1 NASZ ISSN WIEK nr 10/2014 BEZPŁATNE PISMO UNIWERSYTETU TRZECIEGO WIEKU WOLI I BEMOWA W WARSZAWIE W NUMERZE: Szkoła dla seniorów Boże Narodzenie w tradycji europejskiej Oskar Kolberg - badacz kultury ludowej Wydawnictwo zostało zrealizowane dzięki dofinansowaniu ze środków m.st. Warszawy\n2 Spis treści: Rok jubileuszowy str. 3 Szkoła dla seniorów - rozmowa z prof. dr. hab. med. Januszem Szymborskim str. 4 Certyfikat dla wolontariatu - sprawozdanie z zakończenia zajęć Interdyscyplinarnej Szkoły Promocji Zdrowia Seniorów str. 7 Pójdźmy wszyscy do stajenki... str. 8 Szopki i szopeczki str. 10 Boże Narodzenie w tradycji europejskiej str. 12 Oskar Kolberg - badacz kultury ludowej str. 15 Kalendarze sprzed lat str. 17 Nasza kronika str. 18 Kulinaria: Rybne niespodzianki str. 19 Nasze okładki: en.wikipedia.org/wiki/christmas Anioł grający na skrzypcach - Eugeniusz Zegadło Od Redakcji Drogie Słuchaczki i Słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku Woli i Bemowa! Oddajemy do Państwa rąk dziesiąty jubileuszowy numer biuletynu Nasz Wiek. Już dziesiąty! A przecież tak niedawno przystępowaliśmy do pracy nad pierwszym. Było to w grudniu 2010 roku. Od tamtej chwili upłynęło pięć lat. Nie wiem, czy to dużo czy mało. Czas to pojęcie względne i mierzymy go różną miarą. Zatem pozostawiając tę kwestię samej sobie, może lepiej zdobyć się na małe podsumowanie. Wydawanie biuletynu zawsze było traktowane bardzo serio. Z jednej strony jako wizytówka naszej uczelni, z drugiej świadectwo aktywności i twórczego potencjału środowiska seniorskiego. Dlatego staraliśmy się kierować nasze zainteresowania ku sprawom dla nas ważnym, mającym wpływ na sytuacje i rozwiązywanie problemów ludzi starszych w różnych dziedzinach życia. Służyły temu prezentowane na łamach biuletynu rozmowy z osobami odpowiedzialnymi m.in. za politykę senioralną, społeczną i zdrowotną. Dbaliśmy o to, by biuletyn był zarówno formą prezentacji pracy i osiągnięć, jak i społecznego zaangażowania naszych słuchaczy, by nie tylko o tym informował, ale także zachęcał do twórczej aktywności. Z ogromną radością przyjmowaliśmy każdą Państwa inicjatywę. Zawsze zależało nam, by publikowane treści służyły integracji naszego środowiska, i na ile to możliwe, wychodziły naprzeciw aktualnym problemom, faktom i oczekiwaniom. Ten kurs chcielibyśmy utrzymać i liczymy na Państwa wsparcie i współpracę. Zatem kończąc pierwszą i rozpoczynając drugą dziesiątkę biuletynu Nasz Wiek dziękujemy za dotychczasowe inicjatywy i życzliwość. Życzymy, by nadchodzące święta Bożego Narodzenia wniosły w Państwa serca nowe nadzieje i radość, a zbliżający się Nowy Rok 2015 przyniósł wszystkim spokój i pozwolił spełnić marzenia nam i naszym bliskim. Elżbieta Domańska Redaktor prowadzący 2\n3 Rok jubileuszowy Drodzy Państwo Słuchacze i Słuchaczki Uniwersytetu III Wieku Woli i Bemowa! Po raz pierwszy zabieram głos na łamach biuletynu. A okazja jest szczególnie wyjątkowa zbliżają się święta Bożego Narodzenia i nadchodzi Nowy Rok Jest jeszcze jedna okoliczność: wkraczamy właśnie w dziesiąty rok działalności naszej uczelni. To dla nas wszystkich wielka satysfakcja, ale też duże wyzwanie. Nie tylko z powodu przygotowań do obchodów X-lecia, ale także sprostania zadaniu przedłożenia Państwu atrakcyjnej oferty programowej, godnej tego jubileuszu. Rok 2015 będzie również świętem całej akademickiej społeczności uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce. W przyszłym roku bowiem minie czterdzieści lat od założenia pierwszej takiej uczelni na warszawskim Marymoncie przez profesor Halinę Szwarc polską propagatorkę idei uniwersytetów seniorskich. Zbieżność w czasie i bliskość obu rocznic sprawia, że i my także jako jubilaci będziemy mogli wnieść swój wkład w przebieg ogólnopolskich obchodów. Przez dziesięć lat nasza uczelnia zmieniała się i rozwijała. Są wśród Państwa osoby, które dobrze pamiętają, jak trudne były pierwsze kroki. Nie było nas wtedy wiele. Tym większa zasługa tych, którzy odważyli się urzeczywistnić swój zapał i doprowadzić do powstania Stowarzyszenia UTW Woli i Bemowa. O celowości i słuszności podjętej wtedy inicjatywy możemy dzisiaj przekonać się sami. Ich najlepszym sprawdzianem jest stale rosnąca liczba słuchaczy naszej uczelni. Powodem satysfakcji dla nas wszystkich jest także uznanie ze strony seniorów i władz samorządowych dzielnic i województwa, czego dowodem są przyznane nagrody i wyróżnienia zarówno indywidualne, jak i dla uniwersytetu. Niezależnie od satysfakcji są one dla nas także motywacją, ale i zobowiązaniem do dalszej, aktywnej pracy na rzecz naszego UTW oraz angażowania się w inne społeczne inicjatywy. Możliwości takiego uczestnictwa są dzisiaj otwarte dla wszystkich. Do nas należy wybór rodzaju i formy aktywności. Wielu spośród Państwa angażuje się w prace, bez których nasza działalność byłaby znacznie uboższa, a tym samym mniej atrakcyjna dla słuchaczy. Bardzo liczymy na poszerzenie tej współpracy ze strony długoletnich i nowo przyjętych członków uniwersytetu. Myślę, że nowy, nie tylko kalendarzowy, ale także jubileuszowy rok będzie dobrą okazją do ujawnienia się wielu twórczych i organizacyjnych talentów. Jestem przekonana, że wykazana przez Państwa aktywność dostarczy obopólnej satysfakcji i okaże się mobilizująca w naszej dalszej współpracy. Z okazji świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku życzę Państwu w imieniu Zarządu i własnym dużo zdrowia, pomyślności i uśmiechu, a także realizacji wszystkich planów i zamierzeń. Jolanta Osińska Prezes Stowarzyszenia UTW Woli i Bemowa 3\n4 Szkoła dla seniorów rozmowa z prof. dr. hab. med. Januszem Szymborskim, kierownikiem merytorycznym projektu ISPZS E.D. - Panie Profesorze, w czasie wakacji rozpoczęła w Warszawie działalność Interdyscyplinarna Szkoła Promocji Zdrowia Seniorów. Była to pionierska inicjatywa. Jak doszło do jej powstania? Jakie cele przyświecały jej organizatorom? J.S.- Chciałbym zwrócić uwagę na trzy przesłanki. Po pierwsze rozwój sytuacji demograficznej, który charakteryzuje się nie tylko obniżeniem wskaźnika urodzeń, ale także postępującym starzeniem się społeczeństwa. Ma to bezpośredni związek z następstwami zdrowotnymi, społecznymi i ekonomicznymi, co stawia przed nami określone wyzwania. Przesłanka druga to potrzeba wykorzystania wiedzy o sytuacji zdrowotnej osób starszych. Populacja ta - jak wiemy charakteryzuje się bardzo niskim poziomem zdrowia, przejawiającym się m.in. w wielochorobowości, dysfunkcjonalności i mającej z nimi związek polipragmazji, tzn. potrzebie wielu leków, procedur medycznych, opiekuńczych itp. Wszystko to w mojej ocenie należy w sposób oczywisty do dziedziny zdrowia publicznego, gdyż zdrowie publiczne to znacznie więcej niż ścisła opieka medyczna. Trzecią przesłanką, na którą chciałbym zwrócić uwagę, jest nowa polityka senioralna państwa. Przyjęcie w ostatnich latach przez rząd Założeń długofalowej polityki senioralnej na lata oraz Programu aktywności społecznej osób starszych (ASOS) wraz ze środkami finansowymi, zachęciło wiele organizacji i osób do podjęcia różnych działań. Wśród nich znalazł się Klub Myśli Społecznej Inicjatywy, który w partnerstwie z Collegium Civitas zgłosił swój projekt do udziału w konkursie ASOS, ogłoszonym przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Uzyskaliśmy w nim wysokie miejsce i dobre oceny recenzentów, dzięki czemu otrzymaliśmy dofinansowanie projektu ISPZS, co umożliwiło jego realizację. - Nazwa szkoły jednoznacznie wskazuje na promocję zdrowia wśród osób starszych. Z drugiej strony podkreśla jej interdyscyplinarny charakter. W czym on się przejawia? - Oprócz problematyki ściśle związanej ze zdrowiem, z chorobowością, z poszczególnymi układami czy narządami, które ulegają w okresie starości mniejszej lub większej dysfunkcji, przygotowując program ISPZS braliśmy pod uwagę podejście całościowe holistyczne, wychodząc z założenia, że uwarunkowania zdrowia nie leżą przecież wyłącznie w sferze medycznej. Wiele z nich ma związek ze stylem życia, środowiskiem, ekologią, sytuacją ekonomiczną czy społeczną. Dlatego promocja zdrowia nie jest wykładnikiem medycyny kuratywnej, a raczej zdrowia publicznego. W promocji zdrowia chodzi o to, by w długowieczności jak najdłużej zachować dobrą kondycję fizyczną i psychiczną, co pozwoliłoby aktywnie uczestniczyć w życiu. Badania wykazują, że jedną z przyczyn złej kondycji zdrowotnej także seniorów - jest brak odpowiedniej wiedzy na temat czynników kształtujących zdrowie, w tym zwłaszcza dotyczących stylu życia i środowiska. Te czynniki są decydujące dla budowania i zachowania kondycji zdrowotnej oraz poprawy i przywracania zdrowia. Niedostateczna jest także wiedza w zakresie przysługujących nam praw do ochrony zdrowia i możliwości ich realizacji. - W jakim trybie prowadzone były zajęcia? Co konkretnie złożyło się na ofertę programową szkoły? 4\n5 - To była letnia szkoła, która miała charakter spotkań weekendowych. Zajęcia rozpoczęły się od połowy lipca i trwały do początku października. Program obejmował różne formy kształcenia: wykłady, zajęcia warsztatowe, seminaria szkoleniowe dla opiekunów osób starszych oraz moduł kształcenia przez partycypację. Wykłady dotyczyły różnych obszarów zdrowia fizycznego i psychicznego oraz problematyki z nim związanej, a także filozofii, kultury, środowiska, seksuologii wieku starszego. Wiele miejsca poświęcono organizacji opieki zdrowotnej w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej. Pragnę podkreślić, że nie były to wykłady wyłącznie ex cathedra, ale najczęściej spotkania ze słuchaczami, którzy niejednokrotnie angażowali się zadając pytania, wypowiadając swoje opinie czy dzieląc się własnymi doświadczeniami. W czasie zajęć warsztatowych ich uczestnicy mogli nabyć konkretne umiejętności z zakresu praktycznej promocji zdrowia, np. zdrowego żywienia, motoryki zdrowotnej, pielęgnacji urody, leczenia uzależnień, aktywności fizycznej. Wykłady i warsztaty były dla wszystkich seniorów, którzy zgłosili swój akces do ISPZS, natomiast dodatkowe szkolenia specjalistyczne objęły kilkudziesięciu słuchaczy zainteresowanych nabyciem wiedzy i umiejętności w zakresie opieki nad osobami starszymi niepełnosprawnymi i niesamodzielnymi. Wielu z nich ukończyło to szkolenie z myślą o swoich potrzebach rodzinnych, jak również z racji obecnej lub planowanej pracy w wolontariacie, na przykład w hospicjach. Chciałbym również wspomnieć o jeszcze jednej formie zajęć, jaką była możliwość partycypacji słuchaczy w imprezach prozdrowotnych organizowanych na terenie Warszawy, chociażby w zawodach Biegnij, Warszawo czy VII Biegu Papieskim na warszawskiej Woli. Przy naszym stoisku wykonywaliśmy pomiary ciśnienia tętniczego, glikemii, zawartości tlenku węgla w wydychanym powietrzu, udzielaliśmy porad lekarskich. Podsumowując, każda forma zajęć miała do spełnienia określone cele : dostarczyć odpowiedniej wiedzy, umożliwić nabycie umiejętności i kompetencji do pomocy innym, umożliwić czynne uczestnictwo w wydarzeniach związanych z promocją zdrowia. - To wszystko świadczy o dużej spójności realizowanego programu oraz jego profesjonalności - Były to wykłady i zajęcia na poziomie uniwersyteckim. Prowadzili je wybitni specjaliści : prof. Tadeusz Parnowski z Instytutu Psychiatrii i Neurologii, prof. Piotr Pruszczyk z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. Witold Zatoński z Centrum Onkologii, prof. Zbigniew Lew Starowicz z AWF w Warszawie, prof. Paweł Łuków z Uniwersytetu Warszawskiego, doc. Adam Czyżewski, dyrektor Muzeum Etnograficznego, dr Paulina Miśkiewicz z polskiego Biura Światowej Organizacji Zdrowia. Zajęcia warsztatowe i specjalistyczne prowadzili dyplomowani fizjoterapeuci, rehabilitanci, kosmetolodzy, terapeuci uzależnień i pielęgniarki. - Z jakich środowisk rekrutowali się słuchacze? Kto najliczniej odpowiedział na nabór do ISPZS? - Program pilotażowy szkoły był adresowany do ponad dwustu mieszkańców Warszawy i województwa mazowieckiego, powyżej 60. roku życia. Swój akces zgłosili głównie mieszkańcy stolicy, w przeważającej części słuchacze UTW, m.in. z Woli i Bemowa. Wprawdzie problematyka zdrowotna w wielu przypadkach jest tematem wykładów na tych uczelniach, to jednak nasza propozycja z racji swojego kompleksowego charakteru, wzbudziła duże zainteresowanie. Do tej pory nie było programu, który obejmował w tak szerokim zakresie zagadnienia lecznicze w powiązaniu z zachowaniami prozdrowotnymi, zapobieganiem problemom zdrowotnym, chorobom oraz rehabilitacją. Zależało nam bardzo, by nasza oferta dotarła również do wszystkich warszawskich domów pomocy społecznej. Niestety, mimo zaangażowania kierownictwa wielu z tych placówek, rekrutacja napotykała na znaczne trudności, spowodowane strukturą wiekową i związanym z nią stanem zdrowia podopiecznych. W tej sytuacji postanowiliśmy zmodyfikować pierwotne założenia programowe i przeprowadzić nasze zajęcia w domach pomocy społecznej na zasadzie uniwersytetu latającego. W przyszłości planujemy objąć nimi także dzienne domy pobytu, kluby seniora. Chodzi o to, by nasza oferta edukacyjna trafiła do jak najliczniejszej rzeszy seniorów, a szczególnie tych, którzy mają trudności w dotarciu do potrzebnej wiedzy. - Jak Pan Profesor ocenia realizację celów programowych? W jakim stopniu odpowiadała ona oczekiwaniom słuchaczy? - W czasie, kiedy prowadzimy naszą rozmowę jest za wcześnie, by dokonać takiego podsumowania, przynajmniej jeśli chodzi o słuchaczy. Jest to projekt, który wymaga dogłębnego zastanowienia, jednym słowem ewaluacji. I to zarówno w odniesieniu do samego procesu edukacji, jak i wyników, które chcie- 5\n6 liśmy uzyskać. W dokonaniu oceny pomocne będą dwie ankiety: wstępna dotycząca wiedzy i umiejętności słuchaczy, przeprowadzona na początku zajęć i końcowa z 4 października. Ich analiza pozwoli na naukową ocenę. Natomiast indywidualne i zbiorowe opinie słuchaczy, wypowiadane przy różnych okazjach, wskazują, że to przedsięwzięcie było strzałem w dziesiątkę. Pomimo wakacji zainteresowanie było duże, a ogólne pozytywne - wrażenia dały się obserwować w czasie wykładów, zajęć warsztatowych, w indywidualnych rozmowach. Niezależnie od tych wypowiedzi, istotnym wskaźnikiem w budowaniu oceny szkoły może być czynne uczestnictwo wybitnych przedstawicieli polskiej nauki w realizacji jej programu. - Jak Pan Profesor widzi przyszłość tej inicjatywy? Jakie są szanse, by program ISPZS był realizowany także w innych regionach kraju? - Podjęcie takich całościowych programów, ukierunkowanych na zapobieganie chorobom oraz poprawę opieki nad osobami starszymi jawi mi się jako polska racja stanu. Szczególnie wobec najnowszej prognozy demograficznej, według której populacja osób 65 plus osiągnie w roku 2050 poziom jedenastu milionów. Jest to zatem konieczność. Jeśli mamy sobie poradzić z epidemią niezakaźnych chorób przewlekłych, z chorobami nowotworowymi, układu krążenia, to taka wiedza jest absolutnie niezbędna. Rozszerzenie procesu alfabetyzacji zdrowotnej na wiele środowisk jest bardzo ważne, gdyż skutki analfabetyzmu zdrowotnego kumulują się na wcześniejszych etapach życia i ujawniają w wieku starszym. Dlatego ISPZS jest dobrą propozycją nie tylko dla słuchaczy UTW w całej Polsce, ale także dla samorządów terytorialnych szczebla gminnego czy powia- towego, które poprzez rady senioralne mają szanse lepiej rozpoznać miejscowe potrzeby. One mogą wyznaczać kierunki kształcenia w takiej szkole. Ważne, by zachować przy tym standardy profesjonalizmu w doborze odpowiednio wykwalifikowanej kadry i właściwego doboru tematów zajęć. - Kto jeszcze oprócz administracji rządowej i samorządowej mógłby włączyć się w realizację tych programów? - Z pewnością organizacje pożytku publicznego, przedsiębiorcy Wśród słuchaczy ISPZS był przedstawiciel sektora prywatnego. To dobrze wróży. Partnerstwo publiczno-prywatne może wnieść cenny wkład w rozwój inicjatyw edukacyjnych na rzecz promocji zdrowia w społeczeństwie. Jednak warunkiem powodzenia tych wszystkich przedsięwzięć jest oczywiście kontynuacja podjętej polityki senioralnej jej głównych założeń i celów. Inwestowanie w jej realizację zaowocuje w przyszłości dywidendami w postaci mniejszych wydatków, ale przede wszystkim wzmocni kondycję zdrowotną społeczeństwa, na czym nam wszystkim zależy. W tym miejscu chciałbym nawiązać do konferencji, która odbyła się 1 października w KPRM. W czasie dyskusji panelowej jej uczestnicy podkreślili, że rosnąca populacja ludzi starszych nie musi oznaczać obciążenia dla państwa. Jest to ogromny potencjał, także potencjał do aktywnej twórczej pracy, szczególnie wobec spadku wskaźnika populacji osób w wieku produkcyjnym. Nie można go zaprzepaścić. - Bardzo dziękuję za rozmowę. Rozmawiała: Elżbieta Domańska Opinie i wrażenia W zajęciach ISPZS uczestniczyło kilka słuchaczek UTW Woli i Bemowa. Oto ich wypowiedzi: Krystyna Budzyńska: Byłam mile zaskoczona tematyką i przebiegiem zajęć. Cechowała je duża różnorodność i profesjonalizm prowadzących. Każdy wykład był ukierunkowany na zdrowie seniorów, a sposób przekazania wiedzy klarowny i zrozumiały. Najbardziej utkwił mi w pamięci wykład, który wygłosił prof. Paweł Łuków Zdrowie i sens życia. Zapamiętałam zdanie: Choroba jest złem moralnym, ponieważ utrudnia lub uniemożliwia realizację potencjału człowieczeństwa, a więc nadawania indywidualnego i unikalnego sensu własnemu życiu. Janina Matak: W czasie zajęć mogliśmy wymienić informacje i doświadczenia o możliwościach skorzystania z pomocy w ośrodkach rehabilitacyjnych. Na spotkaniu w ogrodach pałacu w Wilanowie skorzystaliśmy także z porad lekarskich dotyczących m.in. schorzeń endokrynologicznych. W czasie wykładów dowiedzieliśmy się o wielu nowościach medycznych, np. ostatnich badaniach nad wpływem środowiska na występowanie chorób nowotworowych. 6\n7 Certyfikat dla wolontariatu 4 października 2014 roku w auli wykładowej PKIN odbyło się uroczyste zakończenie letniej Interdyscyplinarnej Szkoły Promocji Zdrowia Seniorów, podczas którego wręczono certyfikaty uczestnikom szkolenia. znaczenie przyjętego przez rząd programu Założeń Długofalowej Polityki Senioralnej, w którym zwraca się uwagę m.in. na potrzebę edukacji osób starszych, promocję zdrowia, przeciwdziałanie izolacji i wykluczeniu społecznemu. Inicjatywa organizacji ISPZS wychodzi temu naprzeciw, co znalazło wyraz w jej interdyscyplinarnym programie wykładów, ćwiczeń i warsztatów. Można zatem powiedzieć, że zorganizowaniu szkoły towarzyszyło motto: Salus seniores suprema lex est. (Zdrowie seniorów najwyższym prawem). W spotkaniu zorganizowanym przez Collegium Civitas wzięli udział: prof. dr hab. med. Janusz Szymborski, kierownik merytoryczny projektu, Krystyna Lewkowicz, prezes Ogólnopolskiego Porozumienia UTW, dr Katarzyna Iwińska, prorektorka ds. badań Collegium Civitas, koordynatorka projektu, Beata Żółkiewska, wiceprezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Krzysztof Przewoźniak, szef organizacyjny ISPZS. W spotkaniu uczestniczyli licznie zgromadzeni absolwenci i zaproszeni goście. Otwarcia zgromadzenia dokonała dr Katarzyna Iwińska, która wskazała na główny cel Collegium Civitas, jakim jest wspieranie inicjatyw i działalności obywatelskiej oraz propagowanie w społeczeństwie idei edukacji przez całe życie. W tym kontekście podkreśliła znaczenie projektu Interdyscyplinarnej Szkoły Promocji Zdrowia dla środowiska seniorskiego, zaznaczając, że pełna ocena tej inicjatywy będzie możliwa w perspektywie czasowej, m.in. po zapoznaniu się z ankietowymi opiniami słuchaczy. Tematem wystąpienia prof. dr. hab. med. Janusza Szymborskiego były Miejsce i rola promocji zdrowia w nowej polityce senioralnej. Problem ten został przedstawiony na tle aktualnych i przyszłych problemów demograficznych w Polsce z wykorzystaniem najnowszych średnio- i długoterminowych prognoz GUS, związanych ze spadkiem urodzeń oraz postępującym procesem starzenia się społeczeństwa. Sytuacja ta wymusza z jednej strony aktywizację pronatalistycznej polityki demograficznej, z drugiej wypracowanie systemu opieki nad osobami niepełnosprawnymi i niesamodzielnymi. Profesor podkreślił Prezes Stowarzyszenia UTW Krystyna Lewkowicz w swoim wystąpieniu na temat: Rozwój UTW w Polsce wczoraj i dziś przedstawiła istotne zmiany, jakie dokonały się na przestrzeni ostatnich lat w funkcjonowaniu tych uczelni oraz perspektywy ich rozwoju, zwłaszcza w świetle przyjętych przez parlament i rząd dokumentów i programów dotyczących długofalowej polityki senioralnej. Poinformowała m.in. o zaplanowanym na 16 grudnia br. spotkaniu przedstawicieli UTW z Marszałkiem Sejmu oraz mającym się odbyć 30 marca 2015 roku II Wielkim Kongresie UTW, który dzięki wsparciu finansowemu Prezydent m. st. Warszawy, Hanny Gronkiewicz- -Waltz zostanie zorganizowany w Teatrze Wielkim. Krótkiego podsumowania projektu ISPZS dokonał Krzysztof Przewoźniak. Podkreślił cenny udział Collegium Civitas w przygotowaniu szkoły, a stosunkowo krótki czas jej zorganizowania i wysoko profesjonalny dobór kadry wykładowców uznał za sukces. Poinformował także o planach na przyszłość, którymi mogłyby być zajęcia w terenie ukierunkowane na praktyczne szkolenia słuchaczy w zakresie promocji zdrowia. Spotkanie zakończyło uroczyste wręczenie certyfikatów licznie przybyłym absolwentom Interdyscyplinarnej Szkoły Promocji Zdrowia Seniorów. Atmosfera była serdeczna i bezpośrednia, a ocena programu i poziomu zajęć nadzwyczaj dobra. Elżbieta Domańska 7\n8 Pójdźmy wszyscy do stajenki... Słowa tej popularnej kolędy dowodzą istniejącej od dawna w Polsce tradycji odwiedzania szopek bożonarodzeniowych przez wiernych. Zwyczaj ten zakorzenił się również w innych krajach europejskich. Wystrój szopek, będący często dziełem wybitnych twórców, przyciąga nie tylko z racji swojej estetyki, ale przede wszystkim ewangelicznych treści, które przemawiają do ludzi poprzez obraz i ruch. W ten sposób każdy ze zwiedzających może uczestniczyć w misterium narodzenia Jezusa, przeżyć je i zapamiętać. Historia szopki bożonarodzeniowej sięga IV wieku i ma bezpośredni związek z umacnianiem się kultu związanego z miejscem narodzenia Chrystusa. W tej kwestii szczególnie znaczące są dwa wydarzenia: ostateczne rozstrzygnięcie w roku 325 przez Sobór w Nicei daty narodzin Zbawiciela, za którą przyjęto 25 grudnia oraz wybudowanie w 330 roku - z polecenia cesarzowej Heleny - w grocie betlejemskiej marmurowego żłóbka dla upamiętnienia narodzin Dzieciątka. Decyzja cesarzowej spotkała się z aprobatą św. Hieronima. W jakiś czas później, zgodnie z jego pomysłem, zaczęto inscenizować to wydarzenie. W tym celu wybudowana z polecenia cesarzowej grota została przebudowana w 397 roku na stajenkę, w której wzniesiono rzeźby Świętej Rodziny i pastuszków. Nieopodal pasły się żywe zwierzęta, co dodawało prawdziwości tej inscenizacji. Szopka zyskała wielką popularność, toteż wkrótce stała się inspiracją do ustawienia podobnej w bazylice Matki Bożej Większej w Rzymie. Jej znaczenia dowodzi fakt koncelebrowania mszy w noc Wigilijną przez ówczesnego papieża. Niezależnie od zasługi cesarzowej Heleny, historycy i kulturoznawcy za twórcę szopki uważają św. Franciszka z Asyżu. Jemu zawdzięczamy istotne zmiany w kształcie dotychczasowej szopki bożonarodzeniowej. Szopka świętego Franciszka, na którą zgodę wyraził ówczesny papież Honoriusz III, zaist- niała w pustelni Greccio, będącej własnością hrabiego Giovanniego Velito, 24 grudnia 1223 roku. Jak na owe czasy była daleko idącą, żywą inscenizacją wydarzeń zaistniałych w noc narodzin Jezusa. Ustawiony w pustelni, wyłożony sianem żłobek z figurą małego Jezusa oświetlały świece i pochodnie, w postacie Matki Bożej i Józefa wcielili się okoliczni mieszkańcy, a żywe zwierzęta osioł i wół stanowiły dodatkową atrakcję dla przybyłej licznie ludności. Nad żłóbkiem odprawiono mszę, a odpowiedni na ten czas rozdział Ewangelii odśpiewał sam św. Franciszek. Zwyczaj ten spotkał się z uznaniem hierarchii kościelnej, toteż wkrótce szybko został rozpropagowany w całej Europie przez zakony franciszkanów i dominikanów. Wiedzę na ten temat zawdzięczamy św. Bonawenturze, który opisał tę historię w księdze poświęconej życiu Franciszka. Od tego czasu szopka bożonarodzeniowa była poddawana licznym rekonstrukcjom. Zmiany dotyczyły zwykle wystroju jej wnętrza, bez ingerencji w postaci. Według kronikarskich przekazów pierwszą szopką skonstruowano w Neapolu jeszcze w roku 1025, w kościele Santa Maria del Presepe. Jednak wyjątkowy rozkwit sztuki tworzenia szopek wigilijnych przypadł we Włoszech na wiek XVIII. Ich cechą charakterystyczną były zwłaszcza liczne figurki woskowe, terakotowe lub koralowe umieszczane na tle ruin lub grot. W okresie baroku powstało we Włoszech ponad dwadzieścia szkół budowania szopek. Wśród nich najbardziej znana była szkoła neapolitańska. W tym czasie sztuka budowania szopek osiągnęła tak wielki rozkwit, że stały się one pasją bogatych rodzin. Kolekcjonowano je, ale także nie szczędzono finansowego wsparcia na rozwój specjalizujących się w ich budowie szkół i cechów. Przez wieki prosta szopka św. Franciszka z Asyżu zmieniła się w okazałe i pełne przepychu dzieło 8\n9 już nie rzemieślnika, ale artysty wychodzącego naprzeciw potrzebom i gustom różnych społeczności. Najlepsi architekci, rzeźbiarze i złotnicy dawali wyraz swego talentu i smaku, nie stroniąc od współczesnych, właściwych dla ich czasów akcentów, takich jak stroje czy sceny nawiązujące do najbardziej aktualnych i ważkich wydarzeń. Tendencje te można zauważyć także dzisiaj, a niezmienna popularność szopki betlejemskiej najlepiej daje o sobie znać na placu św. Piotra, gdzie od czasów pontyfikatu Jana Pawła II usytuowana w okresie świąt Bożego Narodzenia szopka przyciąga tysiące wiernych z Włoch i całego świata. Przypominając (w ogromnym skrócie) historię bożonarodzeniowej szopki w Europie, nie sposób pominąć polskiej tradycji, której początki sięgają XIII wieku i mają związek z działalnością zakonu franciszkanów. Jednak zachowane do dzisiaj jedne z najstarszych na świecie figur - małego Jezusa, Matki Bożej i św. Józefa powstały w 1370 roku na życzenie i dzięki wsparciu siostry króla Kazimierza Wielkiego - Elżbiety Węgierskiej. Można je podziwiać w kościele św. Andrzeja w Krakowie. Pierwsze powstałe w Polsce szopki były dziełem wyłącznie braci zakonnych, a ich włoski charakter miał związek z pochodzeniem zakonników. Dopiero później zwyczaj ten przypadł w udziale osobom świeckim, co między innymi miało wpływ na pojawienie się nowych tendencji w sztuce wykonania szopek, tym razem z uwzględnieniem trendów francuskich. Pierwszy ikonograficzny dokument potwierdzający pojawienie się szopki pochodzi z Medyki z roku Z jego zapisów wynika, że była to pokryta strzechą i ustawiona między dwoma wieżyczkami stajnia. Wyłożony sianem żłóbek z Dzieciątkiem, Matka Boża i św. Józef znajdowali się w jej środkowej części, obok stali Trzej Królowie oraz pastuszkowie ze zwierzętami. Postaci były ruchomymi kukiełkami, a nad wszystkim świeciła Gwiazda Betlejemska. W kulturze polskiej występują dwa rodzaje szopek. Jeden z nich nawiązuje wyłącznie do narodzenia Jezusa, drugi znajduje inspiracje także w codziennym życiu ludzi z danych epok. Druga tendencja była dość powszechna w czasach Augusta III, kiedy szopki zostały wzbogacone o polskie akcenty postaci szlachciców i mieszczan, a także chłopów idących na targ. Z biegiem czasu w szopce polskiej pojawiły się również pary z różnych regionów, co stało się jej dodatkową atrakcją. Współczesna szopka łączy wszystkie te elementy, nie stroniąc od aktualnych akcentów, także politycznych. Okresem przełomowym w upowszechnieniu tradycji szopki betlejemskiej był wiek XVII. W połowie wieku XVIII pojawił się zwyczaj chodzenia z szopką. Odgrywano przy tej okazji różne scenki, często żartobliwe, ale także okrutne, a nawet makabryczne, jak ścięcie Heroda. W drugiej połowie XIX wieku powstała odbiegająca stylem od dotychczasowych szopka krakowska. Jej wykonawcami byli rzemieślnicy, początkowo podmiejscy murarze. Swoje dzieła wykonywali zwykle w dwóch rozmiarach: małych, przeznaczonych na sprzedaż oraz dużych, osiągających nawet ponad metr wysokości. Te drugie przypominały przenośne teatrzyki, w których role świętych grały lalki kukiełkowe. Oryginalność tych dzieł polegała na umieszczaniu ewangelicznej sceny narodzenia Jezusa na tle architektonicznych zabytków Krakowa. Różnorodna kolorystyka i kunszt wykonania czynił z nich prawdziwe dzieła sztuki. Właśnie dlatego w roku 1927, z inicjatywy krakowskiego malarza, rysownika i felietonisty Antoniego Wasilewskiego, zorganizowano pierwszy konkurs na szopkę krakowską. Tradycja tego konkursu trwa do dzisiaj, a szopki trafiają do najbardziej renomowanych galerii świata. W katalogu polskich szopek szczególnie wyróżniają się te, które są dziełem o.o. franciszkanów i bernardynów. Jedna z nich znajduje się w bazylice w Panewnikach i jest największa w Europie. Jej rozmiary osiągają 18 m wysokości, 13 m szerokości, a głębokość osadzenia w prezbiterium wynosi 10 m. Swoistym rekordem może także poszczycić się XIX- -wieczna szopka w Wambierzycach licząca aż 800 figur, w tym 300 ruchomych. Od 1948 roku podziw zwiedzających budzi również inscenizacyjna, ruchoma szopka w kościele o.o. Kapucynów w Warszawie. Wykorzystano w niej około 50. postaci, liczących sobie od połowy do metra wysokości. Oprócz tu wymienionych przykłady pięknych szopek możemy podziwiać w kościołach w Tarnowie, Kalwarii Zebrzydowskiej, Górze św. Anny, świątyniach krakowskich i warszawskich, głównie na Starym i Nowym Mieście oraz Wrocławiu, Nysie i Kłodzku. Nie można również zapominać, że swoistym urokiem i ciepłem cieszą oczy miejscowych wiernych i turystów szopki o wyraźnych cechach regionalnych, na przykład w Tatrach czy na Podbeskidziu, a liczni kolekcjonerzy gromadzą w swych domach wyrzeźbione w drewnie szopki dzieła ludowych twórców. Opracowała: Elżbieta Domańska 9\n10 Szopki i szopeczki... Bożonarodzeniowa szopka to temat, po który chętnie sięgają artyści ludowi na terenie całej Polski. Różnorodność form i dobór materiałów, z których tworzą swoje niezwykłe prace zaskakuje i zachwyca. Dzięki wyobraźni i talentowi twórców powstają szopki z drewna i kory, malowane na szkle, lepione z gliny. Są duże i małe. Niektóre można zamknąć w dłoni. Te wyjątkowe eksponaty są w salach muzealnych i wystawowych, ale także mieszkaniach prywatnych kolekcjonerów. Jedna z kolekcji znajduje się w Konwersatorium Muzycznym Grażyny i Juliana Kołodziejów w Warszawie i stanowi prawdziwą atrakcję dla pobierających lekcje gry na fortepianie dzieci i młodzieży. Autor: Bolesław Parasion Autor: Bolesław Parasion Autor: Waldemar Styperek Autor: Bolesław Parasion Autor nieznany Autor nieznany Autor nieznany 10\n11 Autor: Bronisław Bednarz Autor: Stanisław Kwaśny Autor: Andrzej Wojtczak Autor: Waldemar Styperek Autor: Andrzej Wojtczak Autor: Zbigniew Suchiński Autor: Józef Szypuła Wstęp: Elżbieta Domańska Zdjęcia: Barbara Makowska-Kowalczyk 11\n12 Boże Narodzenie w tradycji europejskiej Boże Narodzenie to obok Wielkanocy najważniejsze święto kościelne w roku. W tradycji europejskiej pojawiło się w IV wieku. Zanim do tego doszło, chrześcijanie świętowali dzień Zmartwychwstania Pańskiego, przypadający w okresie wczesnej wiosny. Każde z nich niezależnie od wymiaru religijnego ma swój wymiar kulturowy, wyrażający się w myśli i dziele twórczym teologów, filozofów, pisarzy i artystów, a także zwyczajowy, związany ze sposobem świętowania obu wydarzeń. Na przestrzeni wieków zwyczaje te przenikały się, stąd występowanie wielu podobieństw, ale także różnic w zależności od uwarunkowań, jakim podlegały wzajemne relacje państw i narodów. Ukształtowane i utrwalone na przestrzeni wieków tradycje i obrzędy bożonarodzeniowe stanowią do dzisiaj wartość w kulturze europejskich i pozaeuropejskich państw. Ich poznanie może okazać się pomocne w dobie otwartych granic i odbywanych podróży, zwłaszcza po krajach Unii Europejskiej. Zacznijmy zatem od tych najbliżej położonych. W Czechach okres przygotowań do Bożego Narodzenia rozpoczyna zapalenie czterech świec na wieńcu adwentowym, z których każda odpowiada jednej niedzieli adwentu. Wolna od pracy Wigilia jest najważniejszym dniem dla naszych południowych sąsiadów. Tradycyjnie Czesi odwiedzają w tym dniu groby bliskich, by udekorować je świątecznymi wieńcami i kwiatami. Zwyczaj ten praktykowany jest również w Polsce, nie stanowi jednak tak powszechnego rytuału. Wieczerza wigilijna gromadzi wokół stołu najbliższą rodzinę. Wśród potraw króluje zupa rybna lub grzybowa i smażony karp z sałatką ziemniaczaną. Na stole leży także słodki chleb z rodzynkami. Umieszczane pod talerzami łuski karpia lub monety mają zagwarantować wszystkim dostatek w nadchodzącym roku. Aby nie zabrakło w nim również szczęścia, nad stołem zawiesza się pozłacane lub posrebrzane gałązki jemioły. Kolację wigilijną kończy zwykle podanie upieczonych przez panią domu ciasteczek otoczonych w cukrze waniliowym oraz pierniczków. Kształty tych wyrobów symbolizują dwanaście miesięcy. Wigilijnym specjałem jest też chałwa z bakaliami. Zwyczajowym zajęciem jest wróżenie z pestek jabłek. Ich układ oznacza określoną wróżbę. Po wieczerzy wszyscy gromadzą się wokół choinki, by słuchać kolęd i rozdać dzieciom prezenty od małego Jezusa. W pierwszy dzień świąt Czesi zwykle zapraszają lub bywają goszczeni przez znajomych lub przyjaciół, odwiedzają też bożonarodzeniowe szopki. Uroczysty, podniosły nastrój kończy święto Trzech Króli, przypadające 6 stycznia. W Słowacji, podobnie jak w Czechach, Wigilia jest wyłącznie rodzinnym świętem. Kobiety zwykle przygotowują od rana potrawy na wieczerzę, mężczyźni razem z dziećmi ubierają choinkę. Pojawienie się pierwszej gwiazdki oznacza zaproszenie do wigilijnego stołu, na którym zgodnie ze zwyczajem znajduje się dwanaście dań. Najważniejsza jest ryba i zupa z kwaśnej kapusty oraz jasnobrązowy opłatek smarowany miodem i posypany siekanym czosnkiem lub orzechami. Ten zestaw smakowy ma swoją określoną symbolikę: miód oznacza słodkie, wolne od zmartwień życie, a czosnek zdrowie. W wielu domach dzielenie się opłatkiem bywa poprzedzone modlitwą i skropieniem stołu wodą święconą. W dalszej kolejności podaje się potrawy mączne oraz z roślin strączkowych, owoców i kapusty. Na stole nie może zabraknąć orzechów, które każdy z domowników wybiera niczym w loterii. Wylosowanie dobrego oznacza powodzenie i szczęście w nadchodzącym roku. Kulinarnym zwieńczeniem wieczerzy są wypieki. Tradycyjnie jest to strucla z makiem, orzechami oraz przekładaniec z ciasta drożdżowego o smaku różnych słodkich mas. Dla dzieci atrakcją są zalane ciepłym mlekiem i posypane makiem drożdżowe kuleczki. Podarunkowe niespodzianki od Dzieciątka Jezus przekazywane są po złożeniu życzeń i spożyciu wigilijnych potraw. W Niemczech ogromne znaczenie ma już czas adwentu. Wiąże się on z przygotowaniami do zbliżających się świąt. W tym czasie nabywane są świąteczne wieńce i kalendarze adwentowe oraz 12\n13 pieczone domowe ciasteczka. Zawieszone kalendarze kryją w sobie słodkie niespodzianki, które można skosztować po każdorazowym odsłonięciu specjalnego okienka, wskazującego kolejny dzień tygodnia. Drzwi wejściowe do mieszkań i domów zdobią adwentowe wieńce. Symbolem wigilijnego wieczoru są dla Niemców żywa choinka i drewniany żłóbek z Dzieciątkiem, które w tym czasie znajdują się w każdym domu. Zwyczaj bożonarodzeniowego drzewka pojawił się tutaj już w XVIII wieku, skąd dotarł do pozostałych krajów europejskich, w tym również do Polski, w XIX stuleciu. Czas wigilijnej wieczerzy jest w Niemczech wspólny dla katolików i protestantów. Sposób świętowania również jest podobny. Wigilia nie ma wystawnego charakteru nie obfituje w dużą liczbę potraw, ale też nie zawsze przestrzega się postu. Bardziej syty jest obiad, przypadający w dzień Bożego Narodzenia. Tradycyjnym daniem jest wtedy pieczona polska gęś. Podawane są też słodkie przysmaki, wśród których najbardziej charakterystyczne jest bakaliowe ciasto, przypominające kształtem niemowlęcy becik. Wszystkie prezenty złożone pod choinką trafiają do obdarowanych po obiedzie. Na Litwie okres świąteczny rozpoczyna się już pod koniec listopada, kiedy na placu Katedralnym w Wilnie zabłyśnie bożonarodzeniowa choinka. Wydarzeniu temu towarzyszy uroczysta atmosfera. Bliskość świąt oznacza jak wszędzie pośpiech i wzmożone zakupy, tym bardziej że Wigilia wymaga dużego nakładu pracy ze strony pani domu. Podobnie jak u nas, wigilijny wieczór jest świętem rodzinnym, obchodzonym wśród najbliższych w podniosłej, ciepłej atmosferze. Zwyczaj łamania się opłatkiem, podobnie jak w Polsce, odbywa się zanim wszyscy zajmą miejsca przy udekorowanym stole, na którym znajduje się dwanaście potraw, dokładnie tyle, ile miesięcy w roku. Na wsi pod biały obrus tradycyjnie kładzie się siano. Wigilijne dania są postne bez tłuszczu, masła i mleka. Podawane są między innymi śledzie, grzyby i fasola. W wielu domach na deser podawana jest kutia, przyrządzana z pszenicy, miodu, maku i bakalii. Oświetloną lampkami choinkę dekoruje się słomkowymi łańcuchami, kolorowymi cukierkami, szklanymi ozdobami oraz osadzonymi na słomianych patyczkach dekoracjami z papieru. Świąteczne drzewko zdobi dom jedynie przez dwa dni w Wigilię i Boże Narodzenie. W pobliskiej Estonii bożonarodzeniową tradycję wyznacza wielokulturowość i różnorodność wyznań religijnych. Niewielki kraj nad Bałtykiem zamieszkują luteranie, prawosławni, katolicy oraz ateiści, co sprawia, że zarówno sposób obchodzenia świąt, jak i czas ich przypadania są odmienne. Jednocześnie różnice te powodują, że wiele rodzin żyjących w związkach mieszanych, obchodzi Boże Narodzenie dwukrotnie, na przykład katolicy i prawosławni. Pierwsi z nich zasiadają do Wigilii 24 grudnia, drudzy 7 stycznia. W przypadku luteranów i katolików różnice dat nie występują, a sposób świętowania wspólny dla obu wyznań wyznacza tradycja przyjęta przez Estończyków. Wigilię większość z nich rozpoczyna od uczestnictwa w mszy świętej, przed którą udaje się do sauny, by zażyć regenerującej kąpieli. Dopiero po mszy zasiadają do wieczerzy. Wigilijny stół jest udekorowany świecami, starym zwyczajem stawia się też na nim dodatkowe nakrycie. Spożywane w ten wieczór posiłki odpowiadają wielowiekowej tradycji. Specjalnością jest podawany od pokoleń indyk lub gęś z jabłkami oraz kiszona kapusta, ziemniaki i brukiew z łbem wieprza. W wigilijnym menu jest także sałatka ziemniaczana z czerwonymi burakami oraz marynowana kapusta. Prezenty ułożone pod choinką bezpośrednio przed wieczerzą rozdaje się po kolacji. Warunkiem ich otrzymania jest prezentacja umiejętności członków rodziny - trzeba zaśpiewać piosenkę, wyrecytować wiersz lub zatańczyć. Tradycją wieczoru wigilijnego w Estonii jest także pokaz fajerwerków. Wigilia w Polsce jak w innych krajach europejskich jest świętem bardzo uroczystym, a przygotowania do niej zajmują zwykle dużo czasu. Zrobienie zakupów, ubranie choinki, świąteczne potrawy i wypieki angażują większość polskich rodzin w liczne dodatkowe zajęcia. Nie wszyscy wyjeżdżają na święta. Większość zostaje w domu, by obchodzić je w gronie rodziny i bliskich im osób. 13\n14 Atmosfera wigilijnego wieczoru niesie ze sobą szczególny nastrój. W radio od rana rozbrzmiewają kolędy, ulice mienią się kolorowymi girlandami, a na rynkach miast wznoszą wysokie choinki ozdobione tysiącami bombek. Ten bajkowy widok najlepiej widać wieczorem, gdy na tle ciemnego nieba rozbłysną miliony świateł. Zarówno Warszawa, jak i inne polskie miasta, zachwycają swoim pięknem, przyciągają zagranicznych turystów. Jedni podziwiają plenery i zabytki, drudzy chwalą walory polskiej kuchni. Ujawniają się one najbardziej właśnie w okresie Bożego Narodzenia, które wyróżnia się obfitością i różnorodnością potraw prawie na każdym stole. W wigilijny wieczór można rozsmakować się karpiem w galarecie i inną faszerowaną rybą, spróbować postnego, czerwonego barszczu z kapustno-grzybowymi uszkami, a do wyboru grzybową z łazankami. Tradycyjny śledź w oleju z cebulką smakuje jak żaden inny, a smażony karp z chrzanem przebija wszystkie smaki. Słynne już w świecie pierogi uwiodą niejednego zagranicznego smakosza. W dalszej kolejności czeka na niego kompot ze śliwkowego i jabłkowo-gruszkowego suszu, chyba całkiem unikatowy w europejskim menu. Rozmaitość deserów - drożdżowych makowców, serowych strucli oraz smakowitych pierników długo pozostanie na podniebieniu, a bakalie i orzechy będą kusić wzrok i nozdrza słodkawym zapachem. Zanim gość zasiądzie do wigilijnego stołu, gospodarze przełamią się z nim opłatkiem, traktując w tym wyjątkowym dniu jak członka rodziny. Wyjaśnią też, w jakim celu postawili na stole dodatkowy talerz oraz opowiedzą o tradycji polskiego kolędowania, prezentując przy tym donośne tony jednej z najstarszych bożonarodzeniowych pieśni Bóg się rodzi. Na zakończenie zamorski przybysz dostanie także prezent, gdyż polska gościnność znana jest z hojności. O północy kościelne dzwony zaproszą wszystkich na Pasterkę, a jeśli śniegu nie zabraknie i na niebie zabłyśnie Gwiazda, piękno polskiej Wigilii długo zachowa się w jego pamięci. Opracowała: Elżbieta Domańska 14 Przysłowia na Boże Narodzenie j Gdy w adwencie szadź na drzewach się pokazuje, to rok urodzajny nam zwiastuje. j Kto się w adwencie żeni, temu się w zapusty odmieni. j Koło świętej Ewy noś długie cholewy. j Na dzień Adama i Ewy daruj bliźnim gniewy. j Jak w Wigilie z dachu ciecze, jeszcze się zima długo powlecze. j Wigilia jasna, święty Jan ciemny, obiecują rok przyjemny. j Gdy w Narodzenie pogodnie, będzie tak cztery tygodnie. j Gdy w Boże Narodzenie pola są zielone, na Wielkanoc będą śniegiem przywalone. j Na świętego Szczepana bywa błoto po kolana. j Królowie pod szopkę, dnia na kurzą stopkę.\n15 Oskar Kolberg - badacz kultury ludowej Pośród wielu wybitnych indywidualności twórczych XIX stulecia Oskar Kolberg zajmuje wyjątkowe miejsce. Ten wszechstronnie wykształcony muzyk i etnograf wniósł nieoceniony wkład jako badacz polskiej i słowiańskiej kultury ludowej. W 2014 roku minęła dokładnie 200-setna rocznica jego urodzin. Oskar Kolberg przyszedł na świat 22 lutego 1814 roku w Przysusze niedaleko Opoczna. Od najmłodszych lat wzrastał w atmosferze intelektualnej. Ojciec, Julian Kolberg, z zawodu inżynier kartograf, przybył do Polski z Meklemburgii w 1798 roku. Położył wiele zasług w zakresie badań topograficznych Prus Wschodnich. Matka - Karolina z domu Mercoeur, pochodziła ze spolszczonej rodziny emigrantów francuskich. W jakiś czas po urodzeniu się Oskara, tj. w roku 1819, Kolbergowie przenieśli się do Warszawy, co miało związek z powołaniem ojca na stanowisko profesora Uniwersytetu Warszawskiego. W tym czasie utrzymywali żywe kontakty z przedstawicielami ówczesnej inteligencji: Kazimierzem Brodzińskim, rodziną Chopinów i wieloma innymi twórcami świata kultury i sztuki. Do domu państwa Kolbergów przenikały więc nowe, poprzedzające narodziny polskiego romantyzmu tendencje, co nie mogło pozostać bez wpływu na kształtowanie się postaw umysłowych ich dzieci: Oskara, Wilhelma i Antoniego. W przyszłości okaże się, że wszyscy trzej synowie wyniosą z rodzinnego domu zamiłowanie do sztuk pięknych i inżynierii, wykazując się między innymi dużym znawstwem muzyki i malarstwa. Szczególną wrażliwością na muzykę wyróżniał się Oskar. Odziedziczył ją po ojcu, który był jednocześnie kompozytorem i poetą oraz po matce, osobie wybitnie inteligentnej, a przy tym uzdolnionej muzycznie. Nie bez wpływu były także częste kontakty z rodziną Chopinów, a zwłaszcza Fryderykiem, bliskim przyjacielem Oskara. Okres wczesnego dzieciństwa miał także wpływ na późniejsze zainteresowanie młodego Kolberga muzyką ludową. Atmosfera wsi zawsze przemawiała do niego głęboko, a zwycięstwo myśli i estetyki romantyzmu dopełniło zainteresowania ludem i jego kulturą. Rozprawy Kazimierza Brodzińskiego czy Zoriana Dołęgi Chodakowskiego rehabilitujące kulturę ludową i nawiązujące do badań nad nią, sprzyjały przyjmowaniu postawy otwartości wobec pieśni gminnej i innych przejawów twórczości ludowej. Zainteresowanie kulturą ludu utrzymywało się właściwie przez cały wiek XIX. Zapoczątkowany przez romantyzm, odbiegający od sielankowego sposób postrzegania tej kultury, znalazł pod koniec wieku swoje odzwierciedlenie także w prozie, nie mówiąc o dalszych badaniach etnograficznych. Faktem jest, że zarówno w latach poprzedzających, jak i po powstaniu listopadowym liczba miłośników i zbieraczy wszelkich zabytków sztuki ludowej wzrosła niepomiernie, a motywy ludowe zagościły na dobre w dziełach profesjonalnych artystów. Lata dwudzieste i trzydzieste XIX stulecia miały decydujący wpływ na ukształtowanie się postawy Oskara Kolberga jako przyszłego badacza polskiego i słowiańskiego folkloru. W tym czasie uczęszczał do Liceum Warszawskiego, którego dyrektorem był wybitny uczony Samuel Linde oraz pobierał naukę gry na fortepianie u najlepszych profesorów: T. Głogowskiego, Franciszka Vettera i Józefa Elsnera, nauczyciela Fryderyka Chopina. Prawdopodobnie to właśnie Elsner sprowokował u młodego Kolberga zainteresowanie muzyką operową, co zaowocowało skomponowaniem przez Oskara ilustracji muzycznych do sztuk znanych w tym czasie autorów. Być może przyczyniły się do tego również lekcje muzyki pobierane w latach u Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego oraz rozpoczęte w Berlinie studia muzyczne pod kierunkiem ówczesnych sław sztuki pianistycznej. 15\n16 Gruntowne przygotowanie muzyczne okazało się bardzo przydatne w życiu przyszłego etnografa. Było źródłem utrzymania, zwłaszcza po śmierci ojca, kiedy młody Oskar pracował jako nauczyciel muzyki. Pozwoliło mu także zbliżyć się do wpływowych środowisk ówczesnej inteligencji oraz rozpocząć samodzielne komponowanie, co przyniosło mu sławę zdolnego kompozytora. Począwszy od roku 1839 datuje się zainteresowanie Kolberga twórczością ludową. Sprzyjają temu częste wyprawy za miasto, w czasie których z niezwykłą skrupulatnością poświęca się pasji zbieractwa. Nie była to łatwa pasja. Wymagała odporności i ostrożności, często także z przyczyn politycznych, a niekiedy także różnych niespodzianek, jakie wynikały w trakcie pracy w środowisku prostych ludzi. Nauczony pierwszymi doświadczeniami, każdą kolejną wyprawę poprzedzał rozpoznaniem terenu, zanim przystąpił do swoich badań. Ale nawet i wtedy nie zawsze był bezpieczny. Przesądy i zabobony gminu stanowiły wprawdzie dla niego interesujący materiał badawczy, ale też i sporą przeszkodę. Jego wysiłki nie pozostały bez echa. Wkrótce praca Oskara Kolberga zaczęła nabierać rozgłosu. W 1841 roku ówczesna Biblioteka Warszawska donosiła: U nas w Warszawie, pan Oskar Kolberg, artysta muzyczny zajmuje się zbieraniem pieśni ludu, a bardziej samych melodii, którymi pragnie oznaczyć i wykazać charakter muzyki słowiańskiej. Zapisywanie muzyki traktował Kolberg bardzo poważnie. Wskazywał, jak ważny jest stopień integralności muzyki z tekstem. Może dlatego jego zapisy melodii są tak dokładne, jak żadnego ze współczesnych mu badaczy. Jeszcze w roku 1842 efektem pierwszych prac badawczych Oskara Kolberga był wydany poszyt Pieśni ludu polskiego, zawierający teksty i nuty ponad pięćdziesięciu z około sześciuset zapisanych przez niego pieśni. Potem przyszły kolejne prace: O pieśniach litewskich, Pieśni czeskie i słowackie. Dowodził w nich między innymi, że pieśni danego narodu zawierają cechy jemu tylko właściwe oraz elementy zapożyczone od innych. Zwracał też uwagę na rodzimość i samodzielność wszelkiej twórczości ludu. Do zapisu tekstu i melodii dołączał z czasem, jak to ma miejsce w Pieśniach ludu weselnych, dokładny opis obrzędów, wzbogacając swoje dzieła o nowe wartości poznawcze. Szczytem osiągnięć Kolberga jako etnografa było monumentalne dzieło Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, przysłowia, obrzędy, gusła, zabobony, pieśni, muzyka i tańce. Autor zaplanował je jako wielotomową publikację, złożoną z serii monografii etnograficznych, poświęconych różnym regionom Polski, m.in. Pomorzu, Kujawom, Wielkopolsce, Radomszczyźnie czy Sandomierszczyźnie. Nad dziełem tym pracował Kolberg praktycznie przez całe życie, tj. w latach Lud był pomyślany jako praca o charakterze dokumentacyjnym i materiałowym, w której każda z części miała traktować o szeroko pojętej kulturze regionu. Materiały czerpał autor z własnych badań i doświadczeń, ale także z dawnych i współczesnych mu źródeł, często zagranicznych. Ogrom pracy Oskara Kolberga zaowocował wydaniem przeszło trzydziestu tomów monografii, poświęconych właściwie wszystkim regionom Polski. Ostatnią wydaną za życia autora serią Ludu była pierwsza część Kaliskiego, a przed nią: Chełmskiego i Łęczyckiego. Było to prawdziwe dzieło życia. Większość prac badawczych prowadził Oskar Kolberg sam, bez niczyjej pomocy. Poświęcił im aż pięćdziesiąt lat ciężkiej, żmudnej pracy badacza, w czasie której borykał się z wieloma trudnościami wydawniczymi i finansowymi. Zmarł 3 czerwca 1890 roku w Krakowie. Jego dzieło zdobyło powszechne uznanie i rozgłos i do dzisiaj jest źródłem wiedzy dla badaczy folkloru i etnografów. W nauce polskiej dzieło Oskara Kolberga zajmuje poczesne miejsce, a on sam uważany jest za twórcę nowoczesnej etnografii polskiej. Marta Grzywacz 16\n17 Kalendarze sprzed lat Nazwa kalendarz bierze swój początek z czasów, kiedy to dawni Rzymianie określali pierwszy dzień każdego miesiąca słowem calendae. Jego etymologia wywodzi się z języka greckiego i znaczy po prostu wołam. Wołanie było w dawnym Rzymie dość powszechną praktyką, wykorzystywaną przez kapłanów do informowania ludu o długości miesiąca i przypadających w nim świętach. Nazwę kalendarium nadano z kolei księdze, w której zapisywano dni, miesiące i święta oraz fazy Księżyca. Tym samym terminem określono także listy dłużników. Zmiany w treści kalendarzy nastąpiły w Średniowieczu, co miało związek z umocnieniem się chrześcijaństwa. Ich użytkownikami byli przede wszystkim duchowni, królowie oraz książęta, którzy jako najbardziej światli mogli dowiedzieć się z nich o żywotach świętych, przewidywaniach astronomów, poradach ówczesnych medyków i gospodarskich zaleceniach. Szerszy dostęp do tej literatury okazał się możliwy dopiero po wynalezieniu druku przez Jana Gutenberga w 1450 roku. Skorzystali na tym głównie mieszczanie, których liczba znacznie wzrosła, co miało związek z rozwojem miast. Tendencja ta dotyczyła wielu krajów, między innymi także Polski. Pierwszym drukowanym kalendarzem, uważanym jednocześnie za pierwszy druk na ziemiach polskich, był kalendarz krakowski na rok 1474 dzieło bawarskiego kupca, Kaspra Straubego. Kraków szczycił się dobrą tradycją w pisaniu kalendarzy, chociaż zdarzało się, że kalendarzystów ponosiła niekiedy fantazja w obliczaniu czasu. Trzeba podkreślić, że Kraków odgrywał niepoślednią rolę nie tylko jako ówczesna stolica, ale także jako ważny ośrodek uniwersytecki. To właśnie w tym mieście w 1516 roku, w oficynie Jana Hallera ukazał się pierwszy drukowany kalendarz w języku polskim. Po nim wydrukowano inne - w oficynach Hieronima Wietora, Macieja Schaufenberga i Floriana Ungiera. Odbijane w setkach egzemplarzy trafiały do rąk królów, magnaterii i szlachty, mieszczan oraz rzemieślników. W wieku XVI dotychczasowe wykazy dat i świąt kościelnych wzbogacano o treści religijne, historyczne i porady medyczne. Z czasem, podobnie jak w Europie Zachodniej, kalendarze zaczęto adresować do określonych grup czytelniczych. We Francji popularnością cieszyły się przede wszystkim almanachy Nostradamusa, głównie wśród zamożnych mieszczan. Tymczasem w Polsce znaczący wpływ na rozwój tego szczególnego gatunku wydawniczego miało pojawienie się drukarń w innych miastach: Zamościu, Toruniu, Poznaniu, Lublinie, Lwowie, Wilnie, a przede wszystkim Warszawie, która od 1596 roku stała się stolicą. Oprócz oficyn prywatnych działały także drukarnie zgromadzeń zakonnych: jezuitów, pijarów i karmelitów. W wieku XVIII zachodzą kolejne zmiany. Przybywa wydawców świeckich, co ma wpływ na treść kalendarzy. Najbardziej znani to: Antoni Wiśniewski i Michał Grőll. W Warszawie ukazują się kalendarze i almanachy: polityczne, gospodarskie, ekonomiczne, nowe, krajowe i zagraniczne, narodowe i obce, amerykańskie, zabawiające, ciągłe, ciekawe, a nawet kieszonkowe. Oświeceniowe treści przenikają do różnych warstw społecznych, podobnie jak we Francji, gdzie były one jednym z nośników idei wolnościowych i społecznych encyklopedystów. Nad Sekwaną bardzo popularne stały się zwłaszcza kalendarze genealogiczne i polityczne. Specjalizacja tego typu wydawnictw jest zjawiskiem występującym praktycznie w całej XVIII-wiecznej Europie. Dalszy rozwój tych wydawnictw przypada w Europie Zachodniej na pierwszą połowę XIX stulecia, kiedy torowały one drogę nowościom naukowym, literackim i artystycznym. W Polsce porozbiorowej wychodziły naprzeciw romantycznym trendom poetyckim, a także stały się drogowskazami patriotycznego wychowania, tradycji i obyczaju dla umocnienia ducha narodu. Pod koniec wieku polskie kalendarze i almanachy nadążały także za nowościami technicznymi. Wydawano też kalendarze humorystyczne i satyryczne. Ostatnie lata XIX stulecia przyniosły spadek zainteresowania kalendarzami, co należy wiązać z rozwojem prasy codziennej i periodyków. Odnowa przyszła w latach , kiedy obok kalendarzy propagandowych i wyznaniowych pojawiły się także przeznaczone dla odbiorcy elitarnego, o wysokim poziomie literackim i artystycznym. Obecnie kalendarze cieszą się dużą popularnością, i pomimo elektronicznych form zapisu dat, nic nie wskazuje, by miały zniknąć z naszego życia. Opracowała: Elżbieta Domańska 17\n18 Nasza Kronika 7 października 2014 r. uroczysta inauguracja roku akademickiego 2014/15 z udziałem wicemarszałka województwa mazowieckiego, władz gmin-dzielnic Bemowa i Woli, dyrektora bemowskiego Centrum Kultury Art.-Bem. Wykład inauguracyjny na temat samorządu terytorialnego w perspektywie 25-lecia jego powstania wygłosił prof. Jerzy Stępień, współtwórca polskiej reformy administracyjnej w latach października w związku z przypadającą w 2014 roku 70. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego, drugi w kolejności wykład był poświęcony temu właśnie wydarzeniu. Prelegent, dr Janusz Smykowski poruszył wiele wątków, m.in. okoliczności wybuchu powstania, jego przebieg, ocenę walk przez dowództwo polskie, niemieckie oraz mieszkańców stolicy, uwarunkowania polityczne, które przyczyniły się do jego upadku. 16 i 17 października wycieczka IV grup słuchaczy do Muzeum Pałacu w Wilanowie. Zwiedzaniu towarzyszył komentarz edukatorów oprowadzających po salach pałacowych. 21 października spotkanie informacyjne słuchaczy UTW Woli i Bemowa z dyrektorem oddziału Banku BGŻ, poświęcone bezpiecznemu i korzystnemu korzystaniu przez seniorów z usług bankowych oraz z rzecznikiem Komendy Policji Warszawa-Wola w sprawie: Jak ustrzec się złodziei i oszustów?. 22 października wycieczka licznej grupy słuchaczy do Nałęczowa i Lublina. W programie m.in. zwiedzanie lubelskiej Starówki i zamku. 27 października słuchacze UTW obejrzeli ekspozycję obrazu El Greca Ekstaza św. Franciszka. Oprowadzała Beata Artymowska, kustosz Zamku Królewskiego. 28 października czas poprzedzający święto Zmarłych stał się inspiracją do przypomnienia przez Ewę Andrzejewską przewodniczkę warszawską - postaci Jana Karskiego, wybitnego Polaka, patrioty, żołnierza AK, nieustraszonego w niesieniu pomocy Żydom w czasie II wojny światowej. 4 listopada Sztuka porozumienia, czyli tajemnica gadającego patyka ten intrygujący temat był przedmiotem omówienia przez mgr Hannę Kalinowską. 7 listopada wycieczka do Teatru Wielkiego w ramach projektu Teatr od kulis. Przewodnikiem był Jerzy Ciemniewski, długoletni pracownik teatru. 12 listopada wielokulturowość to temat występujący coraz częściej w debacie publicznej. Tym razem o wielokulturowości w kontekście szans i zagrożeń mówiła mgr Beata Machul-Telus, politolog, pedagog, prezes Stowarzyszenia Pro Humanum. 13, 14 listopada wycieczka do Muzeum Fryderyka Chopina. Zwiedzający mogli skorzystać z nowoczesnych środków audiowizualnych. 25 listopada twórczość Jana Lechonia, wybitnego poety Skamandra. O jego wielkiej poezji, trudnym, emigracyjnym życiu, zakończonym samobójczą śmiercią opowiedział Piotr Matywiecki, poeta, eseista, krytyk literacki. I było to spotkanie niezwykłe. 2 grudnia piękno i uroda Kresów były i są opisywane przez poetów i pisarzy, malowane przez najwybitniejszych mistrzów palety, utrwalane obiektywem reporterów. Nasze spotkanie było poświęcone pałacom polskim, wzniesionym na tych ziemiach w okresie I Rzeczypospolitej oraz w XVIII i XIX stuleciu. Przewodnikiem po tych cennych skarbach polskiej kultury był dr Tomasz Kozłowski. 5 grudnia wycieczka tematyczna Spacer z Panem Prusem z przewodniczką Karoliną Półtorak. 9 grudnia Sto lat w aktywności to temat spotkania z Jolantą Szwalbe, autorką kolejnego zbioru aforyzmów wybitnych przedstawicieli świata nauki, sztuki i kultury w Polsce i na świecie. Ich wypowiedzi mają nie tylko budzić refleksję, ale przede wszystkim motywować do czynnego życia, niezależnie od wieku. 16 grudnia życie i twórczość El Greca mistrza religijnego uniesienia były tematem ostatniego w 2014 roku wykładu, wygłoszonego i bogato zilustrowanego przezroczami przez dr. Daniela Artymowskiego. Wykład spotkał się z dużym zainteresowaniem i uznaniem słuchaczy, tym bardziej że wielu z nich obejrzało prezentowany w Zamku Królewskim obraz mistrza - Ekstaza św. Franciszka. Opracowała: Iwona Spunda 18\n19 Rybne niespodzianki Karp gotowany z papryką Składniki: 1,2 kg karpia, 3 łyżki przecieru pomidorowego, 6 strąków papryki (po 3 strąki zielonej i czerwonej), 4 łyżki oleju, duża cebula, 2 ząbki czosnku, mielona papryka, sól. Przygotowanie: Oczyszczoną i umytą rybę natrzeć z zewnątrz i od wewnątrz czosnkiem roztartym z solą. Przesmażyć na oleju posiekaną cebulę oraz przecier pomidorowy. Stale mieszając dolać szklankę wody, oprószyć zmieloną papryką. Zagotować. Włożyć dzwonka ryby i pociętą w paski paprykę. Gotować 30 minut pod przykryciem. Po ugotowaniu wyłożyć rybę na półmisek, przybrać papryką i polać sosem. Podawać z ugotowanym na sypko ryżem. Ryba na sposób wschodni Składniki: 1,5 kg karpia lub innej ryby, cytryna, dwie marchwie i dwie cebule, 15 dag rodzynek, 10 dag zmielonych pierników. 3 goździki, liść laurowy, cukier, sól. Przygotowanie: Rybę oczyścić, opłukać, podzielić na dzwonka. Do litra wody dodać trochę soku z cytryny, sól, cukier, pokrojoną w drobną kostkę cebulę, w plasterki marchew, liść, laurowy, goździki i rodzynki. Całość zagotować. Dołożyć kawałki karpia i gotować 20 minut. Dodać pierniki i gotować jeszcze 5 minut. Dzwonka ryby ułożyć na półmisku, polać sosem, w którym się gotowały i odstawić do schłodzenia. Podawać z białym pieczywem. Kotleciki rybne Składniki: 1 kg karpia, jajo, kajzerka, cebula, 6 łyżek oleju, pół szklanki mleka, pieprz, sól. Przygotowanie: Z oczyszczonego i umytego karpia usunąć ości. Wraz z wymoczoną w mleku bułką zemleć w maszynce do mięsa. Dodać drobno pokrojoną i podsmażoną cebulę, jajo, pieprz i sól. Wszystko wymieszać. Uformować średniej wielkości kotleciki i usmażyć na gorącym oleju. Podawać na ciepło posypane tartym chrzanem. Karp duszony po krakowsku Składniki: 1,2 kg karpia, 30 dag włoszczyzny (bez kapusty), ¾ szklanki śmietany, 2 łyżki masła, 3-4 jabłka, 5 łyżek tartego chrzanu, sok z cytryny, łyżeczka cukru, pieprz i sól. Przygotowanie: Oczyszczoną i umytą rybę pokroić w dzwonka. Z włoszczyzny przygotować wywar, włożyć do niego rybę i gotować 10 minut na wolnym ogniu, następnie przełożyć do żaroodpornego naczynia. Jabłka pokroić na ćwiartki ( nie obierać ) i, po usunięciu gniazd nasiennych, zetrzeć na grubej tarce. Wymieszać z chrzanem i śmietaną. Doprawić solą, cukrem, pieprzem i sokiem z cytryny. Polać sosem rybę i dusić na średnim ogniu 10 minut. Podawać z białym pieczywem. Karp duszony w białym winie Składniki: 1,2 kg karpia, szklanka wywaru z jarzyn, łyżka masła, kieliszek białego wytrawnego wina, 2 żółtka, 2 łyżki mąki ziemniaczanej, pieprz, gałka muszkatołowa, sól. Przygotowanie: Oczyszczoną i podzieloną na dzwonka rybę osolić, a następnie włożyć do wysmarowanego masłem rondla. Posypać pieprzem, gałką muszkatołową, polać winem, dolać wywar z jarzyn i dusić, aż ryba będzie miękka. Przełożyć rybę na półmisek. Sos zaciągnąć żółtkami, gdyby był za rzadki, zagęścić mąką ziemniaczaną. Polać rybę sosem. Podawać z kładzionymi kluskami i sałatą. Wybrała: ElDo Wydawca: Uniwersytet Trzeciego Wieku Woli i Bemowa, Warszawa, ul. Stanisława Staszica 7/9 Redakcja: Elżbieta Domańska redaktor prowadzący i zespół redakcyjny słuchaczy UTW Woli i Bemowa w Warszawie Fotografie do numeru: Renata Janicka, Barbara Makowska-Kowalczyk, Internet Opracowanie graficzne i skład: Adam Witkowski Druk: Oficyna Drukarska Jacek Chmielewski Nakład: 300 egz. Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania materiałów. 19


