Coñecendo as aves do noso entorno – Colegio Sagrado Corazón de Placeres\nCoñecendo as aves do noso entorno\nEste sábado 22 de novembro, ás 10 horas da mañá un nutrido grupo de pequenos e adultos xuntáronse no colexio para disfrutar dunha xornada de observación e identificación de aves mariñas. O ornitólogo Victor Cabaleiro e o biólogo profesor do centro Rodrigo Fernández guiaron e explicaron a este grupo para coñecer as abundantes especies que se poden observar na ría de Pontevedra, sobre todo en marea baixa.\nDespois da observación visionouse un vídeo onde se exponía a grande variedade de aves que existen no concello de Pontevedra. O día respetounos e ao longo da mañá fóronse unindo cativos e maiores ata superar as corenta persoas. Esta é a terceira edición e xa estamos a pensar en una cuarta para o ano que ven, onde, coma sempre , estades todos/as convidados.\nVer noticia en Pontevedraviva.com\nCiencias, Curso 14/15, ESO


o cinco – no todos los cerdos son ibericos\nXian camiñaba pola banda horizontal. De súpeto, o tramo do camiño terminaba de xeito abrupto nunha parede completamente vertical. Xian deu media volta e podía ver como alí terminaba o camiño. Asomouse ao precipicio e pudo ver un bandullo redondo que sobresaía e ía directo cara o chan.\nBrun, brun… O parabrisas cortaba o vento a toda velocidade na fría mañá. Por fin chegou á parada. Pero alí non estaba Xian. O bus púxose moi triste. Sempre lle pasaba igual. Levaba tres días indo pola parada na busca de Xian e el nunca estaba.\nO cinco odiaba a Xian. Quen foi a que lle roubou ao seu querido pasaxeiro? Non podía sabelo. O cinco levaba moitos soños que non tiñan quen os soñara, agora que Xian non estaba. Ían todos apertados dentro e íaos baixando en cada parada. E para cando acabou o día, xa non había soños, nin esperanzas, nin desexos, pasou por diante dunha tenda de tatuaxes, e foi durmir ao garaxe. E apagáronse as luces.\nTagged Cinco, sonos


A Xunta de Goberno aprobará a licenza de obra para reformar o IES de Monelos - Coruña Online\nA Xunta de Goberno someterá a aprobación o próximo 13 de agosto a concesión da licenza para rehabilitar integramente o edificio de ensino IES Monelos, na rúa Montes, 62, e o permiso polo que se reformarán e redistribuirán as plantas sétima e oitava do bloque da delegación española da AEAT (Axencia Estatal de Administración Tributaria) en Galicia, e que está situado na rúa Comandante Fontanes, 10. Coa actuación, o inmoble adaptará estes dous pisos para oficinas.\nNoutra orde de asuntos, a Xunta de Goberno acordará unha proposta de acordo para a rehabilitación do edificio administrativo da rúa Gregorio Hernández, número 2. A antiga delegación de Sanidade converterase así no novo espazo público Amizar, que o Goberno autonómico destinará a servizos sociais.\nPor outra parte, tamén se lle dará luz verde ao proxecto de pavimentación das rúas Sánchez Bregua e praza de Mina, da praza de Pontevedra, Juan Flórez (desde a Costa da Unión a Marcial do Adalid), Río Tambre, Río Miño, Río Sar e Río Eume, da avenida Alcalde Pérez Arda e da de Chile e Gran Canaria, así como das rúas México e Brasil. As obras completaranse coa reparación de elementos de drenaxe perimetrais á calzada e a posta a cota das tapas de rexistro de distintos servizos.\nNo período comprendido entre o 29 de xullo e o 8 de agosto, o concello resolveu un total de 16 licenzas urbanísticas, 100 obras en réxime de comunicado e 25 para o exercicio de actividades en réxime de comunicación previa. Outras 16 foron outorgadas para as de réxime de declaración responsable. Do total de tramitacións, o concello denegou tres e o total de aceptadas foron 160.


Afundación presentou o informe A Economía Galega 2020-2021, que destaca o mellor comportamento de Galiza fronte a crise derivada da Covid\nPresentación do informe 'A Economía Galega 2020-2021' en Compostela (Foto: Xoán Roberes).\nRedacción 15:58 do 23 de xullo de 2021\nGaliza recuperarase dos efectos económicos da crise da Covid "máis rápido do previsto", concretamente a mediados de 2022. Así o ven os economistas Juan Ares e Pedro Veiga, que onte presentaron en Compostela o resumo executivo do informe A Economía Galega 2020-2021, elaborado polo Instituto de Estudos e Desenvolvemento da Galiza da Universidade de Compostela (USC), Afundación e o Centro de Investigacións de Abanca.\nSegundo destaca o propio informe, 2020 foi un ano "inédito" no que Galiza resistiu mellor o embate da crise derivada da Covid grazas á fortaleza do comercio exterior, a solidez do sector primario e a menor dependencia do turismo.\nPorén, os economistas que onte presentaron o documento recoñecen que a información conxuntural é "cambiante" e que todo vai depender da evolución da pandemia nos próximos meses.\nCon todo, amósanse optimistas ante o comportamento "expansivo das exportacións" e o bo resultado dos expedientes de regulación temporal de emprego (ERTE), que foron "o salvavidas de miles de empregos".\nSobre o escenario futuro, os economistas cifran "arredor de 6%" o crecemento do PIB galego para 2021. "A mediados de 2022 acadaremos niveles de PIB e de produción previos á pandemia. España aínda tardará un pouco máis, até finais de ano ou principios de 2023", apuntan.\nUn aspecto sobre o que chaman a atención os expertos é sobre o feito de que esta crise modificou a correlación entre o impacto no PIB e no emprego, en gran medida gracias aos ERTE.\nNa mesma liña, destacan que as "leccións aprendidas" da anterior crise permitiron mitigar a afección na economía. Entre esas leccións figura a solvencia do sector financeiro para manter o crédito, a importancia de Europa e da súa política expansiva en lugar de austeridade, e o papel do Banco Central, que foi "crítico" para conter a prima de risco e manter os tipos estábeis.\nPola contra, como aspectos negativos recollidos no informe, salientan o feito de que, durante a crise, a destrución de emprego afectou máis ás mulleres, e tamén o comportamento "asimétrico" do emprego xuvenil, unha situación que, como recoñecen, "preocupa".\ngaliza economía pib recuperación COVID-19


No centenario de Celso Emilio, 100 poemas para 100 voces by Sofia Rama - Issuu\nCELSO EMILIO FERREIRO SELECCIÓN POÉTICA\nENDL IES FÉLIX MURIEL CELSO EMILIO FERREIRO\nCELSO EMILIO FERREIRO AUTOPOÉTICA\n(…) A Poesía está, coma Deus, en todo tempo. Agora ben, como o poeta –queira que non- vive no seu tempo, o quid divinum do seu oficio consiste en saber interpretalo e ser o seu voceiro. Pero poñendo un gran empeño en diferenciar o grao da palla, é dicir, non confundindo a moda dun tempo co modo do seu tempo. As modas pasan; o modo, a Poesía, queda. Polo que se refere aos poetas galegos, se queren ser fieis a si\nOBRA POÉTICA, EN GALEGO, DE CELSO EMILIO FERREIRO       \nmesmos e á terra, teñen que fuxir da arqueoloxía estéril e do ruralismo pedáneo. Teñen que retorcerlle o pescozo ao reiseñor do lirismo lacrimóxeno, saudosento… Teñen que mergullarse con desesperado esforzo no mundo social da nosa terra; nos problemas vivos do noso tempo; nas angurias das nosas xentes. Pero con ollos recén abertos, con palabras de hoxe… (…)\nOBRAS ÁS QUE PERTENCEN OS POEMAS SELECCIONADOS\n(…) Preocúpame o oficio de home e o seu destino colectivo, de aí que a miña poesía sexa eminentemente “engagée”, contestataria ou, como eu prefiro, belixerante… (…) Sempre e en toda época houbo poetas que dixeron: non desairo cantar á rosa e ao amor, pero antes quero ocuparme dos meus irmáns, os homes. A poesía belixerante, na que tan a gosto milito, ten un aquí e un agora para, sen descanso, compadecer (padecer con) aos que sofren a brutal presión da historia que outros escriben. E por ser belixerante e inconformista, tradúcese en protesta, érguese contra da inxustiza\ne incluso faise revolucionaria porque pretende\nconquerir a transformación\ndunha sociedade coa que está en\níntima controversia. Celso Emilio Ferreiro, 1955 e 1972\nCartafol de poesía. Ourense, 1935 O soño sulagado. Vigo, 1955 Longa noite de pedra. Vigo, 1962 (ed. Galaxia) Viaxe ao país dos ananos. Barcelona, 1968 Cantigas de escarnio e maldicir. Arístides Silveira.Caracas, 1968 Terra de ningures. Monforte, 1969 Paco Pixiñas. Historia dun desleigado contada por el mesmo. (Romance de Arístides Silveira cun limiar tirado dos proverbios do Conde de Vimioso e un epílogo de Celso Emilio Ferreiro). Osedo – Sada, 1970 (Ed. Do Castro) Cemiterio privado. Xenevra, 1973 Onde o mundo se chama Celanova. Madrid, 1975\nO soño sulagado Longa noite de pedra Viaxe ao país dos ananos Cantigas de escarnio e maldicir Onde o mundo se chama Celanova FONTE Celso Emilio Ferreiro. Obras completas. Col. Arealonga Dir. X. Alonso Montero AKAL EDITOR. Madrid, 1975 ISBN: 84-7339-080-6 ENDL, IES FÉLIX MURIEL\nCELSO EMILIO FERREIRO O NENO PREGUNTABA\nFALARÉIVOS DE MIN Falaréivos de min anque me doan\n¿De que lugar iñoto vén o vento e ónde se vai o vento cando marcha? ¿Quen lle ensinou ao vento xeografía?\nas escuras raíces dos meus soños. Celso Emilio me chaman pero eu teño\nO neno preguntaba. ¿Dorme o vento no mar ou nas estrelas? ¿Dorme no val ou dorme na montaña? ¿Dorme no colo verde dos piñeiros? O neno preguntaba. ¿Sabe que hai Dios o vento?\noutros nomes máis irtos apuntados nun rexistro de ventos polifónicos cun fondo musical de frauta triste. Meus nomes sin palabras. Mainamente, de par en par abertas sempre as portas, espallándome vou polos camiños\nO neno preguntaba. Ise vento que xoga cos meus rizos ¿será o anxo da garda? ¿Será o vento a voz dos que están mortos?\nO neno preguntaba, pero o vento fuxía indiferente pola gándara.\nnas maus a luz, nos ollos margaridas, e unha piedá de río sin orelas.\ncangados de minutos e de días, de beixos e de cárceres. Cadeas, lóstregos, vermes, homes en ringleira baixo a chuvia, isa frol nada no outono. Lonxana primavera nunca volta, O soño sulagado, 1955\nO soño sulagado, 1955\nENDL, IES FÉLIX MURIEL\nA silandeira sombra sin consolo\nxílgaro azur, ronseles do pasado,\nde aquil que fun, decote vai conmigo.\nferidas coma labres no remorso:\nLexano amor, hedra que medra e medra dentro de min robíndome a modiño.\nAndando vou, alporizado o corpo nun latexo sin fin que me agriloa.\nAquil que fun non son, por iso estamos xuntos os dous. Aquil que entonces era\ncomo un río fuxiu, pero quedouse\ncoma o río que pasa e sempre queda.\ncun fondo musical de frauta triste, de bágoas esbarradas\nFecunda sementeira do pasado\nespello meu, única vida viva,\nVádeos decindo en verbas pequeniñas\ntódalas cousas morren i esmorecen\ncoma coitelos fríos pola gorxa.\nsomente tí, lembranza, te eternizas.\nEspello meu, no que me estou ollando\nise que agora son xa non esiste\nO tempo faise estatua na saudade i eu morro de saudades cada intre.\nO soño sulagado. 1955\nMENSAXE DENDE O SILENZO Ti ben sabes, amigo, o gran segredo dise tempo que pasa e que nos moe cun rodicio de sombras, sen mañá e sen onte.\nORACIÓN POLOS PARVOS Señor Dios ten piedá dos probes parvos que non sabemos ren de xeometría i embobados na música celeste esquecemos a fórmula do binomio de Newton.\nNas nosas maus de lama nada queda, todo se nos desfái, todo nos foxe coma o vento que brúa, coma a auga que corre.\nImos andando a trancas e barrancas adeprendendo as cousas tristemente por iste mundo adiante que fixeches en sete días só, según os libros.\nNon somos máis que cousas con diferentes nomes: camiño, verme, folla, estrela, arbre, home.\nEu son un pouco parvo, ben comprendo. Nunca poiden saber para qué sirven moitas cousas escuras que consintes. Humildemente quixen preguntar preguntas pequeniñas coma seixos sobre os grilos que cantan incansábeles e os amores dos peixes, pero sempre chegaban unhos homes carregados de textos e mazacotes grises sapientísimos, con datas rigurosas, datos certos, horríbelmente certos, abafantes.\nCousas que o tempo ha de pór podres. E mentras tanto de ningures pra lonxe, igoal que toupas imos cegamente furando o longo túnel dunha noite que endexamais ten fin; sempre furando sin máis norte que a morte. Preguntas e preguntas e preguntas, decote a preguntar. Ninguén responde.\nMais ninguén me decía dos paxaros, dos cávados, das froles, e desas nubes que pousaches, Señor, sobre o meu teito.\nO ASESINO Nin cadeias nin leises o persiguen, mais nunca será libre.