ROZDZIAŁ 9 POLITYKA KURSU WALUTOWEGO W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWO - WSCHODNIEJ - PDF\nROZDZIAŁ 9 POLITYKA KURSU WALUTOWEGO W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWO - WSCHODNIEJ\nDownload "ROZDZIAŁ 9 POLITYKA KURSU WALUTOWEGO W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWO - WSCHODNIEJ"\n1 Ryszard Stefański ROZDZIAŁ 9 POLITYKA KURSU WALUTOWEGO W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWO - WSCHODNIEJ Wprowadzenie Kraje Europy Środkowo-Wschodniej transformujące swoje gospodarki w latach dziewięćdziesiątych XX wieku pokładały duże nadzieje w polityce kursu walutowego. Wynikało to z tego, że waluty wymienialne były traktowane przez społeczeństwa tych państw jako coś bardzo pożądanego, nierozerwalnie związanego z bogactwem krajów wysokorozwiniętych, w przeciwieństwie do pieniądza krajowego, który był niewymienialny oraz systematycznie tracił swą wartość wskutek wysokiej inflacji. Wprowadzenie wymienialnej (choćby w ograniczonym stopniu) i stabilnej waluty miało być głównym dowodem na sukces procesu transformacji. Celem artykułu jest identyfikacja celów stawianych przed polityką kursową w wybranych krajach oraz prezentacja realizowanej polityki wraz z oceną jej skuteczności. Zakres przestrzenny obejmuje: Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, Estonię, Litwę i Łotwę. Zakres czasowy obejmuje lata Przesłanki wyboru systemu kursu walutowego oraz realizowanej polityki kursowej Wybór systemu kursu walutowego był uważany w początkowym okresie transformacji za najważniejszą decyzję w zakresie polityki gospodarczej w krajach Europy Środkowo- Wschodniej (Pomfret, 2003, s. 600). W większości krajów regionu w pierwszych latach transformacji prowadzono podobną politykę kursu walutowego. Polegała ona na silnej początkowej dewaluacji pieniądza krajowego oraz ustanowieniu sztywnego lub stałego kursu walutowego. Miało to na celu ograniczenie wysokiej inflacji występującej w krajach Europy Środkowo Wschodniej. Silna dewaluacja przy rozpoczęciu procesu transformacji wynikała ze znacznego niedowartościowania oficjalnego kursu walutowego w większości krajów o gospodarce centralnie planowanej. Zastosowanie nominalnej kotwicy w postaci sztywnego lub stałego kursu walutowego miało na celu obniżenie tempa wzrostu cen do wartości wskaźnika występującego w krajach, z których waluty stanowiły odniesienie dla przyjętego parytetu kursu walutowego. Najważniejsze powody dla których ekonomiści sugerowali na początku lat 90-tych wybór kursu stałego lub sztywnego dla krajów transformacji to: zmiany kursu walutowego nie wspierają rozwoju ekonomicznego, destabilizująca spekulacja oraz przesunięcia w napływie kapitału powodują niedostosowanie się płynnego kursu walutowego do poziomu równowagi oraz jego nadmierną zmienność, przez co szkodzą równowadze w handlu zagranicznym oraz zakłócają alokację zasobów, płynne kursy walutowe sprzyjają prowadzeniu wojny ekonomicznej i uniemożliwiają integrację, sztywne kursy walutowe są niezbędne dla wprowadzenia nominalnej kotwicy w celu kontroli krajowej inflacji.\n2 104 Ryszard Stefański Na płynny kurs walutowy zdecydowały się kraje, które nie posiadały wystarczających rezerw walutowych dla utrzymania kursu stałego lub sztywnego. Sztywny kurs walutowy miał spowodować stosunkowo szybką likwidację hiperinflacji. Warunkiem powodzenia tego rodzaju polityki była jednakże restrykcyjna polityka budżetowa i pieniężno-kredytowa. Twarda polityka fiskalna powoduje jednakże mniejsze koszty realizowanego programu stabilizacji aniżeli jej zmiękczenie (Kopp, Nunnenkamp, 1994, s. 73). Rząd polski, podobnie jak władze w innych krajach transformacji, nie wykazał dostatecznej konsekwencji w walce z inflacją w początkowym okresie transformacji (Svindland, 1993, s. 8-9). W efekcie w większości krajów nie udało się ustabilizować inflacji na odpowiednio niskim poziomie. Doświadczenia krajów Ameryki Łacińskiej z lat 80-tych wskazywały, że antyinflacyjna polityka kursowa może być skuteczna pod warunkiem, że po przezwyciężeniu hiperinflacji, dzięki nominalnej kotwicy w postaci stałego kursu walutowego, wystąpi stosunkowo szybkie przejście do systemu kursu płynnego. W miarę upływu czasu sztywny kurs walutowy staje się coraz bardziej ryzykowny dla gospodarki (Schweickert, 1993, s ). W celu długookresowej stabilizacji cen konieczne byłoby wtedy przejście do systemu kursu płynnego (Svensson, 1993, s ). Można także spotkać opinie, że argumenty, które przemawiały za wdrożeniem sztywnych lub stałych kursów walutowych nie były do końca słuszne, dlatego też kraje transformacji mogły zdecydować się od początku na wdrożenie płynnych kursów walutowych (Willet, Al-Marhubi, 1994, s. 800). W opinii autorów utożsamiających się z tym poglądem koszty transformacji byłyby wtedy niższe. Zdaniem Cordena niepożądane jest wykorzystywanie stałego kursu walutowego jako kotwicy antyinflacyjnej w sytuacji, gdy istnieje potrzeba liberalizacji handlu zagranicznego (Pomfret, 2003, s. 600). Z dzisiejszej perspektywy wydaje się, że płynny kurs walutowy powinien w większości krajów zostać wdrożony jak najwcześniej, najlepiej w pierwszym roku transformacji ich gospodarek. Pod koniec lat 90-tych w większości krajów regionu nastąpiło uelastycznienie kursu walutowego. Było to spowodowane narastającymi trudnościami z kontrolą podaży pieniądza krajowego wskutek wysokiej zmienności przepływów kapitałowych (Corcker, Beuamont, van Elkan, Iakowa, 2000, s. 468). Cechę charakterystyczną dla analizowanych krajów stanowiła realna aprecjacja walut krajowych. Była ona powodowana przez szereg czynników w tym efekt Balassy- Samuelsona (Egert, Drine, Lommatzsch, Rault, 2003). Przyczyniła się do wzrostu poziomu rezerw dewizowych wskutek napływu kapitału zagranicznego. Przyrost ten wystąpił pomimo pogorszenia się salda bilansu handlowego. Zjawisko to wystąpiło wcześniej w krajach Ameryki Łacińskiej stabilizujących swą gospodarkę w oparciu o nominalną kotwicę w postaci stałego kursu walutowego. Wzrost poziomu rezerw dewizowych przy stałym kursie walutowym zagrażał skuteczności polityki antyinflacyjnej ze względu na zwiększoną podaż pieniądza (Schweickert, 1995, s ). Przejście do bardziej elastycznych systemów kursu walutowego miało na celu zwiększenie możliwości kontroli pieniądza oraz wzrost autonomii i skuteczności polityki monetarnej. Głównym celem polityki gospodarczej banków centralnych krajów regionu było i jest osiągnięcie niskiej i stabilnej inflacji przy utrzymaniu rozsądnego salda bilansu handlowego (Backe, Fidmuc, Reininger, Schardax, 2003, s. 68). W połowie lat dziewięćdziesiątych większą uwagę zwrócono na kształtowanie się salda bilansu handlowego, nadal jednakże większe znaczenie przykładano do stabilizacji cen. Polityka kursu walutowego nie była wykorzystywana w celu oddziaływania na produkcję i zatrudnienie. W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych polityka monetarna w kilku krajach regionu została jednoznacznie ukierunkowana na stabilizację cen poprzez wyznaczanie bezpośredniego celu inflacyjnego. Stanowiło to nową strategię banków centralnych, która pojawiła się w\n3 Polityka kursu walutowego w krajach Europy środkowo-wschodniej 105 pierwszej połowie lat 90-tych w krajach takich jak Nowa Zelandia, Kanada, Wielka Brytania, Szwecja, Finlandia, Australia oraz Hiszpania (Wagner, 2000, s. 66). Obiecujące rezultaty uzyskane w tych gospodarkach spowodowały, że polityka ta została zaadaptowana w krajach transformacji, takich jak: Polska, Czechy i Węgry. Wprowadzanie takiej polityki wymaga jednakże pełnej niezależności banku centralnego, braku wpływu na nominalny kurs walutowy oraz posiadania technicznego i instytucjonalnego modelu pozwalającego przewidywać inflację. Dlatego też nie wszystkie kraje Europy Środkowo-Wschodniej zdecydowały się na wyznaczenie bezpośredniego celu inflacyjnego. Realizowana polityka kursowa W Polsce jednym z najważniejszych elementów programu stabilizacji L. Balcerowicza była polityka kursu walutowego. Od stycznia 1990 r. złoty został silnie zdewaluowany z 5400 zł. do 9500 zł. za dolara. Kurs ten pozostał stały do maja 1991 r. i stanowił kotwicę programu stabilizacji. Dewaluacja złotego spowodowała wzrost opłacalności eksportu oraz, przede wszystkim, bardzo wyraźne ograniczenie wolumenu importu. Zjawisko to było spowodowane tym, że kurs złotego był w tym okresie silnie podwartościowy (Gorynia, Otta, 1994, s. 11). Pozwoliło to na osiągnięcie wysokiej nadwyżki w bilansie handlowym oraz znaczący wzrost rezerw walutowych. W początkowym okresie realizacji programu L. Balcerowicza sztywny kurs walutowy miał silny, pozytywny wpływ na zmniejszenie inflacji, która w sierpniu 1990 r. osiągnęła 1,8% miesięcznie. Stały kurs złotego do dolara od stycznia 1990 r. do kwietnia 1991 r. przy jednoczesnej wysokiej inflacji spowodował bardzo wysoki wzrost realnej wartości złotego. Fakt ten musiał wywrzeć negatywny wpływ na saldo bilansu handlowego. W celu poprawy sytuacji w bilansie handlowym w 1991 r. zdecydowano się odejść od sztywnego kursu walutowego. W maju tego samego roku zdewaluowano złotego o 17% w stosunku do dolara oraz powiązano jego kurs z wartością koszyka walut, która w okresie do września 1991 r. pozostawała stała. W październiku 1991 r. w zastosowano pełzającą dewaluację złotego. Wprowadzeniu pełzającej dewaluacji złotego towarzyszyło przekonanie, że miesięczna stopa dewaluacji będzie nieznacznie niższa niż inflacja. Miało to na celu osłabienie inflacyjnego oddziaływania dewaluacji i jednocześnie powinno stanowić bodziec do podwyższenia efektywności gospodarowania krajowych producentów. W latach r. dokonano dodatkowej korekty kursu złotego w stosunku do koszyka walutowego o odpowiednio 12% i 8%. Przyczyną dodatkowych, jednorazowych dewaluacji był fakt, iż rzeczywista inflacja przewyższała w tych latach jej planowany poziom, będący podstawą wyznaczania stopy pełzającej dewaluacji. Towarzyszyło temu wyraźne pogorszenie się salda bilansu handlowego. Jednocześnie w końcu 1994 roku nastąpił gwałtowny przyrost rezerw walutowych, spowodowany głównie przez nierejestrowany eksport dokonujący się poprzez handel przygraniczny oraz napływ kapitału krótkoterminowego z zagranicy. Utrzymanie systemu pełzającej dewaluacji utrudniało NBP kontrolę podaży pieniądza. W celu ograniczenia napływu dewiz i, co się z tym wiąże, wzrostu podaży pieniądza uelastyczniono w maju 1995 r. kurs walutowy. Bank centralny miał interweniować tylko wtedy, gdy kurs zmieni się o więcej niż 7% od poziomu jaki osiągnąłby, gdyby w dalszym ciągu był on wyznaczony przez NBP w oparciu o stopę pełzającej dewaluacji. Po uelastycznieniu kursu nastąpiła natychmiastowa kilkuprocentowa nominalna aprecjacja złotego. W okresie 1995 r. i pierwszego półrocza 1996 r. NBP systematycznie interweniował na rynku walutowym w celu ograniczenia realnej aprecjacji złotego (Rzeszutek, 1997, s. 99). Działanie to było powodowane obawą o zbyt silne pogorszenie się salda bilansu handlowego. Ściślejsza kontrola podaży pieniądza sprzyjała prowadzeniu skuteczniejszej polityki\n4 106 Ryszard Stefański antyinflacyjnej. Pozwoliło to na ograniczenie inflacji. Powstała w 1998 r. Rada Polityki Pieniężnej zadecydowała o realizacji bezpośredniego celu inflacyjnego w polityce monetarnej. Jednocześnie zdecydowała o stopniowym przejściu na w pełni płynny system kursu walutowego (Średniookresowa strategia polityki pieniężnej na lata , 1998, s. 12). System płynnego kursu walutowego, wdrożony w 2000 r., miał zapewniać spójność strategii monetarnej oraz pozwolić na wyeliminowanie podstawowego źródła nadpłynności sektora bankowego. Ponadto Rada Polityki Pieniężnej uznała, że przed określeniem parytetu wymiany złotego na euro przy wejściu do Europejskiego Mechanizmu Kursowego (ERM2) kurs walutowy powinien zostać określony przez swobodne oddziaływanie sił rynkowych. Utrzymywanie stałego kursu walutowego stwarzało ryzyko ustalenia tego parytetu na poziomie odbiegającym od równowagi. Przyjęcie innych strategii monetarnych niż bezpośredniego celu inflacyjnego nie gwarantowało trwałego obniżenia inflacji w przypadku kontroli podaży pieniądza lub narażałoby na ryzyko poważnych