nǔ e wu é kpé é bǐ bo dó dó wusyɛn lanmɛ nú mì. Lee un na lɛ́ jɛ ganji ɖò gbigbɔ lixo gbɔn é ɖu ayi mɛ n’i tawun, é jó mì dó kpɔ́n ǎ. É dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ má vɔ hlɔnhlɔn ce mɔ ɖò gbigbɔ lixo, bo ma jó gbè ó.” Antonio tinmɛ ɖɔ: “Un zán hwenu gègě xá Federico. Un jló ɖɔ é ni vo bo ɖɔ xó xá mì dó nǔ ɖebǔ wu, kaka jɛ wuvɛ̌ e sè wɛ é ɖè é jí.” Awǎjijɛnú wɛ é nyí ɖɔ Federico lɛ́vɔ mɔ hlɔnhlɔn ɖò gbigbɔ lixo, bo lɛ́vɔ wá nyí gbexosin-alijitɔ́ kpo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn kpo ɖò nukɔnmɛ. Antonio sú ta na bo ɖɔ: “Mǐ mɛ wè lɛ bǐ ɖò agun vovo mɛ dìn có, mǐ lɛ́vɔ vɛ́ hu ɖ’ayi tɔn.”\nA KA NA LIN ÐƆ È FLÚ EMI WƐ À?\nEnyi xɔ́ntɔn towe vívɛ́ ɖé jó we dó hwenu e a ɖó hudo tɔn tawun é ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú we? Nǔ e nɔ vɛ́ nú mɛ hú mɔ é kpiti ǎ. A ka na ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ kɛ ɛ à? Kancica mi mɛ wè lɛ tɔn ka sixu lɛ́vɔ syɛn d’eji lee é ko ɖè gbɔn ɖ’ayǐ é ɖɔhun à?\nLin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e jɛ dó Jezu jí ɖò azǎn gudogudo tɔn e é bló ɖò ayikúngban jí lɛ mɛ é jí. É kpo mɛsɛ́dó tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ kpo zán hwenu gègě ɖó kpɔ́, bɔ ye vɛ́ ɖesu. Nǔ e wu Jezu nɔ ylɔ ye ɖɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ é nɛ. (Jaan 15:15) É ɖò mɔ̌ có, etɛ ka jɛ hwenu e è wli é? Mɛsɛ́dó lɛ hɔn. Piyɛ́ɛ ɖɔ gannaganna ɖɔ emi kún na jó Mɛ̌si emitɔn dó gbeɖé ó, amɔ̌, zǎn enɛ mɛ ɔ, Piyɛ́ɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún tuùn Jezu gbeɖé ó!—Mat. 26:31-33, 56, 69-75.\nJezu tuùn ɖɔ emi ɖó na kpannukɔn mɛtɛnkpɔn emitɔn gudogudo tɔn ɔ emiɖokponɔ géé. É ɖò mɔ̌ có, hwɛjijɔ e wu é na mɔ ɖɔ è flú emi é ɖè. Amɔ̌, xó e é ɖɔ ɖó kpɔ́ xá ahwanvu tɔn lɛ ɖò azǎn yɔywɛ ɖé ɖò fínfɔ́n sín kú tɔn gudo é ɖebǔ xlɛ́ ɖɔ è flú i, é mɔ akpɔ̀ alǒ ɖɔ é vɛ́ n’i cɛ́nnyícɛ́nnyí ɖé ǎ. Jezu lin ɖɔ emi na jɛ nǔ e ahwanvu emitɔn lɛ wà nyì dò lɛ é, kaka jɛ ee ye wà nyì dò ɖò zǎn e mɛ è wli lɛ é jí xà jí ǎ.\nÉ nyɔ́ wà ɔ, Jezu dó gbɔ nú Piyɛ́ɛ kpo mɛsɛ́dó ɖě lɛ kpo. É na ye alixlɛ́mɛ lɛ dó azɔ̌ mɛkplɔnkplɔn tɔn e hugǎn bǐ ɖò hwenuxó gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ é jí dó xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó ye wu. Xɔ́ntɔn wɛ mɛsɛ́dó lɛ kpó ɖò nyinyi wɛ nú Jezu. Ye sixu wɔn wǎn e é yí nú ye é kpɔ́n ǎ. Ye na wà nǔ e wu ye kpé é bǐ bo sɔ́ na jó Mɛ̌si yetɔn dó gbeɖé ǎ. Nugbǒ ɔ, ye wà azɔ̌ e é sɔ́ ɖ’ayǐ nú ahwanvu tɔn lɛ é kpo ɖuɖeji kpo.—Mɛ 1:8; Kolo. 1:23.\nNɔví nyɔnu e nɔ nyí Elvira é flín hwenu e tagba ɖé wá é kpo xɔ́ntɔn tɔn vivɛ́ Giuliana kpo tɛntin é céɖécéɖé. Elvira ɖɔ: “Hwenu e é ɖɔ nú mì ɖɔ nǔ e un wà é vɛ́ nú emi tawun é ɔ, un mɔ ɖɔ nǔ e un wà é nyla ɖesu. Hwɛ tɔn jɔ bonu é na sìn xomɛ. Amɔ̌, nǔ e kpaca mì é wɛ nyí ɖɔ nǔ e jijɔ ce lɛ na jì lɛ é kpo nǔ nyɛɖesunɔ tɔn kpo wɛ ɖu ayi mɛ n’i hugǎn.” Ayi e é ma sɔ́ ɖó nǔ nyanya e un wà é jí ǎ, bo ka sɔ́ ɖó nǔ e nǔ enɛ na hɛn gblé dó wǔ’ce jí é na nɔ sù nukún ce mɛ tɛgbɛ. Un dokú nú Jehovah ɖɔ un ɖó xɔ́ntɔn e nǔ ce nɔ ɖu ayi mɛ na hugǎn lee nǔ nɔ vɛ́ n’i sɔ́ é é.”\nEnɛ wu ɔ, nɛ̌ xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé ka sixu wà nǔ gbɔn hwenu e nùɖé jló na hɛn kancica yetɔn gblé é é? É na ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖɔ xó kpo xomɛnyínyɔ́ kpo amɔ̌ dó nùjɔnǔ mɛ hwenu e é byɔ ɖó mɔ̌ é. Xɔ́ntɔn enɛ na cí Natáan kpo Hucayi kpo ɖɔhun, ye tlɛ nɔ gbeji ɖò hwenu nyanya lɛ mɛ, bo na cí Jezu ɖɔhun, é ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ. Xɔ́ntɔn mɔhun wɛ a nyí à?\nATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2017