\nPerdóanos, Señor, tanta parveza e tén piedade de nós, dos probes parvos que andamos os camiños das estrelas cos ollos alcendidos na bebedeira tépeda das fábulas.\nO seus brazos sanguentos van atados ao invisíbel cepo do remorso. Pra il son as horrendas cárceres do insono e as bágoas que levedan as angurias alucinadas de silencio e noite.\nE cando chegue a hora do Xuicio á túa veira lévanos cos nenos, cos santos inocentes, cos velliños, e déixanos seguir ollando ao ceo, modelando no vento doces sonos, como Ti fas, Señor, dende o Principio.\nUn escuro terror vaille nas veas coma cávados mestos rebulindo, ou coma treponemas sulagados no transfondo do ser. Pra il son as olladas derradeitas que xermolan vindicta nas revoltas de tódalas estradas. As olladas dos mortos que morreron afogados en sangue tremando coma bimbios. Illado vai do mundo envolto en ollos pasmos que o interrogan dendo tódolos ángulos berrando. O soño sulagado, 1955\nCELSO EMILIO FERREIRO EU EN TI\nPOEMA NUCLEAR ¡Qué ben, que bomba ven co seu rebombio! A bomba, ¡bong!, a bomba, bon amigo A bomba con aramios, con formigas, con fornos pra asar meniños loiros. A bomba ten lombrices, bombardinos, vermes de luz, bombillas fluorescentes, pixes de chumbo, vómitos, anémonas, estrelas de plutonio plutocrático, esterco de cobalto hidroxenado, martelos, ferraduras, matarratos.\nEu xa te busquéi cando o mundo era unha pedra intaita. Cando as cousas buscaban os seus nomes, eu xa te buscaba. Eu xa te procuréi no comezo dos mares e das chairas. Cando Dios procuraba compañía eu xa te procuraba. Eu xa te chaméi cando soio a voz do vento soaba. Cando o silenzo chamaba polas verbas, eu xa te chamaba.\nA bomba, bong, A bomba, bon amigo. Con átomos que estoupan en cadeia e creban as cadeias que nos atan:\nEu xa te namoréi cando o amor era unha folla branca. Cando a lúa namoraba as outas cumes, eu xa te namoraba.\nOs outos edificios. Os outos funcionarios. Os outos fiñanceiros. Os outos ideais. ¡Todo será borralla radioaitiva!\nSempre, dende a neve dos tempos, eu, na túa ialma.\nAs estúpidas nais que pairen fillos polvo serán, mais polvo namorado. O soño sulagado, 1955\nCELSO EMILIO FERREIRO CANTIGA DE AMOR CICÁIS\nOs estúpidos pais, as prostitutas, as grandes damas de beneficencia, magnates e mangantes, grandes cruces, altezas, excelencias, eminencias, cabaleiros cubertos, descubertos, nada serán meu ben, si a bomba ven, nada o amor, e nada a morte morta con bendiciós e plenas indulxencias.\nA liberdade endexamáis se acada e nós, os homes, nunca tivemos azas. As nosas almas sempre están coutadas e de xionllos rendidas. Hai espadas. Hai mulleres e fillos. Tamén patrias. Tamén economía. Tamén fábricas.\n¡Qué ben, que a bomba ven! Nun instantiño a amable primavera faise cinza de vagos isotopos placentarios, de letales surrisas derretidas baixo un arco de átomos triunfaes. A bomba, ¡bong! A bomba co seu bombo de setas e volutas abombadas axiña ven, vela ahí ven, bon amigo.\n(Ouh, qué gozo morrer nas guerras santas por mitos, por bandeiras, por palabras -baixo palabra de honor- palabras sacras.) Europa ten trescentos millóns de almas, en cada ialma un mundo, en cada corpo un mandria. Fusiles, bombas, cañóns, tanques, escadras -de mar e vento- policías, gardas, sociedades anónimas, comanditas, limitadas, xuzgados, xefaturas, alfándegas.\n¡Estános ben! ¡Está ben! ¡Está bon!\nAs nosas maus sempre estarán atadas. Meu corazón, ¿ónde se foi a esperanza dos verdes anos, i aquelas brancas, fondas, tenras, outas inquedanzas?\nCELSO EMILIO FERREIRO PALABRAS\nNa miña gorxa agruman as palabras que de fontes moi fondas vanme vindo e fanse ríos longos polas veas, rosas de luz nos ollos ou escumas. Pero as miñas razón non son palabras sinon cousas que eisisten elas soias, que coma Dios eisisten arredradas nun silenzo de estrelas fuxidivas. Pequenas cousas, grandes coma vermes, pechadas no silenzo, sin palabras, pousadas sobre sí dende o principio, indo e vindo no tempo coma peixes, coma peixes do vento, sin palabras. Vós nunca entenderedes estas cousas, estas fontes tan fondas, sin palabras, que nas palabras xurden tatexando coma meniños nados nun hospicio. Oramá non sepades o segredo destas fontes tan fondas, sin palabras, xa que sodes somente unas palabras indo e vindo no tempo, unas palabras, palabras e palabras e palabras. O soño sulagado, 1955\nEu non choro por ti, pois sei que mouras onde a fonte do tempo, alá no fondo de todos os camiños. Choro por min un pranto inconsolábel, que me quedei sin ti, meu limpo espello, coma un arbre na noute, soio e núo, fendido polo cerne, coas reigames sin os doces segredos das violedas. Choro por min, por estas maus de cinza que outrora foron pombas, cando o meu corazón era un paxaro e ti pasabas sempre atafegada nun andar de formiga labourando. Tecían as labercas os abrentes i eu era un vagalume, unha estreliña ateigada de luz polos camiños. Dios estaba con nós. Agora vou senlleiro, orfo de beixos tépedos sin mácula. Choro por min que xa non teño colo, para pousarme níl coma nun niño, miña nai imposíbel, viva e morta no cristal dos meus ollos. O soño sulagado, 1955\nCELSO EMILIO FERREIRO DEMPÓIS\n¿Ti non sabes que eu teño outras preguntas —poutas sanguentas sobre a miña gorxa— e ninguén me contesta? Que inda non sei por qué dioses iñotos morreron tantos mozos que pasaban cantando ledamente cando o solpor durmía sobre os pinos. Nin sei por qué non cantan ises nenos que xogan a ser homes polas rúas con tristura de páxaros mollados. I esas doridas nais de doces ollos coutados de violedas, inda non sei por qué choran magoadas baixo un ceo impasíbel cheos de cinza os colos.\nNon me preguntes nada.\nCELSO EMILIO FERREIRO O REINO\nNo tempo aquil cando os animales falaban, decir libertá non era triste, decir verdá era coma un río, decir amor, decir amigo, era igoal que nomear a primavera. Ninguén sabía dos aldraxes. Cando os animales falaban os homes cantaban nos solpores pombas de luz e xílgaros de soños. Decir teu e meu non se entendía, decir espada estaba prohibido, decir prisión somente era unha verba sin senso, un aire que mancaba o corazón da xente.\n¿Cando, cando se perdéu, iste gran Reino?\ncomer o pan de cada día. Libremente mordelo, masticalo, dixerilo sin medo, libremente falando, cantando nas orelas dos ríos que camiñan pra o mar libre. Libremente, libremente, nós queríamos somente ser libremente homes, ser estrelas, ser faíscas da grande fogueira do mundo, ser formigas, paxarosminiños, nesta arca de Noé na que bogamos. Nós queríamos libremente surrir, falarlle a Dios no vento que pasa -no longo vento das chairas e dos bosquessin temor, sin negruras, sin cadeas, sin pecado, libremente, libremente, Coma o vento. Mais iste noso amor difícil rompéuse -vidro de soño fráxilnun rochedo de berros e agora non somos máis que sombras. Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO TESTIMUÑA\nPresento a testimuña das feridas -mocedá derrubada, tronzada frol de arelase doume aos berros fondos dos camiños. Ollade como estamos mutilados, ergueitos os muñós apodrecidos na noite interminável. Vede que longas sombras dondas pasan correndo, fuxindo cara a morte, pola sede calada de aquil día -Día da Dor sin Nomeque ha de escribirse aínda nas estrelas. Presento a testimuña dos aldraxes e doume ao medo dos primeiros homes que alcenderon lumieiras nos curutos e creeron na libertá dos soños.\nO aire puro da mañá procrama o seu dereito a entrar en cada casa. ¡Ábrelle as portas, patria! ¡Dalle os teus seos, alma! Deixa ise tufo acedo que te abafa, esquece istas mortaxas estiña as túas bágoas, fala, canta, arrumba a desespranza, non deixes que te aldraxen; aldraxa. Onte non. Pensa nas albas que han de vir, ponlle cerco ás lembranzas que te atan. Deixa entrar a mañá crara na túa casa.\nCELSO EMILIO FERREIRO ESPRANZA\nCREDO Eu creo que iste mundo é moi fecundo e que hai algunhos ríos hidroeléctricos, pero que o ventre das doridas nais sexan montós de trigo, nunca podréi creelo.\nErguerémola espranza sobre ista terra escura coma quen ergue un facho nunha noite sin lúa. Marcharemos cinguidos polos duros segredos dunha patria soñada á que non voltaremos.\nCreo que a lúa é aquela cousa que está no teito da noite, pero que o avión que pasa rum, rum, fungando por enriba, sexa insecto, nunca podrei creelo.\nNon sabrán o camiño que pra entón colleremos. Longos ríos de brétema, longos mares de tempo.\nCreo que os homes pecan sete veces por sete veces sete cada día, creo na xeometría, creo no átomo tan pequeniño, pero que haxa unhos seres capaces de leer tranquilamente os xornales sin sentir tremer de noxo as vísceras, nunca podrei creelo.\nTripulantes insomnes, na libertá creemos. Viva, viva, decimos aos que están no destero e soñan cun abrente de bandeiras ao vento.\nCambio de tema e por exempro digo: Elisabeth un ciclón made in U.S.A. sementóu o Caribe de cadavres Bombas en seta, pun e tiranías, negro linchado en Little Rock, Arkansas, os dereitos do home en guerra fría.\nAdictos da saudade que levades a luz polos vieiros. ¡Saúde a todos, compañeiros!\nLonga noite de pedra, 1962 Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO O CAN DANADO\nCambio de tema e verbigratia digo: Qué desgracia tan grande ser poeta, oficio de chorar sin cobrar nada, oficio de cuspir na mar inmensa e de chantar pancartas no deserto. (Poetas conformistas desta terra -testicular emporio de esqueletesmentras o home loita, chora e sofre, cantade a violeta, a margarida, e desfollade a rosa reticente dos vosos mínimos problemas... decide sí a todo e medraredes).\nIgoal que un can danado nos camiños o terror anda solto polo mundo. Semella un vento negro que pousase súas azas de corvo sobre a frente dos homes temerosos. Un xelo de invernía en descampado paraliza os relós, perfora as gorxas e pon veos de anguria nas palabras. Un grande telescopio nos vixía coma un ollo de Cíclope que sigue os nosos pasos e fita sin acougo o noso rumbo, dende tódalas fiestras, dende tódalas torres, dende tódalas voces que nos falan. A noite é un micrófono impasível que escoita o latexar do noso peito, coma un escuro espía que espreitase os nosos pensamentos máis segredos. Todo se troca en cousa inconfesável; detrás de cada esquina unha sospeita, unha duda detrás de cada sombra, e medo, medo, medo, un pozo profundísimo de medo, espello de auga fría no que o terror se mira eternamente.\nCambio de tema pra decir etcétera, etcétera, xa sabes, en voz baixa, con puntos suspensivos que loitan por saírme, que ocultan as palabras prohibidas con fórceps de xenreira e de cabreo: que xa me están saíndo hai algo que está podre en Dinamarca e fede que alcatrea dende sempre. Dempois entonarei un gran Tedeum laudamus optimista pra dar gracias ao ceo poderoso que me labróu esí como me vedes, pedra deixada, cousa estremecida, canle de tempo e soño. Digo, un home. Longa noite de pedra, 1962\nO EDIFICIO (suprimido a partir da ed. de 1967)\nAgora tomo o sol. Pero até agora traballéi cincoenta anos sin sosego. Comín o pan suando día a día nun labourar arreo. Gastéi o tempo co xornal dos sábados, pasóu a primavera, veu o inverno. Dinlle ao patrón a frol do meu esforzo i a miña mocedade. Nada teño. O patrón está rico á miña conta, eu, á súa, estóu vello. Ben pensado, o patrón todo mo debe. Eu non lle debo nin xiquera iste sol que agora tomo. Mentras o tomo, espero.\nEnlixouse a cidá de telegramas un lús pola mañá ás doce horas: convocatoria urxente defensa postulados cotización, finanzas, dividendos. O monstruo abriu a boca: xa témo-lo argumento para ofercer aos dioses novas víctimas. Xa témo-las palabras que destruien aos que portan a luz e van dediante: pena de morte, cadea perpetua, pliego de cargos. Postos en pé, a unha, os concentrados, con coitelos nos ollos, procramaron a lei do embudo cego cun si en re maior afirmativo. (Favorábel cotización da Bolsa deseguida). Rubricáronse os pactos e puxéronse a erguer o edificio,a cárcere dos soños,\no gran pazo do medo. En cada pedra sangue, pinga a pinga, en cada fuste bágoas e tristuras;\na ira en capiteles, a estupidez en arcos. I enriba, nas outuras, deitada sobre arelas i esperanzas, a Cariátide xorda presidindo. As xentes esqueceron os seus nomes e puxéronse alcumes de combate. Sóio se ouvía falar do lume i os homes que interpretan o gran libro dixeron que moi ben, que todo aquelo estaba xa previsto i era grato ao corazón dos dioses, e tiña o "visto bueno" das Euménides.