Polityka ludnościowa - Aleksandra Macedońskiego - Jarosław Szyperski — Ridero\nBezpłatny fragment - Polityka ludnościowa\nAleksander Wielki, król Macedonii, hegemon Grecji, następca Achemenidów, genialny strateg i wódz, od wieków jest jedną z najbardziej zagadkowych i fascynujących postaci w historii. Wydawać by się mogło, że w toku odwiecznej dyskusji, prowadzonej przez historyków, wszystko już zostało powiedziane, a postać Aleksandra nie posiada najmniejszej przestrzeni badawczej, umożliwiającej spojrzenie na problem Aleksandra, świeżym i pozbawionym mitologicznego nalotu spojrzeniem. Za życia kochany i nienawidzony, po śmierci otoczony coraz większą legendą, która wraz z upływającym czasem coraz bardziej zamazywała prawdziwy obraz władcy dwóch światów, która coraz bardziej zacierała prawdziwe, pozostawione przez króla ślady. Kim tak naprawdę był Aleksander, jako człowiek, władca, polityk? Aby odpowiedzieć na te pytania trzeba się zmierzyć z problemem Aleksandra, gdyż tylko wtedy będziemy mogli poczuć, że nie szukaliśmy w Aleksandrze własnych prawd, lęków, czy marzeń. Tylko wtedy będziemy mogli ukazać światu obraz Aleksandra, pozbawiony mitologicznego nalotu.\nTematem pracy jest Aleksander Macedoński ukazany przez pryzmat polityki ludnościowej, prowadzonej przez króla w stosunku do podległej mu ludności. Celem tej polityki, było oddziaływanie i kreowanie zachowań demograficznych na podległych macedońskiemu władcy terenach, a wszelkie jej aspekty miały zmieniać istniejące stosunki społeczne i kulturowe. Dla autora pracy, większość działań podejmowanych przez króla, nawet tych, o które historia i historycy oskarżają Aleksandra nosi znamiona działań świadomych i przemyślanych, obliczonych na osiągnięcie konkretnych celów politycznych, kulturowych czy demograficznych. Spojrzenie na Aleksandra przez demograficzne okulary, w tak szerokim wymiarze jest niewątpliwie spojrzeniem nowym, gdyż do chwili obecnej, pomimo licznych opracowań, żadne z nich nie interpretowało dostępnej informacji źródłowej w ten właśnie sposób. Dzięki temu, postać Aleksandra została pozbawiona mitologicznej megalomanii, szaleństwa zmierzającego do boskości, a także brutalnego awanturnictwa. Może obraz, który ujrzymy będzie obrazem bliższym prawdzie, będzie obrazem Aleksandra — człowieka i władcy, który realizował swoje marzenia.\nPraca składa się z czterech rozdziałów, w których omówiono poszczególne elementy polityki ludnościowej, prowadzonej przez Aleksandra Wielkiego na terenach Macedonii, Grecji, Azji Mniejszej i Indii. Czasookres poruszonej problematyki, a także zasięg terytorialny obejmuje wydarzenia związane z Macedonią, Grecją oraz Azją Mniejszą mające miejsce w IV wieku przed naszą erą, ze szczególnym uwzględnieniem okresu od 356 roku p.n.e., do roku 323 p.n.e., czyli okresu życia Aleksandra III. W dalszej części pracy wszystkie zapisane daty będą zamieszczane bez informacji, że wydarzenia dzieją się przed naszą erą.\nW rozdziale pierwszym przedstawiono starożytną Macedonię, jej ukształtowanie terenu, zasoby naturalne, pochodzenie etniczne mieszkańców, a także obyczaje, kulturę i religię. W dalszej części omówiono organizację państwa macedońskiego, rolę zgromadzenia Macedończyków oraz uprawnienia króla. Na zakończenie szeroko opisano działalność ojca Aleksandra, Filipa II i wprowadzone przez niego, na terenach Macedonii reformy. Rozdział ten służy przede wszystkim przybliżeniu specyfiki etniczno-kulturowej Macedonii, jej tradycji i roli jaką Makedones pełnili w państwie.\nW następnym rozdziale omówiono przemiany demograficzne, jakie zachodziły w czasach panowanie Aleksandra zarówno w samej Macedonii, jak i podbitych terenach, a także zmiany struktury demograficznej armii, które były podyktowane potencjałem demograficznym państwa Aleksandra. W dalszej części zaprezentowano działania króla zmierzające do reorganizacji armii, które były ściśle związane z polityką władcy wobec ludności azjatyckiej. Omówiono także stworzony przez Aleksandra system wielotorowych uzupełnień, opartych na „dzieciach obozu” i epigonach, a także innowacyjny system państwowego kształcenia. Na koniec przedstawiono przyczyny narastania konfliktu etnicznego i kulturowego pomiędzy Macedończykami a ludnością perską, w którym dualizm kulturowy Aleksandra został skonfrontowany z macedońskim konserwatyzmem i ksenofobią.\nNastępnie przedstawiono politykę ludnościową prowadzoną przez Aleksandra, z podziałem na politykę terroru i politykę łagodności. Jako przykłady polityki terroru prewencyjnego, który był jednym z elementów polityki Aleksandra w stosunku do ludności, zaprezentowano wydarzenia związane z takimi miastami jak: Teby, Tyr i Gaza. Natomiast, jako przykład „gniewu Aleksandra” w odniesieniu do jednostki posłużono się przykładem Betisa i Bessosa. Na koniec przedstawiono akcję kolonizacyjną Aleksandra na terenie całego imperium, a także dekret w sprawie greckich wygnańców.\nW ostatnim, czwartym rozdziale szeroko omówiono problematykę deifikacji Aleksandra, jednak i ona dzięki materiałom źródłowym, została przedstawiona przez pryzmat polityki ludnościowej, sukcesywnie realizowanej przez króla. Sporo uwagi poświęcono przemianom kulturowym oraz działaniom związanym z dualizmem kulturowym, którego wprowadzenie miało być jednym z czynników spajających państwo Aleksandra, jak i jego ludność, w jeden organizm polityczny, społeczny, kulturowy i religijny.\nW przypadku źródeł ogromną niedogodnością jest brak zachowanych najwartościowszych przekazów spisanych przez przyjaciół Aleksandra, Nearchosa, Aristobulosa i Ptolemeusza, których dzieła bezpowrotnie zaginęły. Tym samym, wiedzę źródłową zaczerpnięto z najstarszych zachowanych materiałów, pióra Kwintusa Kurcjusza Rufusa, Plutarcha, Flawiusza Arriana, Marka Junianusa Justynusa oraz dorobku Arystotelesa. Dodatkowo wiedzę źródłową poszerzono o prace Paliajnosa i Pseudo-Kallistenesa, a także Herodota. Zgromadzony materiał pozwala na wnikliwe, obiektywne i syntetyczne spojrzenie na omawiane zagadnienia, z uwypukleniem dostępnych informacji na temat polityki ludnościowej.\nInformacja źródłowa została wzbogacona o polskojęzyczne opracowania, wśród których na szczególną uwagę zasługują prace Nicholasa Hammonda, Petera Greena, Iana Worthingtona oraz literaturę polskich badaczy Aleksandra, Józefa Modrzejewskiego, Aleksandra Krawczuka, Edwarda Dąbrowy, Ryszarda Kuleszy, Jacka Rzepki. Z prac, które ukazały się w ostatnich latach za szczególnie cenne i pomocne w poznaniu poruszanej tematyki należy uznać prace Marka Olbrychta i Krzysztofa Nowotki, a także wznowioną pracę profesora Ludwika Piotrowicza. Zawarty w nich materiał pozwala na poznanie najnowszego stanu badań nad Aleksandrem Wielkim, a także na poznanie problemu z pozycji greckiej i irańskiej. Całość została dopełniona pozycjami takich autorów jak: Karol Bunsch, Steven Pressfield, Graham Phillips, Sara Fisher-Fabian.\nW pracy wykorzystałem metodę demograficzną, socjologiczną, opisową a także skorzystałem z metody „argumentum ex silentio”. Analiza materiału zawartego w źródłach historycznych oraz zgromadzonej literaturze, pozwala na przeprowadzenie rzetelnych rozważań dotyczących polityki ludnościowej Aleksandra Macedońskiego i jej skutków, zarówno dla samego władcy, Macedończyków, jak i ludności azjatyckiej. Pozwala spojrzeć na ukrytego za skorupą mitów i legend Aleksandra w całkiem inny sposób, w którym nie będzie szaleństwa, megalomani, pogoni za „boskim wyniesieniem”. Natomiast zobaczymy Aleksandra w racjonalnym świetle, a jego wielkość, to nie błyskotliwe zwycięstwa, a umiejętność podążania za własnymi marzeniami. Mam nadzieję, że praca pozwoli na poznanie Aleksandra, jako człowieka, filozofa i wizjonera, który realizując swoje marzenie stracił poparcie własnego narodu.\nLudność starożytnej Macedonii\nMacedonia od najdawniejszych czasów nie stanowiła jednolitego obszaru etnicznego, kulturowego i geograficznego. Plemiennemu rozdrobnieniu sprzyjało ukształtowanie terenu, rozproszenie osadnictwa, ale to właśnie w przyszłości, te niedostępne i dzikie tereny, staną się zalążkiem macedońskiej państwowości. Pod względem geograficznym Macedonia dzieliła się na dwie zasadnicze krainy: Macedonię Górną oraz Macedonię Dolną. Tereny te początkowo zamieszkiwane przez plemiona o różnym pochodzeniu etnicznym, w schyłkowej epoce brązu dostają się pod wpływy plemion o wyraźnie greckim pochodzeniu, które zajmują najpierw południową — Górną, a następnie północną — Dolną Macedonię z charakterystyczną nadmorską równiną. Macedonia Górna, dzika i niedostępna, otaczała tereny Macedonii Dolnej ze wszystkich stron, oprócz części wschodniej, która to, w naturalny sposób dochodziła do morza. Obie części z uwagi na ukształtowanie terenu niejako w sposób naturalny rozwijały się w sposób niezależny od siebie. Macedonia Dolna o żyznych ziemiach, rozległych aluwialnych równinach, sprzyjała rozwojowi rolnictwa, hodowli i upraw, jednak z uwagi na liczne i rozległe bagna, praktycznie nie nadawała się do osadnictwa z wyjątkiem linii brzegowej oraz nielicznych terenów wyżynnych. Na tych terenach mieszkańcy uprawiali: pszenicę i rośliny strączkowe, rosły gaje oliwne oraz plantacje figowców. Zwierzętami najczęściej występującymi w hodowli była przede wszystkim rogacizna. Najwcześniejsze informacje o ludności zamieszkującej tereny pierwotnej Macedonii mówią; „o owcach, kozach i prostym trybie życia półkoczowniczych pasterzy”. Kolejnym ograniczeniem dla szerszej akcji osadniczej, była występująca na terenach zalewowych i bagnach malaria, która w sposób naturalny wpływała na stan i zdrowie populacji oraz jej wydajność gospodarczą. Natomiast Macedonia Górna, to przede wszystkim tereny pasterskie z nielicznymi urodzajnymi gruntami ornymi. Bogate kopalnie złota i srebra w górach Pangajon, zasobne złoża miedzi i żelaza, nieprzebrane zasoby doskonałej macedońskiej jodły, służącej do budowy statków oraz naturalny bastion obronny, przed sąsiadującymi plemionami Illirów, Pajonów i Traków. Mieszkańcy Macedonii Górnej odbywali cykliczne wędrówki związane z wypasem swoich stad, szukając dla nich w okresie zimowym pastwisk i karmy. Kraj nie był bezpieczny, gdyż cała Macedonia narażona była na najazdy plemion sąsiednich. Cel najazdów bywał różny, od poszukiwania pożywienia, po próby ekspansji terytorialnej. Powierzchnia obszaru Dolnej i Górnej Macedonii liczyła około 43 000 km² i kilkakrotnie przewyższała obszar greckich miast-państw. Według słów Marka Justynusa: „Macedonia nazywała się kiedyś Ematia od nazwiska króla Emateosa, którego dowody męstwa istnieją w tych stronach do dzisiaj. Początkowo jej rozwój był slaby, a granice obejmowały niewielki teren. Lud zwał się Pelazgami, kraina zaś Bottią. Ludność Macedonii dzięki rodowodowi wywodzącemu ich pochodzenie od Pelazgosa, mogła zgodnie z mitem uważać się ludność spokrewnioną z Hellenami. Oprócz mitu wywodzącego Macedończyków od Pelazgosa, równolegle istniał mit wskazujący na inną etnogenezę. Mitem tym był rozpowszechniony w wśród ludów Greckich miast, w którym Macedończyków przedstawiano, jako potomków Makedona, co jednak nie odbierało im prawa do uznania za mieszkańców Hellady. Zresztą stosunek obywateli greckich polis do mieszańców Macedonii nacechowany był dobroduszną, intelektualnie wyrafinowaną pogardą. Mieszkańców Macedonii powszechnie uważano za naród w połowie dziki, opóźniony w rozwoju gospodarczym i intelektualnym oraz nieokrzesanym w mowie i obyczajach.