Praca tymczasowa i oddelegowanie pracowników\nPotrzebujesz personelu? W&F to specjalista, który może Ci w tym pomóc . Fakturujemy wyłącznie przepracowane godziny, zagłębiamy się w odpowiednim zbiorowym układzie pracy ( CAO ) oraz nowych przepisach. Delegujemy odpowiednich kandydatów oraz dbamy o część administracyjną i absencję chorobową. W ten sposób odciążamy dział HR oraz administrację płac, a Tobie pozostaje więcej czasu na skupienie się na własnej organizacji. Cenimy sobie szczerą i przejrzystą komunikację, a także jednoznaczne ustalenia, których dotrzymujemy.\nW&F już od ponad 10 lat rekrutuje pracowników tymczasowych z Polski oraz innych krajów Europy Wschodniej. Dzięki naszemu wieloletniemu doświadczeniu w pośrednictwie pracy wiemy, jak ważny jest doskonały ‘’match ‘’ między zleceniodawcą a pracownikiem. Razem z naszymi klientami tworzymy odpowiedni profil kandydata. Następnie nasi rekruterzy selekcjonują aplikantów na podstawie doświadczenia, wykształcenia, umiejętności językowych oraz ich motywacji. Podejmujemy każde wyzwanie! Powiedz nam, kogo szukasz, a my zapewnimy odpowiedni ‘’match’’.\nZakwaterowanie i ogólne wsparcie\nNasi wielojęzyczni koordynatorzy sprawują pieczę nad pracownikiem tymczasowym w chwili jego wdrażania w miejscu pracy, jak również w sprawach związanych z zakwaterowaniem. Są również dostępni jako osoby kontaktowe w przypadku jakichkolwiek pytań. Pracownik nie jest pozostawiany sam sobie i szybko zaczyna czuć się u nas jak „w domu”. Zwracamy uwagę na dobrobyt i samopoczucie naszych pracowników, na przykład poprzez organizację odpowiedniego zakwaterowania ze wszystkimi nowoczesnymi udogodnieniami i należytą przestrzenią do życia. Dążymy do zapewnienia satysfakcjonującego pobytu naszym pracownikom tymczasowym. Zadowolenie z pracy owocuje perfekcją w działaniach.


