Strona głównaNumery4PrezentacjeKara wstydu: godność i narcystycz...\nShame Penalties: Dignity and Narcissistic Rage\nPrzetłumaczone przez Maja Staśko\nkara wstydu, prawa człowieka, stygmatyzacja, narcyzm, więziennictwo, rasizm\nshame penalties, human rights, stigmatization, narcissism, imprisonment, racism\nŹródło: M.C. Nussbaum Shame Penalties: Dignity and Narcissistic Rage, w: tejże Hiding from Humanity. Disgust, Shame, and the Law, Princeton University Press, Princeton–Oxford 2004, s. 227-250.\n1O karze wstydu mówi się ostatnio nad wyraz dużo. Zainteresowanie to wynika po części z ogólniejszych, konserwatywnych pragnień przywrócenia poczucia wstydu. Teoretycy komunitariańscy upierają się, że w dzisiejszych czasach obywatele nie mają żadnych zahamowań, a efektem są zaburzenia społeczne i rozkład więzi. Najlepszym sposobem przywrócenia społecznego porządku i wsparcia ważnych wartości związanych z rodziną i życiem społecznym byłoby zatem stygmatyzowanie osób z dewiacjami: alkoholików i narkomanów, samotnych matek, ludzi żyjących na zasiłku itd. Kahan, wraz z innymi zwolennikami legalizacji kary wstydu, w większości motywuje takie właśnie – dość ogólne – założenie.\n1 D.M. Kahan What Do Alternative Sanctions Mean, „University of Chicago Law Review” 1996 No. 63, s. 5 (...)\n2Dla Dana M. Kahana głównym celem kary jest ekspresja: przez karanie konkretnych przewinień społeczeństwo wyraża swoje najbardziej fundamentalne wartości1. W takim przypadku, przekonuje Kahan, kara wstydu ma szczególną moc. Publiczne upokorzenie jest jednoznacznym orzeczeniem; winny nie może się ukryć – jego przewinienie zostaje wystawione na spojrzenia innych. W tym sensie nawet więzienie, choć mocno upokarzające, zdaje się zbyt anonimowe: więzień znajduje się gdzieś daleko, za zamkniętymi drzwiami, zamiast na widoku publicznym. Kahan szczególnie zachwala zawstydzanie jako działanie zamienne do innych „alternatywnych sankcji” – alternatywnych, bo nieuwzględniających więzienia. Zapłata grzywny, przekonuje, nie jest upokarzająca: a zatem grzywna nie wyraża mocnego społecznego przekonania, że konkretny rodzaj przewinienia jest hańbiący. Myślimy o niej podobnie jak o konieczności zapłaty za parking czy nawet uregulowania mandatu za przekroczenie prędkości; zapłaciliśmy, więc nie czujemy się zawstydzeni. (Warto zauważyć, że Kahan nie uwzględnia ciężaru, jaki grzywna nakłada na biednych). Alternatywa w postaci prac społecznie użytecznych, twierdzi Kahan, jest jeszcze gorsza, ponieważ wynagradza winnemu jego haniebny występek. Zamiast upokorzenia winny musi zrobić coś dobrego, coś, po czym będzie się czuł dobrze, coś, po czym także inni będą o nim dobrze myśleć.\n2 To centralna kwestia kary wstydu dla Etzioniego, w: A. Etzioni The Monochrome Society, Princeton Un (...)\n3Co więcej, dodają Kahan i Etzioni, wstyd może z dużą siłą zapobiegać podobnym występkom2. Ludzie, którzy korzystają z usług prostytutek, nie będą do tego tak chętni, gdy częścią ich kary będzie upokarzająca notka w gazetach. Kierowcy zastanowią się dwa razy, zanim wsiądą za kierownicę pod wpływem alkoholu, jeśli będą świadomi, że mogą skończyć, jeżdżąc przez rok z napisem „DUI” (Driving under the influence – jazda pod wpływem [przyp. tłum.]) na tablicy rejestracyjnej. A nowojorscy biznesmeni, którym po lunchu w Hoboken zdarza się sikać na ulicę, prawdopodobnie poważnie się zastanowią, czy mają na to ochotę, jeśli karą będzie nie cicha, ukryta grzywna, lecz publiczny akt szorowania ulic szczoteczką do zębów.\n4To dość przekonujące twierdzenia: wstyd ma potężne działanie ekspresywne i zapobiegawcze; dlatego musimy znaleźć więcej argumentów przeciw tej karze niż prosty fakt, że wygląda ona na nieszczególnie przyjemną. Pozwólmy sobie zatem zgodzić się z Kahanem, że jednym z działań kar jest wyrażanie zbiorowych wartości. Jeśli podstawową funkcją kary wstydu miałaby być ekspresja konkretnych, wartościowych norm społecznych i dawanie ludziom (zarówno przestępcom, jak i ogółowi społeczeństwa) silnych bodźców, by żyć wedle tych norm, wówczas byłyby to bardzo silne argumenty przemawiające za karą wstydu.\n5Nawet w tej hipotetycznej sytuacji, gdy kara wstydu bezpiecznie wiąże się z konkretnymi normami, polityczni liberałowie wciąż mieliby powód, by zapytać, czy normy egzekwowane tą drogą są normami, które prawo rzeczywiście może egzekwować. Czy są kluczowe dla politycznej idei liberalnej demokracji, czy raczej stanowią rodzaj czynów, na które obywatele rozsądnie się nie zgadzają, a których wprowadzanie nie jest, zgodnie z liberalnym przekonaniem, problemem prawa? Myślenie zgodne z Millowską zasadą szkody jako koniecznego warunku legalnej regulacji przewinienia najprawdopodobniej będzie przychylne tej zasadzie. A zatem liberałowie zakwestionują liczne kary wstydu, ponieważ stanowią one kary za wątpliwe przewinienia: odnoszą się do występków dokonywanych na samym sobie, czyli takich, które nie krzywdzą niewyrażających zgody stron trzecich. Wiele praw dotyczących np. narkotyków i zachowań seksualnych nie sprawdza się w tej kategorii.\n6Jednakże ów sprzeciw nie dotyczy kary wstydu jako takiej: to sprzeciw wobec wszelkich form kary za przewinienia, które podpadają pod kategorię występków dokonywanych na samym sobie. To jasne, że sprzeciw, który często odczuwamy w konkretnych typach kary wstydu – na przykład wobec publikacji w gazetach nazwisk mężczyzn korzystających z usług prostytutek – wynika z zaniepokojenia kryminalizacją prostytucji, a zaniepokojenie wzrasta, gdy w grę wchodzi surowa kara. Musimy oddzielić ten sprzeciw od przyczyn, dla których sprzeciwiamy się karze wstydu jako takiej. Dlatego od tej chwili będziemy rozważać tylko przestępstwa, które wyrządzają szkodę niewyrażającym zgody stronom trzecim – one zdają test Milla. Nierozdzielenie tych dwóch typów szkód u Kahana wydaje mi się mocno niefortunny, ale przecież nie musimy za nim podążać. Zatem lepiej rozważmy przestępstwa takie jak jazda pod wpływem alkoholu, kradzież, oszustwo, szkodliwe zachowanie seksualne (np. molestowanie dzieci) i inne tego typu wykroczenia. To bez dwóch zdań złe czyny, które zasługują na karę.\n3 Zob. M. Gustafson „Inscripta in fronte”. Penal Tatooing in Late Antiquity, „Classical Antiquity” 19 (...)\n7Zauważmy, że charakter naszego systemu wymierzania sprawiedliwości nie pozwala na zinstytucjonalizowanie kary wstydu w postaci czystej. Tu pomocny może okazać się podział na wstyd i winę: wstyd dotyczy cechy lub właściwości osoby, natomiast wina odnosi się do czynu. Nasz system sprawiedliwości opiera się na idei winy za konkretny akt. Aby w ogóle mówić o karze, winny musi być oskarżony i skazany za przestępstwo, a kara jest właśnie karą za jego popełnienie. A zatem stosowanie kary wstydu zawsze przychodzi po winie, ta zaś kształtuje strukturę oskarżenia, procesu sądowego i skazania. Dawniej nie zawsze tak to wyglądało: mniejszości religijne, heretycy, dewianci seksualni byli skazywani na publiczny wstyd bez popełnienia żadnego konkretnego czynu karalnego3. W niniejszym tekście oceniamy właś nie ów mieszany projekt: wstyd przychodzi na etapie kary dla osoby skazanej za przestępstwo po tym, gdy wina już nadała konkretny charakter procesowi sądowemu. Niemałą akceptację społeczną kary wstydu można po części przypisać właśnie jej mieszanej naturze, którą, chcąc nie chcąc, przyjmuje ona w naszym systemie prawnym.\n8W najnowszej literaturze podniesiono pięć argumentów przeciwko karze wstydu; każdy z nich otrzymuje głębsze uzasadnienie przez połączenie kwestii wstydu i stygmatyzacji. Oczywiście możemy przeciwstawiać się karze wstydu bez odwoływania się do tych kwestii, ale wzmacniają one i ukonkretniają argumenty, a zatem ułatwiają ich akceptację.\n4 Zob. T. Massaro Shame, Culture, And American Criminal Law, „Michigan Law Review” 1991 No. 89, s. 18 (...)\n9Pierwszy argument odnosi się do twierdzenia, że kara wstydu upokarza – upokarza, więc stanowi wykroczenie przeciw ludzkiej godności4. Argument ów, poprawnie rozumiany, nie wymaga od nas założenia, że osoby podlegające tej karze rzeczywiście czują się upokorzone; a zatem nie może zostać podważony przez to, że grupy skazane na wstyd mogą zacząć się szczycić stygmatami, którymi zostały naznaczone (zjawisko znane zarówno w antycznym Rzymie, jak i we współczesnych subkulturach). Poprawnie rozumiany argument skupia się na tym, co kara orzeka: na intencji poniżenia i upokorzenia. To jest zaś bez wątpienia niezgodne z politycznym zaangażowaniem w zapewnienie wszystkim obywatelom społecznych warunków szacunku do samego siebie, nawet jeśli, z jakiegoś powodu, dana osoba nie czuje się upokorzona.\n10Dlaczego kara wstydu miałaby być wykroczeniem przeciw ludzkiej godności, a grzywna i więzienie nie? Rzecz w tym, że grzywna i więzienie są nakładane za konkretny czyn; nie konstytuują przestrzeni dla upokorzenia i poniżenia całej osoby (choć kary same w sobie mogą mieć takie właściwości, co pokażę pod koniec tego tekstu); tropią winę i rzeczywiście opierają się na jej znalezieniu. Kara wstydu, historycznie, zawsze była drogą do stygmatyzowania osoby, często na całe życie, jako zdegradowanej tożsamości. Wstyd, jak wskazywałam, jest emocją, która skupia się na cesze, natomiast wina skupia się na czynie. Kara wsparta na winie oznajmia: „Popełniłeś przestępstwo”; kara wstydu z kolei: „Jesteś osobą niepełnowartościową”. Te dwa zdania mogą być niełatwe do rozróżnienia w naszej obecnej sytuacji prawnej, skoro wstyd prymarnie odwołuje się do winy i jest trybem karania osoby, która popełniła czyn karalny. Ale tatuaże, piętna, znaki stygmatyzują osobę jako tożsamość dewiacyjną, a ich historyczną funkcją było zademonstrowanie tej zepsutej tożsamości światu. W wielu epokach i krajach znalezienie czynu karalnego wcale nie stanowiło konieczności – tożsamość była stygmatyzowana od razu, często przez znaki pozostające do końca życia, takie jak tatuaże czy szkarłatna litera. I nawet w naszym nieuchronnie zmieszanym przypadku wstyd ogłasza światu: oto osoba konkretnego, gorszego sortu – „alkoholik”, „zła kobieta” itd. Gdy społeczeństwo naśmiewa się z kogoś stojącego pod pręgierzem, nie skupia się na żadnym konkretnym czynie: ludzie zostali zaproszeni do szydzenia z czyjejś zepsutej tożsamości. Pierwszy argument przeciwko tego typu karze wstydu mówi, że przekaz z tym związany, zarządzany przez państwo, jest niezgodny z powszechnym prawem do równej godności wszystkich obywateli.\n5 J. Annas Shame and Shaming Punishments (manuskrypt), 2000.\n11Wariant tego argumentu, koncentrujący się zwłaszcza na rzeczywistych odczuciach winnego, wypracowała niedawno Julia Annas5. Posiłkując się przykładami z literatury i historii, objaśniła, że wstyd, stygmatyzując całą osobę, szczególnie łatwo bywa kojarzony ze „złamanym duchem” – długotrwałą niemożnością odbudowania szacunku do siebie samego i poczucia własnej wartości. Te kwestie psychologiczne, dość prawdopodobne, stanowią dodatkowy asumpt, by twierdzić, że kara wstydu okrada ludzi z ich „dobra podstawowego”.\n12W tym miejscu chciałabym podzielić się osobistą obserwacją. Jako dziecko alkoholiczki realnie rozważałam sytuację, że matka jeździłaby po mieście ze znakiem „DUI” na tablicy rejestracyjnej swojego samochodu. (W rzeczywistości nigdy nie została aresztowana, choć z pewnością zdarzało jej się jeździć na lekkim gazie). Zamiast cichej poprawki z egzaminu na prawo jazdy, zawieszenia pozwolenia lub innych kar wspartych na winie, które są w powszechnym użyciu, otrzymałaby publiczny znak, który splamiłby jej tożsamość na stałe. Jeszcze długo po wygaśnięciu materialnej kary (na tablicy rejestracyjnej już dawno nie byłoby znaku) matka byłaby napiętnowana w społeczności. Zostałaby na stałe oznaczona jako „pijana matka”. Co więcej, ojciec, siostra i ja także stanowilibyśmy „gorszy sort” (ostatecznie, to rodzinny samochód, a nawet gdyby tak nie było, ludzie znali powiązania rodzinne mojej matki). Różnica między taką karą a alternatywami wspartymi na winie zdaje mi się niewyobrażalna. Wiem, że kara wstydu bez dwóch zdań złamałaby w matce ducha. Tylko okrutne państwo, niedbające o szacunek dla godności ludzkiej, wystawiłoby człowieka na publiczne upokorzenie w taki sposób, zamiast zaoferować leczenie konkretnego problemu wraz z ochroną prywatności i godności.\n13Rozważmy jednak argument godności w świetle zaprezentowanej przeze mnie koncepcji zawstydzania. Jak sugerowałam wcześniej, obarczenie wstydem jakiejś mikrospołeczności zazwyczaj wyraża niewiarę w człowieczeństwo ludzi zawstydzanych. W kategoriach Goffmana stają się oni rodzajem podludzi, nie zaś odrębnymi jednostkami z własną indywidualnością i godnością. Bardziej konkretnie, w procesie zawstydzania zawstydzający ustawiają się jako „normalni” ponad zawstydzanymi, a zatem dzielą społeczeństwo wedle ustalonej hierarchii. Takie stwierdzenia z pewnością mają potężną moc orzekającą: dają głos temu, w co wielu ludzi głęboko wierzy. Niemniej jednak jest coś niegodziwego w myśleniu, że liberalne społeczeństwo, zbudowane na ideach ludzkiej godności, równości i szacunku dla indywidualności, mogłoby wyrażać właśnie ten sens za pomocą swojego publicznego systemu prawa. To, że państwo bierze udział w karze wstydu, zmienia właściwie wszystko. Ludzie z pewnością będą dalej stygmatyzować innych, a kryminaliści bez wątpienia będą wśród tych stygmatyzowanych, jednakże uczestnictwo państwa w mechanizmie upokorzenia głęboko podważa idee równości i godności, na których liberalne społeczeństwo zostało ufundowane.\n14Niektórzy zwolennicy kar zawierających element wstydu zaprzeczają, jakoby proponowane przez nich kary upokarzały kogokolwiek. Nieco dalej wrócę do tych koncepcji. Teraz natomiast skonfrontuję jedynie propozycje Kahana i Etzioniego, którzy nigdy nie przeczyli, że upokorzenie jest celem popieranego przez nich zawstydzania. Argument godności zdaje się mocno grać przeciw ich tezie. Publiczne upokorzenie nałożone przez państwo stoi głęboko w sprzeczności z właściwymi normami liberalizmu. Podstawowe założenie, ożywiające politykę Kahana, dzieli ludzi na dwie grupy: na słabych i tych ponad-tym-wszystkim, i drwi ze zhańbionych nieszczęśników znajdujących się pod nami. Takie formy hierarchii mogą i prawdopodobnie będą dalej rozwijać się w ludzkim życiu. Liberalne państwo nie może jednak stać się ich pełnomocnikiem bez istotnego narażenia swojej roli jako opiekuna równości.\n15W wypracowywaniu argumentu godności polegałam jak dotąd wyłącznie na swoich analizach piętna i tego, co ono wyraża, nie zaś na swojej fundamentalnej tezie o „prymitywnym wstydzie”. Możemy tu się zatrzymać – powiedzieliśmy wystarczająco wiele, by argument godności zadziałał. Jeśli jednak wierzymy w coś na kształt rozwojowej historii, którą opowiadam, możemy znaleźć kolejne powody, by go zaakceptować. W tym rozumieniu ludzie, którzy zadają wstyd, bardzo często nie są napędzani szlachetnymi motywami lub wysokimi ideałami, lecz raczej dają wyraz własnej ludzkiej słabości i wściekłości w obliczu ograniczeń ludzkiego życia. Ich gniew nie jest – albo jest nie tylko – gniewem z powodu niemoralności i występków. Za moralizmem stoi coś znacznie bardziej prymitywnego, coś, co właściwie każe im dążyć do upokorzenia i odczłowieczenia innych – ponieważ to jedyny sposób, w który „ja” może obronić swój kruchy narcyzm. To zaś pozwala nam pokazać, że nawet w przypadku kar wstydu najściślej powiązanych z moralnością będzie trudne, jeśli w ogóle możliwe, usunięcie poniżenia i upokorzenia, przeciw którym zwolennicy argumentu godności słusznie występują. „Prymitywny wstyd” może być zaspokojony wyłącznie przez upokorzenie: dlatego niełatwo je usunąć z kary wstydu, przynajmniej tak długo, jak długo „prymitywny wstyd” pozostaje w mocy. Kahan nie dąży do usunięcia upokorzenia z kary wstydu; właściwie wygląda na to, że żywiołowo je popiera – dlatego jego propozycja jest bezpośrednio narażona na zarzut o naruszenie godności. Inny typ komunitarianina mógłby jednak podtrzymywać, że moralnie zaangażowana kara wstydu jest w stanie uniknąć upokarzania. Tutaj nasza rozwojowa historia dowodzi wprost, że powiązanie między wstydem i upokorzeniem nie jest przypadkowe. Dlatego, jeśli mamy choćby podejrzenie, że ta rozwojowa historia albo coś na jej kształt, jest właściwa, powinniśmy być przynajmniej bardziej sceptyczni wobec pewnych prawdopodobnych ripost na argument godności. Społeczne warunki szacunku do siebie dla wszystkich obywateli mogą być istotnie zagrożone przez powszechne stosowanie kary wstydu, nawet jeśli jej zwolennicy twierdzą, że o upokorzeniu nie ma tutaj mowy.\n16Wina oraz kary orzekane na podstawie winy nie zderzają się z podobnymi problemami. W samej winie zawiera się mocny podział między osobą a czynem przez nią popełnionym; w tym sensie wina jest w pełni zgodna z poszanowaniem godności człowieka. Kary mogą traktować czyn nad wyraz ostro, lecz nie przestają tym samym wyrażać przekonania, że winny jest wart wysiłku, a w ostateczności ponownej integracji ze społeczeństwem. Istotnie, wizja Kanta zakłada, że szorstkość kary jest sposobem wyrażenia szacunku dla osoby przez ustanowienie jej jako istoty w pełni odpowiedzialnej za popełnione czyny. Zarówno obarczenie ludzi pełną winą za ich zbrodnie, jak i późniejsze umożliwienie im poprawy i ponownej integracji ze społeczeństwem wzmacniają zdolności samonaprawcze dzięki traktowaniu przestępcy jako kogoś, kogo stać jeszcze na wiele dobrego. Prace społecznie użyteczne, w przypadku niektórych przewinień, byłyby jednym ze sposobów promowania naprawy i ponownej integracji.\n6 J.Q. Whitman What Is Wrong with Inflicting Shame Sanctions?, „Yale Law Journal” 1998 No. 107, s. 10 (...)\n7 Zob. D. Markel Are Shaming Punishments Beautifully Retributive?: Retributivism and the Implications (...)\n17Zwróćmy się teraz ku drugiemu argumentowi przeciwko karze wstydu – argumentowi wypracowanemu przez Jamesa Whitmana6. Twierdzi on, że kara wstydu zwykle zawiera w sobie rodzaj zbiorowej sprawiedliwości – w tym sensie sama w sobie jest mocno problematyczna. W karze wstydu państwo nie wymierza kar po prostu przez ustanowione do tego instytucje; państwo zaprasza społeczeństwo do ukarania przestępcy. To nie tylko mało wiarygodna, ale także wewnętrznie problematyczna kara, zaprasza ona bowiem „tłum”, by tyranizował każdego, kogo akurat nie polubił. Sprawiedliwość wymierzana przez tłum nie jest bezstronną, rozważną, neutralną sprawiedliwością, którą liberalno-demokratyczne społeczeństwo zwykle ceni sobie najbardziej7.\n18Argument ów, podobnie jak argument godności, możemy wzmocnić przez przywołanie kwestii stygmatyzacji. Jeśli obawy przed niedopasowaniem zwykle prowadzą ludzi do formowania grup i definiowania się jako „normalsi” w opozycji do grup słabszych i jeśli nadawanie piętna i wstydu jest zwykle związane z procesem formowania się grupy, jak przekonująco przedstawił to Goffman, możemy z większą przejrzystością dojrzeć to, co budzi zastrzeżenia. Mechanizmy grupowej samoobrony wyglądają zupełnie inaczej niż zrównoważone i bezstronne zarządzanie sprawiedliwością, którego słusznie domagamy się od systemu prawnego.\n19Gdy do Goffmanowskiej koncepcji piętna dodamy teorię „prymitywnego wstydu”, możemy zajść jeszcze dalej: częstym powodem, dla którego ludzie tworzą takie grupy i stygmatyzują innych, jest głęboko irracjonalny lęk przed defektem, ten zaś zdaje się częścią bardziej ogólnego, trwożliwego cofania się przed niepokojącymi aspektami ludzkiego życia i poszukiwania niemożliwego rodzaju twardości, bezpieczeństwa oraz samowystarczalności. Docenienie irracjonalnych korzeni pożądania wstydu pozwala nam wyraźniej zauważyć, dlaczego system prawny nie powinien zawierzać tej motywacji. Nie chodzi o to, że wszelkie emocje są niepewne jako fundament przepisów prawnych – chodzi o etiologię i operacje na tej konkretnej emocji.\n8 E.A. Posner Law and Social Norms.\n9 Zob. M. Gustafson „Inscripta in fronte”…; Ch.P. Jones Stigma: Tattooing and Branding in Graeco-Roma (...)\n20Trzeci argument – odrębny od argumentu Whitmana, choć ściśle z nim powiązany – to historyczny wywód Erica Posnera8 o niemiarodajności kary wstydu. Historia dowodzi, że kara wstydu bardzo często prowadziła do stygmatyzowania nieodpowiednich ludzi i/lub nieprecyzyjnego wyznaczania wielkości kary. W tym sensie kara ta nie spełnia w sposób właściwy funkcji odstraszającej: może zniechęcić do zachowania, które nie jest złe, choć mało popularne, a nie zniechęcić do innego, znacznie podlejszego. Do obszernego zbioru przykładów z Europy zaprezentowanego przez Posnera (a także przez Whitmana) mogę dodać znamienną sytuację z antycznego Rzymu, która pokazuje tę kwestię bardzo jasno. Choć kara wstydu w późnym antyku została wprowadzona z wyraźnym podziałem na prawdziwe przestępstwa (kradzież, oszustwo itd.), bardzo szybko stała się narzędziem stygmatyzacji grup, które akurat w danym czasie były niepopularne: mniejszości seksualnych, chrześcijan i, już w czasach dominacji chrześcijan – heretyków9.\n21Nietrudno zrozumieć, dlaczego kara wstydu zdaje się mało wiarygodna, jeśli do Whitmanowskiego argumentu sprawiedliwości zbiorowej doda się przykłady z historii. Kara wstydu jest częściowo niemiarodajna, ponieważ nie jest zarządzana przez neutralne i bezstronne instytucje rządowe, lecz przez społeczność. Kiedy rząd zaprasza tłum do karania, może się spodziewać stygmatyzowania osób postrzeganych jako wstrętne, nawet jeśli nie zrobiły niczego – czy niczego bardzo – złego.\n22Powtórzmy: same w sobie przykłady z historii są bardzo silnym argumentem za tezą Posnera. Ale historia to rzecz niepochwytna: dane zawsze pozostają niekompletne, dlatego trudno powiedzieć, na ile reprezentatywne są zarejestrowane przypadki. Dobrze więc byłoby mieć w zanadrzu przyczynową hipotezę, uświadamiającą nam kilka logicznych powodów, dla których po karze wstydu można spodziewać się niemiarodajności oraz nieprzystosowania do charakteru i wielkości rzeczywistych przestępstw. Moja opowieść o wstydzie i stygmatyzacji dostarcza takiej właśnie przyczynowej hipotezy. Nie przez przypadek wstyd tak prędko przechodzi od rzeczywistego przestępstwa do samej odmiennej tożsamości – we wstydzie bowiem nie o czyn na pierwszym miejscu chodzi. Wstyd skierowany jest do osoby albo grupy osób, i to do osoby postrzeganej jako ucieleśnienie pewnej odbiegającej od normy tożsamości (prawdopodobnie widzianej jako odrażająca), w opozycji do której dominująca grupa stara się siebie zdefiniować – a zatem ochronić przed nią. Gdy dodamy, że mechanizmem stojącym za ochroną rządzi poszukiwanie własnej niezniszczalności i narcystycznego triumfu, zauważymy, że ludzie, którzy łatwo mogą stać się obiektem wyładowania gniewu wspartego na wstydzie, niekoniecznie bywają przestępcami, lecz właściwie mogą być kimkolwiek, kto przypomina „normalsowi” o jego słabości, kimkolwiek, kto może zostać, do pewnego stopnia, kozłem ofiarnym tej słabości, kto ma wziąć ją na siebie i wynieść gdzieś poza społeczność. Narcystyczny gniew jest właściwie irracjonalny (w normatywnym sensie) i niezrównoważony, więc nie powinno dziwić, że ściga po równo chrześcijan i złodziei, osoby niepełnosprawne i fałszerzy.\n10 J. Gilligan Violence: Reflections on a National Epidemic, Vintage, New York 1996; zob. także T. Mas (...)\n11 J. Braithwaite, osobista korespondencja, kwiecień 2002.\n23Czwarty argument wycelowany jest w twierdzenie, że karę wstydu wyróżnia silny potencjał zapobiegawczy. Psycholog James Gilligan uważa, że praktyka kieruje ku zgoła odmiennej konkluzji: upokorzone osoby stają się bardziej wyalienowane i niespokojne niż wcześniej10. Zwłaszcza w przypadku alkoholików, pedofilów i innych, których miałaby objąć kara wstydu Kahana, wstyd stanowi lwią część ich problemu właściwie od samego początku; wydać taką osobę na upokorzenie, to często rozbić nadmiernie kruche osłony jej ego – skutkiem może być jej totalne załamanie. W tego typu praktykach może się także pojawić poczucie głębokiego wyobcowania ze społeczeństwa i jego norm, co łatwo może doprowadzić do jeszcze większej agresji, jeśli przestępca ma do niej skłonność. W tym kontekście używanie wstydu do kontroli przestępstw działa jak stosowanie benzyny, by ugasić ogień. Dodatkową kwestię do rozważenia stwarza sytuacja, w której zawstydzany ma dostęp do źródeł szacunku wyłącznie w społeczności kryminalistów bądź wśród innych stygmatyzowanych jednostek; w tym przypadku wstyd może wzmocnić tendencję do utożsamiania się z antyspołecznymi zbiorowościami. Tezy te zyskały niedawno mocne podparcie w badaniach empirycznych prowadzonych przez kryminologa Johna Braithwaite’a, który ujawnił, że „stygmatyzacja zwiększa łamanie prawa”11.\n24I znów także ten argument, wyrażony w kategoriach ogólnej idei wstydu i stygmatyzacji, wydobywa nową siłę i głębię z psychologicznego podejścia do wstydu. Dla osoby z kruchym ego, jak wskazywałam, doświadczenie wstydu jest blisko związane zarówno z depresją (złamany duch), jak i z agresją, a wzmocnienie poczucia wstydu prowadzi raczej do zwiększania niż zmniejszania przemocy. Przypomnijmy sobie niemieckich oficerów omawianych przez Theweleita: to właśnie dlatego, że poczuli się publicznie upokorzeni porażką w I wojnie światowej, zaczęli obsesyjnie skupiać się na obrazach pełnych przemocy i projektach zemsty. Badania Kindlona i Thomsona na chłopcach – i nasz eksperyment z przemocą w przypadkach takich jak Columbine – dowodzą tego samego. Wywoływanie wstydu, zamiast powstrzymywać przestępstwa, może doprowadzić do gwałtownych wybuchów.\n12 S.J. Schulhofer, osobista rozmowa, czerwiec 2002.\n25Wreszcie pozostał nam argument zaproponowany przez Stephena Schulhofera, który odwołuje się do znanego zjawiska „poszerzania sieci” („net-widening”)12. Zgodnie z podstawowym założeniem tego badania kary wstydu mogą prowadzić do coraz szerszych prób umieszczania coraz większej liczby ludzi pod społeczną kontrolą. W przypadku wstydu, podobnie jak w przypadkach innych obiecujących propozycji reform – argumentuje dalej Schulhofer – reforma (taka jak wcześniejsze zwolnienie warunkowe, sądy dla nieletnich itd.) początkowo jest przedstawiana jako sposób przeniesienia mniej niebezpiecznych przestępców do systemu, który zdaje się mniej surowy niż więzienie. Następnie jednak przestępcy zostają poddani decyzji społeczeństwa, to zaś niechętnie ryzykuje, zwłaszcza gdy chodzi o osoby, które w przeciwnym razie zostałyby wysłane do więzienia. Zmiana przebiega zatem następująco: rzekomo „lżejsza” kara nie jest stosowana wobec osób, które i tak poszłyby do więzienia, lecz wobec ludzi, którzy prawdopodobnie dostaliby się pod pieczę kuratora lub – w systemie ograniczonych zasobów – w ogóle nie byliby ścigani. A zatem, zamiast oddalać się od więzienia zawstydzana osoba włączona zostaje w obieg kontroli społecznej i poddana karom, których w innym porządku by uniknęła. Argument ów ujawnia, że kara wstydu może zadziałać nie jako reforma postępowa, lecz raczej jako czynnik zwiększania społecznej jednorodności i kontroli.\n26To zaś odsłania napięcie w teorii Kahana, gdyż umiejscawia jego założenia między dwiema koncepcjami. Kiedy Kahan mierzy się z przeciwnikami krytykującymi karę wstydu jako surową, przedstawia swoją propozycję jako alternatywną dla więzienia. W innych kontekstach obiera jednak kierunek wzmożonej społecznej kontroli, skupiając się na przestępstwach, które w ogóle nie są sądzone, i/lub na traktowaniu kary wstydu jako alternatywnej dla grzywny i prac społecznie użytecznych. W przeciwieństwie do innych naszych argumentów, ten nie przemawia bezpośrednio przeciwko karze wstydu, ponieważ musielibyśmy go połączyć z normatywną oceną wzmożonej kontroli społecznej. A jednak wzbudza poważne wątpliwości w zderzeniu z twierdzeniem, że kara wstydu będzie „lekka” i „progresywna”. W połączeniu z argumentem godności i wywodem Erica Posnera wątpliwości stają się bardzo poważne, zwłaszcza w kwestii rozszerzenia i skutków tej kary.\n27Niepokój wzmaga się, kiedy pomyślimy o psychologii wstydu: ludzie zbyt chętnie przenoszą wstyd na zewnątrz, radząc sobie z własnymi niepewnościami przez stygmatyzowanie innych. „Poszerzenie sieci” implikowane przez karę wstydu można sobie łatwo wyobrazić jako przypadek tej właśnie zgubnej dynamiki społecznej.\n28Mamy zatem pięć argumentów przeciwko karze wstydu. Każdy z nich ma osobną moc i żaden z nich samodzielnie nie może być wystarczający, żeby przekonać nas, że kara wstydu to niedobry pomysł. Jednocześnie pokazałam, że dodatkowym wsparciem dla argumentów jest kwestia wstydu i stygmatyzacji i znacznie głębsze zrozumienie, dlaczego kara wstydu powinna zostać przemyślana jako zagrożenie dla kluczowych wartości społeczeństw liberalnych.\n30Są jednak takie przypadki, gdy wina jest niewystarczającą odpowiedzią, a wstyd jest stosowny. Tu warto przypomnieć słuszne ujęcie Barbary Ehrenreich, która ukazuje biedę klasy robotniczej w Ameryce jako jeden z przypadków publicznego zaproszenia do, wydaje się, całkiem zasadnego wstydu. Amerykanie powinni przebadać swój styl życia i zaangażowania, a robiąc to, zrozumieć ze wstydem, że ponieśliśmy porażkę, jeśli chodzi o życie wedle ideałów równego szacunku, które są centralne dla naszego społeczeństwa. Ten typ wstydu, jako skutek krytycznej samooceny, zdaje się umożliwiać wspieranie reform. Czy istnieje sposób wprowadzenia do prawa kary wstydu (jako odrębnej od Braithwaite’a kar wspartych na winie), skupiającej się na tym konstruktywnym typie wstydu, który zawiera uznanie ludzkiej słabości, a zatem jest nie tylko nienarcystyczny, a właściwie antynarcystyczny? Jak taka kara wstydu (odrębna od kar wspartych na winie) mogłaby wyglądać i za jakie przestępstwa miałaby być wymierzana?\n13 Martha Stewart (ur. 1941) – amerykańska potentatka biznesowa polskiego pochodzenia, prezenterka tel (...)\n31Kiedy jednak prawo zaczyna nakładać karę wstydu na pojedynczych obywateli, nieuchronnie pojawia się upokorzenie i poniżenie. Nawet jeśli ktoś jest niezwykle silny, owładnięty narcyzmem i pełen pretensji do własnej niezniszczalności, co – wedle Ehrenreich – brzmi niemal jak zaproszenie do kary wstydu, wizja prawa atakującego kruchą jednostkę przez rytuał publicznego upokorzenia wygląda na niezbyt przyjemną. Rozważmy przykład, gdy kara wstydu zdaje się bardzo atrakcyjna z tej perspektywy. Martha Stewart13 została oskarżona o insider trading. (Właściwie, nie została oskarżona o przestępstwo kryminalne, lecz o związane z nim przestępstwo cywilne, dla którego ciężar dowodowy jest niższy). Cała jej kariera była jednym wielkim peanem na rzecz narcyzmu. Idee propagowane w jej czasopiśmie i jej występach telewizyjnych, z naczelnym przesłaniem, że kobiety i ich domy powinny być perfekcyjne, to zgubna, narcystyczna fantazja, która odwracała uwagę od realnych obciążeń (takich jak opieka nad osobami starszymi czy dziećmi) nakładanych na kobiety w naszym społeczeństwie. W tym sensie sukces Stewart można w dużej mierze przypisać wstydowi, który wzbudzała wśród przeciętnie nieporządnych kobiet, których domy są dalekie od perfekcyjności. Dlatego wystawienie Stewart na publiczny wstyd przez naznaczenie łatką zwykłej kryminalistki wydaje się wyborne. Oczywiście ktoś może powiedzieć: jeśli jest winna, powinna ponieść karę. Ale to zbyt pospieszne stwierdzenie: każdy oskarżyciel musi wybrać spośród wielu możliwych przestępstw; tymczasem prokuratorzy niebywale skupiają się na sprawie Stewart, w dodatku na podstawie przewinień, które wyglądają na raczej łagodne i do zakwestionowania, natomiast wielu znacznie bardziej poważnych prawdopodobnych przestępców nie zostaje postawionych w stan oskarżenia. Najgorsza jest jednak kara publicznego wstydu, stanowiąca w znacznej części o sytuacji Stewart: z racji wstydu utraciła reputację, jeszcze zanim sprawę podano do publicznej wiadomości.\n32Jedną z niedogodności sławy jest nieustanne wystawienie na publiczne upokorzenie, bez względu na to, czy się tego chce, czy nie: w istocie żaden sędzia nie mógłby dorównać temu, co Stewart już w tej kwestii spotkało. Wydaje mi się jednak, że to, co dzieje się w związku z tą sprawą, jest dość nieprzyjemne moralnie, i że relacja między legalnym atakiem na Stewart i publicznym wstydem rysuje się bardziej problematycznie. Dla przykładu, akt oskarżenia został opublikowany w kolejnym dniu po emisji specjalnego programu telewizyjnego poświęconego życiu Stewart, co było niczym innym jak pożywką dla publicznej chęci ujrzenia jej wstydu. Ludzie są zadowoleni z jej „upadku”, ponieważ pragną ujrzeć skazy na rzekomej perfekcji, ale to nie usprawiedliwia ujawniania intymnych aspektów jej życia w telewizji, w dodatku w niesmaczny i upokarzający sposób. W rzeczywistości przyjemność, której program telewizyjny nastręcza, jest sama w sobie narcystyczna, przekonuje widza: „Mówiła ci, że jest perfekcyjna, a ty że jesteś bałaganiarą. Teraz ona ma u siebie bałagan, a ty (ponieważ bez wątpienia nie jesteś oskarżona o insider trading), masz, dokładnie przeciwnie, idealny porządek”. Załóżmy, że to sędzia zlecił stacji NBC zmontowanie tego programu jako kary: w moim odczuciu byłoby to skandaliczne nadużycie systemu prawnego. Ale niemal równie skandaliczny jest sam fakt, że film i oskarżenie były tak ściśle ze sobą powiązane – zupełnie jakby życie naśladowało sztukę.\n33[…] Przykład ów jasno dowodzi, że cechami wstydu konstruktywnego Ehrenreich muszą być ogólny charakter oraz, co bardzo tutaj istotne, podmiotowa inkluzywność. Publiczny wstyd Stewart opiera się na opozycji: ludzie ustawiają się w opozycji do niej, czerpiąc satysfakcję z jej upadku. W tej sytuacji wstyd wzmacnia narcyzm, podpierając fałszywe mniemanie ludzi o własnej niezniszczalności. Propozycja Ehrenreich przeciwnie, jest inkluzywna: została skierowana do wszystkich stosunkowo zamożnych Amerykanów, z autorką włącznie. Co więcej, jest nieformalna i w tym sensie subtelna: wzywa czytelników do namysłu, nie zmusza ich jednak do rytuału publicznego wyznania. Odbywa się bez rozgłosu: każdy został zaproszony do prywatnej refleksji nad własnym sumieniem, a do publicznej dyskusji – tylko z własnej woli. Czy jesteśmy w stanie wyobrazić sobie obowiązkową publiczną karę wstydu, która byłaby konstruktywna w podobny sposób? Te właściwości zdają się trudne do osiągnięcia w systemie prawnym.\n14 J. Annas Shame and Shaming Punishments; Rhode w komentarzu do tego rozdziału na Uniwersytecie Stanf (...)\n34Dlatego najbliżej mi w myśleniu o tych kwestiach do zaakceptowania i wyobrażenia sobie kar opierających się na wstydzie, nakładanych na potężne organizacje – korporacje, firmy prawnicze – które popełniły przestępstwo obnażające ów szczególny rodzaj pychy i narcyzmu atakowany przez Ehrenreich. Właściwie zarówno Julia Annas, jak i Deborah Rhode sugerują, że kara wstydu może być właściwa dla organizacji, które wyrządzają krzywdę, natomiast byłaby nieodpowiednia w odniesieniu do jednostek14. Annas twierdzi, że organizacje nie mogą przeżywać głębokich traum, takich jak ludzie, i że nie mają, jako takie, godności do ochrony: a zatem upokorzenie ich przez niepochlebny rozgłos nie wydaje się nieetyczne. Rhode, skupiając się konkretnie na firmach prawniczych, które naruszają normy etyki zawodowej, sugeruje, że zła reklama dla firm popełniających przestępstwa nie byłaby niepożądana, gdyby kara wstydu odbywała się poza kontekstem instytucjonalnym.\n35Oczywiście, istnieje nieformalna kara wstydu dla słabych korporacji i słabych firm prawniczych. I prawdopodobnie powinno być jej więcej, zarówno w prasie, jak i w debatach publicznych. Oczywiście narcystyczne roszczenie do niezniszczalności było głównym źródłem działalności przestępczej części korporacji i ich pracowników, a antynarcystyczna kara wstydu, która wzmacnia zwykłą ludzką wrażliwość, jest jak najbardziej pożądana dla nadmiernie uzależnionej od mitu niezniszczalności Ameryki. Jednak co do tego, czy wstyd powinien być nakładany przez system prawny, nie mam jasnej wizji. Annas i Rhode oczywiście podają mocne argumenty za poszanowaniem godności i oczywiście zła reklama pośród konkurentów nie jest rodzajem „sprawiedliwości tłumu”, która niepokoi Whitmana. Niepokój, że wstyd przyniesie więcej złych zachowań, a nie mniej, prawdopodobnie nie dotyczy tego typu sytuacji w stopniu, w jakim dotyczy alkoholików czy narkomanów. Czy obawy Posnera dotyczące nierównego przeciwdziałania można tu zastosować – nadal jest niepewne. Zdaje mi się jednak, że przeciwdziałanie jest najbardziej skuteczne wtedy, gdy skupiamy się na samych przestępstwach, a nie na prostym zawstydzaniu całej organizacji. W tym kontekście kara byłaby znów na granicy wstydu i winy.\n37Obrońcy kar wstydu często odpowiadają na zarzuty, obstając przy zdaniu, że kary te dobrze spełniają cztery podstawowe cele kary w ogóle: naprawczy, odstraszający, ekspresywny i reformujący lub reintegracyjny. Pokazałam już, że wprawdzie kara wstydu jest potężnym środkiem ekspresji, ale to, co wyraża, zdaje się głęboko problematyczne w społeczeństwie opierającym się na ideach godności i równowartości. Jej odstraszający charakter również został zakwestionowany przez przekonujące argumenty Posnera i Gilligana. Pozostały nam kwestie odpłaty i reformy.\n38Właściwym kierunkiem w myśleniu o sankcjach pozawięziennych zdaje mi się ten zaproponowany przez Braithwarte’a: jakąkolwiek karę wybierzemy, powinniśmy skupiać się na przyszłości, na reformie i ponownej integracji. Prace społecznie użyteczne odgrywają często bardzo ważną rolę w tym staraniu, i to dokładnie z powodów, dla których Kahan ich nie akceptuje: dają ludziom coś dobrego do zrobienia, otwierają nową relację ze społeczeństwem, wzmacniając u nich poczucie własnego „ja” jako dobrego i konstruktywnego. Równie ważne są programy poświęcone leczeniu problemów alkoholowych i narkotykowych, a także terapia dla przestępców seksualnych. Tego typu programy są obecnie najskuteczniejsze właśnie dlatego, że ostrożnie redukuje się w nich wstyd. A zatem program Anonimowi Alkoholicy (AA), jak dotąd najbardziej efektywny w leczeniu alkoholizmu, realizuje dokładnie to, co głosi jego tytuł. Jego uczestnicy nie mogą użyć publicznie pełnego imienia żadnego innego członka. Nawet jeśli osoba jest ich przyjacielem, nie mogą wspomnieć o niej w związku z członkostwem w AA. Ten zakaz jest na tyle rygorystycznie przestrzegany, że przez chwilę nie było pewne, czy kilkoro przyjaciół mojej matki będzie mogło podczas pogrzebu wspomnieć o jej pomocy w AA, i ich osobistym doświadczeniu z tym związanym. W efekcie opowiedzieli o tym, ale było to traktowane jako rzadkie naruszenie decorum.\n39Bezspornie istnieje wiele przestępstw, za które prace społecznie użyteczne i inne rodzaje sprawiedliwości naprawczej nie stanowią właściwej alternatywy; dla tych przestępstw kara wstydu zwykle również nie jest odpowiednia – pozostaje więzienie. Obrońcy kary wstydu wskazują wówczas na upokarzający charakter więzienia i zarzucają przeciwnikom niespójność: albo odrzucimy więzienie, argumentuje Kahan, albo zaakceptujemy znaki i stygmaty oraz inne rodzaje publicznego zawstydzania.\n15 J.Q. Whitman Harsh Justice: Criminal Punishment and the Widening Divide between America and Europe, (...)\n16 M. Archimandritou The Open Prison, Athens 2000, napisane po grecku (moja znajomość argumentu wynika (...)\n40Rzeczywiście, więzienia – w formie, w jakiej funkcjonują w wielu społeczeństwach, w tym, oczywiście, w USA – są głęboko upokarzające. Pytanie, czy koniecznie musi tak być. Z obejmującego szeroki zakres badania komparatystycznego Jamesa Whitmana nad karami w Ameryce, Francji i Niemczech wynika, że w Europie skazani otrzymują łagodniejsze kary z troski o poszanowanie ludzkiej godności15. Ponieważ w historii Europy praktyka karna była silnie zróżnicowana klasowo, z cięższymi karami dla klas niższych, współczesne europejskie demokracje skrupulatnie dbają o poszanowanie równej godności każdej jednostki; kary zawsze są przyznawane zgodnie z tą zasadą. To zaś prowadzi ku ogólnie lżejszym karom, poprawie warunków w więzieniach, i naciskom na to, by więzień nie został pozbawiony większości praw obywatelskich. Maria Archimandritou w swojej nowej książce, Otwarte więzienie, stanowiącej studium praktyk karnych w krajach nordyckich, Niemczech i w kilku innych częściach Europy, doszła do podobnego wniosku; szczegółowo udokumentowała tendencję do rozciągania wszelkich podstawowych praw obywatelskich na więźnia, łącznie z prawem do opieki zdrowotnej16. W tym kontekście Stany Zjednoczone bezspornie odstają od Europy: nie możemy – z racji mizernego stanu naszego więziennictwa – dać sobie wmówić, że więzienie i upokorzenie zawsze muszą iść w parze.\n41Nawet w USA obrońcy praw więźniów od dawna prowadzą kampanię na rzecz zwiększenia świadomości zarówno sądu, jak i opinii publicznej co do tego, że więźniowie nie są zwierzętami, że mają określone prawa do prywatności i własności osobistej. Warto przypomnieć, że to kwestia ludzkiej godności była kluczowa w orzeczeniu sądu Pensylwanii, że odrzucające toalety to „okrutna i nieregulaminowa kara”. Całkiem niedawno sędzia Richard Posner wydał bardzo interesującą opinię, w której dochodził do tego samego wniosku w kwestii wstydu: uznał za okrutną i nieregulaminową karę zmuszanie więźnia-mężczyzny do rozbierania się, brania prysznica i korzystania z toalety pod nadzorem strażniczki więziennej. W procesie dokonał kilku bardzo ważnych obserwacji dotyczących statusu więźnia:\nMożna na różne sposoby patrzeć na więźniów aresztów i zakładów karnych w Stanach Zjednoczonych w 1995 roku. Jednym z nich jest postrzeganie ich jako należących do innego gatunku, a nawet jako rodzaju szkodników, pozbawionych ludzkiej godności i niewartych szacunku; w tym wypadku kwestia poniżającego czy brutalnego traktowania więźniów w ogóle nie ma racji bytu. Właściwie można by bez zahamowań dokonywać eksperymentów na więźniach… Ja sam nie postrzegam 1,5 miliona więźniów amerykańskich zakładów karnych w tym świetle; to ważna część amerykańskiego społeczeństwa, w dodatku to tylko aktualna populacja osadzonych… Znaczna liczba tych więźniów nie została skazana za przestępstwo; są zaledwie oskarżonymi i podobnie jak osoby pozywające oczekują na proces. Część z nich może być w rzeczywistości niewinna. Wśród winnych wielu jest winnych… przestępstw bez ofiar, zadziwiająco podobnych do działalności zgodnej z prawem (przykładem przestępstwa hazardowe)… Źle jest łamać prawa, nawet te głupie… ale powinniśmy mieć realistyczny ogląd składu populacji więźniów, zanim zadecydujemy, że to szumowiny niegodne niczego lepszego niż to, co mściwy lud i ubogi w zasoby system karny zechcą im dać. Nie możemy wyolbrzymiać różnicy między „nami”, porządnymi, szanowanymi, a więźniami; wyolbrzymienie takie sprawi, że z nadmierną łatwością odmówimy więźniom podstawowego ludzkiego traktowania.\n17 Johnson był Afroamerykaninem, a większość strażniczek była biała; wprawdzie Posner nie mógł wspomni (...)\n42Posner argumentuje dalej, że osoba wnosząca oskarżenie zasługuje na prawo do ochrony przed spojrzeniami obcych, uznając, że prawo do ochrony jawności jest zasadniczym elementem ludzkiej godności. Sędzia Posner nie wydaje opinii w pojedynczej sprawie17: podejmuje fundamentalną krytykę amerykańskiego więziennictwa. Wyraźnie stwierdza, że, po pierwsze, zbyt wiele osób siedzi w więzieniach, a, po drugie, traktowanie więźniów jako szkodników jest szeroko rozpowszechnione i niezgodne z uznaniem, że są oni ludźmi oraz że istotnie są oni obywatelami; w argumentacji odwołuje się do nazistowskich eksperymentów medycznych prowadzonych na żydowskich więźniach, co czyni jego uzasadnienie niezwykle sugestywnym. Brzydzimy się tą historią, a mimo to zachowujemy się w podobny sposób.\n18 Te stany to: Alabama, Florida, Iowa, Kentucky, Maryland, Mississippi, Nevada, New Mexico, Virginia (...)\n19 Dane z Human Rights Watch, Losing the Vote: The Impact of Felony Disenfranchisement Law in the U.S.(...)\n43Nie ma powodu, by uważać, że instytucja więzienia jest całkowicie niezgodna z podstawową ludzką godnością i szacunkiem. Fakt ograniczania wolności osoby przez pewien czas nie oznacza, że osoba ta nie jest w pełni człowiekiem. Właściwą odpowiedzią na argumenty Kahana zdaje się praca na rzecz humanizacji więzień i ochrona podstawowych praw osadzonych. Pierwszy zasadniczy krok w tym procesie to przemyślenie groteskowej polityki stosowanej w dziesięciu stanach USA, które odmawiają skazanym przestępcom prawa głosu do końca życia18. W przybliżeniu 510 000 Afroamerykanów żyje obecnie w USA i nie może głosować tylko dlatego, że byli skazani; to zaś stanowi jedną siódmą Afroamerykanów w USA i jedną trzecią Afroamerykanów na Florydzie i w Alabamie. Co więcej, dodatkowo 950 000 Afroamerykanów to osoby tymczasowo pozbawione biernego prawa wyborczego z powodu uwięzienia. Jedna trzecia z 4,2 miliona Amerykanów pozbawionych możliwości głosowania z racji skazania to Afroamerykanie, choć wszyscy Afroamerykanie stanowią zaledwie 12% populacji19.\n20 J.Q. Whitman Harsh Justice.\n44Taka polityka w oczywisty sposób naznacza wstydem i stygmatyzuje na całe życie. Kraje europejskie nigdy nie wprowadziły tak niedorzecznego pomysłu; co więcej, w krajach, gdzie głosowanie jest obowiązkowe, więźniowie mają obowiązek głosowania jak każdy inny. Whitman zwrócił uwagę na głęboką różnicę między europejską a amerykańską praktyką karną, ale nie docenił istoty rasy jako czynnika wyjaśniającego20. Po ustawie o prawie do głosowania (Voting Rights Act) pozbawianie Afroamerykanów równej godności jako obywateli wymagało sporego wysiłku – aż do momentu, gdy został znaleziony ów wybieg (koordynacja prawa złowieszczo wtóruje temu aktowi). To oczywiste, że ta „południowa strategia” działała i działa, zapewniając wynik co najmniej jednym wyborom krajowym. Nasza sytuacja w żadnym wypadku nie przypomina europejskich demokracji, pragnących ostatecznie pogrążyć niechlubną spuściznę społeczeństwa klasowego. Tak naprawdę wielu ludzi w USA pragnie podtrzymać społeczeństwo rasowe, a ostre więziennictwo i jednoczesne pozbawienie praw jest potężną bronią w walce o ów cel.\n45Dokładne przyjrzenie się więziennictwu w europejskiej linii (jeśli w ogóle można w społeczeństwie wytworzyć taką wolę) ugruntuje przekonanie, że więzienie jest nie formą dozgonnej stygmatyzacji, lecz raczej odstraszenia i/ lub naprawy, zawsze opierającą się na zasadzie szacunku, najlepiej w połączeniu z programami nastawionymi na reformę i ponowną integrację. Publiczna wola do wspierania tego typu programów nie istnieje, ponieważ w USA nie uznaliśmy jeszcze pełnego i równego człowieczeństwa naszych mniejszości rasowych.\n1 D.M. Kahan What Do Alternative Sanctions Mean, „University of Chicago Law Review” 1996 No. 63, s. 591-653.\n2 To centralna kwestia kary wstydu dla Etzioniego, w: A. Etzioni The Monochrome Society, Princeton Univeristy Press, Princeton 2001.\n3 Zob. M. Gustafson „Inscripta in fronte”. Penal Tatooing in Late Antiquity, „Classical Antiquity” 1997 No. 16, s. 79-105; E.A. Posner Law and Social Norms, Harvard University Press, Cambridge, MA 2000.\n4 Zob. T. Massaro Shame, Culture, And American Criminal Law, „Michigan Law Review” 1991 No. 89, s. 1880-1942; tegoż The Meanings of Shame: Implications for Legal Reform, „Psychology, Public Policy and Law” 1997 No. 3, s. 645-680.\n6 J.Q. Whitman What Is Wrong with Inflicting Shame Sanctions?, „Yale Law Journal” 1998 No. 107, s. 105 i n.\n7 Zob. D. Markel Are Shaming Punishments Beautifully Retributive?: Retributivism and the Implications for the Alternative Sanctions Debate, „Vanderbilt Law Review” 2001, No 54, s. 2157-2242.\n9 Zob. M. Gustafson „Inscripta in fronte”…; Ch.P. Jones Stigma: Tattooing and Branding in Graeco-Roman Antiquity, „Journal of Roman Studies” 1987 No. 77, s. 139-155.\n10 J. Gilligan Violence: Reflections on a National Epidemic, Vintage, New York 1996; zob. także T. Massaro Shame, Culture, And American Criminal Law.\n13 Martha Stewart (ur. 1941) – amerykańska potentatka biznesowa polskiego pochodzenia, prezenterka telewizyjna, założycielka i dyrektorka firmy Martha Stewart Living Omnimedia, zaangażowanej w działalność wydawniczą, telewizyjną, handlową i elektroniczną. W 2002 oskarżona o insider trading (transakcje z użyciem niejawnych informacji i wykorzystaniem ich do osiągnięcia prywatnych zysków); w 2003 roku skazana na pięć miesięcy więzienia i pięć miesięcy domowego aresztu. Karę odbyła w 2004 roku.\n14 J. Annas Shame and Shaming Punishments; Rhode w komentarzu do tego rozdziału na Uniwersytecie Stanford, 4 czerwca 2001 roku.\n15 J.Q. Whitman Harsh Justice: Criminal Punishment and the Widening Divide between America and Europe, Oxford University Press, New York 2003.\n16 M. Archimandritou The Open Prison, Athens 2000, napisane po grecku (moja znajomość argumentu wynika z rozmowy z autorką).\n17 Johnson był Afroamerykaninem, a większość strażniczek była biała; wprawdzie Posner nie mógł wspomnieć o tym w opinii, ale powiedział mi, że to było ważne dla jego myślenia.\n18 Te stany to: Alabama, Florida, Iowa, Kentucky, Maryland, Mississippi, Nevada, New Mexico, Virginia i Wyoming. Delaware zrezygnowało niedawno z tej restrykcji. Wiele innych stanów częściowo ograniczyło prawa wyborcze: np. Texas wprowadził zakaz głosowania na dwa lata po opuszczeniu więzienia. Większość stanów odmawia prawa do głosowania aktualnym więźniom.\n19 Dane z Human Rights Watch, Losing the Vote: The Impact of Felony Disenfranchisement Law in the U.S. (1998), online: humanrightswatch.org; i „Los Angeles Times”, 30 stycznia 1997.\nMartha C. Nussbaum, «Kara wstydu: godność i narcystyczny gniew», Teksty Drugie, 4 | 2016, 174-193.\nMartha C. Nussbaum, «Kara wstydu: godność i narcystyczny gniew», Teksty Drugie [Online], 4 | 2016, Dostępny online od dnia: 15 août 2016, Ostatnio przedlądany w dniu 09 mai 2021. URL: http://journals.openedition.org/td/4485\nUniversity of Chicago - Ur. 1947, filozofka, feministka, profesorka prawa i etyki na Uniwersytecie w Chicago. W Polsce ukazały się jej książki: Czy powstanie klon człowieka? Fakty i fantazje (razem z Cassem Sunsteinem; 2000), W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego (2008), Nie dla zysku. Dlaczego demokracja potrzebuje humanistów (2016).