\nPod względem fizycznym mieszkańcy Macedonii różnili się budową ciała jak i stylem życia od mieszkańców Hellady. Różnice w wyglądzie fizycznym dotyczyły silniejszej budowy ciała. Do tych różnic w dużej mierze przyczyniły się surowe i trudne warunki życia panujące na obszarach Macedonii, w której dominował klimat kontynentalny. Kolejnym czynnikiem był styl życia ludności, gdyż większość mieszkańców trudniła się rolnictwem, pasterstwem i myślistwem. Praktycznie przez cały rok musiała się zmagać z przeciwnościami pogodowymi, a to za sprawą obfitych jesiennych deszczy, wiosennych przenikliwych mgieł, krótkiego, lecz bardzo upalnego lata, czy też surowej i ostrej zimy z licznymi zamieciami. ”Z przeciwnościami aury starali się walczyć za pomocą szorstkiego sukna, pilśniowych kapeluszy i kamaszy. Ich jedynymi rozrywkami były polowania na dziki, niedźwiedzie i górskie lwy oraz hulaszcze pijatyki, podczas których nierzadko dochodziło do krwawych kłótni, pociągających za sobą wendetę dziesiątkującą cale rody.” Natomiast różnice w stylu życia dotyczyły przede wszystkim braku ośrodków miejskich w Macedonii. Zamiast w nich „życie” rozkwitało w ośrodkach wiejskich i niedostępnych górach. Językiem, który dominował na obszarach zamieszkiwanych przez Makedones był swoisty dialekt wywodzący się z wczesnej greki, który był niezrozumiały dla Greków okresu klasycznego. „Mimo bliskości języka, i pomimo wspólnej z Grekami religii, Macedończycy w epoce klasycznej nie byli powszechnie uważani przez swych pobratymców z południa, Hellenów. Przyczyny owego wyłączenia można się doszukiwać w odmiennych formach organizacji politycznej. Państwo macedońskie nie było polis, Macedończycy zaś byli rządzeni przez monarchów”. Ciekawych informacji o życiu i stylu życia dostarcza nam historyk rzymski Kwintus Kurcjusz Rufus, który w swoim dziele Historia Aleksandra Wielkiego opisuje Macedończyków w czasach Filipa II. Opis umieszony został w mowie Aleksandra do żołnierzy, przedstawia prostotę życia panującą w Macedonii: „Ci, którzy niedawno za panowania Filipa chodzili półnadzy, teraz nie dbają o płaszcze purpurowe! Nie mogą znieść widoku złota i srebra! Marzą o drewnianych naczyniach, o tarczy z wikliny, o zardzewiałych mieczach!”Natomiast współczesny badacz Aleksandra Wielkiego, Peter Green tak opisał Macedonię, przed dojściem Filipa II do władzy: „Był to zaiste prymitywny kraj, kultywujący obyczaje i instytucje, nad którymi pokiwałby głową nawet Spartanin.” W przeciwieństwie do państw greckich, „Macedończycy przedkładali handel wymienny niż użycie monety.” Ta swoista izolacja społeczna i gospodarcza spowodowała, że Macedończyków ominęły „choroby” zrodzone z luksusu, dekadencji i występku. Zamiast tego zachowali cnoty pierwotnych kolonizatorów tych ziem: wytrwałość, wstrzemięźliwość i bitność.\nKolejnym ważnym obszarem w zrozumieniu czasów, w których kształtowała się państwowość Macedońska, jest poznanie liczby ludność i potencjału demograficznego samej Macedonii. Największym „demograficznym optymistą” w kwestii liczby ludności zamieszkującej tereny Macedonii jest Nicholas Hammond, który uważa, że przed wyprawą Aleksandra, liczba ludności mogła dochodzić do ponad 2. milionów mieszkańców. Poprzez liczbę umiarkowaną, która szacuje ludność Macedonii na 1—1,5 miliona obywateli. Punktem wyjściowym służącym do oszacowania umiarkowanej liczby mieszkańców, stały się spisy powszechne ludności z terenów zacofanego Imperium Osmańskiego w XIX wieku, a za podstawę przyjęto zdolność utrzymania stałej liczby ludności na określonym, zbliżonym do Macedonii terenie. Jednak do autora pracy najbardziej przemawia liczba najniższa, według której starożytną Macedonię z uwagi na hipotetycznie niski przyrost naturalny wynikający ze stanu medycyny, licznych chorób, panującej w obszarach bagiennych malarii, zagrożeń militarnych, do których, oprócz konfliktów z państwami ościennymi, zaliczyć należy wewnętrzne wendetty plemienne i walki o władzę poszczególnych stronnictw, zarówno w Dolnej jak i Górnej Macedonii, mogło zamieszkiwać maksymalnie 800 000 osób. Poświadcza to także „starożytny historyk grecki Teopomp, który podaje, że w Macedonii czasów Filipa II było 800 arystokratycznych hetajrów osiągających z posiadanej ziemi taki dochód, jaki miało 10 000 najbogatszych Greków. Wiemy, że Filip II zwiększył liczbę pieszych (do 30 000) i konnych (do 4000), a cała „zawodowa armia” mogła liczyć około 50—60 000 sprawnych i wyszkolonych żołnierzy, to liczba 800 najbogatszych hetajrów jest bardzo prawdopodobna i odpowiada procentowo strukturze społecznej ówczesnych miast — państw. Liczba mieszkańców oraz przeprowadzone przez Filipa II reformy w państwie, stały się największym „kapitałem” w rozwoju Macedonii, który w pełni został wykorzystany przez Aleksandra Wielkiego.\nKultura, religia i obyczaje w starożytnej Macedonii\nNa tereny Macedonii przenikały wpływy wielu sąsiednich kultur. Tradycje plemienne przenikały się wzajemnie, zacierały lub asymilowały z obyczajami plemion sąsiednich. Pod względem kulturowym świat hellenistyczny uważał Macedończyków za ludność barbarzyńską, która odziewała się w skóry zwierzęce, oddawała nałogowemu pijaństwu „miarkowanemu jedynie regularnymi wypadami w dziedzinę kazirodztwa i zbrodni.” Z uwagi na ukształtowanie terenu i surowe warunki klimatyczne większość mieszkańców trudniła się rolnictwem i pasterstwem, a „poddani lokalnych możnych mieszkali na płaskowyżach i mrocznych lasach, nad rwącymi dzikimi potokami oraz urwistymi wąwozami.” Wraz z powstawaniem ośrodków miejskich zmienia się sposób życia mieszkańców Dolnej Macedonii, a dynastia panująca coraz częściej spogląda w stronę greckich poleis i ich subtelnego piękna, kultury i wyszukanego artystycznego stylu.\nPierwsze wyraźne zmiany kulturowe zachodzące na terenach Macedonii są dostrzegalne na dworze króla Archelaosa, który od roku 413 p.n.e. rozpoczął starania nie tylko o umocnienie potęgi własnej monarchii w części Górnej i Dolnej, a także był inicjatorem ekonomicznych i militarnych reform, obok których miała równolegle rozwijać się „nowa” macedońska kultura. Miał być to proces długotrwały, który na stałe zmieni oblicze kulturowe i mentalne „barbarzyńskiej” Macedonii, czyniąc ją i jej nową stolicę Pellę, nie tylko centrum politycznym, ale i kulturowym. Archelaos „na wzór innych tyranów starożytności (…) kreował się oświeconym mecenasem literatury, nauki i sztuki. Sławny malarz Zeuksis otrzymał polecenie przyozdobienia jego pałacu. Wśród innych znakomitości, które osiedliły się w Macedonii, był poeta tragiczny Agaton, a także Eurypides, wówczas już osiemdziesięcioletni starzec. Dwór Archelaosa słynął z przepychu i rozpusty, ale mało kto miał dość siły woli, aby odrzucić zaproszenie na ten dwór. Agaton musiał czuć się w towarzystwie Archelaosa znakomicie. Jedynym wyjątkiem był Sokrates, który oświadczył, ze woli nie przyjmować łask, skoro nigdy nie potrafi się odpłacić.” Innymi słynnymi gośćmi dworu w Pelli, pod rządami kolejnych władców byli także: „oprócz dramaturga Eurypidesa i poetów Agatona oraz Timoteosa byli Apelles, Lizyp oraz Arystoteles, nie wspominając o technikach medykach ( jak Hipokrates), budowniczych czy wojskowych.”\nObok macedońskiej sztuki znakomicie rozwijało się rzemiosło, które w bardzo krótkim czasie osiągnęło najwyższy poziom w regionie. Nagły rozwój rzemiosła poświadczają odkrycia archeologiczne pochodzące z terenu całej Macedonii, datowane na V—III wiek p. n. e.. Do najważniejszych możemy zaliczyć znaleziska „srebrnych pucharów i naczyń, podobnie jak złotych przedmiotów i biżuterii. Broń i zbroje z brązu i żelaza wykonano na najwyższym poziomie, w grobowcu zaś Filipa II znaleziono miniaturowe główki z kości słoniowej, których Grecy nie byli nawet w stanie wykonać”. Ten nagły zwrot w postrzeganiu kultury i sztuki został zwieńczony udekorowaniem pałacu królewskiego w Pelli. Dekoracje i malowidła wykonał przodujący w tamtych czasach malarz fresków, Zeuksis z Italii, któremu pomagali miejscowi artyści. Bardzo szybko zmieniała się mentalność Macedończyków, którzy z odzianych w skóry dzikusów, stali prawdziwym miłośnikami sztuki we wszystkich jej przejawach. Przemiany kulturowe zapoczątkowane przez Archelaosa, kontynuować będą kolejni macedońscy władcy, doprowadzając do rozkwitu nie tylko stolicy Pelli, ale i całego królestwa. W czasach Filipa II obszar zajmowany przez stolicę został powiększony i wprowadzono mecenat państwowy nad artystami, natomiast pod rządami jego syna, Aleksandra, nauka i sztuka dojdzie do największego rozkwitu. Dwór macedoński w stosunkowo krótkim czasie swoim kulturowym rozmachem „wyprzedził (…) Ateny wspaniałością sztuki. Rozwój portretu, malarstwa, rzemiosła artystycznego miał być charakterystyczny dla nadchodzącej epoki określanej najczęściej jako hellenistyczna, a nazywanej zapewne poprawniej także epoką macedońsko-grecką.”\nWraz ze zmianami kulturowymi, stopniowo zmieniało się „dzikie” oblicze ludności Macedonii oraz charakter społeczeństwa. Wśród półkoczowniczych plemion macedońskich pasterzy bardzo mocne zakorzenione były więzy rodzinne oraz plemienne, które wytworzyły się w codziennych trudach i niebezpieczeństwach, z jakimi, na co dzień stykali się mieszkańcy Macedonii. Z czasem ta specyficzna więź przekazywana z pokolenia na pokolenie stawała się coraz silniejsza. W rodzinie, grupie czy plemieniu panował patriarchalny system władzy, to mężczyzna, pasterz i wojownik był głową rodziny: „kobieta podlegała jego władzy, ale cieszy się większym szacunkiem i większą niezależnością niż w rolniczym społeczeństwie greckim.” Poszczególne plemiona w wyniku zawieranych małżeństw były powiązane między sobą więzami rodzinno-klanowymi. Z zachowanych przekazów „o niższych warstwach społeczeństwa macedońskiego przed okresem hellenistycznym wiadomo niewiele, bo nie było one przedmiotem zainteresowania autorów antycznych.” Jednak antyczne źródła dostarczają nam wiele informacji o życiu macedońskiego dworu jak i obyczajach panujących wśród arystokratów. „Większość Macedońskich wielmożów przedkładała męskie rozkosze polowania, hulanek i beztroskiej rozpusty nad literaturę i filozofię. Pederastię — z młodymi chłopcami, a w razie potrzeby między sobą — również bardzo lubili, i owszem, ale niemieli zamiaru dopuścić do skażenia dekadenckimi naukami Platona o sublimacji ducha”. Wiemy także, że każdy mężczyzna, aby zostać pełnoprawnym członkiem macedońskiej społeczności musiał przejść rytuał inicjacji. Młodzi wojownicy, tak długo chodzili przepasani zwykłym sznurem, „póki w boju nie zabili człowieka”, nie mogli także zasiąść do uczty w pozycji półleżącej, dopóki samodzielnie nie zabili oszczepem dzika. Mieszkańców Hellady „szokowała też rozpowszechniona wśród hetajrów (…) forma pederastii, pozwalająca dorosłym mężczyznom być biernymi kochankami homoseksualnymi.”\nWe wczesnym społeczeństwie macedońskim praktycznie nie znano niewolnictwa pojawi się ono na terenach królestwa w okresie podbojów militarnych, gdyż wraz ze zwiększaniem liczebności zawodowej armii, w samej Macedonii zaczynało brakować rąk do pracy na roli. Początkowo wszelkie prace wykonywano samodzielnie, a zwyczaj ten był czymś normalnym nawet na królewskim dworze, na którym kobiety z rodziny królewskiej zaznajomione były z wszelkimi kobiecymi pracami. „Kobiety z rodu królewskiego przygotowywały posiłki i tkały szaty dla członków rodziny; nie miały służby składającej się z niewolników lub eunuchów, jak na dworze perskim”. W społeczeństwie macedońskim nie znano między małżonkami miłości, którą moglibyśmy nazwać miłością romantyczną. Makedones domagali się jedynie wierności od swoich żon. „Myśl, że każdy mężczyzna powinien ograniczyć swoja działalność seksualną do małżeńskiego łoża, a tym bardziej, że powinien nawiązać z żoną jakiś kontakt w dzisiejszym sensie tego słowa, wydawałby się każdemu Macedończykowi nie tylko bezsensowna, lecz wprost groteskowa. Dlatego macedońskie żony nie dostawały ataków romantycznej zazdrości, kiedy ich mężowie decydowali się wziąć sobie kochankę, czy też garnęli się do towarzystwa chłopców”.\nWraz z charakterystycznym podziałam Macedonii na Górną i Dolną, w podobny sposób przebiegał podział religijny. Dolna Macedonia, pozostająca pod wielkim wpływem greckich miast-państw w większości czciła greckich bogów, a sam ród królewski swoje pochodzenie wywodził od Zeusa i Heraklesa. Inaczej sfera wierzeń przedstawiała się w Macedonii Górnej, w której mieszkańcom bliżej było do wierzeń i bóstw sąsiadujących z nimi plemion, niż do panteonu bogów greckich. Dlatego też na terenach górskich czczono miedzy innymi bogów trackich, takich jak: „Sabazjosa, Klodonów i Mimallonów, których dzikie, orgiastyczne kulty żywo przypominały praktyki opisane w Bachtankach.” Religia była nierozerwalnie związana z wyborem króla. To właśnie król sprawował rolę pośrednika pomiędzy ludem Macedonii a czczonymi bogami, to w królu tkwiła tajemnicza półboska siła, która była przekazywana z ojca na syna.