zaburzeń na rynku finansowym oraz negatywne skutki dla sektora realnego przy kontroli kursu walutowego (Strategia polityki pieniężnej po 2003 r., 2003, s. 7). Upłynnienie kursu walutowego pozwoliło także na poprawę salda bilansu handlowego oraz bilansu obrotów bieżących, którego deficyt spadł z około 8% w 1998 r. do ponad 3% w 2003 r. Pozwoliło to na ograniczenie ryzyka wystąpienia kryzysu finansowego. Zgodnie z przyjętą w 1998 r. i zaktualizowaną w 2003 r. strategią polityki pieniężnej Polska powinna jak najszybciej przystąpić do strefy euro 1. Na Węgrzech polityka kursu walutowego różniła się od realizowanej w innych krajach regionu. W latach polityka kursu walutowego była nakierowana na poprawę salda bilansu handlowego. Polegała ona na silnej nominalnej dewaluacji forinta i jego realnej deprecjacji. Jednocześnie była wtedy prowadzona restrykcyjna polityka monetarna. Miało to na celu poprawę bilansu handlowego oraz zmniejszenie inflacji poprzez ograniczenie popytu wewnętrznego (Gaspar, 1997, s. 33). W okresie tym forint był wielokrotnie dewaluowany w stosunku do koszyka walut. Realna deprecjacja forinta przyczyniła się do poprawy salda bilansu handlowego. Mankamentem prowadzonej polityki kursowej były silne oczekiwania inflacyjne i spodziewane kolejne nominalne dewaluacje. Powodowało to trudności w ograniczeniu inflacji. Od 1990 r. Węgry utrzymywały system stałego kursu walutowego. Prowadzona polityka kursowa pozwoliła na osiągnięcie dodatniego salda bilansu handlowego przy umiarkowanej i spadającej inflacji (20% w połowie 1992 r. wobec 35% w 1991 r.). W latach bank centralny stosował częste, niespodziewane dewaluacje w skali od 1,5% do 2,9%. Skala dewaluacji była niższa niż tempo wzrostu cen wewnętrznych, co spowodowało silną realną aprecjację forinta. Głównym celem polityki kursowej było wtedy ograniczenie inflacji, która ponownie zaczęła rosnąć wskutek rozluźnienia polityki monetarnej przy ekspansywnej polityce budżetowej. Stosunkowo stabilny nominalny kurs walutowy miał także sprzyjać przyciąganiu inwestycji zagranicznych. Inflację udało się utrzymać na poziomie poniżej 20%. Realna aprecjacja forinta przyczyniła się jednakże do bardzo silnego pogorszenia się salda bilansu handlowego od 1993 r. Głównym celem polityki kursowej stało się zatem od 1994 r. poprawienie salda bilansu handlowego. Próbowano osiągnąć to poprzez częstsze i silniejsze nominalne dewaluacje prowadzące do realnej deprecjacji forinta. Okazało się jednak, że polityka kursowa nie pozwoliła na poprawę salda bilansu handlowego. Przyczyn należało upatrywać w ekspansywnej polityce fiskalnej oraz monetarnej. Częste i silne dewaluacje zwiększały ponadto presję inflacyjną. W okresach przed oczekiwaną dewaluacją spadał eksport i rósł import. Spodziewane kolejne dewaluacje forinta groziły atakami spekulacyjnymi. Wymagało to zmiany prowadzo- 1 W 1998 r. Rada Polityki Pieniężnej zakładała wejście Polski do strefy euro w 2007 r. Obecnie (w 2007 r.) termin przystąpienia naszego kraju do Europejskiej Unii Walutowej jest trudny do określenia.\n5 Polityka kursu walutowego w krajach Europy środkowo-wschodniej 107 nej polityki gospodarczej, w tym kursowej. W marcu 1995 r. wdrożono program stabilizacyjny polegający na ograniczeniu deficytu budżetowego oraz zastosowaniu pełzającej dewaluacji forinta. Pełzająca dewaluacja miała za zadanie ograniczenie spekulacji na rynku walutowym, zmniejszenie wahań eksportu oraz zwiększenie przewidywalności szacowanej rentowności eksportu. Uzyskane efekty były jednakże, podobnie jak w Polsce, umiarkowanie korzystne. Zastosowanie pełzającej dewaluacji przyczyniło się do zwiększenia inflacji. Nie rozwiązało to problemu spekulacji na rynku walutowym. Ciągle wysoki deficyt budżetowy oraz ujemne saldo bilansu handlowego sprzyjały pojawianiu się oczekiwań odnośnie niezapowiedzianych, dodatkowych dewaluacji forinta. Od października 2001 roku do dzisiaj na Węgrzech obowiązuje system kursu stałego w stosunku do euro z dopuszczalnym odchyleniem o ± 15%. Odejście od pełzającej dewaluacji, przy jednoczesnym szerokim dopuszczalnym paśmie wahań forinta w stosunku do euro było spowodowane realizacją przez węgierski bank centralny polityki bezpośredniego celu inflacyjnego. Czechosłowacja, podobnie jak inne kraje regionu, silnie zdewaluowała koronę oraz przyjęła system stałego kursu walutowego. Po rozpadzie tego kraju Czechy i Słowacja wprowadziły własne waluty w lutym Czechy wybrały system kursu stałego w stosunku do koszyka walut. Pasmo dopuszczalnych wahań określono w bardzo wąskim zakresie ± 0,5%. W lutym 1996 r. kurs został uelastyczniony poprzez rozszerzenie pasma wahań do ± 7,5%. Bank centralny systematycznie interweniował w celu ograniczenia presji na wzrost wartości korony. Przyczyniało się to do znacznego przyrostu rezerw walutowych. W 1997 r. silne pogorszenie się salda bilansu handlowego wywołało oczekiwania dewaluacji korony. Korona stała się obiektem ataku spekulacyjnego inwestorów spodziewających się jej nominalnej dewaluacji. Wysokie koszty obrony kursu skłoniły czeski bank centralny do dewaluacji korony o 10% oraz przejścia na system kursu płynnego kierowanego, który obowiązuje do dziś. Po przejściu na system płynnego kursu walutowego Czechy ustabilizowały inflację na pożądanym, niskim poziomie oraz uzyskały poprawę salda bilansu handlowego. Słowacja prowadziła zbliżoną politykę kursu walutowego do Czech. Od 1993 r. posiadała system stałego kursu walutowego. Problemy z osiągnięciem odpowiednio niskiej i stabilnej inflacji oraz narastająca nierównowaga w handlu zagranicznym spowodowały, że Słowacja wdrożyła system płynnego kursu walutowego w 2000 roku. Wysoki poziom rezerw walutowych oraz napływ wielu inwestycji zagranicznych przede wszystkim typu greenfield spowodowały bardzo silną aprecjację korony w latach Bank Centralny Słowacji prowadzi od 2004 roku politykę płynnego, kierowanego kursu walutowego poprzez liczne i znaczące pod względem wartości interwencje. Narodowy Bank Słowacji stara się ograniczyć aprecjację korony słowackiej. Przykładowo w lutym 2005 roku Bank Centralny wydał 2,6 miliarda dolarów na interwencje na rynku walutowym w celu osłabienia presji na aprecjację korony. Pomimo tych działań nie udało się zapobiec wzmocnieniu waluty krajowej, w związku z czym Bank Centralny zdecydował się na zmniejszenie stóp procentowych w celu osłabienia pieniądza krajowego. Bank Centralny Słowacji ma zamiar prowadzić politykę płynnego, kierowanego kursu walutowego zapewniającą względną stabilizację kursu aż do przyjęcia Słowacji do systemu kursu walutowego ERM2. Pomimo tego, że oficjalnie Słowacja ma kurs płynny analizy empiryczne wskazują, że realizowana w praktyce polityka kursu walutowego jest zbliżona do kursu stałego w stosunku do euro (Frömmel, Schobert, 2006, s. 479). Wynika to z interwencji walutowych oraz z zmian stóp procentowych, które mają stabilizować wartość kursu korony w stosunku do euro. Kraje bałtyckie prowadziły początkowo różną politykę kursu walutowego. Estonia wdrożyła w czerwcu 1992 roku sztywny kurs walutowy w stosunku do marki niemieckiej. Litwa i Łotwa natomiast zdecydowały się na płynny kurs walutowy. Przyczyną tego wyboru była obawa, że kraje te nie posiadają wystarczających rezerw walutowych dla wdrożenia\n6 108 Ryszard Stefański sztywnego lub stałego kursu walutowego. Litwa przeszła na system sztywnego kursu walutowego w kwietniu 1994 roku i powiązała swoją walutę z dolarem amerykańskim. Od 1994 roku także Łotwa wprowadziła politykę stałego kursu walutowego w stosunku do SDR. W 1999 roku Łotwa i Litwa zdecydowały się zmienić kurs sztywny w stosunku do dolara lub SDR na euro, natomiast Estonia przeliczyła swój kurs z marki na euro według kursu parytetowego marki do euro. Działanie to było spowodowane perspektywą wejścia tych krajów do Unii Europejskiej. Wybór sztywnego kursu walutowego był podyktowany przede wszystkim chęcią uzyskania wiarygodności przez banki centralne tych krajów. Podobnie jak w innych krajach regionu sztywny kurs waluty miał także zapewnić stabilizację cen. W przeciwieństwie do innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej Litwa, Łotwa i Estonia nie uelastyczniły ani też nie upłynniły swojego kursu walutowego w kolejnych latach. Do dzisiaj utrzymują one system sztywnego kursu walutowego. Polityka taka okazała się być bardzo nieskuteczna, doprowadziła ona bowiem do bardzo poważnego pogorszenia się salda bilansu handlowego oraz bilansu obrotów bieżących w tych krajach. Ponadto mają one obecnie bardzo wysoką inflację, znacznie wyższą niż pozostałe kraje należące do Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do krajów takich jak Polska, Czechy oraz w pewnym stopniu Słowacja, które zdecydowały się na wdrożenie płynnego kursu walutowego kraje bałtyckie nie są w stanie prowadzić skutecznej polityki monetarnej. Skuteczność realizowanej polityki kursowej Przez cały okres transformacji w wybranych krajach polityka kursu walutowego była wykorzystywana przede wszystkim jako narzędzie stabilizacji cen w poszczególnych gospodarkach. Drugim obszarem, w którym próbowano uzyskiwać pewne cele gospodarcze była sytuacja w handlu zagranicznym. Polityka kursu walutowego nie była raczej wykorzystywana w celu stabilizacji koniunktury gospodarczej oraz wpływu na rynek pracy. Trafiały się co prawda opinie, które sugerowały, że w celu poprawy sytuacji na rynku pracy należy prowadzić aktywną politykę kursu walutowego. Poglądy te nie były jednakże zbyt popularne. Daje się zauważyć pewną prawidłowość polegającą na tym, że w początkowym okresie transformacji kurs walutowy był głównie wykorzystywany w celu stabilizacji cen, później, zwłaszcza w połowie lat 90-tych coraz większe znaczenie przykładano do poprawy sytuacji w handlu zagranicznym, natomiast już od początku XXI wieku znowu głównym celem, który próbuje się osiągnąć przy pomocy kursu walutowego stało się stabilizowanie cen wewnętrznych. W krajach, które wdrożyły system płynnego kursu walutowego udało się jednocześnie ustabilizować inflację na niskim poziomie oraz zapewnić relatywnie zrównoważone saldo bilansu handlowego oraz bilansu obrotów bieżących. Spośród analizowanych krajów płynny kurs walutowy mają Polska, Czechy oraz oficjalnie Słowacja 2. Kraje te upłynniły swoje kursy w latach Pozwoliło im to na osiągnięcie równowagi w dwóch głównych obszarach, na które wpływa polityka kursu walutowego, tj. stabilizacji pieniądza oraz równowagi gospodarczej z zagranicą. Polska oraz Czechy mają niską i stabilną inflację od 2002 roku (tabela 1). Podobnie saldo bilansu handlowego oraz saldo bilansu obrotów bieżących w stosunku do produktu krajowego brutto są na akceptowalnym poziomie, biorąc pod uwagę ogólną sytuację gospodarczą kraju oraz szybszy wzrost gospodarczy niż w krajach wysoko rozwiniętych. Typowa w takiej sytuacji nadwyżka importu nad eksportem jest na stosunkowo niskim, bezpiecznym poziomie. Nieco gorzej należy określić sytuację gospodarczą Słowacji, która wprawdzie ma korzystną sytuację w obrotach handlowych z zagranicą (stosunkowo niski deficyt w bilansie obrotów handlowych oraz 2 W rzeczywistości Słowacja prowadzi politykę stałego kursu walutowego w stosunku do euro.