Apple - opinie, komentarze | Komórkomania.pl\n... Miałam już przygotowany w głowie cały wstęp tego tekstu. Brzmiał on: " Apple znów mnie rozczarował, ale i tak ja i wiele osób kupią nowego i ... sklepach. Ale przecież Apple nie zawsze był pierwszy z różnymi rozwiązaniami. Ba, nawet wprowadzony ...\n... Wszystko wskazuje na to, że Apple wkrótce zmieni nieco sposób wytwarzania swoich urządzeń. Zamiast produkować wszystko w Chinach, firma wybuduje ... Ostatnio pisałem o tym, że Apple kupił maszyny CVD i będzie samodzielnie produkował panele OLED. ...\n... Amerykański ubezpieczyciel zaskarżył Apple 'a i zażądał odszkodowania w wysokości 75 tysięcy dolarów. Ofiara twierdzi, że winny pożaru był leciwy ... wobec Apple 'a nie było nawet wzmianki o tym, w jakiej sytuacji miał miejsce rzekomy ...\n... Wszystko wskazuje na to, że wszystkie przyszłoroczne iPhone'y będą wyposażone w ekrany OLED. Okazuje się, że Apple inwestuje we własną linię ... Praktycznie żadne podzespoły obecne w iPhone'ach nie są wytwarzany bezpośrednio przez Apple 'a. W ...\n... . Właśnie z tego względu bardzo cieszy mnie informacja jakoby branżowy gigant, czyli Apple , planował przyłożyć się do tego aspektu w kolejnych generacjach iPhone'a. ... . Jest to o tyle dziwne, że do tej pory za dostawy ogniw do telefonów Apple ...\n... Pisałem ostatnio o ciekawych aplikacjach wykorzystujących ARKit, czyli platformę rozszerzonej rzeczywistości Apple 'a. Jeśli chcesz kupić i ... Apple ARKit - jakie iPhone'y i iPady są kompatybilne? Platforma Apple ARKit kompatybilna jest z ...\n... o tym, jak reagowali na iPhone'a w tamtych czasach ludzie i konkurenci Apple 'a. Pora zobaczyć, jak wyglądały wczesne prototypy sprzętu. ... pierwszego smartfona Apple 'a. Dokładniej rzecz ujmując, odpowiadał on za software'ową klawiaturę. To ...\n... Niektórzy analitycy przewidują, że bezprzewodowe słuchawki Apple AirPods przyniosą firmie podobne zyski co zegarki Apple Watch. Wszystko za sprawą ... kierunku, w jakim potoczy się rozwój muzycznego akcesorium Apple 'a. ... Analityk Piper ...\n... Na rynku jest już kilka smart głośników takich jak Google Home czy Amazon Echo. Teraz pora na Apple 'a. Tim Cook twierdzi, że HomePod to rewolucja ... Bezkonkurencyjna jakość dźwięku Głośnik Apple 'a nazywa się HomePod. Nazwa według mnie ...\n... Wielkimi krokami zbliża się konferencja WWDC 2017, która przeznaczona jest dla deweloperów tworzących rozwiązania dla ekosystemu Apple 'a. W tym roku ... czy Amazon Echo. Wszystko wskazuje na to, że urządzenie tego typu wprowadzi już wkrótce ...\n... (szczególnie jeśli chodzi o wysokość). Produkt Apple 'a w przeciwieństwie do Samsunga, nie ma ramek również nad i pod ekranem. Ósemka jest jednak nieco szersza ... smartfonem będzie produkt Apple 'a. Ani flagowiec Samsunga, ani LG G6 nie oferują ...\n... Lokalne waluty w App Storze to zła wiadomość Apple zapowiedział, że wkrótce, bo w ciągu 7 do 10 dni, wprowadzi w App Store'a system rozliczeń ... ,09 euro. Nie to jest jednak najgorsze. Apple nie będzie nas już rozliczał w euro, a złotówkach. ...\n... Apple jest od długiego czasu najbogatszą firmą świata. Jego obecna wartość to prawie 800 miliardów dolarów. Nadchodząca premiera jubileuszowego i ... Kolejny rekord Apple 'a Pod koniec ubiegłego wieku firma Apple była warta około 10 miliardów ...\n... Akcje firmy Apple jeszcze nigdy nie były tak wysokie. Wczoraj osiągnęły poziom 143,80 dolarów, co oznacza, że żadna inna firma ... Apple nie sprzedaje najwięcej, ale pod względem zarabiania pieniędzy nadal nie ma sobie równych. Akcje koncernu ...\n... Apple udostępnił do pobrania finalną wersję systemu iOS 10.3. Nie wprowadza ona zbyt wielu nowych funkcji. Większe zmiany zaszły ... APFS zastąpi prehistoryczny standard HFS+ Dotychczas stosowany przez Apple 'a standard ma już ponad 31 lat. ...\n... Apple zaprezentował nową wersję kolorystyczną iPhone'a 7, odświeżył iPhone'a SE oraz pokazał "nowy" tablet, którego nazwa to po prostu iPad. Wbrew ... Miron opisał sposób w jaki Apple zrobił klientów w balona prezentując "odświeżony" cennik ...