\nPoczątki macedońskiej państwowości sięgają czasów króla Perdikkasa I (ok. 707—645 p.n.e.), władcy z dynastii Temenidów, który najprawdopodobniej na czele jednego z plemion, być może Makedones, zajął Ajgaj, a następnie swoje wpływy rozszerzył na tereny nadmorskiej równiny, która stała się zalążkiem królestwa Macedończyków. „Ród Temenidów nie pochodził z Macedonii i początek brał od bogów, dzięki czemu był wyjątkowy i macedońskie rodziny nie konkurowały z nim o tron.” W tym samym czasie inne macedońskie plemiona zasiedliły obszary górskie, krainę Lynkestis i Elimeję. Z uwagi na to, że założyciel i pierwszy władca nowego królestwa na tereny Macedonii przybył z Argos, jego dynastia została nazwana dynastią Argeadów. Sami zaś Argeadzi wywodzili swój ród w prostej linii od Heraklesa i w ten sposób mogli wytłumaczyć swoje boskie pochodzenie.\nPoczątkowo państwo macedońskie przybrało formy bardzo luźnej federacji plemiennej, a poszczególne plemiona posiadały własne rody królewskie, które czasami bezwzględnie rywalizowały między sobą o władzę i prawo zwierzchnictwa. Władcy wraz ze swymi plemionami zobligowani byli do służby macedońskiemu królowi, któremu także płacono daniny i podatki, a w przypadku zagrożenia wspierano zbrojnie. Macedoński władca był panem wszystkich bogactw, całej ziemi uprawnej, sadów i winnic, złóż naturalnych znajdujących się w górach. Posiadał także władzę i uprawnienia naczelnego wodza, sędziego i kapłana. Władza królewska była dziedziczna z określonymi prerogatywami. Bardzo szybko władca Macedonii Dolnej zaczął sobie rościć prawo do zwierzchnictwa i swoistej hegemonii nad pozostałymi obszarami w wyniku czego, dochodziło do częstych otwartych konfliktów, gdyż plemiona z Górnej Macedonii posiadając swoich własnych królów utrzymywały formalną niezależność od dworu w Ajgaj. Takie rozbicie terytorialno-polityczne nie sprzyjało budowie silnego i niezależnego organizmu państwowego, dlatego czymś niejako naturalnym w historii politycznej Macedonii ówczesnego okresu, stały się dynastyczne przewroty, inicjowane przez zwalczające się rodowe klany.\nZa pierwszego właściwego i historycznego władcę Macedonii uznaje się jednak dopiero Aleksandra I (ok.510 — 454 p.n.e.), który wykazał spore talenty polityczne i gospodarcze. Był to władca, który potrafił dla własnych celów wykorzystać konflikt pomiędzy Grecją i Persją. Aleksander I będąc wasalem władców Persji: Dariusza I i Kserksesa I bez najmniejszych skrupułów po klęsce Persów okazał się politycznym pragmatykiem, bardzo szybko przechodząc na stronę zwycięskich miast greckich. Na terenie Macedonii wprowadzone zostały perskie wzorce administracyjne, dominowały także perskie wzorce kulturowe, jednak po zmianie „sojusznika” Aleksander i na polu kultury okazał się neofitą, stając się tym razem Hellenofilem.\nKolejnym władcą, który powrócił do idei scalenia Macedonii w jeden organizm polityczny, gospodarczy i militarny był król Archealos (ok.432 — 399 p.n.e.). Władca ten, za wszelką cenę próbował zreformować słabe i zepchnięte na polityczny margines macedońskie państwo. Najprawdopodobniej dzięki jego decyzji przeniesiono stolicę kraju z Ajgaj do Pelli, a decyzja o przeniesieniu miała zdecydowanie aspekt ekonomiczny, związany z możliwościami ściągania dodatkowych opłat z eksportu drewna. Przez Pelle przepływała mianowicie rzeka Ludias, która tworzyła naturalny szlak komunikacyjny od gór po morze.\nW celu wzmocnienia i ugruntowania władzy, macedońscy władcy oparli się najprawdopodobniej na arystokracji plemiennej, z którą łączyło ich osobiste „pokrewieństwo”. Spośród arystokracji rodowej, król wybierał swoich najbliższych i najbardziej zaufanych towarzyszy — hetairoi, którzy stali się jego gwardią przyboczną o szczególnej więzi łączącej ich z władcą. Król, był jednocześnie i władcą, i zakładnikiem swojego ludu. Władcą, gdyż posiadał szerokie uprawnienia i do niego należało wszystkie dobra znajdujące się w granicach państwa. Natomiast zakładnikiem dlatego, że wraz z upływem czasu rosła rola hetairoi i Makedones, od których w coraz większym stopniu zaczęło zależeć dziedzictwo tronu najpierw w Ajgaj, a następnie w Pelli. Sprawa sukcesji macedońskiego tronu nadal wzbudza wiele kontrowersji wśród historyków.\nW celu zrozumienia ustroju politycznego panującego w Macedonii niezbędne jest zaprezentowanie teorii związanych z macedońskim obywatelstwem i rolą zgromadzenia Makedonów. Poznanie stosunków politycznych panujących wśród Makedones, pozwoli na późniejsze zrozumienie przyczyn narastania konfliktu pomiędzy Aleksandrem a rdzennymi mieszkańcami. Najprawdopodobniej: „Zagadnienie zgromadzenia Macedończyków nie istniałoby, gdyby nie było ściśle określonej grupy ludzi nazywanych w ten sposób przez źródła — hoi Makedones.”\nW kwestii charakteru monarchii macedońskiej historycy są podzieleni na dwie szkoły. Pierwsza, na której czele stoi jeden z najwybitniejszy badacz tego okresu, Nicholas Hammond, który wraz z większością współczesnych badaczy określa monarchię macedońską, jako monarchię konstytucyjną. Według tej szkoły (hipotezy) zgromadzenie Makedones istniało od początków państwa macedońskiego, a samo państwo posiadało dwie najważniejsze części składowe: króla i Macedończyków. Według tej teorii Macedończycy biorący udział w zgromadzeniu: „mogli wybierać króla i składać go z urzędu, orzekali o zdradzie, a król był oskarżycielem. (…) Wszystkie zgromadzenia odbywały się pod bronią.” W opozycji do teorii konstytucyjnej stoi teoria Roberta Erringtona, której neguje występowanie w państwie macedońskim jakichkolwiek cech konstytucyjnych, a zgromadzenie Makedones uważa za „instytucję” powoływaną tylko w czasach kryzysu i zagrożenia zewnętrznego, jak i wewnętrznego. W ten sposób tłumaczy również udział w zgromadzeniu osób po bronią, uważając, że: „jedynie ów związek z wojną powodował, że owe ekklesiai gromadziły tylko żołnierzy i innych ludzi znajdujących się w obozie.”\nOprócz zaprezentowanych hipotez na temat monarchii macedońskiej, w ostatnich latach pojawiło się bardzo ciekawe stanowisko, według którego, to Filip II przywrócił i na nowo stworzył państwowość macedońską. Wszelkie przyznane przez Filipa przywileje, miały przede wszystkim legitymizować sprawowaną przez niego władzę w królestwie. To dzięki Filipowi, Makedones zaczną nabierać coraz większego znaczenia i będą mieć wpływ na losy kraju oraz dziedzictwo tronu. Jak zauważa Jacek Rzepka: „W większości wypadków są niejako dopisani do imienia króla zawierającego traktat, przez co stanowią część państwa równoważną z osobą monarchy.” W czasach Filipa II, monarchia macedońska nabrała charakteru militarnego. Uzdolniony władca potrafił zjednać sobie zwaśnione rody, zarówno z Górnej jak i Dolnej Macedonii. Udało mu się to osiągnąć poprzez umiejętne zaspokajanie ambicji innych, przede wszystkim arystokracji rodowej poszczególnych plemion. Osiągnął to w bardzo prosty sposób, zwiększając liczbę konnych towarzyszy króla — hetajrów, przyjmując ich w swoje otoczenie, jako doradców i żołnierzy. „Przynależność do heterii oznaczała jednak, czysto teoretycznie, równość jej członków. A zatem macedońscy hetajrowie byli, przynajmniej w teorii, równi swym władcom, a formalnie ten sam status przysługiwał tym, których nazywano pieszymi towarzyszami, czyli całej piechocie obywatelskiej Macedończyków.” Filip dokonał także rewolucyjnej zmiany wśród swoich najbliższych hetairoi, gdyż do początkowo składający się tylko i wyłącznie z rodowitej arystokracji macedońskiej grupy towarzyszy, stopniowo zaczął „wprowadzać wybitnych oficerów wojsk najemnych, ściągniętych z różnych części Grecji. „Był wśród nich Demeratos z Koryntu, a także dwaj bracia z Mityleny, Erigyjos i Laomedon; wszyscy trzej potem służyli u Aleksandra.”\nStworzony przez Filipa II system, oparty na swobodzie obcowania „towarzyszy” z królem, w którym już sama „przynależność do Makedonów dawała człowiekowi parrhesia — swobodę zabierania głosu i swego rodzaju równość głosu wobec króla”, stanie się w dużej mierze, zgubny dla jego syna Aleksandra, który borykać się będzie z narastającą opozycją wśród żołnierzy „tradycjonalistów” odwołujących się do zwyczajów ojców. Czy odwoływanie się Macedończyków do tradycji nie było najzwyklejszą próbą utrzymania wprowadzonego przez Filipa swoistego „stanu posiadania”? Jeśli uznamy tezę Jacka Rzepki, uznającą Filipa II, jako tego władcę, który „jako pierwszy, (…) nadał zorganizowane formy zgromadzeniu Macedończyków.” To samo zgromadzenie stanie się tylko narzędziem w rękach władcy, które bardzo szybko znalazło swoje miejsce w codziennym życiu mieszkańców Macedonii i bardzo szybko zakorzeniło się w jej najnowszej tradycji.\nW skład hetairoi i Makedones mogli wejść tylko obywatele Macedonii. Właśnie sprawa macedońskiego obywatelstwa budzi nie mniejsze kontrowersje, jak samo zgromadzenie. W świetle materiałów źródłowych, w najbliższym otoczeniu króla (Filip II, Aleksander) znajdowali się cudzoziemcy o takich samych prawach jak rdzenni Macedończycy. Najprawdopodobniej to „król lub Makedones mieli prawo uznać cudzoziemca za jednego ze swoich i traktować go jak Macedończyka”. Filip II „tworzył wręcz rzesze nowych obywateli macedońskich nadając mniejsze i większe działki tej ziemi niekiedy mieszkańcom miejscowym, a niekiedy Grekom, ludziom, których pragnął włączyć do swego otoczenia”. „Podbijając coraz to nowe tereny, pewne z nich wcielał do Macedonii jako ziemie królewskie „włócznią zdobyte””. Działania Filipa były spowodowane dążeniem do tego, aby jedność królestwa wynikała nie z przewagi macedońskiej falangi i jazdy, a oparta była na integracji poszczególnych, zależnych od Macedonii królestw i miast państw. Integracja nie była łatwa. Macedończycy z terenu starego królestwa odczuwali konserwatywną dumę ze swych instytucji i mówili szczególnym rodzajem eolskiego dialektu. Plemiona zachodnie żyły od wieków oddzielnie i mówiły odrębną forma dialektu zachodniego, który przypominał grekę Molossów w Epirze. Co więcej, na nowych terenach przylegających do Jeziora Perspańskiego i Ochrydzkiego mieszkali ludzie mówiący po iliryjsku. Filip popierał standardową formę języka greckiego, zwaną koine, która była rozpowszechniona na Półwyspie Greckim, i dlatego domagał się używania jej w administracji centralnej i lokalnej oraz we wszystkich rodzajach armii. Nie wiemy natomiast jak wyglądała sytuacja z podwójnym obywatelstwem w Macedonii. Z jednej strony obywatelem był każdy urodzony Macedończyk, z drugiej strony, kwestią sporną jest obywatelstwo poszczególnych miast, tak popularne w Grecji klasycznej. „Macedończycy w epoce archaicznej i klasycznej najprawdopodobniej wprawdzie tworzyli poleis, z których niektóre miały charakter wspólnot obywatelskich, o obliczu kraju decydowała jednak władza centralna, w dodatku zaś Makedones żyli pod panowaniem monarchów(…)”.Wiemy natomiast, że „miastom w dolnej Macedonii pozwalano na okazywanie dumy obywatelskiej — mogły zacząć bić własną monetę”, tym samym sprawa „podwójnego obywatelstwa” wprowadzonego w macedońskich miastach pozostaje otwarta. Pomimo swobód, jakimi cieszyły się zakładane miasta, granice ich samodzielności i lokalnej władzy, zostały bardzo ściśle określonej przez samego króla, który nadal sprawował nad nimi władzę autorytarną i absolutną. Obywatele Macedonii czuli się przede wszystkim Macedończykami, a dopiero na drugim planie stała ich przynależność do poszczególnych ośrodków miejskich.\nReformy Filipa II\nPróba zjednoczenia Dolnej i Górnej Macedonii na dobre udała się dopiero Filipowi II, który od tebańskiego zakładnika, poprzez funkcję regenta małoletniego króla Amyntasa IV, stał się samodzielnym władcą i twórcą macedońskiej potęgi. Jego droga do tronu, była długa, a naukę czerpał z każdej sytuacji i z każdego dnia: „Filip kształcił się na władcę metodami pożytecznymi, choć może odbiegającymi od utartych wzorców. W tym świecie mord, cudzołóstwo, kazirodztwo i uzurpacja były chlebem powszednim, równie dobrze mogła je praktykować własna matka, jak ktokolwiek inny.” Dla Filipa pierwszą prawdziwą szkołą okazał się pobyt w Tebach, gdzie, jako wnikliwy obserwator i uczestnik życia toczącego się w granicach miasta-państwa, bardzo szybko dostrzegł wady panującego w nim systemu. Do wad zaliczyć możemy bezustanne intrygi stronnictw politycznych, swoisty paraliż decyzyjny i brak możliwości przeforsowania szybkich decyzji, przed jakimi stawało polis w chwili zagrożenia. Kolejna słabość, którą dostrzegł Filip w demokracji miasta-państwa, to brak władzy wykonawczej, kaprysy i nieprzewidywalność zgromadzenia, którym jakże często rządził pieniądz wrogów, do tego dochodził jeszcze „system corocznych wyborów, który niemal zupełnie uniemożliwiał rozsądne planowanie na dłuższy okres, wreszcie amatorski, doraźnie powoływane kontyngenty wojskowe. Po raz pierwszy zrozumiał, dlaczego przestarzałe instytucje — feudalizm i monarchia absolutna — tak pogardzane przez Greków, mogą się okazać źródłem siły w zetknięciu z takimi przeciwnikami.”