\n7 Polityka kursu walutowego w krajach Europy środkowo-wschodniej 109 w bilansie obrotów bieżących), jednakże inflacja jest w tym kraju ciągle zbyt wysoka, a ponadto wykazuje stosunkowo duże wahania roczne. Korzyści z płynnego kursu walutowego można także zaobserwować na przykładzie Słowenii. Kraj ten jako jeden z nielicznych od samego początku posiadał płynny kurs walutowy i można uznać, że polityka kursowa w tym kraju była bardzo skuteczna. Słowenii udało się utrzymać zarówno niski poziom inflacji w długim okresie, jak i zrównoważone saldo bilansu handlowego. Kraj ten też jako pierwszy wszedł do strefy euro. Jedynym krajem, który poprzez cały okres analizy utrzymywał stały kurs walutowy są Węgry. Opinie co do skuteczności polityki kursu walutowego na Węgrzech są podzielone. Bardzo często można spotkać poglądy, że była prowadzona z sukcesem, ponieważ zapewniła zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną równowagę ekonomiczną (Dibooglu i Kutan, 2001, Barlow, 2005, Brada, 1998). Trudno się z tym jednakże zgodzić patrząc na wyniki uzyskiwane przez gospodarkę węgierską. Z jednej strony poziom inflacji oraz sytuacja w obrotach handlowych z zagranicą nie przedstawiają się szczególnie niekorzystnie, jednakże trudno mówić o poprawie sytuacji w kolejnych latach. Węgry utrzymują przez cały okres transformacji nieco za wysoki poziom inflacji - nie są w stanie zejść do optymalnego poziomu poniżej 4% rocznie. Ponadto mają zauważalnie większy deficyt obrotów bieżących w stosunku do PKB niż Polska i Czechy. Świadczy to o tym, że polityka kursu walutowego w Polsce i Czechach jest bardziej skuteczna niż na Węgrzech. Prawdopodobnie, gdyby Węgry przeszły na kurs płynny w tym samym okresie co Polska i Czechy cele w zakresie stabilizacji pieniądza oraz równowagi gospodarczej z zagranicą byłyby osiągnięte w większym stopniu. Sztywny kurs walutowy utrzymują od 1994 r. kraje bałtyckie. Realizowana polityka kursowa jest bardzo nieskuteczna. Estonia, Litwa i Łotwa mają obecnie problem z wzrastającą inflacją, której nie są w stanie opanować narzędziami polityki monetarnej. Wynika to właśnie z utrzymywania sztywnego kursu walutowego w stosunku do euro. Gospodarki krajów bałtyckich mają jednocześnie bardzo silnie niezrównoważony handel zagraniczny. Deficyt bilansu handlowego w stosunku do PKB wynosi obecnie od 16% na Litwie do 22% w Estonii i 24% na Łotwie (tabela 1). Bardzo niekorzystnie wygląda także sytuacja w zakresie bilansu obrotów bieżących. Deficyt ten wynosi 12% na Litwie, niespełna 15% w Estonii oraz prawie 21% na Łotwie. Oznacza to bardzo poważne trudności w zakresie zbilansowania obrotów handlu zagranicznego. Sytuacja taka jest bardzo niebezpieczna i grozi wystąpieniem poważnego kryzysu walutowego. Pod wieloma względami sytuacja krajów bałtyckich jest zbliżona do Argentyny sprzed wystąpienia kryzysu walutowego, który doprowadził do bardzo silnej destabilizacji tego kraju. Międzynarodowe agencje ratingowe już obniżają oceny krajów bałtyckich. Będzie się to przyczyniało do coraz wyższego kosztu obsługi zadłużenia w tych krajach i może Przyczynić się do wystąpienia kryzysu walutowego. Nierównowaga krajów bałtyckich w zakresie poziomu cen oraz sytuacji w handlu zagranicznym jest w znacznym stopniu spowodowana przez bardzo szybkie tempo wzrostu gospodarczego, należy jednakże pamiętać, że jest ono napędzane przez konsumpcję krajową finansowaną głównie z kredytów. W sytuacji wzrostu kosztów finansowych może to doprowadzić do gwałtownego załamania się popytu konsumpcyjnego w tych krajach. Perspektywy wejścia do Europejskiej Unii Walutowej W drugiej połowie lat 90-tych wszystkie kraje aspirujące do Unii Europejskiej były gorącymi zwolennikami jak najszybszego wejścia do strefy euro. Było to traktowane jako nieodłączna część integracji europejskiej. Rządy i banki poszczególnych krajów regionów traktowały też wejście do strefy euro jako potwierdzenie sukcesu gospodarczego oraz realizacji właściwej polityki gospodarczej. Spełnienie kryteriów konwergencji z Maastricht oraz wejście do strefy euro było traktowane niemalże jak zdanie egzaminu dojrzałości. Jedynym\n8 110 Ryszard Stefański problemem, jaki zaprzątał ekonomistów było to, z jakim poziomem kursu wejść do strefy euro. W miarę upływu czasu pojawiało się coraz więcej głosów krytycznych podważających korzyści z wejścia do strefy euro dla krajów regionu. Obecnie żaden z krajów Europy Środkowo-Wschodniej nie zamierza w najbliższej przyszłości wejść do strefy euro. Z perspektywy naszego kraju można odnieść wrażenie, że jest to spowodowane przejęciem władzy przez polityków niechętnych integracji europejskiej. Nie wyjaśnia to jednakże dlaczego w pozostałych krajach regionu, takich jak Czechy, Słowacja, Węgry, Litwa, Łotwa i Estonia także nie przewiduje się wejścia do strefy euro w najbliższym czasie. U podstaw takiego stanu rzeczy należy wskazać zarówno na trudności z dotrzymaniem kryteriów konwergencji oraz coraz mniejsze przekonanie o korzyściach poszczególnych gospodarek z wejścia do strefy euro. Jeśli chodzi o kryteria konwergencji, to wydaje się, że niezależnie od tego, czy dany kraj chce wejść do strefy euro czy nie, powinien starać się spełnić te kryteria. Wynika to z tego, że zasady te są tak sformułowane, że sprzyjają prowadzeniu rozsądnej polityki gospodarczej i sprzyjają stabilizacji długookresowej poszczególnych gospodarek. Współcześni ekonomiści zgadzają się na ogół z poglądem, że wolny handel zagraniczny jest korzystny dla małych, otwartych gospodarek, w tym dla krajów transformacji. Brak jest jednocześnie zgody co do tego czy spełniają one warunki optymalnego obszaru walutowego, przez co poddawane wątpliwości są korzyści z przynależności do unii walutowej (Pomfret, 2003, s. 609). W literaturze często można spotkać się z opinią, że wejście do systemu kursu walutowego ERM2 powoduje duże ryzyko dla gospodarek krajów transformacji i naraża te kraje na poważne problemy walutowe oraz finansowe (Ruckriegel, Seitz, 2004, s. 641). Istnieje poważna obawa, że wejście do systemu stałego kursu walutowego wykorzystają spekulanci, którzy będą mogli dzięki atakom spekulacyjnym testować skuteczność i wytrzymałość banków centralnych. W przypadku, gdy środki inwestowane przez spekulantów będą większe niż te, którymi dysponuje bank centralny będą mogli oni uzyskać znaczące korzyści, kosztem banku centralnego, który padł ofiarą ataku spekulacyjnego. Zbyt szybkie wejście do strefy euro może spowodować różnorodne problemy dla krajów regionu. Przykładowo, polityka monetarna będzie w pewnym sensie importowana z krajów o innym poziomie rozwojów, z kolei błędna polityka monetarna może zagrozić stabilizacji oraz wzrostowi gospodarek tych krajów. W przypadku szoków symetrycznych unia walutowa jest dobrym rozwiązaniem dla krajów, które się w niej znajdują. Wspólna polityka monetarna może być wtedy bardziej narzędziem reakcji na zakłócenia równowagi niż niezależna polityka kursu walutowego. W przypadku, gdy poszczególne kraje są narażone na szoki asymetryczne unia walutowa utrudnia dochodzenie do równowagi gospodarczej (De Grauwe, 2003, s. 32). Przekonanie o wątpliwych korzyściach z wejścia do strefy euro wynika z tego, że Polska nie tworzy wraz z rozwiniętymi krajami Europy Zachodniej obszaru walutowego. Różnice w strukturze gospodarki oraz poziomie rozwoju wskazują, że przynależność do unii walutowej może być ryzykowna dla gospodarki naszego kraju oraz dla pozostałych krajów regionu. Brak synchronizacji cyklu koniunkturalnego między gospodarkami Europy Środkowo-Wschodniej a strefą euro w obecnym kształcie powoduje, że polityka monetarna prowadzona przez Europejski Bank Centralny może niekorzystnie oddziaływać na sytuację gospodarczą krajów Europy Środkowo- Wschodniej, które weszły do Unii Europejskiej. Różnorodność zakłóceń występujących w gospodarce Polski, Czech, Węgier, Słowacji i krajów bałtyckich w stosunku do krajów Europy Zachodniej może spowodować, że polityka monetarna zamiast sprzyjać stabilizacji makroekonomicznej w tych krajach, będzie się przyczyniała do nasilania się procesów destabilizacyjnych.\n9 Polityka kursu walutowego w krajach Europy środkowo-wschodniej 111 Poza tym kraje Europy Środkowo-Wschodniej muszą się liczyć z nasilającą się utratą międzynarodowej konkurencyjności gospodarek wskutek przystąpienia do unii walutowej. Wejście do strefy euro może spowodować spadek realnych stóp procentowych w tych krajach, co przyczyni się do powstania impulsu ekspansji, w rezultacie impuls ten będzie z nadwyżką kompensowany przez utratę międzynarodowej konkurencyjności. Kraje regionu powinny poczekać z wejściem do strefy euro do momentu realnej konwergencji a nie nominalnej. Kryteria z Maastricht stanowią rodzaj konwergencji nominalnej, podczas gdy konwergencja realna będzie polegała na wyrównaniu struktury gospodarczej krajów oraz wyrównaniu się poziomu życia mierzonego przez produkt krajowy brutto na mieszkańca z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej. Zmiany strukturalne i dostosowanie struktury ma polegać między innymi na deregulacji oraz stworzeniu nowoczesnych i wydajnych rynków finansowych. Bardzo istotną korzyścią dla krajów Europy Środkowo Wschodniej przystępujących do strefy euro może być zwiększenie wiarygodności finansowej kraju. Kraje regionu mogą pożyczyć wiarygodność od ustabilizowanej gospodarki strefy euro. Koncepcja ta była wykorzystywana w celu wyjaśnienia korzyści dla Włoch ze stworzenia unii walutowej z Niemcami i innymi krajami Unii Europejskiej (De Grauwe, 2003, s. 63). Poza tym wydaje się, że w przypadku krajów naszego regionu pozbawienie władzy możliwości prowadzenia aktywnej polityki gospodarczej może być korzystne. Niestabilność polityczna oraz uleganie nastrojom populistycznym może bowiem prowadzić do niekorzystnych zjawisk ekonomicznych. Prawdopodobieństwo prowadzenia niezależnej i bardziej skutecznej niż w strefie euro polityki monetarnej wydaje się być stosunkowo niskie. Oznacza to, że pomimo niedogodności związanych z wejściem do unii walutowej korzystne może być dla krajów regionu jak najszybsze wejście do strefy euro. Nie ochroni to wprawdzie przed prowadzeniem błędnej polityki fiskalnej, aczkolwiek ograniczy to ryzyko ze względu na przyjęte zobowiązania. Podsumowanie Kraje Europy Środkowo-Wschodniej koncentrowały się w polityce kursu walutowego głównie na stabilizacji cen. Mniejsze znaczenie odgrywała sytuacja w handlu zagranicznym. Nie wykorzystywano kursu walutowego dla stymulowania produkcji i zatrudnienia. Początkowo dominował kurs sztywny lub stały. W miarę upływu czasu polityka kursowa została uelastyczniona w większości gospodarek regionu, za wyjątkiem krajów bałtyckich. Było to spowodowane potrzebą zwiększenia skuteczności polityki monetarnej. Uzyskane wyniki w zakresie stabilizacji pieniądza oraz równowagi w obrotach handlowych z zagranicą wskazują, że im bardziej płynny kurs walutowy tym lepsza sytuacja w analizowanym zakresie. Najlepsze rezultaty osiągnęły Polska i Czechy, które posiadają w pełni płynny kurs walutowy. Nieco gorzej należy ocenić Słowację oraz Węgry. W krajach tych oficjalnie lub faktycznie występuje kurs stały. Najgorsze wyniki w uzyskały kraje bałtyckie utrzymujące sztywny kurs walutowy. Narastająca nierównowaga grozi w nich wystąpieniem poważnego kryzysu walutowego. BIBLIOGRAFIA 1. Backe P., Fidmuc J., Reininger T., Schardax F., (2003), Price Dynamics in Central and Eastern European EU Accession Countries, Emerging Markets Finance and Trade, vol. 39, no Barlow D., (2005), The Hungarian exchange rate and inflation over the transition, Eco-\n10 112 Ryszard Stefański nomic Systems, vol. 29, nr Brada J.C, (1998), Introduction: Exchange Rates, Capital Flows, and Commercial Policies in Transition Economies, Journal of Comparative Economics, vol. 26, December. 4. Corcker, R., Beuamont C., van Elkan R., Iakowa, D., (2000), Exchange rate regimes in selected transition economies, IMF Policy Discussion Paper. 5. De Grauwe P., (2003), Unia walutowa, PWE, Warszawa. 6. Dibooglu S., Kutan A.M., (2001), Sources of Real Exchange Rate Fluctuations in Transition Economies: The case of Poland and Hungary, Journal of Comparative Economics, vol. 29, June. 7. Egert B., Drine I., Lommatzsch K., Rault, (2003), The Balassa-Samuelson effect in Central and Eastern Europe: myth or reality?, Journal of Comparative Economics, vol. 31, September. 8. Frömmel M., Schobert F., (2006), Exchange rate regimes in Central and East European countries: Deeds vs. words, Journal of Comparative Economics, vol. 34, May. 9. Gaspar, P., (1997), Exchange-Rate Policy in Hungary After 1989, Russian and East European Finance and Trade, vol. 33, no Gorynia M., Otta W., (1994), Proeksportowa orientacja strategii gospodarczej, Handel Zagraniczny, Kopp M. J., Nunnenkamp P., (1994), Die Transformationskrise in Mittel- und Osteuropa. Ursachen und Auswege, Die Weltwirtschaft, Pomfret R., (2003), Trade and Exchange Rate Policies in Formerly Centrally Planed Economies, The World Economy, vol. 26, April. 