Opieka państwowa i społeczna nad ludnością niemiecką. Żydowska opieka społeczna subwencjonowana przez amerykański komitet "Joint". Organizacja i zadania Rady Głównej Opiekuńczej. Polski Czerwony Krzyż. Zakłady i fundacje opieki społecznej - ogólne sprawy administracyjne. Statut, tablice, zestawienia, memoranda, raport, korespondencja, zestawienie pracowników PCK. - Pilecki Institute Archives\nzestawienie pomocy amerykańskiego Joint Distribution Committee dla ludności żydowskiej w GG - wykresy - pisma dot. dożywiania w bezpłatnych kuchniach od 1.09.1940 w: 1) 4 dystryktach i mieście Warszawie oraz 2) w całej Galicji - tabela całościowego wyżywienia dzieci w ramach akcji TOZ (Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce) wraz z wykresem - wyżywienie dzieci w ramach „CENTOS” (Centrala Towarzystw Opieki nad Sierotami) wraz z wykresem - mapa zapomóg dla uchodźców i bezrobotnych - mapa działalności TOZ w przekroju miesięcznym - zestawienia dot. pomocy indywidualnej i zorganizowanej, zaopatrzenia w narzędzia - mapa emigrantów socjalnych w Rzeszy, Warthegau i Górnym Śląsku - mapa wschodniej pomocy oraz zaopatrzenia w chleb - ustanowienie Rady Głównej Opiekuńczej, organizacja RGO (schemat struktury organizacyjnej) - opis działań Polskiego Czerwonego Krzyża w okręgu lubelskim, wykaz osób działających w PCK, kosztorys za miesiąc 01.1944 - założenia i organizacja nie – niemieckich przedszkoli more...


