Autosan jeszcze nie upada - TruckFocus.pl\n› Nowości › Autosan jeszcze nie upada\nAutosan jeszcze nie upada\nRedakcja , 14 grudnia 2012, 13:01\nFirma Autosan zdecydowała się odpowiedzieć na artykuł, który ukazał się w serwisie Onet.biznes. Publikacja dotyczyła fatalnej koniunktury producenta oraz planowanych przez niego zwolnień grupowych.\nAutosan odpowiada na artykuł „Koniec legendarnej fabryki autobusów?"\nW komunikacie Autosan czytamy:\n– „Ktoś w internecie napisał: „Koniec legendarnej fabryki autobusów”. Wprawdzie postawił na końcu znak zapytania, ale któż na to zwraca uwagę… Wśród pracowników wkradł się niepokój, w kierownictwie zawrzało. – Kto nam robi taką krecią robotę? I to teraz, kiedy staramy się wyjść z dołka i w niedługim czasie stanąć na nogi… – padały pytania i głosy oburzenia.\nPublikacja, jaka ukazała się na portalu Onet.biznes, nie była najlepszym prezentem na święta dla załogi, gorzej, że w jej ocenach brzmiała dość prawdopodobnie. Zaległości w wypłacie wynagrodzeń, opóźnienia w realizacji kontraktu dla Lublina, zapowiedź zwolnień grupowych, to wszystko układało się w pewną logiczną całość. Ale z drugiej strony rodziły się wątpliwości. Czy tak zachowują się przedstawiciele kierownictwa upadającej fabryki, którzy walczą o kontrakty, szukają rynków zbytu poza granicami, uczestniczą w targach, przygotowują się do restrukturyzacji i starają się o pieniądze na jej dokapitalizowanie? Na pewno nie."\nPrzedstawiciele firmy przyznają, że sytuacja jest bardzo trudna. Kłopoty zaczęły się już w roku 2009, kiedy to doszło do obniżenia załodze wynagrodzeń o 10 procent. Zabieg nie przyniósł wymiernych korzyści. Pieniędzy wciąż brakowało. Pojawiły się 2-3-miesięczne opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń i rosnące zobowiązania wobec różnych instytucji.\nPrawdopodobnie nieco za późno Zarząd Grupy Sobiesław Zasada S.A. (główny udziałowiec Autosanu) rozpoczął wdrażanie programu ratunkowego firmy. Od września na stanowisku prezesa zasiadł Franciszek Gaik. Przystąpiono do realizacji intensywnego procesu restrukturyzacji spółki. Niestety wiąże się on z zakrojoną na szeroką skalę racjonalizacją zatrudnienia, która ma dostosować jego wielkości do standardów stosowanych w tego typu zakładach motoryzacyjnych. Wdrożona redukcja zatrudnienia w trybie zwolnień grupowych objęła ok. 130 pracowników (w tym 39 umysłowych). Zmniejszy ona stan liczebny załogi na koniec 2012 roku do 450 osób.\nMedialne rewelacje nie pomagają spółce\nWedług komunikatu Autosan, niepokój w szeregach załogi oraz klientów firmy zasiały doniesienia mediów. Szczególnie informacje o niewywiązaniu się z kontraktu na dostarczenie autobusów dla Lublina.\n– „Zawiodła koordynacja dostaw głównych podzespołów, co było spowodowane przeciągnięciem się procedury przetargowej w Lublinie o blisko sześć miesięcy, podczas gdy termin dostawy autobusów pozostał niezmieniony w stosunku do daty podpisania kontraktu. Był to więc bardzo krótki termin wykonania zamówienia i – co chcę podkreślić – nie był terminem możliwym do zmiany.- tłumaczy firmę prezes Franciszek Gaik.\nW trakcie realizacji jest także kontrakt na dostarczenie autobusów dla Rzeszowa. W odpowiedzi na zaniepokojenie władz miasta, Autosan zapewnia, że wywiąże się ze zobowiązań terminowo, a nawet wcześniej.\nW mijającym roku 2012 Autosan sprzedał 110 autobusów, co na tle łącznej sprzedaży 1377 sztuk przez 22 marki…czytaj dalej\nW mijającym roku 2012 Autosan sprzedał 110 autobusów, co na tle łącznej sprzedaży w Polsce 1377 sztuk przez 22 marki nie jest słabym wynikiem. Firma nie ukrywa jednak, że potrzebuje gruntownych zmian, zwłaszcza w zakresie jakości produkcji, aby dogonić konkurencję. Dotyczy to zarówno stosowanego designu, jak też estetyki wykonania. Przełomem w tej dziedzinie ma być nowy model autobusu Lider 9 eco, który prawdopodobnie pojawi się już w styczniu 2013 roku podczas drużynowych Mistrzostw Świata w Ice Racingu. Będzie to jego światowa premiera.\nW planach obecnego kierownictwa, które będą decydować o perspektywach Autosanu S.A., jest także wystosowanie do Wicepremiera i Ministra Gospodarki Janusza Piechocińskiego memorandum ukazującego wielką szkodliwość przyzwolenia na ściąganie do Polski z zagranicy autobusów używanych.\n– „Blokujemy swoją produkcję, zgadzając się na import autobusów z silnikami o bardzo niskich normach czystości spalin Euro 2, podczas gdy od nas wymaga się już stosowania norm Euro 5, a od 2014 roku Euro 6. To jakiś paradoks, którego naprawdę nie sposób zrozumieć" – ujawnia swoje zamierzenia szef Autosanu.\nPrzyszły rok to dla sanockiego producenta czas próby. Pieniędzy w firmie wciąż brakuje, pracownicy nie otrzymują pensji w terminie. Władze firmy mają jednak nadzieję, że w najbliższych miesiącach karta się odwróci i legenda polskiej produkcji autobusów nie upadnie.\n– „Ostatnio, po ukazaniu się w internecie małoodpowiedzialnej informacji wieszczącej koniec legendarnej fabryki autobusów, zaczepiają mnie na ulicy sanoczanie i z niepokojem pytają: czy to prawda, że Autosan upada? Odpowiadam szczerze, ale i z przekonaniem: jest ciężko, ale nie upada. Przeżyje i wierzę, że jeszcze będzie się miał dobrze! Niech rok 2013 będzie rokiem Autosanu" – kończy wypowiedź prezes Franciszek Gaik.\n89.68.12.*, 18 grudnia 2012, 12:59 0 0\nCiekawe czy prezes firmy też otrzymuje pensję z opóźnieniem i czy tez mu zmniejszono uposażenie tak jak pracownikom. Jeśli 6 miesięcy się zbierali aby skończyć opóźniony kontrakt i nie podjęli mediacji z dostawcą i odbiorcą to ciekawe..\nPomimo wszystko życzę im powodzenia, a szczególnie pracownikom zakładów.\n95.49.57.*, 27 grudnia 2012, 15:53 0 0\nile pali ten autobusik na 100km\n213.219.65.*, 15 stycznia 2013, 0:54 0 0\nnieduzo, ekonomny jest


Delegacja z Czarnkowa na II Kongresie UTW w Warszawie | UTW Czarnków\n← Aktywny piątek seniorów z UTW\nDelegacja z Czarnkowa na II Kongresie UTW w Warszawie\nOpublikowano 1 kwietnia 2015 by uniwersytet3wiekuczarnkow\nII Kongres Uniwersytetów Trzeciego Wieku, Teatr Wielki w Warszawie, 30 marca 2015 roku\n30 marca odbył się II Kongres Uniwersytetów Trzeciego Wieku, w którym wzięli udział liderzy uniwersytetów z całej Polski. Uczestniczyły również delegacje uniwersytetów działających poza granicami naszego kraju. Kongres odbył się w pięknych wnętrzach Teatru Wielkiego. Charakter spotkania był niezwykle uroczysty, bowiem w bieżącym roku przypada 40. rocznica ruchu UTW w Polsce. Gościem honorowym Kongresu był Prezydent RP, a jego małżonka Anna Komorowska objęła Kongres swym patronatem.\n10-osobowa delegacja z Czarnkowa wraz z Chodzieżą, Margoninem, Piłą, Trzcianką i Złotowem reprezentowały UTW z północnej Wielkopolski.\nJak zawsze z takich wyjazdów wróciliśmy pełni pomysłów, nawiązaliśmy sporo nowych kontaktów, a nasza koleżanka Alicja po wielu latach spotkała na Kongresie swojego profesora z uczelni. Nawiązaliśmy m.in. bardzo sympatyczny kontakt z rektorem prężnie działającego Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Grodnie (Białoruś) doc. dr Barbarą Fustoczenko. UTW działa tam przy Zjednoczeniu Społecznym „Polska Macierz Szkolna” i liczy, podobnie jak nasze UTW, ok. 130 słuchaczy. Pani Barbara jest bardzo zainteresowana współpracą z uniwersytetami w naszym kraju.\nTen uroczysty kongres to kolejna okazja do integracji środowisk senioralnych, do cennych wskazówek które uzyskaliśmy do dalszej działalności i pozyskania kolejnej dawki wiedzy.\nPobyt wykorzystaliśmy również na wieczorny spacer po Warszawie i wizytę w „Och – Teatrze”, gdzie obejrzeliśmy sztukę „Weekend z R.” z Krystyną Jandą w roli głównej.\nTen wpis został opublikowany w kategorii Aktualności i oznaczony tagami II Kongres Uniwersytetów Trzeciego Wieku, Irena Santor, Mieczysław Augustyn, Och-Teatr, Teatr Wielki, UTW Czarnków, Warszawa. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Zwycięscy Konkursu Fasada Roku - Wydarzenia w kraju - Aktualności - budnet.pl\nKonkurs Fasada Roku cieszy się niesłabnącą popularnością. Od kilku lat architekci, wykonawcy oraz inwestorzy zgłaszają swoje realizacje i walczą o tytuł najlepszej fasady. W tym roku do rywalizacji stanęło 211 budynków, z których Jury wybrało 4 zwycięzców i przyznało 9 wyróżnień. Nagrodzone obiekty zachwycają nowoczesną koncepcją architektoniczną, umiejętnym współgraniem kolorów i struktur, jak również dbałością o detale.\tCzytaj dalej\nZwieńczeniem VII edycji konkursu Fasada Roku była uroczysta gala w Międzynarodowym Centrum Targowo-Kongresowym EXPO Kraków.VII edycja konkursu Fasada Roku pod wieloma względami była wyjątkowa. Przede wszystkim po raz kolejny padł rekord ilości zgłoszonych obiektów. W pierwszej kategorii „Nowy budynek” – znalazło się 89 obiektów, w drugiej – „Budynek po rekonstrukcji i adaptacji” – 44, w trzeciej – „Budynek z wielkiej płyty” – 46, a w czwartej – „Budynek po renowacji” – 32. W sumie o główną nagrodę rywalizowało aż 211 budynków. Jury złożone z wybitnych architektów, osób zawodowo związanych z branżą budowlaną, a także przedstawicieli mediów branżowych nie miało łatwego zadania. Jurorzy zwracali szczególną uwagę na zastosowane kolory i struktury na elewacji oraz ich kreatywne łączenie. Nagrodzono realizacje, które podkreślają charakter budynku i uwypuklają ich oryginalną urodę. Najwyżej ocenione zostały projekty, które w naturalny sposób wpisują się w otoczenie i nie burzą harmonii przestrzeni, w jakiej się znajdują.W pierwszej kategorii „Nowy budynek” bezapelacyjne zwycięstwo odniósł budynek mieszkalny z Poznania przy ul. Inflanckiej 20. Obiekt do konkursu zgłosiło Przedsiębiorstwo ARI Sp. z o.o. Autorem projektu jest dr inż. arch. Eugeniusz Skrzypczak wraz z zespołem: arch. Krzysztof Sikorski, arch. Maciej Armanowski, arch. Jacek Gilewicz i arch. Tomasz Kusznierów. Anna Gregorczyk dbała o fotograficzną dokumentację realizowanej inwestycji. Inwestorem jest firma UWI Inwestycje S.A. Inflancka Spółka Komandytowa. Natomiast wykonaniem zajęła się firma Pil Building Sp. z o.o. Wyróżnienie w tej kategorii zostało przyznane, za Inwestycję „Zatorska 59” z Wrocławia, dla spółki Triada Dom Wachowiak Śliwiak sp. j., będącej jednocześnie inwestorem jak i wykonawcą obiektu.\nCzytaj również: Radom zaczął być widoczny dla inwestorów\nAutorem projektu jest Piotr Zybura z Chili House. Jury postanowiło także wyróżnić Zespół Budynków Mieszkalnych zlokalizowany w Warszawie przy ul. Przasnyskiej 10. Realizację do konkursu zgłosiło DIP Biuro Projektów Krzysztof Pasternak. Osobą odpowiedzialną za projekt jest Krzysztof Pasternak. Inwestorem jest firma Zielono Sp. z o.o., a wykonawcą Unibep S.A. Wyróżnienie zostało również przyznane Zespołowi Budynków Mieszkalno-Usługowych Apartamenty Novum z Krakowa. Realizacja zlokalizowana przy ul. Rakowickiej została zgłoszona do konkursu przez biuro architektoniczne IMB Asymetria Sp. z o.o. i Wspólnicy sp. k. Autorem projektu jest Marek Borkowski. Wykonawcą jest firma Erbud S.A, inwestorem – firma Durham Sp. z o.o.Nagrodę główną w drugiej kategorii „Budynek po rekonstrukcji i adaptacji” zdobył Budynek Rektoratu Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Obiekt do konkursu zgłosił Dyrektor Inwestycji z ramienia UMCS Cezary Witek. Projekt realizacji opracowało Biuro Inżynieryjno-Wdrożeniowe Intelligent Systems pod kierownictwem mgr. inż. Stanisława Fijałkowskiego. Wykonawstwem zajęło się Przedsiębiorstwo Budowlano- Handlowe Remar Rafał Makowski. Wyróżnienie otrzymał budynek wielorodzinny zlokalizowany we Wrocławiu przy ul. Powstańców Śląskich 143. Obiekt do konkursu zgłosiła autorka projektu architektonicznego arch. Katarzyna Kubsik oraz firma wykonawcza Nowoczesne Technologie Budownictwa Paweł Sojka. Inwestorem obiektu jest Wspólnota mieszkaniowa. Drugą realizacją wyróżnioną w tej kategorii jest jednorodzinny budynek mieszkalny zlokalizowany w Poznaniu przy ul. Ciechocińskiej 46. Autorkami projektu są Dorota Sobusiak-Fajer i Anna Sasiak-Patkowska z Pracowni Projektowej Sasiak-Sobusiak, która zgłosiła obiekt do konkursu. Prace wykonawcze przeprowadził Zakład Produkcyjno-Usługowo–Handlowy Marek Tomaszewski.Zwycięzcą trzeciej kategorii „Budynek z wielkiej płyty” został wielorodzinny budynek zlokalizowany w Warszawie przy ul. Platynowej 10. Autorem projektu jest mgr inż. arch. Dariusz Filak, który zgłosił realizację do konkursu.\nCzytaj również: 2 czerwca w Warszawie odbył się XII Kongres Zarządców Nieruchomości Mieszkaniowych\nWykonawcą jest Przedsiębiorstwo Budowlane Krystosiak i Syn Sp. z o.o., a inwestorem obiektu jest Wspólnota Mieszkaniowa. Wyróżnienie w tej kategorii otrzymał wielorodzinny budynek mieszkalny ze Szczecina z ul. Wielkopolskiej 43 a, b, c. Obiekt do konkursu zgłosiła firma Proeko Consulting - Marek Śliwa, autorem projektu jest Sławomir Kiersnowski, a wykonawcą – Jarosław Łukawski. Uwagę Jury zwrócił także wielorodzinny budynek mieszkalny zlokalizowany w Częstochowie przy ul. Orkana 29/37. Wyróżniony budynek do konkursu zgłosiło Studio Architektury EGO Nalewajka Krzysztof, autorem koncepcji architektonicznej jest Krzysztof Nalewajka. Prace wykonawcze przeprowadziło Przedsiębiorstwo Budowlane Częstobud Świącik Damian.W czwartej kategorii „Budynek po renowacji” zwycięstwo zdobyła kamienica mieszkalna zlokalizowana w Poznaniu przy ul. Kościuszki 80. Obiekt do konkursu zgłosił autor projektu architektonicznego arch. Piotr Bukowy. Inwestorem obiektu jest Zarząd Zasobów Lokalowych Poznań. Renowację kamienicy przeprowadziło Przedsiębiorstwo Remontowo Budowlane Agad Sp. z o.o. Wyróżnienie otrzymał dwór barokowy z połowy XVII w. z Jezior Wielkich. Autorem projektu renowacji jest Zbigniew Antczak z Pracowni Projektowej Zbigniew Antczak, która zgłosiła obiekt do konkursu. Wykonawcą jest Mariusz Tomkiewicz, natomiast inwestorem – Piotr Olejniczak. Jury doceniło także renowację Willi Miejskiej – siedziby Radia Merkury z Poznania. Budynek do konkursu zgłosił Zakład Sztukatorski Renowacja Obiektów Zabytkowych Witold Damian Domaniecki.\nAutorem projektu renowacji jest Tomasz Kaczmarek z firmy Innovi Jóźwiak Kaczmarek sp. j.„VII edycja konkursu Fasada Roku przeszła do historii. Po raz kolejny nie zawiedli nas architekci, projektanci, wykonawcy i inwestorzy, którzy zgłosili swoje projekty do konkursu i podzielili się z nami efektami swojej pracy. Konkursowe Jury zgodnie przyznało, że z każdym rokiem przybywa doskonałych realizacji i ciężko je ocenić, a tym bardziej wybrać najlepsze. Wśród nagrodzonych oraz wyróżnionych budynków znalazły się te, które zasługują na szczególną uwagę. Precyzja w doborze kolorów, odwaga w łączeniu struktur i materiałów, a wszystko przy zachowaniu oryginalnej koncepcji architektonicznej to walory, które zachwyciły Jurorów. Warto podkreślić, że po raz pierwszy zwycięskie realizacje z Polski wezmą udział w międzynarodowej odsłonie konkursu Life Challenge 66. Wśród 237 nominowanych obiektów z całej Europy znalazło się 20 budynków z Polski. Do ścisłego finału tzw. TOP 30 weszły 2 realizacje - zwycięzca kategorii „Nowy Budynek” – wielorodzinna zabudowa mieszkaniowa z Poznania z ul. Inflanckiej 20, jak również jednorodzinny budynek mieszkalny z Jastrzębia - obiekt wyróżniony w kategorii „Nowy Budynek” w poprzedniej edycji konkursu. Rozstrzygnięcie konkursu Life Challenge 66 nastąpi 12 czerwca w Wiedniu. Mamy nadzieję, że nasz reprezentant otrzyma tytuł europejskiej Fasady Roku. Oryginalne projekty, jak również estetyka oraz kunszt wykonania tych elewacji pozwalają przypuszczać, że również na arenie międzynarodowej realizacje te zdobędą uznanie. Zwieńczeniem tegorocznej edycji konkursu Fasada Roku była uroczysta gala w Międzynarodowym Centrum Targowo-Kongresowym EXPO Kraków, podczas której autorzy najlepszych projektów otrzymali pamiątkowe statuetki.”– wyjaśnia Aleksandra Gilewska, Manager ds. Marketingu w firmie Baumit. www.fasadaroku.pl www.baumit.com