\nSi foses a xantar con poderosos coida ben a carón de quen te sentas. Pecha a túa gula e couta os teus degaros, ponlle portas á fame si a tiveras, pois é pan mintireiro o pan dos ricos, doce por fóra, por dentro amarguexa. Afoga a túa cobiza, non desacougues por xuntar facenda. ¿Non coidas que a riqueza non é nada, que o vento a trai e o vento axiña a leva? Non comas pan dun home deshonroso, nin da fartura dil teñas envexa. Dirache, come e bebe, meu amigo, disfroita dos meus teres canto queiras; mais o seu pensamento non concorda, de boca afora serán as súas verbas, pois o seu corazón, cativo e duro, ten de cotío pechas as fenestras do amor e da xusticia. Non o esquezas.\nCARTA Á MIÑA MULLER Querida, nono esquezas, hai palabras que é pecado decilas niste tempo. Palabras que non debes pronuncialas, nin xiquera pensalas, cavilalas, tatexalas, gabalas, escribilas... Moito menos berralas. Esposa, toma nota e non esquezas: non digas libertá palabra triste con peligro de morte a calivera. Si é certo que me queres nunca digas esta palabra estúpida que ten dentes e morde coma un lobo. Non digas tan xiquera as verbas derivadas, por moi lonxano e vago que sexa o parentesco etimolóxico, como son, verbi gratia, libertino, liborio, liberata, libre cambio. En troques di cadea, viva, viva, sí señor, moitas gracias, Dios llo pague. ¡Xa verás que felices imos sere! Longa noite de pedra, 1962\nDESTERRO Abrín o grifo do baño, saía a iauga fungando, fuu, fuu, fuu. (A iauga na cidá non canta.) -Vella amiga, camarada da lonxana nenez na montaña: -Que fas eiquí nesta casa? -Nunha cárcere estóu, téñenme desterrada. Canles de ferro negro apréisxanme a ialma. Debaixo da cidá, Aa carón das cloacas, camiña a miña noite sin alba. Volvoretas de outono baixo unha chuvia maina, ¿qué foi das follas murchas que sobre min levaba? Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO MARÍA SOLIÑA\nEspello das estrelas e das nubes que pasan, nos regatos cantores tolos de escumas brancas. ¿Qué foi do ceo aquil, do vento e das calandrias, dos solpores calados, dos prados e labranzas? -Tamén eu, irmá auga, Teño saudades da nativa patria, á que un día voltaréi nunha caixa. Non se pode tornar atrás. O tempo pasa e non volve. O mar agarda. O mar. A noite sin alba.\nPolos camiños de Cangas a voz do vento xemía: ai, que soliña quedache, María Soliña. Nos areales de Cangas, muros de noite se erguían: ai, que soliña quedache, María Soliña. As ondas do mar de Cangas acedos ecos traguían: ai, que soliña quedache, María Soliña. As gueivotas sobre Cangas sonos de medo tecían: ai, que soliña quedache, María Soliña. Baixo os tellados de Cangas anda un terror de auga fría: ai, que soliña quedache, María Soliña.\nCELSO EMILIO FERREIRO EIQUÍ SERÁ\nQuero morrer eiquí (cando me chegue a hora do viaxe que me agarda). Eiquí niste silencio de pombas arroladas, niste vento que dorme nos piñeiros un profundo sono de arelanzas. Quero morrer eiquí cos ollos postos no fumegar das tellas, na borralla do tempo, frente a frente de min, aberta a ialma aos latexos das horas, nunha tarde ateigada de arpas. Van e veñen as nubes viaxeiras, as anduriñas pasan. O pandeiro da chuvia repenica unha maina melodía de outono, que no roncón do río se acompasa. Quero morrer eiquí. Ser sementado nesta miña bisbarra. Finar eiquí o meu cansancio acedo, pousar eiquí pra sempre as miñas azas.\nXa tódolo teño visto. O que miréi un día coma unha pedra pésame nas pálpebras. Pesadume de ollar, ¡cómo me does! Eu vin medrar os lobos, vin nascer os cercados e vin baixar as cinzas por canles sanguiñentas. Eu fun até os volcás e tiven fogo nas maus. Vin pasar ringleiras silenciosas de mozos feitos home de repente. Chap. Chap, chapoteaban as súas botas sobre a lama. Vin condeados a norte cunha coroa amárela envolvendo os rostros casi caliveras. Vin camiños ateigados de mortos mirando cara o ceo, preguntando. Vin a Dios encadeado. Vin a libertá xunguida. Vin falsos paradisos de escarnio e de inxusticia. Vin escravos cantando. Meus ollos firen. Nonos mires. Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO TI E MÁIS EU\nVIAXE DE VOLTA Viñen ao val. Baixéi dende a montaña e a fe que nada novo teño visto: Soio os teus seos puros, primavera.\n(Non falemos dos bobos que tódolo adeprenden nos libros. Non falemos dos parvos con cara de domingo; nin dos sapientes memos, nin dos túzaros listos, nin do eterno mal gusto dos probes novos ricos).\nVin os mesmos traidores, os mesmos delatores, os mesmos basureiros, os mesmos usureiros, troiteiras, cagatintas, pederastas. Tan vello coma o mundo. Nada novo. Soio os teus seos puros, primavera.\nFalemos de ti e de min xa que vivimos. Ti i eu nos ventos e nos solsticios. Ti i eu nos bosques e nos ríos. Ti i eu, historia de corpos nidios. Ti i eu, saudade de álbores íntimos. Ti i eu sin tempo polo tempo imos. Ti i eu cantando, chorando e rindo.\nQuixera decir por qué sinto canseira niste val de carneiros conformistas. Vin morrer centos de homes, vin parir as femias, vin chegar a xusticia con retraso. Vin caudalosos ríos de sangue, vin paredes enormes de iñoranza. Paredes de cobiza, paredes de avareza, paredes de hipocresía. Paredes, tan vellas coma o mundo. Nada novo. Soio os teus seos puros, primavera. Longa noite de pedra, 1962\nCIMENTERIO DE CIDÁ A soberbia dos poderosos chega até os cimenterios e trócase en mármores corintios i en bronces propietarios. Compre chantar no mundo esta pancarata: Hai mortos de primeir e de segunda, e mortos que non teñen onde caírse mortos. O esquelete dun rico val por tres esqueletes dises homes sinxelos que cobran os sábados un xornal resuado de soños i esperanzas. Os mortos poderosos chegan ao cementerio con boleto de palco e métense nunha furna de mármol separatista, pensando que as trompetas do xuicio final tocarán para iles en escrusiva unha fermosa diana froleada. Un día despoxarémolos disa terra ofensiva e faremos unha soia tumba igualitaria. Deitaremos no mar os mármores noxentos e os bronces orgulosos fundirémolos no lume. Aos herdeiros dos soberbios mandarémoslles os osos dos seus devanceiros para que os coticen na Bolsa cos nitratos, cos ferros, co carbón e o cobre, i eisí poidan vivir, coma sempre, de rendas.\nSON UN PASMÓN Son un pasmón peatón con opinión decindo a verdade núa pola rúa nunca fun usuario de automóvil suntuario nin tampouco utilitario. Camiño a pé e por iso é polo que vexo o mundo tal cal é. Sei da cobiza burguesa e do furor proletario O pan gárdase na artesa i a fame ronda a diario. Ando sin presa, nada altera o meu horario, nin couta o meu comentario. Non teño medo do que o tempo traguerá porque sei que tarde ou cedo o que ha de vir chegará. ¿Noraboa ou noramá? Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO INVERNO\n¡Tanto me dá! Ogallá me colla vivo a noticia. ¡Qué gran ledicia ver chegar o que virá! Pra o gran suceso xa está aceso acolá moi lonxe, un lume que no mundo prenderá e queimará a fedente podredume. Camiño a pé e por iso é polo que vexo o mundo tal cal é.\nChove, chove na casa do pobre e no meu corazón tamén chove. Dor da mau encallecida, dor da xente aterecida de frío polos camiños. Dor dos vellos e meniños. Dor dos homes desherdados e dos que están aldraxados. Mágoa da ferida allea. Dor dos que están na cadea, dos que sofren a inxustiza e viven baixo a cobiza. Mágoa e loito por tanto pranto que escoito. No meu peito, sulagado, soturno, fondo, calado, un río de amor se move. Chove, chove na casa do pobre e no meu corazón tamén chove. Longa noite de pedra, 1962 Longa noite de pedra, 1962\nCELSO EMILIO FERREIRO NON\nDEITADO FRONTE AO MAR Lingoa proletaria do meu pobo, eu fáloa porque sí, porque me gosta, porque me peta e quero e dame a gaña; porque me sai de dentro, alá do fondo dunha tristura aceda que me abrangue ao ver tantos patufos desleigados, pequenos mequetrefes sin raíces que ao pór a garabata xa non saben afirmarse no amor dos devanceiros, falar a fala nai, a fala dos abós que temos mortos, e ser, co rostro erguido, mariñeiros, labregos do lingoaxe, remo i arado, proa e rella sempre.\nSi dixese que sí, que todo está moi ben, que o mundo está moi bon, que cada quen é cada quen... Conformidá. Ademiración... Calar, calar, calar, e moita precaución. Si dixese que acaso as cousas son esí, porque sí, veleí, e non lle demos voltas. (Si aquíl está enriba i aquil outro debaixo é por culpa da vida. Si algunhos van de porta en porta cun saco de cinza ás costas é porque son uns docas). Si dixera que sí... Entón sería o intre de falar seriamente da batalla de froles nas festas do patrón.\nEu fáloa porque sí, porque me gosta e quero estar cos meus, coa xente miña, perto dos homes bos que sofren longo unha historia contada noutra lingoa. Non falo pra os soberbios, non falo pra os ruís e poderosos, non falo pra os finchados,\nnon falo pra os estúpidos, non falo pra os valeiros, que falo pra os que agoantan rexamente mentiras e inxusticias de cotío; pra os que súan e choran un pranto cotidián de volvoretas, de lume e vento sobre os ollos núos. Eu non podo arredar as miñas verbas de tódolos que sofren neste mundo. E ti vives no mundo, terra miña, berce da miña estirpe, Galicia, doce mágoa das Españas, deitada rente ao mar, ise camiño...\nNENO ORFO CON CABALOS AO FONDO Pasaron os cabalos da noite e veu a ialba. Madre, iste é o país do pranto. Pasaron os cabalos da noite agallopando. Madre, iste é o país do pranto. Coma un vagalume senlleiro, estar quixera cheo de luz nos carreiros. Pasaron os cabalos da noite coma un vento mouro. Madre, os cabalos deixáronme orfo.\nCELSO EMILIO FERREIRO O MEU REINADO\nEu son o rei de min mesmo; goberno o corazón na libertá do vento e dos camiños. Eu obedezo ás miñas propias leises i os meus decretos sigo ao pé da letra. Un cetro de solpores, unha croa de nubes viaxeiras, un manto abermellado de soños i esperanzas no limpo alborexar de cada día, dame o poder lexítimo do pobo. Represento aos calados, interpreto aos que foron voces de terra nai nos antergos concellos da saudade. Eu son un rei. Un labrego do tempo dos sputniks.\nA POESÍA É A VERDADE Un procura a verdade por tódolos camiños, baixo as pedras, nas raigames escuras das olladas, máis alá das escumas i os solpores. Busco a verdade en ti, rexa poesía dos homes que labouran, taito real das cousas que están e son, anque ninguún as vexa. Home total, que vas e ves sin sombra polas rúas e tes a túa verdade nos curutos do mundo, no profundo da historia, na esperiencia de un día calisquera, e non ves os paxaros nin as nubes nin as lonxíncoas maus do vento dondo que acariñan o mundo dende sempre. Investiga a verdade do teu tempo i alcontrarás a túa poesía.\nIRMAUS Camiñan ao meu rente moitos homes. Non os coñezo. Sonme estranos. Pero ti, que te alcontras alá lonxe, máis alá das sabanas e das illas, coma un irmáu che falo. Si é túa a miña noite, si choran os meus ollos o teu pranto, si os nosos berros son igoales, coma un irmáu che falo. Anque as nosas palabras sean distintas, e ti negro i eu branco, si temos semellantes as feridas, coma un irmáu che falo. Por enriba de tódalas fronteiras, por enriba de muros e valados, si os nosos sonos son igoales, coma un irmáu che falo. Común temos a patria, común a loita, ambos. A miña mau che dou, coma un irmáu che falo.\nFuco Pérez sin segundo, veciño de Gargamala, viudo, maior de edade, propietario dunha cabra e dun terrón que produce cinco ducias de patacas. Fuco Pérez sin segundo, furibundo iconoclasta, pai dun neno engaranido chantado diante a cabana. Por teimoso inconformista téñente fichado os gardas; por herexe e descreído póñenche a figa as beatas. Fuco Pérez sin segundo ninguén sabe o que che pasa. Tes o o día, tes a noite, tes os paxaros da ialba, tes as estrelas do ceo, tes as rúas i as estradas. Fuco Pérez sin segundo ¿qué che falta?...