\nPo powrocie do Macedonii, Filip bardzo szybko wprowadza innowacje w zarządzanej przez siebie prowincji. Początkowo, jako regent, a następnie samodzielny władca oprócz zmian politycznych, gruntownie zreformował armię i jej wyposażenie. Dzięki doświadczeniu nabytemu w Tebach, do formacji jazdy ( hetairoi ) wprowadził ciężkozbrojną piechotę, która rekrutowała najczęściej spośród ludności uprawiającej ziemię i zajmującą się hodowlą. Jako podstawowe wyposażenie ciężkozbrojnej piechoty — pedzetairów, czyli towarzyszy pieszych, wprowadził nową broń — sarissę. Były to drewniane piki o trzech różnych długościach: najkrótsza sarissa miała 4.5 m i zakończona była lekkim grotem, średnia o długości 5,0 m ze spiczasto zakończoną końcówką, służąca do wbicia w ziemię oraz najdłuższa pika o długości 5,5 m, która aż o 3 metry przewyższała swoim zasięgiem broń dotąd stosowaną przez Macedończyków. Dodatkowo, Filip zmodyfikował szyk bojowy, który wzorem przeniesionym z Teb został oparty na falandze, formację liczącą kilkudziesięciu towarzyszy idących obok siebie lub formujących się w klin. Falanga składała się z kilku lub kilkunastu zbrojnych linii, w której żołnierze szli obok siebie i każdy z falangistów osłaniał swoich, znajdujących się po bokach towarzyszy. Oprócz zamian w składzie armii i uzbrojeniu, reformy Filipa wprowadziły w szeregi jazdy, całkowicie nową formację, mianowicie jazdę ciężkozbrojną, zwaną ile, która siała spustoszenie w szeregach nieprzyjaciół podczas ataku frontalnego. Ostatnim etapem reform militarnych Filipa, było zwiększenie liczebności armii macedońskiej. Za jego rządów „liczba piechoty wzrosła trzykrotnie, z 10 000 do 30 000, liczba jazdy ponad sześciokrotnie, z 600 do 4 000, a całe uzbrojenie coraz większej armii, władca pokrył z własnych środków.\nW ten sposób w 359 roku powstała pierwsza w świecie armia zawodowa, sprawna, wyszkolona i gotowa pójść za swym władcą w największe niebezpieczeństwo w całości finansowana przez króla i państwo. Ta zmiana przyczyniła się także do swoistego skoku demograficznego w Macedonii, gdyż dawny chłop nie musiał się już martwić o swoje utrzymanie — otrzymywał stały żołd, a jago ziemię uprawiali niewolnicy wojenni lub ludność zależna, co pociągało za sobą stały wzrost demograficzny we wszystkich sferach społecznych. Oprócz tego Filip wprowadził w armii strukturę organizacyjną, a za podstawową jednostkę organizacyjna uznał taksis (w liczbie mnogiej takseis). Nabór żołnierzy do poszczególnych formacji odbywał się na zasadzie przynależności terytorialnej, co miało zapobiec nadmiernemu zubożeniu potencjału demograficznego, a także budowało poczucie wspólnoty. To w dużej mierze dzięki armii, Filip mógł zjednoczyć obie Macedonie pod swym panowaniem, mógł zacząć zmieniać oblicze gospodarcze i społeczne swojej ojczyzny.\nObok reform uzbrojenia i armii, kolejnym krokiem Filipa była przemyślana polityka, którą dzisiejsi demografowie z powodzeniem nazwaliby pronatalistyczną. Wszelkie działania podejmowane przez władcę nie tylko wzmacniały Macedonię, ale także poprawiały sytuację społeczną i demograficzną w kraju, który bardzo szybko z państwa słabego i zacofanego, stało się światową potęgą. Filip II bardzo szybko przeprowadził reformy finansowe i gospodarcze. Rozumiał słabość Macedonii, która nadal nie posiadała zbyt wielu ośrodków typu poleis, dlatego zakładał nowe miasta na terenie Dolnej i Górnej Macedonii. Wśród nich za największe uchodziła Herakleja w Lynkestis i Fillipoj. Wraz z akcją lokacyjną, równolegle przeprowadzono akcję przesiedleńczą, gdyż do nowo zakładanych miast przenoszona była ludność z Dolnej Macedonii. Do kolejnych osiągnięć Filipa zaliczymy przeprowadzone na dużą skalę prace irygacyjne, które prowadzono na dwóch równoległych płaszczyznach. Pierwsza, dotyczyła działań mających na celu osuszenie terenów bagiennych i przygotowanie z uwagi na znaczny wzrost populacji ludności, nowych terenów pod pastwiska i pola uprawne. Drugim celem działań irygacyjnych było nawodnienie terenów pozbawionych naturalnych cieków wodnych oraz próba budowy sytemu kontrolującego wylewy rzek. To dzięki irygacji został zwiększony areał ziem uprawnych z jednoczesnym ograniczeniem pasterstwa. Warto dodać, że pasterstwo w Macedonii miało charakter wędrowny i sezonowy, co także nie sprzyjało zakładaniu ośrodków miejskich i samej akcji osiedleńczej. O osadnictwie Filipa II wspomina Justynus pisząc: „Jedne plemiona umieścił Filip na granicach państwa, bezpośrednio naprzeciw wrogów, inne na najdalszych jego krańcach, pewną część jeńców wojennych przydzielił miastom dla uzupełnienia populacji. W ten sposób z wielu ludów i plemion stworzył jedno królestwo i jeden naród.” Antyczny autor porównuje Filipa do pasterza pisząc: „przenosił narody i miasta w zależności od swojego uznania, czy chciał jakieś tereny zaludnić czy pozbawić ludności. Podobny był w tym do pasterzy, którzy przepędzają swoje trzody na pastwiska zimowe, bądź to letnie.” Wszelkie działania Filipa miały na celu stworzenie sprzyjających warunków dla zależnej od jego władzy ludności oraz zrównać poziom życia w Dolnej i Górnej Macedonii, tak, aby Górna nie uchodziła już za dziką i zacofaną, Obok akcji przesiedleńczych król dostrzegał rolę i znaczenie miast. W dużej mierze to dzięki powiększaniu istniejących ośrodków miejskich i zakładaniu nowych miast Filip zmieniał oblicze Macedonii, stopniowo zmieniając mentalność swoich poddanych.\nWszystkie nowatorskie reformy Filipa, służyły budowie narodowego państwa terytorialnego, które mogło dowolnie ewoluować i wraz z „wchłanianiem” nowych ziem, zwiększać swój obszar i asymilować znajdującą się na nowych terytoriach ludność. W dużej mierze wzorowane było na imperiów Achamenidów w Azji Mniejszej. Pierwsze kontakty władców Macedonii i Persji nastąpiły bardzo szybko: „Odkąd macedoński król Amyntas I około 510 roku poddał swój kraj Persom. Macedończycy i Irańczycy nie byli sobie obcy. Achamenidzi panowali nad Macedonią i Tracją aż po 479 rok, przy czym epoka ta zaznaczyła się mocno w historii Bałkanów, wpływając w decydujący sposób na konsolidacje miejscowych ludów. Inwazja Persów doprowadziła pośrednio do zjednoczenia Macedonii i wzrostu znaczenia plemion trackich.” W czasach Filipa II kontakty bardzo się zacieśniły, czego największym dowodem było zawarcie przez Argeada sojuszu z władcą Persji, Artakserksesem III Ochosem. W sojuszu tym Filip wycofywał się ze spraw w Azji Mniejszej, natomiast zyskiwał poparcie i wolną rękę w swoich działaniach na terenie Epiru i Tracji. Dla Filipa, budującego potęgę Macedonii, Persja stała się wzorem państwa terytorialnego, dlatego na grunt Macedonii przenosił instytucje naśladujące rozwiązania perskie. „Utrzymywał też intensywne kontakty dyplomatyczne z Persją. Na dworze Filipa II gościli wygnańcy z imperium Achamenidów. Należał do nich Atrabazos, satrapa Małej Frygii, który przebywał w Macedonii wraz ze swoim haremem (ok. 352—345).”\nKolejnym krokiem Filipa świadczącym o przemyślnej polityce ludnościowej jest wprowadzenie przymusowej edukacji dla chłopców oraz sprowadzenie najlepszych nauczycieli, w tym Arystotelesa, który wywarł wielki wpływ na Aleksandra. Wprowadzenie edukacji dla chłopców miało w przyszłości zapewnić dopływ sprawnej i wykształconej kadry oficerskiej, miało także zlikwidować intelektualną przepaść pomiędzy Macedonią, a państwami Hellady. Dostęp do edukacji w całości finansowanej przez króla, stanowił także kolejną formę budowania więzi i zależności pomiędzy władcą, a arystokracją rodową poszczególnych plemion. Do tego, wśród wybranych synów hetairoi kształcił się także syn króla Filia, Aleksander. Był to wyraźny sygnał władcy, że synów swoich towarzyszy traktuje na równi z własnym. „Aleksander zapewne był jednym z pięćdziesięciu chłopców, wybranych synów najwybitniejszych Macedończyków. Chłopcy zaczynali czteroletnie szkolenie w wieku dojrzewania, a kończyli, osiągnąwszy osiemnasty rok życia. W ciągu trzech lat mieszkali na dworze lub w pobliżu, zajmowali się usługiwaniem władcy. Szkolono ich w sztuce wojennej, przede wszystkim jeździectwie, i w sztukach wyzwolonych — najważniejszymi przedmiotami były gramatyka, retoryka, dialektyka, geometria, arytmetyka, astronomia i muzyka. W ostatnim roku chłopcy służyli jako przyboczni strażnicy króla w bitwie i piesi myśliwi.” Szkoła była w rzeczywistości kuźnią kadry dowódczej zawodowego wojska. System szkolenia obok zajęć związanych z polem walki, musztry, posługiwania się bronią, pozwalał na kształtowanie się długotrwałych przyjaźni pomiędzy przyszłym następcą tronu i jego towarzyszami. System edukacji zaakceptowany przez Filipa, pozwalał także na poszerzenie horyzontów intelektualnych chłopców z najlepszych macedońskich domów, pozwalał na kosmologiczne postrzegania świata i rzeczywistości. Arystoteles nauczając Aleksandra, niewątpliwie wywarł także piętno na innych macedońskich chłopcach, którzy razem z Aleksandrem, choć pewnie w mniejszym stopniu poznali uczucie „głodu wiedzy”, poznali cechy, piękno i wartość klasycznej sztuki, zostali uwrażliwieni na jej piękno, a klasyczne Greckie poematy, takie jak dzieła Homera, Ajschylosa, czy też Sofoklesa powędrowały z armią Aleksandra aż do Indii.\nFilip rozumiał potrzebę połączenia posiadanych ziem czynnikiem ponadczasowym, odwołującym się przede wszystkim do sacrum. Rozumiał, że poszerzające się państwo musi posiadać niepowtarzalne spoiwo, które będzie łączyło podległe populacje w sposób duchowy. Dlatego też w ostatnich swoich dwóch latach panowania, coraz częściej myślał o własnej deifikacji. Pierwszym krokiem było wystawienie i poświęcenie przez Filipa w Olimpii okrągłej budowli, upamiętniającej jego zwycięstwo pod Cheroneją. Budowla ta nosiła nazwę Filipejon, a ustawione w niej posągi Filipa, Olimpias i Aleksandra wskazują, że władca starał się uczynić z siebie i swojej rodziny przedmiot nieomal boskiej czci. Plany Filipa szły w stronę ustanowienia na obszarze całej Macedonii czegoś na kształt boskiego kultu władcy. W pogoni za boskością Filipowi bardzo pomogli mieszkańcy Efezu, którzy ustanowili jego boski kult. Swój wymiar propagandowy miały także listy Isokratesa, który w jednym z ostatnich listów do Filipa stwierdził, że „jeśli Filip podda Persję pod jarzmo Greków, nie pozostanie mu nic innego jak zostać bogiem”. Zdaniem Ludwika Piotrowicza; „Król, który zdołał narzucić swą wolę obcym ludom i zapanował nad całym znanym mu światem, wyrósł ponad przeciętną miarę człowieka i podniósł się tak wysoko, że tylko zrównanie go z bogami określa należycie jego górujące ponad wszystkimi stanowisko. Jego niezwykłe czyny i potężna władza równają go z wielkimi bohaterami przeszłości, znanymi ze starych podań, którzy z bogami obcowali, teraz również jako bogowie są czczeni. Jako bóg jednoczy król w kulcie swojej osoby różne ludy mające swe odrębne tradycje polityczne i religijne, a przez to zespala je w nowym państwie, stwarzając zarazem wobec nich takie uzasadnienie swej władzy.’ Filip doskonale rozumiał, że ustanowienie kultu władcy, stanie się duchowym, unifikacyjnym spoiwem łączącym różne plemiona i narody pod jednym, boskim panowaniem. W swych planach wyprzedził swojego syna Aleksandra, który w podobny religijno-duchowy sposób, będzie próbował spoić swoje wielonarodowe imperium. Kolejną próbę podniesienia siebie do godności boskiej, podjął Filip w dniu swojej śmierci, kiedy to na arenę teatru w Ajgaj wniesiono ”ustrojone posągi dwunastu olimpijskich bogów, po czym tej samej wielkości posąg Filipa „równego bogom”, gdyż król pokazywał się na tronie z dwunastoma bogami. Macedończycy wierzyli, że królowie pochodzą od Zeusa, wielkich władców czcili pośmiertnie, a na podstawie późniejszych przykładów apoteozy można przypuszczać, że niekiedy oddawali „cześć boską” wybitnemu królowi za życia. Skoro posąg Filipa niesiono w procesji, należy przyjąć, że najprawdopodobniej przyznano mu boską cześć, a sam król chciał pokazać, ze jest bogiem.”