13. Ruckriegel K., Seitz F., (2004), Euro Go East: Je schneller, desto besser?, Wirtschaftsdienst, no Rzeszutek E., (1997), Polityka kursowa Polski wobec procesu europejskiej integracji monetarnej, Banki i Kredyt, nr Schweickert R., (1995), Der Wechselkurs als Stabilisierungsinstrument, Die Weltwirtschaft, Schweickert R., (1993), Lessons from Exchange Rate Based Stabilization in Argentina, Universität Kiel Arbeitspapiere, Kiel. 17. Strategia polityki pieniężnej po 2003 r., (2003), NBP, Warszawa. 18. Svensson L.E.O., (1993), Fixed Exchange Rates as a Means to Price Stability: What have we learned?, NBER Working Paper, no Svindland E., (1993), Geld- und Fiskalpolitik im Transformationsprozess, Deutsche Institut für Wirtschaftforschung, Berlin. 20. Średniookresowa strategia polityki pieniężnej na lata , (1998), NBP, Warszawa. 21. Wagner H., (2000), Controlling Inflation in Transition Economies: The Relevance of Central Bank Independence and the Right Nominal Anchor, Atlantic Economic Journal, vol. 28, no Willet T.D., Al-Marhubi F., (1994), Currency Policies for Inflation Control in the Formerly Centrally Planned Economies, The World Economy, vol. 17. November 1994.\n11 Polityka kursu walutowego w krajach Europy środkowo-wschodniej 113 Tabela 1. Wskaźniki charakteryzujące efekty polityki kursu walutowego w wybranych krajach w latach Rok Polska Inflacja (%) 37,1 32,9 28,0 19,7 15,0 11,6 7,2 9,9 5,4 1,9 0,7 3,3 2,2 1,2 Saldo BH (mld. $) -4,6-4,3-6,1-12,8-16,6-18,5-18,5-17,4-14,3-14,0-14,4-14,6-12,2-14,9 BH/PKB (%) -4,8-4,0-4,4-8,2-10,5-10,7-11,0-10,2-7,5-7,1-6,7-5,8-4,0-4,4 BoB/PKB (%) 0,0 0,9 0,6-2,1-3,7-4,0-7,4-5,8-2,8-2,5-1,9-4,2-1,7-2,1 Czechy Inflacja (%) 20,7 10,1 9,1 8,7 8,5 10,7 2,0 4,0 4,7 1,8 0,2 2,8 1,8 2,6 Saldo BH (mld. $) -0,1-1,3-3,7-5,6-4,8-2,5-1,8-3,1-3,1-2,2-2,5-1,0 1,6 1,9 BH/PKB (%) -0,32-3,03-6,73-9,10-8,41-4,08-2,99-5,50-5,05-2,87-2,76-0,89 1,26 1,35 BoB/PKB (%) 1,24-1,81-2,48-6,65-6,25-2,02-2,43-4,78-5,29-5,54-6,25-6,02-2,60-4,17 Słowacja Inflacja (%) 23,2 13,5 9,8 5,8 6,2 6,6 10,7 12,0 7,3 3,2 8,6 7,5 2,7 4,5 Saldo BH (mld. $) -1,0 0,1-0,2-2,3-2,2-2,4-1,1-0,8-2,2-2,2-0,6-1,6-2,5-3,1 BH/PKB (%) -7,06 0,76-1,22-10,65-10,00-10,71-5,24-4,12-10,24-8,82-1,82-3,71-5,32-5,66 BoB/PKB (%) -4,41 4,84 2,59-9,16-8,33-8,84-4,76-3,43-8,29-7,92-0,85-3,45-8,63-8,28 Węgry Inflacja (%) 22,6 18,7 28,4 23,3 18,3 14,2 10,0 9,8 9,1 5,3 4,6 6,7 3,6 3,9 Saldo BH (mld. $) -3,7-4,0-2,5-2,4-2,2-2,6-3,0-4,1-3,2-3,2-4,7-4,8-3,5-2,4 BH/PKB (%) -9,37-9,30-5,49-5,17-4,60-5,47-6,07-8,50-6,08-4,86-5,55-4,70-3,15-2,14 BoB/PKB (%) -8,72-9,20-3,29-3,79-4,32-7,02-7,61-8,38-6,02-6,94-7,94-8,39-6,85-5,82 Estonia Inflacja (%) 89,8 47,7 29,0 23,1 11,2 8,2 3,3 4,0 5,8 3,6 1,3 3,0 4,1 4,4 Saldo BH (mld. $) 0,0-0,3-0,7-1,1-1,2-1,3-0,9-1,0-1,0-1,4-1,9-2,4-2,5-3,7 BH/PKB (%) 0,0-14,3-19,5-24,0-25,2-22,6-16,8-17,2-15,9-18,5-20,2-20,6-18,3-22,4 BoB/PKB (%) 1,2-6,8-4,2-8,6-11,4-8,7-4,4-5,4-5,2-10,6-11,6-12,5-10,5-14,8 Litwa Inflacja (%) 410,0 72,0 36,4 15,5 8,8 2,9 0,2 1,3 1,3 0,3-1,2 1,2 2,7 3,3 Saldo BH (mld. $) -0,3-0,3-0,9-1,2-1,8-2,1-1,8-1,6-1,8-2,2-2,6-3,1-3,7-4,8 BH/PKB (%) -7,9-7,4-14,5-14,7-17,8-18,6-16,8-14,4-14,6-15,9-14,1-13,7-14,5-16,0 BoB/PKB (%) -4,1-2,2-9,5-8,8-9,8-11,6-10,9-5,9-4,7-5,1-6,8-7,7-7,1-12,2 Łotwa Inflacja (%) 109,0 25,3 23,7 14,4 7,3 2,8 3,1 1,8 2,5 1,9 2,9 6,2 6,8 6,6 Saldo BH (mld. $) 0,1-0,5-0,5-0,9-1,0-1,4-1,2-1,3-1,5-1,8-2,3-3,1-3,5-4,9 BH/PKB (%) 3,8-15,7-10,3-15,4-16,8-20,4-16,8-16,9-18,1-18,9-20,9-22,3-21,5-24,4 BoB/PKB (%) 24,2 6,7-0,3-7,3-5,5-9,7-9,0-6,3-8,8-6,6-8,2-12,9-12,4-20,8


ANWIL: liczne działania na rzecz poprawy warunków pracy\nANWIL poinformował o swoich inicjatywach ukierunkowanych na poprawę praktyk w zakresie prawa pracy.\nW firmie obowiązuje zasada „Zgłoś zagrożenie”. Oznacza to, iż pracownicy sami identyfikują miejsca występowanie potencjalnych zagrożeń, proponując sposób ich wyeliminowania. Zgłaszanie zagrożeń odbywa się poprzez specjalny formularz, dostępny w intranecie dla każdego pracownika. Pozwala to w precyzyjny sposób dokonać zgłoszenia, co z kolei przekłada się na szybkość wdrożenia zaproponowanego przez pracownika usprawnienia. W 2016 r. w ramach programu zidentyfikowano 375 potencjalnych zagrożeń, z których wyeliminowano 357, czyli 95% (w 2015 r. z 371 zgłoszonych wyeliminowano 344, czyli 91%).\n- Od trzech lat ANWIL organizuje Tydzień Bezpieczeństwa Pracy i Ochrony Zdrowia. Głównym celem wydarzenia jest pogłębianie wiedzy pracowników na temat szeroko pojętego BHP, m.in. umiejętności oceny zagrożeń dla zdrowia, życia oraz środowiska, czemu służą specjalistyczne szkolenia m.in. dotyczące właściwego doboru środków ochrony indywidualnej, prowadzone przez ekspertów Centralnego Instytut Ochrony Pracy oraz wykłady specjalistów z Państwowej Inspekcji Pracy i praktyczne ćwiczenia gaszenia pożarów gaśnicami przenośnymi, a także zajęcia z resuscytacji z użyciem fantomu. Jego podsumowaniem jest Piknik Bezpieczeństwa, w którym uczestniczą pracownicy spółki wraz z rodzinami. W 2016 r. - w ramach Tygodnia – ANWIL ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa Oddział Kujawsko-Pomorski – zorganizował konferencję o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w aspekcie Dyrektywy SEVESO III – opowiada w rozmowie z „Chemia i Biznes” Agata Strzyżewska, główny specjalista w Zespole Komunikacji Zewnętrznej włocławskiego przedsiębiorstwa.\nOd 2014 r. ANWIL organizuje także konkurs BHP dla wykonawców corocznych remontów odbywających się na terenie firmy. Głównym celem tej praktyki jest promowanie bezpiecznych zasad BHP i ppoż. oraz podnoszenie świadomości bezpiecznej pracy wśród pracodawców i pracowników przedsiębiorstw zewnętrznych wykonujących prace remontowe na zlecenie ANWIL-u.\n- Pracownicy służby BHP ANWIL na podstawie każdorazowej kontroli na stanowiskach pracy członków ekip remontowych oceniają przestrzeganie przez nich zarówno przepisów BHP i ppoż., jak również wymogów wewnętrznych obowiązujących w ANWIL-u. Doceniają szczególnie tych kontraktorów, którzy promują dobre praktyki i bezpieczne zachowania z zakresu BHP i ppoż. wśród innych pracowników. Po pozytywnej weryfikacji, przedstawiciele służb BHP w głosowaniu wyłaniają zwycięzców konkursu, na których czekają atrakcyjne nagrody – dodaje Agata Strzyżewska.\nAnwilbhpbezpieczeństwo i higiena pracy


Opłaty lotniskowe na lotnisku Poznań - Ławica. - Dz.Urz.ULC.2013.117\nw sprawie opłat lotniskowych na lotnisku Poznań - Ławica\nNa podstawie art. 23 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 77h ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393) ogłasza się, obowiązujące od 31 grudnia 2013 r. opłaty lotniskowe na lotnisku Poznań - Ławica, stanowiące załącznik do ogłoszenia.\nOpłaty lotniskowe dla lotniska Poznań-Ławica\n1.1 Opłaty objęte taryfą dokonywane są na rzecz Portu Lotniczego Poznań-Ławica Sp. z o.o., przez użytkownika statku powietrznego, korzystającego z usług świadczonych przez Port Lotniczy Poznań-Ławica Sp. z o.o. W przypadku wystąpienia trudności z identyfikacją użytkownika statku powietrznego, opłatami obciążony zostanie właściciel statku powietrznego.\n1.2 Skorzystanie z usług Portu Lotniczego Poznań-Ławica Sp. z o.o. jest jednoznaczne z przyjęciem wszystkich warunków niniejszego cennika.\n1.3 Wysokość opłat określona jest w złotych polskich (PLN). Faktury dla usługobiorców wystawiane są w złotych polskich (PLN). Płatności powinny być dokonywane w złotych polskich (PLN).\n1.4 Do stawek opłat określonych w niniejszej taryfie zostanie doliczony podatek od towarów i usług (VAT), w wysokości obowiązującej w dniu wykonania usługi.\n1.5 W przypadku istnienia kilku portów lotniczych w obrębie aglomeracji lub konurbacji, połączenie do każdego z nich traktowane jest jako odrębne.\n1.6 Niniejsza taryfa wchodzi w życie z dniem 31 grudnia 2013 r.\n2.1 Port lotniczy - Port Lotniczy Poznań-Ławica Sp. z o.o.\n2.2 Maksymalna masa startowa statku powietrznego (MTOM) - maksymalna, dopuszczalna do startu masa statku powietrznego, podana w świadectwie zdolności do lotu danego statku powietrznego, dzienniku pokładowym lub innym równorzędnym dokumencie.\n2.3 Regularny przewóz lotniczy - jest to przewóz, w którym w każdym locie miejsca w statkach powietrznych przeznaczone do przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty są publicznie oferowane do nabycia, a przewóz jest wykonywany między tymi samymi punktami według opublikowanego rozkładu lotów albo w stałych odstępach czasu lub z częstotliwością wskazującą na regularność lotów.\n2.4 Istniejące połączenie (kierunek) w regularnym przewozie lotniczym:\na) jest obsługiwane w ciągu roku w większości z częstotliwością min. 2 operacji startów w tygodniu,\nb) jest połączeniem bezpośrednim,\nc) istnieje w siatce połączeń Portu Lotniczego w momencie wejścia w życie niniejszego cennika.\nŁącznie muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki.\n2.5 Nowe połączenie (kierunek) w regularnym przewozie lotniczym:\na) jest obsługiwane w ciągu roku w większości z częstotliwością min. 2 operacji lądowania w tygodniu,\nb) w momencie ogłoszenia połączenia przez przewoźnika, nie jest ono obsługiwane i nie zostało ogłoszone do uruchomienia przez innego przewoźnika, co skutkowałoby uruchomieniem danego połączenia w perspektywie kolejnych 6 miesięcy,\nc) nie było obsługiwane w siatce połączeń Portu lotniczego przez okres ostatnich 6 miesięcy, przy czym okres 6 miesięcy liczony jest od dnia wykonania ostatniej operacji na danym połączeniu,\nd) jest połączeniem bezpośrednim.\n2.6 Dodatkowy rejs na połączeniu w regularnym przewozie lotniczym - to rejs, który:\na) w każdym tygodniu obsługiwany jest z częstotliwością minimum 1 operacji lądowania dziennie, przez co najmniej 5 dni w tygodniu,\nb) jest połączeniem bezpośrednim.\n2.7 Przewoźnik bazowy - przewoźnik lotniczy, który:\na) posiada swoje biuro operacyjne na terenie należącym do Portu lotniczego,\nb) zawarł umowę z Portem lotniczym jednoznacznie wskazującą Port lotniczy jako port bazowy,\nc) bazuje na terenie należącym do Portu lotniczego przynajmniej jeden samolot\npozostający na noc obsługujący połączenia z i do portu lotniczego Poznań-Ławica Sp. z o.o.\n2.8 Pasażer - jest to płatny pasażer odlatujący, powyżej drugiego roku życia.\n2.9 Lądowanie - rozumie się przez to każde lądowanie płatne, od którego jest naliczana opłata lotniskowa tytułem lądowania statku powietrznego.\n2.10 Tona - rozumie się przez to każdą rozpoczętą tonę maksymalnej masy startowej (MTOM) statku powietrznego, za którą jest naliczana opłata za lądowanie.\n2.11 Lot promocyjny - lot, który nie ma charakteru handlowego, ale posiada charakter promocyjny dla Portu lotniczego (np. loty Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, prezentacja statku powietrznego, etc). Uzyskanie statusu Lotu promocyjnego wymaga pisemnej zgody Zarządzającego Portem lotniczym.\n2.12 Lot "touch and go" - lot polegający na wykonaniu lądowania i startu bez procedur kołowania i obsługi naziemnej statku powietrznego.\n2.13 Lot szkolny - lot wykonywany przez kandydatów na członków personelu lotniczego lub przez członków personelu lotniczego w celu nabycia określonych kwalifikacji lotniczych, zgodny z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. L 311 z 25.11.2011, str. 1).\n2.14 Konurbacja - zespół leżących blisko siebie miast, powiązanych ze sobą gospodarczo i komunikacyjnie. Konurbacja składa się z kilku równorzędnych ośrodków, stymulujących rozwój innych, mniejszych miast.\n2.15 Aglomeracja - skupienie miast o układzie monocentrycznym, charakteryzujące się zgrupowaniem miejsc pracy i głównych ośrodków usługowych, z których jeden, np. śródmieście wielkiego miasta, ma charakter dominujący.\n2.16 Godziny nocne - godziny określone przez zarządzającego Portem lotniczym jako czas pomiędzy godziną 22:00 a 05:59 dnia następnego.\n2.17 Ustawa - ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393).\n3.1.1 Opłata za lądowanie, pobierana jest za każde lądowanie statku powietrznego w porcie lotniczym. Opłata obejmuje również start statku powietrznego.\n3.1.2 Dla statków powietrznych o maksymalnej masie startowej (MTOM) do 2 ton włącznie, opłata za lądowanie wynosi 75,00 PLN.\n3.1.3 Dla statków powietrznych o maksymalnej masie startowej (MTOM) powyżej 2 ton, opłata za lądowanie pobierana jest za każdą rozpoczętą tonę maksymalnej masy startowej statku powietrznego i wynosi 50,00 PLN.