Zegarki Meller to klasyczne czasomierze o prostym designie, które można założyć na każdą okazję. Kolekcje tworzone są we współpracy z klientami, tak aby wpasowały się w ich gust i poczucie stylu.\nKolekcja zegarków Astar to czyste tarcze ze wskazaniem godziny i minut. Ich łaskie koperty, na skórzanych paskach lub bransoletach w dwóch rozmiarach 34mm i 38mm, zaspokajają gusta kobiet lubiących delikatne damskie zegarki jak i tych które lubią zegarki unisex. Kolekcja Denka, z oryginalnym łączeniem koperty z bransoletami mesh, w kolorach srebrnych, rose gold i gold, również charakteryzuje czystość tarcz z malutkim datownikiem. Seria Maya to lekko sportowe zegarki z wodoszczelnością do 100 metrów na klasycznej bransoletce z ogniw i 38mm kopercie stalowej w kolorze srebrnym, czarnym oraz różowym. Idealne dla kobiet lubiących luźny, sportowy styl. Dla fanek typowo biżuteryjnych zegarków z nutką ekstrawagancji, producent przygotował kolekcję Madi w kwadratowych kopertach oraz linię Niara z cienkimi, bardzo delikatnymi bransoletkami.\nMężczyźni pokochali serię Daren w dużej 40mm kopercie z wodoszczelnością do 100 metrów o bardzo oryginalnym designie. Kolekcja Makonnen to klasyczny, lekko sportowy chronograf z japońskim mechanizmem kwarcowym. Dla wielbicieli czytelnych, prostych czasomierzy Meller ma propozycje zegarków Luwo. Indeksy na tarczy wymieszane są z arabskimi cyframi, a na prostych sporych rozmiarów wskazówkach położona jest warstwa superluminowa. Fajny zegarek do weekendowej stylizacji. Dla panów doceniających minimalizm marka ma kolekcję Maori, to 38mm koperty ze wskazaniem godziny i sekund w osobnej gładkiej sub tarczy, oczywiście również na paskach i bransoletach meshowych z kwarcowymi mechanizmami.\nMarka Meller powstała w 2014 roku na południu naszego kontynentu, w ciepłej i słonecznej Hiszpanii, a dokładnie w Barcelonie. Założycielami brandu jest grupa przyjaciół, która zaczęła swą przyjaźń od wspólnych podróży. To z nich rozwinął się pomysł na kolekcję zegarków i okularów dla młodych aktywnych ludzi. Modele szybko przyciągnęły uwagę tysięcy influencerów o...\nKolekcja zegarków Astar to czyste tarcze ze wskazaniem godziny i minut. Ich łaskie koperty, na skórzanych paskach lub bransoletach w dwóch rozmiarach 34mm i 38mm, zaspokajają gusta kobiet lubiących delikatne damskie zegarki jak i tych które lubią zegarki unisex. Kolekcja Denka, z oryginalnym łączeniem koperty z bransoletami mesh, w kolorach srebrnych, rose gold i gold, również charakteryzuje czystość tarcz z malutkim datownikiem. Seria Maya to lekko sportowe zegarki z wodoszczelnością do 100 metr...\nMarka Meller powstała w 2014 roku na południu naszego kontynentu, w ciepłej i słonecznej Hiszpanii, a dokładnie w Barcelonie. Założycielami brandu jest grupa przyjaciół, która zaczęła swą przyjaźń od wspólnych podróży. To z nich rozwinął się pomysł na kolekcję zegarków i okularów dla młodych aktywnych ludzi. Modele szybko przyciągnęły uwagę tysięcy influencerów oraz osiągnęły niesamowity sukces w ilości sprzedanych czasomierzy.\nZegarki Meller wciąż poszerzają swoje linii, tak aby spełnić oczekiwania coraz szerszego grona odbiorców. Świeża linia Nairobi, nawiązująca do podróży, już podbiła serca konsumentów. Zegarki charakteryzuje duża wodoszczelność, oryginalny kształt koperty połączony z masywniejszymi niż we wcześniejszych liniach bransoletami oraz unisexowy rozmiar 38mm.\nMy wciąż czekamy na nowe, bo zegarki meller to moda, otwartość, hiszpańskie słońce i pozytywna energia!\nMELLER Astar Nag Camel\nMELLER Maori Roos Gray\nMELLER Maori Dag Silver\nMELLER Denka Coffee\nWysyłka do 48H (65)\n275,00 zł - 513,00 zł\n50 M/WR (29)


Jesteś tu: Biblioteka Edukatora / Młoda Polska / Władysław Stanisław Reymont / Tom 1. Jesień / Rozdział 1\nChłopi t.I rozdz.1 (Władysław Stanisław Reymont)\nZebrała drżącymi rękami torby i kijaszek z jeżem na końcu, przeżegnała się i poszła szeroką, wyboistą drogą ku lasom; raz w raz tylko odwracała się ku wsi, ku polom, na których kopano kartofle; i na te dymy pastusich ognisk, co się snuły nisko nad ścierniskami - poglądała żałośnie, aż i zniknęła za przydrożnymi krzami.\nKartofle, chwała Bogu obrodziły, żyto sypie, kapusta będzie. Kto ma kartofle, kto ma żyto, kto ma kapustę temu dobrze słychać! - Pocałował księdza w rękaw, założył na kark pas od taczek i pchał dalej, lżej już, bo zaczynał się spadek łagodny.\n- A to wy, Anna, jakże się macie? - zwrócił się do młodej, przystojnej kobiety w czerwonej chustce na głowie, która, że ręce miała uwalane ziemią, przez zapaskę ujęła jego rękę i pocałowała.\n- Wróci na zwiesnę, to im naznosi w torebeczkach, a to i cukru, a to i harbaty, a to i grosza coś niecoś; zaraz ją będą miłowały, każą spać w łóżku, pod pierzyną, robić nie dadzą, coby se wypoczena. A wujna, a ciotka jej mówią, póki tego ostatniego szelążka od niej nie wyciągną... A jesienią to już la niej miejsca nie ma w sieni ani we chliwie. Ścierwy, psie krewniaki i zapowietrzone - wybuchała Jagustynka i taki gniew ją przejął, że stara jej twarz posiniała.\n- Przeciech, a one mają cały półwłóczek i jeszcze łączkę za młynem.\n- Tym się krzywda nie stanie, bo ma ją kto strzec... i zniżając głos do szeptu, a patrząc z ukosa na Annę, co kopała na przedzie pierwszą z kraja redlinę, szeptała Jagustynka sąsiadkom:\n- A bo też urodę ma, to ma; wypasiona kiej jałowica, biała na gębie, a ślepie to ma rychtyk jak te lnowe kwiatki... a mocna, że i niejeden chłop jej nie uradzi...,\nA potem już z rzadka pogadywały to o tym, to o owym aż i zamilkły, bo któraś dojrzała, że od wsi rżyskiem bieży Józka Borynianka.,\n- Loboga, aże mnie zatknęło, myślałam, że mojej... - zawołała z ulgą Anna.\n- Witek ją co dopiero przygnał, bo gajowy ich wypędził z zagajów. Krowa się złachała, bo taka spaśna... i zaraz przed oborą upadła... i ani pić nie pije, ani żreć nie żre, ino się tarza, a ryczy, że loboga!\nZe śpiewami a pokrzykami wesołymi spędzano bydło z pastwisk, co ciżbą szło drogami w tumanach kurzawy, że tylko raz w raz wychylały się z niej głowy potężne i rogi krzaczaste.


Podatek estoński – pomysł Fundacji Pomyśl o Przyszłości wchodzi w życie\nZgodnie z obietnicami, Premier Morawiecki wdraża podatek estoński dla mikro i małych przedsiębiorstw.\nPremier zaakcentował, że rozwiązanie ma umocnić polski kapitał i pobudzić rozwój polskich firm. Zgodnie z deklaracjami nowy system podatkowych będzie obowiązywać za ok. pół roku.\nRozwiązanie już pięć lat temu jako pierwsza zaproponowała Fundacja Pomyśl o Przyszłości.\nCo oznacza wprowadzenie podatku estońskiego w Polsce? Przede wszystkim, byłaby to swoista „ulga podatkowa” na inwestycje. Jeśli bowiem firma chce zainwestować cały uzyskany w minionym roku zysk, musi najpierw odprowadzić 19% CIT do budżetu państwa, a tylko pozostałe 81% może przeznaczyć na rozwój. Po wprowadzeniu podatku estońskiego, reinwestowane mogłoby być 100% zysku. Byłoby to spełnienie promowanego obecnie pomysłu „cała Polska strefą ekonomiczną” i to bez kosztownej administracji stref.\nPo raz pierwszy już w 2014 roku wdrożenie takiego modelu postulowała Fundacja Pomyśl o Przyszłości. Obecne rozwiązanie dotyczy firm o obrotach do 50 mln zł, które nie będą musiały płacić CIT, tak długo, jak nie będą wypłacać zysków. Mam nadzieję, że to rozwiązanie w przyszłości obejmie również pozostałe firmy w Polsce – dodaje Ryszard Florek.\nZachęcamy również do zapoznania się z innymi propozycjami Fundacji dostępnymi pod adresem:


Figurki Dragon Ball - Sklep Dystryktzero.pl\nSklep Dragon Ball - Figurki oraz Gadżety\nStrona główna/Szukaj wg Tematyki/Dragonball\nFigurka do złożenia Dragon Ball Super - Super Saiyan God Super Saiyan Vegeta (Special C...\nFigurka Dragon Ball Heroes Ichibansho - The Masked Saiyan\nFigurka Dragon Ball Heroes Ichibansho - Son Goku (Ultra Instinct)\nMateriał:PVC Wysokość:21 cm Zakres ruchu:Statyczna (brak punktów ruchu)\nAkcesoria w zestawie:Brak Materiał:PVC Wysokość:33 cm Zakres ruchu:Statyczna (brak punktów ruchu)\nFigurka do złożenia Dragon Ball Super - Super Saiyan God Super Saiyan Son Goku (Special...\n134,90 PLN 124,90 PLN\nFigurka Dragon Ball Super Warriors DXF - SSJ 2 Goku\nModel pojazdu do złożenia Dragon Ball Z - Trunks Time Machine\nFigurka Dragon Ball Super Fes - Super Saiyan Son Goku\nFigurka Dragon Ball Z POP! Goku\nFigurka Dragon Ball Z POP! Kid Buu\nKubek zmieniający kolor Dragon Ball Z - Super Saiyan Vegeta\nFigurka Dragon Ball Z POP! - Gotenks LE\nFigurka Dragon Ball Super Broly Grandista Resolution of Soldiers - SSGSS Gogeta\nFigurka Dragon Ball Super Blood of Saiyans - Ultra Instinct Sign Son Goku\nFigurka Dragon Ball Z BWFC - Son Goku Normal Color Ver.\nFigurka Dragon Ball Glitter & Glamours - Bulma Normal Color Ver.\nDla wszystkich fanów popularnego anime oraz mangi, przygotowaliśmy specjalną sekcję w naszym sklepie w której odnajdziesz najciekawsze figurki niemal wszystkich postaci z tego kultowego uniwersum. Odnajdziesz tutaj tylko i wyłącznie oryginalne figurki Dragon Ball oraz inne ciekawe gadżety jak i zabawki wykonane przez cenionych producentów na licencji tejże popularnej marki.\nCzy jesteś fanem Goku, Vegety, czy niezliczonej rzeszy ich przeciwników jak Frieza lub Komórczak, mamy dla Ciebie doskonałą pozycję. Na naszych wirtualnych półkach odnajdziesz zarówno figurki ruchome (action figures), jak i statyczne statuetki pięknie rzeźbione przez największych artystów z Japonii. Wśród naszej oferty znajdziesz figurki DragonBall takich producentów jak Bandai i ich niezwykle popularną serię S.H. Figuarts, statuetki od Banpresto czy Megahouse które dostępne są w różnej możliwej skali i przedziale cenowym, jak i również mini figureczki z serii Shodo lub stylizowane i bardzo urocze Figurki Funko POP! DragonBall.\nPolecamy także nasze serię Figure-rise, gdzie tak naprawdę figurkę trzeba wpierw złożyć niczym model. Szczególnie na ten produkt powinni zwrócić uwagę osoby które chcą mieć także dużo frajdy zaraz po zakupie, gdyż te produkty potrafią nawet starsze pokolenie odmłodzić i sprawić że się poczują jak w dzieciństwie gdy składali klocki lego. Charakteryzują się one niesamowitą jakością, nie wymagają żadnego klejenia czy malowania, a jedynie złączenia ze sobą gotowych elementów, a po skończeniu dostajemy np. Goku w pełnej krasie w swym pomarańczowo niebieskim stroju i co najważniejsze w pełni ruchomego, dzięki czemu również możemy się nimi bawić i tworzyć wspaniałe kolekcje. Tym bardziej że w serii tej odnajdziemy praktycznie każdą główną postać i w każdej formie, od zwykłego Vegety, aż po formę Super Saiyan, czy nawet SSGSS z barwnymi niebieskimi włosami.\nDzięki dużej rozpiętości naszej oferty każdy fan i kolekcjoner z pewnością odnajdzie w naszym sklepie coś doskonałego dla siebie, lub na prezent dla dziecka jak i starszego fana.\nDragon Ball Sklep dla prawdziwych fanów\nWszystkie figurki sprowadzamy tylko i wyłącznie od oficjalnych dystrybutorów i wiele z nich posiada specjalne oznaczenia holograficzne. Masz dzięki temu pewność że otrzymujesz produkt oryginalny i wysokiej jakości jako że został on przygotowany nie tylko przez cenioną firmę, najczęściej z Japonii, ale także został zaakceptowany do obrotu przez właścicieli marki DB.\nCzy jesteś oldskoolowym fanem i mega geekiem który fascynował się przygodami Son Goku od pierwszych odcinków, czy też może dopiero odkrywasz ten wspaniały świat i barwne postacie dzięki nowym filmom jak Dragon Ball Super: Broly, sklep Dystryktzero.pl to miejsce stworzone dla Ciebie.\nKolekcja figurek DragonBall to nie wszystko co na Ciebie u nas czeka. Poza produktami kolekcjonerskimi posiadamy także zabawki dla nieco młodszych fanów, jak chociażby bardzo fajną serię Dragon Star czy też najzwyczajniej w świecie pluszaki Goku, Vegety, czy Beerusa. Miłe, przytulne i urocze wersje Super Saiyanów.\nPoza tego typu produktami posiadamy także nietuzinkowe gadżety dragon ball którymi pokażesz swoje zamiłowanie do marki jak i fakt osiągnięcia maksymalnego poziomu mocy, niczym Goku ze słynnej sceny It's Over 9000. Znajdziesz u nas zarówno kubki z nadrukami, czy rzeźbione 3D w kształcie Smoczej Kuli, jak i inne rzeczy do domu lub biura dla fana DBZ. A jeśli chcesz od samego progu pokazać swoim gościom w domu jak wielkim fanem jesteś i że ukończyłeś trening Mistrza Roshi, polecamy Tobie niesamowitą wycieraczkę z symbolem kanji.\nU nas w sklepie czeka na Ciebie cała rzesza barwnych bohaterów anime pod postaciami figurek. Od figurki Son Goku, Trunksa, Piccolo, Vegety, przez czarne charaktery pokroju Freezera czy Broly, aż po drugoplanowe postacie acz równie niesamowite jak chociażby Bulma czy Majin Boo. Mamy nawet wspaniałego wielkiego smoka Shenrona.\nMożesz zarówno wybrać action figures które są w pełni ruchome i którymi możesz odtwarzać sceny walki rodem z samego anime lub też tworzyć dioramy i kompozycje wedle własnych preferencji i zrobić u siebie na półce prawdziwą bitwę. Albo jeśli preferujesz statyczność, wybrać nasze wspaniałe statuetki gdzie odnajdziesz zarówno mniejszą skalę w bardzo przystępnych cenach, ale także i prawdziwie kolekcjonerskie figurki Dragon Ball w wyższych skalach. Polecamy w tym przypadku chociażby serię Manga Dimensions gdzie postać jest stylizowana kolorystycznie na wygląd z samej mangi, albo kolekcję FiguartsZERO gdzie produkt charakteryzuje się bardzo dużą ilością detali.\nCo więcej nasza kolekcja ciągle się rozrasta. Niemal każdego miesiąca w naszym sklepie pojawiają się niesamowite nowości, często tak rozchwytywane że trzeba na nie robić rezerwacje. Ale przecież nie można się temu dziwić gdy właśnie miłość do Goku, Gotenksa, czy wielu innych postaci jak i całej marki jest w naszych sercach tak duża.\nNasz sklep został stworzony z miłości właśnie do popkultury i dla wszystkich geeków. Dlatego też staramy się by dostarczać produkt jak najwyższej jakości i w pełni oryginalny. Produkty z naszego sklepu są w jasny sposób oznaczone skąd pochodzą, często na pudełkach mają dodatkowe znaki holograficzne, dzięki temu samemu możesz sprawdzić całą drogę sprzedaży i masz gwarancję że otrzymujesz produkt oficjalny, sygnowany logiem Dragon Ball.


Kidawa-Błońska: będzie podwyżka płacy minimalnej. O sto złotych | Z kraju\n08 CZERWCA 2015, 9:27\nRzecznik rządu: płaca minimalna urośnie o 100 zł, myślimy o wyższej kwocie wolnej od podatku\nFoto: Radek Pietruszka / PAP Foto: Jaka kwota wolna od podatku i pensja minimalna?\nWzrost kwoty wolnej do 8 tys. zł to koszt ok. 21 mld złotych\nMiliardy czekają. Wyścig wygrywają na razie chemia, drony i odzieżówka\nBędzie zwiększona płaca minimalna o 100 zł rok do roku - zapowiedziała rzeczniczka rządu Małgorzata Kidawa-Błońska. Dodała, że rząd "myśli" też o podwyższeniu kwoty wolnej od podatku, ale nie do poziomu proponowanego przez prezydenta elekta Andrzeja Dudę.\nKidawa-Błońska podkreśliła w RMF FM, że wzrost płacy minimalnej o 100 zł to "dla osoby mało zarabiającej jest mało", ale "w skali kraju to są duże pieniądze".\n- Pani premier wielokrotnie mówiła, że jeżeli uda nam się, iż ta procedura (nadmiernego deficytu - red.) zostanie zdjęta, będziemy mogli pozwolić sobie na więcej. Na pewno wiele z tych rzeczy będzie zawartych w budżecie, będzie zwiększona płaca minimalna - powiedział Kidawa-Błońska.\nWzrost kwoty wolnej od podatku do 8 tys. zł - jak chce prezydent elekt Andrzej D... zobacz więcej »\nI dodała: - Tak, o sto złotych, to jest rok do roku sto złotych. Oczywiście dla osoby tak mało zarabiającej wydaje się, że to jest mało, ale w skali kraju to są duże pieniądze.\nLżej w podatkach?\nA pytana o podwyższenie kwoty wolnej od podatku oceniła, że "na pewno w tej chwili minister finansów przygotowuje, liczy i przedstawi pani premier lada chwila rozwiązania, które są realne i możliwe do przyjęcia, tak żeby tego, co się nam udało w finansach publicznych nie zmarnować, a pozwolić wykorzystać te środki".\nTwierdząco odpowiedziała na pytanie, czy rząd myśli o podwyżce kwoty wolnej od podatku. Zastrzegła jednak, że nie do poziomu proponowanego przez Andrzeja Dudę - 8 tys. zł.\n- Nie po to Polacy przez tyle lat ponosili trud tego, żeby uporządkować nasze finanse publiczne, żeby były bezpieczne, żeby to wszystko rozmontować. Wszystkie zobowiązania muszą dawać gwarancję, że będą wykonane i nie zniszczą naszego budżetu - oceniła Kidawa-Błońska.\nAutor: mn / Źródło: RMF FM\nwij8498 2015-06-08 17:13:56\nZWOLK - USD to tylko przelicznik rzeczywistego minimalnego poziomu dla Polski.\npiechcio_pl 2015-06-08 17:07:11\nCo wy ludzie chcecie...Wszystkiego nie da się od razu zrobić!\nswój 2015-06-08 19:30:05\n,,od razu'' 8 lat nazywasz od razu?? to na podwyzke nastepną 100 brutto zaznaczam brutto bedziemy musieli poczekac kolejne 8 lat??\nwij8498 2015-06-08 16:53:26\nWszyscy Partyjni Łączcie się i Wyjeżdżajcie Zagranicę!\nwij8498 2015-06-08 16:50:41\nPóki jeszcze u władzy, Przewodnicząca Zarządu Naszej Partii Niech Żyje!\nwij8498 2015-06-08 16:42:59\nPytanie do Pani Przewodniczącej PO: - Ilu członków partii Platforma Obywatelska korzysta z samochodów służbowych należących do państwa - jego apolitycznej służby cywilnej? Prosimy o partyjną szczerą odpowiedź.\nwij8498 2015-06-08 16:34:32\nBez żadnych zaokrągleń prosimy 100 PL i 14 groszy. Jak manna z Nieba to co do grosza!\nkuba_wisniewskikkgm 2015-06-08 16:21:41\nwow! jakie perspektywy! jeżeli cywilizacja stanie, to dogonimy ją już w 2062gim;-)\nbob_lewandowski 2015-06-08 13:03:27\ntu jest potrzeba stalej placy za godzine 12pln minimum. kwoty wolnej od podatku z 10tys.pln. to i tak bedzie dno europejskie ale to powinno byc minimum.\nbob_lewandowski 2015-06-08 13:00:44\nw tym kraju ni ma placy minimalnej ! jedni maja 1300pln drudzy 1400, trzeci 1500, i tak do 2000pln. pozatym po 8 latach, i nadchodzacymi przegranymi wyborami 100pln do fikcyjnej placy minamalnej ? :D smiech\nzwolk 2015-06-08 16:24:27\nSprawdź sobie o ile przez ostatnie 8 lat wzrosła płaca minimalna. 8 lat temu to dopiero był śmiech.\nswój 2015-06-08 19:24:39\nMają,mają dowiedz sie ile dostanie pan z tvn rzecznik policji co przechodzi w młodym wieku na emeryture i policz ilu ludzi bedzie płaciło na to podatki z tych 1300 zł\nzbyh 2015-06-08 12:49:44\nJeśli chcą wygrać wybory muszą podnieść płacę minimalną 100zl miesięcznie razem o 1000 nie 100 zł.\nzwolk 2015-06-08 16:26:49\nPodrzuć ten pomysł prezydentowi-elektowi, on to zdąży obiecać jeszcze zanim oficjalnie obejmie urząd.


Justin Bieber opowiada ze sceny o chorobie żony: "To było naprawdę STRASZNE" - Pudelek\n| 18.03.2022 22:30\nJustin Bieber opowiada ze sceny o chorobie żony: "To było naprawdę STRASZNE"\nPodczas najnowszego przystanku swojej trasy koncertowej Justin Bieber zdradził ze sceny, jak obecnie czuje się Hailey Bieber. Żona muzyka musiała zostać hospitalizowana z powodu objawów wskazujących na udar mózgu.\nJustin Bieber opowiada o problemach zdrowotnych Hailey Bieber (fot. Instagram)\nW ostatni weekend świat obiegły wieści o problemach zdrowotnych Hailey Bieber. Spadkobierczyni rodu Baldwinów i ukochana Justina Biebera musiała zostać natychmiast przewieziona do szpitala, po tym jak stwierdzono u niej symptomy podobne do udaru. Na szczęście okazało się, że jej przypadek nie był aż tak poważny. Gwiazda opisała później moment oczekiwania na diagnozę jako jedną z najbardziej przerażających chwil swojego życia.\nZobacz: Hailey Bieber trafiła DO SZPITALA z objawami neurologicznymi!\nW czwartek rano, gdy jadłam śniadanie z moim mężem, poczułam się, jakbym miała udar. Zostałam zabrana do szpitala - okazało się, że w moim mózgu zrobił się maleńki skrzep krwi, który wywołał niewielki niedobór tlenu, ale mój organizm zwalczył to samoistnie i w ciągu kilku godzin doszłam do siebie - poinformowała w sobotę Hailey.\nZobacz także: Justin Bieber potrącił człowieka\nJustin Bieber przez cały czas wspierał ukochaną żonę. Piosenkarz zwierzył się fanom ze swoich emocji podczas środowego koncertu w Denver.\nWiększość z was wie albo czytała newsy o mojej żonie... Wszystko z nią w porządku. Jest silna. (...) Ale to było straszne, wiecie, to było naprawdę straszne - mówił ze sceny wyraźnie poruszony piosenkarz. Na szczęście jestem w stu procentach pewien, że Bóg ma ją w swojej opiece. Cieszy mnie to.\nWedług źródeł magazynu People Bieber od samego początku traktował całe to zajście bardzo poważnie i prosił przyjaciół o duchowe wsparcie.\nJustin pisał do wszystkich, których zna. Prosił, aby modlili się za jego żonę. Ani na moment nie zostawił jej samej. On zawsze już będzie jej pilnować, pomagać jej w każdy możliwy sposób. Ta sytuacja nim wstrząsnęła - podaje tabloid za anonimowym informatorem.\nPrzypomnijmy: Strzelanina na imprezie Justina Biebera! Drake cudem uszedł z życiem\nBardzo to miłe, gdy mąż w życzliwy sposób i z taką troską mówi o swojej żonie. Pozytywnie zazdroszczę... mój taki nie jest :(\nDlaczego nie piszecie ze Polka została miss World, czy nie wiecie???\nOni na zdjęciach zawsze tacy smutni poważni\na ciekawe czy nerwy jakie jej gwarantuje na codzien, sie do tego nie przyczynily\nSerio? Takie pietdoly piszecie a nic o naszej miss\nwirus to scie...\ncoś za duzo młodych osob ma skrzepy, udary mozgu itp ciekawe po czym hmmm🤔 to napewno nie to 💉\n"poczułam, jakbym miała udar" :D\nJustin wygląda jakby pożyczył ciuchy od młodszej siostry\nGfiazda Chodakoska przylansiła i te foty o jaka ona piękna jest\nTen skrzep to botoks się uwolnił.Ostrzykuje się od wielu lat to co się dziwi.Szczęscie że z tego wyszła następnym razem może być gorzej.\nnie znam się, ale ta para to dla mnie dwoje pogubionych wiecznych nastolatków razem uczęszczających na tą samą psychoterapię która nigdy nie będzie mieć końca\nBranie narkotyków szczególnie kokainy przyczynia się do udarów\nDżastin wyglada jak polska flaga w tych ciuchach\n21 wiek a on o niewidzialnym przyjacielu ludzie ogarnijcie się boga nie ma to wymysł żeby łatwiej się żyło\nCo za masakryczne manipulowanie komentarzami... było ich od wczoraj mnóstwo, teraz 17... bzdura i manipulacja!\nMniej narkotyków i będzię ok\nOrganizm zwalczył samoistnie a on wysyłał wiadomości do wszystkich żeby się modlili..okej..


Noclegi na wakacje z psem w Białowieży - pobyt z akceptacją zwierząt - Meteor\nnoclegi w Polsce noclegi Białowieża akceptacja zwierząt\nNoclegi z akceptacją zwierząt w Białowieży\nZa ciepłe powitanie Za pyszne śniadanie I za żabek kumkanie I za ptaków śpiewanie Za zieleń i ciszę Za pierogów misę Dziękujemy Wam serdecznie Polecamy Was koni... - Ela, Basia, Magda i Małgosia - z Warszawy\nFantastyczne miejsce na wypoczynek. Lokalizacja na skraju puszczy a jednocześnie dobry dojazd do "cywilizacji" (Narewka, Hajnówka). Na miejscu można w... - Jacek Mościcki\nCeny na prywatnych stronach internetowych Wisent Reisen po polsku i po niemiecku. Proszę również kontaktować się mailowo lub telefonicznie. Minimalny okres wynajmu mieszkania: kwiecień - czerwiec, wrzesień, październik - 2 doby, lipiec - sierpień - minimum 1 tydzień (sobota-sobota), listopad -...\nAby sprawdzić ceny zapraszamy na naszą stronę www. Dom wynajmowany jest na minimum 2 doby, a w miesiącach lipcu i sierpniu na minimum tydzień. UWAGA: Długie weekendy i święta - pobyt - minimum 3 noce, cały dom. Sylwester: minimum 3 noce, cały dom.Na dom składa się: 3 sypialnie, 3...\nOferujemy atrakcyjne zniżki: przy dłuższych pobytach. Dodatkowe informacje: ceny dla grup do uzgodnienia. Pokoje: z łazienkami. W pokojach: TV, bezprzewodowy dostęp do internetu (Wi-Fi). Do dyspozycji gości: kuchnia z pełnym wyposażeniem, sala kominkowa. Na terenie obiektu: parking. Obsług...\nSzczegółowy cennik:- pokoje 1-osobowe - 420 PLN,- pokoje 2-osobowe - 460 PLN,- pokój Rasputina - 600 PLN,- Apartament Standard - 600 PLN,- Apartament Królewski/ Carski - 950 PLN,- Apartament Książęcy/ Senatorski - 950 PLN,- Apartament Prezydencki - 1100 PLN,- dostawka do pokoju 2-osobowego - 95...\nW cenie noclegu: podatek VAT, śniadanie. Doba pobytowa od 14.00 do 12.00 w dniu wyjazdu. Dodatkowe informacje: ceny zależne od terminu pobytu (sezonu), ceny zależne od liczby osób. Pokoje z łazienkami. W pokojach: radio, telefon, bezprzewodowy dostęp do internetu (Wi-Fi...\nW cenie noclegu: śniadanie, dostęp do internetu, parking. Dzieci w wieku do 4 lat nocleg gratis. Oferujemy atrakcyjne zniżki przy dłuższych pobytach. Pokoje z łazienkami. W pokojach bezprzewodowy dostęp do internetu (Wi-Fi). Wyposażenie łazienki: kabina prysznicowa, umywalka, WC.\nJanowo ( centrum Białowieży ponad 10 km )\nChcieliśmy bardzo podziękować za wspaniały wypoczynek, po dwu dniowej trasie. rewelacyjni gospodarze. Miła atmosfera, życzliwi ludzie. Całe piętro milimy do wła... - Agata i Marcin\nLewkowo Nowe ( centrum Białowieży ponad 10 km )\nMinimalny czas pobytu to 2 dni. Klasycznie i w wysokim standarcie urządzone pokoje, wykończone ciepłym świerkowym drewnem.Oferujemy noclegi w dwóch budynkach. Dom: * pokoje na piętrze: - apartament - pokój nr 1, dwuosobowy z łazienką, możliwość dostawki, w pokoju znajduje się łóżko...\nHajdukowszczyzna ( centrum Białowieży ponad 10 km )


Jesteś tutaj: Start Artykuły Radioamator i Krótkofalowiec Filtry wygładzające tętnienie\nInnym rozwiązaniem jest zastosowanie filtru z dławikiem (rys. 2). Jak wiadomo, dławik ma stosunkowo mały opór dla prądu stałego, natomiast duży opór dla prądu zmiennego. Dzięki temu można zbudować filtr o wysokiej jakości, nie powodując dużych strat mocy, co jest połączone ze znacznym spadkiem napięcia wyprostowanego. Wadą dławików jest ich znaczny ciężar, trudność zaprojektowania i wykonania. Z tego względu stosuje się je obecnie dość rzadko.\nWartości elementów filtru z dławikiem można obliczyć z analogicznej zależności:\nW obu zależnościach:\nCF1 - pojemność kondensatora filtru (jednego ogniwa) [μF],\nRF1 - opór opornika filtru (jednego ogniwa) [Ω],\nLF - indukcyjność dławika filtru [H].\nWarto nadmienić, że indukcyjność dławika zależy od wartości przepływającego prądu. Nie jest więc wartością jednoznaczną. Szczególnie w przypadku zasilania urządzeń o zmieniającym się poborze prądu (np. wzmacniacze m.cz. klasy AB i B) zaprojektowanie dławika jest trudne.\nFiltr dwuogniwowy oblicza się etapami. Początkowo jedno (pierwsze) ogniwo, a następnie drugie, pamiętając o tym, że ogniwo drugie ma osłabić tętnienie T1 do mniejszej wartości T2.\nFiltr dwuogniwowy może mieć pewną odmianę, bardzo przydatną w przypadku zasilania nowoczesnych tranzystorowych wzmacniaczy m.cz. Przypuśćmy, że kondensator C0 w prostowniku ma największą dopuszczalną pojemność ze względu na diody prostownicze. Występujące na kondensatorze C0 tętnienie jest jednak zbyt duże. Należy więc zastosować filtr, który będzie miał dostateczne własności filtrujące, lecz bardzo mały opór dla prądu stałego. Należy więc zastosować dużą pojemność CF1, a małą wartość oporu RF1. Drugie ogniwo, przez które zasilane są stopnie wstępne wzmacniacza, może mieć znacznie większy opór dla prądu stałego wobec mniejszej wartości natężenia prądu, stałej jego wartości i możności dopuszczenia nawet dość znacznego spadku napięcia.\nMoc wydzielaną w oporniku RF1 (RF2) oblicza się wg zależności wynikających z prawa Ohma:\nPr - moc wydzielana w oporniku w postaci ciepła [W],\nI0 - wartość prądu przepływającego prądu stałego [A].\nSkładowa zmienna prądu wyprostowanego wydziela w tym oporniku również pewną moc. Jest ona jednak przeważnie znacznie mniejsza, mieści się więc w rezerwie dopuszczalnej mocy opornika.\nPrzykład. Dwupołówkowy prostownik ma następujące dane: U0=30V, I0-1A (wartość dopuszczalna), T0=5%. Prostownik ten ma zasilać poprzez filtr wygładzający wzmacniacz m.cz. Dla stopnia końcowego wzmacniacza T1=0.5%, dla stopni wstępnych i sterujących: Uz2=18V, Iz2-20mA, T2=0.01%.\nW pierwszym ogniwie filtru zastosujemy dużą pojemność i mały opór. Zakładamy zastosowanie kondensatora CF1 o pojemności 3000μF. Z zależności (1) obliczamy, że opornik RF1 powinien mieć 5Ω. Z zależności (3) wynika, że wydzielana w nim moc będzie wynosiła do 5W (przy maksymalnym obciążeniu). W przypadku wzmacniaczy klasy AB i B przyjęty wskaźnik tętnienia równy 0.5% odpowiada wzmacniaczom o bardzo wysokiej jakości, ponieważ przy przeciętnej głośności pobór prądu przez wzmacniacz będzie mniejszy i wobec tego tętnienie na kondensatorze C0 nie będzie równe 5%, a na przykład 2÷3%. Odpowiednio mniejsze będzie i tętnienie T1.\nDrugie ogniwo projektujemy wychodząc z dopuszczalnego spadku napięcia na RF2. Spadek ten może wynieść 12V, a wobec tego opornik RF2 powinien mieć wartość 600Ω (wstępne stopnie wzmacniacza pobierają prąd UZ2=20mA). Wobec tego korzystając z zależności (1) obliczamy wartość pojemności CF2=125μF. Stosujemy więc kondensator 150μF lub 200μF.\nTranzystory otworzyły nowe możliwości w budowie filtrów - filtry aktywne. Na rys. 3a przedstawiono układ prostego filtru z tranzystorem. Działa on następująco: przez kondensator C2 i opornik R2 płynie prąd zmienny wywołany tętnieniem. Dodatnie jego półokresy zmniejszają ujemny potencjał bazy względem emitera tranzystora T, co jak wiadomo powoduje zwiększenie jego oporu w obwodzie emiter-kolektor. Przeciwnie - ujemne półokresy zmniejszają opór tranzystora w obwodzie emiter-kolektor. Wobec tego spadek napięcia na tranzystorze będzie zmienny i to w taki sposób, że będzie działał wygładzająco na napięcie i prąd za tranzystorem. Znaczny spadek napięcia wynoszący 5÷20V czyni tego rodzaju filtry przydatnymi do zastosowania w zasilaczach wzmacniaczy wstępnych lub wzmacniaczy m.cz. klasy A o niewielkiej mocy (do 8W). Opornik R1 ma wartość 5÷100Ω. Kondensator C2 - 1000÷50μF. Opornik R2 powinien być tak dobrany, aby tranzystor T pracował w zakresie prostoliniowym swej charakterystyki. Zależnie od typu tranzystora wartość tego oporu może wynosić od 500Ω do 100kΩ. Dopuszczalne napięcie kolektor-emiter zastosowanego tranzystora powinno mieć wartość większą od wartości U0 napięcia wyprostowanego, gdyż po włączeniu prostownika kondensator CF1 jest nie naładowany i całe napięcie U0 wystąpi pomiędzy emiterem i kolektorem tranzystora.\nNa rys. 3b przedstawiono układ filtru z tranzystorem, który powoduje mniejszą stratę mocy (mniejszy również spadek napięcia) prostownika przy mniej skutecznym filtrowaniu. W tym filtrze wartość opornika R2 dobiera się doświadczalnie zaczynając od wartości mniejszej i stopniowo ją zwiększając (w czasie próby można zastosować potencjometr, który zastępuje się następnie odpowiednim opornikiem stałym). Jeżeli zamiast kondensatora C2 zastosować diodę Zenera D, to powstanie układ przedstawiony na rys. 3c. Ma on własności filtru i jednocześnie w pewnym zakresie stabilizuje napięcie wyjściowe Uz. Napięcie zasilacza Uz jest w przybliżeniu równe napięciu znamionowemu diody Zenera. Opornik R3 powinien mieć taką wartość, aby dioda nie była przeciążona prądowo w najmniej korzystnych dla niej warunkach (np. po odłączeniu obciążenia od zasilacza).\nWe wszystkich przypadkach należy dokładnie sprawdzić, czy tranzystor nie zostanie przegrzany. Przy większych mocach należy zastosować radiatory. Dopuszczalne wartości tętnienia napięć zasilających podano w tablicy.\nTablica : Dopuszczalne wartości tętnienia napięć zasilających\nPrzeznaczenie napięcia zasilającego Współczynnik tętnienia|(wartości największe) [%]\nStopień wejściowy wzmacniacza o dużej czułości 0.001÷0.002\nStopień wzmacniacza wstępnego 0.01÷0.05\nKońcowy stopień mocy 0.1÷0.5\nKońcowy stopień mocy, transformatorowy przeciwsobny 0,2÷1.0


Plecak ADIDAS NEO SC BASE BP S27247 sprzęt - TradeSport.pl\nsprzętPlecak ADIDAS NEO SC BASE BP\nPlecak ADIDAS NEO SC BASE BP\nTyp produktu: sprzęt\nKategoria sprzętu: plecak\nOpis: Plecak szkolny adidas wykonany z materiałów najwyższej jakości. Lekki i wytrzymały, znakomicie sprawdzi się w każdych warunkach. Pojemna komora główna pomieści wszelkie niezbędne rzeczy posiada także jedną mniejszą komorę z przodu. Wszystkie kieszenie są zabezpieczone zamkiem. Miękkie i profilowane szelki umożliwią idealne dopasowanie.\nRozmiary: wysokość 45 cm, szerokość 28 cm, głębokość 14 cm,


Datanello 5 - profesjonalne projekty domów jednorodzinnych | Domy w zieleni\nHomeNowoczesne projekty domówProjekty gotoweDatanello 5\nDuży elegancki dom przeznaczony dla większej rodziny chcącej poczuć przestrzeń i swobodę. Posiada dwustanowiskowy garaż oraz obszerną strefę dzienną. Na parterze znajduje się gabinet, który można zaadaptować na pokój gościnny. Wewnątrz znajduje się wiele schowków, obszerna kotłownia obok garażu, w której z powodzeniem znajdzie się miejsce na rowery, czy motocykl.\nObok kotłowni znajduje się pralnia, z zsypem z na ubrania z kondygnacji powyżej. Na poddaszu znajdziemy 2 łazienki, w tym jedna przynależna do dużej sypialni. Do łazienki wchodzimy przez garderobę, co jest bardzo korzystnym i przytulnym rozwiązaniem. Oprócz pomieszczeń sypialnych, znajdziemy również antresolę z widokiem przez duże okno.\nDługość x szerokość: 14,00 m x 20,70 m\nPowierzchnia użytkowa: 353,70 m2\nWysokość budynku: 9,52 m\nWysokość pomieszczeń: 2,77 m\nMin. wym. działki: 22,00 m x 28,70 m\nProjekt domu Datanello 5 rzut parteru\nProjekt domu Datanello 5 rzut poddasza


Dobry pędzel do golenia dla mężczyzn - fabricast\nWielbiciele idealnie gładkiej, ogolonej skóry twarzy, powinni zaopatrzyć się w odpowiednie akcesoria. Pędzel do golenia kiedyś był obecny w łazience prawie każdego mężczyzny, dziś znów wraca do łask. Pędzel do golenia pozwala na idealne rozprowadzenie pianki i kremu również w trudno dostępnych miejscach. Dobrej jakości pędzel to świetny pomysł na prezent dla mężczyzny. Kupując pędzel warto jednak stawiać na produkty dobrej jakości, gdyż pędzel z niższej półki prawdopodobnie bardzo szybko zacznie tracić włosy i stanie się bezużyteczny. Dobry pędzel to produkt wręcz kultowy, za co również uwielbiają go mężczyźni.


Technologia | Tonemine\nNasz sekret - technologia\nTworząc nowatorskie głośniki i zwrotnice wykorzystujemy jeden z najbardziej zaawansowanych systemów akustycznych – Loudsoft.\nTechnologia (software&hardware) ta jest wykorzystywana przez najważniejsze firmy branży audio – od Apple po Seas'a.\nJesteśmy jedyną polską firmą która zaimplementowała to innowacyjne narzędzie.\nSystem Loudsoft umożliwia przeprowadzenie symulacji głośnika oraz każdego jego elementu z osobna. Nie musimy tracić czasu i pieniędzy na tworzenie kosztochłonnych prototypów by sprawdzić jak działają głośniki oraz czy odpowiadają naszym oczekiwaniom i oczekiwaniom naszych klientów.\nSymulacja a rzeczywistość ?\nKażdy głośnik, membrana, układ magnetyczny jest projektowany w systemie Loudsoft. Odchylenie symulacji od rzeczywistości jest tak niewielkie że zazwyczaj wykonany prototyp gwarantuje już na wstępie wysoką jakość. Dysponujemy również biblioteką setek różnorodnych materiałów pozwalających na kreowanie wielu wariacji naszych produktów. Elastyczność wobec klientów którzy mają różne oczekiwania oraz potrzebują produkt "na już" to nasza cecha rozpoznawcza.\nWdrożony proces projektowo-produkcyjny obejmuje również zaawansowany system kontroli jakości. Gwarantujemy naszym klientom 100% powtarzalności naszych produktów. W niecałe 3 sekundy rozpoznajemy wszyskie cechy i parametry głośnika.\nZmieniając symulacje w rzeczywistość\nBieżąca produkcja odbywa się przy wykorzystaniu zaawansowanego parku maszynowym – tokarki, prasy hydrauliczne, narzędzia do nawijania cewek. Obecnie pracujemy nad zbudowaniem stołów obrotowych uzbrojonych w automatyczne ramiona. Naszym celem jest pełna automatyzacja produkcji.\nFilm z lewej prezentuje proces produkcji elementów układu magnetycznego.\n22 451 02 06\n©2018 by Tonemine.


Ortopedyczna poduszka Magniflex Comfort.\nModel poduszki Magniflex Comfort powstał we współpracy z lekarzami-ortopedami. Specjalnie wyprofilowany, ergonomiczny kształt ma idealnie wesprzeć głowę i kark, aby zminimalizować dolegliwości bólowe i utrzymać kręgosłup w odpowiedniej pozycji. Wykorzystanie pianki termoplastycznej umożliwia jednocześnie zniesienie nacisku, będącego zazwyczaj przyczyną dyskomfortu. Model dopracowany w każdym calu – skrojony na potrzeby osób, które mają problemy zdrowotne związane z górnym odcinkiem kręgosłupa.\nKategorie: Materace Magniflex, Poduszki i podgłówki.\nWkład Comfort zbudowano z pianki termoplastycznej Memoform. Nadano jej ergonomiczny kształt- specjalne wycięcie na ramiona pozwala ułożyć się na niej w komfortowej pozycji. Pianka Memoform pobiera ciepło z ciała i dzięki niemu może idealnie dopasować się do konturów. To z kolei powoduje zminimalizowanie ucisku, a poduszka odczuwana jest jako wyjątkowo wygodna i miękka. Zapada się pod głową do momentu, w którym kręgosłup znajduje się w anatomicznej linii. Podtrzymuje takie ułożenie przez całą noc, zarówno podczas spania na plecach, jak i na boku. Zmniejszony nacisk umożliwia mięśniom regenerację i odpoczynek podczas snu.\nPonieważ pianki termoelastyczne mogą niekiedy powodować delikatne grzanie, w Comfort wykorzystano udoskonalony materiał. Memoform ma otwarte komórki, a więc błyskawicznie oddaje nagromadzone ciepło i nie grzeje. Taki materiał idealnie sprawdza się w przypadku, kiedy ktoś cierpi na nocne duszności i poty, a chciałby korzystać z miękkiego podparcia, jakie daje pianka termoplastyczna. Aby wzmocnić efekt wentylacji, w poduszce umieszczono pionowe kanały (system Airyform) – powietrze przepływa przez cały wkład przy każdej zmianie pozycji.\nModel najbardziej odpowiedni dla osób śpiących na plecach i na boku.\nWymiary: 52×32×5/10 cm\nDla stworzenie idealnego mikroklimatu snu, poduszka została opakowana w klimatyzujący pokrowiec Coolmax. Tkanina reguluje zarówno temperaturę, jak i wilgotność skóry. Przechwytuje nadmiar ciepła i wilgoci, zapobiegając poceniu. Podłoże pozostaje suche i komfortowe, co również zapobiega namnażaniu mikroorganizmów i wydłuża świeżość. Materiał posiada ekologiczny atest Eko-Tex, a więc nie zawiera szkodliwych substancji chemicznych. Pokrowiec można zdjąć do prania.\nBądź pierwszym recenzentem “Ortopedyczna poduszka Magniflex Comfort.” Anuluj pisanie odpowiedzi\nPoduszka Hilding Latex Sublime – rehabilitacyjna lateksowa.\nTermoelastyczna poduszka ATM Ester – profilowana, z regulacją wysokości.\ntel.: 660 544 611, 664 060 116 (w godz. 9-17)


Portal Swarzędzki – Zamknięte skrzyżowanie w Paczkowie\nW związku z remontem drogi krajowej nr 92, w piątek, 9 października, około godziny 15.00 zostanie zamknięte dla ruchu kołowego skrzyżowanie ulicy Średzkiej i Zapłocie z krajówką. Utrudnienia mają potrwać około 5 godzin.\nBrak przejazdu przez DK nr 92 spowoduje zmianę trasy autobusów linii 486, które będą dojeżdżały do Sokolnik Gwiazdowskich i stamtąd rozpoczynały kursy do Swarzędza z czasem odjazdu dopasowanym do rozkładowego czasu odjazdu z przystanku Paczkowo/Szkoła. Linia powróci na swoją normalną trasę po otwarciu skrzyżowania.\nPoprzedni artykułAlarmy bombowe w przedszkolach\nNastępny artykułLiderki walczyły z Poznaniem


Powitanie Skałka nad Wagiem\nKto chce wybrać się na szlak od źródła naszej historii, z pewnością może udać się na miejsce jednej z najstarszych osad na naszym terenie pamietającej jeszcze epokę kamienia.\nNajstarsze miejsce pielgrzymek na Słowacji Skalka znajduje się na drodze z Trenczyna do Nemšovej. Składa się z dwóch obiektów: Malej Skalky z barokowym kościołem z 1745 roku wybudowanym na skale wapiennej, która jest przeciwległym biegunem trenczyńskiej skały zamkowej, i z klasztoru – Veľkej Skalky. Zasiedlenie Skalky naukowcy datują na podstawie odkryć archeologicznych od późnej epoki kamienia (około 2800 r. p.n.e.). Skalka o korzystnym, strategicznym położeniu była idealnym miejscem na zakładanie siedzib. Niezatarte ślady pozostawili tutaj starzy Słowianie w postaci twierdzy i cmentarza z IX wieku. Najnowsze odkrycie archeologiczne, kościółek (z 1995 r.) jest dowodem na kontynuację wielkomorawskiej tradycji w okresie początków Królestwa Węgier. Święci Andrzej-Świerad i Benedykt, których w tym miejscu czcimy, są głównymi patronami diecezji nitrzańskiej.\nByło to w czasach pierwszego węgierskiego króla Stefana I, kiedy mnich Świerad, którego imię zakonne to Andrzej, zdecydował się prowadzić życie pustelnika w jaskini przy klasztorze na górze Zobor. Wokół pasa nosił żelazny łańcuch, którego nigdy nie ściągał, i tak z czasem zrósł się z jego ciałem. Zawsze przestrzegał postu, bardzo mało jadł i nigdy nie przestawał pracować. Po pracy siadywał na dębowej kłodzie otoczonej ostrymi cierniami. Pewnego razu w lesie osłabiony nadmierną pracą i ścisłym postem zemdlał. Przyszedł do niego przepiękny młodzik o wyglądzie anioła, który położył go na wozie i zabrał do klasztoru. Opowiedział o tym wydarzeniu swojemu uczniowi Benedyktowi i nakazał mu milczenie. Benedykt po śmierci swojego nauczyciela zdecydował się kontynuować jego tryb życia. Odszedł do jaskini na Skałce koło Trenczyna. Żył tam trzy lata do momentu, kiedy został zaatakowany przez zbójców. Kiedy zauważyli, że jest biedny przywlekli Benedykta na brzeg Wagu, zabili go i rzucili do wody. Kiedy ludzie przez cały rok szukali jego ciała, widywali siedzącego na brzegu orła. Wyglądał, jakby coś obserwował. W tym miejscu później rzeczywiście znaleziono ciało Benedykta. W takim stanie, jakby umarł na krótko przed odnalezieniem.\nPolecamy niemęczącą i przyjemną wycieczkę, trasa liczy 5,5 km i prowadzi z Trenczyna wzdłuż Wagu przez rezerwat przyrody o nazwie Zamarovské jamy, gdzie można podziwiać wiele gatunków ptaków, aż na Skałkę, która w ostatnich latach stała się ulubionym miejscem osób uprawiających wspinaczkę górską.


Jaki typer najlepszy w Polsce? | Zakłady sportowe\nZakłady sportowe-Superbet zakłady bukmacherskie-Jaki typer najlepszy w Polsce?\nJaki typer zasługuje na to, by mówić o nim, że jest najlepszy w Polsce? Sprawdźmy, co sądzą o tym inni gracze i nie tylko!\nNajlepsi typerzy w Polsce to przede wszystkim tacy, którzy regularnie zarabiają na obstawianiu. Sprawa niby prosta i oczywista, ale niekoniecznie, ponieważ nie łatwo znaleźć takie osoby.\nCo by nie mówić, trudno jednoznacznie stwierdzić, kto jest najlepszym typerem, ponieważ nie zawsze chodzi tylko o skuteczność procentową. Niektórzy uważają, że dobrego gracza poznaje się po tym, jaką kwotę jest w stanie uzyskać z 10 czy 100 złotych.\nJeżeli szukacie dobrych typerów, zacznijcie od sprawdzonych serwisów bukmacherskich. Pamiętajcie, by nie ufać stronom, które nie zamieszczają regularnie statystyk albo istnieje ryzyko, że mogą je modyfikować na swoją korzyść.\nWedług wielu graczy, na ten moment najlepszy typer w Polsce to „Badys87„, którego wpisy znaleźć można na popularnym forum bukmacherskim o nazwie BetOnline.net.pl!\nOczywiście, korzystanie z gotowych typów to tylko jedna z opcji. Najlepiej jest grać samodzielnie i uczyć się na własnych błędach. Początkowo może się wydawać to trudne, ale szybko nabiera się wprawy i pewnych niezbędnych umiejętności.\nKażdy, kto interesuje się bukmacherką ma swojego kandydata do tytułu najlepszy bukmacher w Polsce. Jak to jest w waszym przypadku – z czyich typów najczęściej korzystacie i dlaczego?\nKod bonusowy „BETONLINE” – dostępny na www.LvBET.pl!\ndarmowe typy dobry typer dobrzy typerzy dobrzy typerzy online jaki jest najlepszy typer jaki typer najlepszy kto jest najlepszym typerem najlepsi typerzy najlepsi typerzy w polsce najlepszy typer najlepszy typer online najlepszy typer w kraju najlepszy typer w polsce typer online


Coś więcej niż dotyk - Agnieszka Cyrus - Książka - opinie, oceny, ceny - nakanapie.pl\nŻycie piętnastoletniej Moniki trudno zaliczyć do udanych, tym bardziej kiedy dowiaduje się o tym, co przez lata skrywali jej bliscy. Rodzinne tajemnice nigdy nie miały ujrzeć światła dziennego. Jeden szczególny dzień w roku… jedno wydarzenie… doprowadziły do tego, co najgorsze. Jedna z najbliższych jej osób postanowiła zmienić życie dziewczyny w prawdziwe piekło. Piekło, które rozpętał niewinny dotyk.\nCzy skrywane tajemnice mogą okazać się dla niej seksualną pułapką? Ucieczka czy dążenie do prawdy? Jaką drogę wybierze Monika?\nISBN: 978-83-8219-151-6, 9788382191516\nAgnieszka Cyrus Agnieszka Cyrus – absolwentka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Z zawodu położna, z zamiłowania czytelniczka trzymających w napięciu thrillerów. Uwielbia gwarę śląską, co uwarunkowane jest jej miejscem pochodzenia, ale także uszanowaniem tradycji. ...\n"W dzień zakłada maskę statecznego mężczyzny, ceniącego swoją rodzinę, a także osiągnięcia. Wieczorem zaś staje się prawdziwą bestią- dla mnie, dla mojej siostry i dla swojej żony. Jego agresja nie zna granic, a to, co robi mnie, przechodzi ludzkie pojęcie." Pisząc o tej książce nie mogę Wam zdradzić nic ponad to, co przeczytacie w opisie lub moż... Recenzja książki Coś więcej niż dotyk\nCzy jeden nieoczekiwany dotyk może zmienić życie? Przekonaj się ...\nDebiut z przytupem. Z ogromną siłą rażenia. Jak dla mnie petarda. Tematyka trudna i zwalająca z nóg. Ale bardzo potrzebna i oczekiwana. Wielu osobom otworzy oczy na opisywane problemy, jestem pewna, że zmieni nastawienie wielu z nas na problemy molestowania, zmowę milczenia i mocno zatrzaśniętą kotarę obłudy … Piętnastoletnia Monika często spędza... Recenzja książki Coś więcej niż dotyk\nCzym się kierujecie wybierając książki, które chcecie przeczytać? Ze mną jest różnie, czasem okładka, rzadziej opis, ale coraz częściej rzucają mi się w oczy zwiastuny i właśnie tak było w przypadku książki „Coś więcej niż dotyk”, tym bardziej że okładka i tytuł też, mnie zaintrygowały. Czy to był dobry wybór? Jak najbardziej! Książkę przeczytałam... Recenzja książki Coś więcej niż dotyk\n@czytelnia.magdaleny × 2\nProlog debiutu literackiego Agnieszki Cyrus „Coś więcej niż dotyk” zapowiada historię dla ludzi o mocnych nerwach, szokującą, bulwersującą, kontrowersyjną. Szkoda tylko, że ma cztery strony, bo to najciekawsza i najlepiej napisana część tej liczącej ponad czterysta stron powieści. W Wigilię Bożego Narodzenia, przy świątecznym stole, w domu dzi... Recenzja książki Coś więcej niż dotyk\n"Coś więcej niż dotyk" to niezwykle trudna historia ,której zdecydowanie nie można przeczytać jednym tchem. Wielokrotnie ją odkładałam gdyż ogrom bólu i smutku był momentami wręcz przytłaczająca. W głowie kłębią się emocje od współczucia po złości, irytacje i zdziwienie. Całość zdecydowanie daje do myślenia i zostają na dłużej. Samo zakończenie szokuje i powoduje że na całą historię patrzymy zupełnie inaczej. Okazuje się że nic nie jest takim jak nam się wydawało. To na...\nczytając książkę cały czas czułam podenerwowanie i nienawiść do tych wszystkich bohaterów, że nie chcą pomóc Monice. Niektóre sceny (np seks oralny w aucie) wzbudziły jeszcze większy mój sprzeciw. Zakończenie mnie zaskoczyło\n„Coś więcej niż dotyk” to książka, która wielokrotnie mnie zaskoczyła podczas czytania. Tak naprawdę nic nie jest w n...\nDo przeczytania książki zachęciła mnie recenzja jednej z patronek i kilka zdań na priv @jadzka_czyta tak, to Twoja robota 😉\nPrzyznam, że dawno nie czytałam tak ciężkiej emocjonalnie, a jednak dobrej książki! Czytałam ją, odkładałam, znów do niej wracałam. Temat ciężki bo molestowanie, oprawca, człowiek który winien chronić - krzywdzi. Odczuwałam odrazę, współczucie dla dziewczyny, złość na oprawcę i wszystkich dorosłych, który nie wierzyli i nie dostrzegali krzywdy. Rodzice?! Nie wiem czy którykolwiek z rodziców postąpiłby tak samo, jak oni na stronach tej powieści. Niemniej jednak, jeśli chodzi o postacie i ich charakterystykę, nie ma źle. Jest bardzo szczegółowo, są przedstawieni tak, by wywołać w czytelniku konkretne emocje. Tajemnice, tajemnice, tajemnice to charakteryzuje tę na pozór normalną rodzinę...\nW książce również widzimy pewne „przejście”, mam na myśli zmianę zachowania Moniki. I tu coś poszło nie tak... domyśliłam się natychmiastowo co chodzi, jednak nie przeszkadzało mi to zupełnie, chciałam jeszcze bardziej dowiedzieć się jak ta historia się zakończy! Historia z tematem trudnym a jednak, zakończenie nieprzewidywalne. Jak w dobrym thrillerze psychologicznym!\nPotrzebowałam kilku godzin aby ochłonąć i napisać recenzję po przeczytaniu tej książki. Powiedzieć, że była mocna czy szokująca to jak nie powiedzieć nic. To co autorka przygotowała dla czytelnika przeszło moje najśmielsze oczekiwania. Jak możecie się domyślić książka porusza niezmiernie ciężki temat, o którym bardzo trudno się mówi a ja czytałam to wszystko będąc w ogromnym szoku. Powiem tylko tyle, że w samej powieści nie można się spodziewać niczego i jest to thriller, który naprawdę przeraża.\nJeżeli macie wystarczająco dużo siły w sobie i odwagi zachęcam Was do lektury.\nO nie! Książka Coś więcej niż dotyk. czuje się pominięta, bo nikt nie dodał jeszcze do niej cytatu. Może jej pomożesz i dodasz jakiś?