Dodany 2 kwietnia 2019\nPobierz plik z audycją: Backpack Studio\nTen podcast był pobierany 2297 razy\nCieszę się z tej audycji, bo aplikację kupiłem już dosyć dawno, a nie rozumiałem wielu funkcji. Teraz może się uzewnętrznię:) Natomiast mam jeszcze pytanie o nagrywanie z mikrofonu w słuchawkach dołączanych do iPhone. Czy warto? Czy jakość jest wystarczająca, czy lepiej z tego zewnętrznego mikrofonu iPhone?\nJa mikrofonu ze słuchawek nie używałbym z jednego, prostego powodu. Ma tendencje do ocierania się o ubranie przy najdrobniejszym nawet ruchu. Jest nieco gorszej jakości niż ten wbudowany w iPhone, to też fakt.\nTak podejrzewałem:) To jeszcze ostatnie pytanie: czy domyślne ustawienia są optymalne dla nagrywania z mikrofonu iPhone? Wiesz, że nie mam takiego słuchu, jak Ty, więc wolę zaufać bardziej doświadczonej osobie.\n5 kwietnia 2019 o 10:35\nosobiście mam to ustawione tak:\nmic volume: 45%\nsounds volume: 70%\nMaster volume: 70%\nU mnie działa, na takich ustawieniach nagrywałem próbki.\nW prawdzie kobiety w większości nie pasjonują się takimi rzeczami, ja choć jestem jedną z nich, dzięki swojemu narzeczonemu – Kamilowi Kaczyńskiemu, poniekąd trochę się w ten dźwięk wkręciłam, choć żadnego nagrania jeszcze w praktyce samodzielnie jeszcze nie zmontowałam. Byćmoże jeszcze kiedyś się tego będę chciała nauczyć.\nCo do samej aplikacji, którą pokazaliście, jest dosyć ciekawa.\nSzkoda tylko, że za jej pomocą, nie można wycinać wszelkiego rodzaju błędów, zająknięć, tudzież brania oddechów w trakcie wypowiedzi itd. Ciekawe, czy będzie to kiedyś w przyszłości możliwe.\nDo precyzyjnego cięcia to tylko Reaper, lepszego narzędzia do tego celu moim zdaniem nie ma.\nA ja sobie chyba kupię tę aplikację, co do precyzyjnego cięcia istotnie Reaper, ale niezły jest też Goldwave, chociaż przy nim trzeba się napracować, żeby coś naprawdę precyzyjnie przyciąć, czasem wielokrotnie cofam zmiany i przycinam ten sam materiał, żeby naprawdę brzmiało dobrze