Ma nú “Nǔnywɛ Gbɛ̀ Elɔ Tɔn” Flú We Ó | Atɔxwɛ Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Mai 2019\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Congo Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 21\nMa nú “Nǔnywɛ Gbɛ̀ Elɔ Tɔn” Flú We Ó\n“Nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn ɔ, xlonɔxó wɛ é nyí ɖò Mawu nukɔn.”—1 KƆ. 3:19.\nHAN 98 Biblu ɔ, Mawu Gɔ́n Wɛ É Gosin\n1. Etɛ Xó Mawu tɔn ka nɔ na mǐ?\nMǏ SIXU kpéwú bo ɖu ɖò tagba mǐtɔn lɛ bǐ jí, ɖó Jehovah wɛ nyí Mɛ̌si mǐtɔn wutu. (Eza. 30:20, 21) Xó tɔn nɔ na mǐ nǔ ɖebǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na “ɖò gbesisɔmɛ titewungbe, bɔ nǔ e [mǐ] na dó wà nǔ ɖagbe bǐ na ɔ bǐ na ɖò así [mǐ]tɔn” é. (2 Tim. 3:17) Nú mǐ nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nǔkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ɔ, mǐ na nyɔ́nǔi hú mɛ e nɔ sɔ́ “nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn” ɖó ajo lɛ é.—1 Kɔ. 3:19; Ðɛh. 119:97-100.\n2. Etɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n ɖò xóta elɔ mɛ?\n2 Lee mǐ na mɔ gbɔn é ɔ, hwɛhwɛ wɛ nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn nɔ flɔ́ zo dó glɔ̌ nú jlǒ agbaza tɔn mǐtɔn lɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ sixu mɔ ɖɔ é vɛwǔ bɔ mǐ na gɔn nǔ lin alǒ nǔ wà gbɛ̀ ɔ ɖɔhun. Hwɛjijɔ ɖagbe wu wɛ Biblu ɖɔ: “Mi cɔ́ miɖée, bonu mɛɖé ma zé mɛblɛblɛ́xó, xómaɖixó, nǔnywɛ gbɛtɔ́ tɔn dó dó gɛdɛ mi ó; nǔnywɛ enɛ ɔ, nǔkplɔnmɛ gbɛtɔ́ lɛ tɔn jí wɛ é jinjɔn.” (Kolo. 2:8) Ðò xóta elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbéjé lee xómaɖixó, alǒ adingban we wá gbakpé gbɔn é sín tan kpɔ́n. Ðò ninɔmɛ ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mǐ na mɔ nǔ e wu nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn nyí xlonɔnú é, kpo lee nǔnywɛ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é hugǎn nǔ ɖebǔ e gbɛ̀ ɔ sixu xwlé mɛ é flaflá tɔn gbɔn é kpo.\nLINLIN E MƐ LƐ NƆ ÐÓ DÓ XÓÐÓXÁMƐ WU É HUZU\n3-4. Ðò 1900 kpo 1930 kpo vlamɛ ɖò États-Unis ɔ, nɛ̌ linlin e mɛ lɛ ɖó dó xóɖóxámɛ wu é ka huzu gbɔn?\n3 Ðò 1900 kpo 1930 kpo vlamɛ ɖò États-Unis ɔ, linlin e mɛ lɛ nɔ ɖó dó xóɖóxámɛ wu é huzu tawun. Ð’ayǐ ɔ, mɛ gegě nɔ lin ɖɔ xóɖóxámɛ ɔ, mɛ e wlí alɔ lɛ é kɛɖɛ tɛntin wɛ é ɖó na nɔ, bɔ è ɖó na ɖɔ xó dó nǔ e kúnkplá xóɖóxámɛ lɛ é wu ɖò togun mɛ ǎ. Amɔ̌, nǔgbododó enɛ lɛ wá bú bǐ, bɔ linlin nǔɖe sɔmɔ̌ ǎ tɔn lɛ wá gbakpé.\n4 È ylɔ́ xwè 1920 jɛ 1929 ɖɔ “Année folles” ɖó huzuhuzu ɖaxó e wá tíìn ɖò nǔwalɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ é wu. Dobanúnǔtɔ́ ɖé ɖɔ: “Fímu lɛ, kantáta lɛ, han lɛ, wema lɛ kpo ajɔ̌jlajlá sín nǔ lɛ bǐ kpo mɛ wɛ nǔ e kúnkplá xóɖóxámɛ lɛ é nɔ ɖè.” Ðò xwè enɛ lɛ mɛ ɔ, weɖuɖu sín aca lɛ jɛ jlǒ xóɖóxámɛ tɔn fɔ́n dó ayi mɛ nú mɛ jí hugǎn, bɔ nǔsisɔ sín aca lɛ sɔ́ nɔ nɔ jlɛ̌ jí ǎ. Lee Biblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu gbɔn é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ wá “yí wǎn nú gbɛɖuɖu.”—2 Tim. 3:4.\nTogun Jehovah tɔn jó éɖée dó bonu nǔgbododó gbɛ̀ ɔ tɔn e ma hwɛ́n nǔɖe ǎ lɛ é flú ye ǎ (Kpɔ́n akpáxwé 5gɔ́ ɔ) *\n5. Etɛ ka jɛ dó linlin e gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó dó nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn lɛ wu é wu sín 1960?\n5 Ðò 1960 gudo ɔ, mɛ gegě nɔ jɛ kpɔ́ ma wlí alɔ, mɛ e ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ lɛ é nɔ ɖóxó xá yeɖée, bɔ asú alǒ asì gbigbɛ́ ɖó nǔ ma sín nǔɖe nu wá gbakpé. Ayiɖeɖayǐ gegě nɔ xlɛ́ xóɖóxámɛ vaan. Etɛ mɛ enɛ lɛ bǐ ka tɔ́n kɔ dó? Nǔwlantɔ́ ɖé ɖɔ ɖɔ “nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn e gbɛtɔ́ lɛ ma sɔ́ nɔ xwedó dìn ǎ é” wɛ zɔ́n bɔ xwédo lɛ gegě nɔ gbà, xwédo mɛjitɔ́ goɖokponɔ tɔn lɛ sukpɔ́, mɛ lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖò lee nǔ nɔ cí nú mɛ é lixo, bo nɔ lɛ́ huzu kannumɔ nú fɔtóo nǔbliblíwiwa tɔn kpinkpɔn, bǐ ka ko nɛ ǎ. Glɔ̌zɔn lɛ, ɖi SIDA ee fɔ́n bo ɖò kpɔ́ sù wɛ é nyí ɖokpo ɖò nǔ e xlɛ́ ɖɔ nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn nyí xlonɔnú é mɛ.—2 Pi. 2:19.\n6. Nɛ̌ linlin e gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó dó xóɖóxámɛ wu é ka sɔgbe xá nǔ e Satáan nɔ ba é gbɔn?