\n3.2 Opłata postojowa\n3.2.1 Opłata postojowa dla statku powietrznego za postój na wyznaczonej do tego powierzchni lotniska, pobierana jest za każdą rozpoczętą tonę maksymalnej masy startowej (MTOM) oraz za każde rozpoczęte 24 godziny postoju i wynosi 10,00 PLN\n3.2.2 Postój statku powietrznego trwa od momentu znalezienia się na płycie postojowej do momentu jej opuszczenia przez statek powietrzny. Dla celów rozliczeniowych przyjmuje się czas liczony od momentu zajęcia przez statek powietrzny stanowiska na płycie postojowej do momentu jego opuszczenia (tzw. czas blokowy).\n3.2.3 Za postój trwający do 3 godzin opłaty nie pobiera się.\n3.2.4 Za postój wynikający z zatrzymania statku powietrznego celem zabezpieczenia roszczeń tytułem zalegania z zapłatą jakiejkolwiek należności względem Portu Lotniczego naliczona zostanie specjalna opłata postojowa w wysokości 300% stawki.\n3.3 Oplata pasażerska\n3.3.1 Opłata pasażerska pobierana jest za pasażera i wynosi 35,00 PLN.\n3.4 Opłaty dodatkowe\n3.4.1 Opłata za dodatkowe oświetlenie stanowiska postojowego, za każdą rozpoczętą dobę, za jeden punkt świetlny wynosi 125,00 PLN.\n3.4.2 Opłata za wygrodzenie stanowiska postojowego wynosi 250,00 PLN.\n3.4.3 Opłata za usuwanie zanieczyszczeń z nawierzchni lotniskowych spowodowanych przez użytkowników lotniska oraz za dodatkowe odśnieżanie i odladzanie na wniosek użytkownika lotniska, w wysokości 250,00 PLN za każdy rozpoczęty 1m2 oczyszczonej powierzchni.\n3.4.4 Usługi wymienione w pkt 3.4.1 - 3.4.2, mogą być świadczone w przypadku wcześniejszego potwierdzenia z Portem lotniczym.\nZwolnienia od opłat\n4.1 Nie pobiera się opłat lotniskowych, na warunkach określonych w Ustawie, od podmiotu realizującego w interesie publicznym zadania związane z wykonaniem lotu:\n4.1.1 W celu zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych lub ich usunięcia oraz ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, chyba że lot ten jest wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - potwierdzonego:\n4.1.2 W przypadkach ochrony granic, zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego - potwierdzonego:\n4.1.3 Wyłącznie w celu przewozu, w oficjalnej misji, panującego monarchy i jego najbliższej rodziny, głowy państwa, przewodniczącego parlamentu lub jego izby, szefa rządu lub osoby zajmującej stanowisko równorzędne - potwierdzonego:\n- HEAD (lot polskiego statku powietrznego nadany przez Szefa Biura Ochrony Rządu), lub\nZniżki od opłat lotniskowych\nW przypadku pojawienia się przeterminowanych należności na koncie przewoźnika, Port lotniczy zastrzega sobie prawo do zawieszenia naliczania zniżek.\nW przypadku możliwości uzyskania kilku zniżek z różnych tytułów dla danej opłaty lotniskowej, uzyskane zniżki sumuje się z zastrzeżeniem przepisów pkt 5.1.19 i 5.2.11.\n5.1 Zniżki od opłaty za lądowanie statku powietrznego\n5.1.1 Dla przewoźników generujących wolumen ruchu pasażerskiego, na poziomie powyżej 150 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 6 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 49,74% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na każdym obsługiwanym przez przewoźnika połączeniu.\n5.1.2 Dla przewoźników bazowych generujących wolumen ruchu pasażerskiego na poziomie powyżej 135 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 5 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 49,74% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na każdym obsługiwanym przez przewoźnika połączeniu.\n5.1.3 Dla przewoźników bazowych generujących ponad 1 430 lądowań rocznie, na co najmniej 6 połączeniach udziela się zniżki w wysokości 20,96% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.1.4 Dla przewoźników bazowych generujących ponad 1 200 lądowań rocznie, na co najmniej 6 połączeniach udziela się zniżki w wysokości 16,76% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.1.5 Dla przewoźników bazowych generujących ponad 900 lądowań rocznie, na co najmniej 5 połączeniach udziela się zniżki w wysokości 6,7% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.1.6 Dla przewoźników generujących ponad 1 850 lądowań rocznie, na co najmniej 6 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 40% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.1.7 Dla przewoźników generujących ponad 1 600 lądowań rocznie, na co najmniej 6 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 16,76% za tonę na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.1.8 W przypadku punktów 5.1.1 -5.1.7 stosuje się następujące zasady:\na) Naliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym. Umowa będzie zawierała deklarację ze strony przewoźnika co do planowanej liczby pasażerów lub lądowań oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki. Umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku.\nb) Zniżka będzie weryfikowana na koniec roku kalendarzowego w oparciu o rzeczywistą liczbę pasażerów lub lądowań. W przypadku gdy przewoźnik obsłuży liczbę pasażerów lub lądowań inną niż zadeklarowane na podstawie pkt 5.1.1 - 5.1.7, na koniec roku kalendarzowego, Port lotniczy wystawi stosowną korektę faktur.\nc) Zniżka będzie naliczana w stosunku do połączeń w regularnym przewozie lotniczym, przekierowanych oraz dodatkowych na połączeniach objętych zniżką.\n5.1.9 W przypadku punktów 5.1.3 - 5.1.7 stosuje się następujące zasady:\na) jeżeli dane połączenie, które zostało objęte zniżką, zostanie zawieszone przez danego przewoźnika, a było dotychczas obsługiwane lub zostanie uruchomione przez innego, to będzie on uprawniony do otrzymania zniżki w odniesieniu do tego połączenia, do czasu powrotu pierwszego przewoźnika; zniżka zostanie mu przyznana definitywnie, jeśli pierwszy przewoźnik nie powróci do obsługi zawieszonego połączenia w ciągu 6 miesięcy od daty jego zawieszenia,\nb) o ile pierwszy przewoźnik nie powróci do obsługi istniejącego połączenia w ciągu 6 miesięcy, traci prawo do zniżki względem połączenia; nie wyklucza to jednak możliwości ponownego przyznania zniżki, na warunkach odnoszących się do nowych połączeń w regularnym przewozie lotniczym.\n5.1.10 Udziela się 50% zniżki na okres 12 miesięcy, dla nowego połączenia w regularnym przewozie lotniczym:\na) jeżeli dane połączenie, któremu przysługiwała przedmiotowa zniżka zostanie zawieszone przez pierwszego przewoźnika, a było dotychczas obsługiwane lub zostanie uruchomione przez innego przewoźnika, to będzie on uprawniony do otrzymania przedmiotowej zniżki w odniesieniu do przedmiotowego połączenia,\nb) jeżeli dane połączenie, któremu przysługiwała przedmiotowa zniżka zostanie zawieszone przez danego przewoźnika, który powróci do jego obsługi w okresie krótszym niż 6 miesięcy od momentu zawieszenia, to będzie on uprawniony do otrzymania przedmiotowej zniżki w odniesieniu do tego połączenia, o ile obsługi tego połączenia nie podjął się inny przewoźnik,\nc) o ile pierwszy przewoźnik nie powróci do obsługi istniejącego połączenia w ciągu 6 miesięcy, bezwzględnie traci prawo do zniżki, względem danego połączenia. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego przyznania zniżki, na warunkach odnoszących się do nowych połączeń w regularnym przewozie lotniczym\nd) uprawnienie do otrzymania zniżki, o której mowa w pkt a i b, nie może przekroczyć okresu 12 miesięcy, w których jest naliczona zniżka dla danego połączenia, od momentu jej przyznania po raz pierwszy.\n5.1.11 Dla przewoźników operujących w regularnym przewozie lotniczym, przyznaje się zniżki za lądowanie na danym połączeniu w ciągu doby, na okres 5 lat, według poniższego schematu:\na) 25% zniżki dla średniej liczby 2,5 lądowań w ciągu 24 godzin,\nb) 35% zniżki dla średniej liczby 3 lądowań w ciągu 24 godzin,\nc) 45% zniżki dla średniej liczby 3,5 lądowań w ciągu 24 godzin,\nd) 50% zniżki dla średniej liczby 4 lądowań w ciągu 24 godzin.\nZniżka rozliczana jest miesięcznie poprzez podzielenie sumy lotów na danym połączeniu przez liczbę dni.\n5.1.12 Przewoźnikowi przysługuje zniżka w wysokości 50% za tonę, za każde lądowanie, które będzie zwiększało wyjściową liczbę lądowań w regularnym przewozie lotniczym danego przewoźnika, co najmniej o 100%, na następujących warunkach:\na) o zniżkę mogą ubiegać się jedynie przewoźnicy obsługujący połączenia z Portu\nlotniczego od minimum 6 następujących po sobie miesięcy, którzy wykonują operacje w regularnym przewozie lotniczym z Portu lotniczego, z częstotliwością co najmniej 5 operacji lądowań w tygodniu,\nb) zniżka będzie naliczana wyłącznie w stosunku do połączeń w regularnym przewozie lotniczym (nie dotyczy przekierowanych oraz dodatkowych),\nc) zniżka będzie obowiązywać maksymalnie przez 18 miesięcy, w których jest naliczona od momentu jej przyznania po raz pierwszy. Niniejszym dopuszcza się przerwę w obsłudze, o ile nie przekroczy ona 6 miesięcy,\nd) naliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym; umowa będzie zawierała deklarację ze strony przewoźnika co do planowanej liczby lądowań oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki; umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku.\n5.1.13 Udziela się 70% zniżki w przypadku wykonywania lotów szkolnych pod warunkiem, iż lądowanie i start, którego dotyczy naliczenie zniżki, nie będzie wykonane w godzinach nocnych.\n5.1.14 Udziela się zniżki w wysokości 90% dla lotów "touch and go", pod warunkiem, iż lądowanie i start, którego dotyczy naliczenie zniżki, nie będzie wykonane w godzinach nocnych.\n5.1.15 Udziela się zniżki w wysokości 50% w przypadku wykonywania lotów przez śmigłowce pod warunkiem, iż lądowanie i start, którego dotyczy naliczenie zniżki, nie będzie wykonane w godzinach nocnych.\n5.1.16 Udziela się zniżki w wysokości 50% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest równa lub mniejsza niż 30 t, na cięższy o wadze do 50 t.\nZniżka przyznawana jest na okres 2 lat, dla połączeń obsługiwanych z częstotliwością minimum 5 operacji lądowań w tygodniu.\n5.1.17 Udziela się zniżki w wysokości 70% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest równa lub mniejsza niż 30 t, na cięższy o wadze powyżej 50 t.\n5.1.18 Udziela się zniżki w wysokości 35% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest mniejsza niż 50 t, na cięższy lub równy 50 t.\n5.1.19 Jedna ze zniżek w pkt 5.1.3, 5.1.4, 5.1.5, 5.1.6 i 5.1.7 może sumować się z jedną ze zniżek z pkt 5.1.1 i 5.1.2. Pozostałe zniżki nie sumują się.\n5.2 Zniżki od opłaty pasażerskiej\n5.2.1 Dla przewoźników generujących wolumen ruchu pasażerskiego, na poziomie powyżej 150 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 6 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 32,43% na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na każdym obsługiwanym przez przewoźnika połączeniu.\n5.2.2 Dla przewoźników bazowych generujących wolumen ruchu pasażerskiego na poziomie powyżej 135 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 5 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 32,43% na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na każdym obsługiwanym przez przewoźnika połączeniu.\n5.2.3 Dla przewoźników generujących wolumen ruchu pasażerskiego, na poziomie powyżej 150 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 6 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 63,48% na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.2.4 Dla przewoźników bazowych generujących wolumen ruchu pasażerskiego na poziomie powyżej 135 000 pasażerów rocznie w regularnym przewozie lotniczym, na co najmniej 5 połączeniach, udziela się zniżki w wysokości 58,68% na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszej taryfy. Zniżka naliczana jest na połączeniach, o których mowa w pkt. 2.4 oraz 2.5.\n5.2.5 W przypadku pkt 5.2.1 - 5.2.4 stosuje się następujące zasady:\na) naliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym; umowa przewiduje złożenie deklaracji ze strony przewoźnika co do planowanej liczby pasażerów oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki; umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku,\nb) zniżka będzie weryfikowana na koniec roku kalendarzowego w oparciu o rzeczywistą ilość pasażerów; w przypadku gdy przewoźnik obsłuży liczbę pasażerów lub lądowań inną niż zadeklarowane na podstawie pkt 5.2.1 - 5.2.4, na koniec roku kalendarzowego, Port lotniczy wystawi stosowną korektę faktur.\n5.2.6 W przypadku pkt 5.2.3 - 5.2.4 stosuje się następujące zasady:\nb) o ile pierwszy przewoźnik nie powróci do obsługi istniejącego połączenia w ciągu 6 miesięcy, traci prawo do zniżki względem danego połączenia; nie wyklucza to jednak możliwości ponownego przyznania zniżki, na warunkach odnoszących się do nowych połączeń w regularnym przewozie lotniczym,\n5.2.7 Udziela się zniżki na każde nowe połączenie obsługiwane w regularnym przewozie lotniczym, która w poszczególnych okresach operowania wynosi:\na) 71,43% w okresie od 1 do 6 miesiąca,\nb) 57,14% w okresie od 7 do 12 miesiąca,\nc) 42,86% w okresie od 13 do 18 miesiąca,\nd) 28,57% w okresie od 19 do 24 miesiąca.\n5.2.8 W odniesieniu do pkt. 5.2.7, obowiązują następujące zasady:\na) jeżeli dane połączenie, któremu przysługiwała przedmiotowa zniżka zostanie zawieszone przez danego przewoźnika, a było dotychczas obsługiwane, lub zostanie uruchomione przez innego przewoźnika, to będzie on uprawniony do otrzymania przedmiotowej zniżki w odniesieniu do danego połączenia,\nb) jeżeli dane połączenie, któremu przysługiwała przedmiotowa zniżka zostanie zawieszone przez danego przewoźnika, który powróci do jego obsługi w okresie krótszym niż 6 miesięcy od momentu zawieszenia, to będzie on uprawniony do\notrzymania przedmiotowej zniżki w odniesieniu do danego połączenia, o ile obsługi tego połączenia nie podjął się inny przewoźnik,\nc) całkowity okres obowiązywania zniżki nie może przekroczyć 24 miesięcy od momentu jej przyznania po raz pierwszy,\nd) jeżeli przewoźnik powróci do obsługi danego połączenia w okresie późniejszym niż 6 miesięcy od momentu jego zawieszenia, przedmiotowa zniżka przestaje obowiązywać, a przewoźnik może ubiegać się o zniżkę na zasadach zniżki dla nowego połączenia.\n5.2.9 Udziela się zniżki na każdy dodatkowy rejs w regularnym przewozie lotniczym, na połączeniu już obsługiwanym przez danego przewoźnika co najmniej 5 razy w tygodniu, która w poszczególnych okresach operowania wynosi:\na) 42,86% zniżki w okresie od 1 do 6 miesiąca,\nb) 28,57% zniżki w okresie od 7 do 12 miesiąca,\nc) 14,29% zniżki w okresie od 13 do 18 miesiąca.\n5.2.10 W odniesieniu do pkt. 5.2.9, obowiązują następujące zasady:\na) naliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym; umowa przewiduje złożenie deklaracji ze strony przewoźnika co do planowanej liczby lądowań oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki. Umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku,\nb) jeżeli dany dodatkowy rejs w regularnym przewozie lotniczym, któremu przysługiwała przedmiotowa zniżka zostanie zawieszony przez danego przewoźnika, który powróci do jego obsługi w okresie krótszym niż 6 miesięcy od momentu zawieszenia, to będzie on uprawniony do otrzymania przedmiotowej zniżki w odniesieniu do danego dodatkowego rejsu; niniejszym dopuszcza się przerwę w obsłudze, o ile nie przekroczy ona 6 miesięcy,\nc) całkowity okres obowiązywania zniżki nie może przekroczyć 18 miesięcy od momentu jej przyznania,\nd) jeżeli przewoźnik powróci do obsługi danego dodatkowego rejsu w regularnym przewozie lotniczym, w okresie późniejszym niż 6 miesięcy od momentu jego zawieszenia, przedmiotowa zniżka przestaje obowiązywać, a przewoźnik może ubiegać się o zniżkę na zasadach dotyczących dodatkowego rejsu w regularnym przewozie lotniczym, na połączeniu już obsługiwanym przez danego przewoźnika,\ne) zniżka ma zastosowanie wobec dodatkowych rejsów spełniających wymogi, o których mowa w pkt 5.2.9 i 5.2.10, uruchamianych od sezonu zimowego W13/14; zniżka zostanie naliczona poprzez wystawienie stosownych korekt faktur na koniec 2013 r.\n5.2.11 Jedna ze zniżek w pkt 5.2.3 i 5.2.4 może sumować się z jedną ze zniżek z pkt 5.2.1 i 5.2.2. Pozostałe zniżki nie sumują się.\n5.3 Zniżki od opłaty postojowej\n5.3.1 Dla przewoźników operujących w ciągu doby w regularnym przewozie lotniczym, przyznaje się na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszego cennika zniżki za postój statku powietrznego według poniższego schematu:\na) 30% zniżki dla przewoźników parkujących w Porcie lotniczym 2 samoloty na dobę,\nb) 40% zniżki dla przewoźników parkujących w Porcie lotniczym powyżej 2 samolotów na dobę.\n5.3.2 Udziela się 99% zniżki od opłaty postojowej dla samolotów przewoźnika bazowego na okres 5 lat od momentu wejścia w życie niniejszego cennika lub od momentu uruchomienia bazy operacyjnej danego przewoźnika.\na) Naliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym. Umowa będzie zawierała deklarację ze strony przewoźnika co do planowanej liczby parkowań oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki. Umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku.\n5.3.3 Przewoźnikowi przysługuje zniżka w wysokości 50% dla postoju samolotu, który towarzyszy lądowaniu, które będzie zwiększało wyjściową liczbę lądowań w regularnym przewozie lotniczym danego przewoźnika, co najmniej o 100%, zgodnie z pkt. 5.1.12.\nNaliczenie zniżki wymaga podpisania stosownej umowy pomiędzy przewoźnikiem, a Portem lotniczym. Umowa będzie zawierała deklarację ze strony przewoźnika co do planowanej liczby parkowań oraz sposobu rozliczenia związanego z naliczaniem zniżki. Umowa nie będzie zawierać innych warunków handlowych w zakresie opłat lotniskowych, niż te opublikowane w cenniku.\n5.3.4 Udziela się zniżki w wysokości 30% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest równa lub mniejsza niż 30 t, na cięższy o wadze do 50 t.\n5.3.5 Udziela się zniżki w wysokości 60% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest równa lub mniejsza niż 30 t, na cięższy o wadze powyżej 50 t.\n5.3.6 Udziela się zniżki w wysokości 30% dla statków powietrznych wprowadzanych na istniejących dotychczas połączeniach w regularnym przewozie lotniczym. Zniżki przyznawane są w przypadku zmiany statku powietrznego już latającego na danym połączeniu, którego waga jest mniejsza niż 50 t, na cięższy lub równy 50 t.\n5.3.7 Zniżki nie sumują się.\n5.4 Pozostałe zniżki\n5.4.1 Udziela się 99% zniżki od opłat lotniskowych, w przypadku wykonywania lotów promocyjnych, z wyjątkiem opłat wymienionych w punkcie 3.4 niniejszego cennika.\n6.1 Port lotniczy może odmówić podmiotowi, o którym mowa w art. 75 ust. 1 Ustawy, korzystania z obiektów, urządzeń lub świadczenia usług, jeżeli podmiot ten dopuścił się zwłoki, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego w regulowaniu opłat lotniskowych należnych Portowi lotniczemu, pod warunkiem że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa wykonywania operacji lotniczych, pasażerów lub ładunków (towarów i poczty).\n6.2 Port lotniczy zastrzega sobie prawo odmowy przyjęcia statku powietrznego ze względu na ważne okoliczności związane z funkcjonowaniem lotniska, uniemożliwiające bezpieczne lądowanie statku powietrznego.\n7.1 Wszelkie informacje dotyczące zasad oraz warunków płatności znajdują się na stronie internetowej Portu lotniczego.


Wielkie firmy stawiają na pakiety biznesowe w chmurze, edukacja na Live@edu | Host Up\nWielkie firmy stawiają na pakiety biznesowe w chmurze, edukacja na Live@edu\nIn Biznes ,Hosting ,Nowości | Tags: chmura, edukacja, enterprise, microsoft, pakiety biznesowe\nUtrzymanie biznesowych aplikacji firmy w chmurze serwerów zewnętrznego dostawcy to najlepszy wybór, tak dla małych jak i dużych przedsiębiorstw. To chce przynajmniej udowodnić Microsoft, który od początku tego tygodnia nagłaśnia scenariusze udanych wdrożeń oprogramowania na bazie chmur obliczeniowych.\nWiele firm zdecydowało się na wdrożenie pakietów biznesowych – Microsoft Business Productivity Online Suite, które składają się z takich usług jak Exchange Online, SharePoint Online, Office Live Meeting i Lync (wcześniej Communications Server) Online.\nJedną z największych jest szwedzkie Volvo. Prezes szwedzkiego Microsoftu Per Adolfsson wskazał, że wybór chmury na bazie technologii Microsoftu podyktowany był jej niskimi kosztami, prostym i ujednoliconym systemem zarządzania i elastycznością oferowaną przez usługę. Zadowolony był także dyrektor generalny Microsoftu, Steve Ballmer. „Volvo Cars to przyszłościowa firma z solidną tradycją dostarczania innowacyjnych produktów i usług – jesteśmy bardzo zadowoleni, że wybrała ona chmurę Microsoftu. To dowód, że razem dzielimy wizję chmury, która tworzy okazje dla każdego” – dodał.\nInne duże firmy, które postawiły na Business Productivity Online Suite to DuPont, Sunoco i Spotless Group. Microsoft podkreśla, że liczba firm które korzystają z hostowanego pakietu usług biznesowego IT potroiła się od początku 2010 roku! „Usługi w chmurze pozwalają firmom na zwiększenie produktywności ich pracowników i nowoczesności ich technologii” – powiedział Chris Caposella, starszy wiceprezes w Microsofcie.\nHostowanymi usługami interesują się też instytucje edukacyjne. Inicjatywa Live@edu obejmuje już ponad 10 tysięcy szkół, korzysta z niej 11 mln osób. Wśród nich są największe uniwersytety amerykańskie, ale i europejskie. Ostatnio dołączył do tego grona Aston University z Wielkiej Brytanii.\nWcześniej uniwersytet korzystał z pakietu Google Apps, ale rozwiązanie to nie spełniło pokładanych w nim nadziei. Administrator z Aston University, Steve Goodman wyjaśnił: „Informacje zwrotne od komitetów Uniwersytetu pokazały, że Google Apps nie spełnia podstawowych wymagań, w tym możliwości dzielenia kalendarzy między pracownikami i studentami, nie jest zgodne z regulacjami dotyczącymi śledzenia wiadomości, nie zapewnia odpowiedniej pomocy technicznej, nie przechowuje danych na terenie Unii Europejskiej i nie pozwala na przechowywanie poczty studentów lokalnie”


Włochy będą nakładać grzywny na statki przywożące migrantów do włoskich portów » Kresy\n14 czerwca 2019 /1 Komentarz/w Europa Południowa, polityka, Wydarzenia /Przez Redakcja\nWłoski rząd przyjął nowe prawo przewidujące nakładanie kar finansowych na organizacje, które za pomocą statków morskich przewożą migrantów z Afryki i Bliskiego Wschodu do włoskich portów. Pierwszą „ofiarą” tych przepisów może stać się niemiecki statek Sea-Watch, który z 52 migrantami na pokładzie stoi 15 mil morskich od wybrzeża Włoch.\nDekret przyjęty we wtorek przez włoski rząd pozwala na nakładanie grzywien w wysokości od 10 tys. do 50 tys. euro na organizacje pozarządowe, które transportują migrantów do włoskich portów. W przypadku wielokrotnego przybijania do włoskiego brzegu bez pozwolenia grozi konfiskata statku. Grzywny nakładane przez włoskie MSW będą opłacać kapitan statku, jego operator lub właściciel. Dekret zezwala również na tajne dochodzenia policyjne w sprawie możliwych operacji handlu ludźmi i ułatwia podsłuchiwanie osób podejrzanych o przemyt ludzi.\nWedług włoskiego wicepremiera i szefa MSW Matteo Salviniego statki organizacji pozarządowych, które podejmują migrantów z morza i dostarczają ich do Włoch nie tyle ratują uchodźców, co ułatwiają nielegalną imigrację. Według niego przyjęte regulacje to krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa państwa. Salvini niejednokrotnie wskazywał, że statki organizacji pozarządowych po podjęciu migrantów z morza kierowały się w stronę Włoch, zamiast w stronę najbliższego portu.\nPRZECZYTAJ: Nielegalni migranci porwali statek handlowy\nNowe prawo nie spodobało się m.in. Agencji ONZ ds. Uchodźców. Wezwała ona Włochy do „rozważenia na nowo” przyjętych przepisów. Jej zdaniem nikt nie powinien być odwożony do takich krajów jak Libia z powodu łamania tam praw człowieka.\nWedług agencji dpa pierwszą „ofiarą” nowego prawa może być niemiecki statek „Sea-Watch” stojący 15 mil morskich od włoskiej wyspy Lampedusa. W środę podjął on z morza 52 migrantów 47 mil morskich od wybrzeży Libii. W piątek Salvini ogłosił na Twitterze, że „Sea-Watch” nie zostanie wpuszczony do włoskich portów.\nKresy.pl / dpa / Deutsche Welle / The Independent\nTagi: imigranci, Matteo Salvini, Włochy\nRosja rozpoczęła wydawanie swoich paszportów mieszkańcom... Białoruskie władze wstrzymały budowę fabryki akumulatorów...


American Club - Trampki dziecięce - Buty sportowe dziewczęce marki American CLUB. W wyprzedaży za 39.90 zł. - Buty sportowe dziewczęce - Buty dla dziewczynek - Buty dla dzieci - Dla dzieci - Chillizet.pl\nAmerican Club – Trampki dziecięce\nTrampki dziecięce z kolekcji American Club. Model wykonany z materiału tekstylnego. – Okrągły, usztywniony nosek. – Gumowany nosek. – Gumowa podeszwa. – Żłobiona podeszwa. – Lekko usztywniony zapiętek. – Tekstylne wnętrze. – Długość wkładki wynosi: 20 cm. – Wymiary podane dla rozmiaru: 32. Wzór: gładkie Materiał: tekstylny Rodzaj: trampki Skład: Cholewka: Materiał tekstylny Wnętrze: Materiał […]\ndla dzieci american club dla dzieci answear.com buty sportowe dziewczęce marki american club buty sportowe dziewczęce ze sklepu answear.com


Yokohama Geolandar A/T-S G012 - Darmowa dostawa - Kup opony letnie na Oponylux.pl\nPrezentujemy wszystkie rozmiary opon, w których dostępny jest model Geolandar A/T-S G012 firmy Yokohama. Dla sprawniejszej nawigacji, odnośniki pogrupowane zostały według średnicy felgi w calach. Znajdź swój rozmiar i kupuj bezpiecznie w naszym sklepie internetowym z oponami. Jeżeli nie możesz znaleźć jakiegoś wymiaru na liście, napisz maila lub zadzwoń do nas.\nJeżeli posiadasz samochód z napędem na cztery koła i chcesz cieszyć się wysokimi osiągami to opony Yokohama Geolandar A/T-S G012 zostały zaprojektowane z myślą o Tobie. Chcąc zapewnić odporność na ścieranie oraz wysokie temperatury producent użył odpowiedniej mieszanki gumowej. Właściwości te pozwolą nie tylko dłużej użytkować opony podczas codziennej jazdy, ale również zapewnią wysokie osiągi na drogach terenowych. Konstrukcja ściany bocznej bieżnika w modelu Yokohama Geolandar A/T-S G012 została wzmocniona w celu zwiększenia odporności na uszkodzenia mechaniczne. Doskonałą kontrolę nad pojazdem oraz wysoką przyczepność w czasie najbardziej dynamicznej jazdy w warunkach terenowych gwarantują odpowiednio rozmieszczone klocki na bieżniku. Inżynierowie zadbali o to, aby zminimalizować ryzoko poślizgu oraz utraty przyczepności na mokrej nawierzchni, stąd tak duża ilość rowków odprowadzających wodę i błoto.\nOpona typu All Terrain\nKonraT (Drobin) - poleca ten produkt\nKrisDembek (Jarocin) - poleca ten produkt\nOpony nieźle odprowadzają wodę i radzą sobie z błotem nawet na leśnych drogach. Atrakcyjnie prezentują się z odpowiednią felgą. Po przejechaniu ok. 32 tyś.km zużycie bieżnika jest niewielkie.\nRebelio (Biała Podlaska) - poleca ten produkt\nNiezwykle wszechstronna opona – u mnie sprawdza się i w terenie i na drodze asfaltowej. Nieźle odprowadza wodę i oczyszcza się z błota.Mogę szczerze polecić, tym bardziej, że cena doooobra!\nochojskee (Sokołów Małopolski) - poleca ten produkt\nDriveOut 2017 - 3 (Opony letnie 265/65R17)


20+ memów - pielucha najlepsze śmieszne memy i demotywatory facebook - pielucha\nTl8691 RobertLutomski wielakurwa Jajaja15 BaNaN976 Dominika000098 paweldx21 Peberol Peberoll SzymonKolodziejczak\nOglądasz tag pielucha, zobacz najnowsze obrazki 2017 roku - zabawne memy, śmieszne zdjęcia, najlepsze demotywatory pielucha 2017 r. i extra humor oraz śmieszne obrazki - galerie memów, pinterest, thumblr, twitter i instagram pielucha w formatach png i jpg. lepsze niż kwejk, repostuj, jbzd, fishki, jeja, strefa beki, wiocha, chamsko, besty i mistrzowie xD\n2020-01-08 01:40:37 przez Anonim\nDziecko bobas niemowlak zesrać się przed zmianą pieluchy czy w trakcie?\n#dziecko #kupa #pielucha #niemowlę #sranie #pieluchy #bobas\n2020-01-06 01:16:59 przez Anonim\nI Ty tak cały dzień chodzisz z doczepioną kuwetą? Kot do niemowlaka\n#kot #dziecko #pielucha #niemowlak #niemowlę #kuweta\n2018-03-05 02:51:20 przez devvlin\nnareszcie przestali mnie ubierać\n#dziecko #pielucha #śmieszne dzieci #niemowlę #troll #pieluszki #dziecko zrobiło kupę #mały troll\n2016-04-13 13:05:03 przez krejzol\nI tak cały dzień chodzisz z doczepianą kuwetą\n#kot #dziecko #pielucha #śmieszne koty #memy koty #kuweta #kot kuweta #dziecko pielucha #pieluchy\n2016-02-11 07:55:40 przez krejzol\nGdy się dziecko sfajda, a ty nie wiesz co masz robić.\n#dziecko #pielucha #niemowlak #nasze dzieci #w pieluchę #georg bush #sfajdać się #a ty nie wiesz\n2015-11-05 19:20:12 przez krejzol\nZgdanij co własnie zrobiłem\n#dziecko #kupa #pielucha


m72 10 Sty 2015 19:18 852 10\n#1 10 Sty 2015 19:18\nJako że nie mogę znaleźć schematu do piecyka roland ac-90 może komuś z Was uda się zdiagnozować myslę że prosty problem.\nJak się włącza piecyk to coś w miejscach zaznaczonych strzałkami na rysunku wydaje dźwięk jakby "iskrzyło" dioda zasilania mruga, ewidentrnie coś nie styka.\nCo to są za elementy ? Jak widać na obrazku ta płytka jest między kablem zasilajacym a trafem, jakiś filtr ?\n#2 10 Sty 2015 19:36\nPomocny post #2 10 Sty 2015 19:36\nJako że nie mogę znaleźć schematu do piecyka roland ac-90\n- nie mając schematu także można naprawić.\nCo to są za elementy ?\n- nie mogąc rozpoznać tych elementów, chyba i schemat nie pomógłby...\nFL1- to filtr przeciwzakłóceniowy na wejściu zasilania.\nTen drugi - to prawdopodobnie kondensator ( nie widzę oznaczenia na płytce, ani na obudowie elementu).\nSprawdź od spodu jakość lutów, może są uszkodzone, jakiekolwiek pomiary?\n#3 10 Sty 2015 21:29\nPomocny post #3 10 Sty 2015 21:29\nTo jest filtr przeciwzakłóceniowy na wejściu zasilacza, a konkretnie dławik i kondensator. Obejrzyj luty z drugiej strony płytki. Jest szansa, że jeden z nich nie kontaktuje. Wystarczy przelutować. Zrób zdjęcie z drugiej strony.\n#4 10 Sty 2015 22:15\nwidac ze juz było kombinowane, pewnie znowu sie rozlutuje, zapewne na koncercie\n#5 11 Sty 2015 10:46\nNie sądzę aby coś tu było kombinowane. Na tym zdjęciu niewiele widać. Jak się robi zdjęcia z lampą błyskową, to nie robi się tego pod kątem prostym. Gdyby to było poprawnie wykonane zdjęcie, to być może byłoby widać, że trzeci punkt na górze jest źle przylutowany. Ale na tym zdjęciu można się jedynie domyślać. Popraw ten punkt i zobacz, czy problem ustąpił.\n#6 12 Sty 2015 01:17\nByło było, moze na zdjęciu nie widać za bardzo.\nProblem myslę że rozwiązany, powyprowadzałem na kablach te elementy poza płytkę i się okazało że trzeszczy kondensator ! (widziałem juz wybuchające, spęczone, wylane, złamane ale trzeszczących jeszcze nie\n0.22uF 270V jak wymienię to się okaże czy to on na 100%.\n#7 12 Sty 2015 19:13\nZgłupiałem całkiem, po wymianie kondensatora ten nowy też trzeszczy, nie wiem o co tu chodzi.\n#8 13 Sty 2015 07:24\n#9 14 Sty 2015 01:23\nTak, bez filtra, podpięte na krótko wszystko działa, luty poprawione, jedyna opcja to coś nawalone w cewce, nie widzę innej możliwości.\n#10 14 Sty 2015 06:45\nto coś nawalone w cewce,\n- cewka jest prostym elementem że jedynym miejscem gdzie może wystąpić jakikolwiek problem jest połączenie uzwojenia cewki z kołkiem mocującym do druku. Wylutuj tę cewkę i sprawdź.\n#11 15 Sty 2015 00:53\nOk naprawione, okazało się ze walnięty był główny wyłącznik, słabo dociskał styki. Trochę nietypowa sytuacja bo przeważnie to przełączniki w takich sytuacjach brzęczą i się grzeją a tan nic. Ale czemu kondensator brzęczał to nie mam pojęcia\nPodobne tematy roland ac-90 - Coś "iskrzy" w obwodach zasilania\nWitam. Poszukuję adresów punktów servisowych Roland w okolicach Krakowa bądź Katowic. . Z góry dziękuję.,Polecam na ul. św. Józefa w Krakowie (12)430... (3)\nSensor pod klawiszem się prawdopodobnie skończył. Raczej takiego nie dobierzesz. Proponuję wymienić go na jakiegoś od skrajnego klawisza, mało wykorzy... (9)\nWitam serdecznie, Bardzo proszę o pomoc. W keyboardzie ROLAND e-96 jest pamięć USER na 8 własnych styli muzycznych lub ładowanych ze stacji dyskiet... (6)\nPosiadam dość stary TV marki Anitech model 37. Telewizor działał bardzo dobrze do wczoraj, trafopowielacz zaczął iskrzyć i wypaliła się w nim dziura.... (10)\nWitam. Mam mały problem z odbiornikiem "MultiBand Universum TR1036" Jest to szeroko-pasmowy rx pracujący w następujących (freq) oznaczenie na ska... (7)\nPioneer DEH-P4100R - spalone "coś" Q973\nWitam, mam pioneerka DEH-P4100R, nie włącza się. Przeglądnołem płyte i zobaczyłem spalony doszczętnie element Q973. Nie wiem co to było i mam nadziej... (3)


Apartamenty Warszawa Rakowiec - na sprzedaż i do wynajęcia\nApartamenty Warszawa Rakowiec na sprzedaż i wynajem\nApartament 3 pokoje Bitwy Warszawskiej 1920 R.\n1 190 000 zł\t(14 320 zł/m²)\nApartament usytuowany na ostatnim piętrze zapewnia przepiękne widoki na panoramę Warszawy. EKSPOZYCJA OKIEN: - dwustronny apartament z pięknym widokiem na panoramę Warszawy. - Ekspozycja okien dwustronna, południowy zachód - salon, oraz północny zachód - sypialnie. ROZKŁAD MIESZKANIA: - Do apartamentu przynależy duży ponad 12 metrowy balkon. -...\nul. Przy Parku, Ochota, Warszawa\n1 516 320 - 2 179 300 zł\t(18 131 - 18 659 zł/m²)\n84 - 118 m²\nVilla Park została zaprojektowana tak, by we wszystkich lokalach dostępne były tarasy lub ogródki. Te najbardziej okazałe znajdują się na skrajnych kondygnacjach. Przy odpowiedniej aranżacji stworzą doskonałe enklawy, idealne do wypoczynku po pracy. Kameralny budynek oferuje 12 mieszkań na trzech kondygnacjach. Wygoda przestrzeni Budynek Villi...\nApartament 4 pokoje Kolonia Staszica/Taras/Winda/Parking/Cisza/Piękna Kamienica Z 1925 Roku\n2 530 000 zł\t(24 327 zł/m²)\nPodstawowe zalety: apartament słoneczny, jasny, wysoki (ponad 3 m), idealnie cichy, dwustronny, w jednej z najbardziej prestiżowej lokalizacji osiedla-ogroduw Kolonii Staszica, taras, winda, miejsce postojowe, piękna wyremontowana kamienica z 1925 roku. Słoneczny, dwustronny, idealnie cichy, wysoki, reprezentacyjny apartament w odrestaurowanej...\nROZKŁAD Apartament o powierzchni 90 m2 składa się z salonu, kuchni, przestronnej sypialni, łazienki z wanną, toalety, holu oraz balkonu. Mieszkanie dwustronne, znajduje się na 3 piętrze. STANDARD Mieszkanie jest w pełni umeblowane, wyposażone, wykończone w dobrm standardzie. LOKALIZACJA Świetna lokalizacja! Dużo spokoju, bezpieczna okolica....\nJasne mieszkanie w doskonałej lokalizacji w okolicy hotelu Sobieski i blisko centrum. Doskonały dojazd tego w kierunku lotniska. Idealnie nadaje się na lokalizację firmy, ale też na mieszkanie dla rodziny. Pełna infrastruktura miejska. Na mieszkanie składają się trzy sypialnie, pokój dzienny, jadalnia, kuchnia, dwóch łazienek i dużego holu z...\nApartament 4 pokoje Ul. Włodarzewska\nZapraszam do wynajęcia apartamentu na strzeżonym osiedlu przy samym Parku Szczęśliwickim. Mieszkanie jest w pełni wyposażone i umeblowane. Wyróżnia się interesującym designem oraz wysokiej jakości materiałami wykończeniowymi. Drewniana podłoga. Powierzchnia mieszkania to 118m2. POZIOM I: hol wejściowyschowek/garderobatoaleta gościnnaotwarta, w...\nApartament 4 pokoje Ul. Lirowa\n2 990 000 zł\t(23 543 zł/m²)\nOferuję na sprzedaż WYJĄTKOWY APARTAMENT przy parku Szczęśliwickim, bardzo rzadka okazja! ! ! Apartament jest częścią budynku z roku 2017 trzykondygnacyjnego tonącego w zieleni parku. Całkowita powierzchnia wraz z garażem wynosi 126, 30 m2. Apartament jest wykończony z bardzo dobrych materiałów: - okna są drewniane mahoń, - podłoga z grubego...\nApartament 2 pokoje Szczęśliwicka\n710 000 zł\t(17 902 zł/m²)\nUrocze, dwupokojowe mieszkanie w apartamentowcu na Ochocie. Pokój dzienny z aneksem kuchennym. Sypialnia z pojemną szafą. Łazienka z kabiną prysznicową mieszcząca również pralkę. Ogromnym atutem mieszkania jest ponad 30-metrowy taras. Mieszkanie znajduje się na pierwszej kondygnacji mieszkalnej budynku, na poziomie 0 są garaże. Wraz z...\nApartament 2 pokoje Włodarzewska\nROZKŁAD Mieszkanie o powierzchni 50M2 z salonem, sypialnią, oddzielną kuchnią i łazienką oraz balkonem STANDARD Mieszkanie bardzo widne. Częściowo umeblowane. Sypialnia bez mebli. kuchnia wyposażona w sprzęt AGD: lodówka AMICA, zmywarka ARISTON, suszarka AEG, pralka BEKO. łazienka z wanną. Klimatyzacja! LOKALIZACJA Doskonała lokalizacja na...\nApartament 3 pokoje Ul. Włodarzewska\nPrezentujemy luksusowy apartament zlokalizowany przy ul. Włodarzewskiej w nowoczesnej inwestycji bezpośrednio przy Parku Szczęśliwickim. W mieszkaniu odnajdujemy: - salon z nowocześnie zaaranżowanym aneksem kuchennym oraz przestrzenią na stół jadalniany. - 2 sypialnie z szafami w zabudowie - łazienkę z funkcją prysznica - toaletę - garderoba...\nUmeblowane i wyposażone mieszkanie o powierzchni 26, 3m2, usytuowane na 4 piętrze w 6 piętrowym apartamentowcu na Ochocie przy ul. Włodarzewskiej. Mieszkanie w wysokim standardzie wykończenia i o nowoczesnym wyglądzie. Na powierzchnię składa się: wyposażona kuchnia: lodówka, piekarnik z mikrofalówką, pralka, zmywarka, płyta ceramiczna, okap...