wczoraj - Nexto.pl - ebooki, audiobooki, eprasa i książki papierowe\nNa pograniczu wczoraj i dziś – ebook\nWczoraj i Jutro – książka\nCzy bardziej liczą się chwile, które przeminęły, czy te, które dopiero przed nami? A może coś innego? W warsztacie zegarmistrza nie zawsze słychać tylko tykanie zegarów. Czasem toczą się w nim niecodzienne rozmowy. Na przykład Wczoraj i Jutro kłócą się o to, które z nich jest ważniejsze i dlaczego, a wtedy nieoczekiwanie pojawia się ktoś jeszcze… „Wczoraj i Jutro” to historia o tym, co naprawdę w...\nOpuścić wczoraj – książka\nOpuścić wczoraj – ebook\nZdarzyło się wczoraj – książka


§ powót do Polski a zasiłek dla bezrobotnych – Forum Prawne\npowót do Polski a zasiłek dla bezrobotnych - Forum Prawne\npowót do Polski a zasiłek dla bezrobotnych\nWitam, Po prawie 6 latach w Anglii wracam do Polski. Mój kontrakt kończy się 31 lipca 2012 i chce jak najszybciej wrócić do kraju. Czy mogę dostać zasiłek dla bezrobotnych z Anglii? Czy da się ...\nPo prawie 6 latach w Anglii wracam do Polski. Mój kontrakt kończy się 31 lipca 2012 i chce jak najszybciej wrócić do kraju. Czy mogę dostać zasiłek dla bezrobotnych z Anglii? Czy da się to szybko załatwić?\nMoja żona wróciła już miesiąc temu i sprawa z zasiłkiem to był obłęd. Po macieżyńskim nie wróciła do poprzedniej pracy tylko postanowiła że będzie wieczorami dorabiać w restauracji. Przed wyjazdem zakończyła prace. W Job Center powiedzieli jej że nie należy jej się zasiłek bo wraca do Polski. W Polskim urzędzie powiedzieli jej że jak pracowała w Anglii to z tamtąd powinna mieć zasiłek, jak wytłumaczyła sprawę to pani w urzędzie skiwtowała że nie powinna mówić że wraca\nWiem żeby transferować zasiłek trzeba go najpierw mieć. czy można dostać zasiłek odrazu po wygaśnięciu kontraktu? A może już teraz powinienem zgłosić się do Job Center?\nJakie mam opcje skoro chce wrócić do kraju najpóźniej w pierwszym tygodniu sierpnia?\nRE: powót do Polski a zasiłek dla bezrobotnych\nna job seekers allowance niestety trzeba czekac, różnie to bywa, a poza tym pobierając zasiłek tutaj trzeba zgłosić ze wyjeżdża się z kraju (bo w anglii na tym zasilku nie chodzi się podpisac do urzędu tak jak w polsce raz w mesiącu tylko dwa- co 2 tygodnie), nie zgłaszając, szybko Cie wyłapią i możesz mieć z tego tytułu kłopoty (z tym podpisem co dwa tygodnie przynajmniej tak było) dlatego najlepeij się wszsytko dowiedzieć- ja bym poszła na Twoim miejscu do Citizens Advice. pozdrawaim\nNapisałem krótkiego maila do Job Center. I dostałem odpowiedź. Aż jedno zdanie, że mogę złożyć aplikacje dzień po zakończeniu mojej umowy. Wylewni to oni nie byli. Więc tak też zrobie 1 Sierpnia wyślę przez internet podanie. Chyba w takich sytuacjach nie ma co ściemniać i trzeba powiedzieć że się wyjeżdża bo przecież po dwóch tygodniach i tak się nie stawie na podpisanie listy.\n§ Powód zwolnienia dyscyplinarnego a zasiłek dla bezrobotnych (odpowiedzi: 4) Moi drodzy, Czy powód zwolnienia dyscyplinarnego ma wpływ na przyznanie zasiłku dla bezrobotnych? Czy nieobecności nieusprawiedliwione czy inny...


Marouane Chamakh dla Arsenal Player | Gunners.com.pl\nMarouane Chamakh dla Arsenal Player\nGromit 17 listopada 2011 Aktualności 13 Komentarze\nWielki nieobecny tego sezonu, Marouane Chamakh. To jego drugi sezon w barwach Arsenalu. Niestety przez „vantastyczna” forme kapitana The Gunners, Marokanczyk zostal zeslany na sam koniec lawki rezerw. Dla tych którzy stesknili sie za napastnikiem, mamy przyjemnosc zaprezentowac ekskluzywny wywiad który zostal przeprowadzony przez Arsenal Player. Marouane opowie w nim jak postrzega swoja obecna sytuacje w klubie. Zapraszamy do lektury!\nMarouane. Jak do tej pory postrzegasz sezon w swoim wykonaniu?\n„Jest dobrze. Pierwszy sezon oznacza zawsze próbe aklimatyzacji w nowej druzynie. Wydaje mi sie ze poszlo mi dobrze. Ten proces trwa nadal. Oczywiscie w klubie jest wielu swietnych napastników a odkad do zdrowia powrócil Robin, nie mialem zbyt wielu okazji do gry. Nie uwazam tego jednak za jakis dyshonor. Poza tym, dobrze jest grac w takim zespole jak Arsenal. Nadal ucze sie gry w lidze i mam z tego wielka przyjemnosc.”\nW wyjsciowym skladzie Arsenalu jest miejsce tylko dla jednego napastnika. Jako ze Robin jest w tym roku w wysmienitej formie, musisz pozostac cierpliwy. Czy sprawia ci to jakas trudnosc?\n„Oczywiscie jest to dla mnie ciezkie. Bardzo chcialbym grac z Robinem jako drugi napastnik. Niestety gramy taka taktyka i jak do tej pory sprawdza sie on bardzo dobrze. Nie widze wiec powodu by ja zmieniac. Jesli kiedys dojdzie do zmiany i bedziemy grali dwoma napastnikami, bede bardzo usatysfakcjonowany, gdyz bedzie to oznaczac, ze szanse zawsze otrzyma dwóch napastników.”\nCzy masz jakies cele na reszte sezonu?\n„Bardzo chcialbym zaczac grac czesciej. Chcialbym dostac szanse by pokazac na co mnie stac.”\nTo bardzo ciekawy sezon w wykonaniu Arsenalu. Kiepskie wyniki z poczatku sezonu zostaly zastapione dobrymi wynikami w ostatnich tygodniach. Dlaczego tak sie sprawy maja?\n„Mysle ze glównym problemem byla strata Cesca Fabregasa oraz Samira Nasriego. Zostali oni zastapieni nowymi pilkarzami, którzy musieli szybko wpasowac sie w zespól. To nie bylo latwe, jednak jest pod tym wzgledem co raz lepiej.\nPrzegralismy kilka spotkan na wlasne zyczenie. Na przyklad mecz z Blackburn. Powinnismy to latwo wygrac. Stalo sie inaczej. Musimy teraz trzymac sie razem i razem podnosic swoje umiejetnosci.”\nTo twój drugi sezon w Arsenalu. Jak bardzo zmieniles sie pod wzgledem pilkarskim?\n„Nie zmienilo sie bardzo wiele. Po prostu pod pewnymi wzgledami musialem wejsc na wyzszy poziom, by odpowiadac wymaganiom jakie niesie ze soba gra dla takiego klubu jak Arsenal.”\nCzy czujesz sie szczesliwy w klubie? Pojawiaja sie co jakis czas plotki laczace cie z odejsciem z klubu.\n„Oczywiscie ze jestem tu szczesliwy. Arsenal to klub który kocham od dziecka. Jestem szczesliwy z gry w tym klubie oraz pobytu w Londynie. Chce tu pozostac i dawac z siebie jak najwiecej.”\nSwój pierwszy sezon dla Kanonierów rozpoczales bardzo dobrze. Czy fakt, ze od samego poczatku radziles sobie dobrze, pomógl ci zdobyc odpowiednia pewnosc siebie?\n„Nie gram od jakiegos czasu jednak wiem ze musi tak byc. W tym momencie menedzer ma do wyboru mnie albo Robina i z taka forma w jakiej jest obecnie Robin, wybór jest oczywisty. To swiatowej klasy napastnik. Chcialbym grac u jego boku w systemie z dwoma napastnikami, w kazdym meczu do konca sezonu. Lecz to jest wybór bossa.”\nCzy Arsenal jest w stanie wygrac jakis tytul? W zeszlym roku bylo bardzo blisko, jednak skonczylo sie na niczym.\n„Mysle ze brakowalo nam doswiadczenia. To jest to co mamy w tym sezonie. Kazda druzyna musi posiadac takich zawodników, gdyz zdarzaja sie momenty gdy wywierana jest na tobie ogromna presja. Teraz mamy takich pilkarzy i odbije sie to na pewno na wynikach w lidze jak i w pucharach.\nDoswiadczenie które obecnie posiadamy, dodaje nam pewnosci siebie. Chyba tego zabraklo nam w zeszlym sezonie. Moglismy wygrac Carling Cup. Doswiadczenie oraz pewnosc siebie, te dwie rzeczy moga zrobic róznice w tym sezonie.”\nCzego sobie zyczysz w tym sezonie?\n„Regularniejszej gry, wiekszej ilosci strzelonych bramek oraz udzialu w odniesieniu tryumfu w tym sezonie.”\n17 listopada 2011 at 13:34\ntez bym chcial go widziec razem z Robinem na boisku… ale to nierealne\n17 listopada 2011 at 14:14\nWazne, ze Robin jest w genialnej formie, a Chamakh jako joker mi odpowiada. Jesli zajdzie taka potrzeba wiem, ze da rade. Brak mu ciagle pewnosci siebie i majac okazje do strzalu woli oddac pilke. Mam nadzieje, ze poprawi ten aspekt.\n17 listopada 2011 at 14:35\nMam nadzieje ze to jego ostatni wywiad jako zawodnika Arsenalu …\n17 listopada 2011 at 14:52\nA ja mam nadzieje ze nie\n17 listopada 2011 at 18:23\nMam pytanie, czemu na glównej sa tylko dwie archiwalne strony z newsami, a nie jak kiedys wszystkie.\nMoim zdaniem, sa wszystkie\n17 listopada 2011 at 19:16\nTe zdjecie jak z jakiegos horroru\n17 listopada 2011 at 19:32\n@Felipe9 tak? Bo ja jak klikam na druga strone to na kolejne juz nie moge(wgl nie pojawia sie kolejna cyfra). Wszystkie newsy sa jak sobie w google wpisze tytul, ale kazdego nie pamietam. A kiedys to sie klikalo na strony i miales. Teraz jest tylko pierwsza i druga i tyle.\n17 listopada 2011 at 19:50\nDo adresu http://www.gunners.com.pl dodaj (…)/news/acat-0-3\n(cyfre zmieniasz i sie starsze niusy pojawiaja)\nto juz nie sa poukladane..\n17 listopada 2011 at 19:54\nFajne jest tez:\nI tak po kolei masz zawodników..\n17 listopada 2011 at 20:10\nNa poczatku przeczytalem "Marouane Chamakh dla Arsenal Poland"\n17 listopada 2011 at 20:20\nbtw. po co to tak komplikowac to ja nie wiem, kiedys bylo dobrze.\n17 listopada 2011 at 21:33\nByc zmiennikiem za Robina to nie wstyd. W tym roku Robin bije napastników z PL na glowe i nie tylko w Anglii. Chamakh musi byc po prostu cierpliwy i czekac na swoja szanse,bo boss nie bedzie gral dwoma napastnikami.


Boss Orange BO 0198/S (LDQ/EC) Home > Okulary słoneczne > Boss Orange > BO 0198/S (LDQ/EC)\nBO 0198/S są dostępne w 4 innych atrakcyjnych wersjach\nDL5/A3 426,65 zł\n9FN/3U 426,65 zł\n9EN/HJ 426,65 zł\n9DR/HD 426,65 zł\n390681 BO 0198/S/LDQ/EC Okulary przeciwsłoneczneTymi okularami możesz uzupełnić swój wizerunek o dodatek ekstraklasy. Zgodnie z mottem Edel-Optics „SEE AND BE SEEN” będziesz błyszczeć jak gwiazda zrobisz wrażenie w każdym towarzystwie. Jakiś inny kolor bardziej pasuje do Twojego ulubionego ubioru? Zapoznaj się także z innymi wariantami BO 0198/S marki Boss Orange z naszego asortymentu kolekcji 2015 oraz 2016. Oprawka jest specjalnie zaprojektowana dla mężczyzn. Styl Newscool Coll łączy się tutaj z tradycyjną jakośią. Wybierając pełną oprawkę, pokazujesz, że idziesz na całość. Kwadratowa oprawka nadaje okrągłym twarzom odpowiedniego wyrazu i wydaja się przez to wyraźniejsze. Rozświetlają i przyciągają uwagę. Okulary z tworzywa sztucznego, tak jak te, łączą trwałość z komfortem noszenia. Model BO 0198/S układa się niezwykle przyjemnie na nosie i uszach. Brązowy jest alternatywą dla każdego, dla kogo czarny jest zbyt dużym kontrastem. Brązowy sprawia, że twarz wydaje się delikatniejsza. Obok szarego, brązowe szkła najmniej fałszują perspektywę widzenia. W przypadku innych kolorów, oko potrzebuje więcej czasu, aby zneutralizować ich wpływ. Z powodu swoich doskonałych właściwości i nienagannej ochrony przeciwsłonecznej UV400, model BO 0198/S, spełniając wygórowane warunki, zalicza się do profesjonaistów. Po kliknięciu na ikonę „Zamów okulary ze szkłami korekcyjnymi”, pzygotujemy szkła w naturalnej barwie lub wybranym przez Ciebie kolorze, a jeśli sobie życzysz, dokonać wyboru pomoże Ci nasz Cyfrowy Optyk. Wystaczy tylko, ze znasz wartość dioptrii. Także wtedy, kiedy okulary Boss Orange nie są dostępne, opłaca się zamówić je teraz, aby zagwarantować sobie zakup w atrakcyjnej cenie. W Edel-Optics dokonujesz zakupu z gwarancją najniższej ceny, ponieważ to, co gdzie indziej nazywane jest ofertą promocyjną, jest u nas standardem cenowym. Nowości