16 kwietnia 2019 20 kwietnia 2019 Piotr Janicki 64 Views podkarpackie\nNa wysokiej skarpie nad Sanem, na skraju Bieszczad, położony jest bastejowy zamek w Lesku, obecnie zaadaptowany na hotel.\nFot. Paweł Bulwan [CC BY 3.0], via Wikimedia Commons\nW średniowieczu Lesko należało klucza majątkowego rodziny Kmitów herbu Szreniawa z głównym ośrodkiem w Sobieniu. W 2. połowie XIV wieku powstał dwór obronny, wzniesiony przez Jana Kmitę, kasztelana przemyskiego.\nPo spustoszeniu w 1512 roku przez Węgrów i Wołochów zamku Sobień z inicjatywy wojewody krakowskiego Piotra Kmity w 1538 roku rozpoczęto w Lesku budowę zamkowego kompleksu.\nPo śmierci wojewody w 1553 roku majątek leski podzielono między Zarzyckich i Stadnickich – potomków jego siostry. Ostatecznie zamek leski znalazł się w rękach tych ostatnich aż do 1. połowy XVIII wieku.\nStadniccy trzykrotnie przeprowadzali remont zamku w Lesku. Pierwsza przebudowa miała miejsce pod koniec XVI wieku. Zamek zyskał wtedy renesansowy charakter, który podkreślała attyka z wnękami. Drugą przebudowę rozpoczęto po „potopie” szwedzkim. W wyniku działań wojennych zamek znacznie ucierpiał. Stadniccy otoczyli zamkowe wzgórze umocnieniami bastejowymi, a narożne baszty strzegły czworoboczną budowlę.\nW 1702 roku podczas wojny północnej zamek w Lesku został zniszczony przez wojska szwedzkie. Odbudowano go dopiero w 2. połowie XII wieku na zlecenie nowego właściciela – Józefa Ossolińskiego, starosty sandomierskiego. Zamek leski był w posiadaniu rodziny Ossolińskich od 1731 roku do 1776 roku. W wyniku małżeństwa Marianny Ossolińskiej i Józefa Mniszcha, zamek znalazł się w posiadaniu rodziny Mniszchów.\nFot. Adam Zając [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons\nW 1785 roku zamek strawiony przez wielki pożar, po którym był przez dłuższy czas nieużytkowany. Opuszczone ruiny znalazły się w rękach rodziny Krasickich jako wiano Julii Teresy Miszchówny, zaślubionej z Franciszkiem Ksawerym Krasickim.\nNa początku XIX wieku rozpoczęto remont zrujnowanego zamku według projektu poety Wincentego Pola. Podczas trwających 38 lat prac, obiekt uzyskał kształt rezydencji klasycystyczno-neorenesansowej w stylu włoskim. Wówczas powstały dodatkowe oficyny i oranżeria.\nZamek ucierpiał w czasie I i II wojny światowej. Od jesieni 1914 roku do wiosny 1915 roku zamkowe komnaty grabili i niszczyli rosyjscy żołnierze, którzy wywołali kolejny pożar zamku. W 1939 roku zamek zajęli Sowieci, którzy przebywali w nim do VI 1941 roku. Po ataku III Rzeszy na ZSRR ulokowali się w nim niemieccy żołnierze.\nPo wojnie, na mocy dekretu PKWN z 1944 roku, zamek w Lesku odebrano dotychczasowym właścicielom. Tymczasowo mieściły się tutaj magazyny i przedszkole. W 1956 roku zamek stał się własnością kopalni KWK „Makoszowy” z Zabrza, która zaadaptowała go ośrodek wypoczynkowy. Obecnie funkcjonuje tu hotel „Zamek” zarządzany przez Gliwicką Agencję Turystyczną.\nW 2000 roku Fundacja Krasickich z LeskaFundacja Krasickich z Leska podjęła działania mające na celu powrót zamku w Lesku do prawowitych właścicieli.\nFot. tyt.: Silar [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons\nJubileusz Święta Pułkowego w Łańcucie →