Fundacja „Dbam Zdrowie” - organizacja pozarządowa założona w 2007 r. przez Pelion Healthcare Group (wówczas Polska Grupa Farmaceutyczna). Jego celem jest zwrócenie uwagi na dbałość zdrowie psychiczne, pomoc osobom chorym z naszego otoczenia, poprawę opieki medycznej nad chorymi psychicznie i na wszystkie inne sprawy dotyczące zaburzeń psychicznych. Wspierają zdrowie utalentowanych, młodych karateków. Obecnie mamy przyjemność zaoferować posiadaczom Kart Pacjenta LUX MED Program ZDROWIE PIĘKNO HARMONIA, dzięki któremu, mamy taką nadzieję, łatwiej będzie Państwu prowadzić zdrowy styl życia.\nZdrowie, choroba i leczenie w perspektywie antropologii medycznej". programy podkreślam nierozłączny związek emocji i duchowości (w moim przypadku opartej na wartościach katolickich) z naszym zdrowiem fizycznym i psychicznym. Aplikacja Zdrowie zbiera dane zdrowotne z telefonu iPhone, zegarka Apple Watch i już używanych aplikacji, aby umożliwić wyświetlanie postępu w jednym miejscu.\nAby zakończyć przechowywanie danych aplikacji Zdrowie w usłudze iCloud, wybierz kolejno opcje Ustawienia > Twoje imię i nazwisko > iCloud i wyłącz pozycję Zdrowie. Zdrowie fizyczne i stan psychiczny człowieka są ze sobą ściśle powiązane. Obecnie jest ju¿ pod w³a¶ciw± opiek± lekarsk± i zamierza walczyæ swoje zdrowie. Na te i inne pytania dotyczące naszego zdrowia odpowiadamy w nowym cyklu zatytułowanym "Na zdrowie".


Czego się można spodziewać po AMD Radeon VII? - Analiza wieści\ndodano: 2019-01-14 05:55:03\nKilka dni temu ujrzeć mogliśmy zapowiedź AMD Radeon VII, czyli zupełnie nowej karty graficznej ze stajni "Czerwonych". Oto krótka analiza jej możliwości oraz potencjału.\nRozpocznijmy od tego, że AMD Ryzen VII to model wchodzący w skład drugiej generacji układu VEGA, który względem swojego bezpośredniego poprzednika (AMD Radeon RX Vega 64) ma oferować wzrost od 27 do 62%. Oparcie sprzętu o 7nm architekturę pozwoliło wprowadzić 60 jednostek obliczeniowych (3840 Stream Processors), 16GB pamięci HBM o przepustowości 1TB/s. To wszystko chłodzone jest przez 3 efektywne wentylatory. Taka specyfikacja zagwarantuje naprawdę znakomitą wydajność, która umożliwi graczom zapoznanie się z wieloma grami w bardzo dobrej jakości. W ramach rozdzielczości 4K możemy liczyć często na najlepsze warunki przy minimum 30 klatkach na sekundę, choć w większości gier to w tej chwili liczba dwa razy większa. Przeprowadzone testy i ich wyniki możecie znaleźć w hardocp.com.\nBardzo szybko do głosu doszedł przedstawiciel NVIDIA Jensen Huang, który skrytykował konkurencję twierdząc w wywiadzie na pcworld.com, że włączenie przez nich rozwiązania znanego jako DLSS pozwoli "Zielonym" odskoczyć. Podkreślił także kwestię braku technologii stanowiącej odpowiedniego ray tracingu, który ma być w tej chwili ogromną różnicę.\nNo właśnie, AMD dopiero po pokazie potwierdziło, że prowadzi obecnie prace nad swoim odpowiednikiem wspomnianego śledzenia promieni, które w tej chwili nie potrafi tak naprawdę rozpędzić swoich skrzydeł. Lisa Su nie była w stanie potwierdzić (także z pcworld.com) kiedy możemy się spodziewać wprowadzenia właśnie takiego rozwiązania.\nOptymistycznie prezentuje się też kwestia ceny, która ma się kształtować na poziomie 700 dolarów, czyli próg w którym obecnie operuje karta graficzna RTX 2070. Zgodnie z prezentowanymi przez producenta tabelkami wydajność w tym wypadku jest na poziomie RTX 2080, zatem przewaga w kwestii cena/jakość będzie stać po stronie najnowszego dziecka od AMD. Taki krok przy odpowiednim marketingu powinien zagwarantować sukces, przy czym firma w tej kwestii jest ostatnio naprawdę słaba.\nPrzy okazji dowiedzieliśmy się także, że tworzone są już procesory następnej generacji - AMD Ryzen Matisse. Póki co niewiele o nich wiemy poza tym, że w połowie roku ma odbyć się premiera bazujących na 14 nm chip z kanałami PCI-e oraz podwójnym kontrolerem pamięci. W ramach 8-rdzeni mamy otrzymać sporą wydajność. W ramach próbki inżynieryjnej użytej w Cinebench R15 (poprzez anadtech.com) osiąga ona wydajność na poziomie Intel Core i9 9900K, co stanowi mniej więcej 15% wzrost mocy względem AMD Ryzen 7 2700. Testy wskazały także, że mamy mieć do czynienia z naprawdę niezłym wynikiem zapotrzebowania na energię, ponieważ mowa tutaj niemalże o 25% lepszy, wynikiem względem przytoczonego modelu od "Niebieskich".\nSpoglądając całościowo należy zauważyć, że AMD dalej kontynuuje swoje działania i stawia dalej na stosunek cena jakość. Nie wiemy wciąż jaka będzie wydajność nowej generacji konsol we wszystkich przypadkach, jednakże spodziewać się możemy niezłych wyników. Producent miał się skupić na konsolach, jednakże w tej chwili ciężko jest określić jego plany. Póki co możemy być pewni jednego, wykonał on bardzo dobry ruch, który trzeba jeszcze opatrzyć odpowiednim wsparciem oraz marketingiem podkreślającym zalety. Te istnieją i są w dodatku warte bronienia, pytanie czy dodatkowe technologie oraz nowinki należące do konkurencji nie okażą się decydujące.\nAMD Radeon VII to kolejny model karty, który będzie doskonale się spisywać podczas grania oraz streamowania, a także i zwykli gracze znajdą w nim coś dla siebie. To bez wątpienia jedna z ciekawszych pozycji w kwestii stosunku cena/jakość, pytanie brzmi jednak czy będzie to podkreślone. Potrzebne będzie także odpowiednie wsparcie dla przyszłych rozwiązań i technologii. Technicznie "Siódemka" wydaje się być trochę do przodu, pytanie brzmi czy oprogramowanie umożliwi skuteczne wykorzystanie drzemiącego potencjału. Jest szansa na odzyskanie średniego/średnio-wyższego segmentu rynku, co wobec kolejnej generacji może mieć wielkie znaczenie. Póki co należy się zastanowić, czy wspomniany ray tracing oraz DLSS są dla Was ważniejsze niż sama specyfikacja, jeżeli nie to z pewnością nie zawiedziecie się tym modelem. A przynajmniej tak to wygląda na papierze, do czasu pełnoprawnych testów nie można być niczego pewnym. W lutym przekonamy się czy naprawdę będzie warto z czystym sumieniem wybrać tę kartę graficzną.


Pomysł na oryginalny dom - Komentarze artykułów - Forum dla księgowych i kadrowych - księgowość i kadry - INFOR.pl\nRozpoczęty przez Admin Moja Firma, maj 22 2019 10:53\nNapisano 22 maj 2019 - 10:53\nPowrót do artykułu: Pomysł na oryginalny dom\nJa dom znalazłam dzięki G.B.I. Oświęcim, a nie było to łatwe. Miałam duże wymagania i wiele pytań ale mimo to G.B.I. poradziło sobie z tym fenomenalnie. Teraz juz od 2 lat mieszkam w moim wymarzonym domku z basenem, garażem i dużym ogrodem.\nA czy przy budowie domu uslugi takie jak http://www.ndt24.pl/...pradow-wirowych sa istotne i zawsze trzeba sprawdzac materialy budowlane pod kątem ubytkow? Podobno tego rodzaju badania są nieniszczace i bezpieczne, a dodatkowo korzystne cenowo. Jakie jest Wasze zdanie na ten temat?


Wełniane swetry męskie - te kolory na jesień to doskonały wybór - Zwierciadlo.pl\nWełniane swetry męskie - te kolory na jesień to doskonały wybór\nJesień to definitywne zakończenie letniej świeżej zieleni kojarzącej się z trawą i liśćmi. Także lazur nieba ustępuje miejsca granatom, szarości i czerni malującym się na niebie. Polska jesień, niekoniecznie zawsze „złota”, przynosi zmianę pogody, ale i stanu ducha, czyniąc z nas bardziej nostalgicznych i sentymentalnych. Wokół zaczynają królować osławione barwy jesieni: żółcie, czerwienie i brązy. Wraz z nimi pojawiają się wszystkie ich odcienie - bordo, burgund, ochra, siena, camel, ciemna zieleń, khaki, oliwka… I te właśnie kolory mają odzwierciedlenie w najchętniej wybieranej jesienią i zimą męskiej odzieży - wełnianych swetrach.\nLepiej zadaj pytanie inaczej: do czego potrzebujesz wełnianego swetra? Czego od niego oczekujesz? Kiedy będziesz go nosił? Z czym nosić wełniany sweter? Jeśli możesz sobie pozwolić na kilka modeli - nie ograniczaj się. Jesienią przyda się zarówno cienki wełniany sweter, jak i gruby sweter z kapturem w formie bluzy. Na chłodne dni doskonale sprawdzą się długie męskie swetry z przedłużonym tyłem. Jeśli jednak jesteś zwolennikiem szafy kapsułowej (czyli przy minimum ubrań tworzysz maksimum zestawów), wybierz pewnik: sweter w stonowanym kolorze, koniecznie bez nadruku. Niekoniecznie czarny lub szary, choć te kolory są zdecydowanie najbardziej uniwersalne, nie tylko jesienią. Najlepiej sprawdzi się sweter wkładany przez głowę lub z dekoltem w serek. W jesiennej szafie kapsułowej z powodzeniem wykorzystasz wełniany sweter w modnym ciemnozielonym lub bordowym kolorze. Zestawisz go zarówno z jeansami, jak i eleganckimi spodniami w kant, nałożysz nań tak jesienną skórzaną kurtkę, oraz grubszy wełniany płaszcz. Możliwości jest multum! Markowy basicowy sweter to obok swetra z kapturem podstawa męskiej szafy. Oba swetry dostępne są na tu.\nTe męskie swetry z wysokim, zawiniętym kołnierzem przestały się już kojarzyć z poczciwymi staruszkami. Choć założymy się, że gdyby ubrać leciwemu panu na golf dobrze skrojony płaszcz w ulicznym stylu, obejrzałaby się za nim niejedna kobieta. Nurt retro na stałe zagościł na modowych salonach, dlatego warto zestawić cienki gładki golf lub półgolf z porządną męską marynarką w kratę - i klasyczny vintage’owy look gwarantowany. My widzimy to tak: beżowy golf bez nadruku plus nieformalna, casualowa szara marynarka, do tego koniecznie granatowe chinosy i eleganckie brązowe buty z przeszyciami. Brodacze i okularnicy - jesienią noście golfy, a spojrzenia kobiet za wami gwarantowane!\nCo sprawia, że jesienią i zimą tak chętnie opatulamy się wełnianymi swetrami? Są miękkie i puszyste jak koc. Kojarzą się z leżeniem na kanapie przed przyjemnie ciepłym kominkiem, a tego tak bardzo nam trzeba podczas szczególnie nieprzyjemnej tej jesieni aurze. Co więcej, wełniane swetry męskie upodobały sobie także kobiety - ręka w górę, czyja partnerka nigdy nie „pożyczyła sobie” ciepłej męskiej bluzy?