Prezydent Gdańska padł ofiarą nożownika - www.tarnobrzeg.info\nPost autor: ptasiorrr » 13-01-2019 21:45\nDo czego doprowadza Kaczyński i jego PiS? Do tego, że Prezydent Gdańska walczy o życie. Teraz będzie, że to Owsiak winny.\nPost autor: andriu81 » 13-01-2019 23:26\nDziś wieczorem, podczas 27. finału WOŚP w Gdańsku na scenę wtargnął mężczyzna, który zadał Pawłowi Adamowiczowi kilka ciosów nożem. Prezydent Gdańska przebywa w szpitalu. Jego stan jest bardzo poważny.\nPodczas "Światełka do nieba". Jak ustalił Onet, stan Adamowicza jest ciężki, od razu po przyjeździe do szpitala został poddany operacji. Pawła Adamowicza zaatakował mężczyzna, który wbiegł na scenę i kilka razy ugodził nożem prezydenta. "Halo! Halo! Nazywam się Stefan, siedziałem niewinny w więzieniu, siedziałem niewinny w więzieniu. Platforma Obywatelska mnie torturowała, dlatego właśnie zginął Adamowicz" - krzyczał ze sceny do mikrofonu.Prezydent został przewieziony do szpitala klinicznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Jego stan jest bardzo ciężki.\nwięcej informacji w tych linkach\nPost autor: dominik267 » 14-01-2019 11:59\nPost autor: bzyczek » 14-01-2019 15:06\nNiestety zmarło chłopisko, szkoda człowieka. Finał WOŚP już nigdy nie będzie taki sam. Będzie się kojarzyć ze śmiercią niewinnego człowieka.\nI nie ma się co doszukiwać drugiego dna czy podtekstu, tylko bandyta i psychol mógł zrobić coś takiego.\nNajbardziej ucierpi na tym WOŚP i Jurek.\nPost autor: encore » 14-01-2019 15:29\n27 lat bez większego zamieszania. Szkoda, że przez jednego chorego durnia to wszystko miało by się skończyć. Wydaje mi się, że stery w fundacji przejmie teraz córka Jurka.\nPost autor: bzyczek » 14-01-2019 15:31\nNie skończy się ale już nie będzie tak samo.\nPost autor: admin » 14-01-2019 18:21\nTrudno przywołać coś równie barbarzyńskiego z ostatnich lat, stąd częste przypominanie zamachu na Narutowicza.\nMorderca Narutowicza Niewiadomski, zresztą artysta i inteligent, a nie jakiś prymitywny przestępca, w 2 tygodnie po zamachu został skazany na rozstrzelanie, a po kolejnym miesiącu wyrok wykonano. Takie prawo i taka sprawiedliwość.\nMinęło raptem kilkadziesiąt lat, a jak zmieniła się nasza cywilizacja.\nPrezydent zaprasza na jutro pod UM i przejście na rynek, godz. 19:00.\nPost autor: dominik267 » 15-01-2019 00:17\nTo się nie powinno nigdy wydarzyć. Mam nadzieję, że osoby które zorganizowały to wydarzenie odpowiednio za to odpowiedzą.\nPost autor: cenzor » 15-01-2019 07:28\nczyli co zorganizowały WOSP bo nie kumam?\nPost autor: dominik267 » 15-01-2019 09:51\nPoziom zabezpieczenia imprezy tragiczny. Impreza żeby było taniej nie została zakwalifikowana jako masowa i urzędnicy to przyklepali.\nPost autor: encore » 15-01-2019 10:44\nPozwolę sobie na wyrażenie odmiennego zdania w tym temacie. Nie uważam aby tego rodzaju imprezy, podobnie jak "Marsz dla życia i rodziny", "Orszak 3 króli", pikniki przykościelne miały mieć obowiązkowo status imprezy masowej mimo, że uczestniczy w nich więcej niż 1000 osób. Wiesz jakie to problemy dla organizatora, nie wspominając już o nakręcających się kosztach (ochrona, karetka, płotki na przykład). Finał WOŚP to nie np. Dni Tarnobrzega czy w innym miastach Juwenalia na które przychodzą ludzie się ochlać i spożyć smażone ziemniaczki.\nPost autor: admin » 15-01-2019 18:32\nTeż mam odmienne zdanie.\nWbrew temu co większość polityków interesownie i niestosownie (ale kampania trwa, choćby na grobach) twierdzi, dla mnie to morderstwo nie ma szczególnego związku z sytuacją polityczną, z WOŚPem, czy z Owsiakiem. Na pewno nie wpłynęło na psychicznie chorego bandytę to co sobie politycy, czy społeczeństwo piszą na fejsbukach i na ile obrzucają się błotem.\nPrzecież po tym co gość krzyczał na scenie, wychodzi że nawet nie wiedział, że Adamowicz nie ma obecnie nic wspólnego z PO, co więcej, kandydował przeciwko niej i z jej kandydatem - Wałęsą - wygrał. Gdyby przez ostatnie 5,5 roku w więzieniu czytał wpisy hejterów, oglądał TVP+TVN, to chyba byłby bardziej zorientowany w sytuacji?\nCo do bezpieczeństwa na imprezach - nie ścigałbym jakoś szczególnie organizatora. Przepisy przepisami, a życie życiem. Teraz pewnie, przez jakiś czas, wszyscy będą się trzymać przepisów. Jak z odśnieżaniem dachów i escape roomami.\nJak ktoś chce zabić, to i tak zabije, a atak chorego psychicznie nożownika może się zdarzyć czy to w Vivo czy na koncercie, czy na ulicy. Życie to życie, obojętne czyje.\nMiasto ma teraz przejrzeć i wprowadzić nowe zasady bezpieczeństwa na imprezach. Daleko szukać, kto w Sylwestra przeskakiwał przez barierki pod sceną? Niech to się nie zmienia! Takiego chcę prezydenta, który przyjdzie na spotkanie osiedlowe, a nie będzie siedział zabarykadowany w gabinecie pod ochroną. Który będzie, choćby jak prezydent Dziubiński, który zawsze spacerował pieszo z Dzikowa przez całe miasto, żeby jak inni normalnie funkcjonował między ludźmi.\nMordy polityczne nie leżą w naszej polskiej tradycji, jakbyśmy się wzajemnie nie gryźli. Nie ma co mówić o chorym kraju, podziałach i winnych. Świr to świr. Może najwyżej za wcześnie go wypuścili, bez potwierdzenia, że nie stanowi obecnie zagrożenia.\nPost autor: dink00 » 15-01-2019 21:50\nBardzo smutne wydarzenie.\nA także bardzo smutne jego następstwa. Mówienie, że rozpoczęła się gra na grobie, czy że mamy powrót do gry trumnami to wielkie niedopowiedzenie. Jeszcze zanim było wiadomo, że jakakolwiek trumna czy grób będą potrzebne, gra już się zaczęła.\nWszystkim zainteresowanym medialną manipulacją polecam przy tej smutnej okazji facebookowy profil Nagroda Złotego Goebbelsa, linkuję tu skrótowe zestawienie wczorajszych "wyczynów" medialnych:\nhttps://www.facebook.com/NagrodaZlotego ... __tn__=K-R\nA wielu daje się nabierać na tę grę na emocjach i zamiast wyjątkowo się wyciszyć to przystępuje do plemiennej walki ze zdwojoną siłą.\nCelna uwaga w drugim akapicie Adminie.\nPost autor: paniIKs » 16-01-2019 00:29\n1.Będąc na miejscu Rodziny,absolutnie nie zgodzilabym się na udział w pogrzebie polityków .(ZADNYCH,a zwłaszcza Pisiorów ,ktorzy MU tam na jesieni chcieli wyciagac i prac brudy ),Tylko rodzina, przyjaciele ,znajomi,koledzy z pracy,oraz Mieszkancy.\n2.Z tego co bylo widać w TV jak Firma Ochroniarska po ataku nożownika robiła gęsty kordon pod sceną...w tych neonowych kamizelkach to byli studenci na umowe o dzieło).To były drobne 19 letnie dziewczyny z jakijś łapanki.Niestety Tu nie ma mowy ,ze taki nieprzeszkolony ktoś poradzi sobie w jakimkolwiek zagrozeniu.Powali napastnika,zapobiegnie zagrozeniu,rozdzieli bójke czy opanuje tłum itp.To była pokojowa impreza.Przez 26 finalow nie było zadnych incydentów-Oni mieli za zadanie tylko stać i pokazywac gdzie jest WC,lub pilnowac zeby puszek nie skradziono itp.\nGdyby nawet ta ochrona pod sceną działała na najwyzszym poziomie to nie zmienia faktu ze Pan Prezydent wszedzie wsród przechodniow chodził sam,byl bezposredni ,z kazdym się witał,fotografował.I za to Go szanowali.\n3,Na scenie w tak kulminacyjnym momencie powinno byc max 3-4 osoby ,a nie 30.\nNiestety byl tam za duzy haos.\n4.Nie zgadzam się z tym co nam wmawiają media,Ze jest "mowa nienawisci",ze jest jakis hejt,ze to całe zlo to wina mediów i polityków...języka polityki.itp.Ze koscioł powinien sie do tego odnieść,wpłynąc na ludzi,ze nalezy robic jakies marsze milczenia,manifestacje i na 2 dni pokazywac jak Polska jest jedna i zgodna.Prawda jest taka ,że zabójcą była osoba chora psychicznie,schizofrenik ,ktory zle odbiera rzeczywistosc,kryminalista niezresocjalizowany.I zaden koscioł,polityk i zadna telewizja w jego chorej glowie nie wyprostuje jego wypaczonego odbierania rzeczywistosci.ZAdna telewizja i mowa poltyków nie wpłynie na jego chore myslenie.On ma chora głowe.(zrobił 5 napadów,wiec slusznie siedział.Dlaczego darł jape, ze nieslusznie?)\nZaden marsz milczenia,udawane pojednania,zaden koscioł nie wyprostuje tego ,ze wsrod nas chodza po swiecie osoby niebezpieczne,chore na schizforenie,(lub niereformowalni kryminalisci),ktorzy pałają złoscia i agresją i chęcią zemsty.Nie wiem co sie dzieje w jego glowie,ale pamietając czuba z Galerii Vivo wydaje mi sie, ze i ten rownie dobrze mógl zabić kogos przypadkowego,albo swojego adwokata,sedziego itp..Osoba zdrowa na umyśle nie popełniła by takiej zbrodni.\nBardzo dobrze ,ze Policja się wzieła za tych internetowych napinaczy, ktorzy komus groża.Nalezy ta agresję niszczyc w zarodku.Choć nie kazy ja manifestuje w necie.\n5.Nalezy wziąc pod lupę karte jego leczenia .Kto go wypuscił,jakie miał papiery i dlaczego nie był uznany za niebezpiecznego.\n6..Uwazam ze wyrok powinien paśc za max 2-3 tygodnie,po konsultacji lekarskiej,a nie za 2 lata.Albo bezwarunkowe dozywocie,albo dozywocie w Gostyninie.Innej opcji nie widze.\nPost autor: admin » 16-01-2019 07:07\npaniIKs pisze: ↑\nI tu też się zgodzę. Nie ma szczególnego związku, ale jest okazja. Niech się napinacze ugryzą w język, jeśli nie z wychowania, to przez groźbę kary.\nPost autor: mariano » 16-01-2019 08:22\nPrawda jest taka ,że zabójcą była osoba chora psychicznie,schizofrenik ,ktory zle odbiera rzeczywistosc,kryminalista niezresocjalizowany.I zaden koscioł,polityk i zadna telewizja w jego chorej glowie nie wyprostuje jego wypaczonego odbierania rzeczywistosci.ZAdna telewizja i mowa poltyków nie wpłynie na jego chore myslenie.On ma chora głowe.(zrobił 5 napadów,wiec slusznie siedział.Dlaczego darł jape, ze nieslusznie?)\nTeraz podają pod wątpliwość, czy był chory czy nie. Mnie zastanawia jedno, wpada facet na scene, skutecznie rani ofiarę jakby był szkolony, bo nikt kto np. nie trenował sztuk walki w użyciu i obronie własnej nie zadaje tak silnych i precyzyjnych ciosów. Nie chcę sprowadzać tego do politycznego mordu, ale jak sam powiedział G. Braun należy zbadać wszystkie okoliczności tej śmierci, w tym domniemania powiązania z jak to określają "grupą gdańską czy trójmiejską".\nByć może miał zlecenie, być może chory. Tylko może nie należy robić z każdego schizofremika jakiegoś psychopaty, to choroba, ją się leczy a co gorsza ponoć zaczyna mieć znamiona cywilizacyjnej.\nPost autor: karas » 16-01-2019 11:58\n2.Z tego co bylo widać w TV jak Firma Ochroniarska po ataku nożownika robiła gęsty kordon pod sceną...w tych neonowych kamizelkach to byli studenci na umowe o dzieło).To były drobne 19 letnie dziewczyny z jakijś łapanki.\nTak to wygląda w firmach ochroniarskich. Jest kilku doświadczonych ochroniarzy i często osoby na umowy cywilno-prawne jako bardziej służby porządkowe, a nie ochrona.\nTo tak jak byś napisała, że zespół nie może mieć więcej niż czterech członków. Na scenie może być tyle osób na ile scena jest przystosowana. Nie ma przepisów to określających. Często po koncertach wychodzą wszyscy artyści, politycy stoją na scenach w dużej ilości.\nNapiszę z własnego doświadczenia jak często wygląda podejście ochrony. Często pracuję w ekipie technicznej na różnych imprezach. Czasami sprawdzam jak działa ochrona o tak z ciekawości. Identyfikator pod kurtkę i na pewniaka. W wielu sytuacjach wchodzę bez problemu, lub na hasło "technika". Czasami się zdarza, że ktoś mnie cofnie, aby pokazać wejściówkę.\nTutaj gość miał identyfikator, więc był uprawniony do wejścia więc ochrona nie miała podstaw na zatrzymanie go, chyba, że identyfikator był preparowany i o tym nie wiemy.\nTo psychol. Tacy zawsze znajdą sposób na zrealizowanie swojego planu. Zginął niewinny człowiek, niewinni ludzie zostaną teraz pociągnięci do odpowiedzialności. Dobrze będzie jak nie trzepną wszystkich WOŚPów w Polsce pod kątem realizowania ustawy o imprezach masowych. Bo tak działa nasze Państwo. Nikt nie kontroluje, nikt nie pyta do momentu, aż się coś wydarzy. Tragedia w Koszalinie jest tego dobrym przykładem - kontrole, prawo - wszystko po fakcie.\nPost autor: paniIKs » 17-01-2019 00:37\n"nie nalezy robic z kazdego schizofrenika psychopaty".\nOleż oczywiscie,ze nie.Ja nie robię z kazdego.TYlko z niego.Gdyby był tylko niepoczytalnym schizofrenikiem moglabym mu wybaczyc ten mord.Ale on jest kryminalistą i wykolejonym psychopatą.Niereformowalnym,nie do wyprostowania.Podrećznikowy przypadek.\nPAtologiczne dziecinstwo,brak wzorców ,brak ojca,bieda,mieszkanie socjalne,8 rodzenstwa,brak wartosci i wzorców.Brak wiary w siebie,brak prawidlowych relacji w spolecznstwie,brak wyskzałcenia ,pracy,celów ,ambicji.Przeciez jego wlasna matka się go bała.A ludzie z otoczenia mowili ze to świr.Działał w jakimś tam gangu na Pomorzu,brał narkotyki ,zyl z rozbojow,kochał agresję i wszedzie sie chwalił ze lubi komus WPI***.TO jest pschychopatyzm.\nPrzemyslany Mord w swietle jupiterów?To jest psychopatyzm...Triumfowanie i chodzenie po scenie jak zwyciezca?-To jest pscyhopatyzm.\n(Dlaczego tego nie zrobił na ulicy -wrzucajac MU cos do puszki???).\nMnie sie wydaje ,ze nie mogl sie odnalezc 4 tyg na wolnosci wiec postanowił wrocić za kraty w wielkiej sławie.\nW więzieniu korzystał z leczenia psychiatrycznego.PONIEWAZ MIAL SCHIZOFRENIE PARANOIDALNĄ....\nDlaczego nikt go nie monitorował na wolnosci?\nNikt nie zlecił tego mordu i nikt go nie szkolił.Był zawodowym bandytą to wiedział jak sie poslugiwac nozem.\nZespoł na scenie moze miec i 15 i 50 osob...Nie o to mi chodziło.\nChodziło mi o to ,ze W DUZYCH MIASTACH WOJEWODZKICH ,A JUZ NAPEWNO TAM GDZIE JEST TRANSMISJA TELEWIZYJNA ,oraz VIP na scenie przebywanie osob na scenie powinno byc skrupulatnie zaplanowane,sprawdzane ,egekwowane,i ktos powinien tego ładu tam pilnowac,CO DO SEKUNDY.\nPunkt po punckie.Chocby Ze wzgledu na bezpieczenstwo vipa,ale tez i widza ,ktory to oglada.W jednym momencie max 5 osob na scenie.Kazdy kazddego widzi i kazdy jest ZAPoWIEDZIANY.Nie ma ELEMENTU ZASKOCZENIA.Schody na scenę zablokowane przez stojącego ochroniarza.\nZAspiewałes -schodzisz ze sceny!Nastepny prosze.Licytacja skonczona -schodzisz ze sceny.Nastepny prosze.Dzieciaki chcialy sie pokazac-ok.Następny.Nigdy na powaznej imprezie Nie powinno się robić tłumu na scenie gdy jest tam vip.\nW "czasie" wystapienia Vipa powinno byc na scenie 2-3 osoby.Powinien stac obok sceny jakis REALIZATOR z kartką w ręku , wlasnie pilnowac tego porządku.A swiatelko mogł ze sceny odliczac sam prezenter.\nU nas "na wiosce" niech sobie stoi na scenie kto chce i sciska Bozka...ale jakby był tam Duda,to by napewno ochrOna nie pozwolila na 50 osob na scenie.\n"Często Po koncertach wychodą wszsycy artysci i politycy na scene"?Nooo, chyba w Koluszkach dolnych na Odpuscie,albo Swięcie jabłka w Obrazowie,gdzie kazdy z soltysem jest na TY.A nie tam gdzie jest Prezydent 200 tys miasta i transmisja tv na zywo.\nREasumując ,karą powinno byc dożywocie dla psychopaty ,gdzies w skrajnie rygorystycznym wiezieniu,plus leki do konca zycia.\nWykonać wyrok po tygodniu obcserwacji.Nie widze powodu, zeby go kilka miesiecy badac,obserwowac,analizowac,pokazwyac ciągle w mediach i 2 lata po sądach włoczyc.Miejmy nadzieje że WOSP bedzie gral do konca swiata i przepisy bezpiecznstwa na scenie i pod będą usprawnione.\nA GDANSK przeciez taaakie bieedne miasto ,ze nie zlgosili tego jako imprezy masowej...\nPost autor: 1967 » 17-01-2019 08:17\nCo za różnica czy to jest duże czy małe maiasto, czy zwykla miejscowość. Weźmy pod uwagę ilość różnego rodzaju imprez na naszym Placu Bartosza Głowackiego. Na każdych imprezach dożynkowych w gminach, uroczystościach kościelnych, spotkaniach wigilijnych, noworocznych itd. pojawiają się posłowie, marszałkowie, wojewodowie, prezydenci itd. Wszystkich chcemy profesjonalnie ochraniać? Czy marzy nam się Państwo policyjne?. I tak jesteśmy już objęci pełną inwigilacją przez Banki, Urzędy Skarbowe, Urzędy Miasta, Szpitale,portale społecznościowe, sklepy internetowe, telefonię komórkową, monitoring miejski, przemysłowy Zacznijmy zatem od podstaw . Diagnozujmy takie osoby i leczmy, a jak nie będą się chciały poddać leczeniu niestety trzeba je izolować od społeczeństwa.\nPost autor: andriu81 » 17-01-2019 08:42\nMinęło kilka dni,kurz trochę opadł.I jaka moja refleksja tego co zobaczyłem na tej scenie 13 grudnia o 20 na scenie na Targu Węglowym.Prezydent sobie spokojnie stoi ,a tu włazi nożownik ,chodzi po scenie z nożem przez kilkanaście sekund przed atakiem, nikt nie reaguje,wszyscy stoją i sie patrzą.Ktoś z tej 50 osób na scenie mógł coś zrobić,odsunąć prezydenta,mógł rzucić w bandziora jakimś przedmiotem czy to z tłumu czy ze sceny,by wytrącić mu nóż z ręki. Czy wyobrażacie sobie podobne zdarzenie w Tarnobrzegu? Ludzie by go zlinczowali szybko, tutaj nikt by się nie patyczkował a i prezydent by się sam odsunął. Co się dzieje w takim wielkim ,nowoczesnym Gdańsku,że można zrobić wszystko na oczach tłumu i nikt nie reaguje. Jakie to społeczeństwo tam wyrosło, z jakiego nurtu wywodzi się ta społeczność,pełna ignorancji ,obojętności (oni to nazwywają tolerancją) i ta ich "tolerancja" na akty terroru,przemocy doprowadziła do śmierci człowieka, dla wielu osób przyjaciela,idola,autorytet,człowieka zasłużonego, znanego samorządowca. Na nic to wszystko ,gdy przyszło co do czego,przyjaciół zabrakło.\n********* lewactwa,a ta postawa tych ludzi była totalnie lewacka,ignorancka. To samo można zobaczyć na experymentach społecznych ze Szwecji(kilka lat temu polski youtuber nagrał serię ,można sobie poszukać) .Swoją drogą Gdańsk przed tysiącleciem był terytorium Skandynawskim, może stąd te podobieństwa?\nKilka lat temu była w Gdańsku kampania przeciw obojętności społecznej\nhttps://wiadomosci.wp.pl/gdansk-nie-jes ... 327009409a


Rozwody z profesjonalną pomocą prawną - best copywriter\nHome » Wyroby » Adwokaci, Porady Prawne » Rozwody z profesjonalną pomocą prawną\nKancelaria adwokacka Piotra Wojtaszaka świadczy szerokie spektrum usług prawnych dedykowanych osobom fizycznym, prawnym oraz przedsiębiorcom. Wszyscy zatrudnieni w biurze adwokaci i radcy prawni wykonują powierzone obowiązki z poszanowaniem etyki zawodowej. Prawnicy starają się zachować najwyższe standardy obsługi klientów w każdym stadium prowadzonej sprawy. Klienci mają okazję uzyskać tu wyczerpującą pomoc prawną, nawet w tak delikatnych sprawach, jak rozwody. Kraków jest miastem, gdzie znajduje się główna siedziba rzeczonej kancelarii prawnej. Oczywiście zatrudnieni w organizacji specjaliści nie ograniczają grupy docelowej swoich usług tylko do klientów ze stolicy Małopolski. Eksperci pracujący w biurze doskonale znają prawo rodzinne i opiekuńcze. Dzięki temu cieszą się oni dużym szacunkiem klientów, którzy przeżywają rozwody. Kraków to miasto, gdzie problemy implikowane przez sprawy rozwodowe dotykają wielu osób. Dlatego też pomoc profesjonalnej organizacji prawniczej znakomicie wpisuje się w potrzeby krakowian.\n2016-07-13|Kategoria: Wyroby / Adwokaci, Porady Prawne


Na temat jakości, przywództwa, wymagań, testowania oraz zdrowego rozsądku: kwietnia 2015\nAwaria "komputera" ;-) w Starbucksie\n"Gazeta" pisze: "Prawdopodobnie awaria komputera była przyczyną potężnej awarii...". Tak, piasek dostał się w tryby albo rurka przetarła i płyn chłodniczy wyciekł. Kiedy dziennikarze nauczą się używać określenia "błędnie zaprojektowane oprogramowanie"? Bo "awaria komputera" sugeruje kogoś, kto edukację w dziedzinie IT zaczął i skończył na - skądinąd znakomitym! - tekście Lema "Karkulowsiał zwartusiał, ratuwsianku Bożywsio".\nStarbucks potwierdza: " the outage was caused by an internal failure during a daily system refresh".\nQA, tak? ;-)\nBędę miał wystąpienie podczas konferencji o fajnej nazwie "Jakość podnieca" (Quality Excites), 30 maja w Gliwicach:\nNa temat testowania na podstawie ryzyka. O, tak:\nNa codzień, jest tak:\nCo jest szczególnym przypadkiem poniższej zasady:\nW detalach, ta zasada wygląda następująco:\nWięcej - w GLIWICACH!\nZagadki i rozwiązania RE-Challenge\nIdź do zagadek i rozwiązań!\nRE-Challenge 15 maja udziela odpowiedzi na wiele trudnych pytań :)\n70 proc. kontrolowanych przez NIK projektów IT z wadami!\n(oryginał przerobionej wiadomości - tutaj)\n"Wady ma 70 proc. oprogramowania, skontrolowanego przez NIK [...] Zaczęła się wiosna i w całym kraju zaroiło się od firm budujących nowe oprogramowanie [...]\nWedług ustaleń NIK, przystępując do realizacji gigantycznego programu budowy oprogramowania, przemysł IT nie miał przygotowanych procedur, systemu monitorowania jakości robót deweloperskich, ani odpowiednio wyposażonych laboratoriów testowych do badania jakości kodu, wykorzystywanego w pracach tworzenia systemów. W efekcie, do końca 2009 r. nieliczne tylko firmy prowadziły monitoring jakości prac. Nie egzekwowano przekazywania informacji o liczbie i wynikach testów wykonywanych w projektach.\nJaki był efekt tego braku należytego nadzoru nad jakością? Inspektorzy sprawdzili stan 30 spośród 124 inwestycji IT oddanych do użytku od 2008 r. do połowy 2013 r. i ustalili, że "wady i usterki wystąpiły w ponad 70 proc. komponentów sprawdzonych przez NIK". Co gorsza, jedna trzecia tych wad pojawiła się zaraz po wdrożeniu systemu do eksploatacji i trzeba je było natychmiats usuwać. Np. [...] pojawiły się nierówności [...]. Oprogramowania trzeba było rozebrać i ponownie ułożyć. Na [...] dziewięć miesięcy po oddaniu do użytku trzeba było usunąć wierzchnią warstwę interfejsu użytkownika i ułożyć ją na nowo. W aplikacji [...] wady wymagające sfrezowania i ponownego ułożenia wykryto zaś w przeddzień przekazania oprogramowania do użytku."\nTwórca gry "Kolejka" opowie o wymaganiach\nTwórca Gry Roku 2012, słynnej "Kolejki", pan Karol Madaj, opowie nam, jak - testując - tworzy się wymagania przy projektowaniu gier planszowych.\nZapraszamy na RE-Challenge - forum inżynierii wymagań, 15 maja 2015 w Warszawie. REJESTRACJA\nWebinarium: jak zamknąć siedem kotów w jednym pokoju? (czyli zarządzanie agile)\nDo posłuchania pojutrze, we środę 15 kwietnia, od 15:00, zgłoszenia tutaj:\nDo pobrania, tutaj:\nDinozaury i piraci, czyli zwinna transformacja\nZapraszam na testy prototypu gry planszonwej "Dinozaury i piraci", pozwalającej na żywo, choć na niby, przeżyć wyzwania ZWINNEJ TRANSFORMACJI.\nWstępne testy prototypu odbędą się w ramach jednej z sesji "Okrągłego stołu" podczas konferencji "RE-Challenge", 15 maja 2015, w Warszawie:\nNa wyspie obudził się wulkan! Wkrótce dojdzie do eksplozji! Wyspę zamieszkiwały od milionów lat dinozaury, od niedawna mają tam kryjówkę także piraci, ale swój żaglowiec przycumowali daleko. Piraci i dinozaury rzucają się do ucieczki, najpierw każdy na własną rękę, ale odkrywają, że tylko współpracując ze sobą, mogą dojść do zbawczego okrętu i ewakuować się z wyspy. W jednych miejscach korzystne okazują się waga i wielkość dinozaurów, w innych - zwinność i lekkośc piratów.\nDo zobaczenia przy zielonym stoliku, 15 maja!\nPo zakończeniu naszych testów, będziemy mogli wysłuchać, jak wymagania do gier zbierają i testują profesjonaliści: opowie nam to kilka godzin później osobiście twórca kultowej gry "Kolejka", Karol Madaj!\nProgramowanie w świecie nowych technologii\nProgramiści – czy tworzą działające, zgodne z potrzebami klienta aplikacje, czy tylko produkują i kompilują kod źródłowy?\nRozwój technologii – czy to tylko bardziej wypasiona elektronika oraz systemy operacyjne i\njęzyki programowania o coraz dziwaczniejszych nazwach, czy również zmiany metod, procesów, organizacji?\nNowość – dla jednej osoby, dla danej firmy, czy autentyczna nowość?\nCo to właściwie jest „programowanie”?\nCzy oznacza to tworzenie oprogramowania, a więc złożony proces, obejmujący całą drogę od\nanalizy wymagań, poprzez projektowanie, pisanie kodu, integrację, testowanie, wdrożenie i\nutrzymanie? Czy też programowanie, to samo kodowanie: pisanie kodu źródłowego, kompilowanie, ewentualnie analiza statyczna i testy jednostkowe – czyli to, co zwykle wykonują osoby zwane programistami?\nJeśli programowanie, to pisanie kodu źródłowego na podstawie względnie dokładnej\nspecyfikacji, wtedy zależność programisty od zmian technologii bywa mniejsza. Wiemy jednak, że w praktyce, na dobre i złe, programiści – chcąc nie chcąc – pełnią wiele funkcji: zbierają wymagania, testują, wdrażają, odpowiadają za utrzymanie. Tak dzieje się czasem z powodu niefrasobliwości kierownictwa, które nie rozumie potrzeby istnienia innych uczestników projektu poza skrzętnymi programistami. Czasem firma i projekt są po prostu bardzo małe. Niekiedy taki stan rzeczy bywa wynikiem źle pojętego wyboru metod zwinnych, „agile”. Wówczas programiści muszą dobrze rozumieć technologię, dla której tworzą kod – jest to niewątpliwe wyzwanie!\nCo to właściwie jest „technologia”?\nSłysząc słowo „technologia”, zwykle wyobrażamy sobie coś twardego: nową elektronikę, nowe procesory, nowe światłowody, nowe sposoby produkcji tychże, i tak dalej. Jeśli nie elektronika, mechanika ani nie chemia, to ostatecznie nowe aplikacje: systemy operacyjne (np. zaroiło się nam w ostatnich latach od pseudo-nowości w formie plejady androidów, iOS-ów, blackberries’ów, symbianów!), nowe algorytmy, nowe języki programowania. Słowa „technologia” i „technika” są po polsku powszechnie stosowane zamiennie.\nTymczasem angielskie słowo „technology” oznacza coś więcej: także procesy, procedury,\nsposoby organizacji. Przy takim rozumieniu technologii, wyzwaniem dla programisty byłyby\nrównież zmiany procesu tworzenia oprogramowania, takie jak, na przykład, przejście od modelu kaskadowego do przyrostowego, wdrożenie RUP, stosowanie formalnych metod modelowania wymagań. Tak, to często bywa dla programistów większym wyzwaniem, niż nowe techniki!\nCo znaczy „nowe”?\nW jakimś stopniu każde zadanie programisty jest nowe – nie programuje się zwykle ponownie tego, co już działa, lecz realizuje funkcjonalność dotąd nie istniejącą. Po drugie, nowość to pojęcie względne: coś może być nowością dla danej osoby, na przykład język C# dla kogoś znającego Java, albo programowanie aplikacji MacOS dla kogoś, kto wcześniej pracował pod Windows.\nTechnologia może być nowością w jednej firmie, czy branży, choć gdzie indziej istniała już\nWreszcie, istnieją też prawdziwe nowości: technologie, które wcześniej nie istniały w ogóle.\nTakie technologie są dla programistów największym wyzwaniem: czasem wymagają radykalnej zmiany dawnego podejścia, brak podręczników, brak narzędzi, jest większe ryzyko popełnienia błędów.\nProgramowanie dla nowych technologii\nNowe technologie biznesu\nWiększość zmian w oprogramowaniu bierze się z nowych potrzeb biznesowych. To biznes\nprzychodzi do programistów i prosi „zróbcie to a to, najlepiej na wczoraj”. Stara funkcjonalność na nowych urządzeniach, na przykład mobilnych; nowa funkcjonalność ze starych elementów, na przykład możliwość zeskanowania kodu kreskowego towaru telefonem i sprawdzenie, czy produkt jest naprawdę markowy; wreszcie zupełnie nowa funkcjonalność – na przykład nowe usługi bankowe albo ubezpieczeniowe, dostępne przez Internet.\nTak, realizacja takich nowych technologii biznesowych to główny cel, podstawowe zadanie i\nnajwiększe wyzwanie dla programistów! Dziś oprogramowanie nie jest, jak 30 lat temu,\ndodatkiem do działania firmy czy instytucji, lecz jej motorem! Umiejętność IT, aby szybciej,\nskuteczniej i taniej niż konkurencja realizować w niezawodnym, łatwym do modyfikowania\nkodzie, zmieniające się jak w kalejdoskopie potrzeby biznesu, jest kluczem do sukcesu firmy, albo… powodem jej klęski, jeśli IT zawiedzie.\nNowe technologie platformy\nPojawienie się nowego procesora, zmiany w systemie operacyjnym, nowe usługi internetowe\n(Web services), nowy protokół komunikacyjny, nowy algorytm szyfrowania danych, nowe,\npojemniejsze dyski – czy to wyzwania dla programistów, czy też sprawy dla nich obojętne?\nBywa bardzo różnie! Nowe urządzenie jest wielkim wyzwaniem dla osoby, która pisze sterownik dla tego urządzenia, a sprawą często najzupełniej obojętną dla kogoś, kto tworzy kod wysokiego poziomu. Pod warunkiem…\n… pod warunkiem, że oprogramowanie ma dobrą strukturę, realizuje zasady hermetyzacji\n(encapsulation), modularyzacji, i ma właściwie zbudowaną hierarchię klas.\nNiezależnie od tego, jakiego rodzaju zmiany w technologiach miały, mają i będą miały miejsce, umiejętność radzenia sobie z nimi przez programistów zależy od umiejętności stosowania przez nich dobrego stylu programowania, wyboru właściwych języków i nieulegania pokusie stosowania brzydkich sztuczek (kludge) w pisaniu kodu!\nProgramowanie jakiego poziomu?\nRóżne zmiany technologiczne mają różny wpływ na pracę programistów, zależnie od tego, ja\njakim poziomie ich programowanie się odbywa. Programista sterowników sprzętu musi\nrozumieć nową technologię i dostosowywać swój kod do jej zmian przy każdej technicznej\nnowości, natomiast jest zwykle obojętny na nowe wyzwania biznesowe. Programista aplikacji\nWWW być może nie dba (pod warunkiem, wspomnianej w poprzednim akapicie, poprawnie\nrealizowanej hermetyzacji) o zmiany technologii układów scalonych, dysków i wyświetlaczy, ale za to musi stawić czoła modyfikacjom biznesu, który jego aplikacja realizuje!\nTak więc, podsumowując, rozwój różnych technologii jest – lub nie – trudnym wyzwaniem dla\nprogramistów, zależnie od tego, na jakim poziomie wirtualnej maszyny działają!\nProgramowanie przy pomocy nowych technologii\nProgramista szukający pracy ma czasem wrażenie, że znajomość właściwego języka\nprogramowania jest podstawowym warunkiem powodzenia! Jeśli wśród wymagań wobec\nstanowiska, o które programista się ubiega, napisano „znajomość ADA95 | APL | Assembler | AWK | Bash | Basic | C | C# | C++ … Ruby | Smalltalk … Xbase | XHTML”, to nie ma zmiłuj! Bez znajomości tego języka jest się bez szans.\nCóż, wynika to z krótkowzroczności pracodawców, lub wręcz rozpaczliwej ignorancji działów\nzajmujących się rekrutacją, nie zdających sobie sprawy z tego, że nowego języka programowania można się doskonale nauczyć w ciągu kilku dni, natomiast opanowanie najlepszych praktyk i zasad inżynierii oprogramowania zajmuje o wiele dłużej! Kiepski programista znający „właściwy” język, będzie wydajniejszy od dobrego programisty, który tego właśnie języka nie zna… przez pierwszy tydzień, a potem role się odwrócą!\nCzyli z punktu widzenia interesów własnej kariery, zalecałbym programistom sprostanie\nwyzwaniu uczenia się najnowszych, najmodniejszych języków, albo – przeciwnie – opanowaniu jakiegoś archaicznego dialektu, który jest i niemodny, i bardzo potrzebny… jak COBOL w roku 1999!\nNatomiast z punktu widzenia faktycznych umiejętności zlecam raczej znajomość kilku języków, co wybitnie ułatwi – w razie potrzeby – szybkie uczenie się kolejnych.\nNie zapominajmy, że języki programowania są dla ludzi, nie dla maszyn – mikroprocesor i tak\ndostaje do wykonania sekwencję instrukcji napisanych w kodzie maszyny, a psychologiczne\npodstawy, na których opiera się gołosłowne twierdzenia o wyższości jednych języków nad\ninnymi, są zwykle bardzo wątłe. Nie ma się czym ekscytować!\nNowe paradygmaty programowania\nW przeciwieństwie do poszczególnych języków, ważna jest natomiast znajomość różnych\nparadygmatów, sposobów podejścia do programowania. O ile przejście między C++, C# i Java nie powinno nastręczać żadnych trudności, o tyle zmiana paradygmatu z asemblera na język strukturalny, z języka strukturalnego na obiektowy, a z każdego z nich – na rekurencyjny, jak Lisp czy Prolog, to już większe wyzwanie. OK – takim wyzwaniom programiści muszą sprostać, tak jak leśniczy nie powinien błądzić w lesie, i nic ponadto. Zresztą, nie wydaje się, aby należało się spodziewać czegoś nowego w tej dziedzinie w najbliższej przyszłości.\nNiekiedy, nowa technologia produktu programistycznego pociąga za sobą nowy paradygmat. Na przykład rozszerzająca się technologia tworzenia usług internetowych, wykorzystująca\narchitekturę SOA, pociąga za sobą pewne nowe sposoby programowania, niezależnie od\nCzy nowe metody to też nowe technologie?\nTo wprawdzie sprawa do teoretycznej dyskusji (patrz wcześniejszy akapit: Co to właściwie jest „technologia”?), ale nie ulega wątpliwości, że nowości czysto techniczne są dla programistów w praktyce o wiele mniejszymi wyzwaniami, niż stosowanie nowych metod wytwarzania oprogramowania. Dlatego pominięcie tego tematu oznaczałoby zamykanie oczu na to, co najistotniejsze!\nTemu wyzwaniu programiści stawiają czoła, ze zmiennym powodzeniem, od ponad 60 lat.\nKiedyś programowanie było zajęciem dla samotnych geniuszy, często lauretaów Nobla z fizyki. Potem stało się zadaniem zespołowym, trochę z pogranicza sztuki, trochę rzemiosła, stopniowo – manufaktury. Rosnąca złożoność przedsięwzięć informatycznych oraz ich efektowne niekiedy niepowodzenia spowodowały, że usiłowano je uporządkować, zbiurokratyzować, uczynić bardziej przewidywalnymi. Z pra-oceanu pra-programowania wyłoniły się nowe, nieznane wcześniej dyscypliny: analiza biznesowa, inżynieria oprogramowania, zarządzanie konfiguracją, zapewnienie jakości, testowanie, utrzymanie. Potem nadeszła kontr-rewolucja „agile”, próba powrotu do pre-biurokratycznych korzeni. Każda z tych zmian wywierała ogromny wpływ na treść i kształt pracy programistów, każdorazowo wyzwaniem było poradzenie sobie w nowej rzeczywistości.\nProgramowanie, kiedy świat się zmienia\nRozwój technologii oznacza zmiany. Jakim wyzwaniem są dla programistów zmiany?\nJak radzić sobie ze zmiennością\nNa pierwszy rzut oka, zmiany, także te wynikające z rozwoju technologii, nie są dla\nprogramistów ani większym, ani mniejszym wyzwaniem, niż dla każdego innego. Zmiany\npowodują obawy, poczucie zagrożenia, uaktywniają syndromy „tak robiliśmy zawsze” oraz\n„lepiej nie próbować naprawić tego, co nie jest zepsute”. Jednak, zmiany w IT mają też swoją specyfikę, która odróżnia je od zmian w, dajmy na to, hutnictwie. IT ma upodabnie do zmian mody – niezwykle szybkich i nagłych.\nZmiany oprogramowania, wynikające ze zmiany technologii, łatwo mogą doprowadzić do\nchaosu, którego bezwinnymi (czasem, współwinnymi…) ofiarami często stają się programiści i testerzy. Jeśli nie ma dobrze działającego procesu zarządzania zmianami wymagań, programiści o zmianach dowiadują się często chaotycznie i na ostatnią chwilę. Jeśli nie ma dobrego projektu, zmiany wdrażane przez programistów mogą być niespójne. Jeśli nie dokonuje się analizy wpływu (impact analysis), to zdarza się, że realizacja żądanej zmiany wymaga znacznie więcej czasu, niż przewidywano. Tę litanię można by ciągnąć jeszcze długo.\nRozwój technologii IT zwykle nie odbywa się skokowo, kwantowym skokiem, lecz drogą\nstopniowych, niewielkich zmian. Tak więc wyzwanie dla programistów zwykle nie oznacza, że\nwyrzuca się komplet starego oprogramowania i wszystko pisze zupełnie od nowa, lecz że\ndokonuje się modyfikacji już istniejących aplikacji i systemów. Dlatego łatwość, na ile\noprogramowanie poddaje się zmianom, tak zwana łatwość utrzymania (maintainability)\ndecyduje, na ile rozwojowi technologii towarzyszy nieustanna trauma, a na ile może się on\nodbywać w miarę bezboleśnie, płynnie.\nNiestety, przy projektowaniu systemów i podczas ich realizacji w projektach, ta właściwość pada zbyt często ofiarą krótkowzroczności, chęci osiągnięcia pozornego sukcesu w bieżącym projekcie kosztem… przyszłych pokoleń, jak deficyt budżetowy państwa! W końcu szybciej jest – zacytuję Adama Kolawę, polskiego programistę-miliardera – przyspawać zapasowe koło do osi, niż… mozolnie przykręcać pięć śrub! Zaś kierownik projektu zostanie pochwalony za zakończenie projektu w terminie - nikt nie widzi, że osiągnięce kosztem jakości i łatwości utrzymania. I tak oszczędność wynikająca ze zwykłego niechlujstwa, wynosząca, dajmy na to, 100 K, powoduje wzrost kosztów testowania, wdrożenia i napraw w ostatniej chwili o 1000 K, zaś rozłożone na lata koszty utrzymania mogłyby być może i o 100.000 K mniejsze.\nNie magiczne języki programowania, nie mistyczne – zwinne, ekstremalne – metodyki, nie betonowe normy typu PRINCE-2, ITIL czy COBIT, lecz wyłącznie dobry proces inżynierii oprogramowania, dobre praktyki zapewniają, że programiści będą sobie radzic z wyzwaniami płynącymi z rozwoju technologii bez potrzeby wylewania hektolitrów potu i łez!\nŚwietny kurs Pan poprowadził :-)\nDwa miesiące nic nie pisałem na blogu, ojej ;-)\nAle to były intensywne miesiące: przemieszczałem się od krainy wiecznych (niemal) sniegów (Luleå, Szwecja), poprzez krainę wiecznych wiatrów (Göteborg), aż po słoneczny Madryt. Dwa tygodnie spędziłem też we Wrocławiu :-)\nWybaczcie, należę do tzw. starego pokolenia i nie mam ochoty na blogu zamieszczać wszystkich głupotek i mądrości, z któymi się w tym czasie zetknąłem. Ale jedną rzeczą się pochwalę, bo sprawiła mi autnetyczną przyjemność - opinia uczestniczki szkolenia we Wrocławiu:\nŚwietny kurs Pan poprowadził. Mówi Pan w taki sposób, że chce się słuchać i udaje się nie zasnąć, co w moim przypadku jest nie lada wyczynem :) Szłam na to szkolenie z obawami, że czeka mnie powtórka z rozrywki, czyli coś na kształt "[...] - powrót zombie" czy podobna trauma :(\nJestem bardzo mile zaskoczona i przekonana, że gdyby ktoś z pańską energią, umiejętnością zainteresowania słuchaczy i tłumaczenia prosto rzeczy trudnych prowadził kurs "[...]" to wszyscy bylibyśmy już specjalistami po rozmowie o podwyżkę.\nOdczarował Pan trochę testerów w moich oczach, pokazując, że nie muszą być "dziećmi gorszego boga", ale mogą robić rzeczy ważne, potrzebne i ciekawe jak testowanie zabezpieczeń czy rakiet ziemia-powietrze.\n70 proc. kontrolowanych przez NIK projektów IT z w...\nWebinarium: jak zamknąć siedem kotów w jednym poko...