Piękno odnowione - vintage style | Decoroom Blog\nJeszcze do niedawna widok meblościanki oraz fotela na wysokich nóżkach nie budził naszego zachwytu, raczej patrzyliśmy na takie „eksponaty” z przymrużeniem oka. A jednak przedmioty, których historia zaczęła się ponad 40 czy 50 lat temu, mają duszę. Postarajmy się ją dostrzec, bo dzięki temu łatwiej zrozumiemy nowoczesność.\nMamy wrażenie, że słowo „vintage” z powodzeniem przyjęło się do mowy potocznej i doskonale funkcjonuje w świecie mody i wnętrza. W rzeczywistości pochodzi ono z terminologii winiarskiej. Dlaczego tak je ulubiliśmy? Być może dlatego, że przekonanie o istnieniu rzeczy, którym – jak wino- czas dodaje wartości, znajduje w nim najdoskonalszy wyraz.\nMianem „vintage” przyjęło się określać, wszystko co jest starsze niż 20-25 lat, jednak w dziedzinie aranżacji wnętrz posługujemy się tym terminem z myślą o meblach i przedmiotach, które powstały w drugiej połowie XX wieku, zdobywając popularność na fali powojennego modernizmu.\nWówczas pojawiały się formy, które do dziś zadziwiają swoją innowacyjnością, funkcjonalnością i lekkością formy. Współcześnie takie meble wracają do łask i chętnie wykorzystywane są w projektach architektów. Nierzadko mają swoje miejsce honorowe i są „perełkami” zdobiącymi wnętrze.\nStyl vintage jest prosty i bezpretensjonalny. Kocha flirtować z przeszłością – nie oznacza to jednak, że dom w tym stylu ma wiernie naśladować wnętrza z wybranej epoki. Przeciwnie, secesyjny stolik może sąsiadować z modernistyczną kanapą i współczesnymi krzesłami pleksi. Wystarczy tylko puścić wodze fantazji zachowując kwintesencję stylu w dodatkach.\nW tym stylu kolor również pełni ważną rolę. Świadomi jego optycznych właściwości architekci, używali tonów czystych i konkretnych wykorzystując je niejako „architektonicznie” – niczym elementy wyposażenia i narzędzia kreowania przestrzeni. Dlatego tak często spotykamy, żywe, jaskrawe, mocne akcenty kolorystyczne we wnętrzu w postaci płaszczyzn czy brył.\nWe wnętrzu urządzonym w duch vintage cenne są drobne elementy, które przywołują skojarzenia z przeszłością: bakelitowe włączniki światła z pokrętłem, stalowe karnisze z żabkami czy żeberkowe grzejniki. Dekoracje mogą z powodzeniem łączyć walory zdobnicze z praktycznymi. Takie drobiazgi sprawdzają się szczególnie w salonie oraz kuchni. Warto zwrócić uwagę na bogato zdobione podpórki do książek oraz stopery do drzwi. Na biurku powinny zaś się pojawić stylowe przyciski do papieru w formie figurek, nożyk do listów czy lupa z rogowym uchwytem. Z kolei zapaleni podróżnicy nie powinni zapomnieć o globusie. metalowy dziadek do orzechów warto zastąpić modelem inspirowanym XIX-wiecznym designem. Godne polecenia są tace i koszyki z grafikami.\nWyrazisty deseń również ma niewątpliwy wpływ na całokształt wnętrza. Tapety w raby, czy duże graficzne kwiaty dopełnią całości. Ważne jednak aby nie przesadzić i równoważyć moc wzorów i kolorów z stonowaną paleta barw.\nVintage, mimo upływu lat wciąż nie przemija. Cieszy się nieprzerwaną popularnością nie tylko pośród miłośniczek mody, ale także w domowym zaciszu. Dodatki w stylu vintage to akcesoria ze smakiem, które dodadzą unikalnego charakteru w każdym pomieszczeniu.\nŹródło zdjęć: unpakt.com/pinterest/essentialhome.eu\n25 września 2017 Komentarze\n#mieszkanie #kolory #aranżacja wnętrz #aranżacjawnętrz #stylvintage


Profesjonalny system audio PA12 marki Blaupunkt to produkt stworzony po to, by spełniać oczekiwania użytkowników ceniących sobie doskonałą jakość dźwięku w każdych warunkach. Solidna obudowa, bardzo mocny wzmacniacz czy wysokiej jakości przetworniki, w tym głośnik średnio-niskotonowy o średnicy 30cm!!! To tylko kilka cech tego produktu, które sprawią, że będzie on idealny do Twojej firmy, siłowni, salonu SPA czy fitness, a także uświetni przyjęcie w domu lub ogrodzie.\nCałkowita moc muzyczna systemu PA12 wynosi 650 Watt. Tak duża wartość w połączeniu z odpowiednią konfiguracją gwarantuje niezrównane doznania akustyczne. Dzięki wbudowanemu akumulatorowi, urządzenie może pracować zarówno w trybie bezprzewodowym, jak i po podpięciu do zasilania sieciowego. Czas pracy na akumulatorze to 3,5 godziny, natomiast czas potrzebny do pełnego naładowania wynosi 7 godzin. Dodatkowo za pomocą gniazda na tylnym panelu możliwe jest podłączenie zewnętrznego akumulatora o napięciu 12V.\nWbudowany moduł Bluetooth pozwala na odtwarzanie muzyki bezprzewodowo z większości urządzeń mobilnych, takich jak smartfony czy tablety. Z tyłu obudowy znajdują się panel sterujący oraz komplet złącz. Wśród nich znajduje się wejście oraz wyjście AUX, port USB oraz czytnik kart SD o maksymalnej pojemności do 32 GB. Muzyki słuchać możesz więc z wszelkiego rodzaju pamięci przenośnych oraz urządzeń mobilnych podłączonych za pomocą przewodu. Urządzenie odtwarza wszystkie pliki zapisane w formacie MP3/WMA. Dzięki equalizerowi oferującemu tryby normal, rock, pop, classic, jazz i news, dźwięki możesz dostosować do swoich upodobań. Na tylnym panelu znajdują się również pokrętła do regulacji wysokich i niskich częstotliwości.Jeśli nie dysponujesz przenośnym urządzeniem z plikami muzycznymi lub modułem Bluetooth, nadal możesz słuchać muzyki dzięki wbudowanemu tunerowi FM z pamięcią aż 99 stacji radiowych.\nCałym systemem możesz wygodnie sterować zdalnie dzięki dołączonemu do zestawu pilotowi. Dla Twojej wygody, system wyposażony został również w kółka oraz wysuwany uchwyt, dzięki którym można go bezpiecznie przenosić, a znajdujące się w dolnej części obudowy gniazdo do statywu, umożliwia jego stabilne zamocowanie, gdy wykorzystywany jest stacjonarnie.\nKolejną cechą wyróżniającą PA12 jest funkcja karaoke z mikrofonem, która uatrakcyjni każde przyjęcie, a każdy będzie mógł poczuć się jak gwiazda estrady. Wspólne śpiewanie to świetna zabawa zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom najbardziej wymagających klientów, urządzenie posiada niezależną regulację barwy dźwięku mikrofonu w zakresie wysokich i niskich częstotliwości. Możliwa jest również optymalizacja efektu „echa” za pomocą oddzielnego pokrętła. Dodatkowe wejście mikrofonowe może obsługiwać na przykład opcjonalne urządzenie bezprzewodowe.\nDzięki temu, że całość zamknięta jest w jednej obudowie, system audio PA12 jest idealną alternatywą dla wszelkiego rodzaju wież i klasycznych urządzeń z oddzielnymi kolumnami. Jeśli jeden głośnik to dla Ciebie za mało, za pomocą wejść i wyjść AUX możesz podłączyć do niego kolejny! Jeden z nich staje się jednostką główną z której kontrolujesz wszystkie źródła dźwięku a drugi podwaja oferowaną moc!\nCałkowita moc muzyczna: 650 Watt\nWymiary: 378 (szer.) x 589 (wys.) x 313 (gł.)mm\nKod EAN: 5901750501876


Mniej zamówień w USA - PC World - Testy i Ceny sprzętu PC, RTV, Foto, Porady IT, Download, Aktualności\nMniej zamówień w USA\n26.02.2004, godz. 16:27\nzamówienia na dobra trwałe\nW USA w styczniu br. spadły zamówienia na dobra trwałe, a rynek pracy zbliża się coraz bardziej do granicy oznaczającej stagnację.\nJak podał amerykański Departament Handlu, w styczniu 2004 r. w USA zamówienia na dobra trwałe spadły o 1,8%. Analitycy spodziewali się wzrostu zamówień na towary o trwałości powyżej trzech lat o 1,4%. Największy spadek nastąpił w zamówieniach na nowe samoloty i samochody.\nDane podał również Departament Pracy - w ubiegłym tygodniu w USA do 350 tys. wzrosła liczba osób po raz pierwszy ubiegających się o zasiłek dla bezrobotnych. W poprzednim tygodniu przybyło 344 tys. nowych bezrobotnych. Średnia czterotygodniowa wyniosła 354.750 wobec 352 tys. tydzień wcześniej. 400 tys. nowych bezrobotnych tygodniowo to według ekonomistów granica oddzielająca stagnację od ożywienia na rynku pracy w USA.


Zapraszają do wspólnego muzykowania Biłgoraj | gazetabilgoraj.pl\nNowa Gazeta Biłgorajska 07/10/2017\nMuzykaRoztocza.pl i Gminny Ośrodek Kultury w Goraju zapraszają instrumentalistów zainteresowanych muzyką taneczną, graną dawniej we wsiach Zachodniego Roztocza, do udziału w cyklu kameralnych, praktycznych spotkań z muzykantami z okolic Goraja i Radecznicy. Spotkania odbywać się będą na Roztoczu w październiku i listopadzie.\nPropozycja adresowana jest do osób dysponujących instrumentem i umiejętnością gry ze słuchu. Preferowane instrumentarium: skrzypce, klarnet, dęte blaszane, akordeon, bęben.\nZałożeniem spotkań jest próba wspólnego pomuzykowania, poznanie repertuaru, pogadanie o muzykanckim rzemiośle. A może coś więcej... Tej jesieni w okolicach Goraja planowanych jest kilka potańcówek w remizach strażackich (22 października, 11 i 12 listopada). Byłaby to okazja do wspólnego zagrania do tańca.\nGospodarzami będą muzycy, którzy w latach 50., 60. i 70. oraz później grywali na potańcówkach i weselach w rozmaitych składach z harmonią/akordeonem, klarnetem, puzonem, skrzypcami. Niektórzy grywali lub wciąż grają w orkiestrze dętej. Należą do pokolenia, które przeprowadziło lokalną scenę muzyczną od epoki starodawnej muzyki skrzypcowej do dancingowego grania. Planowane są też odwiedziny u starszych muzykantów, którym zdrowie nie pozwala już na grę.\nPierwsze spotkanie już się odbyło w sobotę, 7 października. Gospodarzem był Józef Czerw (r. ur. 1940) od niemal 70 lat członek orkiestry dętej z Jędrzejówki, jej wieloletni kapelmistrz, w przeszłości muzyk wielu kameralnych składów grający na klarnecie i innych instrumentach dętych. Obecnie kapelmistrz orkiestry z Goraja i organista. Na zdjęciu z kapelą Władysława Smerdela (na akordeonie).\nZainteresowani proszeni o kontakt: krzysztof.gorczyca@ekolublin.pl. Ilość miejsc naprawdę niewielka!\nZapraszają do wspólnego muzykowania komentarze opinie\ngość 2017-10-11 09:24:48\nZ pewna taką nieśmiałością zapytam, ja umiem tylko na nerwach pogrywać, to też mogę się zgłosić????\nWydarzenia, Goraj - więcej informacji


Ręcznie Robione Włoskie Buty - PeppeShoes - Katalog Stron Internetowych\nRęcznie Robione Włoskie Buty - PeppeShoes\nID tego wpisu to 17679\nTen wpis czytało użytkowników 36 z czego 2 odwiedziło stronę.\nCTR wynosi zatem 5.56%\nSzczegóły strony Ręcznie Robione Włoskie Buty - PeppeShoes:\nWszystkie nasze buty tworzone są z najwyższych jakości materiałów przez profesjonalnych szewców w sposób ręczny. Za pomocą technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie.\nProces produkcji rozpoczyna się od wykroju cholewki. Ze skóry z której wycinana jest cholewka wycinamy również podszewkę. Skóry są zawsze pierwszego gatunku (skóry bydlęce, cielęce i skóry kozie). Następnie cholewka trafia do cholewkarza który zszywa poszczególne elementy buta. Następnie formujemy kształt buta na jednym z włoskich kopyt. Każdy model i rozmiar buta wymaga zastosowania innego kopyta. Później przystępujemy do wygrzewania cholewki na specjalnych maszynach podgrzewających. Następnym krokiem jest montaż podeszwy do buta. Pod sam koniec produkcji but trafia do działu czyszczenia gdzie przy pomocy szczotek jest czyszczony i impregnowany.\nPodlinkuj stronę peppeshoes.com:\nZapraszamy do zakupów w sklepie internetowym butyfabiofabrizi.pl. Jesteśmy patronackim sklepem renomowanej firmy Fabio Fabrizi gwarantującej szeroki wybór butów skórzanych. Proponujemy szeroki wybór różnych wzorów, modeli czółenek, balerinek, półbutó... szczegóły wpisu\nPolecamy śmieszne koszulki\nKorsel - internetowy sklep koszulki. W ofercie wysokiej jakości tanie koszulki śmieszne, muzyczne i dla dzieci - także bawełniane bluzki z nadrukiem kolorowym. Atrakcyjny nadruk na koszulkach - sklep internetowy oferuje oryginalne bluzki, koszulki da... szczegóły wpisu\nWysoko gatunkowe koszule dla karmiących od Happy mum - nowa bielizna dla mam karmiących, koszule do karmienia oraz odzież ciążowa. Na stronie sklep internetowy oraz portal dla obecnych i przyszłych rodziców. W ofercie sklepu ładne koszulki, ubrania d... szczegóły wpisu\nButy sportowe - dobiegania.pl\nFirma DoBiegania. pl, której siedziba usytuowana jest w Krakowie, oferuje klientom duży wybór produktów związanych z bieganiem. Za sprawą zróżnicowania propozycji posiadamy gwarancję, że praktycznie każdy kontrahent znajdzie u nas ciekawe dla siebie ... szczegóły wpisu\nPoszukujesz marki odzieży, która pomoże Ci wyrazić siebie? Mamy coś dla Ciebie! Loulou to marka dedykowana osobom ceniącym oryginalność, komfort, klasę i elegancję. Co oferuje Loulou? W ofercie znajdziecie zarówno ubrania damskie, jak i męskie, takie... szczegóły wpisu\nStreet Sport to firma, która powstała w 2007 roku. Początkowo trudniliśmy się głównie sprzedażą odzieży, lecz z czasem poszerzyliśmy nasz asortyment o nowe marki oraz obuwie, głównie sportowe, choć obecnie można znaleźć u nas również inne modele. Pos... szczegóły wpisu\nNajwiększy wybór modnych okularów przeciwsłonecznych znajdziesz w naszym sklepie internetowym born86. pl. Głównym obszarem naszej działalności są okulary słoneczne przeznaczone dla pań i panów. Ale w naszej ofercie znajdziesz wszystkie rodzaje okular... szczegóły wpisu\nCentrum Optyczne Warszawa\nPiękne oprawki, rewolucyjne szkła i wiele więcej! Już dziś koniecznie zapoznaj się z ofertą centrum optycznego Optique Exclusive, którego siedziba mieści się w Warszawie. Mnóstwo produktów znajdziesz na stronie internetowej salonu. Wybierz okulary pr... szczegóły wpisu\nwłoskie skóry, męskie obuwie, skóra naturalna, polskie buty, skórzane buty, ręcznie szyte, handmade, buty męskie, buty klasyczne\nObecne statystyki strony: ilość stron (17998) | kategorii (14) | podkategorii (267) | online (40) | ost. moderowano (22 05 2019)