\n6 Linlin e Satáan nɔ ba ɖɔ mɛ lɛ ni ɖó dó xóɖóxámɛ wu é pɛ́ɛ wɛ gbɛ̀ ɔ ɖó. É ɖò wɛn ɖɔ nú gbɛtɔ́ lɛ ɖò mɛ̌ e Mawu na ye é zán nyi dò wɛ, bo ɖò cí kɔn dó alɔwliwli wu wɛ ɔ, é nɔ víví nú Satáan. (Efɛ. 2:2) Nǔbliblíwiwa nɔ kɔn cí dó nǔnina ɖagbeɖagbe e Jehovah na gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye na gbà kún é wu, bo sixu lɛ́ zɔ́n bɔ mɛ ɖěɖee nɔ wà mɔ̌ lɛ é na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ǎ.—1 Kɔ. 6:9, 10.\nLINLIN BIBLU TƆN DÓ XÓÐÓXÁMƐ WU\n7-8. Etɛwu linlin e Biblu ɖó dó xóɖóxámɛ wu é ka hugǎn gbɛ̀ ɔ tɔn flaflá?\n7 Mɛ ɖěɖee nɔ xwedó nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ é nɔ ko nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn Biblu tɔn lɛ, bo nɔ ɖɔ ɖɔ ye kún ɖò jlɛ̌ jí ó. Mɛ mɔhun lɛ sixu kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu Mawu ka dá mǐ kpo jlǒ xóɖóxámɛ tɔn kpo, bo ka na ɖɔ nú mǐ dìn ɖɔ mǐ ni ma wà nǔ sɔgbe xá jlǒ enɛ ó?’ Nǔkanbyɔ enɛ jinjɔn linlin masɔgbe e ɖɔ ɖɔ nǔ ɖebǔ sín zɛn vɛ́ ko sɔ́ mɛ ɔ, é ɖó na wà é jí. Amɔ̌, nǔ vo sésé wɛ Biblu ɖɔ. É wlí yɛ̌yi nú mǐ bo kplɔ́n mǐ ɖɔ, mǐ sixu wá gbeta ɔ kɔn bo ɖu ɖò jlǒ nyanya lɛ jí. (Kolo. 3:5) Gɔ́ na ɔ, Jehovah ko sɔnǔ nú nǔnina alɔwliwli tɔn. Gbɔn tuto enɛ gblamɛ ɔ, è sixu gbɔ jlǒ xóɖóxámɛ tɔn ɖò ali e wlí yɛ̌yi é ɖé nu. (1 Kɔ. 7:8, 9) Ðò ali enɛ nu ɔ, asú kpo asì kpo ɖé sixu ɖu vivǐ xóɖóxámɛ tɔn, bɔ nǔɖe na wá vɛ́ nú ye ǎ; ye ka na lɛ́ ɖó linkpɔ́n e nǔbliblíwiwa nɔ dɔn wá hwɛhwɛ é ǎ.\n8 Linlin Biblu tɔn gbɔn vo nú nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn, ɖó éyɛ nɔ kplɔ́n linlin e sɔgbe é mɛ dó xóɖóxámɛ wu. É yí gbè ɖɔ xóɖóxámɛ sixu nyí jɔtɛn awǎjijɛ tɔn ɖé. (Nǔx. 5:18, 19) É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ni tuùn lee é na hɛn agbaza tɔn ɖó mimɛ̌ kpodo yɛ̌yi kpan jí gbɔn é; ni ma nɔ jó éɖée dó nú jlǒ nyanya agbaza mɛ tɔn lɛ lee nǔmaɖitɔ́ e ma tuùn Mawu ǎ lɛ nɔ bló gbɔn é ó.”—1 Tɛ. 4:4, 5.\n9. (a) Ðò 1900 kpo 1930 kpo vlamɛ ɔ, nɛ̌ è ka dó wusyɛn lanmɛ nú togun Jehovah tɔn, bonu é na xwedó nǔnywɛ ɖaxó hugǎn Xó Mawu tɔn tɔn gbɔn? (b) Wěɖexámɛ e nǔnywɛ kpé é tɛ mǐ ka mɔ ɖò 1 Jaan 2:15, 16 mɛ? (c) Nǔwalɔ bliblí tɛ lɛ Hlɔmanu lɛ 1:24-27 ka slɛ́, bɔ mǐ ɖó na ɖí xwi xá?\n9 Xwè 100 mɔ̌ ɖíe ɔ, togun Jehovah tɔn jó éɖée dó bonu mɛ ɖěɖee “nǔ ɖebǔ [ma] sɔ́ nɔ nyí winnya nú ye ǎ” lɛ é flú ye kpo xómaɖixó lɛ kpo ǎ. (Efɛ. 4:19) Ye tɛ́n kpɔ́n bo tɛ́dó nǔgbododó Jehovah tɔn lɛ wu gbánwúngbánwún. Atɔxwɛ 15 mai 1926 tɔn ɖɔ ɖɔ “sunnu ɖé alǒ nyɔnu ɖé ɖó na nɔ mimɛ̌ jí ɖò linlin kpo walɔ kpo mɛ, ɖò taji ɔ, nú nǔ e kan mɛ e kpo é kpo má ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ ǎ é é.” Nǔ vovo lɛ ɖò jijɛ lɛlɛ̌ dó togun Jehovah tɔn wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ có, é ka xwedó nǔnywɛ ɖaxó hugǎn Xó Mawu tɔn tɔn. (Xà 1 Jaan 2:15, 16.) Xó Mawu tɔn sù nukún mǐtɔn mɛ kpɔ́n! Mǐ lɛ́ dókú nú Jehovah ɖɔ é nɔ na mǐ nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn dó hwetɔnnu, bo na dó d’alɔ mǐ bonu nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn e kúnkplá xóɖóxámɛ é ma flú mǐ ó. *—Xà Hlɔmanu lɛ 1:24-27.\nLINLIN E MƐ LƐ NƆ ÐÓ DÓ WǍN YÍ NÚ MƐÐESUNƆ WU É HUZU\n10-11. Etɛ ka na jɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ bɔ Biblu gb’akpá tɔn nú mǐ?\n10 Biblu gb’akpá nú mɛ ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, “gbɛtɔ́ lɛ na nɔ ba ɖɔ emitɔn jɛn na nyɔ́.” (2 Tim. 3:1, 2) Enyi mǐ mɔ bɔ gbɛ̀ ɔ ɖò linlin cejɛnnabi tɔn sɔ́ ɖ’ajo wɛ ɔ, é sɔ́ nɔ kpaca mǐ ǎ. Wema dobanúnǔ tɔn ɖé ɖɔ ɖɔ ɖò 1970 gudo ɔ, è ɖè lee è na gézé gbɔn é sín wema gegě tɔ́n. Wema ɖé lɛ “dó wusyɛn lanmɛ nú nǔxatɔ́ lɛ ɖɔ ye ni tuùn yeɖée ganji, bo yí gbè nú nǔ e ye nyí é, lobo lɛ́ sɔ́ mɛ alɔkpa e ye nyí é sù.” Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xó e wema enɛ lɛ ɖokpo ɖɔ é ɖíe: “Yǐ wǎn nú mɛ e nyɔ́ ɖɛkpɛ hugǎn, dɔn mɛ hugǎn, bɔ yɛ̌yi lɛ́ jɛxa hugǎn bo tíìn é; hwiɖesu ka wɛ.” Wema ɔ ba ɖɔ “mɛɖesunɔ na zɔn dó nǔ e ɖò ayixa mɛtɔn mɛ é, kpo sɛ́n e ɖò aca mɛtɔn mɛ bo nyɔ́ nú mɛ lɛ é kpo jí bo na nɔ ɖɔ nǔ e è na nɔ wà lɛ é.”\n11 A ka ko sè xó mɔhun kpɔ́n à? Satáan dó wusyɛn lanmɛ nú Ɛvu ɖɔ é ni wà nǔ mɔhun ɖé. É ɖɔ ɖɔ é sixu ‘cí Mawu ɖɔhun bo na tuùn nǔ ɖagbe kpo nǔ nyanya kpo.’ (Bǐb. 3:5) Égbé ɔ, mɛ gegě nɔ ɖó linlin e zɛkpá é dó yeɖée wu, bo nɔ lin ɖɔ mɛɖebǔ kaka jɛ Mawu jí kún sixu ɖɔ nǔ e nyɔ́ é kpo ee nyla é kpo nú emi ó. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, linlin enɛ wá jɛ wě bǐ ɖò nukún e mɛ lɛ nɔ sɔ́ dó kpɔ́n alɔwliwli na é mɛ.\nKlisanwun ɖé sɔ́ hudo mɛ ɖevo lɛ tɔn ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ, ɖò taji ɔ, asì tɔn tɔn (Kpɔ́n akpáxwé 12gɔ́ ɔ) *\n12. Linlin tɛ gbɛ̀ ɔ ka nɔ ɖó dó alɔwliwli wu?\n12 Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ asú kpo asì kpo ɖó na nɔ wlí yɛ̌yi nú yeɖée, bo na nɔ lɛ́ ɖó sísí nú akpá alɔwliwli tɔn yetɔn. É dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e wlí alɔ lɛ é ɖɔ ye ni tɛ́dó akpá e ye dó nú yeɖée é wu bǐ mlɛ́mlɛ́. É ɖɔ: “Sunnu na jó tɔ́ tɔn kpo nɔ tɔn kpo dó, bo na jɛ kpɔ́ xá asì tɔn, bɔ ye mɛ we lɛ na huzu ɖokpo géé.” (Bǐb. 2:24) Loɔ, mɛ ɖěɖee ɖò nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn xwedó wɛ lɛ é nɔ sɔ́ linlin e gbɔn vo nú enɛ é ɖé ɖó ajo, bo nɔ ɖɔ ɖɔ mɛ e wlí alɔ lɛ é ɖokpo ɖokpo ɖó na sɔ́ ayi ɖó hudo éɖesunɔ tɔn lɛ jí. Wema e è wlan dó mɛɖée gbigbɛ́ wu é ɖé ɖɔ: “Ðò alɔwliwli ɖé lɛ hwenu ɔ, è ɖyɔ akpá e è ko ɖó aca bo nɔ dó ɖɔ ‘nú táan nabi e mǐ mɛ we lɛ na nɔ gbɛ̀ ɖó kpɔ́ xɔ’ é é, kpo akpádídó elɔ e ɖó dogbó nú alɔwliwli hugǎn, bo nyí ‘nú táan nabi e mǐ mɛ we lɛ na yí wǎn nú mǐɖée xɔ’ é é kpo.” Linlin yamakénúnǔ tɔn mɔhun e è nɔ ɖó dó alɔwliwli wu é ko zɔ́n bɔ xwédo maxamaxa gbà, bɔ mɛ lɛ lɛ́ sè wuvɛ̌ ɖò lanmɛ bɔ è sixu jlɛ́ ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ linlin sísí ma ɖó tɔn e gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó dó alɔwliwli wu é nyí xlonɔnú.\n13. Ðɔ hwɛjijɔ e wu Jehovah gbɛ́ wǎn nú goyitɔ́ lɛ é ɖokpo.\n13 Biblu ɖɔ: ‘Jehovah gbɛ́ wǎn nú gbɛtɔ́ e nɔ yí gò lɛ.’ (Nǔx. 16:5) Etɛwu? Hwɛjijɔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ ɖó wanyiyi e zɛkpá é nú yeɖée bo nɔ lɛ́ sɔ́ wanyiyi mɔhun ɖ’ajo lɛ é nɔ huzu goyitɔ́ Satáan ɖɔhun. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n, Satáan ɖi ɖɔ Jezu, mɛ e Mawu zán dó dá nǔ lɛ bǐ é ɖó na ɖekɔ́ nú emi! (Mat. 4:8, 9; Kolo. 1:15, 16) Goyitɔ́ lɛ nɔ lin ɖɔ emi nyí nǔnywɛtɔ́, amɔ̌, xlonɔ wɛ ye nyí ɖò Mawu nukúnmɛ.\nLINLIN BIBLU TƆN DÓ MƐÐÉE SÍSƆ́ SÙ WU\n14. Nɛ̌ Hlɔmanu lɛ 12:3 ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó mǐɖesunɔ wu gbɔn?\n14 Biblu d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó mǐɖesunɔ wu. É yí gbè ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú mǐɖesunɔ ɖó bǎ mɛ. Jezu ɖɔ: “Yǐ wǎn nú nɔzo towe hwiɖesu ɖɔhun,” enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó na sɔ́ ayi ɖó hudo mǐɖesunɔ tɔn lɛ jí ɖó bǎ mɛ. (Mat. 19:19) É ɖò mɔ̌ có, Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ kún ɖó na lin ɖɔ mǐ hugǎn mɛ ɖevo lɛ ó. É nyɔ́ wà ɔ, é ɖɔ: “Mi ma sɔ́ ce jɛn na nyɔ́ sín ayixa, abǐ mɛɖée sɔ́ sù dó wuvɔ̌ sín ayixa dó wà nǔ ɖebǔ na ó; loɔ, mi nɔ sɔ́ miɖée hwe ɖò mɛ ɖě lɛ nukɔn, bonu mɛ ɖokpo ɖokpo ni nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖě lɛ hugǎn emi.”—Fili. 2:3; xà Hlɔmanu lɛ 12:3.\n15. Etɛwu a ka lin ɖɔ wě e Biblu ɖè xá mɛ dó mɛɖée sísɔ́ sù wu é nyɔ́ zán?\n15 Égbé ɔ, mɛ e è nɔ mɔ dó mɔ nǔnywɛtɔ́ lɛ é gegě nɔ ko wě e Biblu ɖè xá mɛ dó mɛɖée sísɔ́ sù wu é. Ye nɔ ɖɔ ɖɔ nú è nɔ xlɛ́ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ hugǎn mɛ ɔ, ye na kpɔ́n nukúnmɛ nú mɛ, bo lɛ́ táfú mɛ. Amɔ̌, etɛ linlin enɛ e gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ sɔ́ ɖó ajo é ka nɔ jì? Etɛwu a ka nɔ ɖó ayi? Gbɛtɔ́ cejɛnnabinɔ lɛ ka nɔ ɖó awǎjijɛ à? Xwédo yetɔn ka nɔ ɖó awǎjijɛ à? Ye ka nɔ ɖó xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn lɛ à? Ye ka nɔ ɖó kancica syɛnsyɛn ɖé xá Mawu à? Kpo nǔ e mǐ mɔ dìn lɛ é kpo ɔ, nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn xwixwedó wɛ nɔ wà ɖagbe nú mɛ à, alǒ nǔnywɛ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é xwixwedó?\n16-17. Etɛ ka sù nukún mǐtɔn mɛ? Etɛwu?\n16 Mɛ ɖěɖee nɔ xwedó wěɖexámɛ mɛ e gbɛ̀ ɔ nɔ sɔ́ dó mɔ nǔnywɛtɔ́ lɛ é tɔn é cí saɖiyitomɛtɔ́ e byɔ saɖiyitomɛtɔ́gbɛ́ tɔn ɖevo ɖɔ é ni xlɛ́ ali emi, hwenu e ye mɛ bǐ bú é ɖé ɖɔhun. Jezu ɖɔ dó nǔnywɛtɔ́ enyíì hwetɔnnu tɔn lɛ wu ɖɔ: “Nukúntíntɔ́nnɔ lɛ wɛ ɖò yeɖée kplá wɛ; enyi nukúntíntɔ́nnɔ ɖě ɖò ali xlɛ́ ɖě wɛ ɔ, ye mɛ we lɛ bǐ wɛ nɔ yì jɛ dò mɛ.” (Mat. 15:14) Nǔgbo ɔ, nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn nyí xlonɔnú ɖò Mawu nukɔn.\nMɛsɛntɔ́ Mawu tɔn ɖé lɛ ɖò gbɛ̀ e ye zán ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ wá yì é flín wɛ kpo awǎjijɛ kpo (Kpɔ́n akpáxwé 17gɔ́ ɔ) *\n17 Hwebǐnu wɛ wěɖexámɛ Biblu tɔn e nǔnywɛ kpé lɛ é “nyɔ́ nú è na sɔ́ dó kplɔ́n nǔ mɛ, bo na dó ɖè mɛ dó ali jí, bo na dó ɖè nǔwanyido lɛ xlɛ́, lobo na dó kplɔ́n lee è na zán gbɛ̀ ɖagbe gbɔn ɔ mɛ.” (2 Tim. 3:16) É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Jehovah gbɔn tutoblonunu tɔn jí bo cyɔn alɔ mǐ jí sín nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn sí. (Efɛ. 4:14) Nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn e é nɔ sɔnǔ na nú mǐ é nɔ na mǐ hlɔnhlɔn e sín hudo mǐ ɖó, bo na xwedó nǔgbododó e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é é. Wǔjɔmɛ ɖaxó wɛ é nyí ɖɔ nǔnywɛ ɖejid’ewu e ɖò Biblu mɛ é ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ.\nEtɛwu nukún e gbɛ̀ ɔ nɔ sɔ́ dó kpɔ́n walɔ ɖagbe é ka nyí xlonɔnú ɖò Mawu nukúnmɛ?\nNɛ̌ linlin e Biblu ɖó dó xóɖóxámɛ wu é ka wlí yɛ̌yi nú gbɛtɔ́ lɛ gbɔn?\nNɛ̌ Biblu ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó mǐɖesunɔ wu gbɔn?\nHAN 54 “Ali ɔ Ðíe”\n^ akpá. 5 Xóta elɔ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na na hlɔnhlɔn kú e mǐ kúdeji ɖɔ Jehovah wɛ nyí Jɔtɛn alixlɛ́mɛ tɔn ɖejid’ewu ɖokpo géé ɔ é. Gɔ́ na ɔ, é na lɛ́ xlɛ́ mǐ ɖɔ nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn xwixwedó nɔ hɛn wuvɛ̌ syɛnsyɛn lɛ wá, bɔ nǔnywɛ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é zinzan ka nɔ hɛn lè wá nú mǐ.\n^ akpá. 9 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kpɔ́n Les jeunes s’interrogent—Réponses pratiques Akpáxwé 1tɔn, wemata 24-26 kpo Akpáxwé 2gɔ́ wemata 4-5 kpo; gɔ́ nú Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ É 10 Sín Xósin, nǔkanbyɔ 7gɔ́ ɔ, wexwɛ 21-23.\n^ akpá. 50 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nǔ e jɛ ɖò gbɛzán asú kpo asì kpo Kúnnuɖetɔ́ ɖé tɔn mɛ lɛ é ɖé lɛ. Nɔví sunnu ɔ kpo asì tɔn kpo ɖò alɔ ɖó ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ mɛ wɛ ɖò ɖibla yì 1970.\n^ akpá. 52 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Ðò 1980 gudo ɔ, asú ɔ ɖò nukún kpé dó asì tɔn wu wɛ hwenu e é ɖò azɔn jɛ wɛ é, bɔ vǐ nyɔnu yetɔn ɖò ye kpɔ́n wɛ.\n^ akpá. 54 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Égbé ɔ, asú kpo asì kpo ɔ ɖò nǔ ɖagbe e ye ko bló ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ lɛ é kpɔ́n wɛ kpo awǎjijɛ kpo. Vǐ nyɔnu yetɔn e ko sù é kpo xwédo tɔn kpo ɖò awǎjijɛ ɔ sín vivǐ ɖu xá ye wɛ.\nWanyiyi kpo Nǔjlɔjlɔwiwa kpo Ðò Agun Klisanwun Tɔn Mɛ\nWanyiyi kpo Nǔjlɔjlɔwiwa kpo Ðò Nǔnyanyawiwa Nukɔn\nGbɔ Didó nú Mɛ Ðěɖee È Xò Daka Ye Wu lɛ É\nBlǒ Bonu Lee A Nɔ Kplɔ́n Nǔ Gbɔn É Ni Kpɔ́n Te D’eji\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2019\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2019\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mai 2019


Jezu Hwíhwɛ́ Jɔhɔn Ðaxó Ðé | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJezu Hwíhwɛ́ Jɔhɔn Ðaxó ɖé Ðò Xù Jí\nMATIE 8:18, 23-27 MAKI 4:35-41 LUKI 8:22-25\nJEZU HWÍHWƐ́ JƆHƆN ÐAXÓ ÐÉ ÐÒ GALILÉE XÙ Ɔ JÍ\nJezu wà azɔ̌ tawun kéze ɔ mɛ, bɔ nǔ cikɔ n’i. Ee gbadanu sù é ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Mi nú mǐ na yì agě ɖě ɔ jí,” é wɛ nyí ee ɖò awa ɖě ɔ xwé nú Kafaanawumu gbéjí é.—Maki 4:35.\nÐò agě e ɖò zǎnzǎnhweji nú Galilée Xù ɔ é jí ɔ, è nɔ mɔ Jelazáanu lɛ sín ayikúngban. Xá enɛ mɛ wɛ è nɔ lɛ́ ylɔ ɖɔ Tota Wǒ lɛ Gbéjí. Tota Wǒ lɛ Gbéjí ɔ nyí hɔnkàn ɖé nú aca Glɛkinu lɛ tɔn; Jwifu gègě ka nɔ lɛ́ nɔ xá enɛ lɛ mɛ.\nMɛ lɛ gɔn ayi ɖó Kafaanawumu e Jezu gosin é wu ǎ. É hwe bǐ ɔ tɔjihun ɖevo lɛ jɛ xù ɔ jí xá ɛ. (Maki 4:36) Nugbǒ ɔ, xù ɔ xixo zlɛ lín vo ɖé ǎ. Galilée Xù ɔ cí tɔgwede fífá e d’agba é ɖé ɖɔhun, ga tɔn na yì kilomɛtlu 21 mɔ̌, bɔ gblo tɔn na yì kilomɛtlu 12 mɔ̌. Amɔ̌, é yì dò tawun.\nJezu nyí mɛ maɖóblɔ̌ có, nǔ cikɔ n’i ɖó sinsɛnzɔ́ e wà wɛ é ɖè kpo kanɖodonǔwu kpo é wu. Enɛ wu ɔ, ee ye sún tɔjihun ɔ é ɔ, é mlɔ́ tɔjihun ɔ gudo, bo sɔ́ ta ɖó kɔɖónú ɖé jí, lobo wlí amlɔ.\nMɛsɛ́dó lɛ gègě wɛ kpé nǔ wu bo na kun tɔjihun ɔ, amɔ̌, gayɛnu tɔn ɔ na fá ɖebǔ ǎ. Só lɛ lɛlɛ̌ dó Galilée Xù ɔ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, nukún tɔn mɛ nɔ hun myɔ. Hweɖelɛnu ɔ, jɔhɔn fífá nɔ mlí sín só lɛ jí bo nɔ wá kpé xù ɔ nukúnmɛ e ɖò zozo jí é, b’ɛ nɔ sín enɛ wu bɔ ajijimɛ ɔ, jɔhɔn ɖaxó nɔ bɛ́ ɖò xù ɔ jí kpo adǎn kpo. Nǔ e jɛ dìn é nɛ. Zaan ɔ, aslɔkɛ́ lɛ nɔ wá xò dó tɔjihun ɔ wu. “Hǔn ɔ jɛ gigɔ jí, bɔ nǔ nyanya ɖò na jɛ wɛ.” (Luki 8:23) Jezu ka kpó ɖò amlɔ mɛ!\nYe mɛ e ɖò tɔjihun ɔ kun wɛ lɛ é w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo na jlɔ́ ali nú tɔjihun ɔ, lee ye ko nɔ bló gbɔn wá yì ɖò jɔhɔn ɖaxó lɛ nu é. Amɔ̌, gayɛnu tɔn gbɔn vo. Ðó ye ɖò xɛsi ɖi wɛ ɖɔ emi taa kú wutu ɔ, ye fɔ́n Jezu bo ɖɔ: “Aklunɔ, hwlɛn mǐ gán; mǐ ɖò tɔ̀ na kú wɛ.” (Matie 8:25) Ahwanvu lɛ ɖò xɛsi ɖi wɛ dìn ɖɔ emi ɖò na syɔ wɛ!\nHwenu e Jezu fɔ́n é ɔ, é ɖɔ nú mɛsɛ́dó lɛ ɖɔ: “Etɛ sín xɛsi ɖi wɛ mi ka ɖè? Nùɖiɖihwedonanɔ emi!” (Matie 8:26) Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖegbe dó jɔhɔn ɔ kpo xù ɔ kpo ɖɔ ye ni hwíhwɛ́. (Maki 4:39) Jɔhɔn ɖaxó ɔ xwɛ bɔ xù ɔ cí tóó. (Maki kpo Luki kpo ɖɔ nùjiwǔ nukúnɖeji enɛ xó, bo tó tɛɖɛ̌ jí hwɛ̌ ɖɔ Jezu bló nùjiwǔ bo hwíhwɛ́ jɔhɔn ɖaxó ɔ, bɔ enɛ gudo ɔ, ye wá ɖɔ nùɖiɖi e hwedo ahwanvu lɛ é xó.)\nKpɔ́n lee nǔ enɛ e jɛ é na ko cí nú ahwanvu lɛ é! Xù e ɖò adǎn jí bɔ jɔhɔn ɖaxó ɖò nyinyi wɛ é wɛ hwíhwɛ́ bǐ bɔ ye mɔ kɛɖɛ. Xɛsi e ma ɖi ye kpɔ́n ǎ é ɖé jɛ ye jí. Ye nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ: “Mɛ nahun wɛ ka nyí nya elɔ, bɔ jɔhɔn kpodo xù kpo nɔ sè gbè n’i?” Lobɔ ye wá jɛ xù ɔ sín agě ɖě ɔ jí wuyɛyɛ̌-afɔyɛ́yɛ́. (Maki 4:41–5:1) Bɔya tɔjihun ɖevo e xwedó ye lɛ é kpéwú bo lɛkɔ yì xù ɔ sín agě jí e ɖò gbadahweji é.\nTuùn e mǐ tuùn ɖɔ Vǐ Mawu Tɔn ɖó acɛ dó jɔhɔn kpo xù kpo jí é na ganjɛwu mǐ tawun à cé? Hwenu e é na sɔ́ ayi tɔn ɖó ayikúngban mǐtɔn jí bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò axɔsuɖuɖu tɔn hwenu é ɔ, mɛ lɛ bǐ wɛ na nɔ ayijayǐ mɛ, ɖó adlà ɖě sɔ́ na j’ayǐ ǎ!\nJɔwamɔ sín nǔ tɛ lɛ ka sixu ko zɔ́n jɔhɔn ɖaxó e fɔ́n ɖò Galilée Xù ɔ jí é?\nÐó xɛsi ɖaxó ɖé wutu ɔ, etɛ ahwanvu lɛ ka wà?\nAniwu nǔ enɛ e jɛ é ka sixu na ganjɛwu mǐ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jezu Hwíhwɛ́ Jɔhɔn Ðaxó ɖé Ðò Xù Jí


Tíntɔ́n 11 - Exode 11\nCáxóxowǒóo ná kpé Ejípu to ɔ́ bǐ mɛ; è ko se xósúsú mɔ̌hunkɔtɔn kpɔ́n gbeɖé ǎ, è ka sɔ́ ná lɛ́ se mɔ̌ kpɔ́n gbeɖé ǎ.\nLo ɔ́, ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ mɛ ɔ́, cukú vɔ́vɔ́ ná hó gbɛtɔ́ abǐ kanlin ǎ, bónú mi ná dó tunwun vogbingbɔn e Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ ɖó Ejípu kpó Izlayɛ́li kpó tɛ́ntin é.’\nHwenɛ́nu ɔ́, gǎn hɔn-yitɔ́ towe lɛ́ɛ bǐ ná wá jɛ kpo ɖo nukɔn ce, bó ná ɖɔ: ‘Tɔ́n sín tomɛ fí! Hwi kpó mɛ e xwedó we lɛ́ɛ bǐ kpó ní tɔ́n!’ Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, un ka ná tɔ́n. Bɔ Mɔyízi gosín axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ sín xwé gbe kpó xomɛsin ɖaxó ɖé kpó.”\nMawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ ná bló nǔ e mi ɖɔ lɛ́ɛ ǎ; énɛ́ ɔ́, un ná ɖo nǔ jlɛ́ wɛ ɖě jɛ ɖě gúdo ɖo Ejípu to ɔ́ mɛ.”\nMɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó jlɛ́ nǔ énɛ́ lɛ́ɛ bǐ ɖo axɔ́sú Ejípu tɔn ɔ́ nukún mɛ, lo ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ bló bɔ axɔ́sú ɔ́ lɛ́ tlí tó, bó gbɛ́ ɖɔ Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ kún ná yi ó.


XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Tan Titewungbe Ðé\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Biblu ɔ Xò Gblègblé Zlɛ\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Biblu ɔ Xò Gbeklanxamɛ Zlɛ\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Biblu ɔ Xò Tintɛnkpɔn Bo Na Ðyɔ Wɛn E Ð’emɛ É Zlɛ\nXOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É Nǔ E Wu Biblu ɔ Gézé É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mizo Myanmar-Gbè Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Nias Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Wolaitsa Xhosa Zoulou Île Salomon-Gbè\nMƐ E TƆN WƐ É: Josef Mutke\nÈ JÌ MÌ ÐÒ: 1953\nTÒ CE: AUSTRALIE\nTAN CE: KANNUMƆ FƆTÓO NÙBLIBLIWIWA TƆN LƐ KPINKPƆN TƆN\nTɔ́ ce sɛ̀ tɛn sín Allemagne wá yì Australie ɖò 1949. É wá azɔ̌ ba gbé ɖò azɔ̌xwé e nɔ kun dɔkun doglɔ tɔn lɛ é kpo ee nɔ bló zota (groupes électrogènes) lɛ é kpo, bo jɛ agban ɖó gletoxo Victoria tɔn mɛ. Finɛ wɛ é da nɔ ce ɖè, bɔ ye jì mì ɖò 1953.\nXwè yɔywɛ ɖé gudo ɔ, nɔ ce jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ jí, bɔ nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ɖò nǔ e è dó dó ayi mɛ nú mì ɖò vǔ ce lɛ é mɛ. Amɔ̌, tɔ́ ce nɔ mɔ sinsɛn ɖebǔ gbɔ ǎ. É wá huzu adakaxotɔ́, bo nɔ lɛ́ dó xɛsi mɛ, bɔ nɔ ce nɔ ɖi xɛsi n’i tawun. Nɔ ce ka kpò ɖò Biblu ɔ kplɔ́n wɛ ɖò nǔglɔ, lobo wá yí wǎn nú nùkplɔnmɛ e ɖ’emɛ lɛ é. Enyi papa ce ma ɖò xwégbe ǎ ɔ, é nɔ má nǔ e é kplɔ́n lɛ é xá nɔví ce nyɔnu ɔ kpo nyì kpo. É ɖɔ palaɖisi ayikúngban jí tɔn sɔgudo tɔn ɔ kpo awǎjijɛ e nugbodòdó Biblu tɔn lɛ xwixwedó sixu hɛn wá nú mǐ é kpo sín xó nú mǐ.—Ðɛhan 37:10, 29; Ezayíi 48:17.\nHwenu e un ɖó xwè 18 é ɔ, adakaxixo papa tɔn zɔ́n bɔ un gbɔ bo jɛ gbě. Un ɖi nǔ nú nǔ e nɔ ce kplɔ́n mì ɖò Biblu mɛ lɛ é, amɔ̌, ye ka xɔ akwɛ ɖò nukún ce mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, un xwedó nùkplɔnmɛ enɛ lɛ ǎ. Un jɛ lɛtlikizɔ́ wà jí ɖò fí e è nɔ kun akán ɖè é ɖé. Un ɖó xwè 20 é ɔ, un d’asì. Mǐ jì nukɔnví mǐtɔn e nyí nyɔnu é ɖò xwè atɔn gudo, bɔ un vɔ́ tamɛ lin kpɔ́n dó nǔ e ɖò taji ɖò gbɛzán ce mɛ é jí. Un tuùn ɖɔ Biblu sixu d’alɔ xwédo mǐtɔn, enɛ wu wɛ un jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn ɖé jí. Amɔ̌, asì ce gbɛ́ wǎn nú Kúnnuɖetɔ́ lɛ tawun. Hwenu e un yì kplé yetɔn lɛ ɖokpo é ɔ, é sɔ́ nǔ wè ɖó te bo ɖɔ nyì ɖó na sɔ́ ɖokpo: jǒ Biblu kplɔnkplɔn dó alǒ tɔ́n sín xwégbe. Un mɔ ɖɔ un kún kpé nùɖé wu ó, bo gbɔ bo yí gbè nú nǔ é byɔ mì é lobo jó Kúnnuɖetɔ́ lɛ dó. É wá vɛ́ nú mì ɖò gudo mɛ ɖɔ un kún wà nǔ e sɔgbe bɔ un tuùn é ó.\nGbè ɖokpo ɔ, azɔ̌gbɛ́ ce lɛ xlɛ́ mì fɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ. É dɔn mì tawun bo lɛ́ xyɔwǔ nú mì, b’ɛ zɔ́n bɔ ayi ce dóhwɛ mì syɛnsyɛn. Un flín nǔ e un kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é, bo mɔ ɖɔ Mawu na dɔn tó nú mì jɛn wɛ. Amɔ̌, ee un fɔ́n bo ɖò ɖiɖe kwijikwiji lɛ kpɔ́n wɛ é ɔ, linlin e un ɖó dó fɔtóo nùblibliwiwa tɔn wu é wá ɖyɔ. Un tlɛ wá huzu kannumɔ na.\nÐò xwè 20 e bɔ d’ewu lɛ é vlamɛ ɔ, un sɛyi zɔ bǐ nú nugbodòdó e nɔ ce kplɔ́n mì lɛ é. Nǔ e un nɔ bɛ́ dó ayi mɛ lɛ é nɔ tɔ́n ɖò walɔ ce lɛ mɛ. Xó gblégblé lɛ nɔ tɔ́n sín nu ce mɛ, bɔ un yí wǎn nú alisá gblégblé lɛ. Un wá ɖó linlin agɔ dó xóɖóxámɛ wu. Nyì kpo asì ce kpo kpó ɖò kpɔ́ có, un nɔ tɔ́n xá nyɔnu ɖevo lɛ. Un kpɔ́n nùkpɛ́n mɛ gbè ɖokpo bo ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ, ‘Un gbɛ́ wǎn nú we.’ Sísí e un nɔ ɖó nú nyiɖée ɔ wá bú bǐ bɔ nǔ nyiɖesunɔ tɔn sɔ́ nɔ nyɔ́ nukún ce mɛ ɖebǔ ǎ.\nAlɔwliwli ce gbà, bɔ gbɛ̀ ce byɔ kɔ́blumanya mɛ. Un wá xoɖɛ sɛ́dó Jehovah kpo ayi ce bǐ kpo. Un jó Biblu kplɔnkplɔn dó é ɔ, xwè 20 ko wá yì có, un lɛ́vɔ bɛ́. Tɔ́ ce ko kú hwenɛnu, bɔ nɔ ce ko bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn.\nLee un nɔ zán gbɛ̀ gbɔn é gbɔn vo tawun dó nugbodòdó Biblu tɔn titewungbe lɛ. Amɔ̌ dìn ɔ, un kudeji bo na ɖó vivo ayi mɛ tɔn e sín akpá Biblu dó é. Un ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ na bló bɔ xógbe e mɛ́ lɛ é na nɔ tɔ́n sín nu ce mɛ, bo kún sɔ́ na nɔ yawu sìn xomɛ ɖě ó. Un lɛ́vɔ wá gbeta ɔ kɔn bo na jó gbɛ̀ blíblí zinzan, akɔxixo, ahannudingan, kpo ajojija dó gǎn ce kpo dó.\nAzɔ̌gbɛ́ ce lɛ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu un jló na bló huzuhuzu kpligidi mɔhun lɛ é wu ǎ. Ye nɔ sísɛ́ mì bonu má lɛ́ jɛ gbɛ̀ ce xóxó ɔ zán jí, kaka nú xwè atɔn. Enyi un ɖè afɔ nyì dò klewun, ɖi un yawu sìn xomɛ alǒ ɖɔ xó masɔgbe ɖé ɔ, ye nɔ súxó ɖɔ: “Eenɛ! Joe mǐtɔn xóxó ɔ ɖíe hǔn.” Xógbe enɛ lɛ nɔ vɛ́ nú mì kpɔ́n! Hwɛhwɛ wɛ un nɔ mɔ ɖɔ é kún na kpa mì ó.\nFɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ gɔ́ azɔ̌ ce mɛ, ɖò ɔdinatɛ́ɛ kpo wema lɛ kpo mɛ. Azɔ̌gbɛ́ ce lɛ ɖó aca bo nɔ sɛ́ fɔtóo jikwikwi tɔn lɛ dó yeɖée lɛ gbɔn ɔdinatɛ́ɛ yetɔn lɛ jí, lee un nɔ bló gbɔn ɖ’ayǐ é. Un ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo sɔ́ na nyí kannumɔ na ǎ, amɔ̌, é cí ɖɔ ye kanɖeji bo na zin mì dɛ́ jɛn wɛ ɖɔhun. Un ba alɔdo kpo akɔnkpinkpan kpo ɖò mɛ e nɔ kplɔ́n Biblu xá mì é gɔ́n. É ɖótó mì kpo sɔxwixwe kpo hwenu e un ɖò xomɛ ɖɔ n’i wɛ é. É zán wemafɔ Biblu tɔn tawun tawun ɖé lɛ, bo xlɛ́ mì lee un ma sɔ́ na nyí kannumɔ na ǎ gbɔn é, lobo dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ má fɔ́n bo ɖò ɖɛ xò sɛ́dó Jehovah wɛ bo nɔ byɔ alɔdo tɔn.—Ðɛhan 119:37.\nUn ɖɔ nú azɔ̌gbɛ́ ce lɛ gbè ɖokpo ɖɔ un jló na mɔ ye. Ee ye kplé é ɔ, un ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni na biya sunnu wè e ɖɔ nú mǐ ɖɔ emi nyí ahannumunɔ ɖ’ayǐ lɛ é. Ye bǐ súxó bo ɖɔ: “A ma sixu ɖɔ mɔ̌ nɛ! Xwi ɖí wɛ mɛ enɛ lɛ ɖè bo sɔ́ na nyí kannumɔ na ǎ sín!” Un yí gbè nú ye ɖɔ: “Nugbǒ wɛ, nǔ e wà wɛ nyì lɔ ɖè é nɛ.” Bɛ́sín gbè nɛ gbè ɔ, ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ un ɖò xwi ɖí wɛ bo kún sɔ́ na nyí kannumɔ nú fɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ kpinkpɔn ó, lobɔ ye sɔ́ nɔ gbidi kɔ nú mì bonu ma lɛ́ jɛ gbɛ̀ ce xóxó ɔ zán jí ɖě ǎ.\nÉ wá yá é ɔ, kpodo alɔdo ɖaxó Jehovah tɔn kpo ɔ, un ɖu ɖò kannumɔ e un nyí nú fɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ kpinkpɔn é jí. Ðò 1999 ɔ, un bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn, bɔ ali e hun nú mì azɔn wegɔ ɔ bonu má zán gbɛ̀ mímɛ́, awǎjijɛ gbɛ̀ é sù nukún ce mɛ tawun.\nUn mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu Jehovah gbɛ́ wǎn nú nǔ e un yí wǎn na nú xwè mɔkpan lɛ é wu dìn lo. Ðó é nyí Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé wutu ɔ, é jló na cyɔn alɔ jǐ ce ɖò nǔ e fɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ kpinkpɔn nɔ hɛn gblé dó mɛ wu lɛ é sí. Xó nugbǒ tawun wɛ Nùnywɛxó 3:5, 6 ɖɔ! Wemafɔ enɛ lɛ ɖɔ: “Ðeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu kpo ayixa towe bǐ kpo. Ma ganjɛ nùnywɛ hwiɖesunɔ tɔn wu ó. Ba jlǒ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɖò nǔ e a nɔ wà lɛ bǐ mɛ; enɛ ɔ, é na xlɛ́ ali we.” É nyí alɔ kɛɖɛ wɛ nugbodòdó Biblu tɔn lɛ nɔ cyɔn mɛ jí ǎ, loɔ, ganjɛwu ɖuɖeji tɔn wɛ ye lɛ́vɔ nyí.—Ðɛhan 1:1-3.\nÐ’ayǐ ɔ, un gbɛ́ wǎn nú nyiɖée tawun, amɔ̌ dìn ɔ, un ɖó sísí mɛɖesunɔ tɔn kpo vivo ayi mɛ tɔn kpo. Un nɔ zán gbɛ̀ mímɛ́ ɖé bo tuùn ɖɔ Jehovah sɔ́ hwɛ kɛ mì bo lɛ́ ɖò gudo ce. Ðò 2000 ɔ, un da Karolin, nyɔnu Klisanwun ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé wɛ bo yí wǎn nú Jehovah tawun nyì ɖɔhun. Xwé mǐtɔn gbè nyí vivotínsá ɖé. Wǔjɔmɛ ɖaxó ɖé wɛ é nyí nú mǐ, bɔ mǐ ɖò kplékplé Klisanwun lɛ tɔn e mɛ́ bo ɖó wanyiyi, lobo gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é ɖé mɛ.