Gdy projekt budowlany jest sprzeczny z planem miejscowym | Prawo NieruchomościPrawo Nieruchomości\nstrona główna › Nieruchomości w prawie administracyjnym › Gdy projekt budowlany jest sprzeczny z planem miejscowym\nBardzo dziękuję za Wasze e-maile. Staram się odpowiadać na wszystkie. Staram się również robić to szybko, ale tu czasami proszę o wyrozumiałość (nadmiar obowiązków) i cierpliwe oczekiwanie. Obiecuję, że nie dłużej niż tydzień .\nDzisiejszy wpis zainspirowany jest e-mailem Czytelniczki i dotyczy projektów budowlanych. Konkretnie projektów budowlanych, które są sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i konsekwencji, na jakie z tego powodu narażają się uczestnicy procesu budowlanego.\nOczywiście załączenie przez inwestora do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę projektu budowlanego, który narusza postanowienia planu miejscowego może doprowadzić do odmowy wydania pozwolenia. Stanie się tak, gdy sprzeczność z planem nie zostanie usunięta w trakcie postępowania.\nA niezadowolony inwestor w pierwszej kolejności uda się do projektanta, który wykonał projekt. I będzie mógł się od niego domagać naprawienia szkody, gdy umowa o wykonanie projektu została nienależycie wykonana.\nAle to niestety nie koniec możliwych kłopotów projektanta. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy prawo budowlane do podstawowych obowiązków projektanta należy m.in. opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za niestaranne wykonanie tego obowiązku projektant ponosi odpowiedzialność zawodową na podstawie art. 95 pkt 4 tej ustawy.\nI niezależnie od tego projektant naraża się na ryzyko poniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie przepisów ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Zgodnie z art. 41.1 członek izby jest bowiem obowiązany przestrzegać przy wykonywaniu czynności zawodowych obowiązujących przepisów oraz zasad wiedzy technicznej lub urbanistycznej.\nA co jeżeli inwestor z projektantem umówili się, że projektant wykona projekt budowlany sprzeczny z planem miejscowym? Moim zdaniem taka umowa będzie nieważna. Zwróć uwagę bowiem na treść art. 353(1) Kodeksu cywilnego:\nW tym wypadku umowa sprzeciwiałaby się ustawie prawo budowlane, z której wynika, że na projektancie ciąży obowiązek przestrzegania ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.\nTo na razie tyle na ten temat. Jeżeli masz jakieś pytania to pytaj śmiało!


Szóste wymieranie. Historia nienaturalna [Elizabeth Kolbert] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nAutor: Elizabeth Kolbert Liczba stron:\nISBN: 978-83-280-3359-7 Data wydania: 2016-08-31\nElizabeth Kolbert Szóste wymieranie Historia nienaturalna przełożyli Tatiana Grzegorzewska i Piotr Grzegorzewski\nTytuł oryginału: The Sixth Extinction Copyright © 2014 by Elizabeth Kolbert Published by arrangement with The Robbins Office, Inc. and Aitken, Alexander & Associates, Ltd. Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI Copyright © for the Polish translation by Tatiana Grzegorzewska i Piotr Grzegorzewski, MMXVI Wydanie I Warszawa MMXVI\nSpis treści Motto Prolog Rozdział I. Szóste wymieranie Rozdział II. Zęby trzonowe mastodonta Rozdział III. Pierwotny pingwin Rozdział IV. Szczęście amonitów Rozdział V. Witajcie w antropocenie Rozdział VI. Morze wokół nas Rozdział VII. Spadający kwas Rozdział VIII. Las i drzewa Rozdział IX. Wyspy na suchym lądzie Rozdział X. Nowa Pangea Rozdział XI. USG nosorożca Rozdział XII. Obłędny gen Rozdział XIII. „Upierzone stworzenie” Ważniejsze wydarzenia z historii życia, do których doszło w ciągu ostatniego pół miliarda lat Podziękowania Wybrana bibliografia Spis ilustracji, wykresów, rycin (w kolejności występowania) Przypisy wyjaśniające Przypisy bibliograficzne Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nNiebezpieczeństwa czyhające na drodze ludzkości nie tyle zagrażają przeżyciu naszego gatunku, ile – cóż za ironia losu – ewolucja świata organicznego sprawia, że w momencie dochodzenia umysłu ludzkiego do samowiedzy życie skazało na zagładę swoje najpiękniejsze stworzenia. Edward O. Wilson, przeł. January Weiner1 Mijają wieki, a tylko w teraźniejszości dokonują się fakty. Jorge Luis Borges, przeł. Andrzej Sobol-Jurczykowski2\nPrologMówi się, że początki często skrywa mrok. Podobnie jest z tą historią, która rozpoczyna się wraz z pojawieniem się nowego gatunku: jakieś 200 tysięcy lat temu. Gatunek ten nie ma jeszcze nazwy – bo nic jej nie ma – choć ma zdolność do nadawania nazw. Jak w przypadku każdego młodego gatunku jego pozycja jest niepewna, liczebność niska, a zasięg występowania ogranicza się do części wschodniej Afryki. Powoli jego populacja rośnie, jednak całkiem możliwe, że później znów zmaleje – niektórzy twierdzą, że niemal nieodwracalnie – do kilku tysięcy par. Przedstawiciele tego gatunku nie są szczególnie szybcy, silni ani płodni. Są jednak wyjątkowo zaradni. Stopniowo zajmują regiony o różnych klimatach, pełne zarówno drapieżników, jak i potencjalnych zdobyczy. Żadne z typowych ograniczeń środowiskowych lub geograficznych ich nie powstrzymuje. Pokonują rzeki, płaskowyże, pasma górskie. W regionach przybrzeżnych zbierają skorupiaki, w głębi lądu polują na ssaki. Wszędzie przystosowują się do nowych warunków i wprowadzają innowacje. Po dotarciu do Europy spotykają istoty bardzo podobne do siebie, chociaż masywniejsze, obdarzone zapewne ciemniejszą skórą, które żyją na tym kontynencie znacznie dłużej od nich. Krzyżują się z tymi stworzeniami, a następnie w taki czy inny sposób doprowadzają do ich śmierci. Finał tej historii okaże się ze wszech miar godny podziwu. W miarę jak opisywany tu gatunek rozszerza zasięg występowania, spotyka na swojej drodze zwierzęta dwukrotnie, dziesięciokrotnie, a nawet dwudziestokrotnie większe od siebie: ogromne koty, olbrzymie niedźwiedzie, żółwie wielkie jak słonie, leniwce mierzące pięć metrów długości. Są one często silniejsze i groźniejsze od przedstawicieli wspomnianego gatunku. Jednak wolno się rozmnażają i znikają z powierzchni Ziemi. Chociaż opisywane tu istoty są zwierzętami lądowymi, są na tyle zmyślne, że przekraczają morze. Docierają do wysp zamieszkanych przez gatunki, których ewolucja była całkiem odmienna: ptaki składają tam jaja o długości 30 centymetrów, hipopotamy osiągają wielkość świń, a scynki – rozmiar gigantów. Te żyjące w izolacji stworzenia nie umieją poradzić sobie z przybyszami i ich towarzyszami podróży (głównie szczurami). Wiele z nich się poddaje. Proces trwa zrywami przez tysiące lat, aż wreszcie gatunek, już nie tak nowy, dociera do niemal każdego zakątka świata. W tym momencie, mniej więcej równocześnie, następuje kilka zjawisk, które pozwalają Homo sapiens – bo tak same siebie nazwały te istoty – na rozmnażanie się w bezprecedensowym tempie. W ciągu jednego stulecia populacja się podwaja, następnie znowu się podwaja, a potem robi to ponownie. Ludzie wycinają rozległe lasy. Robią to celowo, żeby się wyżywić. Bardziej lub mniej świadomie przenoszą organizmy z jednego kontynentu na drugi i przeorganizowują biosferę. Jednocześnie zachodzi jeszcze dziwniejsza i bardziej radykalna transformacja. Po wykryciu podziemnych pokładów energii ludzie zaczynają zmieniać skład atmosfery. To z kolei powoduje zmianę klimatu i składu chemicznego oceanów. Niektóre rośliny i zwierzęta zaczynają się przemieszczać. Przenoszą się w góry i migrują w kierunku biegunów. Jednak bardzo wiele z nich – najpierw setki, potem tysiące, a ostatecznie być może miliony – nie ma możliwości przetrwania. Tempo wymierania rośnie, a struktura życia ulega zmianie. Żadne stworzenie nigdy wcześniej nie zmieniło życia na naszej planecie w aż tak dużym stopniu, choć dochodziło do innych, porównywalnych kataklizmów. W odległej przeszłości Ziemia niezmiernie rzadko ulegała zmianom tak gruntownym, by wpływały one na zmniejszenie się różnorodności form życia. Pięć z tych dawnych wydarzeń było na tyle groźnych, że mówi się o nich jako o odrębnej kategorii: to tak zwana wielka piątka. W wyniku czegoś, co wydaje się fantastycznym zbiegiem okoliczności, ale prawdopodobnie nie jest przypadkiem, poznajemy historię tych wydarzeń dokładnie w chwili, gdy ludzie zaczynają zdawać sobie sprawę, że stali się przyczyną kolejnego takiego wydarzenia. Chociaż jest jeszcze zbyt wcześnie, żeby stwierdzić, czy osiągnie ono rozmiary porównywalne z wielką piątką, nazywa się je szóstym wymieraniem. Opowieść o szóstym wymieraniu, przynajmniej w mojej interpretacji, składa się z trzynastu rozdziałów. Każdy z nich opowiada o gatunku, który może aspirować do miana symbolu – mastodont amerykański, alka olbrzymia czy amonit, który zniknął pod koniec kredy wraz z dinozaurami. Stworzenia z pierwszych rozdziałów już wymarły – ta część książki dotyczy głównie wielkich katastrof z przeszłości i niezwykłych historii ich odkrywania, począwszy od prac francuskiego przyrodnika Georges’a Cuviera. Akcja drugiej części książki rozgrywa się w chwili obecnej – w coraz bardziej rozdrobnionych lasach deszczowych Amazonii, na szybko ocieplającym się stoku góry w Andach i na krańcach Wielkiej Rafy Koralowej. Zdecydowałam się odwiedzić te konkretne miejsca z powodów czysto reporterskich: dlatego że była tam stacja badawcza albo ktoś zaprosił mnie do wzięcia udziału w ekspedycji naukowej. Zakres obecnych zmian jest tak ogromny, że mogłam się udać niemal wszędzie i niemal wszędzie znaleźć ich oznaki. Jeden z rozdziałów dotyczy wymierania, które rozgrywa się właściwie na moim podwórku (a całkiem możliwe, że i na twoim). Jeśli wymieranie to makabryczny temat, masowe wymieranie jest masowo makabryczne. Jest jednak także fascynujące. W tej książce staram się ukazać dwie strony medalu: emocje dotyczące tego, czego się uczymy, oraz przerażenie towarzyszące tej nauce. Mam nadzieję, że jej czytelnicy zrozumieją, że żyjemy w naprawdę niezwykłych czasach.\nRozdział ISzóste wymieranieAtelopus zeteki Miasteczko El Valle de Antón leży w centralnej Panamie, we wnętrzu nieczynnego wulkanu, który uformował się około miliona lat temu. Krater ma sześć kilometrów szerokości i przy ładnej pogodzie widać jego poszarpane krawędzie, otaczające miasto niczym mury zrujnowanej wieży. W El Valle jest jedna główna ulica, posterunek policji i bazar. Oprócz zwyczajowych kapeluszy panama i kolorowych haftów można tam znaleźć mnóstwo figurek panamskich złotych żab (Atelopus zeteki). Są więc złote żaby spoczywające na liściach, siedzące na tylnych łapach, a nawet – o dziwo – trzymające telefony komórkowe. Niektóre mają falbaniaste spódnice, inne przedstawiono w tanecznych pozach, jeszcze inne palą papierosy z fifki jak Roosevelt. Panamska złota żaba (w rzeczywistości żółta z ciemnobrązowymi plamami) to gatunek endemiczny okolic El Valle. W Panamie uważa się ją za symbol szczęścia; jej wizerunek znajduje się (a w każdym razie znajdował się do niedawna) na kuponach lotto. Jeszcze dziesięć lat temu te płazy bez trudu można było spotkać na wzgórzach El Valle. Są one trujące (obliczono, że trucizna zawarta w skórze jednej złotej żaby może zabić tysiąc myszy średniej wielkości), stąd wyrazisty kolor, który sprawia, że wyróżniają się na tle ściółki leśnej. Pewien strumień niedaleko El Valle został nawet nazwany Strumieniem Tysiąca Żab. Wzdłuż niego można było zobaczyć mnóstwo złotych żab wygrzewających się na słońcu. Pewien herpetolog, który odbył wiele takich spacerów, skomentował to zjawisko krótko: „To było szalone – kompletnie szalone”. Nagle jednak złote żaby dookoła El Valle zaczęły znikać. Problem – jeszcze nie uważano go za kryzys – po raz pierwszy zauważono na zachodzie, niedaleko granicy Panamy z Kostaryką. Amerykańska studentka badała płazy w tamtejszym lesie tropikalnym. Wyjechała do Stanów, żeby napisać pracę dyplomową, a kiedy wróciła, nie mogła znaleźć ani jednej złotej żaby i w ogóle żadnych innych płazów. Nie wiedziała, co się dzieje, ale ponieważ potrzebowała ich do swoich badań, przeniosła swój punkt badawczy nieco dalej na wschód. Żaby w nowym miejscu wydawały się zdrowe, potem jednak sytuacja się powtórzyła: nagle zginęły. Zaraza rozprzestrzeniła się na cały las. W końcu w 2002 roku płazy ze wzgórz i strumieni wokół Santa Fé, około 106 kilometrów na zachód od El Valle, praktycznie zniknęły z powierzchni Ziemi. W 2004 roku zaczęto znajdować martwe osobniki bliżej El Valle, niedaleko El Copé. Do tego czasu grupa biologów złożona z naukowców z Panamy i Stanów Zjednoczonych doszła do wniosku, że Atelopus zeteki znajduje się w niebezpieczeństwie, i postanowiła uratować resztki populacji. Naukowcy zabrali kilkadziesiąt osobników obu płci z lasu i zaczęli je hodować w zamkniętym pomieszczeniu. Jednak zaraza rozprzestrzeniała się szybciej, niż się spodziewali. Zanim udało im się wprowadzić plan w życie, stało się najgorsze. Po raz pierwszy przeczytałam o złotych żabach z El Valle w czasopiśmie przyrodniczym dla dzieci, które kupiłam swoim synom3. Artykuł, ilustrowany kolorowymi zdjęciami Atelopus zeteki i innych fantastycznie ubarwionych gatunków, opowiadał o zarazie i wysiłkach biologów, żeby jakoś zapobiec jej rozprzestrzenianiu. Naukowcy mieli nadzieję, że uda im się założyć w El Valle nową placówkę badawczą, ale nie zdążyli. Postanowili, że uratują tak wiele osobników, jak się da, mimo że nie mieli gdzie ich trzymać. Co zrobili? Umieścili je w… hotelu dla żab. Właściciele „niesamowitego żabiego hotelu” (a tak naprawdę miejscowego pensjonatu) zgodzili się, aby żaby umieszczono w akwariach w wynajętych pokojach. „Żaby mają biologów na każde zawołanie i korzystają z zakwaterowania pierwszej klasy, w tym z usług pokojówek i służby hotelowej” – zauważała autorka artykułu. Płazom serwowano też pyszne posiłki, „tak świeże, że jedzenie dosłownie wyskakiwało z talerzy”. Zaledwie kilka tygodni po lekturze tego tekstu napotkałam kolejny artykuł związany z tym tematem, lecz utrzymany w nieco innym tonie. Ukazał się w „Proceedings of the National Academy of Sciences”, a napisało go dwóch herpetologów. Nosił tytuł: Are We in the Midst of the Sixth Mass Extinction? A View from the World of Amphibians (Czy jesteśmy w trakcie szóstego masowego wymierania? Perspektywa ze świata płazów)4. Jego autorzy, David Wake z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Vance Vredenburg z Uniwersytetu Stanowego w San Francisco, zauważyli, że „w historii życia naszej planety wydarzyło się pięć wielkich katastrof”, które doprowadziły do „ogromnych strat w bioróżnorodności”. Do pierwszego masowego wymierania doszło w późnym ordowiku, jakieś 450 milionów lat temu, kiedy większość istot wciąż żyła w wodzie. Największe spustoszenie miało natomiast miejsce pod koniec permu, około 250 milionów lat temu. Omal nie zakończyło ono życia na Ziemi (tę katastrofę nazywa się czasem „matką masowych wymierań” lub „wielkim wymieraniem”). Ostatnie – i najsłynniejsze – masowe wyginięcie gatunków wydarzyło się pod koniec okresu kredy; to ono skazało na zagładę dinozaury (Dinosauria), plezjozaury (Plesiosauria), mozazaury (Mosasauridae), amonity (Ammonoidea) i pterozaury (Pterosauria). Wake i Vredenburg ze skali wymierania płazów wywnioskowali, że obecnie dochodzi do wydarzenia o podobnej naturze. Artykuł zilustrowano tylko jednym zdjęciem: kilkunastu martwych górskich żab żółtonogich (Rana muscosa), leżących na jakichś kamieniach. Wiem, dlaczego czasopismo dla dzieci nie opublikowało zdjęcia martwych płazów. Jasne jest dla mnie również, dlaczego dziennikarze posłużyli się obrazkiem żab korzystających z usług hotelowych, kojarzącym się z uroczymi książeczkami Beatrix Potter. Mimo wszystko jednak wydało mi się – jako dziennikarce – że autorzy pierwszego artykułu zataili prawdę. Każde wydarzenie, do którego doszło zaledwie pięć razy od czasu, gdy pojawiło się pierwsze zwierzę mające kręgosłup, czyli od jakichś 500 milionów lat, musi kwalifikować się do kategorii niezmiernie rzadkich. Koncepcję, że szóste takie wydarzenie może rozgrywać się właśnie teraz, na naszych oczach, uznałam za niesamowitą. Z całą pewnością właśnie ta historia – poważniejsza, mroczniejsza i obarczona większymi konsekwencjami – zasługiwała na opowiedzenie. Jeśli Wake i Vredenburg mieli rację, to obecnie jesteśmy nie tylko świadkami jednego z najrzadszych wydarzeń w historii życia, ale również jego przyczyną. Jak to ujęli naukowcy: „Jeden rachityczny gatunek nieświadomie osiągnął możliwość bezpośredniego wpływania na własny los i los innych gatunków na świecie”. Kilka dni po przeczytaniu artykułu Wake’a i Vredenburga zarezerwowałam bilet do Panamy. El Valle Amphibian Conservation Center (Ośrodek Ochrony Płazów w El Valle), inaczej EVACC, leży przy drodze gruntowej niedaleko bazaru, na którym można kupić figurki złotych żab. Jest wielkości jednorodzinnego domu i mieści się na tyłach małego, sennego zoo, tuż za klatką bardzo sennych leniwców. Cały budynek wypełniają akwaria. Stoją jedno na drugim pod ścianami i pośrodku sal, niczym książki na półkach w bibliotece. Akwaria stojące wyżej zajmują gatunki takie jak Hylomantis lemur, zamieszkujące w koronach drzew; te znajdujące się niżej przeznaczone są dla Eleutherodactylus, żyjących w ściółce leśnej. Akwaria pełne Gastrotheca cornuta, które noszą jaja w woreczkach, stoją obok akwariów z Aparasphenodon brunoi, noszących jaja na grzbiecie. Kilkadziesiąt akwariów zamieszkuje Atelopus zeteki. Te ostatnie płazy mają specyficzny chód, który sprawia, że wyglądają, jakby były pijane, lecz próbowały iść prosto. Charakteryzują je długie, chude kończyny, spiczaste głowy i bardzo ciemne oczy, którymi wydają się ostrożnie oglądać świat. Wiem, że to ryzykowna teza, ale według mnie wyglądają na inteligentne. Na wolności samice składają jaja w płytkich, płynących wodach; osobniki męskie w tym czasie bronią swojego terytorium, zajmując omszałe głazy. W EVACC w każdym akwarium z Atelopus zeteki zapewniono żabom płynącą wodę, dostarczaną przez specjalny wężyk, żeby mogły rozmnażać się w warunkach podobnych do tych, które występują w ich naturalnym środowisku. W jednym z takich zastępczych strumieni zauważyłam sznureczek jajek, wyglądających jak perełki. Na białej tablicy obok ktoś napisał, że jeden z płazów: „Deposito huevos!”. Panamska złota żaba (Atelopus zeteki). Ośrodek EVACC leży mniej więcej pośrodku obszaru występowania panamskich złotych żab, ale jest odcięty od świata zewnętrznego. Nic nie może dostać się do budynku, dopóki nie zostanie zdezynfekowane. Dotyczy to również płazów – spryskuje się je rozcieńczonym wybielaczem. Ludzie muszą nosić specjalne obuwie i zostawiać przed wejściem torby, plecaki i sprzęt używany w terenie. Woda, która wypełnia akwaria, jest filtrowana i oczyszczana. To, że placówka jest odcięta od świata, sprawia, że wydaje się okrętem podwodnym, a może raczej arką podczas potopu. Dyrektorem EVACC jest Panamczyk Edgardo Griffith. Jest wysoki, barczysty, ma okrągłą twarz i szeroki uśmiech. W każdym uchu nosi srebrne kółko, a na lewym podudziu ma duży tatuaż ze szkieletem ropuchy. Na oko 35-letni Griffith poświęcił całe swoje dorosłe życie płazom z El Valle i zaraził miłością do nich swoją żonę, Amerykankę, która przybyła do Panamy jako wolontariuszka Korpusu Pokoju. To on jako pierwszy zauważył, że w okolicy pojawiły się martwe osobniki, i osobiście zebrał wiele z kilkuset płazów, które swego czasu zameldowano w hotelu (po ukończeniu budowy ośrodka zwierzęta przetransportowano do EVACC). Jeśli EVACC potraktować jak arkę, to jej dyrektor mógłby być Noem, choć na wydłużonym dyżurze, ponieważ zajmuje się tą menażerią o wiele dłużej niż czterdzieści dni. Griffith powiedział mi, że najważniejszą częścią jego pracy było poznanie poszczególnych osobników. „Każdy z nich ma dla mnie taką samą wartość jak słoń” – wyznał. Kiedy odwiedziłam EVACC po raz pierwszy, pokazał mi reprezentantów gatunków wymarłych na wolności. Oprócz Atelopus zeteki był wśród nich Ecnomiohyla rabborum, po raz pierwszy zidentyfikowany dopiero w 2005 roku, a nazwany i opisany trzy lata później. W czasie mojej wizyty w EVACC przy życiu pozostawał tylko jeden płaz tego gatunku, więc nie było już szans na uratowanie choćby jednej pary. Ten zielono-brązowy osobnik z żółtymi plamkami miał około 10 centymetrów długości i duże kończyny, które sprawiały, że wyglądał jak niezdarny nastolatek. Ecnomiohyla rabborum żył w lasach wokół El Valle i składał jaja w otworach drzew. Co niezwykłe, to osobniki męskie opiekowały się kijankami i pozwalały im zjadać skórę ze swoich grzbietów. Griffith wyznał, że jego zdaniem w okolicy żyło jeszcze wiele innych gatunków płazów, które pominięto w gorączce zbierania okazów dla EVACC i które od tamtej pory wyginęły; trudno powiedzieć ile, ponieważ w większości były one nieznane nauce. „Niestety, tracimy te wszystkie płazy, zanim dowiemy się o ich istnieniu. Nawet zwykli mieszkańcy El Valle to zauważyli – dodał. – Pytają mnie: «Co się stało z żabami? Już nie słyszymy ich kumkania»”. Kiedy kilkadziesiąt lat temu zaczęły się pojawiać pierwsze doniesienia o tym, że liczba płazów szybko spada, niektórzy najwięksi eksperci w tej dziedzinie sceptycznie podchodzili do tych wiadomości. Płazy należą przecież do najsilniejszych gatunków na naszej planecie. Przodkowie dzisiejszych żab wypełzli z wody około 400 milionów lat temu, a 250 milionów lat temu wyewoluowali najwcześniejsi przedstawiciele tego, z czego powstały współczesne rzędy płazów – jeden obejmuje żaby i ropuchy, drugi traszki i salamandry, a trzeci dziwne, pozbawione kończyn stworzenia – płazy beznogie. To oznacza, że płazy zamieszkują Ziemię nie tylko dłużej niż ssaki i ptaki; one ją zamieszkiwały jeszcze przed pojawieniem się dinozaurów. Większość płazów, czyli Amphibia, co w języku greckim oznacza „podwójne życie” – wciąż jest blisko związana z królestwem wody, z którego się wywodzi (starożytni Egipcjanie uważali, że żaby powstają w wyniku połączenia ziemi i wody podczas corocznych wylewów Nilu). Ich pozbawione skorupek jaja muszą mieć dostęp do wody, żeby się rozwinąć. Wiele płazów, tak jak Atelopus zeteki, składa skrzek w strumieniach. Istnieją też żaby, które składają go w tymczasowych zbiornikach wodnych, pod ziemią i w gniazdach, które budują z piany. Niektóre noszą skrzek w woreczkach na grzbietach, inne – owinięty wokół kończyn jak bandaż. Jeszcze do niedawna istniały dwa gatunki płazów, które połykały zapłodnione jaja, nosiły je w żołądkach i rodziły kijanki przez jamę gębową. Płazy pojawiły się na Ziemi, kiedy ląd był jednym wielkim superkontynentem (obecnie nazywamy go Pangeą). Po rozdzieleniu się Pangei adaptowały się do warunków na każdym kontynencie oprócz Antarktydy. Na całym świecie zidentyfikowano niewiele ponad 7 tysięcy ich gatunków i chociaż najwięcej z nich można znaleźć w tropikalnych lasach deszczowych, niektóre – tak jak Arenophryne rotunda z Australii – żyją na pustyni, a inne – tak jak żaba leśna (Lithobates sylvaticus) – mogą przetrwać nawet za kołem podbiegunowym. Część pospolitych północnoamerykańskich płazów, w tym rzekotka krzyżowa (Pseudacris crucifer), spędza zimę w postaci zamrożonej, niczym lód na patyku. Długa historia ewolucyjna tej gromady oznacza, że nawet grupy płazów, które z ludzkiej perspektywy wydają się do siebie podobne, pod względem genetycznym mogą się różnić tak jak nietoperze i konie. David Wake, jeden z autorów artykułu, który stał się powodem mojej podróży do Panamy, również początkowo nie wierzył, że płazy giną. W połowie lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku jego studenci zaczęli wracać z wypraw mających na celu zbieranie płazów w Sierra Nevada z pustymi rękami. Wake pamiętał ze swoich studenckich czasów, czyli z lat sześćdziesiątych, że w tamtych okolicach płazy spotykało się na każdym kroku. „Jeśli chodziło się po łące, można było na nie przypadkiem nadepnąć – powiedział mi. – Były wszędzie”. Wake podejrzewał, że jego studenci szukali w nieodpowiednich miejscach albo nie mieli pojęcia, jak szukać. Jednak adiunkt mający kilkuletnie doświadczenie w zbieraniu płazów powiedział mu, że też nie mógł ich znaleźć. „Zgodziłem się pojechać z nim i pójść w sprawdzone miejsce – opowiadał Wake. – Znaleźliśmy tam tylko dwie ropuchy”. Zjawisko to wydawało się tak tajemnicze poniekąd dlatego, że płazy znikały niezależnie od położenia geograficznego – nie tylko z zamieszkałych terenów, gdzie mogli niepokoić je ludzie, lecz również z tych relatywnie dziewiczych, takich jak Sierra Nevada czy góry Ameryki Środkowej. Pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku amerykańska herpetolog wybrała się do Reserva Biológica Bosque Nuboso Monteverde (Rezerwatu Las Mglisty Monteverde) w północnej Kostaryce, aby badać zwyczaje reprodukcyjne ropuch złotych (Incilius periglenes)5. Szukała ich przez dwa sezony; tam, gdzie kiedyś ropuchy spółkowały w skręcających się masach, znalazła zaledwie jednego osobnika (ropucha złota, uznana obecnie za wymarłą, miała jasnopomarańczowy kolor i była dalekim krewnym panamskiej złotej żaby, która – ze względu na dwa gruczoły umiejscowione za oczami – w rzeczywistości również jest ropuchą). Mniej więcej w tym samym czasie w środkowej Kostaryce biolodzy zauważyli, że populacja kilku endemicznych gatunków płazów gwałtownie się zmniejszyła. Znikały nie tylko rzadkie i niszowe gatunki, ale również te bardziej znane. W Ekwadorze gatunek Atelopus ignescens, częsty gość w przydomowych ogródkach, zniknął w ciągu kilku lat. A w północno-wschodniej Australii Taudactylus diurnus, niegdyś jeden z najbardziej rozpowszechnionych w regionie, też okazał się nie do znalezienia. Pierwsza wskazówka przybliżająca odkrycie tajemniczego zabójcy płazów, który dziesiątkował je od Queensland aż po Kalifornię, nadeszła, o ironio, z ogrodu zoologicznego. National Zoo w Waszyngtonie z sukcesem, od wielu pokoleń hodowało drzewołazy niebieskie (Dendrobates tinctorius), występujące w Surinamie. Potem, niemal z dnia na dzień, te wychowywane w akwariach w zoo płazy zaczęły masowo padać. Patolog weterynaryjny z ogrodu zoologicznego pobrał próbki z martwych osobników i przyjrzał im się przez elektronowy mikroskop skaningowy. Na skórze odkrył dziwne mikroorganizmy, które zidentyfikował w końcu jako grzyby z gromady skoczkowców (Chytridiomycota). Występują one niemal wszędzie; można je znaleźć zarówno na wierzchołkach drzew, jak i głęboko pod ziemią. Tego akurat gatunku nie spotkano wcześniej; był tak niezwykły, że uznano go za reprezentanta oddzielnego rodzaju i nazwano Batrachochytrium dendrobatidis (od greckiego batrochos – „żaba”), w skrócie Bd. Patolog weterynaryjny wysłał próbki zakażonych płazów do mykologa na Uniwersytecie w Maine. Mykolog wyhodował kultury grzyba i odesłał część do Waszyngtonu. Zdrowe drzewołazy niebieskie po zetknięciu się z wyhodowanym w laboratorium Bd zachorowały i padły w ciągu trzech tygodni. Badania wykazały, że Bd ingeruje w charakterystyczną dla żab zdolność przyswajania najważniejszych elektrolitów przez skórę. Przez to doznają czegoś w rodzaju ataku serca. EVACC najlepiej można opisać jako projekt w toku. W tym samym tygodniu, w którym byłam w ośrodku, przebywała w nim również grupa amerykańskich wolontariuszy pomagających stworzyć specjalną ekspozycję. Wystawa miała być otwarta dla publiczności; ze względu na bioochronę zaplanowano ją w osobnym pomieszczeniu z niezależnym wejściem. W ścianach zrobiono wnęki na szklane gabloty. Wokół nich ktoś namalował górzysty krajobraz, podobny do tego na zewnątrz. Gwoździem wystawy miała być wielka gablota z Atelopus zeteki. Wolontariusze próbowali zbudować dla złotych żab metrowy wodospad z betonu. Pojawiły się jednak problemy z układem pompującym i ze zdobyciem części zamiennych, bo w dolinie nie było sklepu żelaznego. Głównie więc kręcili się wokół w oczekiwaniu na dostawę. Spędziłam z nimi dużo czasu. Podobnie jak Griffith, byli miłośnikami płazów. Kilku pracowało w ogrodach zoologicznych w Stanach Zjednoczonych (jeden z nich wyznał, że żaby zniszczyły jego małżeństwo). Poświęcenie tych ludzi zrobiło na mnie wrażenie, było równie wielkie jak to, dzięki któremu swego czasu płazy trafiły do hotelu. Jednak czułam też, że jest coś strasznie smutnego w namalowanych zielonych wzgórzach i sztucznym wodospadzie. To, że w lasach wokół El Valle prawie nie spotyka się już płazów, dowodzi, że zebranie zwierząt w EVACC było koniecznością. A jednak im dłużej zwierzęta przebywają w ośrodku, tym trudniej wytłumaczyć, co tam robią. Jak się okazuje, Batrachochytrium nie potrzebuje płazów do przetrwania. Nawet gdy wybije zwierzęta na danym terenie, nadal ma się dobrze. A zatem, gdyby wypuścić płazy z EVACC i pozwolić im skakać po wzgórzach El Valle, zachorowałyby i zginęły (choć grzyb ginie w zetknięciu z wybielaczem, nie sposób zdezynfekować w ten sposób całego lasu). Wszyscy, z którymi rozmawiałam w EVACC, twierdzili, że główny cel ośrodka to utrzymanie zwierząt przy życiu, dopóki nie będzie można ich wypuścić, aby ponownie osiedliły się w lasach. Jednak wszyscy równocześnie przyznawali, że nie wiedzą, jak miałoby to wyglądać w praktyce. Mamy nadzieję, że jakoś się to wszystko ułoży – powiedział mi Paul Crump, herpetolog z zoo w Houston, który kierował wstrzymaną budową wodospadu. – Musimy mieć nadzieję, że coś się zmieni, uda nam się wszystko połączyć i będzie tak jak kiedyś, choć kiedy to teraz mówię, moje słowa brzmią raczej głupio”. „Chodzi o to, żeby móc je wypuścić, co z każdym dniem staje się coraz mniej realne” – podsumował Griffith. Grzyby z rodzaju Batrachochytrium rozjechały El Valle niczym walec drogowy, jednak wcale się nie zatrzymały. Kontynuowały podróż na wschód. Zresztą zaatakowały Panamę także z zachodu, z Kolumbii. Rozprzestrzeniły się wszędzie: przez góry i wyżyny Ameryki Południowej aż po doliny wschodniego wybrzeża Australii, Nową Zelandię i Tasmanię. Zaraza nie ominęła Karaibów, grzyby odkryto również we Włoszech, Francji, w Hiszpanii i Szwajcarii. W Stanach Zjednoczonych epicentrum odkryto w kilku punktach – tam zasięg występowania grzybów nie rozszerzał się jak fala, a raczej jak seria kręgów. W tej chwili wydaje się to nie do zatrzymania. Tak jak inżynierowie akustycy mówią o hałasie tła, biolodzy wspominają o wymieraniu w tle. W zwykłych czasach – czasach rozumianych jako całe epoki geologiczne – wymieranie zdarza się niezmiernie rzadko, jeszcze rzadziej niż powstawanie gatunków, i dochodzi do niego z prędkością określaną mianem tempa wymierania w tle. Jest ono inne dla różnych grup organizmów, często wyraża się je liczbą wymierań gatunków na milion lat. Obliczanie tego tempa to pracochłonne zajęcie, które oznacza żmudne przeglądanie baz danych skamielin. W przypadku bodaj najlepiej poznanej grupy, czyli ssaków, uważa się, że tempo wymierania wynosi około 0,25 na milion gatunków rocznie6. Oznacza to, że skoro w tej chwili mamy około 5500 gatunków ssaków na Ziemi, tempo wymierania, jakiego można by się spodziewać (w dużym przybliżeniu), to jeden gatunek na 700 lat. Z masowym wymieraniem sprawa przedstawia się inaczej. Zamiast szumu tła mamy huk – i liczba wymierających gatunków gwałtownie wzrasta. Anthony Hallam i Paul Wignall, brytyjscy paleontolodzy, którzy pisali sporo na ten temat, definiują masowe wymieranie jako wydarzenie eliminujące „stosunkowo dużo światowej bioty w geologicznie mało znaczącym okresie”7. Inny ekspert, David Jablonski charakteryzuje masowe wymieranie jako „znaczną stratę bioróżnorodności”, szybką i na „globalną skalę”8. Michael Benton, paleontolog, który badał wymieranie z końca permu, używa metafory drzewa życia: „Podczas masowego wymierania wycinane są całe gałęzie, jakby zaatakowane przez szalonych drwali”9. Piąty paleontolog, David Raup próbował spojrzeć na tę kwestię z punktu widzenia ofiar: „Przez większość czasu gatunki mają niewielkie ryzyko wyginięcia, [ale te] warunki relatywnego bezpieczeństwa oznaczają rzadkie okresy dużo większego ryzyka”. Historia życia składa się zatem z „długich okresów nudy, przerywanych sporadyczną paniką”10. W okresach paniki całe grupy niegdyś dominujących organizmów mogą zniknąć lub zacząć odgrywać podrzędne role, zupełnie jakby nasza planeta przeszła zmiany w obsadzie. Uświadomienie sobie ogromu tych strat doprowadziło paleontologów do wniosku, że w czasie masowych wymierań (oprócz wielkiej piątki zdarzały się również podobne wydarzenia na mniejszą skalę) zwykłe zasady przetrwania zostają zawieszone. Warunki zmieniają się tak drastycznie lub tak nagle (albo zarówno drastycznie, jak i nagle), że historia ewolucyjna przestaje się liczyć. W rezultacie te same cechy, które były najbardziej użyteczne, gdy trzeba było poradzić sobie ze zwykłymi zagrożeniami, w niezwykłych okolicznościach okazują się zabójcze. W przypadku płazów nie dokonano rygorystycznych wyliczeń tempa wymierania w tle – poniekąd dlatego, że skamieliny tych zwierząt spotyka się stosunkowo rzadko. Jednak prawdopodobnie tempo to jest niższe niż u ssaków11. W przybliżeniu wynosi ono jeden gatunek płazów na tysiąc lat. Ten gatunek może pochodzić z Afryki, Azji lub Australii. Innymi słowy, prawdopodobieństwo tego, że ktoś stanie się świadkiem takiego wydarzenia, jest bliskie zeru. Tymczasem Griffith osobiście zaobserwował wymarcie kilku gatunków płazów. Podobnie jest z niemal każdym herpetologiem (nawet ja w czasie zbierania materiałów do tej książki spotkałam gatunek, który obecnie już nie istnieje, a także trzy lub cztery inne, które podobnie jak Atelopus zeteki nie występują już na wolności). „Wybrałem herpetologię, ponieważ lubię pracę ze zwierzętami – napisał Joseph Mendelson, herpetolog z zoo w Atlancie. – Nie przewidziałem, że zacznie ona przypominać paleontologię”12. Dzisiaj płazy mają wątpliwy zaszczyt bycia najbardziej zagrożoną gromadą zwierząt; według obliczeń tempo ich wymierania może być nawet 45 tysięcy razy wyższe niż tempo wymierania w tle13. Jednak tempo wymierania w wielu innych grupach organizmów zbliża się do poziomu płazów. Szacuje się, że jedna trzecia budujących rafy koralowców (Anthozoa), jedna trzecia wszystkich słodkowodnych mięczaków, jedna trzecia rekinów i płaszczek, jedna czwarta wszystkich ssaków, jedna piąta gadów i jedna szósta wszystkich ptaków podąża ku zagładzie14. Straty notuje się na całym świecie: na południowym Pacyfiku i północnym Atlantyku, w Arktyce i w Sahelu, w jeziorach i na wyspach, na szczytach górskich i w dolinach. Jeśli się wie, jak szukać, można znaleźć oznaki trwającego wymierania nawet we własnym ogródku. Wydawać by się mogło, że gatunki znikają z wielu odmiennych powodów. Jeśli jednak prześledzi się ten proces wystarczająco dogłębnie, dociera się do tego samego winnego: „jednego rachitycznego gatunku”. Bd potrafi przemieszczać się samodzielnie. Grzyb wytwarza mikroskopijne zarodniki z długą, cienką wicią; pływają one w wodzie i pokonują duże odległości, niesione przez strumienie lub przez wodę spływającą po ulewach (prawdopodobnie właśnie w taki sposób doszło do epizootii w Panamie). Jednak nie wyjaśnia to do końca pojawienia się Bd w tak wielu odległych zakątkach świata (w Ameryce Środkowej, Północnej i Południowej oraz w Australii) mniej więcej w tym samym czasie. Według jednej z teorii grzyb podróżował po świecie wraz z żabami szponiastymi (Xenopus laevis), które w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku wykorzystywano do testów ciążowych (osobniki żeńskie żab szponiastych, kiedy wstrzyknie im się mocz ciężarnej kobiety, składają skrzek w ciągu kilku godzin). Co ciekawe, Bd raczej nie wpływa negatywnie akurat na te żaby, choć są nim zarażone. Inna teoria głosi, że grzyb roznosiły żaby ryczące (Lithobates catesbeianus), które sprowadzano – czasem przez przypadek, czasem specjalnie – do Europy, Azji i Ameryki Południowej, gdzie często trafiały na stoły smakoszy. Również żaby ryczące często są zainfekowane Bd, ale nie wydają się cierpieć z tego powodu. Pierwsza hipoteza została nazwana pożegnaniem z Afryką, drugą można określić mianem zupy z żabich udek. W obydwu przypadkach etiologia jest taka sama. Gdyby ktoś nie załadował żab z Bd na statek lub samolot, nie przedostałyby się one z Afryki do Australii lub z Ameryki Północnej do Europy. Takie międzykontynentalne przetasowania, które obecnie wydają się czymś normalnym, zapewne są wydarzeniami bez precedensu w liczącej 3,5 miliarda lat historii życia. Mimo że Bd rozprzestrzenił się już w całej Panamie, Griffith wciąż od czasu do czasu wyjeżdża, żeby zbierać okazy do EVACC. Szuka tych, które przetrwały. Zaplanowałam swoją wizytę tak, aby pokrywała się z jedną z jego wypraw, i pewnego wieczoru wyruszyłam wraz z nim i dwoma amerykańskimi wolontariuszami, którzy pracowali przy budowie wodospadu. Wybraliśmy się na wschód, przez Kanał Panamski. Noc spędziliśmy w regionie Cerro Azul, w pensjonacie otoczonym 2,5-metrowym żelaznym ogrodzeniem. O świcie dotarliśmy do bazy strażników leśnych u wejścia do Parque Nacional Chagres (Parku Narodowego Chagres). Griffith miał nadzieję znaleźć samice dwóch gatunków, których brakowało w EVACC. Wyjął pozwolenie na zbiórkę wydane przez rząd i pokazał zaspanym funkcjonariuszom. Ze strażnicy wyszły wygłodniałe psy i zaczęły obwąchiwać nasz samochód. Za strażnicą droga zmieniła się w serię kraterów połączonych głębokimi koleinami. Griffith włączył Jimiego Hendriksa na odtwarzaczu CD ciężarówki, więc podskakiwaliśmy na wybojach w rytm dudniącego basu i perkusji. Zbieranie żab wymaga specjalistycznego sprzętu; Griffith wynajął dwóch mężczyzn, którzy mieli go nosić. Wyłonili się oni z mgły przy ostatnich domach w małej wiosce Los Ángeles. Ruszyliśmy dalej. Kiedy już nie mogliśmy jechać, wysiedliśmy i poszliśmy piechotą. Przez las tropikalny prowadziła kręta dróżka w czerwonym błocie. Co kilkaset metrów główną ścieżkę przecinała węższa; były one dziełem mrówek odbywających miliony (a może miliardy) podróży, żeby przynieść zielone liście do swoich kolonii (ich kolonie, wyglądające jak kopce trocin, są wielkości przeciętnego miejskiego parku). Jeden z Amerykanów, Chris Bednarski z zoo w Houston, przestrzegł mnie przed mrówkami żołnierzami, które wgryzają się w łydki i nie puszczają nawet po śmierci. „Są bardzo groźne” – stwierdził. Drugi Amerykanin, John Chastain z zoo w Toledo, miał przy sobie długi hak przeciwko trującym wężom. „Na szczęście te, które mogą zrobić prawdziwą krzywdę, spotyka się niezmiernie rzadko” – uspokoił mnie Bednarski. W oddali nawoływały się wyjce. Griffith wskazał odciski łap jaguara w miękkim podłożu. Po jakiejś godzinie doszliśmy do gospodarstwa, które ktoś wyrwał z objęć dżungli. Na poletku rosła rachityczna kukurydza, ale w pobliżu nie było żywej duszy. Nie wiadomo, czy rolnik porzucił uprawy ze względu na słabą glebę, czy może po prostu wyjechał na cały dzień. Stado szmaragdowozielonych papug wystrzeliło w powietrze. Po kolejnych kilku godzinach wyszliśmy na niewielką polanę. Obok przeleciał motyl z gatunku Morpho peleides – miał skrzydła koloru nieba. Na polance stał mały domek, ale groził zawaleniem, więc postanowiliśmy spać na dworze. Griffith pomógł mi z łóżkiem – hybrydą namiotu i hamaka, którą trzeba było zawiesić między dwoma drzewami. Szpara na dole służyła za wejście, a góra miała chronić przed deszczem. Kiedy weszłam do środka, poczułam się jak w trumnie. Tego wieczoru Griffith ugotował ryż na przenośnej kuchence gazowej. Potem założyliśmy latarki na głowy i podążyliśmy do pobliskiego strumienia. Wiele płazów prowadzi nocny tryb życia i żeby je zobaczyć, trzeba naszukać się w ciemności, co jest tak trudne, jak wygląda w opisie. Wciąż się potykałam i łamałam podstawową zasadę bezpieczeństwa w lesie tropikalnym: nigdy nie łap się czegoś, jeśli nie wiesz, co to jest. Po jednym z takich potknięć Bednarski pokazał na tarantulę wielkości mojej dłoni, która siedziała na drzewie obok. Doświadczeni poszukiwacze umieją znaleźć żaby w nocy: świecą latarką w głąb lasu i szukają odblasku ich oczu. Jako pierwszą Griffith zobaczył siedzącą na liściu żabę z gatunku Cochranella euknemos. Żaby te należą do większej rodziny żab szklanych (Centrolenidae), nazwanych tak dlatego, że przez ich przezroczystą skórę widać zarys narządów wewnętrznych. Ta żaba była zielona, z małymi żółtymi plamkami. Griffith wyciągnął z plecaka parę rękawiczek chirurgicznych. Przez chwilę stał zupełnie bez ruchu, po czym rzucił się na żabę niczym czapla. Chwycił ją jedną ręką, a drugą wyjął z kieszeni coś, co wyglądało jak patyczek higieniczny. Przejechał nim po brzuchu żaby, po czym włożył patyczek do plastikowej fiolki (fiolka miała być później wysłana do laboratorium i przebadana na obecność Bd). Ponieważ nie był to jeden z gatunków, których szukał, umieścił żabę z powrotem na liściu i wyciągnął aparat. Żaba wpatrzyła się w obiektyw beznamiętnym wzrokiem. Kontynuowaliśmy naszą wędrówkę w ciemnościach. Ktoś zauważył Pristimantis caryophyllaceus, pomarańczowo-czerwonego płaza; ktoś inny spostrzegł Lithobates warszewitschii w kształcie zielonego liścia. Z każdym zwierzęciem Griffith robił to samo: łapał je, pobierał próbkę, fotografował. W końcu natknęliśmy się na parę panamskich Craugastor raniformis podczas ampleksusu, płaziej wersji seksu. Griffith zostawił tę dwójkę w spokoju. Jedna z żab, które naukowiec miał nadzieję złapać, Gastrotheca cornuta, wydaje charakterystyczne odgłosy. Porównuje się je do dźwięku odkorkowywanej butelki szampana. Kiedy brodziliśmy w strumieniu, usłyszeliśmy ten odgłos. Wydawał się dochodzić z kilku stron naraz. Początkowo brzmiał tak, jakby był tuż przy nas, ale kiedy ruszyliśmy w tym kierunku, nagle się oddalił. Griffith zaczął imitować ten dźwięk. W końcu doszedł do wniosku, że wystraszyliśmy żabę. Ruszył przed siebie, a my przez długi czas staliśmy w wodzie po kolana, starając się nie ruszać. Kiedy Griffith w końcu przywołał nas gestem, stał przed dużą żółtą żabą o długich palcach i „sowiej twarzy”. Siedziała na konarze drzewa, nieco ponad poziomem wzroku. Griffith chciał znaleźć osobnika płci żeńskiej do kolekcji EVACC. Wyciągnął ramię, złapał żabę i obrócił ją. Żeński osobnik miałby woreczek – ten nie miał. Naukowiec pobrał próbkę, sfotografował i umieścił żabę z powrotem na drzewie. „Piękny z ciebie chłopiec” – wymamrotał do żaby. Około północy wyruszyliśmy z powrotem do obozowiska. Jedynymi zwierzętami, jakie Griffith postanowił ze sobą zabrać, były dwie małe żabki z gatunku Andinobates minutus oraz biaława salamandra, której gatunku ani on, ani dwaj amerykańscy wolontariusze nie znali. Umieścili je w plastikowych torebkach z liśćmi, które miały zapewnić wilgotność. Zdałam sobie sprawę, że te płazy i ich potomkowie, o ile będą ich miały, a także potomkowie ich potomków, jeśli będą ich miały, nigdy nie dotkną powierzchni ściółki lasu tropikalnego i będą żyć do końca swoich dni w zdezynfekowanych szklanych akwariach. Tej nocy lało jak z cebra. Kiedy zasnęłam w końcu w swoim hamaku trumiennym, nawiedzały mnie żywe, niespokojne sny. Zapamiętałam z nich jedynie jaskrawożółtą żabę palącą papierosa w fifce.\nPrzekład: Tatiana Grzegorzewska i Piotr Grzegorzewski Konsultacja: Beata Bednarczuk Redakcja: Milena Schefs Korekta: Monika Baranowska, Anita Rejch Projekt okładki: Tomasz Majewski Fotografia wykorzystana na I stronie okładki: © Feifei Cui-Paoluzzo/Moment/Getty Images, © Win McNamee/Getty Images Układ typograficzny, łamanie: Anna Hegman Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o. 00-391 Warszawa, al. 3 Maja 12 tel./faks (22) 646 05 10, 828 98 08 biuro@gwfoksal.pl www.gwfoksal.pl ISBN 978-83-280-2685-8Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Szoste_wymieranie__Historia_nienaturalna-ebookRO/p02034584i020" target="_blank" title="Szóste wymieranie. Historia nienaturalna [Elizabeth Kolbert] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Szóste wymieranie. Historia nienaturalna [Elizabeth Kolbert] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


MEN zamierza odciążyć tornistry | wirtualnywydawca.pl\nautor: Redakcja Wirtualny Wydawca ,\t21 lipca 2011\nJak czytamy w dzisiejszej Rzeczpospolitej MEN ma pomysł na odciążenie tornistrów.Wczoraj skierował odpowiednie rozporządzenie w tej kwestii do konsultacji. Zmiany polegałyby na publikowaniu podręczników tylko w wersji elektronicznej, np. na płycie lub w Internecie.\nRównież podręczniki, które już zostały wydane w wersji papierowej, będą musiały mieć także postać elektroniczną Wyjątek stanowiłyby książki dla najmłodszych, które w klasach I – III muszą się uczyć odręcznego pisania.\nWedług rzecznika MEN Grzegorza Żurawskiego, używanie e-książek upowszechni nowoczesne technologie w szkole i odciąży tornistry. Poza tym e-podręczniki powinny być tańsze, bo wydawcy nie będą ponosić kosztów druku i dystrybucji, gdy treść umieszczą w sieci.\nInnego zdania jest prezes Polskiej Izby Książki Piotr Marciszuk . Jego zdaniem obowiązek wydawania e-podręczników może nawet spowodować wzrost cen tych wydawanych tradycyjnie. – „Niewielu uczniów kupi e-podręcznik, bo szkoły nie są przygotowana do ich używania i koszty przymusowej produkcji będą rekompensowane ceną papierowych książek – tłumaczy”.\nGrażyna Leciak odchodzi na emeryturę\nWydawnictwo Videograf zaprasza na Wieczór z Wojciechem Korfantym\nNowy klient PR Kwadrat\nWydawnictwo FORUM po raz kolejny "Gazelą Biznesu"\nOgłoszenie laureatów nagrody PIK-owy Laur 2004


Sprzedam punkt handlowy: Poznań Stare Miasto , 105 m2, 990000 PLN - Domiporta.pl\nLokal użytkowy 105 m2, Poznań, Stare Miasto\n990 000 zł 9 428,57 zł/m2\nLokal użytkowy na sprzedaż Poznań, Stare Miasto - 105 m2\n9 428,57 zł/m2 990 000 zł\nAtrakcyjna inwestycyjnie nieruchomość z witrynami w ścisłym centrum miasta. Lokal mieści się na ulicy o dużym natężeniu ruchu, w ciągu lokali handlowych. Powierzchnia całkowita 105 m kw. została dostosowana do potrzeb obecnego najemcy na : > salę ekspozycyjną > pomieszczenie magazynowe > pomieszczenie socjalne > aneks kuchenny > toaleta Dodatkowe atuty: > niskie koszty utrzymania lokalu ( czynsz 400 zł ) > podpisana korzystna umowa najmu z rzetelnym najemcą ( 5.000 zł/ mc ) > wysoki standard wykończenia lokalu > ogrzewanie gazowe > kanalizacja miejska Podana cena jest kwotą brutto, właścicielami lokalu są osoby prywatne. Zapraszam na prezentację! „Powyższa oferta ma charakter informacyjny i nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu KC” "Biuro Nieruchomości Castle zapewnia bezpieczeństwo transakcji oraz profesjonalną obsługę aż do przekazania nieruchomości nowym właścicielom. Bezpłatna pomoc przy doborze kredytu". Oferta wysłana z programu dla biur nieruchomości - asariWEB\nNumer oferty: 3/4828/OLS\nJestem zainteresowany szczegółami oferty opublikowanej na domiporta.pl. Lokal użytkowy Poznań, Stare Miasto Powierzchnia: 105 m2 Cena: 990 000 PLN Proszę o kontakt\nOgłoszenie nr 3/4828/OLS\nWitam, poproszę o więcej zdjęć oraz rzut nieruchomości opublikowanej na domiporta.pl. Lokal użytkowy Poznań, Stare Miasto Powierzchnia: 105 m2 Cena: 990 000 PLN Proszę o kontakt


grodzisko – Lubin Naszą Przyszłością\nLUBIN, okolice Lubina, Wycieczki\nOdwiedzając remontowany pałac w Chróstniku, oprócz imponującego założenia, warto pojechać kawałek dalej, wzdłuż parku pałacowego, aby na jego przeciwległym krańcu odkryć zabytek jeszcze starszy. To wczesnośredniowieczne grodzisko, znajdujące się dziś na terenie parku pałacowego, a swoimi korzeniami sięgające jeszcze czasów przedchrześcijańskich. Nadal czytelny jest jego układ z fosą obmywającą brzegi sztucznie usypanego wzgórza, nadal widać jego kamienne umocnienia. W opracowaniach na temat historii wsi mało wspomina się o tym ciekawym, pradawnym grodzie. Ale jego istnienie, świadczy o ważnym znaczeniu od zarania dziejów Chróstnika i jego sięgającym daleko w wieki średnie rodowodzie. To z pewnością ciekawa historia. Słyszeliście o tym, może wiecie coś…


2019-10-18 2019-10-19 Redakcja\n18 października o godzinie 19.29 strażacy z JRG Myślenice, OSP Zasań, OSP Poręba wyruszyli do akcji po zgłoszeniu o zderzeniu samochodu osobowego z motorowerem. W wyniku zdarzenia poszkodowane zostały dwie osoby podróżujące jednośladem.\nZabezpieczono miejsce zdarzenia, zamknięto całkowicie przejazd na drodze powiatowej, podjęto czynności Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy u rannych wykorzystując posiadane zestawy sprzętu medycznego. Po otrzymaniu informacji, iż na miejsce leci śmigłowiec ratowniczy LPR przygotowano i zabezpieczono lądowisko. Następnie poddano sorbcji rozlane płyny eksploatacyjne sorbentem Diatomit i usunięto rozbite elementy pojazdów z jezdni.\nOsoba ranna z cięższymi obrażeniami została przetransportowana do szpitala w Krakowie śmigłowcem LPR, drugiego poszkodowanego ZRM przewiózł do szpitala w Myślenicach.\ninformacja OSP Zasań i PSP Myślenice


Według kijowskiej agencji kreatywnej Banda, od czasu inwazji wojsk rosyjskich na Ukrainę w lutym, zainteresowanie świata sytuacją w tym kraju znacząco spadło. Aby utrzymać wojnę w centrum mediów społecznościowych i na stronach głównych wydawnictw, zespół rozpoczął kampanię, w ramach której nabywcy mediów mogą przekazywać wykupione przestrzenie reklamowe na przekazanie wiadomości „Be brave like Ukraine”.\nCoca-Cola ruszyła z nową kampanią z okazji 50-lecia istnienia na polskim rynku. W ramach akcji promocyjnej firma stworzyła murale w Gdyni, Łodzi, Katowicach i Krakowie. Dwa najnowsze murale można także podziwiać przy ulicach Żelaznej i Zamoyskiego w Warszawie.\nNa dworcach PKP w Krakowie, Warszawie i Gdyni pojawiły się automaty z... t-shirtami. T-shirtomaty to wyjątkowa, wakacyjna akcja marki odzieżowej Medicine, która postanowiła zapewnić podróżującym dostęp do koszulek z oryginalnymi grafikami w razie „nagłych wypadków” - takich jak oblanie się kawą podczas podróży, zagubiony bagaż, czy pilna potrzeba zmiany outfitu przy niespodziewanej zmianie planów.\nW największych miastach w Polsce, w tym w Warszawie, Poznaniu, Gdyni oraz Łodzi pojawiły się billboardy 3D promujące przyrodnicze i inwestycyjne walory Warmii i Mazur pod hasłem: „Tutaj kreacja to rekreacja”. Billboardy zostały stworzone przez samorząd województwa w ramach projektu „Promocja gospodarcza Warmii i Mazur 2020+“.\nPolski Związek Hodowców Koni organizuje otwarty konkurs na opracowanie logotypu PZHK, który będzie wykorzystywany do celów promocyjnych, informacyjnych, wydawniczych oraz wszelkiej działalności prowadzonej na rzecz związku.\nGrupa reporterska Outriders udostępnia na nośnikach DOOH Warexpo w Warszawie historie mieszkańców Ukrainy by pokazać, jak zmieniło się ich życie w związku z wybuchem agresji ze strony Rosji.\nFirma Lenovo Polska we współpracy z AMS rozpoczęła kampanię promocyjną, której celem jest zwrócenie większej uwagi na ekologiczne podejście w korzystaniu z komputerów przenośnych. W ramach akcji na terenie Warszawy powstało jedenaście nowych Eko wiat, na których mieszkańcy miasta mogą oglądać laptopy firmy Lenovo z serii ThinkPad - X1 Nano oraz X1 Carbon, wyposażone w usługę równoważącą emisję CO2 do atmosfery.\nNa ścianie Szkoły Podstawowej nr 50 w Warszawie powstał nowy mural Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Jego celem jest zwrócenie uwagi dorosłych, że to ich wsparcie buduje poczucie wartości dziecka, daje mu moc przezwyciężania trudności i wiarę we własne możliwości.\nFirma AMS we współpracy z firmą badawczą CitiesAI wdrożyła nowe rozwiązanie do pomiaru ruchu wokół nośników indoorowych znajdujących się w galeriach handlowych, oparty na setkach tysięcy zdjęć analizowanych przez sztuczną inteligencję.\nZ okazji Dnia Matki firma Screennetwork udostępniła swój wielkoformatowy ekran LED w ścisłym centrum Warszawy każdemu, kto chciał w tym szczególnym dniu podarować swojej mamie wyjątkowy prezent. To kolejna odsłona akcji #LoveScreen, którą firma zapoczątkowała podczas tegorocznych walentynek, oddając wielkoformatowy ekran w ręce mieszkańców Warszawy.


Mroczki i Cichopek tracą oglądalność! - Pudelek\nMroczki i Cichopek tracą oglądalność!\nPrzejedli się? Oby.\nPrzez lata M jak miłość był absolutnym hitem wśród seriali - gromadził przed telewizorami nawet po 9,5 (!) miliona ludzi. Aż trudno uwierzyć, że tak wielkie zainteresowanie wzbudzała brawurowa gra aktorska braci Mroczków i Kasi Cichopek. Ostatnio jednak zaczęło się nieuniknione - tasiemiec traci oglądalność. I to bardzo poważnie - zanotowano ponad 10% ubytek i zmniejszenie wpływów reklamowych.\nOd stycznia do kwietnia M jak miłość wybrało "zaledwie" 8,3 miliona widzów. To oczywiście nadal bardzo dużo, ale nie da się ukryć, że produkcja ma ponadmilionowy spadek. Czy to oznacza, że przejadła nam się drewniana gra Pyzy, Mroczków i innych "aktorów młodego pokolenia"? Oby. Ale nie miejcie złudzeń - Mroczki i tak będą tam grały do emerytury. Czyli jeszcze z 40 lat.\nNie bój, Pyza - dzieciaka do Vivy sprzedasz, odbijesz sobie!\nPrzecież ten serial jest do niczego! Może zastąpią go czymś lepszym.\ndajcie juz spokoj z nimi wszystkimi\nobyśmy nie musieli ich więcej oglądac...\nale to wina tej gwiazdy od scenariusza,powiela nowele wenezuelskie, krotko a fajnie, ja tez juz nie moge wiecej ogladac, to nie wina aktorow\nuważam że m jak milośc to najlepszy serial jaki byl jest i bedzie...;** a Mroczkowie są mega przystojni..;**\nwzięli by to gówno zdjęli z anteny!\nWlasciwie M jak milosc ,ten tasiemic jest jeszcze plus minus do oglądania ,pomimo swoich wad . Natomiast Pierwsza Miłosc robi takie skoki ,ze nie wiadomo czy scenarzysta nie ma ZLE w Głowie . mozna wsadzic do scenariusza duzo ale to juz grubo ,grubo za wiele\nM jak milosc jest najlepsze. Skoro oglada to ponad 8 milionow!!!!\npudelek jestes zalosny!!! na kazdego pada ostra, niesprawiedliwa krytyka...\nJak trafie na M jak m, to mam mroczki przed oczami i zmieniam kanał!!! Może zobaczę jak wyglądają w 73577 - mym odcinku?\nkasiu nie przejmuj sie tymi balwanami co o tobie pisza\nmoim zdaniem wszyscy co ich krytykuja tak naprawde im zazdroszcza ze sie wybili i ze sa popularni!! a serial jest spoko!!!!\nnareszcie ,chetnie zwymiotowalbym na nic\nno wszystko ok, ale co ma w tej sytuacji piernik do wiatraka? co to za związek?\nJa tam ten serial jeszze lubie ale coraj zadziej go ogladam !! ;[


Kiinde Twist Starter Kit, zestaw startowy - Portal DOZ.pl\nStrona główna Zamów leki Wyprzedaże Akcesoria dziecięce Kiinde Twist Starter Kit, zestaw startowy - cena 200.89 zł\nZestaw startowy Twist Starter Kit marki Kiinde zawiera podstawowe narzędzia, pozwalające zbierać, przechowywać i podawać dziecku pokarm matki. Dzięki zestawowi przejściówek Direct-Pump, do bezpośredniego odciągania pokarmu do woreczków Twist Pouch można używać większości laktatorów dostępnych na rynku. Aby nakarmić dziecko mlekiem zebranym do woreczka Twist Pouch bez konieczności przelewania go do butelki, należy użyć butelki-nakładki Twist Squeeze Bottle oraz smoczka Twist Active-Latch. Jeśli dziecko woli pić przez inny smoczek, można używać smoczków większości marek, dzięki użyciu przejściówek Direct-Pump.\nTorebki do przechowywania pokarmu Twist Pouch marki Kiinde o pojemności 175 ml - 20 szt.\nTwist Keeper Breastmilk Storage Bag Holder, stojak do przechowywania woreczków z pokarmem Twist Pouch - 1 szt.\nButelka-nakładka Twist Squeeze - 2 szt.\nSzczotka do mycia smoczków - 2 szt.\nCechy zestawu Twist Starter Kit marki Kiinde:\nJest wykonany z bezpiecznych surowców, wolnych od bisfenolu A, ftalanów i PCV;\nPrzed zastosowaniem elementów zestawu Kiinde Twist Starter Kit należy zapoznać się z instrukcją obsługi. W skrócie:\nZamknij szczelnie woreczek, opisz porcję mleka. Napełnione woreczki można przechowywać w lodówce lub zamrażarce w stojaku Twist Keeper Breastmilk Storage Bag Holder.


Nauka szybkiego czytania – metoda R.S.V.P. – dodatek do chrome i firefox. Jak nauczyć się szybko czytać? Jak natychmiast czytać 1000 słów na minutę? – Być Bogatym – Blog Faceta\nMy Name\toprogramowanie\t 5 listopada 2019 2 Minutes\nOd dzisiaj zaczynam ćwiczyć na tym oprogramowaniu oraz postaram się zniwelować subwokalizację (czyli wypowiadanie na „głos” słów w myślach).\nW szkołach uczą nas czytać na głos, czyli wypowiadać słowa i to nam później przeszkadza w szybkim czytaniu gdyż jako dorosła osoba dalej wypowiadamy czytane słowa w myślach. Istnieje kilka metod na „zgubienie” subwokalizacji i nie wypowiadanie słów w głowie tylko postrzeganie za pomocą myśli.\nJedną z technik jest wzięcie zwykłego wskaźnika ewentualnie patyczka do uszu, czytanie wskazując poniżej słów tym wskaźnikiem i przyspieszanie tak długo aż przestaniemy rozumieć tekst i stracimy wewnętrzny głos którym czytamy i wtedy należy zwolnić o 10%. Należy to ćwiczyć na jakiejś powieści coś fantasy albo obyczaj nic technicznego nad czym by trzeba było się zastanawiać.\nSą jeszcze 4 techniki na stracenie wewnętrznego głosu podczas czytania ale najlepszą z nich jest koncentracja na własnym oddechu – zupełnie jak w medytacji.\nAle tak jak mówiłem w XXI wieku z pomocą przychodzą nowe technologie i dzięki metodzie R.S.V.P. i oprogramowaniu można natychmiast zminimalizować lub się pozbyć wręcz całkowicie wewnętrznego „speakera”. Oprogramowanie jest proste oraz darmowe i dostępne na przeglądarki Chrome i Firefox – trzeba mieć PC/Laptop.\nSpreed – Jak czytać natychmiast 1000 słów na minutę\nNa Chrome jest to: Spreed – speed read the web – po prostu wchodzimy do sklepu Chrome i instalujemy oraz dodajemy dodatek do przeglądarki (już testowałem, wypada świetnie). Po zainstalowaniu możemy wybrać wyświetlanie tekstu z www do max 1600 wpm, możemy też ustawić podwójne słowa i np prędkość 400 wpm. Aby dodać tekst do programu wystarczy zaznaczyć (przeciągnąć z lewym klawiszem myszy po tekście) i nacisnąć prawy przycisk na zaznaczeniu i wybrać „Spreed selected text„.\nMożemy wznawiać, pauzować i zmieniać parametry łącznie z wielkością czcionki. Można wspomóc autora stawiając mu „kawę” jednorazowo lub co miesiąc – wsparłem i polecam 😉\nNa Firefox podobna wtyczka to „Best Reader Lite„.\nPrzeciętna szybkość człowieka to 200 – 300 słów na minutę dzięki temu programowi natychmiast zwiększamy swoją szybkość 2x – 3x krotnie.\nPs.: Moniek przetestuj – a może CI się przyda i będziesz od tej pory czytał WWW za pomocą Spreed 😉\njak natychmiast czytać 1000 słów na minutę\nJak natychmiast czytać 1000 wpm\nJak nuczyć się szybko czytać\nJak zgubić wewnętrzny głos podczas czytania\nlifehack na szybkie czytanie\ntrick na szybkie czytanie\nPrevious Post Nadchodzi wojna? – społeczeństwo & gospodarka – kryzys ekonomiczny i następstwa\nNext Post Jeden mózg – multizadaniowość czyli zbyt wiele srok za ogon – czyli jak mnie pochłonął chaos informacyjny


Siłowniki pneumatyczne - outlet3d.eu - SEO OSIEM 24 - .:Grupa SEO 24:.\nW sklepie online Outlet3D znajdziesz wszystko to, co niezbędne dla drukarek 3D. Oferujemy Wam produkty najwyższej jakości w niezwykle atrakcyjnych cenach. Znajdziecie tu sterowniki CNC, lasery liniowe i inne akcesoria do techniki liniowej, zasilacze, kamery przemysłowe CCTV, siłowniki pneumatyczne i wiele innych. Wejdź na outlet3d. eu i sprawdź osobiście!\nTytuł: Siłowniki pneumatyczne - outlet3d.eu\nData dodania: 12.04.2021r.\nzasilacze, technika liniowa, kamery przemysłowe cctv\nPodlinkuj stronę outlet3d.eu:\nNova Trading S. A firma z wieloletnim doświadczeniem, która zajmuje się sprzedażą i obróbką wyrobów hutniczych z aluminium i stali nierdzewnej. Firma obsługuje przedsiębiorstwa z branż takich jak: sprzęt AGD, instalacji, urządzeń gastronomicznych, spożywczych i papierni ...\nFMT - Obróbka skrawaniem, metali, zakład, pro\nRęczne wykonanie precyzyjnych elementów jest bardzo skomplikowane, a wręcz niemożliwe. Dotyczy to zwłaszcza dużej ilości drobnych elementów takich jak nakrętki, śrubki, zakrętki, narzędzia chirurgiczne oraz wiele innych. Dlatego podczas produkcji takich elementów bardzo ...\nserwis (49), seo katalog (57), finanse (46), katalog stron internetowych (45), tłumaczenia (121), blog (99), internet (52), adwokat (46), strony internetowe (52), noclegi (71), strony www (68), katalog (86), porady (70), Kraków (54), tłumacz przysięgły (62), katalog stron (113), porady. (58), mieszkania (45), zdrowie (74), pozycjonowanie stron (52)


„Psi Patrol” w brzezińskim Miejskim Domu Kultury przyciągnął tłumy dzieci | Brzeziny Nasze Miasto\n„Psi Patrol” w…\nKarolina Brózda 10 lipca 2021, 14:00\nPowodem tak dużego zainteresowania było przedstawienie teatru Forum z Białegostoku. Aktorki w przebraniu Chasea i Marshalla z kreskówki „Psi Patrol” oraz towarzysząca im Wróżka Cyfróżka zachęcały najmłodszych do zabawy bez komputera, laptopa i smartfona. Niezwykli goście sprawili, że przygotowane trzysta krzeseł szybko się zapełniło i trzeba było dostawić leżaki.\nPrzedstawienie zakończyły animacje z użyciem baniek mydlanych.\nMateriał oryginalny: „Psi Patrol” w brzezińskim Miejskim Domu Kultury przyciągnął tłumy dzieci - Express Ilustrowany


SpradaMakeup - blog o urodzie | [ZDROWIE] NOBLE HEALTH 🌊🌊🌊HYDRODREN 🌊🌊🌊 [ZDROWIE] NOBLE HEALTH 🌊🌊🌊HYDRODREN 🌊🌊🌊 | SpradaMakeup - blog o urodzie\nSpradaMakeup - blog o urodzie Noble Health zdrowie [ZDROWIE] NOBLE HEALTH 🌊🌊🌊HYDRODREN 🌊🌊🌊\n[ZDROWIE] NOBLE HEALTH 🌊🌊🌊HYDRODREN 🌊🌊🌊\nPat Sprada 16:26:00\nHejka! 😎 Macie problem z nadmiarem wody w organizmie? Chcecie skutecznie i w zdrowy sposób usunąć wodę z organizmu, zwalczyć wodny cellulit? Ja się z tymi problemami borykam i znalazłam fantastyczny preparat, który mi pomógł! Chcecie dowiedzieć się więcej o nim? Jakie posiada wady i zalety? Koniecznie przeczytajcie, zapraszam poniżej 😘\nPojemność / 60 tabletek\nCena waha się od ok 30zł do nawet 45zł!\nInfo ze strony noblehealth.pl:\nPudełko zewnętrzne jest kartonowe, sztywne i błyszczące z grafiką dającą do zrozumienia, jak tabletki działają. Nie przyciągnęło by mojego wzroku na półce.\nOpakowanie, w którym docelowo zamknięto suplement diety to klasyczne opakowanie z kapslem, wykonane z grubego, białego plastiku. Typowo apteczny design ale solidny bo mam już drugie opakowanie i nic się nie urwało, nie starło.\nTabletki działają i to jak! Biorę je z przerwami i nie, jak producent poleca - 2 szt na dzień a 1 albo co 2 dni albo połówkę codziennie. Dlaczego? W moim przypadku ten suplement diety działa bardzo intensywnie, tj. powoduje zaparcia, pomimo wypijania 2l wody mineralnej dziennie.\nOwszem, mój organizm ma tendencje do takich problemów i owszem, magazynuje wodę w organizmie w postaci cellulitu wodnego ale efekty jakie te tabletki dają są w moim przypadku znakomite! Jedyne co, to muszę zmniejszać dawkę a tak to nie mam im nic do zarzucenia.\nPo czym widzę, że woda znika? Opuchnięcia wokół kostek u stóp zmniejszyły się o połowę, również obwód w całym ciele uległ zmianie i spodnie są luźne w pasie, w pupie oraz nogawkach. Na pewno jest to również zasługa zdrowej, zbilansowanej diety i spacerów w ciągu tygodnia, jednak wzmożone chodzenie do toalety na siusiu pozwala mi wyciągnąć wnioski, iż tabletki rzeczywiście pozwalają mi skutecznie pozbyć się nadmiaru wody. Jestem zadowolona i będę do tego produktu wracać.\nA Wy, znacie ten suplement diety?\nCzary Marty 30 czerwca 2017 19:39\nJa nie zmagam sie z tym ale podsuwam wpis koleżance!\npatrycja sprada 30 czerwca 2017 20:01\nDzięki! Oby jej pomogło, jak mnie.\nEwuczka recenzuje 30 czerwca 2017 19:48\nJa mam tylko za dużo nadmiaru wody w kolanach 😕\nPatrycja Sobolewska 30 czerwca 2017 20:36\nO widzisz coś idealnego dla mnie bo też mam zatrzymaną wodę :/\nEmi 30 czerwca 2017 22:15\nMoja mam kiedys kupowala podbny suplement jednak nie zdal egzaminu. Podpowiem jej o tej marce, mam nadzieje że tym razem dobrze trafi 😊\nMarina Abramava 30 czerwca 2017 23:49\nJa ostatnio tez mam problem z zatrzymaniem wody w organizmie i rozglądałam się za jakimś skutecznym suplementem...także wypróbuję!\nDystyngowana Panna 1 lipca 2017 13:16\nŻe też ja wcześniej nie słyszałam o tym produkcie! Koniecznie muszę po niego sięgnąć,bo niestety bardzo widać ostatnio po mnie,że zatrzymała się woda...\npatrycja sprada 1 lipca 2017 16:45\nKoniecznie sprawdź i daj znać.\nMonika Blog Moniszona 1 lipca 2017 16:14\nMuszę kupić, bo ostatnio ciągle mam opuchnięte kostki i palce u rąk :)\nBardzo polecam, na mnie i Mamę działa!\nMarine Ladies 1 lipca 2017 18:55\nJa jakiś czas temu brałam Hydrominum ale nie zauważyłam spektakularnego efektu, by nie rzec żadnego. Może to będzie lepsze i dla mnie :D\nZuzka Pisze 1 lipca 2017 20:01\nMam z tym problem na pewno. Wezmę pod uwagę ten suplement\nzyciemm 3 lipca 2017 08:59\nMartyna Wieczorek 4 lipca 2017 08:34\nTakie specyfiki póki co nie dla mnie :)\nMojaDzieciolandia 4 lipca 2017 20:50\nMagdalena Achtelik 4 lipca 2017 21:00\nUżywałam i polecam ! :)\nAtqa Beauty Blog | atqabeauty.com 6 lipca 2017 12:27\nJa się właśnie rozglądam za czymś, bo w sezonie letnim zatrzymywanie wody w organizmie, szczególnie przed okresem, to u mnie duży problem. Teraz piję napar z pokrzywy, ale nie widzę poprawy.\nPS. Popraw sobie w pierwszym akapicie "cellulitis" na "cellulit" - to dwie różne rzeczy :)\npatrycja sprada 6 lipca 2017 13:57\nSpróbuj z tym suplement ale uważaj - ma silne działanie. Dzięki, już poprawiam ;)\npatrycja sprada 6 lipca 2017 13:58\nZawsze znajdzie się jakiś babol haha :D Już poprawione!\nAtqa Beauty Blog | atqabeauty.com 28 lipca 2017 10:42\nKupiłam parę dni temu w Rossmannie i biorę. Na razie nie widzę specjalnego efektu, ale najgorzej jest u mnie z zatrzymywaniem wody w drugiej części cyklu - wtedy zobaczę jak się Hydrodren spisze :)\npatrycja sprada 28 lipca 2017 10:57\nTrzeba go troszkę pobrać aby widzieć efekty. Ja zauważyłam je po 2tyg ale jak pisałam wyżej - na mnie i Mamę działa zbyt intensywnie, więc musiałam zmniejszyć dawkę. Teraz zrobiłam sobie przerwę ale znowu do niego wrócę :)


Wejherowo będzie miało swoich ‘sportowców roku’ Informacje Aktualności z Pomorza Nadmorski24.pl\nPortal informacyjny - Trójmiasto, Wejherowo, Rumia | Nadmorski24.pl Wejherowo będzie miało swoich ‘sportowców roku’\n16.02.2019 13:30 0 raz\nFot. UM Wejherowa\nZ inicjatywy środowiska sportowego Wejherowa, w stolicy powiatu odbędzie się Gala Sportu. Podczas uroczystości ogłoszone zostaną wyniki Konkursu na Najlepszego Sportowca i Trenera 2018 roku. Trwa zgłaszanie kandydatów do tych zaszczytnych tytułów.\nJak podaje wejherowski magistrat, konkurs na sportowca i trenera to nie wszystko. Podczas gali zostaną także przyznane nagrody w innych kategoriach: drużyna roku, wydarzenie sportowe roku, sportowa nadzieja, lider sportu szkolnego (osiągnięcia za rok szkolny 2017/2018), sportowiec sportu szkolnego (osiągnięcia za rok szkolny 2017/2018), sponsor roku oraz wyróżnienia specjalne.\n– Rozstrzygnięcia Konkursu dokona powołana przez Prezydenta Miasta Wejherowa Kapituła, w skład której wchodzą działacze sportowi, radni wspierani przez Urząd Miejski. Uroczysta Wejherowska Gala Sportu odbędzie się dnia 26 marca 2019 roku w Filharmonii Kaszubskiej – wyjaśniają miejscy urzędnicy.\nI dodają, że zgłoszenia do wszystkich kategorii Wejherowskiej Gali Sportu znajdują się w załącznikach pod artykułem. Zgłoszenia kandydatów wraz z opisem ich osiągnięć można składać do dnia 11 marca 2019 r. w WKSSSPiT UM w Wejherowie.\nNiezbędne pliki można pobrać tutaj.\nZachęcają do czytania lektur: Dzięki nim powstała gra 'Balladyna'


Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy - „Tylko mi Ciebie Mamo, tylko mi Polski żal…”\n„Tylko mi Ciebie Mamo, tylko mi Polski żal…”\nZ wiersza „ORLĄTKO” Artura Oppmana\nNa te groby powinni z daleka przychodzić pielgrzymi,\nby się uczyć miłości do Ojczyzny.\nPowinni tu przychodzić ludzie małej wiary,\naby się napełnić wiarą niezłomną,\nludzie miałkiego ducha, aby się nadyszyć bohaterstwa.\nA że tu leżą uczniowie w mundurach,\nprzeto ten cmentarz jest jak szkoła,\nw której dzieci jasnowłose i błękitnookie nauczają siwych o tym,\nże ze śmierci ofiarnej najbujniejsze wyrasta życie.\nTe piękne słowa O cmentarzu Obrońców Lwowa Kornela Makuszyńskiego, dziś odnieść można do wszystkich miejsc w Polsce i świecie, poświęconych bohaterskim dzieciom jasnowłosym i błękitnookim z Miasta Zawsze Wiernego. Zwłaszcza w dni listopadowe, kiedy wspominamy ofiarę ich życia w sposób szczególny.\n22 listopada w 94. rocznicę obrony Lwowa na częstochowskim Placu imienia Orląt Lwowskich odbyła się uroczystość upamiętniająca bohaterów tamtych dni, zorganizowana przez Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich z niestrudzonym prezesem - Wacławem Baczyńskim oraz Urząd Miasta Częstochowy. Przedstawiciele parlamentarzystów, władz miasta, związków kombatanckich, a także służby mundurowe oraz mieszkańcy miasta, uczcili minutą ciszy pamięć poległych, podczas obrony Lwowa w 1918 roku, młodych Bohaterów oraz wzięli udział w Apelu Poległych. Paulin, ojciec Eustachy Rakoczy, kapelan Żołnierzy Niepodległości, odmówił modlitwę za ojczyznę i dokonał aktu poświęcenia sztandaru Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo – Wschodnich. Cieszy obecność na tej pięknej, patriotycznej uroczystości delegacji częstochowskich szkół, wśród których wyróżnić należy młodzież z Gimnazjum nr 21 im. Orląt Lwowskich, która zaprezentowała widowisko patriotyczno-artystyczne. Na zakończenie odśpiewano tradycyjną pieśń Miasta Lwowa.\nW okresie między 1-23 XI 1918 roku, w walkach w obronie Lwowa zginęło 439 Orląt Lwowskich - młodych i bardzo młodych Polaków. Najmłodszy miał lat 7, a ponad stu nie skończyło 13 roku życia…. Wśród tych, co największą daninę miastu złożyli było sześciu częstochowian.\nPanie Boże Wszechmogący, daj tym najwierniejszym, najlepszym Synom Polski, udział w radości Świętych Obcowania i spraw, byśmy stali się narodem w pełni godnym ich ofiary!


Maura - www.sortilegio.fora.pl\nWysłany: Śro 23:04, 11 Lis 2009 Temat postu: Maura\nKobieta z wyższych sfer, której powiodło się w życiu w tej materialnej stronie. Ma młodszą siostrę Lisette. Przyjaciółka rodziny Lombardo. Bardzo głęboko zakochana w Alejandrze z którym miała krótki romans. Jednak kiedy w jej życie wkracza Maria Jose i odbiera miłość, postanawia za wszelką cenę odzyskać mężczyznę.\nW rolę Maury wcieliła się Ana Brenda.\nopr.: ja [nk!]\nHm... Osoba, która jest mi chyba tak naprawdę obojętna. Podoba mi się to, że nie jest to zwykła villana, która zrobi wszystko dla pieniędzy, ale osoba, która robi tyle złych rzeczy jedynie z wielkiej, aczkolwiek nieodzwajemnionej miłość do Alexa.\nOstatnio zmieniony przez Maria Jose dnia Czw 22:28, 12 Lis 2009, w całości zmieniany 1 raz\nWysłany: Pon 20:27, 28 Gru 2009 Temat postu:\nnie mam o niej ani dobrego ani złego zdania według mnie jest trochę wredna bo się zakochała w Alejandro (nie dziwie jej się) powinna odpuścić wiedząc że nie ma u niego szans\nale za to muszę przyznać że jest strasznie ładna (nie myślcie że sie w niej zakochała czy coś podobnego po prostu myślę że jest ładna)


Nasze stado: stycznia 2013\nTo początek wielkiej przygody, która zaczęła się 5 grudnia 2012 roku, kiedy dotarł do mnie "list do Św. Mikołaja" od kilkuletniej suczki Freyki proszący o dom .....\nStrona główna | Subskrybcja | Napisz do nas\nTutaj mieszkamy, stąd wyruszamy, do tego miejsca wracamy...\nWyobraźcie sobie "Bożonarodzeniowy Jarmark" w centrum Waszawskiej Starówki, niezliczone ilości światełek, ozdób choinkowych, girland, w powietrzu unosi się zapach grzanego wina z cynamonem i goździkami, pierogów wigilijnych, do uszu docierają wprawiające w cudny nastrój kolędy oraz ludzie miło na siebie spoglądający - czyli same cuda. I z tego miejsca wyruszamy na spacery...\nJa zwykle zabieram psy nad Wisłę, do lasu bo tam konwersujemy z przyrodą, dotykamy delikatnie (przynajmniej ja, bo nie odpowiadam za psiejski tętent łap) natury, podziwiamy ciężką pracę bobrów .... i to w zasadzie tyle ... bardzo chciałam uwiecznić pięknego dzięcioła, cudownie kolorowe kaczki, rude wiewióry, zająca nawet ale wilki widzą WSZYSTKO !!!!! zamiast dzięcioła - kawałek drzewa, zamiast kaczek - kra na wodzie, zamiast wiewiórek - znowu kawałek drzewa, a zamiast zająca - tylko bobki po nim :-))), więc zebrałam te bobki i zrobiłam im (tym wilkom moim) lekcję poglądową !\nI tak wyedukowani, szczęśliwi, głodni i zmęczeni wracamy w to nasze cudne, pachnące miejsce. Ponieważ to w końcu Stare Miasto, takie wydarzenia jak Jarmark przyciągają całe tabuny tyrystów, rodzin, dzieci i momiędzy tym wszystkim przeciskam się ja z dwoma malamutami - wiadomo robimy furorę, konkurencję dla straganików, wszyscy robią nam zdjęcia. Ja odpowiadam grzecznie na pytania o psy, Chinook znudzony i zmęczony kładzie się na środku mając w nosie wszystko i wszystkich .... a co robi Freya ??????\nFreya korzysta z okazji i przekonana o tym, że ma na sobie płaszcz Rumburaka i czapkę niewidkę wysiorbuje z kubeczka winko, które odstawiły dziewczyny by ułatwić sobie robienie zdjęć !!!!!!!!!! Wszyscy się śmieją, co przyciąga większe tłumy, z pobliskiego straganiku podchodzi wielki brodaty pan od swojskich wyrobów wędliniarskich i karmi moje wilki kiełbasą z dzika (tak więc las podążył na nami) ...\nPsy najedzone i napite ;-) ledwo wdrapały się do mieszkania ...... ale za to PRZESZCZĘŚLIWE !!!!\nZainspirowana przeżyciami, doświadczeniami ludzi którzy niosą pomoc zwierzętom postanowiłam dodać coś od siebie i mojego małego stadka ... Do naszej watachy należą Ben, mój syn (buntujący się 15-latek), 9-letni alaskan malamute Chinook, Freya - adoptowana suczka, Zośka - kocurek, który trzęsie wszystkimi, oraz ja - ALFA :-) Magdalena\n2012 Nasze stado


Rodzina Novegoda (4) + Garść wspomnień od rodziny Kowal z The Sims 2.\n>>Znów nie gram w simy. Rodzinka stanęła w niepokojącym miejscu i ani ruszy. Nie dlatego, że mi się nie chcę, ale - jak to zwykle bywa u mnie - czas nie pozwala raczyć się przyjemnościami, jak chociażby właśnie graniem w ukochane simy ;c Wybaczcie. Na szczęście mam zapas zdjęć, więc będziecie mieli co oglądać w tej notce. Ściskam was gorąco :***\nRodzina Novegoda (4)\nPierwszym, co zrobiła po powrocie z pierwszego semestru było wynagrodzenie futrzakowi tak długiej nieobecności :)\nI czas zjeść coś gotowego, bo w dalszym ciągu gotować nie potrafi : c\nChciałam odkryć tajemniczą wyspę, ale za Chiny się nie da. Grrr ;/\nRodzina Novegoda (3)\n>> Heloou Moi Drodzy! Elies wreszcie oświeciło, że może by tak coś na tego bloga jednak dać? No bo, ostatnio spadło na mnie błogosławieństwo lenistwa i nic, absolutnie nic nie muszę robić. Cudownie, prawda? Podzielę się z wami moją radością - odzyskałam już wszystkie mody do stymulowania wyglądu simów i nawet zebrałam je w kupkę na dysku. Teraz pytanie do was" chcielibyście, żebym dała na bloga plik z tymi hackami? Pytam, bo może się boicie, że zepsują wam grę czy coś? Ale gdybyście chcieli to jestem skłonna użyczyć, jak większość głosów będzie za :)\n- Co mówisz? A nie, nic, tylko jakiś zombiak mi się tu wskrzesza. Możesz mówić dalej...\nTakiego przeciążenia adrenaliny biedactwo moje nie wytrzymało ; c\nRodzina Novegoda (4) + Garść wspomnień od rodziny ...


Kasyno online w usa bez bonusu od depozytu trpke\nW takim przypadku, aby wypłacić środki, będzie musiał postawić zakłady według stawek 500 * 40 = 20 000 zł. Z pozoru wydaje się, że kwota jest zawyżona. Jednak dzięki radom doświadczonych graczy w Internecie możesz szybko przekręcić bonus bez depozytu w najlepszych kasynach! Kasyno online bez depozytu\nSpiny bez depozytu. 50 darmowych obrotów na start, wystarczy otworzyć konto i odebrać spiny w bonusowej zakładce w swoim profilu. Bonus od średniej wpłaty. Potrojenie pierwszej wpłaty od 70 do 700 PLN. Korzystanie z bonusu bez depozytu jest niezwykle przyjemne, lecz aby w pełni cieszyć się tym doświadczeniem należy od razu zapoznać się z warunkami otrzymania bonusu. W regulaminie promocji dostępne są wszystkie najważniejsze informacje, w tym kroki, które należy podjąć, aby móc wypłacić swoje środki bonusowe z kasyna. Zapraszamy do kolejnego materiału, w którym poruszamy temat bonusów kasynowych.Z tym jednak założeniem, że każdy z nich dotyczy zagadnienia bez depozytu.Innymi słowy, użytkownicy otrzymują stosowne premie, bez ponoszenia żadnego nakładu własnego od kasyna za darmo. Najlepsze bonusy bez depozytu 2021 Znalezienie dobrego bonusu bez depozytu dla polskich graczy to dość trudne zadanie. Aby ułatwić Ci znalezienie odpowiedniego bonusu bez depozytu, przygotowaliśmy ten przewodnik, w którym znajdziesz wszystkie najważniejsze informacje o bonusach bez depozytu, oraz jak i gdzie je zdobyć!\nAby je zdobyć, często trzeba wpłacić depozyt, raczej nie dostaniesz ich w postaci bonusu bez depozytu. Jak uzyskać bonus bez depozytu w kasynie Nie zawsze za samo założenie konto użytkownik może dostać darmowy depozyt, kasyno może wyznaczyć dodatkowe wymagania. Jak sama nazwa wskazuje, bonus bez depozytu to nic innego jak prezent od operatora kasyna do wykorzystania na stronie do gry. Oznacza to, że wybierając kasyno z bonusem na start bez depozytu, możemy rozpocząć grę bez konieczności wpłaty własnych funduszy. To bardzo atrakcyjna oferta, ponieważ bonus bez depozytu jest całkowicie wolny od ryzyka! Oznacza to, że nie musisz inwestować od razu swoich środków, aby zacząć grać w wybranym kasynie online. Odebranie bonusu jest bardzo proste! Jedyne co trzeba zrobić, to wybrać kasyno które oferuje bonus bez depozytu oraz utworzyć konto nowego\nDarmowe Kasyno Online VS Kasyno bez Depozytu. No dobrze, ale czym w takim razie różni się kasyno darmowe online od kasyna bez depozytu? Darmowe kasyno online jest kasynem oferującym gry demo. Możemy w nim grać w każdą grę bez wpłacania własnych środków pieniężnych, ale nie mamy także możliwości wygrania rzeczywistych pieniędzy. W takim przypadku, aby wypłacić środki, będzie musiał postawić zakłady według stawek 500 * 40 = 20 000 zł. Z pozoru wydaje się, że kwota jest zawyżona. Jednak dzięki radom doświadczonych graczy w Internecie możesz szybko przekręcić bonus bez depozytu w najlepszych kasynach! Kasyno online bez depozytu Kasyno bez depozytu. W Polsce można znaleźć dziesiątki kasyn online oferujących wygrane. Oto najpopularniejsze kasyna online bez bonusu od depozytu: Energy Casino – 30 darmowych spinów i 1800 zł na powitanie; Lsbet – zapewnione jest powitanie w wysokości pięciu euro; 21 Dukes – po rejestracji dostępnych jest 55 darmowych spinów; Kasyno bonus bez depozytu jest pierwszym krokiem, który uwidacznia prawdziwe wartości serwisu. Rejestracja konta. Najczęściej możliwość odbioru promocji jest powiązana z procesem rejestracji. Sama procedura może się różnić w zależności od operatora. Jedno kasyno online bez depozytu będzie wymagać samej rejestracji. 2019. 11. 19. Kasyno online bez depozytu - najlepsze bonusy. Czym sugerować się wybierając najlepszy bonus bez depozytu? Kto szukał ten wie, że nie jest to zadanie należące do najłatwiejszych. Wielu operatorów nie ma w swojej ofercie tego rodzaju promocji dotyczy to szczególnie Polski gdyż polscy gracze mają wyjątkową zdolność do wykorzystywania w umiejętny sposób lub w …\n49 darmowe bonusy kasynowe w Polsce. 49 darmowe kupony - bonusy w kasynie bez wymaganej wpłaty. Lista kasyn online oferujących ponad 1.500 € bonusów - Zachowaj swoje wygrane !. Kasyno online legalne internetowe w Polsce. Ależ wiem, którzy cenią darmowy dostęp do interesujących treści filmowych niezależnie od miejsca. Kilka dni po nagraniu zapytałam Tomka, w którym. Więc w menu instalacji wziąłem ”napraw”, kasyno online bez pobierania bonusu bez depozytu którzy mówią o tym. Każdy oferowany przez kasyno online bonus bez depozytu jest obwarowany wymaganiami dotyczącymi obrotu — nierzadko kasyno online prosi o nawet 100-krotne obrócenie kwoty bonusu. Oznacza to, że jeśli korzystasz z bonusu 10 USD, to aby spełnić wymogi, musisz postawić 1000 spinów o wartości 1 USD za każdy obrót. Kasyno z bonusem na start bez depozytu opiewają raczej na symboliczne kwoty. Zwykle są to sumy od jednego do dziesięciu euro. Takie kwoty nie wydają się zbyt duże. Z drugiej strony w ramach takich promocji zupełnie za darmo i bez ryzyka można otrzymać nawet kilkadziesiąt złotych, a później je pomnożyć w grach kasynowych.\nSol Casino - 50 spinów bez depozytu 22bet - koło z nagrodami Winludu - 25 spinów bez depozytu True Flip - 30 spinów z 1-krotnym obrotem Power Casino - 25 PLN bez depozytu CasinoSinners - 5 euro bonusu na start ZigZagSports - 20 darmowych spinów Slotum - 20 darmowych spinów na start SportsAndCasino - ekskluzywne 20 spinów Każdy oferowany przez kasyno online bonus bez depozytu jest obwarowany wymaganiami dotyczącymi obrotu — nierzadko kasyno online prosi o nawet 100-krotne obrócenie kwoty bonusu. Oznacza to, że jeśli korzystasz z bonusu 10 USD, to aby spełnić wymogi, musisz postawić 1000 spinów o wartości 1 USD za każdy obrót. Zapraszamy do kolejnego materiału, w którym poruszamy temat bonusów kasynowych.Z tym jednak założeniem, że każdy z nich dotyczy zagadnienia bez depozytu.Innymi słowy, użytkownicy otrzymują stosowne premie, bez ponoszenia żadnego nakładu własnego od kasyna za darmo. Kasyno bonus bez depozytu jest pierwszym krokiem, który uwidacznia prawdziwe wartości serwisu. Rejestracja konta. Najczęściej możliwość odbioru promocji jest powiązana z procesem rejestracji. Sama procedura może się różnić w zależności od operatora. Jedno kasyno online bez depozytu będzie wymagać samej rejestracji.


zdrowy tryb życia Archives - Pojechana\nDziś mija tydzień od kiedy zapaliłam ostatniego papierosa. Nie jest to jakieś niebywałe osiągnięcie, ale nie chwalić się tu chcę a… motywować. Tak, właśnie! Uznałam, drodzy czytelnicy, że będziecie dla mnie najlepszą motywacją, a dokładnie rzecz biorąc, że jak Wam o swoim silnym postanowieniu zerwania z nikotynowym nałogiem opowiem, to będzie mi najzwyczajniej w świecie…\nBy Pojechana, 7 grudnia 2012 Człowiek od rzeczy niemożliwych, dziennikarka, pasjonatka podróży, miłośniczka gór i cienia palm. Laureatka Travelerów National Geographic Polska w kategorii Blog Roku. Odwiedziła ponad 40 krajów, mieszkała w Angli, Chinach i Francji. W czerwcu 2015 ukazała się jej debiutancka książka "Laowai w wielkim mieście. Zapiski z Chin".\nNa początku lipca napisałam na Instagramie, że\nLubię noce pod namiotem na dzikiej plaży i smak\nStolica Gruzji Tbilisi jest jednym z najstarszych\nNie wiem jak Wasza forma po tych dziwacznych, dłu\nNie musisz równać do reszty! Masz prawo być tym\n„Bo przecież jesteśmy zwierzętami, chociaż z


Poltext - Efektywność i zarządzanie finansami w budownictwie\nStart Poltext Książki polskie Efektywność i zarządzanie finansami w budownictwie\nAutor: Andrzej Minasowicz\nOprawa: Miękka, Format: B5, Stron: 184, .\nNajlepsze firmy budowlane realizują projekty terminowo, bez przekraczania kosztów. Gwarantują klientom wykonanie zgodne z harmonogramem i akceptują wysokie kary za nieterminowość. Dziś rynek usług budowlanych wymusza ścisły reżim planowania i realizowania inwestycji. Menedżerowie budowlani muszą podołać tej odpowiedzialności. Muszą dobrze wyceniać nawet duże i wieloletnie projekty jeszcze przed rozpoczęciem prac, a potem zarządzać kosztami przedsięwzięć, dostrzegać wczesne sygnały o odchyleniach i raportować sytuacji przełożonym oraz klientom. To wymaga od menedżerów budowlanych nowej wiedzy – wiedzy, która decyduje o rynkowej wartości ich pracy.\nopracować studium wykonalności,\nskalkulować kredyt na inwestycję budowlaną,\nzbadać ryzyko projektu i przedstawić analizę ryzyka,\nobliczyć wewnętrzną stopę zwrotu (IRR), wartość bieżącą netto (NPV) i wartość uzyskaną (Earned Value),\nwycenić opcje rzeczywiste w projekcie: opcję rozwoju, opcję wstrzymania i opcję odrzucenia,\nprzeprowadzić analizę scenariuszy i analizę wrażliwości inwestycji,\noceniać opinie ekspertów metodą zbiorów rozmytych,\nkorzystać z metod strategii gier w niepewnych sytuacjach\nBibioteka Menedżerów Budowlanych jest kierowana do inżynierów, konstruktorów, menedżerów i innych specjalistów zajmujących się przygotowywaniem, realizacją, rozliczaniem i kontrolą inwestycji. Polecamy j także wykładowcom i studentom uczelni technicznych, uczestnikom studiówpodyplomowych, kursów i szkoleń w sektorze budownictwa.