\nUN PROBE POLA RÚA DA CIDADE Estendéu a súa nai para darme unha esmola de chuvia e vento frío. Non pedía, daba. Seus ollos pousáronse lentamente na miña garabata. Pasaban correndo os automóviles cuspindo o seu rosmar de besta cega. Outavoces, anuncios luminosos polos camiños negros da noite como paxaros vivos un só intre en un só intre mortos sobre o xelo. Estendéu a súa mau temerosa, a súa mau apenas humá, tímidamente aberta coma un aza que quixera voar e non poidera. Non pedía, daba. Daba as súas razós, as máis antigas: a inxusticia da fame, a tristura, a absoluta soedá dos rochedos. O aire é teu e meu, decía sin voz, falando coas pupilas que se pousaron de novo lentamente /na miña garabata. Sentín vergoña das miñas maus limpas e nascéume, de pronto, nos zapatos coma un pudor de solas impermeáveles que me rubíu polas veas, foi rubindo -hedra de alba, albre da noiteaté esconderse nos meus soños para sempre.\nMENTRAS IMOS ANDANDO O tempo cheira a estación ferroviaria no arrabaldo do amencer, cando os trens agallopan xemendo por túneles de noite e brilan luces misteriosas nos bosques profundos e no perfil confuso das cidades lonxanas. Mentras imos andando. O tempo soa a frauta melancólica de pastor isolado; a birimbao de vento nas marelas acacias ao caír a tardiña. Un soar monocorde que ven baixando a tombos dos curutos, chega até o val e trócase en paxaro. Mentras imos andando. O tempo ten a cor dos prados, pero ás veces ponse gafas vermellas e reloce, -esmacelado e fondo, aluaradocoma un Sahara de augas movedizas, auga de area, chuvia de area, sobre mares de area interminábeles. Mentras imos andando. O tempo leva grímpolas de berros pendurados dun aramio de espiño; leva fírgoas de luz; leva farrapos de esperanzas ergueitas ENDL, IES FÉLIX MURIEL\nsobre mastros de soños; e leva as derradeiras palabras dos soldados descoñecidos que morreron nas guerras polas patrias inútiles. Mentras imos andando. O tempo é unha cousa que está e que esbara coma cóbrega longa rastreando o corazón dos homes, ises vermes que están tamén e van tamén pasando, matinando furar un rexo muro de soidades, pedra de escuros dioses que couta a súa sombra. Mentras imos andando. Mentras imos andando o tempo ten un nome, un alcume de neve que ninguén o pronuncia, un alcume que esbagoa nos vidros do inverno e nos segredos xardís de acibos mergullados. Mentras imos andando pregunto polos mortos, pregunto polas cores das froles que amaban, pregunto polas mornas mañás que gozaron, pregunto polas ondas do mar. Eu pregunto. Mentras imos andando.\nNUNCA PODEREI ESQUECELO Polo aire chegóu a triste nova e isto pasóu: Eu era un puro sono pero veu un abrente a espertarme reducíndome a número sumando con dous tacós de aceiro nos zapatos que tripaban o pranto dos humildes. Entón adeprendín o que era sangue, o que era crueldá e zooloxía. Adeprendín metafísica nos montes e física do medo polas chairas. Levaba ferros fríos diante os ollos baixo unha torva brétema de vermes. Isto pasóu e casi non me lembro, -mais nunca podréi esquecelo-. Soio sei, iso sí, que os tamboriles chamaron, plan, plan, rataplán, e xa nunca voltéi a sere sono.\nCELSO EMILIO FERREIRO SPIRITUAL\nCANTIGA DE AMIGO PARA JOAN MIRÓ\nCicais mañá cando a miña mirada non abrolle na luz como cativa mapoula de auga, veña a soedade.\nSaúdo a Xoán Miró que me puxo nos ollos as longas sombras de doces cornamusas melancólicas que estaban diante min sin eu sabelo frolecidas de outonos dende sempre, cantando seu cantar dende o principio.\nPero hoxe canto en libertá e mentras canto non estou isolado, que o corazón vai comigo e con il falo.\nSaúdo a Xoán Miró que me insinou a ollar o intrascendido, o que está baixo as pedras i as raigames e nos doridos soños da adoescenza, alí onde se xuntan as palabras en acios de preguntas inconcretas.\nBeberei a paisaxe nun amencer de lirios. As campanas do mar nos ventos fuxidíos. Cada intre un paxaro, cada pulso un latexo. Unha espada de chuvia cortando a frol do vento.\nSaúdo a Xoán Miró que sabe conciliar a luz contraria e sumar as eternas forzas tristes que empuxan as mareas e os solsticios, fan medrar os carballos e promoven o pranto dos meniños perdidos nas cidades.\nNin as olladas torvas, nin os beizos esquivos, nin as voces nemigas nin os homes cativos. Vivirei coma o lume alcendido na noite. Terei cumios de estrelas, cantarei para os homes. Estou comigo mesmo. O corazón é quen manda, i eu obedezo.\nSaúdo a Xoán Miró alxebraico e saudoso solitario tecedor de imposíbeles contornos, que garda tempo en ánforas de vento, ENDL, IES FÉLIX MURIEL\nreuto, curvo, dourado, metafísico, cunha camelia moza nas pupilas.\nDende esta orela envolta en neboeiros de peneirada luz cuasi caricia, onde o mar faise río e beixa o dolmen das vellas paganías, mando apertas para ti, Xoán Miró. Teño morriña do teu sul, senlleira craridade da escuma ao meiodía, azul distante do teu país natal, esauto e forte.\nUnha vez houbo un home que nunca dixo, meu. Petou nas portas do mundo, chamou no meu corazón. Falaba con palabras que semellaban pombas. As cousas á súa beira púñanse brancas. Nascíalle nos ollos un abrente coma un río de luz, ou coma un mar lonxano de gueivotas. Un bálsamo de amor tiña aquil home pra ista miña dor sin nome.\nLIMIAR A xeito de S.O.S falo na madrugada: Pechái tódalas portas e que xa ninguén saia.\nHei de chorar sin bágoas duro pranto polas pombas de luz aferrolladas, polo esprito vencido baixo a noite da libertá prostituída. As espadas penduran silandeiras coma unha chuvia fría diante os ollos e teño que chorar na sombra fuxidía diste pútrido vento que arromba a lealtá e pon cadeas no corazón dos homes xenerosos. Pois que somente os ollos me deixaron para chorar por iles longos ríos, hei navegar periplos, descubertas por tempos que han de vir cheos de escumas, por onde o día nasce, alí onde xermola o mundo novo. Pois que o que chora vive, iremos indo; indo, chorando, andando, salvaxe voz que ha de trocarse en ira, en coitelo de berros i alboradas para rubir ao cumio dos aldraxes. E pois que cada tempo ten seu tempo, iste é o tempo de chorar.\nSin a seiva nutricia esmorecen as gallas. Arbre antigo, Galicia, fendérono ás machadas. Unha ponla no mundo, outra ponla na casa. A ponla de alén mar é soio unha metáfora. O povo quere terra como Anteo na fábula. A terra quere povo para ser fecundada. Nunca virá de fora remedio ou esperanza. Si o noso povo morre quedámonos sin patria, pois patria e povo son o mesmo en dúas palabras. Pechái tódalas portas e que xa ninguén saia.\nLonga noite de pedra, 1962 Viaxe ao país dos ananos, 1968. Primeira parte\nCELSO EMILIO FERREIRO 1\nEu, Gulliver Ferreiro, bon galego, solemnemente digo: Esilado na miña propia Terra, canso de ollar as mesmas torres sempre, farto de ver as mesmas caliveras –fasquía de vivir pecho nun sótano– quixen seguir o rumbo do meu pobo, o ésodo sin fin dos emigrantes. Troquéi os lares patrios polos eidos alleos e percorrín o mundo coma un nómada compañeiro do vento e das estrelas. Camiñéi á ventura, naveguéi día e noite, mar adentro, paséi as illas páledas, vin o peixe voador i os arroaces, deixéi á esquerda as augas dos Sargazos, cheguéi ás moles praias do mar quente, do eterno vrau vestido de bikini, choutando pola area. (Veda Woodlake decía quedamente: “O mar non é un camiño innumerábel; é un gran corazón abandoado”.) Non quixen escoitar teus cantos de sereia, Veda Woodlake. Buscaba aos meu irmáus perdidos. Rosalía choróu por iles bágoas de esperanza. Curros berróu os seus trenos inmorrentes i eu mesmo un día dixen (malia a hora!) que os nosos emigrantes “erguen seus urros ceibos e labouran cos músculos encheitos de esperanzas lonxe da patria”.\nViaxe ao país dos ananos, 1968. Primeira parte\n3 Probe de min. A terra prometida, a Galicia emigrada que eu buscaba, era somente un pozo de residuos, unha corte de ovellas resiñadas: emporio de logreiros, caverna de usureiros, buraco de tendeiros, guarida de comprades basureiros. O País dos Ananos, poboado de petisos comestos da iñorancia, mandados pola enveza i a cobiza. ¡ Qué sórdida paisaxe ! Galicia xaz eiquí morta de anguria, crucificada en sombras, sepultada baixo as nádegas porcas dos badocos, dos pequenos burgueses desertores, alugados ao esterco, vendidos ás letrinas, sin outro afán nin fin que o dasme-douche, o merco-vendo, okey, pago ó contado.\nNo País dos Ananos veñen e van, fon, fon, os automóviles, coma bestas fuxindo, non se sabe, bulindo escuramente polas rúas, camiño de ningures, non importa con tal de ser veloces. Velocidade, ise Moloch de agora, aluciado, queimando gasolina, roda, roda, hai que chegar axiña, non sei ónde, ou non chegar xamáis, o caso é ire nas catro rodas, ire e dempóis vire, coa brincadeira a punto. O asunto está no ire-vire, chegar, logo marchar, adéus que teño presa, que teño moita presa, presa, presa, que teño moita presa de ter presa... semáforo bermello, mala sorte, de novo a camiñar, fon, fon, as bestas sobre rodas, veñen e van, fon, fon, e non se sabe. Viaxe ao país dos ananos, 1968. Primeira parte\n8 Eiquí, entre istes homes pequeniños, penso na patria, e síntome un xigante. Penso en Galicia e vexo un lume aceso nás pálpebras azúes da paisaxe. Vexo a mañá pechada sobre os boscos sulagados no mar. Escoito as voces misteriosas das nais cantando tristes cántigas que cheiran a mazás nas arcas. Digo Galicia e sinto un arrepío, unha esperanza ergueita, unha ferida que non estiña nunca.\nCELSO EMILIO FERREIRO 13\nTeño o corazón senlleiro e orfo na noite fría. Non importa, agardaréi polo albor do novo día. Teño lobos, teño sombras, teño a sorte fuxidía. Non importa, agardaréi polo albor do novo día. Está mudo o reixiñol que outrora cantar solía. Non importa, agardaréi polo albor do novo día. Que está comigo a esperanza, fiando, fía que fía… Ela fía i eu confío no albor do novo día.\n14 Cicais mañá cando a miña mirada non abrolle na luz veña a soedá. Pero hoxe canto á libertá e mentras canto non estóu isolado, que o corazón me leva e con il vou falando. Bebo a diario paisaxe nos amenceres líricos. As campanas do mar están feitas de lirios. O soño é un paxaro, que aniña nos latexos. A chuvia é unha bandeira pendurada do vento. Non importan as verbas que berran os nemigos, nin as torvas olladas dos batracios cativos. Vivo ledo no lume diante da porta da noite. Teño cumios de estrelas, e canto para os homes. Lévame o corazón Por unha longa estrada. E nos meus pulsos van Dúas pequenas mapoulas de auga.\nViaxeiro, que vés de lonxe e vas de paso. Coa palabras máis viva de meu linguaxe, falo. Repudio as inxusticias i a liberdá procramo. Digo a miña verdade e no pobo descanso. Viaxeiro, que vés de lonxe e vas de paso. Teño a luz dos abrentes i as estrelas reparto. Estóu cos sofridores, vivo cos desheredados. Pelexo contra a noite e non creo nos anxos. Viaxeiro, que vés de lonxe e vas de paso: dilles aos irmáus da Terra que é moi trite o País dos Ananos. Viaxe ao país dos ananos, 1968. Primeira parte\n10 Eu vou andando coa procesión por dentro moi cabreado. Uns ofrécenme rodas de muiño, outros crávanme cravos. Ninguén se compadece do meu andar tan canso. Chove noite no mundo, a libertá morréu fai moitos anos. Son rebelde, danme noxo os homes mansos, os pequenos tendeiros do tedio que viven coma sapos. Durmo sobre un xergón de neve i estóu descalzo. Sofrín a lei do embudo e son moi mal pensado. Creo nos homes puros que non son educados que non teñen modales esquisitos nin saben comportarse coma fámulos. Son un hiperestésico E padezo do bazo ao ver tódolos días pasar os mesmos lobos e rebaños. ENDL, IES FÉLIX MURIEL\nsubasto cen arelas malogradas i alugo gratis cen amigos falsos. Adevirto aos homes serios que me bulro do seu aire paiaso, e téñolle xenreira aos solenes estúpidos i ós parvos. Palabras prohibidas pronuncio sin descanso e vounas traducindo encheito de entusiasmo. Agardo un telegrama que chegará un sábado coas aves do amencer: “Por fin o home foi decapitado”.\nNa serán remota tódolos camiños morren na noite pecha. Pero alá lonxe, no confín dos touzales, un espello de luz palpabrexante anuncia a gran estrela que a de traguer o fin da vervidumbre i a libertá dos soños coma un vento. Eu agardo sereo pola estrela e pídolle aos meus fillos me disculpen esta longa esperanza ardéndome nos ollos coma un lume, valla a palabra.\nViaxe ao país dos ananos, 1968. Segunda parte\nNENOS NUN RANCHO DE CARACAS\n(Titular de Faro de Vigo)\nMeniño negro, meniña branca,\nA miña terra é doce coma o mel,\ndecide se o sabedes:\nabondosos e gasalleiros os seus froitos.\n¿Cándo derubarémolas estatuas? ¿Cándo aforcarémola inxusticia? ¿Até cando as coutadas?\nNa primavera agroman os touzales e o cuco canta. Xermola a natureza baixo a fecunda codia das labranzas.\n¿Nunca deixarán que os nenos todos, os homes todos e tódalas espranzas teñan un só color, unha soa bandeira ao vento alzada?\nAlédanse os boscos i as noites son infindas i estreladas. Sí. A miña terra é doce coma o mel, pro, a carón de tanta fermosura, a miseria labróulle\nMeniños brancos, negros:\nun túnel amarguísimo na historia.\na norte está pousada sobre cumios de berros e de sangue sin distinción de razas. Amargo mar, deixa a túa amargura. Volcán, apaga o lume que te queima. Vento, descansa. Río, agarda. Tempo, pasa. Ponlle un só color aos homes, esperanza. Viaxe ao país dos ananos, 1968. Segunda parte\nA miña terra é soave, solermiña polo vrau, cando as anduriñas tecen os seus voos de soños. Os grilos poñen axóuxeres vibrátiles na serán lenta. Os reisiñoles cantan ás portas do mencer, e os ríos pasan en romería. Sí. A miña terra é soave, solermiña, pro, nos ollos dos meniños que van á escola nas mañás frías, hai unha tristura antiga. A miña terra é aquelada coma unha mazá polo outono, cando os arbres son de ouro e a brisa acariña coma un beixo.\nCELSO EMILIO FERREIRO CANCIÓN\nNácenlle á paisaxe camiños novos con merlos chifradores baixo as parras. Farturentas colleitas, dondos acios, cántigas de ceifa e de vendima.\nO vello cantaba unha lembranza.\nAteigadas de graus fican as tullas.\nA miña terra é aquelada coma unha mazá, pro a inxusticia, proterva, dura, fonda, vai furando o corazón dos homes coma un verme.\nO neno cantaba unha louvanza.\nrente ao lume do lar. Húmedos e verdes, os campos expónxanse na brétema, os vales dormen brandamente, as cumes branquenexan baixo un vento fungón que ven no norde. As vacas muxen nos cortellos e o fume das lareiras arromeda pantasmas nos tellados. Sí. A miña terra é íntima e tenra, pro, a mocedá fuxe dela en busca de outra terra onde o pan se pode comer sin bágoas.\nCELSO EMILIO FERREIRO PRÁ MOCEDADE\nTedes que alcender un facho de baril inconformismo.\nNon, non, diredes decote aos profesores de mitos, que queren de contrabando pasar falsos paradisos.\nA LEUCIÓN Adeprender a vida é tan difícil ou máis que resolver un crucigrama. Tan difícil ou máis que unha pregunta que houbera que facer na madrugada cando tódolos arbres choran noite i os galos cantan. Adeprender a vida é moi difícil i ademáis cansa.\nNon, non, diredes arreo aos que van no seu machiño cabalgando moi contentos entre nubes de outimismo.\nNon, non, debedes decir aos que minten por oficio. A verdá, soio a verdá da terra na que vivimos, labrada en berros de lume, nascida en berce cativo. A verdá, soio a verdá da terra na que nascimos,\nCando tes a leución medio sabida non che sirve pra nada. As cousas son así: imos e vimos, sin enterarnos nunca do que pasa. Pra saber a leución dámoslle voltas, cando acaso mellor era non darllas. Unha mazá, un verme, unha chuvia caíndo, terca e mansa, un discurso do alcalde, unha vinganza, unha muller parindo, unha bomba de nápalm. Dámoslle voltas sin enterarnos nunca do que pasa.\nViaxe ao país dos ananos, 1968. Segunda parte Viaxe ao país dos ananos, 1968. Segunda parte\nCELSO EMILIO FERREIRO O VASO\nO meu vaso é pequeno pro nel bebín a máis moura amargura do mundo. Chégame abondo. Non preciso outro vaso nin o quero.\nA NENA AFOGADA Un bruar de cidade sulagada metéuselle nos ollos e baixóu pola ialba coma un lonxano fume de gueivotas do derradeiro rumbo das chalanas. A nena está durmindo un sono longuísimo. Berros na luz. Campanas nas escumas, labres de sal e vento. Na boca unha branda dozura. As outas nubes tornasolan alá lonxe as dunas. A nena está durmindo un sono longuísimo. Púxose azul o mar. O vento verde levaba nas súas maus escuras meles de boscos e pinares e de seves. A nena está durmindo un sono longuísimo. Fíxose o ceo mar e na distancia nacéu a noite coma unha frol doente e vaga.\nA nena está durmindo un sono longuísimo sobre a paisaxe verde. Que ninguén a desperte.\nCELSO EMILIO FERREIRO UN DÍA\nEu sei que un día dobraréi unha esquina e xa non voltaréi atrás. Colleréi unha rúa de auga infinda feita de noite e de cristal. Pasarán silenciosos carros e xentes que nada me dirán. Camiñaréi perdido definitivamente e nunca máis voltaréi aomeu fogar. Entón, non tendo outra cousa ue facer, seguramente poréime a pensar que a vida é un motor moi complicado i a norte unha solemne imbecilidá.\nDIGO VIET NAM E BASTA Digo bomba de fósforo. Apenas digo nada. Digo lombriga e larva de carne podrecida. Digo nenos de napalm, terror de noite e selva, fedor de cidade e cloaca. Fame, suor, aldraxe, pugas de aceiro, antropofaxia. Digo guerra bestial, tremor de terra, crime, lume, lava, estoupido, verdugo e mortandade en masa. Digo gas abafante. Apenas digo nada. Digo yanqui invasor, depredador de patrias. Digo plutonio, pentágono, esterco bursátil, palanca. Presidente, gadoupa,\nTEORÍA DO ARBRE\nDigo petróleo, ferro, mineral, trampa, lobo, caimán, polaris, cóbrega, miseria, diplomacia. Digo devastación que USA, usa. Apenas digo nada. Digo Viet Nam i está xa dito todo cunha soIa palabra. Para abranguer a vergonza do mundo, digo Viet Nam e basta.\nO berce foi antes arbre, Berce do arbre é o vento. O arbre fillo da terra, danos sombra i alimento. Arbre, a porta da casa, Arbre, o estrado i o teito, Arbre, o carro i a mesa, Arbre, a chuvia no vento, Arbre, a caixa do morto, Arbre, a fiestra i o asento. Arbre, o bosco, i a barca, no medio soio silencio A nosa casa é un arbre. Casa do arbre é o vento que pasa peleriñando, con ledos paxaros dentro. O mundo semella un arbre prantado no firmamento que pasa peleriñando con ledos paxaros dentro. O arbre danos de todo: barca, teito, enterramento. O mundo semella un arbre Prantado no firmamento. A vida parece un arbre, no medio tan soio o vento.\nCELSO EMILIO FERREIRO COMPROMISO Estóu entre vós e de vós falo, homes. Non me importan as derradeiras modas nin os modos snob dos poetisos que procraman o estrume por divisa. Eu canto dende dentro do meu pobo. Tido, metido, prometido, comprometido cos homes, meus irmáus, meus camaradas na loita pola libertá. Non me importa o que digan mañá os aduaneiros da poesía. Si un intre só conquiro darvos folgos co meu canto, ficaréi moi contente e non perciso máis nada.\nPORTA O fel de ter que vivir entre badulaques tantos, fixo nacer istes cantos de escarnio e de maldecir. Neles, sin ningún aliño, pro con moito ritintín, chámolle, tal como os vin, pan ó pan, i o viño, viño. Istes versos ó tuntún, irmáu das horas acerbas, levan pra ti unhas verbas de amor na Patria común. Irmáu meu na emigración, galego peregrinante, ergue a testa, mira adiante, camiña con decisión. Aprende a decirlle non ó paisano denigrante, ó logreiro, ó negociante da túa triste condición. De que despertes é hora, dilles que non, logo berra que eres bon fillo da Terra, que estás coa Nai e Señora. Cantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968\nSELECCIÓN POÉTICA CONVERSA ENCOL DUN BOI - Disque, na súa tenra xuventú, iste boi que ós galegos estercola foi en Galicia á escola i adeprendéu el soio a decir Múu. - Non sexas, meu amigo, fabulista e faime a gracia de facer memoria: aquél que dixo múu na nosa historia non era un boi, que era un burro flautista. - O conto que che conto é a verdá e ninguén torcerá a miña pauta: o boi que dixo múu tería unha flauta que soar poido por casualidá.\nCELSO EMILIO FERREIRO O VICE-HOME O rostro de vilán, mondo lirondo, remata nunha cúspide careca i-a sua torva imaxen de boleca esconde un can hidrófobo no fondo. No seu paísnatal, todo o redondo, é de sobra sonado iste babieca, i o seu rodar, de estrada e de cuneta, noutro tempo, conócese de abondo. Gargallo delator, sapo fedondo, Asesiño e ladrón de entrana seca.\n- En vista de que falas con firmeza conveño en que o eu boi é mitolóxico; un especimen raro fisiolóxico, mixto de burro e boi na mesma peza. Un estrano animal que co seu múu asnal e corifeo ampliou o solfeo cunha moderna nota musical. Por elo chegarán futuras datas en que todos veredes carteles coma iste nas paredes: “Concerto en múu maior a catro patas.” Cantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968\nCantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968\nCELSO EMILIO FERREIRO OS HERDEIROS\nPasan mudos e xordos, valeiras de canciós as súas vidas. Teñen as bocas murchas de pronunciar palabras fratricidas. Pasan coas almas turbias I os corazós de pedra. Teñen os ollos de auga e polos veas rúbelles unha hedra. Son os carcundas fósiles, desendentes dos monos paleolíticos. Son fillos de Caín e de Tricornia. Son os herdogardalíticos.\nO NETO DO CAGARRÁN Cando o vello zoqueiro remendón -chamado por mal nome Cagarrá soupo que un neto seu, o máis pasmón, fora eleito Reitor da Sociedá, ficóu meditabundo, co rostro asaz pasmado e alá na escura cova do ultramundo onde está dando malvas o coitado, púxose con paciencia a escribir os palotes dunha carta modelo de sabencia: Meu neto: que mal raio non me parta si comprendo iste choio. A ti sempre te tiven por un burro de testa periforme, duro croio inxertado na ialma dun cazurro. ¿Cómo é posible entón que o galego avisado e intelixente, elixira un papón pra Presidente? Por máis que o meu caletre torpe escarbo non poido comprender estas matracas. Cantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968\nSELECCIÓN POÉTICA ¿É que se puxo parvo, de sópeto, o galego de Caracas? ¿Acaso o teu cerebre, envase hidrópico, armado en argamasa, duro bloque, tornóuse luz solar no quente trópico por arte da presión birli-birloque? ¿Qué pasóu pra que os fillos de Galicia nombrasen un patrón que ten albarda? Ó saber a noticia da túa reitoría de alpabarda sentín no peito o peso dunha lousa e nos ollos o pranto, pois nunca a Terra foi tan pouca cousa, nin ti poideches nunca medrar tanto.\nCELSO EMILIO FERREIRO UN TAL ARCO Arco de ferradura e basureiro,\nfriso vulgar, cacumen da impudicia, que esconde, baixo o nome de Galicia, ó sapo, ó desleigado i ó logreiro. Un volumen servil de hortera arteiro,\nun gonoco inxerto en inmundicia, un envase fecal, unha ictericia, un lercho cagallón palanganeiro. Un ripio asnal, un fillo de malato, un puto de burdel, un tahur lato, un caco de feirón, un lendia prea. Ista e a imaxen fiel do arco paleto, doctor “honoris causa” analfabeto, asombro da gavilla filistea.\nCantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968 Cantigas de escarnio e de maldecir, Arístides Silveira, 1968\nSELECCIÓN POÉTICA UN SEGREDARIO SIN SEGREDO Arranxa un nazi burrón de triste historia, mistúralle fusil e metralleta, engádelle algún morto na cuneta, dibúxalle nariz supositoria, ponlle cara de alcuza con escoria, fabrícalle un cerebre de penedo, revólvelle alquitrán e leite acedo, invéntalle unha ollada xesuita faille unha voz que lembre a dunha pita i ahí tés un segredario sin segredo.\nCELSO EMILIO FERREIRO LENDO CERTO PERÍODO MENSTRUAL Olla meu irmáu honrado o que acontez con Daniel: os que o tiñan desterrado agora falan ben del. O palurdo de alma lerda, o tendeiro desertor, o vinculeiro da merda, disfrazado de señor. O lurdo carca refrito, o monifate de entroido, o aprendiz de señorito, marqués de quero e non poido. O badoco endomingado, o franquista pousafol, o forricas desleigado, o pequeno burgués mol. O devoto do onanismo, o feligrés de pesebre, o tolleito de cinismo o que dá gato por lebre.\nCELSO EMILIO FERREIRO UN BÍPEDO RONZAL Portuga, non. Resulta moi ridículo\nO rateiro de peirao, o refugallo incivil, válense de Castelao pra esconder a caste vil.\nque o nome dunha pátria benemérita se enlixe apelidando a iste pedículo parásito ronzal de alma pretérita.\nEscoita puto nefando, criado na servidume: non pasará o contrabando dise teu noxento estrume.\nNon digas Portugal, di portugálico pois gálico rezuga o rostro estólido diste pimpín pasmón microcefálico que ten un non sei qué de peido sólido.\nGrotesco escriba sandéu, inxertado nun raposo. Castelao nunca foi teu, porque Castelao é noso.\nChámalle ao tal, memez enciclopédica, acólito sandéu, mula ortopédica, bípedo insólito, orneo asnal.\nI anque a ti che importa un pito, sabrás que é cousa sabida, que estás incurso en delito de apropiación indebida.\nPero non Portugal, que iso dá pábulo a que a xente confunda ao probe rábulo co gran país de Antero de Quental.\nSELECCIÓN POÉTICA OS FILLOS DA CIZAÑA O ácrata, burgués de via estreita, sementóu istes eidos de cizañas, prantóu sebes de insidias e patrañas i agora nós cargamos coa colleita: Gandules ezquerdistas de dereita, farsantes con careta de esilados, lobis-homes de ovellas disfrazados, carcundas, maricós de especies mil, pasan con seu triste andar incivil todos xuntos, revoltos, misturados… En impúdico pauto amalgamados, o pícaro, o bribón, o proxeneta, o sórdido truán que os alcahueta, o matador i os fillos dos matados. Todos tolleitos, todos emporcados na mesma zarrumalla i amasixo, todos coa mesma faz de carapixo falando oc astelán do cagatinta, velos ehí van coa súa innobre pinta, fillos da nai que os deu i o pai que os fixo.\nCELSO EMILIO FERREIRO MODESTIA FORA Nacín (modestia fora) nun lugar onde o mundo se chama Celanova. Moitas vegadas a miña nai contóumo. O día que ti naciche houbo estranas sinales no ceo. Outo era entón o vento de xaneiro, as pombas do solpor tornaban lentas na serán sosegada. Arpas invisíbeles, penduradas das torres centinelas, mentían un rumor de frautas doces. Cando chegóu a noite envolta en nardos coutóu a derradeira luz do día que aguniaba alá lonxe como brasa mortiza dun rescaldo. (Como brasa mortiza ten sido a miña vida, como brasa mortiza dun rescaldo. Por eso vivo coa angueira de non saber si son lume ou si son somente fume dunha remota fogueira.) Onde o mundo se chama Celanova, 1975\nCELSO EMILIO FERREIRO TERRA\nTodo o meu ser está leigado á terra, Sábeme a terra todo na memoria, Terra o camiño, terra a miña historia, Terra esta voz que no deserto berra.\nPROCRAMA ÓS MEUS VECIÑOS Ouro vello de outono e prata fina a lúa embaixo, o sol enriba. Nesa surrisa túa, Celanova, pola que pasa o vento, hai unha triste historia non contada feita de amor e troquelada en ferro. Longos días de pranto e de cinza, a lúa embaixo, o sol enriba. Por ise rostro craro, no que se miran todas as estrelas, pasan sulcos de luz estremecida, cantigas de mencer, noites de pedra. Escumas de saudades sempre vivas, a lúa embaixo, o sol enriba. Cando surrís, libéraste. Só saben surrir aqués que levan a esperanza. Quen espera non morre i o que sabe surrir é quen se salva. Afía o teu lecer, a espada afía, a lúa embaixo, o sol enriba.\nOnde o mundo se chama Celanova, 1975\nQuero morrer eiquí (cando me chegue a hora da viaxe que me agarda). Eiquí niste silencio de pombas arroladas, niste vento que dorme nos piñeiros un profundo sono de arelanzas. Quero morrer eiquí cos ollos postos no fumegar das tellas, na borralla do tempo, frente a frente de min, aberta a ialma aos latexos das horas, nunha tarde ateigada de arpas. Van e veñen as nubes viaxeiras, as anduriñas pasan. O pandeiro da chuvia repenica unha maina melodía de outono, que no roncón do río se acompasa. Quero morrer eiquí. Ser sementado nesta miña bisbarra. Finar eiquí o meu cansancio acedo, pousar eiquí pra sempre as miñas azas. Onde o mundo se chama Celanova, 1975\nCANTIGA PARA DURMIR A UN NENO Celanova ten un vento, Celanova un vento ten, un vento peleriñante, un vento que vai e ven. Un vento que máis que vento é un teimoso roncón fungando polos tellados con grave e tristeiro son. Iste vento vagamundo, vai coa lúa, ven co sol, vai cos mozos, ven cos vellos, vai coa neve, ven coa frol. Vai coas nubes viaixeiras por camiños de romaxe. Ven co pandeiro da chuvia repenicando a paisaxe. De día vai cos paxaros i anda a brincar polas hortas. De noite ven cos morcegos i anda a petar polas portas. Onde o mundo se chama Celanova, 1975\nMeu neno, no teñas medo, que iste vento é meu amigo i anque rosma polas rúas non te levará consigo.\nA PALABRA A realidá existe porque existe a palabra. Si non sabes decir longa é a noite\nVento que vas á ventura, ¿non ollas cómo che aceno? Vaite deiquí paseniño, deixa dormir ó meu neno.\ntampouco saberás que existe a alba. Para ser libre o home ten que saber decir creo na esperanza.\n¿Onde se marchóu mi padre o ventiño reiseñol, ventiño de doce gaita, ónde se foi co seu fol? O vento atópase canso do seu constante bulir. Deitóuse nos piñeirales, coma nun berce, a dormir. I o vento que rebulía, Celanova xa o non ten. O meu neno está durmido i o vento dormíu tamén.\nDIANTE DUNHA FOTOGRAFÍA DA MIÑA PRIMEIRA COMUNIÓN Pergúntome anguriado, que diría de min, si é que me vira, iste neno que fun fai tantos anos.\nPROIEUTOS O meu programa é iste: procramar o dereito á espranza infundada i ó imperativo categórico do porvir imperfeuto. Afirmaréi a propiedá horizontal do vento, a anatomía das horas ateigadas, a tendencia centrífuga i a noria dos asneiros, propicios moedores para o reino burgués do home satisfeito. Construiréi o movimiento inmóvil baseado na estadística inserta na cultura do per capita, sin esquecer que unha cigoña pode crear un laberinto cando a máquina ven, cando o motor, cando o berro astrevido i a anestesia emporcallan os muros co seu gómito.\nEu quero ser xente empadroada, trocarme nun cangrexo e dividir por sete os estamentos dóciles, para saber sin retesía a distancia entre río e cementerio. Porque estóu convencido de que hai cero á esquerda e que o verao foi feito para que o inverno mostre o túnel de vías paralelas que marchan soparadas pro que ó final atópanse.\nXULIO 1972 Dixo Moraima: nunca poiden enxergar que por ser fillo do vento que namora á libertá, ti teñas que ser á forza un perigoso elemento, sospeitoso e pecadento. Ti non podes enxergalo, Moraima, pro eu fai tempo, fai moito tempo que o enxergo.\nO CONDADO Esta terra, ¿de quén é? Canto dende eiquí se ve e outro tanto que se esconde é do meu señor o conde. O mar é seu, súa é a terra i o vento. No mar ten barcos, na terra, ríos hidroeléctricos. Mais o aire non lle produz dividendos porque a xente, tan falta de principios; respira o seu alento coma si o aire fosse un ben de todos, algo así coma un aire mostrenco. Non hai concencia. O pobo xa non sinte respeto pola santa propiedade nin polos sagros dereitos. Reprime, conde meu, iste asoballo, ponlle ponto final ó desenfreno. Instala axiña un contador eólico no espacio intercostal dereito de cada cidadán diste condado. Rixe o país a xeito, impón a lei e medra os teus haberes, que a paz e o orde voltarán ó reino.\nCando quero vivir digo Moraima. Digo Moraima cando semento a espranza. Digo Moraima e ponse azul a alba. Cando quero soñar digo Moraima. Digo Moraima cando a noite é pechada. Digo Moraima e ponse a luz en marcha. Cando quero chorar digo Moraima. Digo Moraima cando a anguria me abafa. Digo Moraima e ponse a mar en calma. Cando quero surrir digo Moraima. Digo Moraima cando a mañá é crara. Digo Moraima e ponse a tarde mansa. Cando quero morrer non digo nada. E mátame o silencio de non decir Moraima.\nOnde o mundo se chama Celanova, 1975 Onde o mundo se chama Celanova, 1975\nCELSO EMILIO FERREIRO MAIO 1972, II\nZEJEL PARA CASTELAO Si Castelao nos guiara, fillo do povo que il era, outro galo nos cantara no amencer que nos espera.\nDicen que a vida é unha estrela fugazzzzzz que cruza oceo\nNin badúas sabidores nin raposos mintireiros nin fámulos de terceiros nin lobos depredadores nin escondidos treidores nin doutores tirteafuera nin zumezugas sin cara nas nosas ringlas houbera si Castelao nos guiara, fillo do povo que il era.\nna noite. Pro ti e mais eu cruzámolo collidos da mau coma dous namorados. Non foi tan fugaz\nFillo do povo que il era ó povo respondería i o noso tempo sería un tempo de primavera, un tempo de epifanía no que o povo falaría coa súa voz limpa e crara, si Castelao non morrera outro galo nos cantara no amencer que nos espera.\no nosso paso, anque foi moi escura a noite que nos tocou em sorte.\nOito homenaxes. Obra completa, 1975\nNUNHA FOXA COMÚN Aldraxados por séculos mallados e feridos, asoballados sempre, decote desvividos, pergunto qué fixeron, contesto que fuxiron da terra malpocada, sin pelexar, vencidos, abandonado o campo á furia do nemigo. Soio unhos cantos bravos a proba resistiron. Garda, matria, un loureiro prá frente distes fillos.\nO MÁRTIR Non che diréi que imos a vingarte, amigo morto polo ferro airado. Porque pasaron tantos anos, tantos treidores e desleigados e días de tristura, tantos, que xa non saberíamos en quén vingarnos. Diréiche tan só que te lembramos e procuramos seguirche os pasos, mais por outros camiños que non leven ás bosques dos coitelos afiados.\nCimenterio privado, 1973\nDECÍA O MALPOCADO QUE XAZ EIQUÍ ENTERRADO Non trunfan na historia os pobos sumisos. Augas represadas non moven muíños.\nUN PERIGROSO ELEMENTO Morréu sin entender que por namorar ó vento que namora á libertá, (vento do pobo que xime por coñecer a verdá); que por rirse a gargalladas da necia solenidá, tivera que ser á forza un perigroso elemento, subversivo e pecadento. Nunca o entendéu, mais agora, dempóis de morrer, enténdeo.\nNunca serán libres os pobos sofridos. Con augas paradas non roda o rodicio. O HINCHA A felicidá, en resume, era pra il berrar gol nos partidos de fútbol entre a mesta moitedume. Mais deulle tal torozón cando quedóu campeón o odiado equipo contrario, que por dous goles a un xace na foxa común iste badoco gregario.\nCELSO EMILIO FERREIRO XUSTIFICACIÓN\nAs computadores arqueolóxicas do ano dous mil quinientos alcontrarán eiquí, niste meu cimenterio privado, un gran depósito de esqueletes. O Carbono-14 dirá que son da nosa época i o seleutor eleutrónico clasificará os restos: Homes de lápiza na orella, homes cazadores de homes, homes corruptores da cencia, homes torturadores de homes, homes derrubadores de conciencias, homes furtadores do traballo dos homes, homes vendedores das patrias dos homes, homes de ben, bos e xenerosos ( soio unhos poucos). Serán desenterrados outros restos que non poderán ser identificados por acharse en estado gaseoso. Suporase que foron víctimas do napalm nunha guerra que houbo séculos denantes nun país que xa non estará no mapa. Cimenterio privado, 1973\nFuco Buxán esfarrapado, fillo da fame e neto de labregos. Fuco Buxán, que vives de prestado, comesto o corazón, os ollos cegos. Fuco Buxán, compadre da miseria, curmán das inxusticias i os aldraxes. Fuco Buxán ¿non sintes que na Iberia feden a podre os homes i as paisaxes? Fuco Buxán, na noite estrelecida, hai un río de luz que ven de lexos. Fuco Buxán da testa decaída, hai un río de luz pra os homes rexos. Fuco Buxán, aprinde a andar ergueito, Fuco Buxán, aprinde a falar forte. Fuco Buxán, aprinde de tal xeito que nunca máis esquezas o teu norte. Fuco Buxán, que fozas de cotío na terra que te manda e non te deixa. Fuco Buxán, que tes un largasío anoitecer na ialma que te apreixa. FucoBuxán, de sol a sol, esterco, Fuco Buxán, de sol a sol, eixada, Fuco Buxán, coutado por un cerco, Fuco Buxán, máis vale non ter nada. Mentras o tempo da patria non chega, mentras non pase o tempo que denigra, deixa .ise escuro afán que te atafega, Fuco Buxán, ¡emigra!. Poema solto\nSELECCIÓN POÉTICA POLA LONGA LONXANÍA Pola longa lonxania vou camiñando sen présa. Na noite escura está acesa unha luz que anúncia ó dia. Aquelo que eu ben queria, liberdade, nunca voltou. Cuberto de noite vou pola longa lonxania. O vento lurpio non cesa de oubear sobre o meu povo. Como non lle temo ao lobo vou camiñando sen présa. Vida errante, noite espesa, negrura embaixo e enriba. Mais a miña esperanza altiva na noite escura está acesa. Aquelo que eu preferia, revolución, canto tarda. Mais o meu anceio agarda unha luz que anúncia ó dia.\nCELSO EMILIO FERREIRO O DEDO NA CHAGA Estas palabras que digo abróllanme dende o fondo porque eu endexamáis escondo a canción que vai conmigo. Cos meus cantares consigo ser coma o vento lixeiro, ninguén me marca o sendeiro, ninguén me dicta a canción, teño limpo o corazón pra vivir ceibe e senlleiro. Meu canto rudo e sinceiro co badoco non se avén. Desprezo a todo o que ten alma servil de logreiro sen outro Deus que o diñeiro. Meu canto a ninguén falaga, ninguén por cantar me paga, soio o povo, meu irmán, aplaude o meu canto chan, se poño o dedo na chaga.\nSelección poética elaborada polo ENDL do IES Félix Muriel para divulgar a obra de Celso Emilio Ferreiro entre a comunidade educativa.


Multitudinaria manifestación en Vigo en defensa da sanidade pública | Poder Popular\nXaquín Pastoriza | Unha marea humana volveu asolagar as rúas de Vigo manifestándose contra os recortes en sanidade pública. Vigo leva anos mobilizándose contra o modelo privatizador da sanidade que está a aplicar con intensidade a Xunta do PP. Lembremos a xigantesca manifestación do 3 de setembro de 2015, que reuniu a 200.000 persoas contra a xestión privada do novo Hospital Álvaro Cunqueiro e que acabou provocando a demisión da Conselleira de Sanidade.\nEn todo este período houbo máis mobilizacións en Vigo en defensa da sanidade pública, pero a de onte foi especialmente significativa, con máis de 40.000 persoas, xa que a situación da sanidade na área de Vigo está a chegar ao límite.\nA manifestación foi convocada baixo a lema “Pola dignidade dá Atención Primaria” polos 25 xefes de servizo dos centros de atención primaria da área sanitaria viguesa que dimitiron hai dúas semanas en protesta polo desamantelamiento duns CAP, que carecen cada vez máis de medios humanos e materiais para garantir o dereito á saúde pública. Os recortes que están a afectar ao sistema de saúde galego desde 2012 están a traducirse en enormes listas de espera, falta de persoal, precariedade e deficiencia na atención como resultado da sobrecarga de traballo( hai casos nos que cada médico ten que atender até 45 pacientes por día). A falta de médicos tivo mesmo consecuencias tráxicas co falecemento dun home na PAC da Estrada (Pontevedra) porque o único medico dispoñible estaba a atender unha emerxencia fóra. Este desborde provoca que uns 86 pacientes se deriven diariamente da pública á privada en Galiza.\nEsta situación viuse agravada tras a aprobación en xaneiro deste ano da Lei de Saúde, que supuxo a supresión de áreas sanitarias, o desmantelamento de hospitais comarcais e a privatización de máis áreas, acabando coa participación social no control da Sanidade Pública Galega. Esta lei supuxo tamén a entrada masiva de fondos de investimento e empesas privadas, profundando o modelo neoliberal que converte os servizos públicos en obxecto de negocio, priorizando os beneficios das empresas sobre os intereses do usuario/a.\nPero estes ataques desataron tamén a onda de mobilizacións máis sostida e masiva que viviu Galiza nos últimos anos. Hai meses que levan mobilizándose por todo o territorio os traballadores de ambulancias, os Puntos de Atención Continuada, as Urxencias, as auxiliares de enfermaría, os médicos, as persoas afectadas polos recortes, etc. A clave do éxito destas movilizaciónes, como a vivida onte en Vigo, reside na unidade, unha unidade entre usuarias/vos e profesionais da saúde, entre sindicatos e plataformas, que comparten o obxectivo de frear os recortes e construír comunidade en defensa do público.\nAs consígnas escoitadas onte reflectían ese hartazgo contra o espolio da sanidade pública: “Feijóo escoita, ou público está en loita!” ou “Feijóo, atende a sanidade non se vende!”. O éxito da manifestación demostra que a situación é inssotible, que non estamos dispostos a ver pasivamente como se xoga coa nosa saúde para enriquecer a unha minoría. Por iso, ao termo da manifestación, cuxo manifesto tivo que ser lidos dúas veces ante a gran afluencia, a presidenta da Xunta de Persoal da área sanitaria de Vigo, María José Diéguez, anunciou outra manifestación para o próximo 24 de xaneiro. Estamos seguras que volverá ser masiva, porque a sanidade pública de Vigo non se vende, deféndese!


SERVIZOS – Alcer Coruña\nPrograma de actividades de sensibilización no eido da doazón e transplante de órganos, así coma de participación social e promoción da saúde renal.\nA doazón de órganos é un dos actos máis solidarios que pode facer pola persoas, tanto en vida como despois da morte. Na actualidade contamos en Galicia cunha taxa case 10 puntos por riba de negativas familiares con respecto ao resto do Estado, de aí a necesidade de que a doazón de órganos non sexa unha cuestión unicamente abordada desde os espazos sanitarios senón que forme parte das conversas cotiás.\nGrazas a todas estas actividades, Alcer Coruña fixo preto de 30.000 doantes, o que demostra a progresiva transformación da sociedade con respecto á doazón de órganos.\nEntre as actividades que levamos a cabo de xeito habitual, podemos destacar as seguintes:\n– Informar, concienciar e promover a doazón de órganos entre a mocidade en idade escolar\n– Sensibilizar sobre a toma de decisións en vida sobre a doazón de órganos en espazos de encontro da cidadanía xeral (centros socioculturais, asociacións, espazos municipais …)\n– Visibilizar a doazón de órganos en mesas informativas\n– Visibilizar hábitos de vida que promovan a saúde renal e hábitos saudables en xeral, así como ferramentas de apoio e favorecemento da autonomía persoal daquelas persoas que teñan dificultades co desenvolvento das actividades da vida diaria.\nProfesional responsable do servizo: Alfredo Saborido (Coordinador e Traballador Social)\nCorreo-e de contacto: traballosocialalcercoruna@gmail.com\nTeléfono de contacto: 670339066\nACTÍVATE CON ALCER\nSERVIZO DE TERAPIA OCUPACIONAL PARA PERSOAS CON ENFERMIDADE RENAL E FAMILIARES.\nActívate con Alcer é un programa destinado a mellorar a independencia das persoas nas actividades do seu día a día, co fin de permitir a súa participación activa en todas elas.\nAsesorar individualmente (a usuarios e familias) en materia de produtos de apoio como ferramentas para a mellora da independencia nas actividades da vida diaria.\nExecutar o reentrenamento funcional individual no aseo, vestido, alimentación, coidado da imaxe persoal, etc. das persoas con enfermidade renal crónica que presenten dificultades nestas áreas.\nMellorar a independencia nas actividades instrumentais da vida diaria: toma de medicación, manexo do diñeiro, coidado do fogar, uso do teléfono móbil, uso de dispositivos aumentativos-alternativos (para persoas con dificultades para a comunicación), uso de medios de transporte, realización de compras, etc.\nAsesorar en accesibilidade universal nos fogares.\nRealizar rehabilitación funcional en patoloxías concretas que producen limitacións na execución física de actividades como Accidente Cerebrovascular ou a Enfermidade de Parkinson.\nAsesorar en hixiene postural e/u ergonomía para coidadores/as.\nExecutar actividades significativas para as persoas e con carácter funcional nas unidades de hemodiálise.\nMellorar o acceso ao emprego: elaboración de currículums vitae, uso das novas tecnoloxías para a busca de emprego, contacto con entidades da contorna da persoa\nFomentar a execución de actividades de ocio e participación social.\nParticipar na atención inter e multidisciplinar mediante a colaboración continuada cos demáis servizos de Alcer Coruña e/ou outros servizos externos.\nProfesional responsable do servizo: Jessica Antelo (terapeuta ocupacional)\nCorreo-e de contacto: terapiaocupacionalalcercoruna@gmail.com\nTeléfono de contacto: 670343949\nPrograma de Voluntariado Alcer Coruña\nAlcer Coruña tamén fomenta a participación de persoas voluntarias para realizar actividades de:\nA. Sensibilización sobre a doazón e transplante de órganos. Deste xeito, pretendemos promover nas persoas unha reflexión e posición individual como donantes de órganos, ademáis de lograr a normalización da doazón como un xesto natural e humano.\nB. Formación para obter as competencias necesarias e desenvolver as actividades de voluntariado especializado en promocionar a doazón e o transplante de órganos tanto para os nosos profesionais, como para persoas alleas que teñan interese en adicar unha parte do seu tempo nunha acción solidaria.\nSe queres facerte voluntario só tes que cubrir este formulario\nServizo de Atención Psicolóxica\nO Servizo de Atención Psicolóxica é un servizo destinado a proporcionar atención psicolóxica a todas aquelas persoas que padezan enfermidade renal ou aos seus familiares. Na actualidade, estase levando a cabo un estudo no cal se pretende determinar o impacto da enfermidade renal no eido emocional e na calidade de vida das persoas diagnosticadas desta doenza, utilizando unha mostra ampla procedente de distintos centros de Galicia.\nServizo de Información e Orientación Social\nO Servizo de Información e Orientación (S.I.O.) é o piar da entidade, xa que a través del e dos profesionais e equipo de voluntariado especializado, se proporciona información, orientación e asesoramento (en recursos sociais, en materia laboral, educativa, nutricional, ocupacional e/ou sexolóxica) ás persoas con enfermidade renal e ás súas familias; realizando en cada caso intervencións sociais, actividades de desenvolvemento persoal, mediacións ou derivacións cara a outros servizos da entidade ou orientación cara recursos existentes da contorna das persoas usuarias. Este servizo supón un conxunto de actuacións dirixidas a dar a coñecer á cidadanía os seus dereitos, os recursos existentes, os procedementos a seguir e as alternativas dispoñibles ante unha necesidade social determinada. O servizo centra a súa actuación en catro partes diferenciadas e interrelacionadas entre si, que fan que se atope en pleno proceso de desenvolvemento:\n1. Servizo de información, asesoramento, orientación e apoio ás persoas con Enfermidade Renal Crónica e ós seus familiares, nas tres delagacións da entidade (A Coruña, Ferrol e Santiago de Compostela)\n2. Servizo de información, asesoramento, orientación e apoio ás persoas con Enfermidade Renal en Unidades de Hemodiálise, consultas de transplante e de diálise peritoneal, así como en plantas de hospitalización de Nefroloxía dos diferentes centros hospitalarios da provincia.\n3. Consulta social na unidade de Enfermidade Renal Crónica Avanzada de Santiago de Compostela dende o ano 2016, que atende a aquelas persoas que se atopan en fases 4 ou 5 da Enfermidade Renal Crónica\nConsulta Martes e Mércores de 09:00 a 12:00 horas no Espazo Asociativo do Paciente do CHUS\nPROFESIONAIS RESPONSABLES DO SERVIZO:\nDelegación da Coruña:\nRut Salgado (traballadora social)\n604.05.12.93 / alcercorunatscoruna@gmail.com\nDelegación de Ferrol:\nÁngela Breijo (traballadora social)\n676.80.14.73 / alcercorunatsferrol@gmail.com\nDelegación de Santiago de Compostela:\nSandra Sieira (traballadora social)\n604.02.27.46 / alcercorunatssantiago@gmail.com\nAlcer Coruña conta cun servizo de nutrición puntual de asesoramento ás persoas con enfermidade renal que así o precisen e realiza anualmente varios cursos de nutrición dirixidos aos diferentes tratamentos renais sustitutivos. A continuación deixámosvos receitas adaptadas ás pautas nutricionais das persoas con enfermidade renal que poidan ser do voso interese.


Novas Vitenses: Prazas reservadas para os veciños de Vite e Guadalupe\nPrazas reservadas para os veciños de Vite e Guadalupe\nTRÁFICO Nos barrios de Vite e Guadalupe comezará hoxe o control de aparcamentos para residentes. Ao igual que xa se fixo en Pontepedriña, unha vez sinalizadas as plazas con liñas verdes e colocadas os sinais, deuse un prazo de tres semanas para que os veciños e usuarios de aparcamentos se familiarizasen coa situación.\nEn total, reservaronse catrocentas sesenta prazas en Vite, ademais doutras 143 que durante o día serán libres e se reservarán pola noite. Para os non residentes no barrio quedan 112 plazas de uso totalmente libre.\nPublicado às 13:04:00\nEu non quero que me "reserven" ningunha praza. Ata o momento aparquei onde puiden, e nadie me molesta. Acaso alguén se cree que veñen de fóra a aparcar a vite?\nO outro día multáronme e resulta que no concello ainda non recibiron a miña tarxeta, parécevos xusto?\nPutos recaudadores insaciables!\n21 de fevereiro de 2011 às 07:49\nUn vendedor da ONCE reparte en Compostela 175.000 ...\nO cupón da ONCE deixa 175.000 euros nos barrios de...\nO cupón da ONCE reparte 175.000 euros en Santiago\nAs prazas de residentes de Vite vixíanse desde hoxe


O Sindicato Labrego Galego organiza as xornadas sobre a horta | A Peneira do Condado\nO Sindicato Labrego Galego organiza as xornadas sobre a horta\n27/02/2009 at 06:27 Deixar un comentario\nComo cada ano, @s compañeir@s do Sindicato Labrego Galego na comarca de Mariña organiza un ciclo de xornadas formativas abertas destinadas aos produtores e produtoras desta zona, así como a calquera persoa interesada. Nesta ocasión, a temática a abordar será a horta, e terán lugar durante os meses de Febreiro e Marzo.\nTratan de incluír as temáticas que puidesen ser de maior interese dentro do sector da horta, valorando que non fosen tratadas en anos anteriores, e tentando facer unha análise do estado actual e das posibilidades que podemos ter de cara ao futuro.\nEste ano as xornadas impartiranse no Centro Comarcal da Mariña Central situado en Mondoñedo, e poderase asistir libremente ás que se desexen, polo que tratamos de flexibilizar e adaptar as datas e horarios para facilitar a asistencia, desexando que sexan o máis amplas posíbeis e que participe o maior número de xente.\nA Deputación convoca o concurso para a contratación do programa de Balnearios 2009\tChega o entroido de Meder, Salvaterra


Con motivo do Día Internacional para a Erradicación da Pobreza, o Parlamento de Galicia e as deputadas e deputados que representamos a cidadanía galega queremos reiterar o noso compromiso unánime do ano 2010 e lembrar de novo a necesidade urxente de seguir avanzando na loita contra a pobreza extrema na que aínda hoxe malviven máis de 1.400 millóns de persoas. Queremos tamén recoñecer o esforzo e o sentir dos galegos e galegas que, defendendo os dereitos humanos, se esforzan por conseguir un mundo mais xusto e loitan contra a desigualdade.\nO crecemento e a recuperación económica, aínda que está permitindo recuperar algunhas das políticas e orzamentos de inclusión social ou emprego, non será efectivo mentres non garanta de xeito estable o seu dereito a unha vida digna a todas e cada unha das galegas e galegos que no 2016 estaban en risco de pobreza ou exclusión social, o 25,4 % da poboación.\nOs delitos de odio en España incrementáronse case nun 93 % dende o 2011 ata o 2015. Nas redes sociais só entre 2015 e 2016 os delitos de odio medraron nun 82 % segundo a Fiscalía Xeral do Estado.\nTampouco o son da súa exclusión as persoas con discapacidade, migrantes, refuxiadas ou da comunidade xitana, as mozas e mozos tuteladas ou as privadas de liberdade.


Cronometrar o muxido, sen présas pero sen pausa - Campo Galego\nInicio / Leite / Cronometrar o muxido, sen présas pero sen pausa\nCoñecemos as melloras que experimentou o rabaño de Sat Seixas (Taboada, Lugo) tras o establecemento dunha rutina pautada e constante á hora de muxir. A explotación presentou os resultados nas xornadas de Seragro\nCampo Galego - 22/11/2016\nManuel Arias, á esquerda, e Francisco Sesto, á dereita, na presentación do caso de Sat Seixas nas xornadas de Seragro. / Imaxe: Seragro.\nSat Seixas (Taboada, Lugo) formouse no 2005 a partir de tres ganderías familiares que sumaban daquela unhas 80 vacas. Coa creación da Sat, construíuse unha nave para vacas en lactación e secas e equipouse unha sala de muxido de 10×2 puntos. A explotación, que ten na actualidade arredor de 200 vacas en muxidura, presentaba a finais do 2011 unha serie de problemas que se correxiron con cambios na rutina á hora de muxir.\nA situación na granxa hai cinco anos era a que segue. Había un 39% de vacas que sofrían lesións nos esfínteres dos pezóns e un 27% que tiñan que ser pinchadas con oxitocina, unha hormona que estimula a saída do leite. Facíanse 2 muxiduras ó día, pero cada unha duraba 4 horas, co cal animais e persoal acumulaban falta de descanso.\nHai 5 anos, o 39% das vacas tiñan lesións nos esfínteres dos pezóns. Na actualidade son menos do 1%\nComo se mellorou este panorama? Un dos gandeiros de Sat Seixas, Manual Arias, e o veterinario Francisco Sesto explicaron recentemente nas xornadas de Seragro, en Lugo, os cambios que decidiron introducir e os resultados acadados.\nA orixe dos problemas non estaba nin na alimentación, que era correcta, nin no establo, onde os animais tiñan espazo suficiente nas camas e nas cornadizas, nin na sala de muxido. Examinando a rutina de muxido, víuse que non todos os traballadores funcionaban igual e dun xeito constante e decidiuse establecer unhas pautas.\nPautas e constancia\nOs obxectivos consistían en axilizar o traballo, de cara a aumentar o confort do rabaño, en eliminar o uso de oxitocina, que alongaba os labores e provocaba estrés nos animais, e en mellorar o estado dos esfínteres. Ao acadar esas metas, agardábase tamén unha redución dos casos de mamite. Pasouse tamén daquela, por temas económicos, a facer tres muxidos ó día en lugar de dous.\nEn abril do 2012, pasou a ser responsable do muxido unha persoa contratada. A rutina que se seguía á hora de muxir, con dous traballadores por turno, continuou igual, pero buscouse unha maior constancia na súa aplicación. A secuencia de traballo pasaba por predipping, limpeza de pezóns e eliminación de chorros, colocación de pezoneras, retirada e sellado.\nOs traballadores facían a mesma rutina pero cunha duración distinta. Para solucionalo, incorporouse un protocolo con cronómetro\nOs resultados non tardaron en notarse. En setembro dese ano, os animais con problemas de esfínteres baixaran á metade, pasando dun 39% a un 20% do rabaño, e as inxeccións de oxitocina reducíranse tamén en máis da metade, pasando dun 27 a un 12%.\nEn novembro do 2014, data en que un propietario pasou a ser responsable do muxido, os problemas de esfínteres estaban nun 5% e as inxeccións de oxitocina nun 15%. A situación era considerablemente mellor que a inicial, pero observouse de novo o traballo e o comportamento dos animais para valorar posibilidades de seguir mellorando.\nUnha das conclusións foi que cada traballador facía a mesma rutina cunha duración distinta. Como solucionalo? Establecendo unha rutina con tempos medios pautados, non para apurar no muxido senón para que fose sempre igual.\nIntrodución do cronómetro\nOs traballadores comezaron a operar en febreiro do 2015 cun cronómetro colgado do pescozo. Unha das claves do muxido son os tempos de espera. A estimulación táctil á hora de limpar os pezóns, no inicio da secuencia de traballo, provoca no animal unha liberación de oxitocina que acada o seu pico arredor de minuto e medio despois da preparación. Para evitar que ese pico decrecese e deixase de facer a súa función, decidiuse que a colocación das pezoneras debía facerse nun máximo de 2 minutos despois da limpeza e eliminación de chorros.\nNo 2013, a granxa tivo 77 casos de mamite clínica tratada. Este ano, ata novembro, foron só 7\nOs resultados foron claros. En agosto do 2015 deixáronse de utilizar na granxa as inxeccións de oxitocina. Daquela os danos en esfínteres situábanse no 4% dos animais e na actualidade xa están por debaixo do 1%.\nO uso do cronómetro pautou os tempos na rutina de muxido e contribuíu a aumentar a concentración dos traballadores e a súa eficiencia. “Antes de cada 10 voltas que se daban só valía unha”, comparou Manual Arias na presentación.\nA calidade do traballo mellorou, o tempo de muxido por turno reduciuse en dúas horas e a saúde da ubre evolucionou tamén de xeito positivo. Se no 2013, a granxa tivo 77 casos de mamite clínica tratada, no 2016, ata comezos de novembro, foran só 7 os casos. A granxa ademais percibe a prima dobre A, pois o seu reconto de células somáticas en leite sitúase por baixo das 200.000.\nNa actualidade, a Sat Seixas está a dividir o rabaño en tres lotes de 75-80 animais para ir ó muxido, cun tempo de traballo máximo de 45 minutos por lote. Como cuestións fundamentais a ter en conta, a granxa e o técnico que a asesora destacaron a importancia de operar en conxunto, de escoitarse mutuamente e de contar cun equipo de traballo motivado e implicado. “Non hai vaca dura, facémola nós por un mal manexo”, concluíron.\n– Presentación de Sat Seixas durante as xornadas de Seragro (Pdf)


Así será o espectáculo de Mofa & Befa en Tomiño - Metropolitano\nOs “Cránios privilexiados” de Mofa & Befa desembarcan en Tomiño\nO Concello de Tomiño continúa este sábado 4 de novembro coa súa programación “Outono Cultural”. Nesta ocasión será o turno do espectáculo “Cránios privilexiados” de Mofa & Befa, que foi estreado no Festival Internacional de Teatro de Ourense (FITO) e que xa percorreu algunhas localidades galegas -entre elas Vigo- con grande acollida do público.\nA obra explora os diferentes xeitos de pensar, e de como o xeito de pensar comunmente aceptado como “correcto” non ten por que albergar necesariamente a verdade. Unha chamada á visión crítica do ser humano, combinando con maxestuosidade a filosofía, a comedia e a crítica social.\nEste sábado é unha oportunidade inmellorable para gozar de teatro de calidade a un prezo asequible, nunha representación na que as entradas chegaron a custar máis de 16 euros en outras localidades galegas e que en Tomiño o valor da entrada será de 3 euros.\nDende a concellería de Cultura de Tomiño destacan a calidade da peza de Mofa & Befa e o esforzo que o Goberno local fai “por facer accesible a oferta cultural ás persoas que habitan nas zonas rurais como Tomiño”.\nO programa “Outono Cultural” continuará o vindeiro 18 de novembro cun concerto a cargo da Agrupación Musical de Goián con motivo da celebración da festividade de Santa Cecilia, patrona da música.\nTags: Auditorio Municipal de Goiánespectáculos en TomiñoMofa & BefaO Baixo Miñoteatro en TomiñoTomiño


A azalea, planta ou arbusto | Consumer\nA azalea, planta ou arbusto\nAlgunhas variedades poden chegar a converterse en arbustos de 4 metros\nData de publicación: Luns, 19deAbrilde2004\nA azalea é una planta que pertence á especie das Ericáceas e que procede de Asia, concretamente existen diferentes variedades na India, Xapón, China e o Cáucaso. Una dos seus principais características é que pode desenvolverse en forma de pequenas plantas ou chegar a converterse nun frondoso arbusto que alcanza até 4 metros de altura segundo a especie.\nAs follas desta planta de folla caduca e ramificación estendida preséntanse xeralmente opostas. Outra das súas características diferenciadoras é a cor verde vivo e intenso das súas follas, que poden ser lanceoladas, ovaladas ou acorazonadas, segundo a variedade. As flores presentan 5 estambres, poden ser de cor lila, branco, amarelo, laranxa ou violeta, e caracterízanse polo delicado perfume que desprenden e pola súa forma tubular.\nAs azaleas plántanse en pleno outono ou inverno para que poidan florecer coa chegada dos raios do sol primaveral, momento no que se deben abonar con frecuencia para que dispoñan dos nutrientes necesarios paira crecer sen problemas e libres de pragas. Os chans máis propicios paira o seu crecemento son os fértiles e de natureza alcalina.\nA azalea non require podas, basta con cortar as inflorescencias marchitas, paira evitar que a planta malgaste a súa enerxía tentando reavivalas e isto impida que o resto da planta creza con normalidade.\nRespecto das súas necesidades de rega, teña en conta que a azalea non necesita moita humidade no terreo sobre o que se asenta, pero si que estea fresco, polo que é suficiente con que se regue dous ou tres veces por semana paira impedir que se seque a terra.\nPaira conseguir que as condicións de crecemento dunha azalea sexan o máis favorables posible ha de colocarse a pleno sol, se se atopa nun clima fresco, e pode situarse a media sombra nas épocas e zonas máis calorosas. A planta agradecerao florecendo en todo o seu esplendor.\nazalea flor-gl Planta-gl


Pouco interese dos veciños e veciñas de Xinzo para aportar ideas para o...\nTamén pouco interese en formar parte da comisión. Son os mesmos menos unha persoa que se deu de baixa fai uns meses.\nComisión aberta do entroido 21\n“Mas de lo mismo”, era o que se deixou entrever nas primeiras opinións dos presentes, todos membros da comisión organizadora a excepción dun veciño que si veu a aportar ideas para realizar neste Entroido 2022, para de algunha maneira “desenpolvar” algunhas cousas que si se facían en entroidos de fai anos e que se foron perdendo ao longo deste novo século.\nDUAS POSTURAS MOI DISTANTES ENTRE OS MEBROS DA COMISIÓN\nUnha vez que se partiu de que non ai máis incorporacións a comisión, o concelleiro de Cultura adiantou as liñas de como ven dende a concellería sobre o Entroido 2022, que non son outras que de “MOITA CAUTELA”. E partindo desta premisa, opta por plantexar un Entroido máis tradicional no que non haxa moitas aglomeracións, ou polo menos non fomentalas con cousas que as provoquen e que poidan ser prescindibles.\nOutros membros da comisión parten da idea contraria, cal é , a de programar un Entroido como sempre, posto que neste momento a situación sanitaria permite case todo o aforo en exteriores ao 100% e dependendo da situación que haxa a poucas semanas e a tendencia ir sacando cousas. En definitiva, non autocensurarse de antemán, posto que isto prexudicaría enormemente e de saída a sectores como a hostalaría, as modistas etc. a continuar un ano máis en situación precaria, sen que o mellor, non faga falta no mes de marzo.\nxinzo entroido veciños ideas pouco interese