Dlaczego właśnie 6280??? - WWW.NOKIA6280.TK\nDlaczego właśnie 6280???\nWysłany: Wto 21:18, 11 Wrz 2007 Temat postu: Dlaczego właśnie 6280???\nMam pytanie do wszystkich posiadaczy Nokii 6280 Dlaczego wybraliście właśnie ten telefon???\nWysłany: Wto 21:54, 11 Wrz 2007 Temat postu:\nBo nie miałem wyboru. Ale polecam wszystkim ja jestem zadowolony z tej komórki.\nWysłany: Wto 22:10, 11 Wrz 2007 Temat postu:\nTyle słyszałem o tym telefonie, że musiałem osobiście sprawdzić )\ni póki co jestem bardzo mile zaskoczony )\nWysłany: Wto 22:46, 11 Wrz 2007 Temat postu:\nJa ją wybrałem ze wzgledu na wygląd i EDGE...\nSkąd: i tak nikt nie będzie wiedział gdzie to ;)\nJa zobaczyłem u kumpla.... i tyle wystarczyło, zajefajny telefonik\nWysłany: Czw 1:20, 20 Wrz 2007 Temat postu:\nświetny telefon z wyglądu oraz o wielu możliwościach. no i do tego slajder\nJa zachwyciłem sie wyglądam. Telefon super sie sprawuje. Ma duzy wyświetlacz.\nWysłany: Wto 21:25, 09 Paź 2007 Temat postu:\nJa ją wziąłem, ze względu na to, że ma aparat 2 mpx.\nWysłany: Czw 18:53, 11 Paź 2007 Temat postu:\nprosze o link z motywami do noki 6280 to mój gg 5604178\nWysłany: Sob 20:09, 05 Lip 2008 Temat postu:\nJa powiem tak telefon jest fantastyczny poniewaz posiada wszystkie funkcje ktore na chwile obecna potrzebuje i do tego jest Ladny...\nDla czego Nokia 6280 jest leprza od Ben-Q Simensa EF81 i Sony Ericsona k750? Dla tego ze ma wiecej funkcji i wiecejzalet. EF81 jest to dlamnie nie wypal jaki powstal ze wzgledu na oprogramowanie ktore non stop sie psuje i bardzo duzo kosztuje ponowne wgranie!\nNokia 6280 XD\nWysłany: Nie 11:12, 21 Wrz 2008 Temat postu:\nMiałem tak:siemens C30,C60, Samsung X680, i nioke 6280 ta nokia jest najlepsza i ja sie ciesze z zakupu.\nSkąd: Kraków-Borek Fałęcki\nWysłany: Śro 21:47, 25 Lut 2009 Temat postu:\nJa poszukiwałem telefonu z aparatem 2mpx i lampą w przystępnym przedziale cenowym dodatkowo podoba mi sie design tego telefonu i jego opcje nie jest przesycony różnymi bajerami ale też nie jest okrojony w możliwości\nPoniewaz stary sie zepsul a musialem miec szybko nowy


Forum penspinning.pl :: Zobacz temat - Jak sie zaczeła wasza przygoda z Pen spinningiem.\nForum penspinning.pl Strona Główna » Penspinning » Penspinning » Jak sie zaczeła wasza przygoda z Pen spinningiem.\n|21 Maj 2013|, o 20:38\t Jak sie zaczeła wasza przygoda z Pen spinningiem.\nWysłany: |5 Cze 2010|, o 21:21 Jak sie zaczeła wasza przygoda z Pen spinningiem.\nWitam,pytam i pozdrawiam..\nJak się zaczęła wasza przygoda?:)\nMoże Opowiem swoją ... Przeglądając filmik "Jak poderwać dziewczynę na długopis" -pewnie też oglądaliście. Zauważyłem filmik "Jak kręcić - Spryciarze..." i się wszystko zaczęło. ( Nie uczę się kręcić żeby podrywać dziewczyny - tak jakby co) W szkole najczęściej kręcę ponieważ na niektórych lekcjach zasypiam.\nNiestety dla moich kolegów to dziwny i głupi sport. Często słyszę "A ty znowu":). Ale Mi się to podoba, obecnie umiem Już trzy Fundamentalne, więc Nie jest tak zle - wiem nie Ma czym się chwalić, ale Jestem zadowolony ze po tylu ciężkich próbach zawsze udaje mi się nauczyć.\nPrzepraszam za błędy:).\nOstatnio zmieniony przez Filip |5 Cze 2010|, o 21:31, w całości zmieniany 1 raz\nWysłany: |13 Mar 2011|, o 19:15\nU mnie zapoczątkowało po edycji Mam Talent , a dowiedziałem się o penspinning.pl dopiero wtedy jak zaraz pod moim pierwszym filmikiem widniał filmik Malfroya <3\nWysłany: |14 Mar 2011|, o 10:55\nMnie "zaraził" kolega, a jego "zaraził" inny kolega...xd\nNa razie kręcę tylko tydzień, ale umiem juz 4 fundematale + TA revers, Twisted sonic + figure 8, a teraz uczę się Infinity ;]\nWysłany: |15 Mar 2011|, o 19:55\nJa od kolegi w szkole kręcił na przerwach i spodobało się wszyscy stwierdzili że się znudzi ale nie\nOstatnio zmieniony przez Stiff |15 Mar 2011|, o 19:57, w całości zmieniany 1 raz\nWysłany: |17 Gru 2012|, o 16:46\nWidziałem filmik z Sonikiem w 2009 roku. Ale że ćwiczyłem na zwykłym długopisie to mi to nie wychodziło. Potem widziałem film "Indywidualistów" z Budową Pena i mi się spodobało\nWysłany: |9 Lut 2013|, o 14:37\nMoja przygoda zaczęła się od kolegi - Renji098\nPokazał mi penspinning i dał jakiegoś pena i się zainteresowałam\ni zaczęłam kręcić.\nWysłany: |3 Wrz 2013|, o 19:07\nNa to forum trafiłem przez sadistic/pl :)\nWysłany: |21 Wrz 2013|, o 07:04\nNudzilem sie troche na lekcji wiec zaczelem sobie krecic dlugopisem i mnie wciagnelo po powrocie do domu wpisalem na youtube krecenie dlugopisem i poogladalem troche filmikow w jednym w opisie byla wlasnie ta strona\nWysłany: |22 Wrz 2013|, o 19:52\nKiedyś kręciłem, przestałem. Ale zawsze mnie ciągnęło do penspinningu, więc zaczynam od nowa.\nWysłany: |22 Wrz 2013|, o 20:01\nKręciłem 3 miesiące, przestałem, a teraz wróciłem po 4-5 letniej przerwie. :> Teraz mam w planach rozwinąć skrzydła.\nWysłany: |22 Wrz 2013|, o 22:43\nKręciłem ze dwa dni, nauczyłem się większości fundamentali i mi się znudziło (to było ze 3 lata temu). Teraz znowu mam niesamowitą zajawkę.


Pierożki z ciasta francuskiego z różnymi farszami - przepis - kamieniczka - wielkiezarcie.com\nJesteś tutaj: Strona główna / Przepisy / Pierożki z ciasta francuskiego z różnymi farszami\nPierożki z ciasta francuskiego z różnymi farszami\n1. Opakowanie gotowego ciasta francuskiego.\n2. Farsz I\n1-2 łyzki gestej śmietany albo jogurtu\n3. Farsz II\nser typu bałkańskiego lub feta\nkilka plastrów szynki dojrzewającej, mocno aromatycznej\n4. Farsz III\nBardzo dobra potrawa na wszelkiego rodzaju imprezy - mozna podawać na zimno jako przekąskę, lub na ciepło jako dodatek do czystych zup. Ten przepis to kompilacja kilku przepisów znalezionych w necie.\n1. Najpierw robimy farsze:\nŚwieży szpinak myjemy, z grubsza kroimy w paski i wrzucamy do garnka z mała ilością wody. Mrożony po prostu wrzucamy do garnka i czekamy, aż się rozmrozi. Do lekko podduszonego szpinaku dodajemy pokruszony ser pleśniowy i mieszamy. Ser nie musi rozpuscic się do końca, mogą zostać grudki. Doprawiamy drobniutko posiekanym czosnkiem, gałką muszkatołową i ewentualnie solą ( ser jest słony). Dodajemy łyżkę śmietany . Wymieszać i gotowe. Odstawiamy na bok.\nFarsz z szynką dojrzewającą.\nSer bałkański lub feta rozkruszamy, dodajemy drobno pokrojona szynkę, kilka pokrojonych pomidorów i kilka pokrojonych oliwek. Mieszamy i doprawiamy solą, mozna tez dodać troche bazylii.\nFarsz z serem kozim.\nSer kozi rozdrabniamy i mieszamy ze sporą ilością ziół prowansalskich i pokrojonymi oliwkami. Jeśli masa będzie zbyt ścisla, dodajemy śmietanę. Doprawiamy solą. Pomidorki myjemy i kroimy na połówki.\n2. Ciasto rozmrażamy i wałkujemy. Kroimy na kwadraty. Na każdy kwadrat nakładamy farsz ( w wypadku farszu z kozim serem na papkę z sera nakladamy połowkę pomidorka). Zlepiamy pierożki i smarujemy rozbełatanym jajkiem. Pierożki pieczemy około 15 -20 min w temp. 200o (mam piekarnik bez termoobiegu).\n3. Farsze można mnożyć - oto kilka innych:\nz łososiem i szpinakiem;\nz anchois, cebulą, serem i oliwkami;\nz mozarellą, bazylią, pomidorami i oliwkami;\nz szynką, żóltym serem i papryka pieczoną;\nAutor: kamieniczka 2012-02-27\nPotrawy mączne Pierogi i uszka Przekąski Przekąski gorące Przekąski zimne Przepisy dla leniwych\nangelus111 (2012-11-23 08:06)\nNo nareszcie znalazłam jakieś ciekawe farsze do pierożków z ciasta francuskiego wielkie dzięki za inspirację\nSałatka z salami i pomidorów - mojej siotry


Mikołajki W dniu 6 grudnia\nMikołajki, to polska nazwa święta stworzonego ku czci świętego Mikołaja biskupa z Miry. Do XIX wieku, był to na ziemiach polskich dzień wolny od pracy.\nW 1969 roku w Kościele katolickim zniesiono to święto, jest już ono jedynie tradycją.\nW XIX i XX wieku, obdarzający dzieci podarkami w swoje święto Mikołaj, został przekształcony w bajkową postać, która także ma swoje odbicie w Dzień Bożego Narodzenia. Od IX wieku, Mikołaj był czczony w chrześcijaństwie wschodnim i zachodnim jako święty i cudotwórca.\nSpisany w Bizancjum Żywot Mikołaja przekazuje, że już w tym czasie 6 grudnia obchodzono święto Mikołaja. Liczne, poświadczone przez Kościół cuda sprawiły, że na Zachodzie jego wspomnieniu nadano również rangę święta.\nJuż w X wieku w Mikołajki wystawiano dramaty liturgiczne dla dzieci, opowiadające historię świętego, które w późnym średniowieczu są niezwykle popularne w całej Europie.\nKult świętego był tak popularny, że od XVI wieku w kalendarzach protestanckich zachowano przy dacie 6 grudnia zapis wspominający Mikołaja.\nNiektórzy duchowni luterańscy uważali to za przejaw odrzucanego przez protestantów kultu świętych i proponowali, aby upominki przynosiło Dzieciątko Jezus w Boże Narodzenie.\nTo najstarszy ślad próby przeniesienia zwyczaju wręczania dzieciom prezentów z wigilii 6 grudnia na wigilię Bożego Narodzenia.\nWięcej w tej kategorii: « Maluch dla Toma Hanksa odleciał do Ameryki TVP ponownie stawia na Zakopane. J. Kurski: To będzie sylwester z przytupem »


Projekty domów - Indwidualne - Najlepsza oferta adaptacji\nOferujemy gotowe projekty domów od 20 wydawców, projekty indywidualne oraz adaptacje projektów gotowych. Poza usługami projektowymi, proponujemy fachowe doradztwo, praktyczne wsparcie oraz bazę rzetelnych wykonawców.\nMJS Studio to biuro architektoniczne przyjazne inwestorom takim, jak ty!\nProjekty domów Grodzisk Mazowiecki\nPoznaj projekty MJS Studio, które zostały zrealizowane na terenie miejscowości Grodzisk Mazowiecki i jej najbliższych okolic. Zobacz domy, które możesz podziwiać na żywo!\nProjekty domów Otwock\nPrezentujemy projekty domów zamówione w MJS Studio przez inwestorów z miejscowości Otwock i jej bliskich okolic. Skorzystaj z możliwości wizyty w miejscu realizacji i poznaj je na żywo!\nPrzedstawiamy domy zrealizowane na podstawie projektów MJS Studio w miejscowości Pruszków i jej okolicach. Poznaj nasze realizacje w Twoim najbliższym sąsiedztwie!\nProjekty domów Legionowo\nPrzedstawiamy projekty domów wykonane przez MJS Studio na rzecz inwestorów z miasta Legionowo i jego najbliższych okolic. Oto nasze realizacje, które można zobaczyć na żywo!\nProjekty domów Ożarów Mazowiecki\nSprawdź projekty MJS Studio zrealizowane przez inwestorów z miasta Ożarów Mazowiecki i jego bliskich okolic. Oto realizacje, które możesz podziwiać w Twoim mieście!\nOto domy zrealizowane na podstawie projektów z MJS Studio w stolicy. Poznaj nasze realizacje z miejscowości Warszawa i jej bliskich okolic i zobacz satysfakcję, z jaką nasi byli klienci\nProjekty domów Nowy Dwór Mazowiecki\nOto domy zrealizowane na podstawie projektów zamówionych w MJS Studio przez klientów z miejscowości Nowy Dwór Mazowiecki. Poznaj efekty realizacji w Twoim mieście!\nProjekty domów Piaseczno\nZobacz, jakie domy na podstawie projektów zamówionych w MJS Studio zrealizowano na terenie miejscowości Piaseczno oraz jej okolic. Poznaj realizacje i umów się na podziwianie ich na żywo!\nProjekty domów Wołomin\nPrezentujemy realizacje projektów MJS Studio wykonane na ternie miejscowości Wołomin i jej bliskich okolic. Zobacz domy powstałe we współpracy z naszym studio z Twojego regionu.\nz katalogu naszych Partnerów i odbierz RABAT – 300zł na adaptację projektu: