Chemical alifaanuge ihumaalu, zimmaa adhi filaavalhu | Mihaaru\nހެންވޭރު އަބަދަށްފެހިމަގުގައި ހުރި ކެމިކަލް ގުދަނެއްގައި ރޯވެގެން މިދިޔަ އަހަރު ހިނގި ހާދިސާގައި އަލިފާންގަނޑު މުޅި ހިސާބަށް ފެތުރިފައި: ގްރީން ޕާތު ކުންފުނީގެ އެ ގުދަނުގައި ހިނގި މި ހާދިސާގައި އެކަކު މަރުވެ އެތައް ބަޔެއްގެ ގެދޮރު އަނދައިގެން ދިޔަ.\n20 ސެޕްޓެމްބަރ 2020 - 08:27 11 comments\nމުޅި ހިސާބުގަނޑު ގުގުމައިގަތީ ގޮވުމެއްގެ އަޑުންނެވެ. ވާނުވާ ބަލަން އަވަސްވެގަތް މީހުންނަށް ގޭތެރެއިން ފެނުނީ ދުމެވެ. ބޭރުގައި އަލިފާނެވެ. ސިހުމުގައި އެތައް ބަޔަކު ރޮމުން ހަޅޭއްލަވަމުން ގެއިން ނުކުންނަން ދުއްވައިގަތެވެ. ކުޑަކުދިން ސަލާމަތަށް ގެންދިޔަ މައިންބަފައިންނެވެ. މުސްކުޅި މައިންބަފައިން ސިޑިން ބޭލި ދަރިންނެވެ. އެއީ ނަސީބު ގަދަ މީހުންނެވެ. އެހެން މީހުން، ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ތެރޭ ދުމާއި އަލިފާނުގެ ހޫނާއި ވިހައިގައި ތާށިވީ އެވެ. ދެމަފިރިއެކެވެ. ކުޑަކުއްޖަކާއި އޭނާގެ މަންމަ އެވެ. އެކަނި ދިރިއުޅުނު މަޔަކާއި އޭނާގެ ފުރާވަރު ދަރިފުޅެވެ. ގުރުއާން ޓީޗަރެކެވެ. އެ އެންމެންހެން އެންމެ ފަހުން ސަލާމަތްވި އެވެ. ގުރުއާން ޓީޗަރު ފިޔަވަ އެވެ.\nދެ ކުދިންގެ މަންމަ އައިޝަތު ޝައުނާ، 46، މަރުވީ އެވެ. ހާލުގައި ޖެހިގެން ފުރަތަމަ ހަތަރު ދުވަހު 786 މީހަކު އެހީ އަށް އެދުނެވެ. ހަތަރު ސަތޭކަ އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ގެދޮރު ގެއްލުނެވެ. ހަ ގުދަނާއި 14 ގެ އަނދައިގެން ދިޔަ އެވެ. އިތުރު 11 ގެއަކުން މީހުން ނުކުންނަން ޖެހުނެވެ. އަހަރުވީ އިރު ސަރުކާރުގެ ވަގުތީ ހިޔަލުގައި އަދިވެސް ފަންސަވީހަކަށް މީހުން އެބަ ތިއްބެވެ.\nހާލުގައި ޖެހުނު މީހުންނަށް ސަރުކާރުން އެހީވި އެވެ. ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފައިސާ ދިނެވެ. އިންސާފުގެ އުއްމީދެއް ނުދެ އެވެ.\n"ހާދިސާއެއް ހިނގައިފިއްޔާ ދެން ވަރަށް އަވަހަށް ހަނދާން ނެތޭ. އެއީ ވަރަށް ދެރަ ކަމެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި. އެހެން ވެގެން ނުވާނެ. އެކަމުން ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ފިލާވަޅެއް ދަސްކުރަން ޖެހޭނެ."\nހެންވޭރު ތިލަފުށި ގޭގައި ހުރި ކެމިކަލް ގުދަނެއްގައި ސެޕްޓެމްބަރު 20، 2019ގައި އަލިފާން ރޯވީ "ފަރުވާތެރި ނުވުމުގެ ސަބަބުން" ކަމަށް އެ ހާދިސާ ހިނގިތާ ހަވަނަ ދުވަހު ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ޑޮކިއުމެންޓެއްގައި ފުލުހުން ބުނެފައިވާކަން ހައި ކޯޓުގެ ޑޮކިއުމެންޓަކުން އެނގެ އެވެ. އަދި ފުލުހުން "މިހާރު"އަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ބުނިގޮތުގައި މި ހާދިސާގައި އިހުމާލު އޮތް ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ސުވާލުކުރުމުން ފުލުހުން ނުސީދާކޮށް ދިން ޖަވާބުން އެނގެނީ ފުލުހުން އެ ތުހުމަތު ކުރަނީ އެ ތަނުގައި ކެމިކަލް ގެންގުޅުނު ކުންފުނި ގްރީން ޕާތަށް ކަމެވެ.\nހާދިސާ އަށް އަހަރެއް ފަހުން، ފުލުހުންގެ ތަހުގީގު ކުރިއަށްދާ އިރު ގްރީން ޕާތު ކެމިކަލް ވިޔަފާރީގައި ކުރިއަށެވެ. އެނދި ގުދަން ހުރީ އިންޝުއަކޮށްފަ އެވެ. ހާލުގައި ޖެހުނު ބައެއް މީހުން އަދިވެސް އެ ހާދިސާގެ ބިރުވެރިކަމާއި ފޫނުބެއްދުނު ގެއްލުންތަކުން އަރައިނުގަނެވި އެވެ.\nސިހުމުގައި ސަރުކާރުގެ ފިޔަވަޅުއެޅުން އައީ ފިސާރި ބާރުމިނުގަ އެވެ. ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލް ގުދަންކުރުމާ ބެހޭ ގަވާއިދެއް ތިން ދުވަސް ތެރޭ ތައާރަފްކޮށް ތިލަފުށީގައި ގުދަންތަކެއް އަޅައި މާލެ އިން ކެމިކަލް ބޭރުކުރި އެވެ. އެކަމަކު 36 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ގެއްލުންވި އެ ހާދިސާ އަށް އަހަރެއްވީ އިރު އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އިތުރު މާ ބޮޑު ޚަބަރެއް ނުވި އެވެ. އަލިފާނުގެ ގެއްލުމުގައި ގެއިން ނުކުންނަން ޖެހުނު އެކަކުގެ ބަހުން ނަމަ "ދެން ވަރަށް އާދައިގެ ކަމަކަށް ވެ، ހުރިހާ ކަމެއް ނިންމާލީ" އެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި އެނދި ގެއެއްގެ އެތެރެ އަޅި އަށް ވެފައި.\nއަހަރުވީ އިރު ޒިންމާއެއް ނެތް\nވަށައިގެން އަނދަމުންދިޔަ ބިޔަ އަލިފާންގަނޑު ތެރޭ ހުރި އިމާރާތެއްގައި ދަރިފުޅާ އެކު ތާށިވެ ދެ ގަޑި އިރާއި ބައި ހޭދަކުރަން ޖެހުނު ގޮތް ކިޔައިދޭން އަސްމާ ސައީދު އަށް އަދިވެސް އުނދަގުލެވެ. ދުމާ ހެދި ރަނގަޅަށް ނޭވާނުލެވި ހެއަށް ގޮތްވަމުން ދަނިކޮށް ސިފައިން ގޮސް ސަލާމަތްކުރިތާ ފުރަތަމަ ތިން މަސް އަސްމާ ހޭދަކުރީ ޝޮކާއި ބިރުވެރި ހުވަފެންތަކާއި ސިކުނޑީގައި ހަރުލާފައި ހުރި މަންޒަރުތަކުގެ ނުތަނަވަސްކަމުގަ އެވެ.\n"އެއީ ހަޔާތުގެ އެންމެ ދިގު ދެ ގަޑި އިރާއި ބައި،" އަސްމާ ބުންޏެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މާލޭގައި އުޅެ ބޮޑުވެ 50 އަހަރު ވެފައި މިހިރީ. އެހާ ގަދަ އަށް އެނދި އަލިފާނެއް ނުދެކެން މާލެއަކުންނެއް. އެއަށް އެއްވެސް ބަޔަކު ޒިންމާ ނެގި ތަނެއް ނުފެނޭ. އެކަމަކު ގުދަނެއް ގޮވީ. ގުދަނެއް ގޮވައިގެން މިހާ ވަރުގެ ގެއްލުމެއް މިވީ. އެކަމާ ވަރަށް ދެރަވޭ."\nއަސްމާ (ކ) އާއި ދަރިފުޅު ޔައިޝް: އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި ގޭތެރޭގައި ތާށިވެ ދެ ގަޑި އިރާއި ބައި ހޭދަކުރަން ޖެހުނު.\nގްރީން ޕާތު ގުދަނުގެ އަލިފާނަކީ މާލޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ތަންތަނުގައި އަލިފާނުގެ ރައްކާތެރިކަން ނެތުމުގެ ގެއްލުމާއި އަލިފާން ނިއްވައި މީހުން ސަލާމަތްކުރަން ހުރި ހުރަސްތައް ވަރަށް ހިތިކޮށް ތަޖުރިބާކުރަން ޖެހުނު ހާދިސާއެކެވެ. އެކަމަކު އެ އަށް ފަހު ވެސް، ކުރަން ޖެހޭ މުހިއްމު ބައެއް ކަންކަން ސަރުކާރުން ހުރީ ނުކޮށެވެ. އޭރު ނުނިންމާ އޮތް ފަޔަ ހައިޑްރެންޓް ނިޒާމް އަދިވެސް ނުނިމެ އެވެ. އިމާރާތްތަކުގައި އަލިފާނުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް މިންގަނޑުތަކެއް ތައާރަފްކުރަން ބިލްޑިން ކޯޑުގައި ކަނޑައަޅާފައި އޮތް މުއްދަތު ފާއިތުވިތާ އަހަރެއް ވަނީ އެވެ.\n"ހާދިސާއެއް ހިނގައިފިއްޔާ ދެން ވަރަށް އަވަހަށް ހަނދާން ނެތޭ. އެއީ ވަރަށް ދެރަ ކަމެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި. އެހެން ވެގެން ނުވާނެ. އެ ކަމުން ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ފިލާވަޅެއް ދަސްކުރަން ޖެހޭނެ އަސްލު،" އަސްމާ ބުންޏެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނުގެ އަލިފާންގަނޑު އަދަމުންދިޔަ މަންޒަރުތައް\nދިރިއުޅުން ބީވެ ސުމަކުން ފަށަން ޖެހުނު މީހުންނަށް ކުރެވެނީ، އަމިއްލަ ކުށެއް ނެތި ކުއްލިއަކަށް މި ވަރު ކަމެއް ދިމާވުމަކީ ބޮޑު ބޭއިންސާފެއް ކަމުގެ އިހުސާސެވެ. ގުދަނުގެ ބިތްދޮށަށް ހުރި ކަޅުހުރާގައި ދިރިއުޅުނު ޚަދީޖާ (އަސްލު ނަމެއް ނޫން) ހުންނަނީ ކިތަންމެ ބަލައިގެން އުޅުނަސް އަނެއްކާވެސް އެކަހަލަ ކަމެއް ކުރިމަތިވެދާނެތީ ބިރުހީވެފަ އެވެ.\n"ކުރިންސުރެ ވެސް އަޅުގަނޑަކީ ނިދަން އޮށޯންނަ ފަހުން ވެސް ތެދުވެގެން ގޮސް އުނދުން ނިވިފައި ހުރިތޯ ބަލައި އެ ގޮތަށް އަބަދުވެސް އުޅުނު މީހެއް. ގިނަ މީހުން ހަމަ ބަލައިގެން ކަންނޭނގެ އުޅޭނީ،" އަލިފާނުން އަވަހަށް ސަލާމަތްވެވުނު މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު ޚަދީޖާ ބުންޏެވެ.\n"އަމިއްލަ އަށް ކުރި ކަމަކުން ނުވަތަ އަމިއްލަ އަށް ފަރުވާކުޑަވެގެނެއް ނޫން އެކަން ހިނގީ."\n"މިހާރު"އާ ވާހަކަދެއްކި، މި ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު މީހުން ބުނީ ގްރީން ޕާތުން ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި ސަރުކާރުން އެ ކުންފުނި ޒިންމާދާރުކުރުވަން ވެސް ޖެހޭނެ ކަމަށް އެ މީހުން ދެކެ އެވެ.\n"ކޮންމެވެސް ކަމެއް ވެގެން ދޯ އެކަން ހިނގާނީ؟ ހަމަ ހުރެފައެއް ތަނެއްގައި ރޮލެއް ނުވާނެ،" އަލިފާނުގެ ގެއްލުމުގައި އަމިއްލަ ގެއިން ނުކުންނަން ޖެހުނު މަރިޔަމް (އަސްލު ނަމެއް ނޫން) ބުންޏެވެ.\n"ކީއްވެގެން ހެއްޔޭ އެ މީހުން ޒިންމާދާރު ނުކުރެވިގެން ތިއުޅެނީ؟ ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމޭ ދިޔައީ."\nތިލަފުށިގޭގައި ހުރި ކެމިކަލް ގުދަނުގައި ރޯވެ އަނދައި ހުލިވުމުން އެ ސަރަހައްދު ސާފުކޮށްފައި. ފައިލް ފޮޓޯ: ހުސެއިން ވަހީދު/ މިހާރު\nމި ރިޕޯޓަށް ގްރީން ޕާތުގެ އިންޓަވިއުއަކަށް އެދުމުން އެ ތަނުގެ އޮޕަރޭޝަންސް މެނޭޖަރު އިބްރާހީމް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ މި މައްސަލައިގައި އިތުރަށް ވާހަކަދައްކަން އެ ކުންފުނިން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށެވެ. ނަޝީދު ކުރިން ވަނީ އެ ގުދަނުގައި ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކަމެއް ކޮށްފައި ނޯންނާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nމި ހާދިސާގެ ކުރިން އެ ހިސާބުގަނޑުގެ ބައެއް މީހުން ގުދަނާ ބެހޭގޮތުން މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގައި ޝަކުވާކޮށްފައިވެ އެވެ. ޑެޕިއުޓީ މޭޔަރު ޝަމާއު ޝަރީފު އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވި އެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ވިދާޅުވީ އޭރު ހުށަހަޅާފައި އޮތީ ކެމިކަލްއާ ގުޅުން ހުރި ޝަކުވާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ.\n"ކޮންމެވެސް އެހެން އިޝޫއެއް އެ ހިސާބުގެ މީހުންނަށް ފާހަގަކުރެވިގެން އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލޮޖްކޮށްފައި،" ޝަމާއު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޝަކުވާ "ލިބިގެން އަޅުގަނޑުމެން ޗެކްކޮށްގެން ހުރިހާ ތަނަކަށް ސިޓީ ވެސް ފޮނުވާފައި ހުންނާނީ."\nހުށަހެޅީ ކޮން ބާވަތެއްގެ ޝަކުވާއެއްތޯ އާއި އެކަން ބަލައި ފިޔަވަޅުއެޅީ ކޮން ގޮތަކަށްތޯ ބައްލަވައިދެއްވަން "މިހާރު"ން ޝަމާއު އަރިހު އެދުނު ނަމަވެސް ފަހުން އޭނާއާ ނުގުޅޭތީ އެ ކަންކަން ސާފެއް ނުވި އެވެ.\nފުލުހުން ކުރާ ތަހުގީގުގެ އިތުރުން މި ވަރުގެ ބޮޑު ހާދިސާއެއް މިނިވަން އިންކުއަރީއެއްގެ ފެންވަރުގައި ބަލައި ރިޕޯޓެއް ނެރެން ޖެހޭނެ ކަމަށް "މިހާރު"އާ ވާހަކަދެއްކި މީހުން ދެކެ އެވެ. އިންކުއަރީއެއް މުހިއްމުވަނީ ހާދިސާގެ ވަށައިގެން ހުރި މައްސަލަތަކާއި އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކުން އާއްމުން ރައްކާތެރިކުރަން އަޅަން ޖެހިފައި ހުރި ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބަލައި ކަންކަން އިސްލާހުކުރުވަން ޖެހޭތީ އެވެ. އެކަމަކު މި ހާދިސާގެ އެފަދަ އިންކުއަރީއެއް ނުހިންގަ އެވެ. މި ހާދިސާއާ އަޅާބަލާ އިރު ނިސްބަތުން މާ ކުދި ވަކިވަކި މައްސަލަތައް ބަލަން އަވަސްވެގަންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީތަކުގެ ތެރެއިން ކޮމިޓީއަކުން ވެސް މި ހާދިސާ ހިނގި ގޮތް ބަލައިފައެއް ނެތެވެ.\nއިހުމާލު އެބައޮތް، ސަބަބާ މެދު މާހިރުންގެ ރައުޔު ހޯދަނީ: ޕޮލިސް\nކެމިކަލް އަލިފާނުގެ ތަހުގީގު ނުނިމުނަސް މުހިއްމު ދެ ކަމެއް މިހާރު ވެސް ޔަގީން ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެ އެވެ. އެއީ ފުރަތަމަ ވެސް އަލިފާން ރޯވީ ތިލަފުށި ގޭގައި ހުރި ގުދަނުގައި ކަމާއި އެއީ ގަސްދުގައި ރޯކުރި އަލިފާނެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމެވެ. ފުލުހުން ބުނިގޮތުގައި މި ހާދިސާގައި އިހުމާލު އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭތީ ތަހުގީގު ބައްޓަންކޮށްފައިވަނީ އެ ނަޒަރުންނެވެ.\nއިހުމާލުވި ކަމަށް ތުހުމަތުކުރަނީ ކޮން ފަރާތަކަށްތޯ ސުވާލުކުރުމުން ސީރިއަސް އެންޑް އޯގަނައިޒްޑް ކްރައިމް ޑިޕާޓްމެންޓުގެ ޓެރަރިޒަމް އިންވެސްޓިގޭޝަން ޔުނިޓުގެ ހެޑް، ސަބް އިންސްޕެކްޓަ އޮފް ޕޮލިސް އުސްވަތު އަހުމަދު ވިދާޅުވީ މައްސަލައިގެ ތަފްސީލްތައް އަދި ހާމަކުރެއްވެން ނެތް ކަމަށާއި "އެކަމަކު ހެންވޭރު ތިލަފުށި ގޭގައި އެ ހުރި ގުދަނަކީ ކުންފުންޏެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުރި ގުދަނެއް" ކަމަށެވެ. އަދި އެ ތަނާ އިންވެގެން މާޓިން ގޭގައި ހުރި ގުދަނަކީ ވެސް އެ ކުންފުނީގެ މެނޭޖްމެންޓްގެ ދަށުން ހިންގި ތަނެއްކަން އުސްވަތު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އެ ކުންފުންޏަކީ ފީނޯ އެވެ. ރާއްޖެ އަށް ކާބޯތަކެތި އެތެރެކޮށް ސަޕްލައިކުރާ ފީނޯގެ އެ ގުދަނަކީ ފިނިކުރި ކުކުޅާއި ތަރުކާރީ ކަހަލަ އެއްޗެހި ރައްކާކުރި ކޯލްޑް ސްޓޯރޭޖެކެވެ.\nގްރީން ޕާތާއި ފީނޯގެ ވެސް މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަކީ މއ. ފްރީޕާކު މުހައްމަދު އާމިރެވެ. އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީގެ ބިޒްނަސް ޕޯޓަލް އިން އެނގޭ ގޮތުގައި އާމިރަކީ މި ދެ ކުންފުނީގެ ވެސް ހިއްސާދާރެކެވެ. އާމިރުގެ ބަހެއް ހޯދަން "މިހާރު"ން ގުޅައި މެސެޖުކުރި ނަމަވެސް ޖަވާބެއް ނުދެއްވަ އެވެ.\nކެމިކަލް ކުންފުނީގެ ވެރިފަރާތާ ސުވާލުކޮށްފިންތޯ އެހުމުން ފުލުހުން ހަމައެކަނި ބުނީ ތަހުގީގަށް ސުވާލުކުރަން ޖެހޭ ފަރާތްތަކާ ވާނީ ސުވާލުކޮށްފައި ކަމަށެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނުގައި ރޯވި ހާދިސާ އަށް ފަހު ފުލުހުން އެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ. ފައިލް ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nމަރުވި ޝައުނާގެ ފޯނު ރެކޯޑުތައް ހޯދަން ކޯޓު އަމުރެއް ނެރެދޭން ފުލުހުން ސެޕްޓެމްބަރު 26ގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އެދުނެވެ. ހައި ކޯޓުން އެ މައްސަލައިގެ އިސްތިއުނާފު ނިންމި ގޮތުގެ ޚުލާސާގައިވާ ގޮތުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅި އިރު، މި ހާދިސާ ހިނގީ "ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލް ބޭނުން ކުރުމުގައްޔާއި ގެންގުޅުމުގަޔާއި، ގުދަން ކުރުމުގައި ބަލަން ޖެހޭ މިންގަނޑަށް ފަރުވާތެރި ނުވުމުގެ ސަބަބުން" ކަމަށް ފުލުހުން ބުނެފައިވެ އެވެ.\nމިހާތަނަށް ތަހުގީގު ނުނިމި އޮތީ ކީއްވެގެންތޯ އެހުމުން ފުލުހުން ބުނީ ސީދާ ފުލުހުންގެ ތަހުގީގުގެ ތެރެއިން ކުރަން ޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ހުރީ ނިމިފައި ކަމަށާއި ރޯވި ސަބަބަކާ މެދު އެކްސްޕާޓް ރިޕޯޓެއް ހޯދަން މަސައްކަތްކުރަމުންދާތީ ތަހުގީގު އަދި ފުރިހަމަ ނުވަނީ ކަމަށެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާތައް ތަހުގީގުކުރުމުގެ "ސީދާ އެކްސްޕަޓީސް" ފުލުހުންގެ ތެރޭގައި ނެތް ކަމަށާއި އެއީ ގޮންޖެހުމެއް ކަމަށް އުސްވަތު ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި މިފަދަ މައްސަލަތައް ތަހުގީގުކުރަނީ އެމްއެންޑީއެފާ ގުޅިގެންނެވެ. އަދި ފަޔަ އެންޑް ރެސްކިއު ސާވިސް އިން ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓުގައި އޮންނަ، އަލިފާން ރޯވުމުގެ ސަބަބަށް ފުލުހުން ބަލަ އެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފުން ބުނީ މި ހާދިސާގެ ރިޕޯޓު ފުލުހުންނަށް ފޮނުވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު، ސްޕޯސްޕާސަން މޭޖާ އިބްރާހީމް އާޒިމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި، އެ ރިޕޯޓް އާއްމެއް ނުކުރާނެ އެވެ.\n"އިދާރީ ބޭނުންތަކާއި އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ އޮޕަރޭޝަންސް އަށް އެ ބޭނުންކުރާނީ،" އާޒިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nތަހުގީގު ލަސްވުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން ފުލުހުންގެ ޖަވާބަކީ ހުރިހާ ތަހުގީގުތަކަކީ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައިގެން ނިންމޭނެ މައްސަލަތަކެއް ނޫން ކަމެވެ.\n"ދުނިޔޭގައި ކުރިއަރާފައި ހުރި ހުރިހާ ގައުމުތަކެއްގައި ވެސް އެނގިލައްވާނެ، ބައެއް މައްސަލަތަކަކީ ހަމަ ވަރަށް ގިނަ އަހަރުތަކަށް ވެސް ދެމިގެންދާ މައްސަލަތައް. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު މި ދަންނަވަނީ މި މައްސަލަ މި ގޮތަށް ދެމިގެންދާނެ ވާހަކައެއް ނޫން. އެކަމަކު އެއީ ހަމަ ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތެކޭ،" އުސްވަތު ވިދާޅުވި އެވެ. "ދެން މި މައްސަލައިގައި މި ދެންނެވިހެން ތަންކޮޅެއް ޓެކްނިކަލް އެކްސްޕަޓީސް ބޭނުންވާ ބާވަތުގެ މައްސަލައަކަށް ވީމަ މި މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު އަދި މުޅިން ފުރިހަމަކުރެވިފައި ނުވަނީ."\nގްރީން ޕާތުގެ ކެމިކަލް ގުދަނެއް މާފަންނުގައި ވެސް ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު މިހާރު އެ ކުންފުނިން ކެމިކަލް ރައްކާކުރަނީ، އެމްއެންޑީއެފުން ބުނިގޮތުގައި، ކ. ތިލަފުށީގައި ސަރުކާރުން ހެދި ގުދަންތަކުގެ ތެރެއިން ތަނެއްގަ އެވެ. ތިން މަސް ތެރޭ މާލެ އިން ކެމިކަލް ގުދަން ބޭރުކުރަން ސިފައިން އެންގި "ހައި ރިސްކު" 20 ކުންފުނީގެ ތެރޭގައި ގްރީން ޕާތު ހިމެނޭ ކަމަށް ވެސް އެމްއެންޑީއެފުން ބުންޏެވެ.\nއާދިލް ނައީމް ސިފައިންގޭގައި ހޭދަކުރެއްވި 23 އަހަރުގެ ތެރެއިން 12 އަހަރު އުޅުއްވީ ފަޔާ ސާވިސްގަ އެވެ. ފުރަތަމަ ތިން އަހަރު އޮޕަރޭޝަނަލް ކޮމާންޑަރެއްގެ ގޮތުގައި އަދި ފަހުން ޕްރިވެންޝަން، ޕްރޮޓެކްޝަން އެންޑް ލިއޭޒަން އޮފިސަރަކަށެވެ. ރިޓަޔަކުރެއްވުމަށް ފަހު އަމިއްލަ ފަޔަ ސޭފްޓީ ކުންފުންޏެއް އުފައްދަވައި މިހާރު ކުރައްވަނީ އެ މަސައްކަތެވެ. މުސްތަފާ ސަމީރު 1981 އިން ފެށިގެން އެއާޕޯޓުގެ ފަޔަ ސާވިސްގައި އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާ ދޫކޮށްލައްވައި ސިފައިންގެއާ ގުޅިވަޑައިގަތީ ނޮވެމްބަރު 3، 1988ގެ ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާގައި ދިވެހިން "ނިކަތިވެގެންދިޔަ" ތަން ފެނިވަޑައިގެން ގައުމީ ދިފާއަށް ނުކުންނެވުމުގެ ޖޯޝުގަ އެވެ. ފަޔަފައިޓަރެއްގެ ގޮތުގައި އަށެއްކަ އަހަރު މަސައްކަތްކުރެއްވުމަށް ފަހު ސިފައިންގެއިން ވަކިވެވަޑައިގެން މުސްތަފާ ވެސް ޕްރައިވެޓް ފަޔަ ސޭފްޓީ ކުންފުންޏެއް އުފެއްދެވީ އެވެ. މިހާރު ވަނީ މަސައްކަތާ ދުރަށް ވަޑައިގެންފަ އެވެ.\nޒުވާން ބައެއް ފަޔަފައިޓަރުން "ލެޖެންޑުން"ގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާ މި ދެ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވަނީ އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގަން މެދުވެރިވާ ސަބަބު ކަނޑައެޅޭނީ ތަހުގީގަކުން އެކަނި ނަމަވެސް، ގަސްދުގައި ހުޅު ނުޖަހާ ނަމަ ކެމިކަލް ގުދަނެއްގައި ރޯވާން އޮންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ މައިގަނޑު ދެ ގޮތެއް ކަމަށެވެ. އެއީ ކަރަންޓު ޝޯޓަކުން ސްޕާކެއް ވުން ނުވަތަ ކެމިކަލް ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެ ގޮތަކަށް ހުރެގެން ލީކުވުން ނުވަތަ އެކުވުމެވެ. އެކަމަކު ގުދަނަށް ވަދެ ނުކުމެ އުޅޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި ސިނގިރޭޓް ބޯ މީހަކު ހުރެ، އެއްލާލެވޭ ފިލްޓަރަކުން ވެސް ރޯވުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެދާނެކަން މުސްތަފާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަން ގްރީން ޕާތަށް 2016ގައި ހުއްދަ ދިން ތަނުގެ އިންސްޕެކްޝަނެއް މޭ 16، 2019ގައި ހެދި އިރު ކަންކަން ހުރީ، އެމްއެންޑީއެފުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ފަޔާ ސާވިސްގެ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. އެ ތަނުން ބުނެފައިވަނީ ހުއްދަ ދޫކޮށްފައިވާ ގޮތަށް، ގުދަނުގައި ހުރީ ވެސް ސާފުކުރަން ބޭނުންކުރާ ކެމިކަލް ކަމަށެވެ. މިފަދަ ގުދަންތައް ޗެކްކުރާ އިރު ރަނގަޅަށް ހުއްޓަސް ފަހުން ގަވާއިދާ ހިލާފުވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް އޭރު ރަސްމީ ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވާ އިރު، ގުދަނުގައި ކެމިކަލް ގެންގުޅުނީ ނުރައްކާތެރި ގޮތްގޮތަށް ކަމަށް، ހާދިސާގެ ފަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބައެއް މީހުން ތުހުމަތުކޮށްފައިވެ އެވެ.\n"ހުއްދަ ކަރުދާހުގެ ބަޔާނުގައި ވާނެ އެ ރައްކާތެރިކަމާ އެކު ބަލަހައްޓައި ރައްކާކުރަން ޖެހޭނެ ވާހަކަ. ތި ގުދަން ހުރަސްކޮށް ދުވާލަކު އެތައް ފަހަރަކު ދަމު، އެތާނގެ ހާލަތު، އަދި އުޅޭ މީހުންގެ ފަރުވާ ކުޑަކަން ސާފު[ކޮށް] ފެންނަމުންދޭ،" އެއީ ތިމަންނަ ދިރިއުޅޭ ހިސާބުގަނޑު ކަމަށް ބުނި މީހަކު ޓްވީޓެއްގައި އޭރު ލިޔެފައިވެ އެވެ.\nއެކަމަކު ގްރީން ޕާތުން ބުނެފައި ވަނީ ކެމިކަލް ގުދަންކުރުމުގައި ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީގެ މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފުވެފައި ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ.\n"ދުންތައް އިންހޭލްވެގެން އެންމެ ފަހު ވަގުތުކޮޅު ހުރީ ނޭވާލާން ވަރަށް ބޮޑަށް އުނދަގޫވެފައި. ދަރިއެއް ކައިރީގައި ހުރީމަ ކަންނޭނގެ އެ ހިފަހައްޓާލެވުނީ."\nގްރީން ޕާތުން އޭރު ދިން އިންޓަވިއުތަކުގައި ބުނިގޮތުގައި، ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން، ގުދަނުގައި ކަރަންޓެއް ނުހުންނާނެ އެވެ؛ ކަރަންޓު ބޭނުންވެއްޖެ ނަމަ ޖެހިގެން ހުރި ގުދަނުން ވާގަނޑެއް ގެންނަނީ އެވެ. މިއީ، ކަރަންޓު ޝޯޓަކުން އަލިފާން ރޯވުމުގެ ފުރުސަތެއް ނޯންނާނެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުނިން ވާހަކަ ދައްކާފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު މުސްތަފާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ގްރީން ޕާތުން އެހެން ބުންޏަސް، ކަރަންޓުގެ މައްސަލައަކުން ރޯ ނުވާނެ ކަމަކަށް ނުނިންމޭނެ އެވެ.\n"މިސާލަކަށް، ބޭނުންކޮށްފައި އެ ވާގަނޑު އޮޅާލައިގެން އަނބުރާ ގެންގޮސް ލާނީ ބާ؟ ނުވަތަ ވަގުތީ ވާގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި އޭތި ބޭނުންކުރަން އެ ތަނުގައި ބާއްވާނީކީ ނޫން ބާ؟ މިއަދު ބޭނުންކޮށްފައި މާދަމާ ބޭނުންކޮށްލަން ބާއްވާ ވެސް ފާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުސްތަފާ ވިދާޅުވީ ގުދަން އެއްކޮށް އަނދައިގެން ދިޔަޔަސް "ބައިވަރު" ހެކި ހުންނާނެ ކަމަށާއި ރޯވީ ކަރަންޓު ވާގަނޑެއްގެ ކަމަކުންތޯ ވެސް، ދެނެގަނެވޭނެ ކަމަށެވެ.\n"އަލިފާނުގައި އަނދާފައި އޮންނަ ނަރެއް ބަލާފައި ފަޔަފައިޓަރުންނަށް ނުވަތަ އެކަމުގެ ނޮލެޖު ހުރި މީހަކަށް އެނގޭނެ، މި ނަރު މި އޮތީ އަލިފާނުގައި އަނދާފައި ބާއޭ ނުވަތަ ނަރުން ރޯވީ ބާއޭ،" މުސްތަފާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެކަމަކު ކެމިކަލް ގުދަނަކަށް ވުމުން އެންމެ ބޮޑަށް ބަލަން ޖެހޭ އެއް ކަމަކީ އަލިފާން ރޯވީ ކެމިކަލް ލީކުވެގެންތޯ އެވެ. އާދިލް ވިދާޅުވިގޮތުގައި ބައެއް ކެމިކަލްތަކަކީ ހޫނުމިން މައްޗަށް ގޮސްގެން އަމިއްލަ އަށް ރޯވާ ޒާތުގެ އެއްޗެހި ކަމަށް ވިޔަސް ސާފުކުރާ ކެމިކަލްތަކުގައި އެ ގޮތަކަށް ރޮލެއް ނުވާނެ އެވެ. އޭނާ އާއި މުސްތަފާ ދެއްވި މައުލޫމާތުން އެނގޭގޮތުގައި ކެމިކަލުން ރޯވި ނަމަ ރޯވާނީ ކެމިކަލް ލީކުވެގެން ގޮސް ވަކި ކަހަލަ ތަނަކަށް އެޅުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ދެ ކެމިކަލެއް އެކުވެގެންނެވެ.\nގްރީން ޕާތުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި ގުދަނުގައި ހުރީ ސްވިމިން ޕޫލަށް އަޅާ ކެމިކަލާއި ލޯންޑްރީތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ޑިޓަޖެންޓާއި ތަޅުން ސާފުކުރާ ކެމިކަލާއި ފެން ޕްލާންޓުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ ކެމިކަލްގެ ބާވަތްތަކެވެ. މުސްތަފާ ވިދާޅުވީ ސާފުކުރާ ކެމިކަލަކީ ވެސް "ވަރަށް ބާރުގަދަ، ވަރަށް ގަދަޔަށް ރިއެކްޓްކުރާނެ" އެއްޗެހި ކަމަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ދެ ކެމިކަލް އެއް ތަނެއްގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެ އެއްޗެހި ހުންނާނެ ކަމަށާއި އެ ކަމަށް ފަރުވާ ކުޑަވިޔަސް އަލިފާން ރޯވާން ދިމާވެދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ހާދިސާއެއް ހިނގަން މެދުވެރިވެދާނެ ގޮތުގެ އެހެން މިސާލެއް ދައްކަވަމުން މުސްތަފާ ވިދާޅުވީ އެއްޗަކުން ލީކުވާ އެއްޗެހި ލަކުޑި ފިލާތަކަކަށް އެޅިގެން އެ ފިލާތައް "ރިއެކްޓް ކުރަމުން ކުރަމުން ގޮސް ވެސް ރޯވެދާނެ" ކަމަށެވެ.\n"ކެމިކަލް ސްޓޯކުރުމަކީ ވަރަށް ތަރުތީބަކުން، ވަރަށް އެނގިގެން، ވަރަށް ގަވާއިދަކުން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް،" މުސްތަފާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ގަތް މީހާ ނާންނާނެ އެތާ އެ އެއްޗެހި ބަހައްޓާކަށް. އޭނާގެ މަސައްކަތު މީހުން އެ އެއްޗެހި ގެންގުޅެނީ ކިހިނެއްތޯ، ކިހާ ވަރަކަށްތޯ މަތިމައްޗަށް ޖަހާފައި ހުރީ، އޭގައި ލީކުވާ އެއްޗެއް ހުރިތޯ، މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ނުބަލާނެ. އެހެންވީމާ އެ އެއްޗެހި އެކަތި އަނެކައްޗާ އެކުވެގެން ރިއެކްޝަނެއް ހިނގައިގެން އެ ތަނުގައި ރޯވުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް ހަމަ އެބައޮތް."\nގްރީން ޕާތު "ގެއްލުނީ"\nމި ހާދިސާގައި މީހަކު މަރުވެ އާއްމުންގެ ގެދޮރާއި މުދަލަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބުމުގެ ހިތާމަގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށް ގްރީން ޕާތުގެ ނަޝީދު އޭރު އިންޓަވިއުތަކުގައި ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު އެ ވާހަކަކޮޅު، ގެއްލުން ލިބުނު ބައެއް މީހުންނާ ހަމައަކަށް ނުފޯރަ އެވެ. ނުވަތަ އެ މީހުންނަށް އެ ވަރަކުން ނުފުދެ އެވެ.\nގެއްލުންތަކާ މެދު ހަމްދަރުދީ ފާޅުކޮށް ގްރީން ޕާތުން ބަޔާނެއް ނުނެރޭތީ އާއި ވާހަކަދައްކަން އޭނާގެ އާއިލާ އިން ގުޅަން މަސައްކަތްކުރުމުން ގްރީން ޕާތުން އިޖާބަ ނުދޭތީ މަރިޔަމް ބުނަނީ އެ ހާދިސާ އަށް ފަހު ގްރީން ޕާތު "ގެއްލުނީ" ކަމަށެވެ. އަސްމާ ވެސް އެންމެ ބޮޑަށް ދެއްކި އެއް ވާހަކައަކީ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ހަމްދަރުދީގެ ބަހެއް އޭނާ އަށް އަޑުނީވޭ ކަމެވެ. ދެ މީހުން ވެސް ބުނީ ބޭނުންވަނީ އެނދި ހުރިހާ ގެތަކެއް ގްރީން ޕާތުން ހަދައިދޭށޭ ނުވަތަ ހުރިހާ ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލަށް އެ ކުންފުނިން ފައިސާ ދޭށޭ ބުނަން ނޫން ކަމަށާއި ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ޒިންމާ ނަގަން ޖެހޭނެކަން ފާހަގަކުރަން ކަމަށެވެ.\nމާލޭގައި ކުރިން ހިނގާފައި ހުރި އަލިފާނުގެ ބައެއް ހާދިސާތަކަށް ފަހު، ރޯވި ތަނުގެ ވެރިފަރާތުން ސަރުކާރާ ވާހަކަދައްކައި ހާލުގައި ޖެހުނު މީހުންނަށް އެހީ ދީފައި އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ލިލީ އާއި ކޯސްޓްލައިން ހިމެނެ އެވެ. އެ ދެ ކުންފުނިން އަމިއްލަ އިސްނެގުމަށް، ގެއްލުން ލިބުނު މީހުންގެ ހާލަތު ޑިޒާސްޓާ މެނޭޖްމެންޓް އޮތޯރިޓީ (އެންޑީއެމްއޭ) އިން އޮޅުންފިލުވައި އެހީ ދީފައިވާ އިރު ގްރީން ޕާތުން އެ އޮތޯރިޓީއާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަދައްކާފައި ނެތް ކަން އެންޑީއެމްއޭ އިން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ. އެ ތަނުގެ ޗީފް އެގްޒެކެޓިވް ހިސާން ހަސަން ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކެމިކަލް ކުންފުނީގެ ޚަބަރެއް ނުވާ ކަމުގެ ޝަކުވާ ގެއްލުން ލިބުނު މީހުން ކޮށްފައި ވެސް ވެ އެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ވިދާޅުވީ މިއީ އެފަދަ ކުންފުނިތަކުގެ އަމިއްލަ ކަމަކަށް ވާތީ އެންޑީއެމްއޭގެ ދައުރެއް މި ކަމުގައި ނެތް ކަމަށެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަން ހުރީ އިންޝުއަކޮށްފައިކަން ފުލުހުން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ. އިންޝުއަރެންސް ޚިދުމަތް ދޭ ކުންފުންޏެއްގެ އިސް ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވިގޮތުގައި އިންޝުއަކޮށްފައި ހުރި ނަމަ ކުންފުންޏަށް ލިބޭ ގެއްލުން އިންޝުއަރެންސުން އެއްކޮށް ފޫބައްދައިދޭނެ އެވެ. ގްރީން ޕާތުގެ އިންޝުއަރެންސް ކަންކަން ދިޔަ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ.\nފެން ނެގޭނެ ފަސޭހަ ގޮތެއް ނެތް\nހަތް ބުރީގެ ރަދުވާނިއާ ގޭގައި އަސްމާ އިނީ 15 އަހަރުގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު އަބްދުﷲ ޔައިޝްގެ އިންތިޒާރުގަ އެވެ. އެ ދުވަސްކޮޅު އޯލެވެލް އިމްތިހާނަށް ތައްޔާރުވަމުންދިޔަ ޔައިޝް އައިސް ގެ އަށް ވަނުމުން އަސްމާ ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ. ރޭގަނޑު 7:20 އެހާ އިރެވެ.\nބާރު އަޑެއް އިވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރު އަސްމާ ހީކުރީ އެ ގޭ ކުރިމަތީގައި ހުރި ތިލަފުށި ގޭގެ ކެމިކަލް ގުދަނުގައި އެއްޗެހި އަރުވާ ބާލަނީ ކަމަށެވެ. އެ ތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ އިރު އަޑުގަދަވުމަކީ އާއްމު ކަމެކެވެ. އެކަމަކު ދެވަނަ ފަހަރަށް ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވުމާ އެކު އަސްމާ އަށް ފުންމައިގެން ގޮސް ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލެވުނެވެ. ދެމައިން ބޭރު ބަލައިލި އިރު ފެނުނީ އެ މީހުން ތިބި ހަތަރުވަނަ ބުރިއާ ހިސާބަށް އަލިފާން ރޯވެފައި ހުރި ތަނެވެ. ތިރިއަށް ދާން ސިޑިއާ ދިމާއަށް ދުއްވައިގަތެވެ. އެކަމަކު ގަދަ ހޫނާއި ބޯ ދުމާ ހެދި އާއި ތިރީގައި އަލިފާން ރޯވެފައިހުރި ކަން އެނގޭތީ އެ ޚިޔާލު ދޫކޮށްލީ އެވެ. އަސްމާ އާއި ޔައިޝް ދުވެފައި ގޮސް ވަނީ ފާޚާނާ ތެރެއަށެވެ. ޔައިޝްގެ ފޯނުން ޕޮލިސް ހޮޓްލައިނަށް ގުޅި އެވެ.\nމިއީ އަލިފާނެއްގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑުވެގެންދާ ގޮތަށް މާލޭގައި ހުރި ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާ ހެދި އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ އުނދަގޫތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ހާދިސާއެކެވެ. އެތެރޭގައި ބަޔަކު ތާށިވެ، ބޭރުގައި އެ މީހުންގެ ގާތް މީހުންނާއި އާއްމުން ނޭވާ ހިފަހައްޓާލައިގެން ތިބި އިރު ފަޔަފައިޓަރުންގެ ކުރިމަތީގައި ހުރީ ސީރިއަސް ގޮންޖެހުންތަކެވެ. މާލޭގެ ތޮއްޖެހުމެވެ. ގޯތިތައް ފޮތިފޮތިކޮށްގެން ފިތިބާރުކޮށް ހަދާފައިހުރި އުސް އިމާރާތްތަކަކަށް ވަންނާނެ ގޮތް ހޯދުމެވެ. އަލިފާނަށް ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކެއް ނެތް އެ އިމާރާތްތަކުން ނެރެން ޖެހޭ މީހުން ތިބި ތަންތަން ދެނެގަތުމެވެ. އަލިފާން ނިއްވަން ފަސޭހަ އިން ފެން ލިބެން ނެތުމުގެ ހުރަހެވެ.\nގޮވުންތަކަކާ އެކު ކުއްލިއަކަށް ފާޅުވި ހުޅުގަނޑު އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް މިސްރާބު ޖެހީ ގުދަނާ ވިއްސަކަށް ފޫޓު ދުރުގައި ހުރި ރަދުވާނިއާ އަށެވެ. އެއަށް ފަހު މާޓިންގައި ހުރި ފީނޯގެ ކޯލްޑް ސްޓޯރޭޖަށާއި އެ ގުދަނުގެ ބިތްދޮށުގައި ހުރި އެހެން ގުދަންތަކަށާއި ކައިރީގައި ހުރި އިތުރު ގެތަކަށް ދުމާއި އަލިފާން ރާސްލާފައި ފެތުރިގަތީ އެވެ.\nއަލިފާން ރޯވީ ތިލަފުށި ގޭގައި ހުރި ކެމިކަލް ގުދަނުގައި. ވަށައިގެން ހުރި އެތައް އިމާރާތެއް އަނދައި ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ލިބުނު.\nފުލުހުންނަށް އަލިފާނުގެ ޚަބަރު ލިބުނުތާ މިނިޓެއް ފަހުން 7:26ގައި ސިފައިންނަށް ރިޕޯޓްކުރި އެވެ. ފަޔާ ސާވިސްގެ ފުރަތަމަ ވެހިކަލް ހަ މިނިޓް ތެރޭ އެ ތަނަށް ދިޔަ އެވެ. އޭގެ ހަތަރު މިނިޓް ފަހުން ދެވަނަ ވެހިކަލް ދިޔަ އެވެ. އެކަމަކު ރޯވެފައި އޮތް ހަނި ގޯޅި އަށް ނުވަދެވިގެން ފަޔަފައިޓަރުން ފުރަތަމަ ކުރަން ޖެހުނު މަސައްކަތަކީ ދެ ފަރާތުގައި ޕާކުކޮށްފައި ހުރި ސައިކަލްތައް ނެގުމެވެ. އަލިފާން ނިއްވަން ފެށުނީ އޭގެ ފަހުންނެވެ. އަލިފާންގަނޑު ބާރަށް ފެތުރެމުންދިޔަ އިރު، ގޯޅީގައި ސައިކަލްތައް ހުރުމުން، އެކަށީގެންވާ ގޮތަކަށް މަސައްކަތް ނުފެށި "ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ހޭދަވި" ކަމަށް ފަޔަ ސާވިސްގެ ކޮމަޑާންޓު ކާނަލް އަބްދުﷲ އިބްރާހީމް އެ ރޭ ނޫސްވެރިންނަށް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއާދިލް ވިދާޅުވިގޮތުގައި މައްސަލައަކީ މާލެހާ ތޮއްޖެހިފައި އޮތް ތަނެއްގައި އަލިފާން ނިއްވަން ފެން ނަގާނެ ހައިޑްރެންޓްތަކެއް ނެތުމެވެ. ގުދަނުގައި ރޯވެގެން ފުރަތަމަ ދިޔަ ވެހިކަލްތަކުން ފެން ޖަހައި އިތުރަށް ބޭނުންވި ފެން ނަގަން ޖެހުނީ މާ ދުރުންނެވެ. އެއީ ސޯސަންމަގު އަގޯރާ ކައިރީގައި ހުރި ޕޮއިންޓަކުންނާއި މަސްވެރިންގެ ޕާކާ ދިމާލު މޫދަށް ޕަމްޕު ގުޅައިގެންނެވެ.\n"މާލެ މިހާ ވަރަށް ތޮއްޖެހިފައި އޮތް ތަނެއްގައި ފަޔަ ވެހިކަލަކަށް ކޮންމެ ކޮންމެ ތަނަކަށް ނުވަދެވޭނެ. ކިހިނެއް، މާލޭ މެދުގައި ހުންނަ ތަނަކަށް ބޮޑެތި ލޮރީތައް ވައްދާނީ؟" އާދިލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މާލެ އަށް ވާ ވަރަށް މިހާރު ވެހިކަލް އެބަހުރި. ވާ ގޮތަކީ ފަޔަ ޓެންޑަރުތަކުގައި ފެން ހުސްވީމަ ފެނަށް ޖެހެނީ ގިނަ ފަހަރު. ފެނަށް ޖެހުނީމަ އަލިފާން ބޮޑުވާނެ. އެހެންވެ އަޅުގަނޑު މި ދަންނަވަނީ މާލޭގައި ރަނގަޅު ހައިޑްރެންޓް ސިސްޓަމެއް އެޅުނީމަ މި ވެހިކަލްތައް މާ މުހިއްމެއް ނުވެސް ވާނެއޭ."\nކެމިކަލް ގުދަނުގެ ހާދިސާ ހިނގި ތަނަށް އެ ރޭ މެދުނުކެނޑި ފެން ފޯރުކޮށްދެމުން ދިޔަ ކަމަށާއި ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށްވީ އެ ގޯޅީގެ ހަނިކަމާއި ތޮއްޖެހުން ކަމަށް އެމްއެންޑީއެފުން ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއާދިލް ވިދާޅުވީ އަލިފާން ނިއްވާ ވެހިކަލްތަކަށް ބިމުއަޑީގެ ޓޭންކުތަކަކުން ފެން އެޅޭ ގޮތަށް މާލޭގެ ސައްބީހަކަށް ތަނުގައި ކުރިންސުރެ ހަދާފައި ހުރި ޕޮއިންޓްތަކަކީ ހަގީގަތުގައި ހައިޑްރެންޓްތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ސަރުކާރުން އެންމެ އިސްކަންދޭން ޖެހޭ ކަމަކީ، އޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި، އަލިފާން ނިއްވަން ބޭނުންވާހާ ބާރު ޕްރެޝަރުގައި ވަކި ހޮޅިއަކުން މާލޭގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް ފެން ލިބޭ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމެވެ.\nޝަމާއު ވެސް ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކެމިކަލް ގުދަނުގެ ހާދިސާ އިން އެންމެ ބޮޑަށް އެނގުނު އެއް ކަމަކީ ފަޔަ ހައިޑްރެންޓް ނިޒާމެއްގެ މުހިއްމުކަމެވެ.\nމިދިޔަ ސަރުކާރުން މަޖީދީމަގު ހެދި އިރު ފަޔަ ހައިޑްރެންޓް ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރަން އޮތީ ހޮޅި އަޅައިފަ އެވެ. އެކަމަކު ކެމިކަލް ގުދަނުގައި ރޯވި އިރު ވެސް އަދި މިހާތަނަށް ވެސް އެ ނިޒާމެއް ނުނިމެ އެވެ. އެމްއެންޑީއެފުން މޯލްޑިވްސް ރޯޑް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެމްއާރުޑީސީ) އާއި އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީއާ ހަވާލުކުރި އެ މަސައްކަތް މިހާރު އޮތީ، ޝަމާއު ވިދާޅުވިގޮތުގައި، "ކަނެކްޝަން ގުޅާ ހިސާބަށް ގާތްގަނޑަކަށް ގޮސް" އެވެ.\nއެކަމަކު ހައިޑްރެންޓް ނިޒާމު ނިމޭނެ ތާރީޚެއް ސާފެއް ނުވި އެވެ. އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމުން އެމްއެންޑީއެފްގެ ސްޕޯކްސްޕާސަން އާޒިމް ހަމައެކަނި ވިދާޅުވީ އެމްއާރުޑީސީ އުވާލުމުން "އެ މަސައްކަތް މަޑުޖެހިފައިވީ ނަމަވެސް އަލުން ފަޔަ ހައިޑްރެންޓް ސިސްޓަމް އޮޕަރޭޝަނަލް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ޕްލޭންކުރެވިގެން ދަނީ ފެށުމަށް ތައްޔާރުވަމުން" ކަމަށެވެ.\nކެމިކަލް އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި ރޯވި ތަނަކަށް ފަޔަފައިޓަރުން ފެން ޖަހަނީ. ފައިލް ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nސިފައިންގެ މަސައްކަތް، ޝައުނާ ސަލާމަތް ނުވުން\nރަދުވާނިއާގެ ހަތަރުވަނަ ބުރީގައި އަސްމާ އާއި ޔައިޝް ފާޚާނާ ތެރެއަށް ވަތް ގޮތަށް ޕޮލިހަށް ގުޅި ނަމަވެސް ފަޔަފައިޓަރުން އައުން ދިޔައީ ދިގުލައިގެންނެވެ. އަސްމާ ބުނިގޮތުގައި އެ މީހުން ތިބީ ސީދާ ކޮންތާކުކަން ދެނެގަންނަން ސިފައިންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫވި އެވެ. ދެމައިން އެހީގެ އިންތިޒާރުގައި ތިބި އިރު ޔައިޝް ކުރި ކޯލް، ގަޑިއެއްހާ އިރު ފަހުން ފޯނުން ޗާޖު ދަންދެން ވެސް، ކަނޑައެއް ނުލަ އެވެ. ރައްކާތެރިވާނެ ގޮތްތައް އެކޮޅުން ދިޔައީ ކިޔައިދެމުންނެވެ. ފާޚާނާގެ ހުރިހާ އިސްކުރުތަކެއް ދޫކޮށްލުމަށާއި ދެމައިން ލައިގެން ތިބި އަންނައުނު ތެންމާފައި ބެހެއްޓުމަށެވެ. އަސްމާގެ ފޯނުން ގާތް މީހުންނަށް ގުޅައިގެން ވާހަކަދައްކަމުން ގެންދިޔަ އެވެ. ތިބި ތަން ހޯދަން އުނދަގޫވާނެކަން އަމިއްލަ އަށް ވެސް އިހުސާސްކުރެވި އަސްމާގެ ހާސްކަން ހައްތަހާ ދިޔައީ ބޮޑުވަމުންނެވެ.\n"ފަހުން ޕޮލިސްއާ އެ ސުވާލުކުރިން. ކީއްވެގެންތޯ ލޮކޭޓްކުރަން، ޓެކްނޮލޮޖީގެ މި ޒަމާނުގައި، އެހާ އުނދަގޫވީ. އެ މީހުން ބުނީ ތޮއްޖެހުމުގެ ވާހަކަ. އެހާ ކައިރިކައިރީގައި ބިލްޑިންތައް ހުރީމައާ އެކީގައޭ. އޭރު ވެސް އަޅުގަނޑުގެ ބޮލުގައި އިން އެހެން ވެދާނެކަން. މާލޭގައި މި ކަހަލަ ޑިޒާސްޓާތަކުގައި ކަން ހިނގާ ގޮތް އެނގޭ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nރަދުވާނިއާގެ ފުރަތަމަ ފްލޯގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެމްބަރު އަހުމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް (ގާރީ) އާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން އައިޝަތު ރަޝީދު ވެސް ގަޑިއެއްހާ އިރު ތާށިވެފައި ތިއްބެވި އެވެ. އެހެން ތަނެއްގައި ވެސް އަންހެނަކާއި ކުޑަކުއްޖަކު ނުނުކުމެވި ތިއްބެވެ. އެ ކުއްޖާގެ ބައްޕަ ބޭރުގައި ހުރެގެން އަސަރާ އެކު ދަރިފުޅާ ފޯނުން ވާހަކަދައްކަމުން، އެ މީހުން ސަލާމަތްކުރަން ދާން އެދި ސިފައިން ގާތު ޝަކުވާކުރަމުން ގެންދިޔަ އެވެ.\nމީހުން ސަލާމަތްކުރަން އިމާރާތެއްގެ ތެރެއަށް ވަންނަން ފަޔަފައިޓަރުން މަސައްކަތްކުރަނީ ފައިލް ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nގިނަ އިރުތަކެއް ފަހުން ނަމަވެސް ސިފައިން އެ އެންމެން ނެރެދިނެވެ. ސަލާމަތް ނުކުރެވުނީ އަސްމާގެ ފްލޯއާ ޖެހިގެން ތިރީގައި އުޅެމުންދިޔަ ޝައުނާ އެވެ. އަސްމާ ފާޚާނާ ތެރޭގައި ހުރި އިރު، އިމާރާތްތައް ވެއްޓޭހެން ހީވާ އަޑުއަޑާ އެކު އަންހެނަކު ދުއާކޮށް އާދޭސްކުރާ އަޑު ވެސް އިވެމުންދިޔަ އެވެ. އެއް އިމާރާތެއްގައި އުޅުނަސް އަސްމާ ޝައުނާއެއް ނުދަނެ އެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ލަފާކުރަނީ އެ އިވުނީ ޝައުނާގެ އަޑު ކަމަށެވެ.\n"މިހާރު ވެސް ވަރަށް އުނދަގޫވޭ އޭނާ މަތިން ހަނދާންވީމަ. އެ ގޮތަށް އަޑު އިވެން ފެށީމަ ބޭނުންވީ އަހަރެމެން ވެސް މިތާ އެބަތިބީމޭ ބުނަން،" އަސްމާ ބުންޏެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި މަރުވި ޝައުނާ\nޝައުނާ މަރުވުމާއި މި ހާދިސާގައި ސިފައިން މަސައްކަތްކުރި ގޮތާ މެދު މުސްތަފާ އާއި އާދިލްގެ ޚިޔާލު ތަފާތެވެ. މުސްތަފާ ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ އެމްއެންޑީއެފުން ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ހެދި ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އާދިލް ފާހަގަކުރެއްވީ ފަޔަފައިޓަރުންނަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރި ކަމެވެ.\n"މަޖިލީހުން ހިންގިޔަސް، ސަރުކާރުން ހިންގިޔަސް، ވަކިކޮޅަކަށް ނުޖެހޭ އިންކުއަރީއެއް އިޚުލާސްތެރިކަމާ އެކު ހިންގުން މުހިއްމީ."\nޑިފެންސް މިނިސްޓަރު މާރިޔާ އަހުމަދު ދީދީ ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި ސިފައިން އެ ރޭ ކޮށްފައި ވަނީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ މަސައްކަތެކެވެ. ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް މޭޖަ ޖެނެރަލް އަބްދުﷲ ޝަމާލް ވެސް ސިފައިންގެ މަސައްކަތަށް ތައުރީފްކުރައްވައި ޚާއްސަކޮށް މީހުން ސަލާމަތްކުރަން އުޅުނު ފަޔަފައިޓަރުންގެ ހިތްވަރު ފާހަގަކުރައްވާފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި މި ހާދިސާގައި އެމްއެންޑީއެފުން ހަރަކާތްތެރިވި ގޮތުގެ އޮޕަރޭޝަނަލް އެސެސްމެންޓެއް ހަދައި ރަނގަޅުކުރަން ޖެހޭ ކަންކަމާއި އިތުރަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބަލާނެ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ވެސް މިފަދަ މާހައުލެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ އިރު ހުންނާނެ ބައެއް ރަނގަޅުކޮށްލަން ޖެހޭ ކަންކަން. އެ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އަޅުގަނޑު ސިފައިންނަށް ވެސް، ހަމަ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް މި ފުރުސަތުގައި އަރުވަން،" އެ ހާދިސާ އަށް ފަހު ސިފައިން ނެރުނު ވީޑިއޯއެއްގައި ޝަމާލް ވިދާޅުވެ އެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފުން ބުނީ އެކަން ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ.\nއެސެސްމެންޓްގެ "މަސައްކަތްތައް ބަރާބަރަށް ކުރިއަށް ދޭ. ގެންނަން ބޭނުންވާ އިސްލާހުތަކާ އެއްޗެހި ގެންނަމުން މި ދަނީ،" އާޒިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމުސްތަފާ ވިދާޅުވަނީ އަލިފާން ނިއްވުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ސިފައިން އެންމެ ރަނގަޅު ސްޓްރެޓެޖީތަކާއި އުކުޅުތައް ބޭނުންކުރާ ތަން ނުފެންނަ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ، އެފަދަ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ތަމްރީންތައް ސިފައިންނަށް ބޭނުންވާ ކަމަށް އޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\nއަލިފާންގަނޑު ކުއްލިއަކަށް އެހާ ބޮޑަށް ފެތުރިގެން ދިޔުމުގެ އަސްލަކީ، އެމްއެންޑީއެފުން ބުނިގޮތުގައި، ރޯވީ ކެމިކަލްތަކެއްގައި ކަމަށް ވުމެވެ.\nމުސްތަފާ ވިދާޅުވީ އެހެން ވިޔަސް އަދި ހާދިސާގެ އެހެން ކަންކަމަށް ބެލިޔަސް، އަލިފާންގަނޑު އެ ވަރަށް ފެތުރުނަ ނުދީ ކޮންޓްރޯ ކުރެވުނީސް ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ވިސްނުމަކަށް ވާން ޖެހޭނީ ރޯވި ތަނުގައި ހުންނަ އަލިފާން ނިއްވަން މަސައްކަތްކުރުމަށް ވުރެ ބޮޑަށް ވަށައިގެން ހުރި ތަންތަން ސަލާމަތްކުރަން އިސްކަންދިނުމެވެ. ސިފައިން އެ ރޭ މަސައްކަތްކުރީ އެ ގޮތަށް ކަމަކަށް އޭނާ ގަބޫލެއް ނުކުރައްވަ އެވެ. މުސްތަފާ ވިދާޅުވީ "އެތައް ބައިވަރު އިރެއް ވަންދެން އެތައް ބައިވަރު ފަޔަފައިޓިން އޭޖެންޓެއް އެ މީހުން ބޭކާރުކުރީ ކެމިކަލްތަކަށް ޖަހަން" ކަމަށާއި އެއީ ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށެވެ.\n"އެ ގުދަން އެ ދުވަހު އަނދަން ދޫކޮށްލާފައި ދެން ހުރި ތަންތަން ސަލާމަތްކުރަން އެ މީހުން ދުއްވައިގަތް ނަމަ މާ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ނެރެވުނީސް. މިހާރު މިވީ ގޮތަކީ އެހެން ނެހެދުމުގެ ސަބަބުން އިތުރު އެތައް ބައިވަރު ބިލްޑިންއެއްގައި ރޯވެ، މާ ބޮޑުވީ ގެއްލުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ހުރި އެއްޗެއްސާއި މީހުންގެ އަދަދަށް ބަލާފައި އަޅުގަނޑުގެ ހިތް ބުނަނީ އެއަށް ވުރެ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ނެރެވުނީހޭ."\nއެމްއެންޑީއެފުން ބުނީ މި ހާދިސާގައި މީހުން ސަލާމަތްކޮށް އަލިފާން ނިއްވުމުގެ މަސައްކަތް ސިފައިން ކުރަމުން ގެންދިޔައީ ގާބިލްކަމާ އެކު ބަރާބަރަށް ކަމަށެވެ.\n"އަލިފާންގަނޑު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށްޓަކައި ކުރަން ޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ހަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ އޮންނަ ޕްރޮސީޖާ ތެރެއިން، ޕްރޮޓޮކޯލް ތެރެއިން ކުރަމުން ދިޔައީ،" އާޒިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއާދިލް ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކެމިކަލްތައް ގޮވައިގެން ދާ ބުރައިގައި ކުޑަދޮރުތައް ތަޅައިގެން ގޮސް އަދި ހޫނުން ގުދަނުގެ ޓިނުތައް ވިރި ހޫނާއި އަލިފާނާއި ދުން ރާސްލާފައި ފެތުރިގަންނާނެ އެވެ. އަދި ކުޑަދޮރުތައް ހުޅުވާފައި ހުރި ނަމަ ގޭގޭގެ އެތެރެ އަށް ވަދެގެންދާނީ ވެސް ހަމަ އެހާ ބާރުމިނުގަ އެވެ. އަލިފާން އެހާ ބޮޑަށް ފެތުރި އެތައް އިމާރާތެއްގައި ރޯވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެއީ ކަމަށް އޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\nމީހުން ސަލާމަތްކުރަން އެހާ ގިނައިރު ނެގުމާއި ޝައުނާ ސަލާމަތް ނުކުރެވުމުން މުސްތަފާ ސުވާލު އުފައްދަވަ އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ވެސް ގަބޫލުކުރަން، އެ ވަރުގެ ހާދިސާއެއްގައި އަދި އެކަކަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ފުރާނަ ވެސް ގެއްލިދާނެ. އެހެން ނަމަވެސް ފަހުން އަޅުގަނޑަށް އެނގުނު ގޮތުގައި އޭނާގެ އާއިލާގެ މީހުން ހާމަކޮށްފައި އެބަވޭ، މިވެނި އިރަކުން ފެށިގެން އޭނާ އަށް އެބަ ގުޅެއޭ، އޭނާ އެތާ ހުރި ވާހަކަ ތިމަންނަމެން ބުނަމުންނޭ ދިޔައީ. އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކައަކީ އެ ހިސާބަށް ނުދަނީސް އޭނާ ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނުފެށުނީ ކީއްވެގެންބާވައޭ؟" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފުލުހުން އަސްމާ ގާތު ބުނި ގޮތަށް، އާދިލް ވެސް ވިދާޅުވީ އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު ގޮތްގޮތަށް އިމާރާތްކޮށްފައި ހުންނަ މާލޭގެ ތަންތަނުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުން ފަޔަފައިޓަރުންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫވާނެ ކަމަށެވެ. އެއް ސަބަބަކީ، އޭނާ ވިދާޅުވީ، ފަޔާ ސޭފްޓީ ސިސްޓަމްތައް ނާޅާ ހުންނަ އާއްމު ގޭގޭގެ ކުރެހުން ފަޔާ ސާވިސްގައި ނުހުންނާތީ އެވެ.\nހާދިސާ އަށް ފަހު، އެ ސަރަހައްދު ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ. ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nއެހީ ލިބެންދެން ސަލާމަތުން ހުންނަން ކުރާނެ ކަންތައްތަކަށް އާއްމުން ހޭލުންތެރިވެފައި ނެތުމުން ވެސް މިފަދަ ހާދިސާއެއްގައި ފުރާނަ އަށް ނުރައްކާވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކަމަށް އާދިލް ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި ފަޔަފައިޓަރުން އަމިއްލަ ރައްކާތެރިކަމަށް ވެސް ފަރުވާތެރިވާން ޖެހޭނެކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\n"ފަޔަ ސޫޓް އަދި ލިޔަސް، ޓޮމް އެންޑް ޖެރީ އިން ފެންނަހެން، ރާސްލާފައި ގޮސް އަލިފާންގަނޑު ތެރެއަކަށް ނުވަދެވޭނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nތ. ބުރުނީ ޝައުނާ ރަދުވާނިއާގައި ދިރިއުޅުނީ އޭނާގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭބެ އަހުމަދު ސިރާޖުއާ އެކުގަ އެވެ. މައިންބަފައިން މަރުވެފައިވާ އިރު އާއިލާގައި ތިބީ އެ ދެބެއިން އެކަންޏެވެ. އަލިފާނުގެ ހާދިސާ ހިނގި އިރު ސިރާޖު ގެއަކު ނެތެވެ. އެކަމަކު ޚަބަރު ލިބުމުން އެ ތަނަށް ގޮސް، ކޮއްކޮ ސަލާމަތްކުރަން، ރޯވެފައި ހުރި އިމާރާތުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެންދާން ވެސް އޭނާ އުޅުނެވެ. ޝައުނާގެ ބަސް ހުއްޓުނީ ބޭބެ އަށް ގުޅައިގެން ހުއްޓާ ކަމަށް ގާތް ބައެއް މީހުން މީޑިއާ އަށް ކިޔައިދީފައިވެ އެވެ. ދުމާ ހެދި ނޭވާ ހާސްވެގެން އެ ވަގުތު ޝައުނާ ހޭނެތުނީ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ފަހު ބަހެއްގެ ގޮތުން އޭނާ އެދުނީ ހެޔޮ ދުއާކޮށްދޭށެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފުން ބުނިގޮތުގައި ޝައުނާ ހުރީ ސީދާ ކޮން ފްލޯއެއްގައިކަން ޔަގީން ނުވާ ކަމަށް އޭނާގެ އާއިލާ އިން ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި އެހެންވެ، ރޯވެފައި ހުރި ހުރިހާ ފްލޯތަކެއް ސިފައިން ފާސްކުރި ކަމަށާއި އެކަމަކު އިތުރު މީހަކު ރަދުވާނިއާގައި ހުރި ކަމެއް ފާހަގަ ނުކުރެވުނު ކަމަށް އާޒިމް ވިދާޅުވި އެވެ. އެކަމަކު ވެސް ރެސްކިއު ޓީމްތައް ޝައުނާ ހޯދަން ފަސް ފަހަރު ވަދެ މަސައްކަތްކުރި އެވެ. އަދި އާއިލާގެ ފަރާތުން ތަކުރާރުކޮށް އެދެމުން ދިޔުމުން ހަވަނަ ފަހަރަށް ވަތް ޓީމަށް، ތިންވަނަ ފްލޯގެ ސިޓިން ރޫމްގައި ހަދާފައި ހުރި ބަދިގެ ތެރެއިން ފެނުނީ ޝައުނާގެ ފިހިފައިވާ ހަށިގަނޑެވެ.\nޝައުނާގެ ހަށިގަނޑު ރަދުވާނިއާ އިން ނެރެގެން އެމްބިއުލާންސަށް އަރުވަނީ.\nޝައުނާގެ ފޯނު ކޯލުތަކާއި މެސެޖުތަކާއި ސެލް ލޮކޭޝަންތަކާއި ސިމްގެ ވެރިފަރާތުގެ މައުލޫމާތު ދޭން ކޮމިއުނިކޭޝަންސް އޮތޯރިޓީގެ މައްޗަށް އަމުރެއް ނެރެދޭން ފުލުހުން ކޯޓުގައި އެދިފައިވެ އެވެ. އެކަމަކު ކްރިމިނަލް ކޯޓާއި ހައި ކޯޓުން ވެސް ނިންމާފައި ވަނީ ޝައުނާއަކީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކަށް ނުވާތީ އެފަދަ ޒާތީ މުއާމަލާތް ބެލުމުގެ އަމުރެއް ނުދެވޭނެ ކަމަށެވެ. އެ ނިންމުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފެއް ނުކުރެ އެވެ. ފުލުހުން ޝައުނާގެ ފޯނު ރެކޯޑުތައް ބަލަން ބޭނުންވަނީ އޭނާ މަރުވި މައްސަލައިގައި ހެއްކާއި ގަރީނާ ހޯދަންކަން، ޖުލައި 1ގައި ހައި ކޯޓުން ގަޒިއްޔާ ނިންމި ގޮތުގެ ޚުލާސާ އިން އެނގެ އެވެ. އެކަމަކު އެއީ ސީދާ ކޮން ކަމެއްގެ ހެކި ހޯދަން ފުލުހުން ބޭނުންވާ މައުލޫމާތެއް ކަމެއް އެނގޭކަށް ނެތެވެ.\nއެމްއެންޑީއެފުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި މި އަލިފާނުގައި މީހުން ތާށިވި ތަންތަނުން މީހުން ސަލާމަތްކުރަން ސިފައިން އެ ތަންތަނަށް 18 ފަހަރު ވަދެފައިވެ އެވެ. އެ ހިތްވަރަށް، ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމުގެ ރިހި މެޑަލް ސިފައިންގެ ނުވަ މީހަކަށް ނޮވެމްބަރު 3ގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ދެއްވި އެވެ.\nއަސްމާ އާއި ޔައިޝް ސަލާމަތްކުރަން ފަސް ވަރަކަށް ފަޔަފައިޓަރުން ދިޔަ އެވެ. އޭރު އަސްމާގެ ހާލު ދިޔައީ ދެރަވަމުންނެވެ.\n"ދުންތައް އިންހޭލްވެގެން އެންމެ ފަހު ވަގުތުކޮޅު ހުރީ ނޭވާލާން ވަރަށް ބޮޑަށް އުނދަގޫވެފައި. ދަރިއެއް ކައިރީގައި ހުރީމަ ކަންނޭނގެ އެ ހިފަހައްޓާލެވުނީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nސަލާމަތްކޮށްދިނީ އެއާޕޯޓު ލޮރީތަ؟\nގިނަ ބަޔަކަށް ގަބޫލުކުރެވިފައި އޮންނަ ގޮތުން ނަމަ ބޮޑު ކޮންމެ ހާދިސާއެއްގައި ސިފައިންނަށް ނުވެގެން އަލިފާންގަނޑު ކޮންޓްރޯލްކޮށްދެނީ އެއާޕޯޓުގެ ފަޔަ ލޮރީންނެވެ. ކެމިކަލް ގުދަނުގެ އަލިފާނާއި މިދިޔަ މަހު ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގުގައި ހިނގި ބޮޑު ހާދިސާއާ ވިއްދައިގެން ވެސް އެ ވާހަކަ ވަރަށް ބޮޑަށް ދެކެވުނެވެ.\nފަޔާ ސާވިސްގެ ކަންކަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވަނީ އެމްއެންޑީއެފްގައި ފަޔަފައިޓިން ސާމާނު ވާވަރަށް އެބަހުރި ކަމަށެވެ. ކެމިކަލް އަލިފާނުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ދިމާވީ ވެހިކަލް ވައްދަން އުނދަގޫވި އިރު ކައިރިން ފެން ލިބެން ނެތް މައްސަލަ އެވެ.\nއާދިލް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މާލޭގައި އަލިފާން ނިއްވަން އެއާޕޯޓުގެ ފަޔަ ލޮރީ ގެންދަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވަނީ އެއީ "އަޅުގަނޑު ވެސް ވަރަށް ދެކޮޅު ހަދާ ކަމެއް" ކަމަށެވެ.\n"އެމްއެންޑީއެފްގައި މިހާރު ހަމަ ކެޕޭސިޓީ އެބަހުރި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރެވޭ. ދެން މީހުން ކިޔަނީ އެމްއެންޑީއެފްގައި ފޯމްއެއް ނެތޭ. ހުރިހާ އެއްޗެއް ހުންނާނެ. ހުރިހާ އެއްޗެއް. ދެން މަތިން އެ ނިންމާ ނިންމުން އެ އަންނަނީ،" އާދިލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނުގެ އަލިފާން ނިއްވާލަން ސިފައިންގެ ވެހިކަލަކުން ވެސް ފޯމު ޖެހި އެވެ. އާޒިމް ވިދާޅުވީ ވެސް "އެ ދުވަހު ފަޔަފައިޓަރުންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ލިބުނު ހިތްވަރަކީ އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރި ސާމާނު" ކަމަށެވެ.\nސިފައިންގެ ފަޔަފައިޓިން ވަސީލަތްތައް ރަނގަޅުވީ މި ފަހުގެ އަހަރުތަކުގައި ޖަޕާނުން ވެދިން ބޮޑެތި އެހީތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނުގައި ރޯވި ހާދިސާގައި އެމްއޭސީއެލްގެ ފަޔަފައިޓިން ޓީމު ކުރި މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރަން އެ ކުންފުނިން ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތު ޝަރަފްވެރިކޮށްދެއްވަމުން ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު މާރިޔާ އަހުމަދު ދީދީ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ އެ ދުވަހު އެއާޕޯޓުގެ ޓީމުން އެހީތެރި ނުވި ނަމަ އަލިފާންގަނޑު އިތުރަށް ފެތުރުމުގެ ބިރު އޮތް ކަމަށެވެ.\nބޮޑެތި ހާދިސާތަކަށް އެއާޕޯޓުގެ ފަޔަ ލޮރީ ނުގެންގޮސް ނުވަނީތޯ ސުވާލުކުރުމުން އެމްއެންޑީއެފުން ވަކި ޖަވާބެއް ނުދެ އެވެ.\nއަލިފާން ނިއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރި އެއާޕޯޓުގެ ޓީމަށް މާރިޔާ ހަދާނީ ފިލާ ދެއްވަނީ. ފައިލް ފޮޓޯ: ހުސައިން ވަހީދު/މިހާރު\nހުއްދަ ދިން މިންގަނޑު\nމާލޭގައި ކެމިކަލް ގުދަންކުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން، އެފަދަ އެއްޗެހި ވިއްކާ މީހުން ވެސް ގަބޫލުކުރާ ކަމަށް މައުލޫމާތު ހުރި މީހުން ބުނެ އެވެ. ބައެއް ވިޔަފާރިވެރިން ކުރިންސުރެ ވެސް ގެންދިޔައީ މާލެ ނޫން ތަނެއްގައި ކެމިކަލް ރައްކާކުރެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދަން ސަރުކާރާ ވާހަކަ ވެސް ދައްކަމުންނެވެ. އެކަމަކު މުދާ ބާލާ ގޮތަށް ސީދާ މާލޭގައި ގުދަންކޮށްލަން ފަސޭހަވެފައި ޚަރަދު ކުޑަކަމުން، ރައްކާތެރިކަމާ މެދު އަޅާނުލާ ތިބެން ކުންފުނިތަކަށް އޮތީ ހިތްވަރު ލިބިފަ އެވެ. އެކަމަކު ގްރީން ޕާތުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އެ ކުންފުނީގެ ގުދަން މާލެ އިން ބޭރުކުރަން ބޭނުންވެގެން ތިލަފުށިން ބިމެއް ހޯދަން މި ސަރުކާރާ ވެސް ކުރިން ވާހަކަދައްކާފައިވާނެ އެވެ.\nމީހުން ދިރިއުޅޭ ހިސާބުތަކުގައި ކެމިކަލް ގުދަންކުރުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެއްކަން އެންމެ ކުރިންސުރެ ވެސް ސާފެވެ. މާލެ ފަދަ ތޮއްޖެހިފައިވާ ތަނެއްގައި އެކަމަށް ހުއްދަ ދީފައި އޮތުމަކީ އާއްމުންގެ އަބަދުގެ ޝަކުވާ އެކެވެ. މި ހާދިސާ އިން ހިތި ގޮތަކަށް އެ ތަޖުރިބާކުރެވުނީ ސަރުކާރުތަކުން އެކަމާ އަޅާނުލާ އޮތުމުގެ ނަތީޖާ އެވެ.\nއެކަމަކު ކުރިން ވެސް ކެމިކަލް ގުދަންކުރަމުން އައީ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީން ދޫކުރި ހުއްދައަކަށް ކަމަށްވާ އިރު މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުން އެފަދަ ގުދަންތަކަށް ހުއްދަ ދެމުން ގެންދިޔަ އުސޫލުގެ ހަރުދަނާކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދެ އެވެ.\nހާދިސާ ހިނގި އިރު ތަންފީޒުކުރަމުން އައި މިންގަނޑު ޑިފެންސުން އާއްމުކޮށްފައެއް ނެތެވެ. އެ މިންގަނޑު އެމްއެންޑީއެފުން ލިބޭ ގޮތެއް ވެސް ނުވި އެވެ. އެކަމަކު އެ މިންގަނޑު ދެކެވަޑައިގެންނެވި ގާނޫނީ ވަކީލެއް ކަމަށްވާ ހަމްޒާ ލަތީފު ވިދާޅުވިގޮތުގައި އޭގައި ހުރީ ވަރަށް އާދައިގެ، މަދު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.\n"އެއަކީ ހަގީގަތުގައި، އަސަރުކޮށްފާނެ އެންމެން ރައްކާތެރިވާ ވަރަކަށް ހަދާފައި އޮތް އެއްޗެއް ނޫން،" ހަމްޒާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nކެމިކަލް ގެންގުޅެންވީ ގޮތާއި ގުދަން ހަދާފައި ހުންނަން ޖެހޭ ގޮތާއި ގުދަނުގައި ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ހުންނަންވީ ގޮތް ތަފްސީލްކޮށް ކަނޑައަޅައި ގަވާއިދެއް ތައާރަފްކުރުމަށް ފަހު އިސްލާހު ވެސް ވަނީ ގެނެސްފަ އެވެ. އިސްލާހުން ގެނައި ބޮޑު އެއް ބަދަލަކީ ގުދަނުގެ ބޭރު ފާރުތައް ހުންނަން ޖެހޭނީ މަދުވެގެން ދޮޅު ގަޑި އިރުގެ ފަޔަ ރެޒިސްޓެންޓް މެޓީއަރަލަކުން ކަމަށް ކަނޑައެޅުމެވެ.\nކުރީގެ މިންގަނޑުން ހުއްދަ ދިން ގްރީން ޕާތުގެ ތިން ބުރީގެ ގުދަން ހަދާފައި ހުރީ ޓިނުންނެވެ. ޓިނަކީ އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްގައި ނުލާހިކު އަވަހަށް ވިރިގެންދާނެ އެއްޗަކަށްވާތީ މި ހާދިސާގައި އަލިފާންގަނޑު އެހާ އަވަހަށް ފެތުރިގެންދިޔަ އެއް ސަބަބަކީ ތަން ޓިނުން ހަދާފައި ހުރުން ކަމަށް މި ރިޕޯޓަށް އިންޓަވިއު ދެއްވި ދެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިހާރު ތަންފީޒުކުރާ ގަވާއިދުގައި، ގުދަނުގެ ޕާޓިޝަންތަކާއި ދޮރުތައް ވެސް ދޮޅު ގަޑިއިރަށް ފަޔަ ރެޒިސްޓެންޓް ވުން ލާޒިމްކުރެ އެވެ. ސީލިންގު ވެސް ފަޔަ ރެޒިސްޓެންޓް ވާން ޖެހެ އެވެ.\nގްރީން ޕާތުގެ ހާދިސާ އަށް ފަހު، ކެމިކަލް ރައްކާކުރަން 34 ގުދަން ތިލަފުށީގައި ހެދި އެވެ. އަދި ވަގުތުން ބަދަލުކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް އެމްއެންޑީއެފުން ނިންމި ގުދަންތަކާ އެކު ނޮވެމްބަރު މަހު ސަރުކާރުން ދިޔައީ އެއްބަސްވުންތައް ހަދަމުންނެވެ. އެމްއެންޑީއެފުން ބުނިގޮތުގައި ކެމިކަލް ރައްކާކުރަން ހުއްދަދީފައި ހުރި ގުދަނެއް މާލެއަކު މިހާރު ނުހުންނާނެ އެވެ.\nއެކަމަކު ރަސްމީ ފަރާތްތަކަށް ނޭނގި ވެސް މާލޭގައި ކެމިކަލް ރައްކާކޮށްފައި ހުރެދާނެކަން ޝަމާއު ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.\nތިލަފުއްޓަށް ގުދަންތައް ބަދަލުކުރި "ފަހުން މިހާ ހިސާބަށް މި އައި މުއްދަތުގައި އަނެއްކާވެސް ހަމަ ނުހުންނާނެއެކޭ ނުބުނެވޭނެ. އެއީ އަބަދުވެސް އާ ކަންކަން އަންނާނެ. އެހެންވީމާ މިހާރު ވެސް ހަމަ ހުރުން އެކަށީގެންވޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nބެއިރޫތުގެ ގޮވުމާއި ކެފޭ ޓިއޯލޯގަ އާއި ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިއާ (އެސްބީއައި) ހުންނަ އިމާރާތުގައި މިދިޔަ މަހު ރޯވި ބޮޑު އަލިފާނާ އެކު، ވޭތުވެދިޔަ ދޮޅުމަސް ތެރޭ މާލޭގެ މައްސަލަތަކަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ ސަމާލުކަން ބޮޑުވެ، އަލިފާނުގެ ރައްކާތެރިކަމާ ބެހޭ ގިނަ މަޝްވަރާތަކެއް ކޮށްފައިވެ އެވެ. އޭގެ އެއް ނަތީޖާއަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ނަމަ ފިޔަވަޅު އަޅާނެކަން ކައުންސިލުން އެންގުމެވެ. އެލްސިއޯން ބޭކަރީގައި ތެޔޮ ޓޭންކެއް ހުންނަ މައްސަލައިގައި އެ ހިސާބުގަނޑުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނާއި އާއްމުން ފާޑުކިޔަމުންދަނިކޮށް ކައުންސިލްގެ އިންޒާރު ނެރުމުގެ ކުރިން ވާހަކަދައްކަވަމުން ޝަމާއު ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކަރަންޓު ޖެނެރޭޓަރު ބޭނުންކޮށްގެން މަސައްކަތްތައް ކުރާ ތަންތަން މާލޭގައި ބައިވަރެވެ.\nކެމިކަލް ގުދަނުގެ ހާދިސާ އަށް ފަހު ސަރުކާރުން ބުނިގޮތުގައި މާލޭގައި އޭރު ހުރި 124 ގުދަނުގެ ތެރެއިން 82 ތަނެއް ހުރީ މީހުން ދިރިއުޅޭ އިމާރާތްތަކުގަ އެވެ. މާލޭގައި ހުރުން ނުރައްކާ ނުވަތަ އެކަށީގެން ނުވާ ކިތަންމެ ތަނެއް އަދިވެސް ހުރީ އެވެ. ޒަމާންތަކަކުން ވެސް ހައްލު ނުވި މައްސަލައެކެވެ.\n"ބޮޑަށް ހަމަ ވިސްނުން ހުރީ މި ހުރިހާ ލަކުޑި ގުދަންތަކާއި ލައިޓް އިންޑަސްޓްރީސް ކޮންމެވެސް ދިމާލަކަށް ބަދަލުކުރަން. އެކަން ކުރަން ދެހާހުގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ވެސް މަސައްކަތްކޮށްފައި އެބަހުރި އޭރެއްގައި ތިބޭ ބަޔަކު. އެކަމަކު ނުވެ މި ހިސާބަށް ވެސް މި އައީ،" ޝަމާއު ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ދެން މިހާރު އޮތީ ރީޑިވެލޮޕްކުރާ އިރު މާލެ ޑީކޮންޖެސްޓްކުރުމުގެ ޕްލޭން. އެއީ އެހެން ދިމަދިމާލަށް، ޕްލޭންޑް އޭރިއާސް އަށް މީހުން މޫވްކުރުން."\nމާލޭގެ ދިރިއުޅުން، ތޮއްޖެހިފައިވާ އުސް އިމާރާތްތަކެއްގައި އޮތް އިރު، އާއްމުންގެ ގޭގޭގައި އަލިފާނުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް ސަރުކާރުން ތަންފީޒެއް ނުކުރެ އެވެ. ދިހަ ބުރި އަށް ވުރެ އުސް އިމާރާތްތައް ހަދަން ފަށާ އިރު ކުރެހުމުގައި ކޮންމެވެސް ކަންތައްތަކެއް ހުންނަން ޖެހެ އެވެ. އެކަމަކު ފަހުން އެ ފިޔަވަޅުތައް ހުންނަ ގޮތެއް ބެލުމުގެ ނިޒާމެއް ނެތެވެ. މާލޭގެ މަދު އިމާރާތެއްގައި މެނުވީ އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް ނެތެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު ގެޒެޓްކުރި ބިލްޑިން ކޯޑުގެ ދަށުން ޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ފަޔާ ސޭފްޓީގެ ހަތަރު މިންގަނޑެއް ތައާރަފްކުރަން ޖެހެ އެވެ. އެކަން އޮތީ ނުކޮށެވެ. ކަނޑައަޅާފައި އޮތް މުއްދަތުގައި އެކަން ނިންމި ނަމަ ކެމިކަލް ގުދަނުގައި ރޯވި ހާދިސާ އަށް 10 ދުވަސްވީ އިރު އެ މިންގަނޑުތައް ހުންނާނީ ނެރެފަ އެވެ. އަދި މި އަހަރު ފެށުނު އިރު އެ ފިޔަވަޅުތަކަށް އަމަލުކުރާނެ އެވެ.\nޕްލޭނިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ ބިލްޑިން ކޯޑުގެ ދަށުން ނެރެން ޖެހޭ ކޮމްޕްލަޔަންސް ޑޮކިއުމެންޓްތައް ހެދުން ލަސްވީ އެކަން ކޮށްދޭނެ ބަޔަކު ހޯދަން ތަކުރާރުކޮށް އިއުލާންކޮށްގެން ވެސް އެކަށީގެންވާ އަދަދަކަށް މީހުން ކުރިމަތިލާފައި ނެތުމުން ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގައި މިކަމުގެ މާހިރުން ނެތް ކަމަށާއި އެހެންވެ، ވޯލްޑް ބޭންކުގެ އެހީ ހޯދައިގެން ބޭރު ބަޔަކާ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރަން އިއުލާންކޮށް، ހޯދަން މަސައްކަތްކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް މިނިސްޓްރީން ބުންޏެވެ.\nކޮމްޕްލަޔަންސް ޑޮކިއުމެންޓްތައް މުއްދަތަށް ނިންމާފައި ނުވާތީ އާކިޓެކްޓްސް އެސޯސިއޭޝަން މޯލްޑިވްސްގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު މައުރޫފް ޖަމީލް (މާއީ) ފާޑުވިދާޅުވި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ އެކަން ކުރުމުގެ އަޒުމު ނެތީ ކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގައި އެ މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ގާބިލްކަމެއް ނެތް އިރު ބޭރުން އެހީތެރިކަން ހޯދައިގެން އެކަން ކުރެވެންދެން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޯޑުތަކަށް ބަލައިގެން ވަގުތީ މިންގަނޑުތަކެއް ތައާރަފްކުރެވުނީސް ކަމަށް އޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\n"ފަޔާ ރެގިއުލޭޝަންސް ކަހަލަ އެއްޗެއްސަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެހާ ބޮޑަކަށް އިންވެންޓްކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެއް ވެސް ނޫން. ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ތާކު ވެސް ވަރަށް އެއްގޮތްވާނެ. އެހެންވީމާ އިންޓަނެޝަނަލް ކޯޑްސް އަށް ރިފަރެންސް ދީފައި، ތިމަންނަމެންނަށް އެއްޗެއް ހެދެންދެން މި އެއްޗެހި އެޑަޕްޓްކުރާނީއޭ ބުނީމަ ނިމުނީ،" މާއީ ވިދާޅުވި އެވެ.\nހ. އޯކިޑްގޭގައި 2011 ވަނަ އަހަރު އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއް ހިނގައި ދެމައިން މަރުވުމާ ގުޅިގެން، އޭރުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އުފެއްދެވި ކޮމިޓީއަކުން މިނިވަން ތަހުގީގެއް ހިންގި އެވެ. ރައީސް އޮފީހުގެ ތިން ބޭފުޅަކާއި ނެޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ އެޑްވައިޒަރުގެ އޮފީހުގެ ބޭފުޅަކު ތިއްބެވި އެ ކޮމިޓީގައި ފަންނީ ބޭފުޅަކަށް ހިމެނިވަޑައިގަތީ ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓުގެ ހެޑް އޮފް އިމަޖެންސީ ޕްލޭނިން އެންޑް ސޭފްޓީ އަހުމަދު ފަޔާޒެވެ. ކޮމެޓީ އުފެއްދިތާ މަހަކާއި 10 ދުވަސް ތެރޭ އެ ތަހުގީގުގެ ޑްރާފްޓް ރިޕޯޓެއް އެކުލަވާލި އެވެ. އެ ކޮމިޓީގެ މެމްބަރުކަން ކުރެއްވި ރައީސް އޮފީހުގެ އޭރުގެ ޑެޕިއުޓީ އަންޑަސެކްރެޓަރީ (ފުރަހަނި) ޝުއައިބު އަލީ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ނަޝީދުގެ ވެރިކަން ބަދަލުވީ ކޮމިޓީން ރިޕޯޓް ފާސްކުރުމުގެ ކުރިން ކަމަށް ވާތީ ރަސްމީކޮށް ރިޕޯޓް ފައިނަލްކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ. "މިހާރު"އަށް ލިބިފައިވާ ޑްރާފްޓް ރިޕޯޓުގައި، އޯކިޑްގޭގެ ހާދިސާ ހިނގި ގޮތާއި އެ ހާދިސާގައި ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވި ގޮތާއި އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކުގައި މީހުންނާއި މުދާ ރައްކާތެރި ކުރަން ސަރުކާރުން ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައި ހުރި މިންވަރު ބަލައި ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ފާހަގަކޮށް ރަނގަޅުކުރަންވީ ކަންކަން ހުށަހަޅާފައިވެ އެވެ.\nގްރީން ޕާތު ގުދަނުގެ ހާދިސާގެ އިންކުއަރީއެއް ނެތެވެ. އާއްމު ރައްކާތެރިކަމާ ގުޅުންހުރި މިހާ ބޮޑު މައްސަލައެއްގައި، ހާދިސާ ހިނގައިދިޔަ ގޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކުން ވެސް ނުބަލަ އެވެ.\n"މަޖިލީހުން ހިންގިޔަސް، ސަރުކާރުން ހިންގިޔަސް، ވަކިކޮޅަކަށް ނުޖެހޭ އިންކުއަރީއެއް އިޚުލާސްތެރިކަމާ އެކު ހިންގުން މުހިއްމީ،" ކުރިން އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގައި މަސައްކަތްކުރައްވާފައިވާ ގާނޫނީ ވަކީލު މޫސާ އާލިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އޭގެ ބޭނުމަކީ، ކޮބައިތޯ ސިސްޓަމްގައި ހުރި އުނިކަމަކީ ބެލުން. ކިހިނެއް ވެގެން ހެއްޔޭ މިކަން މިވީ؟ ކާކުގެ އިހުމާލެއް ހެއްޔޭ އޮތީ؟ އެހެންވީމާ މި ކަހަލަ ކަންކަން ތަކުރާރުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ދެން ކުރެވޭނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔޭ؟ ކޮން ގާނޫނެއް ހެއްޔޭ ބަދަލުކުރަންވީ، ކޮން ނިޒާމެއް ހެއްޔޭ އިސްލާހުކުރަންވީ؟"\nކެމިކަލް އަލިފާނާ ޚިލާފަށް، މިދިޔަ މަހު 28ގައި ބޮޑުތަކުރުފާނުމަގުގައި ހިނގި ހާދިސާ، ގައުމީ ސަލާމަތާއި ޚާރިޖީ ގުޅުންތަކުގެ ކޮމިޓީން އަމިއްލަ އަށް އިސްނަގައިގެން ބަލަން ވަނީ ފަށައިފަ އެވެ. އެކަން ބަލަން ނިންމިކަން، އެ ހާދިސާ ހިނގިތާ ކުޑައިރުކޮޅެއް ތެރޭ ކޮމިޓީގެ މުގައްރިރު، މަރަދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އިބްރާހީމް ޝަރީފް އިއުލާން ވެސް ކުރެއްވި އެވެ.\nމިދިޔަ މަހުގެ ހާދިސާއާ ގުޅޭ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގައުމީ ސަލާމަތާއި ޚާރިޖީ ގުޅުންތަކުގެ ކޮމިޓީން ފުލުހުންނާއި ސިފައިންނާ ބައްދަލުކުރަނީ.\nގްރީން ޕާތުގެ ހާދިސާ ވެސް، މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއަކުން ބަލާ ނަމަ އެ ޒިންމާ ދާނީ، މަޖިލީހުގެ ބައެއް މެމްބަރުން ވިދާޅުވިގޮތުގައި، އެ ކޮމިޓީއަށެވެ. އެ ކޮމިޓީން އެހާ ބޮޑު ހާދިސާއެއް ނުބެލީ ކީއްވެގެންތޯ ސުވާލުކުރުމުން، ނުބަލާ ކަމަކަށް ޝަރީފް އެއްބަސްވެވަޑައެއް ނުގެންނެވި އެވެ. އެކަމަކު މަޖިލީހުގެ އެއްވެސް ކޮމިޓީއަކުން މި ހާދިސާ ބަލަން ފެށިކަން ހާމަކޮށްފައި ނެތް އިރު، ނުބަލާކަން ދެ މެމްބަރަކު ކަށަވަރުކޮށްދެއްވުމުގެ އިތުރުން އެފަދަ މަސައްކަތެއް ކުރި ކަން މަޖިލީހުގެ ސެކްރެޓޭރިއެޓްގެ ރެކޯޑްތަކުގައި ނެތް ކަން "މިހާރު"ން ބެލިބެލުމުން ވަނީ އެނގިފަ އެވެ.\nޝަރީފް ވިދާޅުވަނީ ސިއްރު ބައްދަލުވުމެއްގައި މައްސަލަ ބަލަން ފެށި ކަމަށެވެ.\n"އޭގައި އަހަރެމެން ބެލީ ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެއް ހިނގާފައި އޮތްތޯ. އެ މައްސަލައިގައި މީޓިން އޮތީ ސިއްރު މީޓިންއެއްގެ ގޮތުގައި. އެ އެއްޗެހީގެ ރެކޯޑްތަކެއް ނުއެއް ހުންނާނެ. ދެން އަހަރެމެން ގާތު ސަރުކާރުންނާއި އެންޓި ޓެރަރިޒަމުން ބުނީ އެ މައްސަލައިގެ ހުރިހާ އެންގަލްތަކުން ބަލަމުންނޭ މި ގެންދަނީ. އެ ކޭސް އޯޕަންކޮށް އޮތީ. އޭތި ކޮންކްލޫޑެއް ނުކުރޭ. އެ ރިޕޯޓް އަންނާނެ އަހަރެމެންނަށް. އައީމަ ދެން، އޭގެ ފައިނަލް ޑިސިޝަނެއް، ކޮމިޓީ ބާއްވާފައި ނަގާނީ،" ޝަރީފް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެކަމަކު ގައުމީ ސަލާމަތާ ބެހޭ ކޮމިޓީގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ވިލިމާލެ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަހުމަދު އުޝާމް ވިދާޅުވިގޮތުން ވެސް މި ހާދިސާ ކޮމިޓީން ބަލައިފައެއް ނެތެވެ. ކާށިދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބްދުﷲ ޖާބިރު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުއްވި ކުއްލި މައްސަލައަކަށް ތަޅުމުގައި މެމްބަރުން ބަހުސްކުރި އެވެ. އުޝާމް ވިދާޅުވީ ކުއްލި މައްސަލަގައި ވަކި ކަމެއް ކުރަން ހުށަހަޅާފައި ނެތުމުން އެ މައްސަލަ ކޮމިޓީ އަކަށް ފޮނުވާފައި ނެތުމާއި މުގައްރިރު އިސްނަގައިގެން މައްސަލަ އެޖެންޑާކޮށްފައި ނެތުމާއި އެހެން މެމްބަރަކު ވެސް ކޮމިޓީ އަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައި ނެތުމުން ނުބެލި އޮތީ ކަމަށް ގަބޫލުކުރައްވާ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް އެނގިގެންނެއް ކޮމިޓީއަކުން އެ މައްސަލައެއް ނުބަލާ އޭރަކު ވެސް. ހަމައެކަނި މަޖިލީހުގެ ފްލޯގައި ކުއްލި މައްސަލައާ ގުޅޭގޮތުން ބަހުސްކުރީ. އޭގެ އިތުރަކަށް ސްޕެސިފިކަލީ އެ ހާދިސާގެ މައްސަލައެއް ނުބަލާ. އެހެން ނަމަވެސް އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކުގެ އެކި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ޑިޒާސްޓާ މެނޭޖްމެންޓާއި އަދި އެމްއެންޑީއެފްގެ ފަޔަ އެންޑް ރެސްކިއުއާ ވާހަކަދެކެވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެ ވާހަކަ ވެސް އާދޭ، އެ ކަންކަން ވެފައި އޮތް ގޮތުގެ ވާހަކަތައް،" އުޝާމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nޝަރީފް ވިދާޅުވީ ކޮމިޓީން އިތުރަށް އަޅަން ޖެހޭ ފިޔަވަޅެއް އޭރު ނެތް ކަމަށާއި އެކަމަކު މިހާރު، ސަރުކާރުން ދިން އެހީ ކުޑަކަމުން ގެދޮރު އެޅޭނެ ގޮތެއް ނެތިގެން ބައެއް މީހުން ޝަކުވާކޮށްފައި ވާތީ އެ ޝަކުވާތައް ކޮމިޓީން ބަލަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.\nސަރުކާރުން ވަގުތުން ކެމިކަލް ގުދަންތަކުގެ މައްސަލައިގައި ފިޔަވަޅު އަޅައި ހާލުގައި ޖެހުނު މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދީފައިވާތީ، އިންކުއަރީއެއް ނުހެދުމަކީ މައްސަލައެއް ކަމަކަށް އުޝާމް ގަބޫލެއް ނުކުރައްވަ އެވެ.\n"އިންކުއަރީއެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހެދުނު ނަމަ ރަނގަޅުވީސް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެހެން ނަމަވެސް މަޖިލީހުގެ މެންޑޭޓަކަށް މި ވަނީ ސަރުކާރުން ކުރާ ކަންތައްތަކަށް ސަރުކާރު ޖަވާބުދާރީކުރުވުން. އެކަމާ ގުޅިގެން އޭރުގައި ސަރުކާރުން ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި. އެހެންވީމާ އެ ދަނޑިވަޅުގައި އަޅުގަނޑުމެން އިންކުއަރީއެއް ވަކި ނުހެދުމަކުން ވީ ގެއްލުމެއް އޮތް ކަމަކަށް އަޅުގަނޑަކަށް އެހާ ބޮޑަކަށް ގަބޫލެއް ނުކުރެވޭ."\n"ދުވަހަކު ވެސް އެހެން އެއްވެސް މީހަކަށް މި ވަރުގެ ކަމެއް ދިމާވާކަށް ނޭދެން."\nއިހުމާލުގެ މަރު: ޖިނާއީ ކުށެއް\nމާލޭގައި ހަދަމުންދިޔަ އިމާރާތަކުން ވެއްޓުނު ސިމެންތި ބަސްތާއަކުން ޖެހި ޑިސެމްބަރު 2018ގައި ހަތް އަހަރުގެ ރައުޝަން ޖިއާން މަރުވި މައްސަލައިގައި، އެ އިމާރާތުގެ މަސައްކަތްކުރި ޑަބްލިއު ކޮންސްޓްރަކްޝަންގެ ހަ މީހެއްގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ދައުވާކުރި އެވެ. ކެމިކަލް ގުދަނުގެ ހާދިސާއަކީ ދާދި އެއްކަހަލަ މައްސަލައެކެވެ.\nއަލިފާން ރޯވީ ގްރީން ޕާތުގެ އިހުމާލުން ކަމަށް ފުލުހުން ބަލާ ނަމަ، ޝައުނާގެ މަރުގެ މައްސަލައިގައި ޖިނާއީ ދައުވާކުރަން ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ޖިއާންގެ މަރުގެ މައްސަލައިގައި ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ދައުވާ ނުކޮށް ވަކިވަކި މީހުންގެ މައްޗަށް ދައުވާކުރި ނަމަވެސް، ވަކީލަކު ވިދާޅުވިގޮތުގައި، އެއް މައްސަލައެއްގައި އެއްފަހަރާ ދެ ގޮތަށް ވެސް ދައުވާކުރެވޭނެ އެވެ. ކުށް ސާބިތުވެއްޖެ ނަމަ މީހުންނަށް ޖަލު ހުކުމާއި ޖޫރިމަނާ އަދި ކުންފުންޏަށް ޖޫރިމަނާގެ އަދަބު ދޭނެ އެވެ.\nކެމިކަލް އަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު މީހުންނަށް ވެސް، އިންސާފު ހޯދަން ކޯޓަށް ދެވިދާނެ ކަމަށް "މިހާރު"އާ ވާހަކަދެއްކެވި ތިން ވަކީލަކު އިއްތިފާގުވެ އެވެ.\n"ކޮންމެވެސް އިހުމާލެއް އޮވެގެން އެކަހަލަ ހާދިސާއެއް ހިނގަން މެދުވެރިވާނީ،" ޕަބްލިކް އިންޓްރެސްޓް ލޯ ސެންޓަރު (ޕީއައިއެލްސީ)ގެ ރައީސް މަރިޔަމް ޝުނާނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަމިއްލަ އަށް އިންސާފު ހޯދުމުގެ މަގު\nވަކީލުން ވިދާޅުވިގޮތުގައި ގްރީން ޕާތާއި ސަރުކާރު ވެސް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށާއި ބަދަލު ހޯދަން، މި ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު މީހުންނަށް، ދައުވާކުރެވެން އެބަ އޮތެވެ.\nއެކަން ފެށެނީ ކެމިކަލް ގުދަނަށް ހުއްދަދިން ހިސާބުންނެވެ. އެމްއެންޑީއެފްގެ މިންގަނޑެއް އޮވެފައި އެ މިންގަނޑާ ޚިލާފެއް ނުވަމޭ ގްރީން ޕާތުން ބުންޏަސް، އެ ބުނާ މިންގަނޑު ޝާއިއުކޮށްފައި ނެތުމުން، ވަކީލު ހަމްޒާ އާއި އާލިމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި، އާއްމުންނަށް އެއީ ނެތް އެއްޗެކޭ އެއްފަދަ އެވެ. މިންގަނޑު ޝާއިއު ނުކުރުމަކީ އާއްމުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ސަރުކާރުން އަދާކުރަން ޖެހޭ ވާޖިބެއް އަދާކޮށްފައި ނެތުން ކަމަށް އެ ވަކީލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ.\n"އެ މިންގަނޑު އަވައްޓެރިންނަށް ވެސް އެނގިގެން، އެ ގުދަން ގޯސްކޮށް ހުރިކަން އެ މީހުންނަށް އެނގި، ރިޕޯޓެއް ކުރަން އެނގޭނީ ވެސް،" އާލިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nދެން އަންނަނީ މިންގަނޑުގައި ހުރި ޝަރުތުތައް އެކަށީގެންވޭތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ. އާލިމް ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން އަބަދުވެސް ގަވާއިދުތަކުގައި ކަނޑައަޅާނީ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރު ކަމަށް ވިޔަސް، އެ ކުޑަ މިންވަރަކީ މިސާލަކަށް މާލެ ކަހަލަ ތޮއްޖެހިފައިވާ ތަނެއްގައި ކެމިކަލް ގުދަނަކަށް އެކަށީގެންވާ ޝަރުތުތަކެއްކަން ކަށަވަރުކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.\nހަމްޒާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ކެމިކަލް ގުދަން އެމްއެންޑީއެފްގެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ހުއްޓަސް، އާއްމުން ކުރާ ދައުވާއެއްގައި، ގްރީން ޕާތަށް އެ ގޮތަށް ބުނެ ނިންމައެއް ނުލެވޭނެ އެވެ. ދައުވާކުރާ ފަރާތަށް، ފުލުހުންގެ ތަހުގީގުން ފެނުނު އިހުމާލެއްގެ މައުލޫމާތު ނުވަތަ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިނިމަމް މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފު ކަމުގެ ހެކި ހުށަހެޅޭނެ އެވެ. އޭރުން، އާދައިގެ މީހަކަށް ގަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރުން އޮންނަން ޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމުގެ މިންގަނޑަކީ ކޮބައިކަން، ކޯޓުން ކަނޑައަޅާނެ ކަމަށް އޭނާ ގަބޫލުކުރައްވަ އެވެ.\nމި ގޮތަށް އިހުމާލުގެ ބަދަލު ހޯދަން ދައުވާކުރެވޭނީ، ވަކީލުން ވިދާޅުވިގޮތުގައި، ޓޯޓް ލޯގެ ދަށުންނެވެ. ޓޯޓް ލޯ ބުނާގޮތުން މީހަކު ކުރި ކަމަކުން ނުވަތަ ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެހެން މީހަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމަކަށް ޒިންމާވާން ޖެހޭނެ އެވެ.\n"އެއްވެސް ގާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއްގައި ފެންނަން ނެތް ކަންކަމަށް، ޓޯޓް ލޯ ބުނާގޮތުން ކޯޓުތަކަށް ކަނޑައެޅޭނެ، މަދަނީ ގޮތުން ގޯސް ކަމެއް ކުރާ މީހުންގެ އަމަލުތަކުން ލިބޭ ގެއްލުމަށް ބަދަލުދެވިދާނެކަން. ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން ޓޯޓް ލޯ ބަލައިގެންފައި އޮތީ،" ހަމްޒާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެކަމަކު ފުލުހުންގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބި މިފަދަ ދައުވާތަކުގައި ހެކި ހޯދަން އުނދަގޫވާނެ ކަމަށް ޝުނާނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ޕީއައިއެލްސީގެ ބައެއް ކޭސްތަކުގެ ތަޖުރިބާ އިން ޝުނާނާ ވިދާޅުވީ އިހުމާލުގެ ސަބަބުން މީހުން މަރުވާ މައްސަލަތަކުގައި ޖިނާއީ ކުށް ހިމެނޭތީ، މަދަނީ ދައުވާކުރާ މީހުންނާ ލިޔެކިޔުން ހިއްސާކުރަން ފުލުހުން ދެކޮޅު ހަދާ ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިގޮތުގައި ފުލުހުން މައުލޫމާތު ނުދޭތީ ދައުވާ ނުކުރެވި ހުރި މައްސަލަތައް އެބަހުއްޓެވެ.\n"ވިކްޓިމް އަށް އެ މައުލޫމާތު ދޭން ނުޖެހޭ އެއްވެސް ސަބަބެއް ގާނޫނީގޮތުން ނެތް. މި ކޭސްގައި ވެސް ފުލުހުން އަސްލު އެ މައުލޫމާތުތައް ދޭން ވާނެ. އެކަމަކު ނުދޭނެ. ބުނާނީ ތިމަންނަމެންގެ އުސޫލެއް ނޯވެއޭ ދޭކަށް،" އަލިފާނުގެ ހާދިސާ އަށް އިޝާރާތްކުރައްވައި ޝުނާނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފުލުހުންގެ ތަހުގީގު ނުނިމޭ ހާލަތްތަކުގައި ވެސް، ގެއްލުން ލިބުނު މީހުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައަކަށް މައުލޫމާތު ދޭންވާނެ ކަމަށް އާލިމް ދެކެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. އަދި ވިކްޓިމް އަށް ޕޮލިހުން މައުލޫމާތު ނުދީފި ނަމަ ކޯޓު އަމުރަކަށް އެދެވިދާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އިންސާފަކީ ހަމައެކަނި ކޯޓަށް މައްސަލައެއް ވައްދައިގެން ގާޒީ ހުކުމެއް ކުރުމެއް ނޫން. ތަހުގީގާއި އަދި ޖިނާއީ މައްސަލައެއް އޮތް ކަމަށްވާ ނަމަ ޕީޖީގެ ދައުރާއި މި ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް މީގެ ތެރެއަށް އެބަ ވަދޭ، އަސްލު މީހަކަށް އިންސާފު ލިބުމަށްޓަކައި،" އާލިމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު އިމާރާތެއް މިހާރު ހުރި ގޮތް. ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nއަސްމާ ބުނިގޮތުގައި އޭނާ އަށް އެންމެ ގިނައިން ދެއްކޭ އެއް ވާހަކައަކީ އަހަރު ވެގެންދިޔަ އިރު މި ހާދިސާ އަށް ޒިންމާއެއް ނުނެގި ކަމެވެ. ދެމައިން ވަކިން އުޅުނު ދިރިއުޅުން އަނދައިގެން ދިޔުމުން އޭނާ އާއި ޔައިޝް ތިބީ އާއިލާ މީހުންގެ ހިޔާވަހިކަމުގަ އެވެ. ދުވަސްތައް ދާ ގޮތެއް ނޭނގި "އޮޓޯ ޕައިލެޓް"ގައި ފުރަތަމަ މަސްތައް ހޭދަކުރުމަށް ފަހު އަސްމާ އަށް އަދިވެސް އެ ހާދިސާގެ އަސަރުތަކުން އަރައެއް ނުގަނެވެ އެވެ. ތަނެއްގައި ރޯވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އޭނާ އަށް އެ ރޭގެ ތަޖުރިބާ ތަކުރާރުވާ ކަހަލަ އެވެ. ދުމެއްގެ ވަސް ޖެހޭ އިރަށް އެ ހަނދާންތައް އެނބުރި އާދެ އެވެ.\n"ދުވަހަކު ވެސް އެހެން އެއްވެސް މީހަކަށް މި ވަރުގެ ކަމެއް ދިމާވާކަށް ނޭދެން،" އަސްމާ ބުންޏެވެ.\nއަލިފާނުގެ ހާދިސާގައި ގެއްލުން ލިބުނު އިމާރާތެއްގެ އެތެރެ މިހާރު ހުރި ގޮތް. ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\nބައެއް މީހުން މަޑުމަޑުން ދިރިއުޅުން އާރާސްތުކުރަން ފަށައިފި އެވެ. އެހެން މީހުން އަދިވެސް އެ ވެއްޓުނު ވަޅުގަނޑުގަ އެވެ. އަލިފާނުގެ ހާދިސާގެ ނިޝާންތައް އަބަދަށްފެހިމަގުގައި އަދިވެސް ހުރީ އެވެ. ފަޅުވެފައި ހުރި ގެދޮރެވެ. އެތެރެ އަނދައި ހުލިވެ ދެލިން ކަޅުވެފައި ހުރި އިމާރާތްތަކެވެ. ރޯވެގެން ވެއްޓުނު ނުވަތަ ތަޅާލަން ޖެހުނު ތަންތަން ހުރި ހުސް ބިމެވެ.\nއަސްމާ މަގުމަތީގައި އުޅެނީ އެ ގޯޅި ނާޅަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އަލިފާނުގެ ހާދިސާ މާލެ އެމްއެންޑީއެފް ކެމިކަލް


ފެސާ އިން ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ބެޗް ތަކުގެ ލީޑަރުންނާއި ބައްދަލު ކޮއްފި – MNUSU\nފެސާ އިން ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ބެޗް ތަކުގެ ލީޑަރުންނާއި ބައްދަލު ކޮއްފި\nފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ދަރިވަރުންގެ އެސޯސިއޭޝަންގެ ފަރާތުން ފެކަލްޓީގެ ބެޗް ތަކުގެ ލީޑަރުންނާއިއެކު ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައިފިއެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަންގެ ހުރިހާ ބެޗް ތަކުގެ ލީޑަރުންނާއި ފެސާގެ ހިންގާ ކޮމެޓީގެ ހަ މެމްބަރުންނާއި އެމް.އެން.ޔޫ.އެސް.ޔޫ ގެ ކުރީގެ ރައީސް އަރުޝަދު އަޝްރަފުގެ އިތުރުން ފެކަލްޓީގެ ޑީން މަރިޔަމް ފިޒާނާ ރަޝީދް ވެސް ވަނީ ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންފައެވެ.\nގޫގްލް މީޓް މެދުވެރިކޮށް ކުރިއަށް ގެންދެވުނު މި ބައްދަވުން ފެށިގެން ގޮސްފައިވަނީ ހުރިހާ ބެޗް ލީޑަރުންނަށް މަރުހަބާ ކިޔުމުގެ ވާހަކަ ކޮޅަކުންނެވެ. މި ވާހަކަ ކޮޅު ދައްކަވައިފައިވަނީ ފެސާގެ ރައީސާ އާކިފާ ރަޝީދެވެ. އެއަށްފަހު ބައްދަލުވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ތައާރަފްވެ ދަސްކުރުމަށްޓަކައި ގޭމް އެއް ކުޅެވުނެވެ. އެއަށްފަހު ބައްދަލުވުމުގައި ބެޗް ތަކުގެ ފަރާތުން ލީޑަރުންނަށް ލިބިފައިވާ ޝަކުވާތަކާއި ޚިޔާލްތަށް ހިއްސާ ކުރެވުނެވެ. އަދި ދަރިވަރުންގެ ސުވާލު ތަކަށް ޑީން ވަނީ ޖަވާބު ދެއްވާފައެވެ.\nބައްދަލުވުމުގައި ޑީންގެ އިތުރުން އެމް.އެން.ޔޫ.އެސް.ޔޫ ގެ ކުރީގެ ރައީސް އަރުޝަދު އަޝްރަފް ވެސް ވަނީ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވައިފައެވެ. އަރުޝަދުގެ ވާހަކަފުޅުގައި ފާހަގަ ކުރައްވާފައި ވާގޮތުން ދަރިވަރުންނަށް ޝަކުވާ އާއި ޚިޔާލު އެކަންކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ހިއްސާކުރުމަށް މިހާ ފަސޭހަ ޕްލެޓޮފޯމް އެއް އޮތުމަކީ ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރުމަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ފުރުސަތެކެވެ. އަދި ދަރިވަރުންގެ ޝަކުވާ ތަކުގެ އަޑު ގާތުން އައްސަވައި އެއަށް ފިޔަވަޅު އަޅުއްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށްޓަކައި ޑީން ފިޒާނާ މިސް އަށް ވަރަށް ޚާއްސަ ޝުކުރެއް ދެންނެވިއެވެ..\nފެސާ މީޑިއާ ކޯޑިނޭޓާރ


ކްރިމިނަލް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކުރިމަތިލެއްވީ ދެ ބޭފުޅުން – DhiDaily\nކްރިމިނަލް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކުރިމަތިލެއްވީ ދެ ބޭފުޅުން\nކްރިމިނަލް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވައިލުމުން، ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ކުރިމަތިލެއްވީ އެންމެ ބޭފުޅެއްކަމަށާއި ހައިކޯޓަށް ވެސް ކުރިމަތިލެއްވީ ވެސް އެންމެ ބޭފުޅެއްކަމަށް ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ބުނެފިއެވެ.\nޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށާއި ހައިކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ހުޅުވައިލީ ހުސްވި މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މި މަހުގެ 06 ވަނަ ދުވަހުގެ 13:00 ހަމައަށެވެ.\nނަމަވެސް އެ މުއްދަތު ހަމަވިއިރު އެއިން ކޮންމެ މަޤާމަކަށް ވެސް ކުރިމަތިލައްވާފައިވަނީ އެންމެ ބޭފުޅެއްކަމަށް ޖޭއެސްސީން ބުނެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއީ ކޮންބޭފުޅުންނެއްކަމެއް ޖޭއެސްސީއަކުން ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ.\nކްރިމިނަލް ކޯޓާއި ހައިކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވައިލުމުންދެ ބޭފުޅުން ކުރިމަތިލާފައިވާއިރު، ހައިކޯޓުގެ އިސްފަނޑިޔާރެއްގެ މަޤާމުގައި ހުންނެވީ ޝުޖާއު އުސްމާނެވެ. އަދި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި ހުންނެވީ އަޙްމަދު ހައިލަމެވެ.


Ibu Husha Alhuvvaa 29.6 Billion Rufiyaage Budget Majlis Ah Fonuvaifi - Vaguthu\nއިބޫ ހުށަހަޅުއްވާ 29.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓް މަޖިލީހަށް\nއިންތިހާބީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު (އިބޫ) ހުށަހަޅުއްވާ 29.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓު މަޖިލީހަށް ފޮނުވައިފިއެވެ.\nފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވީ މަޖިލީހަށް ފޮނުވީ 29.6 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓެއް ކަމަށާއި ބަޖެޓް މަޖިލީހަށް ފޮނުވީ އެއްވެސް އުނި އިތުރެއް ގެނައުމެއް ނެތި ކަމަށެވެ. އަދި ބަޖެޓާ ގުޅޭ ހާއްސަ ފޮތެއް ނެރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށްވެސް އޮފިޝަލް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމި ބަޖެޓު މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާނީ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މުނައްވަރެވެ.\nމިދިޔަ މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ރިޔާސީ އިންތިހާބު ކާމިޔާބު ކުރެއްވި އިބޫ އަށް ބަޖެޓުގައި ހިމަނަން އިދާރީ ބަދަތުތަކާއި، އައު ސިޔާސަތުތަކުގެ ތަފްސީލް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ސަރުކާރުން ދީފައިވަނީ މި މަހުގެ ކުރީކޮޅުއެވެ.\nބަޖެޓާ ގުޅޭ ގޮތުން ފައިނޭންސް މިނިސްޓަރު އަހުމަދު މުނައްވަރު މީގެކުރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ ބަޖެޓް ތައްޔާރު ކުރުމުގައި އާސަރުކާރުގެ ހިއްސާއެއް ނެތް ނަމަ ކުރީގެ ތަޖުރިބާ އަކީ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ގިނަ ދަތިތައް ސަރުކާރަށް ދިމާވުން ކަމަށެވެ. މީގެއިތުރުން ޕީޕީއެމްގެ ޕީޖީ ލީޑަރު އަހްމަދު ނިހާން ވަނީ އެމްޑީޕީގެ ކޯލިޝަން ސަރުކާރުން ވެފައިވާ ވައުދުތައް ފުއްދަން ޕީޕީއެމް އިން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭނެ ކަމަށް މީގެކުރިން ވިދާޅުވެފައެވެ.\nގާނޫނު އަސާސީގައިވާ ގޮތުން ކޮންމެ މާލީ އަހަރެއް ފެށުމުގެ ދެ މަސް ކުރިން ދައުލަތުގެ އަންދާޒާ ބަޖެޓު ތައްޔާރުކޮށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 21:28\nމަހީ ކުރީ 10ބިލިޔަނުން ނިންމާލާނެ ކަމައް، އެކަމު ކީއެއްޗަކަ ކުރާކަމަކާ އަދި ދިމަލެއްނުވެ.\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 21:33\n2.6 ބިލިއަން އިތުރުކޮއްލީ ޕާޓީ ކުދިންނައް ބަހާލަން ވެގެންދޯ. މީހަކު ބުނި އަންނިގެ ރަގަޅު ކަމަކީ ބަޖެޓުން ތަރައްގީއައް ކަމެއް ނުކުރިއަސް ޕާޓީ ކުދިންނައް ބައި އަޅާތީޔޯ.\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 21:35\nގެސްޓް ހައުސް އަޅާނެ ލާރިކޮޅެއް ޕާޓީ ކުދިންނައް ދޭންވާނެ\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 21:51\nހިއްކާނެ ފަޅުފަޅާއި، ވިއްކާނެ ބިންބިމާއި، ލުއިލޯނާއި، ބޮޑުލޯނާއި ކުދިލޯނާއި އެކްސްޕޯޓްގެ ފައިސާއާއި، އިންޕޯޓްގެ ފައިސާއާއި، ރިސޯޓްތަކުގެ ކުއްޔާއި ބެޑް ޓެކްސްއާއި، އަންނަ ފަސެންޖަރުންގެ އަތުންނާއި ފުރާ ފަސެންޖަރުންގެ އަތުން ނަގަމުންދާ ފައިސާއާއި، ވިޔަފާރީގެ އުޞޫލުން ކަރަޓްވިއްކުމުންނާއި ފެންވިކުމުން ލިބޭފައިސާއާއި، ފަންނީއެހީތަކާއި ހިލޭއެހީތަކާއި މިހެންގޮސް، މިރާއްޖޭއަށް ލިބޭ ފައިސާގެ ޢަދަދު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް އިތުރު ވަމުންދާއިރުގައިވެސް ފަޤީރުންގެ އަތުން ދެއިރު ހަމައަށް ނުކައި ނުބޮއެ އުޅޭ މީހުންގެ އަތުން ޖީއެސްޓީ ނުނަގައި ދެކޮޅު ނުޖެހޭ ކަމަށްވާނަމަ، ކަނޑައެޅިގެން ވަކި ލިމިޓެއްގައި ބަޖެޓް ލިމިޓްނުކުރެވި އޮތުމަކީ، ދެރަކަމެއް.\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 23:02\nދެން އަތްޖަހާ. މޮޅު ވާހަކަ ދައްކާފަ ދަރަނި ބޮޑު ބަޖެޓެއް މިއީ. ލޮލް. ޔާމީން ސަރުކާރުގެ ދަރަނީގެ ވާހަކަ ދައްކާފަ، މިހާތަނަށް ހުށައަޅާ އެންމެ ބޮޑު ބަޖެޓު މިހުށައަޅަނީ ބޮޑު ބިޔަ ކޯލިޝަނުން. ދަރަނި އަރައިގެން ދާނީ ކުރިޔަށް ބާރަ ކުރިޔަށް ކިޔަމުން ދޯ؟\nއޮކްޓޯބަރ 31, 2018 23:29\nނޮވެމްބަރު 1, 2018 05:28\nޕާޓީ ކުދިންނަށް ހޯދަދިން ބަޖެޓެއް ޕާތީ ކުދިންގެ އޮޑިދޯނިފަހަރުގައި އިންޖީނު އަޅަން މިއޮތީ ރަނުގެ ފުރުސަތެއް ތައްޔާރުވެގެން މިތިބީ....\nނޮވެމްބަރު 1, 2018 09:00\nމި ވޭތުވެދިޔަ5އަހަރުގެ ބަޖެޓުތައް ބޮޑުކަމުން ވާހަކަ ދެއްކި މީހުން މިހުށަހެޅި ބަޖެޓު އަދި މާބޮޑު. މިވީ ކިހިނެތްތަ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟\nނޮވެމްބަރު 1, 2018 11:03\nބަޖެޓް ބޮޑު ވެގެން އެވާހަކަ އެންމެން ތި ދައްކަނީ. ތި ކޯލިޝަން ގަ ތިބި ރިސޯޓް އޯނަރުން ތަކާ އަދި ރާއްޖޭގެ ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތައް ހިންގަމުން އަންނަ މީހުން މީރާއަށް ނުދައްކާ އޮއްބަން އެއުޅޭ ފައިސާ ހޯދާނެ ގޮތެއް ނެތް. ކޯލިޝަލް އޭކިޔާފައި އެއުޅެނީ އެ ފައިސާ ނުދައްކާ ސަލާމަތް ވާންވެގެން.5އަހަރު ފަހުން އެމީހުން އަނެއްކާވެސް ދުއްވައިގަންނާނެ އެވަގުތެއްގަ އެންމެ ވަރުގަދަކޮއް އުޅޭ ބައެއް ފަހަތުން ކޯލިޝަނޭ ކިޔާފަ. އެމީހުން އެގޮތަށް ދުވެދުވެ އެ ތިބެނީ މަ ދުނިޔެއަށް އައި ދުވަހުން ފަށައިގެން. އެކަމް މި މަންޒަރު ގިނަ ދިވެހިންނަކަށް ނުފެނޭ. މިހާރުވެސް އެމީހުން މީރާ އަށް ދައްކަން ޖެހޭވަރު މިލިއަން ޑޮލަރުން އެއުޅެނީ. މިވަރުން ކިހިނެއް ޑޮލަރުގެ އަގުވެސް ވަކި ކުޑަވާނީ.


ކޮއްކޯއެވެ. ބަންގި ގޮވުމުގެ ފުރިހަމަ ސަވާބާއި ދަރުމަ ހޯދާށެވެ.\nކޮއްކޯއެވެ. ބަންގި ގޮވުމަކީ ވަރަށްވެސް ގިނަ ގުނަ ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭނޭ ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހުރިހާ އެންމެންނަށް ބަންގި ގޮވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭނެއެވެ.\nއެހެންކަމުން އަހރެމެން އެންމެންނަށް ބަންގި ގޮވުމުގެ ސަވާބު ލިބޭނެގޮތް އަހަރެމެންގެ ލޮބުވެތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވަނީ ދަސްކޮށް ދެއްވާފައެވެ. އެއީ؛\nބަންގި ގޮވާ މީހާއާއި އެކީ ބަންގީގެ ކަލިމަތައް ކިޔަމުން ގެންދިޔުމެވެ. އަދި ބަންގި ގޮވާ މީހާ " حَـيَّ عَلـى الصَّلاة" އަދި " حَـيَّ عَلـى الْفَـلاح" ކިޔުމުން " لا حَـوْلَ وَلا قُـوَّةَ إِلاّ بِالله" މިފަދައިން ކިޔުމެވެ.\nއަދި ބަންގި ގޮވާ ނިމުމުން ބަންގީގެ ދުޢާ ކިޔުމެވެ.\nކޮއްކޯއެވެ! ވިސްނާލާށެވެ! ބިރުވެރިކަމާއި ނާމާންކަމުން ފުރިގެންވާ ޤިޔާމަތް ދުވަހު، މިދުޢާ ކުރާ މީހަކަށް ޝަފާޢަތްތެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާނީ އަހަރެމެންގެ ލޮބުވެތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްއެވެ. އެހެންކަމުން މިދުޢާ ކުރުން މަތީ ދެމިހުރުމަށް އާދަ ކުރާށެވެ.\nاللّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدّعْوَةِ التّامَّة وَالصّلاةِ القَائِمَة آتِ محَمَّداً الوَسيلةَ وَالْفَضيلَة وَابْعَثْه مَقاماً مَحموداً الَّذي وَعَدْتَه، إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الميعاد.\nއޭ ﷲ އެވެ! ފުރިހަމަވެގެންވާ މިގޮވައިލުމާއި ޤާއިމުވެގެންވާ ނަމާދުގެ ވެރި އިލާހެވެ! މުޙައްމަދު (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަށް ވަޞީލަތާއި ފަޟީލަތް ދެއްވާނދޭވެ! އަދި އިބައިލާހު އެކަލޭގެފަނަށް ދެއްވުމަށް ވަޢުދުވެވޮޑިގެންނެވި މަޤާމަށް އުފުއްލަވާނދޭވެ! ހަމަކަށަވަރުން އިބަ ﷲ ވަޢުދާ ޚިލާފުވެވޮޑި ނުގަންނަވައެވެ.


ލީގުގެ ދެ ވަނަ މަގާމްގައި ޔުނައިޓެޑަށް ހަތަރު ޕޮއިންޓުގެ ލީޑެއް – އައްޑޫ އޮބްޒާވަރ\nHome ބޭރު ކުޅިވަރު\nލީގުގެ ދެ ވަނަ މަގާމްގައި ޔުނައިޓެޑަށް ހަތަރު ޕޮއިންޓުގެ ލީޑެއް\nއިނގިރޭސި ޕްރިމިއާ ލީގުގެ ދެ ވަނަ މަގާމްގައި މެންޗެސްޓާ ޔުނައިޓެޑުން ހަތަރު ޕޮއިންޓުގެ ލީޑެއް ނަގައިފި އެވެ.\nލީގުގެ ދެ ވަނަ މަގާމްގައި ޔުނައިޓެޑުން ހަތަރު ޕޮއިންޓުގެ ލީޑެއް ނެގީ ރޭ ރަށުންބޭރުގައި ބޯންމައުތުއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗް 2-0 ލަނޑުން ކާމިޔާބު ކޮށްގެންނެވެ.\nޔުނައިޓެޑްގެ ފަރާތުން މޮޅު ކުޅުމެއް ފެނިގެން ދިޔަ މިމެޗުގެ ފުރަތަމަ ލަނޑު 28 ވަނަ މިނެޓުގައި އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ އިނގިރޭސި ޑިފެންޑަރު ކްރިސް ސްމޯލިން އެވެ. އަދި ޔުނައިޓެޑްގެ ދެ ވަނަ ލަނޑު 70 ވަނަ މިނެޓުގައި އެޓީމަށް ކާމިޔާބު ކޮށްދިނީ ބަދަލު ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުޅެން ނިކުތް ބެލްޖިއަމްގެ ފޯވާޑް ރޮމެލޫ ލުކާކޫ އެވެ.\nރޭގެ މޮޅާއެކު ލީގް ތާވަލްގެ ދެ ވަނަ މަގާމްގައި ޔުނައިޓެޑް އޮތީ މިހާތަނަށް ކުޅުނު 34 މެޗުން ލިބުނު 74 ޕޮއިންޓާއެކު އެވެ. އަދި ލީގުގެ ތިން ވަނައިގައި އޮތް ލިވަޕޫލަށް 34 މެޗުން 70 ޕޮއިންޓް ލިބިފައިވާއިރު، ލީގުގެ ހަތަރު ވަނަ މަގާމްގައި އޮތް ޓޮޓެންހަމްއަށް ލިބިފައި އޮތީ 34 މެޗުން 68 ޕޮއިންޓެވެ.\nރޭގެ މެޗަށް ފަހު ޔުނައިޓެޑްގެ ކޯޗު ހޯސޭ މޮރީނިއޯ ބުނީ ރޭ މެޗުގައި ކުޅުންތެރިންގެ ފަރާތުން ވަރަށް ޕްރޮފެޝަނަލް ސިފަތަކެއް ފެނިއްޖެ ކަމަށާއި މިނަތީޖާއާ މެދު ހިތްހަމަ ޖެހޭ ކަމަށެވެ. އަދި އަންނަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ޓޮޓެންހަމާ ދެކޮޅަށް ކުޅޭ އެފްއޭ ކަޕް ސެމީ ފައިނަލް މެޗުގައި ކުޅޭ ހިތުން ތިބިކަން ހުރިހާ ކުޅުންތެރިން ވެސް މި މެޗުން ދައްކުވައިދީފި ކަމަށް ވެސް މޮރީނިއޯ ބުންޏެވެ.


ފޮޓޯ ނުނަގާވެސް ކެވޭނެ | Jazeera\tފޮޓޯ ނުނަގާވެސް ކެވޭނެ - Jazeera\nފޮޓޯ ނުނަގާވެސް ކެވޭނެ\nޝަރޫނާ އަބްދުﷲ April 18, 2019 88 views0\nރެސްޓޯރެންޓްތަކަށާއި ކައިވެނި ޕާޓީތަކަށް ދާއިރު ކާއެއްޗެހި ގެނައުމަށްފަހު ކާންފެށުމުގެ ކުރިން ކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ނަގާ މީހުން ފެންނާނެއެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ފޭސްބުކާއި އިންސްޓަގްރާމަށް ފޮޓޯ ލާށެވެ.\nކާންފެށުމުގެ ކުރިން ފޮޓޯ ނުނަގައިވެސް ކެވިދާނެކަން އެނގޭ މީހުން ނުތިބެނީ ކަންނޭނގެއެވެ. އާންމުކޮށް ކާއެއްޗެހި ފެނުމުން މީހުން އަވަސްވެގަންނާނީ ކާށެވެ. ނަމަވެސް ފޮޓޯ ނުނަގައި ނުކެވޭ މީހުން އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންވާނީ ރީތި ގޮތަކަށް ކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ނަގައި އަވަހަށް މީސް މީޑީއާގައި އެފޮޓޯ ހިއްސާކޮށް އެހެން މީހުން އެއާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާ އެއްޗެއް ބަލާށެވެ.\nކާއެއްޗެހިން ދުވާ މީރުވަހަކީ އެމީހުންނަށް އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ނުވަނީބާއޭވެސް ބައެއް ފަހަރު ހިތަށް އަރައެވެ. ހަގީގަތުގައި، ކާން ފެށުމުގެ ކުރިން ފޮޓޯ ނެގުމުގެ މަގުސަދަކީ ކޮބައިކަމެއް އަޅުގަނޑަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. އެހެންކަމުން ގާތް އެކުވެރިއެއް ގާތު އެއީ ކޮން ނިޔަތެއްގައި ކުރާ ކަމެއްތޯ އަހާލީމެވެ. އެކުވެރިޔާގެ ޖަވާބު އައީ ވަރަށް ސާފުކޮށެވެ. އޭނާ ބުނިގޮތުގައި އެއީ ތިމާއަކީ "ހެޕެނިންގ" މީހެއް ކަމުގައި ވުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ.\nކާން ފެށުމުގެ ކުރިން ފޮޓޯ ނެގިނަމަވެސް އެ ފޮޓޯތައް މީސް މީޑީއާގައި ހިއްސާކުރުމަކީ ކުރުން އެހާ ރަނގަޅުކަމެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ތިމާ ކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ލުމުން އެފަދަ އެއްޗެހި ކާން ނުލިބޭ މީހުންނަށްވެސް އެމަންޒަރު ފެންނާނެތީއެވެ. އަދި އެފަދަ މަންޒަރުތައް ފެނުމަކީ އެމީހުންނަށް ލިބޭނެ ހިތްދަތިކަމަކަށް ވާނެއެވެ.\nކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ނުނަގައި އެތަކެތި ނުކެވޭ މީހުންނަކީ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ ބައެއްކަންވެސް ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައިވެއެވެ. އަދި އެފަދަ މީހުން ކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ނަގަން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ނުނެގިއްޖެނަމަ ކާން ގެންނަ ތަކެތި ނުކައިވެސް ބައެއްފަހަރު ދޫކޮށްލާނެއެވެ. އަދި ތަފާތު "ފިލްޓާ" ތަކާއި "އިމޯޖީ"ތައް ލައިގެންވެސް އެމީހުން ނަގާ ފޮޓޯއަށް ފުރިހަމަ ކަމެއް ނައިސްފިނަމަ ދެން މުޅި ދުވަހުވެސް އެމީހުން ތިބޭނީ މޫޑު ކަޓާފައެވެ.\nކާއެއްޗެހީގެ ފޮޓޯ ނުނަގައިވެސް ކާންފެށިދާނެކަން އެނގޭއިރު، ބަނޑުހައިވެގެން ހާންތި ވާއިރުވެސް ހިތްހަމަޖެހޭ ފޮޓޯއެއް ނެގުނީމައި ނޫނީ ނުކައި މަޑުކުރުމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ.


އިތުރު ފަރާތްތަކަށް ވެކްސިން ދޭން ހޮސްޕިޓަލުން ތައްޔާރުވަނީ :: މިކަލް ނޫސް\nއިތުރު ފަރާތްތަކަށް ވެކްސިން ދޭން ހޮސްޕިޓަލުން ތައްޔާރުވަނީ\n21 މާރޗް 2017 17:33\nހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ހޭލުންތެރިކަމުގެ ޕޯސްޓަރެއް\nމިހާރު ރާއްޖޭގައި ހަލުއިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ސްވައިން ފްލޫ ރޯގާ އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ގޮތުން އިތުރު ފަރާތްތަކަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް ޏ.އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލުން ތައްޔާރުވަމުން އަންނަކަން އެ ހޮސްޕިޓަލުން މިއަދު ހާމަކޮށްފައި ވެއެވެ. މިއަދު އެ ހޮސްޕިޓަލުން އާއްމުކުރި ލިޔުމެއްގައިވާ ގޮތުން ކުރިން މިވެކްސިން ދެމުން އައި މާބަޑުމީހުންގެ އިތުރުން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި އަދި ވެސް އިތުރު ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.\nއެގޮތުން އިތުރަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް ހަމަޖެހިފަިއވާ ފަރާތްތަކަކީ އުމުރުން 65 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނާއި ގުނަވަންތައް ބަދަލުކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، ކެންސަރުބަލީގެ ފަރުވާ ހޯދާ އަދި ފަރުވާ ނިމިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރާ3އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނާއި، އަދި ޑައިލިސިސް ހަދަމުންދާ ފަރާތްކަށެވެ.\nހޮސްޕިޓަލުގެ އެލިޔުމުގައި ވާގޮތުން އެފަރާތުން އަންނަނީ ވެކްސިން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. މިކަލް ނޫހަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި މިވެކްސިން އަދި ހޮސްޕިޓަލަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ވެކްސިން ޖެހުމަށް ނަން ނޯޓު ކުރާކަމެއް ވެސް އޮޅުންފިލާ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.\nއަލަށް ވެކްސިން ޖެހުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ފަރާތްތަކުން ޑޮކްޓަރުގެ ލިޔުމާއި އައިޑިކާޑު ހުށަހަޅަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ތެރެއިން ވަކި ބައްޔަކަށް ޚާއްސަކޮށް ފަރުވާ ހޯދަމުން ނުދާ ފަރާތްތައް ޑޮކްޓަރުގެ ލިޔުން ހުށަނޭޅިޔަސް ވެކްސިން ޖެހުމުގެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިގެންދާނެ ކަމަށް ވެއެވެ. އަދި ވެކްސިންގެ އަގެއްގެ ގޮތުގައި 130.00 ރުފިޔާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ.\nމާބަނޑު މީހުންށް ވެސް ވެކްސިން ދިނުމަށް އިއުލާން ކުރެވިފައި ވަނީ 130.00 އަށެވެ. ނަމަވެސް، ވެކްސިން ޖެހި މާބަނޑު މީހަކު މައުލޫމާތު ދިންގޮތުގައި އޭނާގެ ވެކްސިން އަށް ފައިސާއެއް ދައްކާކަށް ނުޖެހުނެވެ. ޚާއްސަ ފަރާތެއްގެ އެހީއެއް ކަމުގައި ވެކްސިން ޖަހާދިން ފަރާތުން ބުނިކަމަށެވެ.\nމާބަނޑު މީހުންނަށް މިއަދުންފެށިގެން ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ވެސް ހެނދުނު 9:00 ން ފެށިގެން މަންދުރުފަހު 2:00 ށް ވެކްސިން ޖަހައިދިނުމުގެ ޚިދުމަށް ކުރިޔަށް ގެންދާގޮތަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.\nމިކަލް ނޫހަށް އެނގުނު ގޮތުގައި، ހޮސްޕިޓަލުން ބުނަނީ ޚާއްސަ ފަރާތެއްގެ އެހީގައި ވެކްސިން ހިލޭ ޖަހައިދެމުން ދަނީ ހަމައެކަނި މާބަނޑު މީހުންނަށް އެކަނި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އަލަށް ވެކްސިން ދޭން ހަމަޖެހުނު ފަރާތްތކަށް ވެސް އެވިދާޅުވާ "ޚާއްސަ ފަރާތު"ގެ އެހީގައި ވެކްސިން ލިބުމަކީ ވެސް ދުރުގައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.


Balimadukamaai iqthisaadhu madujehumu ge raalhugai Modi gharagu vaneetha? | ThePress\nބަލިމަޑުކަމާއި އިގުތިސޯދު މަޑުޖެހުމުގެ ރާޅުގައި މޯދީ ޣަރަގު ވަނީތަ؟\n23 August 2021, 08:43\nއިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރޭންދްރާ މޯދީ ޓެމިލް ނާޑޫ ސްޓޭޓްގެ މައްމަލަޕޫރަމްގެ ގޮނޑުދޮށުގައި މަޑުކޮށްލައްވައިގެން / ފޮޓޯ: ޓްވިޓާ\nއިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބާރުތިޔާ ޖަނާތާ ޕާޓީ (ބީޖޭޕީ)ގެ ނަރޭންދްރާ މޯދީއަކީ، އިންޑިއާގެ ވޯޓަރުންނާއެކު މާމުއިހަނދުގެ ދުވަސްތައް ގުނުއްވުމުގައި ވަގުތުތަކެއް ހޭދަ ކުރެއްވި ލީޑަރެކޭ ދެންނެވަމުން ގޯހެއް ނެތެވެ.\nސިޔާސީ ރޭހަށް ގަދައަށް ތެޔޮ ޖަހައިގެން ނެރުނު ސިޔާސީ ގާފިލާއަކައިގެން މޯދީ ވަނީ ވެރިކަމުގެ2ދައުރު ކަށަވަރު ކުރައްވާފައެވެ. ނަސީބު، އަބަދުމެ ހިފަމުން ދިޔައީ މޯދީގެ އަތްޕުޅުގައެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރު، އިންޑިއާގެ މާލީ ނިޒާމުން ކަރުދާސް ނޫޓުތަކެއް އުވާލަން ނިންމެވި ނިންމެވުނު ފަދަ ގޯސްތަކަށް، ރައްޔިތުން މައާފުވެސް ކުރިއެވެ. މުޅި ދުނިޔެ އިނދަޖައްސާލި ކޮރޯނާވައިރަސް ޑިޒީޒް (ކޮވިޑް-19)ގެ ބަލިމަޑުކަމާއެކު އިގުތިސޯދު މަޑުޖެހިގެން ދިޔަ ދިއުމާ އެކުގައިވެސް މޯދީއަށް ތާއީދު ކުޑަވި ކަމަކަށް މަންޒަރު ތަސްވީރެއް ނުކޮށްދެއެވެ. ހަރުދަނާ، ބާރުގަދަ އިދިކޮޅު ރާޅެއް ނެތުމުން، މިކަމަށް އިތުރު އެހީއަކަށް ވީ ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ.\nއިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރޭންދްރާ މޯދީ ގައުމާ މުހާތަބުކުރައްވާ މަންޒަރު ބަލަން އާންމުންގެ ބަޔަކު ޖަމާވެފަ/ފޮޓޯ: ރޮއިޓާޒް\nކަން މިހެން އޮތް ނަމަވެސް، މޯދީގެ މަގުބޫލު ކަން ފަނޑުވަމުން ދާ ކަން ގަބޫލު ކުރަން ހެއްޔެވެ؟\nއިންޑިއާގެ ދުވަހު ނޫހެއް ކަމަށްވާ އިންޑިއާ ޓުޑޭއިން މިދިޔަ ޖުލައި މަހުގެ ތެރޭގައި، 14600 މީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ހިޔާލު ހޯދުމުގެ ސާވޭއެއްގެ ނަތީޖާ، މިވަގުތަށް، ޖަވާބަކަށް ފުދެއެވެ. އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމުގެ މަގާމުން ދެންވެސް ކުފޫ ހަމަވާ ޝަހްސަކީ މޯދީ ކަމަށް ބުނީ، މި ސާވޭގައި ބައިވެރިވި މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ 24 ޕަސެންޓް މީހުންނެވެ. އިންޑިއާގައި އެންމެ އަވަހަށްވެސް ދެން އާންމު އިންތިހާބެއް އޮންނާނީ 2024 ގައެވެ.\nމިއީ މިދިޔަ އަހަރު ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ހިޔާލު ހޯދުމުގެ ސާވޭއާ އަޅާ ބަލާއިރު 42 ޕޮއިންޓްގެ ވެއްޓުމެކެވެ.\nއިންޑިއާގެ އާންމު އިންތިހާބުގައި ބޮޑުވަޒީރު ނަރޭންދްރާ މޯދީ ވޯޓު ދެއްވާފައި/ފޮޓޯ: އެސްސީއެމްޕީ\nމިފަދަ ސާވޭތައް އެކުލަވާލުމުގެ ސިޔާސީ ތަޖުރިބާކާރެއް، އަދި މޯދީއަށް ފާޑުކިއުންތައް އަމާޒު ކުރެއްވުމުގައި އަރާ ހުންނެވި ޔޯގެންދްރާ ޔާދަވް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ވެއްޓުމަކީ، ފާއިތުވީ 20 އަހަރު ދުވަހުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު، ބޮޑުވަޒީރެއްގެ މަގުބޫލުކަން މިހާ ބޮޑަށް ވެއްޓިގެން ދިޔަ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nމި ހިނގާ 2021 ވަނަ އަހަރަކީ މޯދީއަށް މާ ފަސޭހަ އަހަރެއް ކަމުގައި ދެންނެވޭކަށް ނެތެވެ. ކޮވިޑް-19ގެ ދެވަނަ ރާޅާއެކު އިންޑިއާއަށް ކުރިމަތިވި ތޫފާނީ ބަނަކަމާއެކު، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މޯދީގެ ސަރުކާރަށް ފާޑުކިއުންތައް އަމާޒުވިއެވެ. އިގުތިސޯދީ ތަކުލީފުތައްވެސް އިންތިހާއެވެ. ބަޒާރުގައި ތަކެތީ އަގު އުފެލެނީއެވެ. ހަކަތައިގެ އަގުތައް އުފުލެނީއެވެ. ވަޒީފާގެ ބާޒާރު އޮތީ ނޭވާ ހޮޅިއަށް އެޅިފައެވެ.\nސާވޭގައި ބައިވެރިވި 70 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ކޮވިޑްގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ އާމްދަނީ ދަށަށް ދިޔަ ކަމަށް ރިޕޯޓް ކޮށްފައެވެ. އަދި ކޮވިޑް ޖެހިގެން އިންޑިއާއިން މަރުވި ކަމަށް ރަސްމީ ރެކޯޑްތަކުން ދައްކާ 430000 އަށް ވުރެ، ހަގީގީ އަދަދުތައް މަތި ވާނެ ކަމަށްވެސް 70 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nކޮވިޑް-19ގެ ކަންކަން މެނޭޖު ކުރުމުގައި މޯދީ މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ ރަނގަޅަށް ކަމަށް 36 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އާންމުން އުފުލަމުން ދާ ތަކުލީފުތަކުގެ ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އުފުލަންޖެހޭނީ މޯދީގެ ސަރުކާރުން ކަމަށް 13 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. 44 ޕަސެންޓް މީހުން ވަނީ ފެޑެރަލް ސަރުކާރުގެ އިތުރުން ސްޓޭޓް ސަރުކާރުތަކުންވެސް ޒިންމާ ވާންޖެހޭ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nދިއްލީގައި ހިންގާ ދިރާސާ މުއައްސަސާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ރާހުލް ވަރުމާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މޯދީގެ މަގުބޫލުކަން ދަށްވުމަކީ ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nބޮޑުވަޒީރު ނަރޭންދްރާ މޯދީގެ ސަޕޯޓަރުންތަކެއް ވެރި ރަށް ނިއުދިއްލީގައި އުފާފާޅުކުރަނީ/ފޮޓޯ: އަދުނާން އާބިދީ\nމޯދީގެ ވެރިކަމުގައި އިންޑިއާއިން މީޑިއާގެ މިނިވަންކަން ގެއްލުނެވެ. 2014 ވަނަ އަހަރު، އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ކަމުގެ މަގާމަށް ވަޑައިގެންނެވި ފަހުން، އެންމެ ޕްރެސް ކޮންފަރެންސްއެއްވެސް ކުރިއަށް ގެންދަވާފައެއް ނުވެއެވެ.\nސަރުކާރުގެ އެކި ސިޔާސަތުތަކާއި ނިންމުންތަކާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ މުޒާހަރާތަކެއް ކުރީތީ ފެނިގެންދިޔައެވެ. މިއިން ކޮންމެ ކަމަކާ ސަރުކާރުން ކުރިމަތިލާފައި ވަނީ ގަދަ ބާރާއެކުގައެވެ.\nބިލްބޯޑުތަކާ، ވެކްސިން ސެޓްފިކެޓްތަކުގެ އިތުރުން ނޫހާއި ޓީވީ އިޝްތިހާރުތަކުން އެ ލީޑަރެއްގެ މޫނުފުޅު ފެނިގެންދާ ލީޑަރެއްގެ މަގުބޫލުކަން ފަނޑުވުމަކީ، ޒާތާއި ޝަހްސު ބިނާކުރެއްވުމަށް މޯދީ ކުރައްވާ މަސައްކަތުގައި ކާމިޔާބެއް ނެތް ކަން އަންގައިދިނުމުގެ ފެށުން ކަމަށް ބުނާ މީހުންވެސް މަދެއް ނޫނެވެ.\nއިންޑިއާޣެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރޭންދްރާ މޯދީ، އެ ގައުމުގެ 75 ވަނަ މިނިވަން ދުވަހުގެ އިހުތިފާލުގައި / ފޮޓޯ: އިންޑިއަން އެކްސްޕްރެސް\n13 ގައުމެއްގެ އިންތިހާބީ ލީޑަރުންގެ މަގުބޫލުކަން ވަޒަން ކުރަމުން އަންނަ މޯނިން ކޮންސަލްޓްގެ ރެކޯޑްތަކަށް ބަލާއިރު، މޯދީގެ މަގުބޫލުކަމުގެ ރޭޓީންގް ވަނީ، މިދިޔަ އަހަރު މެއި މަހަށް ފަހު، 25 ޕޮއިންޓްގެ ވެއްޓުމެއް ރެކޯޑް ކޮށްފައެވެ.\nއިންޑިއާގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ 543 ދާއިރާއަކުން 10000 މީހެއްގެ ބަސް ހޯދައިގެން ހިޔާލު ހޯދުމުގެ ނަތީޖާތައް އެކުލަވާލާ ސީވޯޓާއިން ބުނާ ގޮތުގައި، މޯދީ ބަލައިގަންނަ ނިސްބަތް، މެއި މަހު ވަނީ 37 ޕަސެންޓް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. އެއީ އޭޕްރިލް މަހުގެ ކުރިއާ އަޅާ ބަލާއިރު 20 ޕޮއިންޓްގެ ވެއްޓުމެކެވެ.\nހިޔާލު ހޯދުމުގެ ސާވޭތަކުން މޯދީގެ މަގުބޫލުކަމުގެ ފާހަގަ ދަށަށް ދިޔަ ކަމުގައި ވީ ނަމަވެސް، އެއީ ބޮޑުވަޒީރު ކަމުގެ ގޮނޑިކޮޅުން މޯދީ ތެދުވެވަޑައިގަންނަވަން ޖެހޭނެ ސަބަބެއް ކަމުގައި ނުބެލެވެއެވެ. އެހެނީ، އިންޑިއާގެ މައި އިދިކޮޅު ފިކުރުގެ ގޮތުގައި އޮތް ކޮންގްރެސްގެ ލީޑަރު، ރާހުލް ގާންދީ އަށް ވުރެ މޯޑީގެ ރޭޓިންގް އަދިވެސް އުޅެނީ ދެގުނަ މަތީގައެވެ. ވަރުގަދަ އޮޕޮޒިޝަން ނެތުމުގެ ފައިދާއަކީ މޯދީއަށް ލިބޭ ނަސީބެއް ކަމުގައި ވުމުގެ ފުރުސަތު ގާތެވެ.\nނަރެންދްރަ މޯދީ ރިޕޯޓް ކޮވިޑް-19 އިންޑިއާ އިކޮނޮމީ ދުނިޔެ ސިއްހަތު


UAE Gai Dhivessakah Covid-19 Jehunu Kan Adhives Kashavaru Nuwe - Minister - Vaguthu\nޔޫއޭއީގައި ދިވެއްސަކަށް ކޮވިޑް-19 ޖެހުނު ކަން އަދިވެސް ކަށަވަރު ނުވޭ - މިނިސްޓަރ\nޔޫއޭއީގައި ދިވެއްސަކު ކޮވިޑް-19 ޖެހުނު ކަމަަށް ބުނާ ވާހަކަ އަދިވެސް ކަށަވަރު ނުވާ ކަމަށް ހެލްތް މިނިސްޓަރ އަބްދުﷲ އަމީން ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިއަދު ދަރުބާރުގޭގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އަމީން ވިދާޅުވީ، ޔޫއޭއީގައި ދިވެއްސަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސި (ޕޮޒިޓީވް)ވި ކަމަށް ލިބުނު މައުލޫމާތަކާއި ގުޅިގެން، އެކަން ބަލަމުންދާ ކަމަށާއި،ނަމަވެސް އަދިވެސް އެކަން ކަށަވަރު ވެފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް މިހާތަނަށް ލިބުނު މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރުގައި އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރެފައި ކޮށްނުދެވޭ އެކޮޅުގެ ކަމާއި ބެހޭ ފަރާތްތަކުން، އެއީ ކާކުކަން، ދިވެއްސަކަށް ޖެހުނު ކަން އަދި ރަސްމީ އިދާރާތަކުން އަދި ވެރިފައިކޮށްދީފައެއް ނެތް". އަމީން ވިދާޅުވިއެެވެ.\nއަމީން ވިދާޅުވީ، އެގައުމުގެ ނޫސްތަކުގައި ހުރި ވާހަކަތަކަށް ވުރެ އަދި އެކަމުގެ އިތުރު މައުލޫމާތު ނުލިބޭ ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19 އަށް އެގައުމުން ފައްސިވި ދިވެހި މީހާގެ މައުލޫމާތު ކަށަވަރު ނުވާތީ އޭނާއަކީ ޔޫއޭއީގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދިވެއްސެއް ކަމެއް ނުވަތަ ނޫންކަމެއް އަދި ކަށަވަރެއް ނުވެއެވެ.\nމައުލޫމާތު ލިބޭގޮތުގައި، އެ ގައުމުގައި ދިވެހިންތަކެއް ވަޒީފާގެ ބޭނުމުގައިވެސް ދިރިއުޅެމުން ދެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކޮވިޑް-19 އަށް އެގައުމުން ފައްސިވި ދިވެހި މީހާގެ މައުލޫމާތު ކަށަވަރު ނުވާތީ އޭނާއަކީ ޔޫއޭއީގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ދިވެއްސެއް ކަމެއް ނުވަތަ ނޫންކަމެއް އަދި ކަށަވަރެއް ނުވެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ބުނީ ޔޫއޭއީގައި ދިވެއްސަކު ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވި ކަމަށް މީޑިއާގައި ރިޕޯޓް ކޮށްފައި ވާތީ އެކަން ބަލަމުންދާ ކަމަށެވެ.\nމާޗް 28, 2020 10:24\nކަލޭ ވެއްޖެނުން އިސްތިއުފާދޭން.


SunOnline: Boss, Yusuf adhi 4426 ge Ticket Vikkan Fashaifi\nބޮސް، ޔޫސުފް އަދި 4426ގެ ޓިކެޓް ވިއްކަން ފަށައިފި\nއައިމިނަތު ލުބާ 04 Dec 2018, 09:31\nބޮސް، ޔޫސުފް އަދި 4426 އެނބުރި އޮލިމްޕަހަށް---\nމަޝްހޫރު ވާހަކަ ލިޔުންތެރިޔާ، އަދި ޕްރޮޑިއުސަރު ފާތިމަތު ނަހުލާ (ނަހޫ)ގެ ކާމިޔާބު ތިން ފިލްމު ބޮސް، ޔޫސުފް އަދި 4426ގެ ޓިކެޓް ވިއްކަން ފަށައިފި އެވެ.\nނަހޫ ބުނީ ޓިކެޓް ވިއްކާނީ އޮލިމްޕަހުން ކަމަށާއި ޓިކެޓް ބުކް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ޓިކެޓް ވިއްކުން ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހެނދުނު 10 އިން 12 އަށް، މެންދުރު 14:00ން 18:00 އަށް އަދި ރޭގަނޑު 20:00 ން 22:00 އަށް ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށެވެ.\nފިލްމުގެ ޓިކެޓް ވިއްކުން ބާރަށް ކުރިއަށްދާ ކަމަށާއި ބެލުންތެރިންގެ ތަރުހީބު ވަރަށް ބޮޑު ކަމަށް ނަހޫ ބުންޏެވެ.\nމިހާތަނަށް ބޮސް އަދި 4426ގެ ތިން ފަހަރެއްގެ މަތިން ވަނީ ދައްކައިފަ އެވެ. އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ޝޯތައް ދައްކަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހައުސްފުލްކޮށެވެ.\nފިލްމު އަޅުވަން ގަސްތުކުރީ އަތޮޅުތެރޭ ގިނަ ބަޔަކު މާލެ އަންނަ ދަނޑިވަޅާ ދިމާކޮށްކަމަށާއި އެ މީހުންނަށް ފިލްމު ބަލާލުމުގެ ފުރުސަތުދިނުމަށް ކަމަށެވެ. އަދި ފިލްމު ބަލާލުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބިފައިވާ މީހުންނަށް ފުރުސަތު ދިނުމަށް ކަމަށް ނަހޫ ބުންޏެވެ.\nޕިކްލް ރެސްޓޯރަންޓުގެ އޮފާ---\n"ސަން" އާ ވާހަކަ ދައްކަމުން އިތުރަށް ނަހޫ ބުނީ ފިލްމުގެ ޓިކެޓްބުރި ހިފައިގެން މާލޭ ގްރޭންޑް ޓާޓާ ފްލެޓްތެރޭ، ނިކަގަސްމަގުގައި ހުންނަ "ޕިކްލް" ރެސްޓޯރަންޓަށް ދިޔުމުން މެންދުރު ކެއުމުގެ 30 ޕަސެންޓް ޑިސްކައުންޓް ލިބޭ ގޮތަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. އެއީ މެންދުރު 12:00 އިން ރޭގަނޑު 19:00ގެ ނިޔަލަށެވެ.\nމުޅިން ވެސް ލޯބީގެ އަސަރުގަދަ ފިލްމުތަކެއް ބެލުންތެރިންނާ ހަމައަށް ގެނެސްދީފައިވާ ނަހުލާގެ "4426" އަކީ އޭނާ ޑައިރެކްޓްކުރި ފުރަތަމަ ބިރުވެރި ފިލްމެވެ.\nދިވެހި ފިލްމު އިންޑަސްޓްރީގައި މިވަގުތު ހުރި އެންމެ ޑިމާންޑިން އެއް ބަތަލާ މަރިޔަމް އައްޒަ ލީޑު ރޯލުން ފެނިގެންދާ އެ ފިލްމަކީ ގެއެއްގެ ތެރޭގައި ބަންދުވެ، ބަޔަކަށް ދިމާވާ ރޫހާނީ ކަންތައްތަކެއް ދައްކައިދޭ ބިރުވެރި ފިލްމެކެވެ.\nއައްޒަގެ އިތުރުން ފިލްމުގައި ޖުމައްޔިލް ނިމާލް، މުޙައްމަދު ޖުމައިހުގެ އިތުރުން މަޝްހޫރު އަދި ތަޖުރިބާކާރު ތަރިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޔޫސުފް ޝަފީއު، ޝީލާ ނަޖީބު، ފަދަ ތަރިން ހިމެނެ އެވެ.\nބޮސް އަކީ ނަހުލާގެ ވާހަކައަކަށް އޭނާ ޕްރޮޑިއުސްކޮށް، އާއިޝަތު ރިޝްމީ ޑައިރެކްޓް ކޮށްފައިވާ އަސަރުގަދަ ލޯބީގެ ފިލްމެކެވެ. އައްޒަ ލީޑު ރޯލުން ފެނިގެންދާ ބޮސްގައި ހަރަކާތްތެރިވެފައި ވަނީ ފިލްމީ ދާއިރާއަށް އަލަށް ތައާރަފްވި ބަތަލު މުހައްމަދު ޔުނާން އެވެ. ފާތިމަތު އާޒިފާ، އިބްރާހިމް ޖިހާދު، އަލީ އާޒިމް، އަލީ ޝަމީލްވެސް ބޮސްއިން ފެނިގެން ދިޔަ އެވެ.\nނަހޫގެ "ޔޫސުފް" އަކީ ރާއްޖޭގެ ރެކޯޑް އަދަދަކަށް މީހުން ބަލާފައިވާ ފިލްމެކެވެ. މާލޭގެ ސްރީނުގައި އެ ފިލްމުގެ 50 ޝޯއެއް ވަނީ ދައްކައިފަ އެވެ. އެ ފިލްމަކީ މަންމަން މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން ދައްކުވައިދޭ ލޯބީގެ އަސަރުގަދަ ފިލްމެކެވެ. ފިލްމުގެ ލީޑް ރޯލުން ފެނިގެންދިޔައީ ނިއުމާ މުހައްމަދު އަދި ޔޫސުފް ޝަފީއު އެވެ.\nފޮނިތޮށި އެމްވީގެ "ޖާދޫ" އަކީ މިއީ!\nމޫދު މަދިރި: ކުޑަކުޑަ ހަންޓޭއާ އެކު އުދުހިލަމާ!\nތާތުގެ ފަރާތުން ސިމްޕަލް ގްލޭމް ލުކް އެއް!


Hajj gai baiverivaa meehun ge adhadhu 10,000 ah vure madhuvaane | Mihaaru\nސައުދީ އަރަބިއާގެ ހައްޖު މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު ސޯލިހު ވާޗުއަލް ނިއުސް ކޮންފަރެންސެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަނީ. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\nހައްޖުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދު 10،000 އަށް ވުރެ މަދުވާނެ\n24 ޖޫން 2020 - 13:57 1 comment\nރިޔާޒް (ޖޫން 24) - މި އަހަރުގެ ހައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދު 10،000 އަށް ވުރެ އިތުރު ނުވާނެ ކަމަށް ސައުދީގެ އަރަބިއާގެ ހައްޖާއި އުމްރާ މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު ސޯލިހު ބަންތަން ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nހެލްތު މިނިސްޓަރު ޑރ. ތައުފީގް އަލް ރާބިއާއާ އެކު ވާޗުއަލް ޕްރެސް ކޮންފަރެންސެއްގައި މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ކޮރޯނާވައިރަހުން ރައްކާތެރިވުމަށް މި އަހަރު ވަރަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނެ ކަމަށެވެ.\n"ހައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިވާ މީހުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓްރީއާ ގުޅިގެން މިދަނީ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުން،" ހައްޖު މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nސައުދީ އަރަބިއާގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު ޑރ. ތައުފީގު އަލް ރާބިއާ ވާޗުއަލް ނިއުސް ކޮންފަރެންސެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަވަނީ. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\nސައުދީން މި އަހަރު ނިންމާފައި ވަނީ ސައުދީގައި އުޅޭ މީހުންނަށް އެކަނި ހައްޖުވެވޭ ގޮތަށެވެ. ހައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިވެވޭ މީހުންގެ ޝަރުތަކުގެ ތެރޭގައި އުމުރުން 65 އަހަރު ނުވުމުން އެއްވެސް ބައްޔެއްގައި އުޅޭ މީހަކަށް ނުވުން ހިމެނެ އެވެ.\nކޮންމެ އަހަރެއްގެ ހައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން 2.5 މިލިއަން މީހުން ބައިވެރިވެ އެވެ. ދުނިޔޭގެ 160 އަށް ވުރެ ގިނަ ގައުމުން މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ 1.85 މިލިއަން މީހުން ހައްޖުގައި ބައިވެރިވެފަ އެވެ. ސައުދީން ވަނީ 643،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފަ އެވެ.\nސައުދީ އަރަބިއާ އިން މިހާތަނަށް ވަނީ 164,144 މީހުން ކޮރޯނާވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެ 1,346 މީހުން މަރުވެފަ އެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރުގެ ހައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ހައްޖުވެރިން ތަވާފް ކުރަނީ. --ފޮޓޯ:އޭއެފްޕީ\nމި އަހަރުގެ ހައްޖުގައި އަޅައި ފިޔަވަޅުތައް\n1. 10،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ފުރުސަތެއް ނުދޭނެ\n2. ހައްޖުގައި ބައިވެރިވާ އެންމެން ޓެސްޓް ކުރާނެ\n3. ހައްޖުވުމުގެ ފުރުސަތު ދޭނީ 65 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންނަށް\n4. ހައްޖުގެ އަޅުކަމަށް ފަހު އެންމެން ވެސް ކަރަންޓީން ވާން ޖެހޭނެ\n5. ހައްޖުގެ ކުރިން ހުރިހާ މަސައްކަތު މީހުންނާއި ވޮލަންޓިއަރުން ޓެސްޓްކުރާނެ\n6. ހައްޖުވެރިންގެ ސިއްހީ ހާލަތު ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް މޮނިޓަކުރާނެ\n7. ހައްޖުގެ ތެރޭގައި އިމަޖެންސީ ކަމެއް ދިމާވެދާނެތީ ޚާއްސަ ހޮސްޕިޓަލެއް ވަނީ ތައްޔާރުކޮށްފައި\n8. ސޯޝަލް ޑިސްޓެންސިން އަށް ހުރިހާ ހައްޖުވެރިން ވެސް އަމަލު ކުރަން ޖެހޭނެ


Gaumee Basket team ge manager magaamun vaki kohfi\nގައުމީ ބާސްކެޓް ޓީމުގެ މެނޭޖަރު މަގާމުން ވަކިކޮށްފި\nޝިހާން (ރަތް ޓީޝާޓްގައި)\nއިންޑިއަން އޯޝަން އައިލެންޑް ގޭމްސްއަށް ތައްޔާރުވާ ގައުމީ ފިރިހެން ބާސްކެޓްބޯޅަ ޓީމުގެ މެނޭޖަރު ކަމުން، މުހައްމަދު ޝިހާން ވަކި ކޮށްފި އެވެ.\nގޭމްސް ފެށެން ގާތްގަނޑަކަށް މިހާރު އޮތީ އަށް ވަރަކަށް ދުވަހެވެ. ގޭމްސްއަށް މިހާ ކުޑަތަންވެފައި ވަނިކޮށް، ޝިހާން މަގާމުން ވަކި ކުރީ، ކުލަބެއްގެ މެނޭޖަރު ކަމާ ހަވާލުވާން އެއްބަސް ވުމުން ކަމަށް ބާސްކެޓްބޯޅަ އެސޯސިއޭޝަން (އެމްބީއޭ) އިން ބުނެ އެވެ.\nއެމްބީއޭގެ ޖެނަރަލް ސެކެޓްރީ، ވިޝާމް ރަޝީދު ވިދާޅުވީ، ޝިހާން މަގާމުން ވަކި ކުރީ، އެހެން ކުލަބެއްގެ މެނޭޖަރު ކަމަށް ދާން އޭނާ އެއްބަސްވިކަމަށް އެންގުމުން ކަމަށެވެ. ޝިހާން އަކީ އެމްބީއޭގެ އެކްސްކޯ މެންބަރެއް ކަމަށްވެސް ވިޝާމް ފާހަގަ ކުރި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، ޓީމުގެ މެނޭޖަރަކަށް ހުންނަ މީހަކަށް އެހެން ކުލަބެއްގެ މަގާމެއް އަދާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކްސްކޯއިން ފާސްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.\n"[އެހެން ކުލަބެއްގެ] މަގާމު ގަބޫލު ކުރުމަށް ފަހު އުސޫލެއްގެ ގޮތުން އޮޓަމެޓިކުން މަގާމު ގެއްލޭނެ، އެއީ އެކްސްކޯއިން ފާސްކޮށްފައިވާ ނިންމުމެއް އޮންނާނެ ގައުމީ ޓީމުގެ މެނޭޖަރަކަށް ހުންނަ މީހަކަށް އެހެން ކުލަބެއްގައި ނުހުރެވޭނެ ކަމަށް،" ވިޝާމް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެގޮތަށް ނިންމާފައި އޮއްވާ، ޝިހާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެންގި އެހެން ކުލަބެއްގެ މެނޭޖަރު ކަމާ ހަވާލުވާން ތިމަންނަ އެއްބަސް ވެއްޖެއީމޭ، އެގޮތަށް އެއްބަސްވީމަ ކޮންފްލިކްޓް އޮފް އިންޓަރެސްޓް އޭގެ ތެރެއަށް ވަންނާނެތީ އޭނާ މާގަމުން ވަކި ކުރީ، އަނެއްކާ އެކްސްކޯއިން އެ ނިންމުން ނިންމާފައި ވަނީ ޝިހާންވެސް ހާޒިރުވެ ހުންނެވި ބައްދަލު ވުމެއްގައި."\nމިކަމާ ބެހޭގޮތުން، ޝިހާން އަށް ގުޅާލުމުން އޭނާ ބުނީ، ގޭމްސް އަށް ފަހު އެހެން ޓީމެއްގެ މެނޭޖަރު ކަމާ ހަވާލުވާން އޭނާ އަނގަބަހުން އާނ ބާސް ބުނެފައިވާނެ ކަމަށާއި ރަސްމީކޮށް އެގްރިމެންޓް ހެދި އެއްވެސް ކުލަބަކާ ހަވާލު ނުވާ ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ބުނީ، އޭނާ އެއްބަސްވީ އަންހެން ޓީމަކާ ހަވާލުވުމަށް ކަމަށާއި އެކަމުން ފިރިހެން ޓީމެއްގެ މެނޭޖަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަށް އަސަރު ނުކުރާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދޭ ކަމަށެވެ.\n"ބައެއް އެހެން ކުލަބުތަކުން ވާހަކަ ދެއްކި، އެގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކި ކުލަބަކަށް އަޅުގަނޑު ބުނިން ދާ ނަމޭ، އަނގަބަހުން އެކަނި އެއްބަސްވީ،" ޝިހާން ވާހަކަ ދެއްކި އެވެ. "އަންގަ ބަހުން އެއްބަސްވުމަކީ ކުލަބަކާ ހަވާލުވުމެއް ނޫން، އެއްވެސް ކުލަބެއްގެ މެނޭޖަރު ކަމާ އަދި ހަވާލެއް ނުވަން."\nއޭނާ ބުނީ، ފިރިހެން ގައުމީ ޓީމުގެ ކޯޗިން ޓީމުގައި ތިބީ އެހެން ޓީމުތަކުގެ ހެޑް ކޯޗުން ކަމަށެވެ. މަސްލަހަތު ފުށުއަރާނަމަ އެކަމުން މާބޮޑަށް އަސަރު ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ގައުމީ ޓީމުގެ އެސިސްޓެންޓް ކޯޗް ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ނަސީރު އާއި އަލީ އިޝާމް އަކީ ފުރަތަމަ ޑިވިޝަންގެ ފިރިހެން ޓީމުތަކުގެ ހެޑް ކޯޗުން ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަ ކުރި އެވެ. ނަސީރު އަކީ ސްޓްރިންގާސް ބޭސްކެޓް ބޯޅަ ކުލަބުގެ ކޯޗެވެ. އިޝާމްއަކީ ކިންގްސް ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުލަބުގެ ކޯޗެވެ.\nއެމްބީއޭއިން ބުނީ ގޭމްސްގައި މެނޭޖަރުގެ މަސްއޫލއިްޔަތު އަދާ ކުރާނީ އެސޯސިއޭޝަންގެ ބޭފުޅެއް ކަމަށާއި އާ މެނޭޖަރެއް އައްޔަން ކުރާނީ ގޭމްސްއަށް ފަހުގައި ކަމަށެވެ. ޝިހާން ވަނީ 2016 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެކި ފަހަރުމަތިން ގައުމީ ޓީމުގެ މެނޭޖަރުގެ މަގާމު އަދާ ކޮށްފަ އެވެ.\nގުރީން މޮޅުވިޔަ ނުދީ ހިފަހައްޓައިފި\nގައުމީ ޓީމު ކޮމިޓީއަށް ބޮޑެތި ބާރުތަކެއް\nނަމުން ވިކްޓަރީ، މަސައްކަތަށް ސުމެއް!\nވިކްޓަރީން ހާޒިރު ނުވުމުން ލީގް މެޗު ކެންސަލް


ކޮވިޑް-19ގެ ވަގުތުގައިވެސް ބަސްނާހާ ދިވެހިން! – Dhen.mv\nކޮވިޑް-19ގެ ވަގުތުގައިވެސް ބަސްނާހާ ދިވެހިން!\nދެން އެމްވީ March 31, 2020 - 1:49 am\nދިވެހިންގެ ބޯހަރު ވާހަކައަކީ އަބަދުވެސް ދައްކާ ވާހަކައެކެވެ. ގާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކަށް ބޯނުލެނބުމަކީ ދިވެހިން އިހައްސުރެ ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ. ކަމެއް ވަކިގޮތަކަށް ކުރަން އަންގައިފިނަމަ ދިވެހިން ބަލާނީ އެކަމެއް އެބުނިގޮތާއި ޚިލާފަށް ކުރެވޭތޯއެވެ. އެއިން ނިކުންނާނެ ނަތީޖާއަކަށް ބެލުމެއް ނެތިއެވެ.\nދުނިޔޭގައި މިހާރު ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19އަށް ރާއްޖެއިން ފެނުމާއެކު، ބޭކާރު ކަންކަމުގައި ބޭރަށް ނިކުމެ ނޫޅުމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އަންގާފައެވެ. އެއްވެ ނޫޅުމަށްވެސް ވަނީ އަންގާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބޯހަރު ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެއް ވައްޓަފާޅިއަށް ކުޑަވެސް ބަދަލެއް ނައެވެ. ދެން ޖެހުނީ ސައިކަލުގައި ސްޓިކާ ޖަހާ އުސޫލުން، މަގުމަތީގައި އުޅޭ މީހުންގެ ގައިގާވެސް ސްޓިކާ ޖަހަން ނިކުންނާށެވެ.\nއެންމެ ފަހުން ފުލުހުންނާއި ޖެހުނީ މަގުތަކަށް ނިކުންނާށެވެ. ބޭރަށް ނިކުމެ ހޭލަމޭލައަށް އުޅޭ މީހުން ގަދަކަމުން ގެޔަށް ފޮނުވާށެވެ. ޕާކުތަކުގައި ތިބޭ މީހުން ފައްސާ ގެއަށް ފޮނުވާށެވެ. ގޭގައި ތިބެން ބުނުމުން ދިވެހިންނަށް ގޭގައި ތިބުން ވީ ބޮޑު ވޭނަކަށެވެ.\nމީގެ ކުރިން އަބަދުވެސް ދިވެހިންގެ ތެރެއިން ގިނަބަޔަކު ދައްކާ ވާހަކައަކީ، އޮފީހާއި ކޮލެޖުގައި ބިޒީ ވާހަކައެކެވެ. ގެއަށް އަންނަން ވަގުތު ނުލިބޭ ވާހަކައެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއަދު، އޮފީސްތައް ބަންދުކޮށް، މުސާރަ ދީފައި ބަސް އަހައިގެން ގޭގައި ތިބޭށޭ ބުނުމުންވެސް މި ފެންނަނީ މުޅިން އެހެން މަންޒަރެކެވެ. މައިިތިރިވެގެން ގޭގައި ތިބެވެނީ މަދުބަޔަކަށެވެ.\nމިސްކިތްތަކުގައި ޖަމާއަތުގައި ނަމާދުކުރުން ހުއްޓާލާ، ސަރުކާރު ހުއްޓުމަކަށް މި ގެނައީ ހަމަ ރައްޔިތުންގެ ރައްކަލަކަށްޓަކައި ނޫންހެއްޔެވެ. ގޭގައި މަޑުކޮށްލައިގެން، އާއިލާއާއި އެކުގައި ވަގުހޭދަކޮށްލަށް މި ލިބުނީ ސަޅި ފުރުސަތެއް ނޫންހެއްޔެވެ. ތިބާ ގެއިން ބޭރަށް ނިކުމެ ގެއަށް ވަދެ ހަދާނަމަ، ތިބާގެ ގޭގައި އުޅޭ އެންމެނަށްވެސް އެކަމުން ނުރައްކާވާނެއެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ. މި ނާޒުކު ވަގުތުގައިވެސް ދިވެހިން ވިސްނައެއް ނުލައެވެ. މަގުމަތީގައި އުޅޭނެ ވަރަކަށް އުޅެނީއެވެ. ކުރާނެ ކަމެއްނެތެވެ. ކިތަންމެ ބިރުވެރި، ބޮޑު މުސީބާތެއް ކުރިމަތިވިޔަސް ދިވެހިން ހަމަ ބަހެއް ނާހާނެއެވެ.


ފުލުހުން ލާއިންސާނީ ޢަމަލާއި ގުޅިގެން އެޗްއާރްސީއެމްއިން ވާހަކަދައްކާކަށް ބޭނުންމެއް ނުވި!\nމަރިޔަމް މުނާ(ވ) އާއި ޑރ.އަހުމަދު އަދުހަމް އަބުދުﷲ(ކ) ---\nއިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު މާލޭގައި ކުރި މުޒާހަރާގައި ފުލުހުން ދެ މީހަކަށް ފުލުހުން ލާއިންސާނީ އަނިޔާކުރި މައްސަލައިގައި ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސްއިން ހަނު އޮތުމުން ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވާން ފަށައިފިއެވެ.\n"އިންޑިއާ އައުޓު" ގެ ނަމުގައި އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން ހުކުުރު ދުވަހު ކުރި މުޒާހަރާގައި ފުލުހުން ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވާކަމަށް އިދިކޮޅު ކޯލިޝަނުން ބުންޏެވެ.\nއެ ގޮތުން ފިރިހެން ފުލުހުން ގޮސް އަންހެނުން ހިފައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިއަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަނިޔާކޮށްފައިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ މުޒާހަރާ ކަވަރުކުރަން އުޅުނު އަންހެން ނޫސްވެރިއަކަށް ހުރަސްއަޅައި ފުލުހުން ފަރާތުން އޭނާއަށް ވަނީ އަނިޔާ ލިބިފައެވެ.\nމި މުޒާހަރާ ކަވަރު ކުރަން އުޅުނު ވޮއިސްގެ ނޫސްވެރިންނަށް ވަނީ ހައްޔަރު ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ފުލުހުން ފަރާތުން އުސޫލްތަކާއި ހިލާފަށް އަނިޔާ ކުރާ މަންޒަރު ފެނިފައެވެ. އެގޮތުން މި މަންޒަރު ވަނީ ޗެނަލް13 އާއި އެ ސަރަހައްދުގައި އުޅުނު ފަރާތްތަކުން ވީޑީއޯކޮށް އެ ވީޑިއޯ ދައުރުކުރަން ފަށާފައެވެ. އަދި ފިރިހެން ފުލުހުން އަންހެނެއް ހައްޔަރުކުރުމުގައި އަމަލުކުރި ގޮތާއި، ޕެޕާ ސްޕެރޭ އެއްވެސް އިންޒާރަކާއި ނުލައި ފުލުހުން ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހެއެވެ.\nމިފަދަ ލާއިންސާނީ ޢަމަލުތައް ފުލުހުން ފަަރާތުން ހިންގާފައިވުމާއެކު އެ ނޫސްވެރިން ވަނީ އެޗްއާރްސީއެމްއާއި ސުވާލު ވެސް ކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް ތަކުރާރުކޮށް އެޗްއާރސީއެމްގެ މީޑިއާ ގްރޫމްގައި އެކަމާ ގުޅިގެން ސުވާލު ކުރުމުންވެސް ކޮމިޝަނުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ.\nއިދިކޮޅުގެ މުޒާހަރާގައި ޖުމްލަ 29 މީހުން ހައްޔަރުކުރިއިރު, ފުލުހުން ބުނީ މުޒާހަރާތަކާއި އެ ނޫން ވެސް ހާލަތްތަކުގައި ފުލުހުން މީހުން ހައްޔަރުކުރަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާޢަތުގެ ޤާނޫނާއި އެހެނިހެން ޤާނޫނުތަކާ ވެސް އެއްގޮތަށް ކަމަށެވެ.\nހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދި މޯލްޑިވްސް


Meyvaa kunin thayaarukuraa bootu collection eh | Mihaaru\nމޭވާގެ ކުނިން ތައްޔާރުކުރާ ބޫޓު ކަލެކްޝަނެއް\n22 ޖުލައި 2021 - 07:15\nތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހިކޮށް އުފެއްފުންތައް ގެނެސްދިނުމަކީ މިހާރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިސްކަންދޭ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން ކުންފުންޏަކުން މިހާރު ވަނީ މޭވާ ފަދަ ގުދުރަތީ ކާ އެއްޗެހީގެ ކުނިން ބޫޓް އުފައްދަން ފަށައިފަ އެވެ.\nމަދަ އާތު ނުވަތަ އެމްއޯއީއޭ ކިޔާ އާ ކުންފުންޏަކުން ބޫޓް ތައްޔާރުކުރަން ބޭނުންކުރާ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އާފަލާއި މޭބިސްކަދުރާއި އަލަނާސި އާއި ކެކްޓަސް އަދި ޒުވާރި ފަދަ އެއްޗެހީގެ ވޭސްޓް ހިމެނެ އެވެ.\nމި ތަކެތިން ތައްޔާރުކުރާ ލެދަރު ކަހަލަ ހަރު މެޓީރިއަލްއަކުން އުފައްދާ ބޫޓަކީ ބަލާލެލުމަށް އާންމުކޮށް ވިއްކަން ހުންނަ ބޫޓުތަކާ ވެސް ތަފާތެއް ފެންނަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.\nA post shared by MoEa, crafted by Mother Earth (@moea_sneakers)\nމަދަ އާތުގެ ކޮންމެ ބޫޓެއްގެ 49 ޕަސެންޓަކީ ޕްލާންޓް/މޭވާގެ ކޮމްޕޮސިޝަނެވެ. ބޫޓުގެ އެތެރޭގައި ނެގޭ ގޮތަށް އޮންނަ ލޭޔަރަކީ 100 ޕަސެންޓް ރިސައިކަލްކޮށްފައިވާ ވުޑް ފައިބަރެވެ. ބޫޓްގެ ނާޑުވާ އޯގަނިކް ކަފައިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އިރު، އެތެރޭގެ އަރިމަތީގެ ފަށަލަ ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުންނަނީ ރިސައިކްކުރި ބެމްބޫ ފެބްރިކުންނެވެ.\nމަދަ އާތުން ބުނި ގޮތުގައި އެ ކުންފުނިން އުފައްދާ ބޫޓަކީ އާންމުކޮށް ލިބެން ހުންނަ ސްނީކާޒް އިން އުފައްދާ ކާބަން އަށް ވުރެ 89 ޕަސަންޓް ދަށްކޮށް ކާބަން އުފައްދާނެ އެއްޗެކެވެ. މިއާ އެކު ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ކުރިއެރުމަކީ ފުޑް ވޭސްޓްގެ ބޭނުން ރަނގަޅު ގޮތެއްގައި ހިފުމެވެ.\n"މިއީ ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ދެމެހެއްޓެވިނި އުފެއްދުމެއް. އަދި މިއީ ކޮލިޓީގެ ގޮތުން ބެލިކަމުގައި ވިޔަސް ޓްރެޑިޝަނަލް ލެދަރުން އުފައްދާފައި ހުންނަ ސްނީކާޒް އަށް ވުރެ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ފެންވަރު ދަށް އެއްޗެއް ނޫން." މަދަ އާތުން ބުންޏެވެ.\nސްނީކާޒްއެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު "އެއާ ފޯސް 1" އިންސްޕިރޭޝަނަކަށް ބަލައިގެން މަދަ އާތުގެ އެ ބޫޓް ފަރުމާކުރަނީ ފްރާންސާއި އިޓަލީގެ ޑިޒައިނަރުން ކަމަށްވާ އެޝިލް ގަޒަގްނޭޒް އާއި ބިނޮއިޓް ހެބްފާސްޓް އެންޑް ސައިމަން ޑި ސްވާޓެވެ. ބޫޓް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތްކުރަނީ ޕޯޗްގަލްގަ އެވެ.\nކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި ރަތާއި ރީނދުލާއި ކަޅާއި ހުދާއި މަޑުމުށި ކުލަ އާއި ނޭވީ ގްރީން ހިމެނެ އެވެ.\nމަދަ އާތުގެ ބޫޓް ބަންދުކޮށްފައި އޮންނަ ފޮއްޓަކީ ވެސް ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި އެއްޗެކެވެ. އެ ތައްތާރުކޮށްފައި ހުންނަނީ ރިސައިކަލްކުރި ކަރުދާހުންނެވެ. ނަމަވެސް ބޫޓް އާންމުކޮށް ވިއްކަން ފަށާނެ އިރަކާއި އަގާ ބެހޭ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް އަދި ހާމައެއް ނުކުރެ އެވެ.\nމަދަ އާތުން އަންނަނީ މި މަސައްކަތް ފުޅާކުރަން މިހާރު ފަންޑް ހޯދަމުންނެވެ. އެކަމަށް އޮންލައިންކޮށް ކިކްސްޓާޓާގައި ހުޅުވާފައިވާ ކްރައުޑްފަންޑިން އަށް މިހާތަނަށް 87،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ޑޮލަރު ލިބިފައިވެ އެވެ. ފައިސާ ހަދިޔާކުރުމުގެ ފުރުސަތު މިހާރު ހުޅުވާލާފައި އޮތީ އަންނަ މަހުގެ 12 އާ ހަމައަށެވެ.\nއެޕަލް ޕޯޗުގަލް އިޓަލީ ފްރާންސް ފެޝަން މޭވާ ބޫޓު\nތިދެން އެއްޗެކޭކިޔާފަ މޮޔައިންއަތުން ޑޮނޭޝަންހޯދަންއުޅޭބައެއް، މޭވާގެ ކުނިންކޮންބޫޓެއްއުފެއްދޭނީ!! އަހަރެމެންމީ މޮޔައިންދޯ ތިޔަވާހަކަ ގަބޫލުކުރަން


ރާއްޖޭގެ ވައިގެ ބަނދަރު ހުޅުވާނެ ސީދާ ތާރީހް އިއުލާނު ކުރުމަށް ގޮވާލައިފި | Sandhaanu\nރާއްޖޭގެ ވައިގެ ބަނދަރު ހުޅުވާނެ ސީދާ ތާރީހް އިއުލާނު ކުރުމަށް ގޮވާލައިފި\nކޮވިޑް-19ގެ ފުރަބަންދު ފިޔަވަޅުތައް ލުއި ދެމުން އަންނައިރު ރާއްޖޭގެ މައި ވައިގެ ބަނދަރު ހުޅުވާނެ ސީދާ ތާރީހް އިއުލާނު ކުރުމަށް ގޮވާލައިފިއެވެ.\nރާއްޖޭގެ ބޯޑަރު ބަންދުކޮށްފައި އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް، އާ ގަވާއިދުތަކަކާއެކު ޖުލައި މަހު ޓޫރިޒަމަށް އަލުން ހުޅުވާލާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ކުރިން ބުނި ނަމަވެސް ސީދާ ތާރީހް އަދިވެސް ހާމަކޮށްފަ އެއް ނުވެއެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިއަދު ޖަލްސާގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ހަނިމާދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަބްދުލްޣަފޫރު މޫސާ ވިދާޅުވީ، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން އެޅި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ރަނގަޅަށް ގޮސްފައިވާ ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19 އާއި ބެހޭ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ މާހިރުންނާއި ރާއްޖޭގައި މިކަމުގައި އުޅުއްވި އެންމެ ބޭފުޅުން އެކަމުން އަރައިގަނެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދާއި އިތުބާރު އެ ފަރާތްތަކުގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ހޯދާފައިވާ ކަން އަބްުދުލްޣަފޫރު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ ދެން ވިސްނަންވީ ދިވަހި އިގްތިސޯދު ސަލާމަތް ކުރެވޭނެ ގޮތަކާއި މެދު ކަމަށެވެ.\nރާއްޖެ އަންނަން ބޭނުންވާ ވަރަށް ގިނަ ފަތުރުވެރިން ތިބިކަން ފާހަގަކޮށް އަބްދުލްޣަފޫރު ވިދާޅުވީ، އެ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ރާއްޖެ އައުމުގެ ކަންތައްތައް ފެށޭނީ އެއާޕޯޓް ހުޅުވާލާނެ ތާރީހެއް އިނގުމުން ކަމަށެވެ.


Tablet ge furathama test gai A faaheh!\nޓެބްލެޓްގެ ޓެސްޓުގައި ކިނބިދޫ އޭ ފާހެއް!\nކިނބިދޫ ސްކޫލްގެ ދަރިވަރުންތަކެއް ކްލާހެއްގައި--\nދެހާސް ސަތާރަ ނިމި، 2018 އަށް ރާއްޖެ މަރުހަބާކީ ތަފާތު ޝުއޫރުތަކަކާއެކު އެވެ. މި އަހަރަކީ ގިނަ ގޮތްގޮތުން ރާއްޖެއަށް ހާއްސަ އަހަރެކަށް ވެސް ވާތީ އެވެ. އާ އަހަރާއެކު އެންމެ ބޮޑަށް ފާޑު އަމާޒުވި އެއް ކަމަކީ ރާއްޖޭގައި ޓެކްސްޓް ފޮތުގެ ބަދަލަށް "ޓެބްލެޓް" ހެދުމުގެ އިންގިލާބީ ބަދަލުގެ ވާހަކަ އެވެ. ސަރުކާރުން ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގައި ޓެބްލެޓް ބޭނުން ކޮށްގެން ކިޔަވައިދޭން ނިންމުމުން އެންމެން ވެސް ބޭނުންވީ އަލަން ފަށައި ތަޖުރިބާ ކުރަން އުޅޭ އާ މަޝްރޫއުގެ ނަތީޖާއާ މެދު ސުވާލު ކުރާށެވެ.\nކުދިންނާއި އެކުދިންގެ ތައުލީމީ މުސްތަގުބަލާ އެކަން ގުޅިފައިވާ މިންވަރުގެ ބޮޑުކަމުން އެކަމުގައި އޮތް ސުވާލުތައް މުހިންމު ވަނީ އެވެ. ނަމަވެސް "ޓެބްލެޓް ރޭހުގައި" ކުރިޔަށް ޖެހިލައި ދަރިވަރުންނާއެކު ސްކޫލްގައި އެކަން ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ ތ. ކިނބިދޫ ރައްޔިތުންނަށް ޓެބްލެޓަކީ މިހާރު އެމީހުންގެ ދަރިންގެ ތައުލީމީ ހަޔާތުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ބައިވެރިޔާ އެވެ. ޓެބްލެޓާ ނުލާ ނޫޅެވޭ ވަރަށް އެ މީހުން ވަނީ އޭގެ ތެރެއަށް ވަދެ ގެނބިފަ އެވެ.\nކިނބިދޫ އަކީ، ރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތައް ޑިޖިޓަލައިޒްކޮށް، ޓެކްސްޓް ފޮތުގެ ބައިތައް ޓެބްލެޓާއި އިންޓަނެޓް ބޭނުން ކޮށްގެން ކިޔަވައިދޭ އުސޫލު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސްކޫލަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން އެޑިއުކޭޝަނުން ފެށި އަޖުމަ ބަލެމުގެ ޕްރޮޖެކްޓުގެ ބައިވެރިޔާ އެވެ. އެ އަޖުމަ ބަލާފައިވަނީ އެ ސްކޫލްގެ ޕްރައިމަރީ ގްރޭޑްތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ޓެބްލެޓް ދީގެނެވެ.\nމިދިއަ އަހަރު އެ ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދީފައިވަނީ އާ ސިލަބަހުގެ ތެރޭގައި ވައިފައި ޓެބްލެޓާއި ގެޖްޓް ބޭނުން ކޮށްގެންނެވެ. މުޅި ރާއްޖެއަށް ޓެބްލެޓް ތައާރަފް ކުރުމާ ބެހޭ ބަހުސްގައި ކިނބިދޫ ބެލެނިވެރިންގެ ޝުއޫރުތަކާއި އެމީހުންގެ ވާހަކަ އާއި ތަޖުރިބާ އެއް ފަރާތްކޮށްފައި ބަހުސެއް ނިންމާލުމަކީ ބޭއިންސާފަކަށް ވެދާނެ އެވެ.\nރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތަކަށް މުޅިން އަލަށް ވައްދަން އުޅޭ ޓެކްނޮލޮޖީ އަޕްގްރޭޑެއްގެ ގޮތުގައި ޓެބްލެޓް ބެލެވިފައިވާއިރު، މިދިޔަ އަހަރު ފޯނާއި ޓެބްލެޓް ބޭނުންކުރި ކިނބިދޫ ރައްޔިތުންނަށް އެ ފިޔަވަޅަކީ ވަރަށް ބަރާބަރު، އަދި މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި އަޅާނެ އުސް އަދި ފިޔަވަޅެކެވެ. އެމީހުންގެ ނަޒަރުގައި ޓެބްލެޓް ބޭނުން ކުރަން ފެށިފަހުން މީގެ ކުރިން ކިޔެވުމަށް ނުދޭ ވަރުގެ ޝައުގުވެރި ކަމެއް ދަރިވަރުން އެ ކުދީންގެ ކިޔެވުމަށް ދީފައި ވެއެވެ.\n"އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅަކީ ގްރޭޑް ހަތަރެއްގެ ކުއްޖެއް. ޓެބްލެޓް ބޭނުން ކޮށްގެން އާ ސިލަބަހަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށިފަހުން ދަރިފުޅު ކިޔަވަން ވަރަށް ބޮޑަށް ޝައުގު ހުރޭ. އެންމެ އުފާވަނީ އަމިއްލަޔަށް ފިލާވަޅުތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ސާޗުކޮށް ރިސާޗްކުރަން އެނގޭތީ. އަނެއްކާ މިއީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ޒަމާނެއް. އެހެންވީމަ ބުނާނީ މިއީ ނަތީޖާ ފެންނަ ބަދަލެކޭ،" މިދިޔަ އަހަރު ގްރޭޑް ހަތަރެއްގައި ކިޔެވި ދަރިވަރެއްގެ މަންމަ، ހައްވާ ނާދިޔާ ބުންޏެވެ.\nކިނބިދޫ ސްކޫލްގެ ދަރިވަރެއް ކްލާހުގައި ޓެބްލެޓް ބޭނުންކުރަނީ: ދެވަނަ ޓާމް ފަށާއިރު ހުރިހާ ކުދިންނަށް ޓެބްލެޓް ދޭނެ-- ފޮޓޯ: ކިނބިދޫ ސްކޫލް\nޓެބްލެޓް ތައާރަފް ކުރުމުން ކުދިންގެ އަހުލާގަށް ހެޔޮ ބަދަލު އަންނަ ކަމަށް ވެސް އެރަށު ބައެއް ބެލެނިވެރިން ގަބޫލުކުރެ އެވެ.\n"މީގެ ކުރިން ސްކޫލް ތެރޭގައި ޖެހޭ މައްސަލަތައް ވެސް މިހާރު ވަރަށް ނުޖެހޭ. ބޮޑަށް މި އިންނަނީ ޓީޗަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ކުއްޖާ އަމިއްލަޔަށް ހޯދައިގެން ދަސްކުރާ އެއްޗެއް ވީމަ ކުދިން ވަރަށް މަސްއޫލުވޭ ފިލާވަޅުގެ ތެރޭގައި. ވީމާ ޓެބްލެޓް ބޭނުން ކުރުމަކީ މުޅި ރާއްޖެއަށް ރަނގަޅު ކަމަކަށް އަދި ހެޔޮ ބަދަލަކަށް ވެދާނެ،" އެހެން ބެލެނިވެރިއަކު ބުންޏެވެ.\nޓެބްލެޓާއި ގެޖެޓަކީ ޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީއަށް ވުމާއެކު ކުދިންނަށް ކިޔަވައިދޭން ފަށާއިރު ބެލެނިވެރިން އޭގެ ތެރެއަށް ވެއްދުމަށް މިނިސްޓްރީން ހިންގި ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ނަތީޖާއާމެދު ވެސް އެރަށު ގިނަ ބެލެނިވެރިން ތިބީ ހިތްހަމަޖެހިފަ އެވެ. އެ ބެލެނިވެރިން ދެކޭ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ އެ ކަމަކީ ފެއިލްވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް އެމީހުނަށް ހީވެ ފުރަތަމަ ޝައްކުގައި ތިބެން ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް ނަތީޖާ އާއިރު ކުރެވުނު، ހީތައް ވީ ކުށް ހީއަކަށެވެ.\n"އުނދަގުލެއް ނޫން މިހާރު. އެހެން ނޫނަސް ޓެބްލެޓަކީ ކުދިން އަތްމައްޗަށް އަބަދު ދޫކޮށްފައި އޮންނަ އެއްޗެއް ވެސް ނޫން. އެއީ ކަނޑައެޅޭ ގަޑިއެއްގަ ސްކޫލުން ދޭ ވަކި އެޕްލިކޭޝަނެއް މެދުވެރިކޮށް މުދައްރިސް އެ ބުނާ ގޮތަކަށް އެކުދިން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއް،" އެ ރަށު ސްކޫލްގެ ޕްރައިމަރީގައި ކިޔަވާ ދެ ކުދިންގެ މަންމައަކު ބުންޏެވެ.\nކިނބިދޫ ސްކޫލްގެ ގިނަ ބެލެނިވެރިންނާ އިންޓަވިއު ކުރުމުން ވެސް ލިބުނީ އެއް ޖަވާބުތަކެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ކުދިން ޅަ އުމުރުގައި މާ ބޮޑަށް އިންޓަނެޓާ ރައްޓެހިވެ ފަރިތަވުމަކީ އިންޓަނެޓްގެ ބޭނުން ނުބައި ގޮތަކަށް އެކުދިންނަށް ހިފައިފާނެ ކަމެއްގެ ބިރު ބައެއް ބެލެނިވެރިންގެ އޮވެ އެވެ.\n"އެކަމަށް މަގުފަހި ނުވާގޮތަށް ހަމައެކަނި ވަކި ސައިޓުތަކަކަށް ކުދިން ތައާރަފްކޮށް އިންސްޕެކްޓް ކުރޭ. އޭރުން އޭގެ ގެއްލުމެއް ނެތް،" އެހެން ބެލެނިވެރިއަކު އޭނާގެ ހިޔާލު ދިނެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ވަރަށް ތާއީދު ކުރާ ކަމެއް މިއީ. އަދި ކުރިއަށް ގެންދަންވީ ކަމެއް މިއީ. އެކަމަކު ބައެއް ފަހަރު ބިރުގަނޭ ދަރިފުޅަށް އެ [ޓެބްލެޓް] މާ ބޮޑަށް އެނގޭތީ. އިންޓަނެޓާ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރާތީ އިންނަ ބިރަކަށް އެކަން ވަނީ،" މިއަހަރު ގްރޭޑް ހަތަރަކަށް ދިޔަ ދަރިވަރެއްގެ މަންމަގެ ހިއްސާކުރި އެވެ.\nކިނބިދޫ ސްކޫލްގެ ދަރިވަރުންތަކެއް --\nޓެބްލެޓަށް ކިނބިދޫ ރައްޔިތުންގެ ހިތް ދޫކޮށްލައިފި އެވެ. އެމީހުން އެކަން ހުއްޓުވާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެ އެވެ.\nތިން ސަތޭކައެއްހާ ދަރިވަރުން ތައުލީމް ހާސިލު ކުރަމުން އަންނަ ކިނބިދޫ ސްކޫލްގެ ކިޔަވައިދިނުން މުޅިން ތަފާތު މޮޑެލަކަށް ބަދަލުކޮށް، ވަކި މާއްދާ ވަކި ގަޑިތަކަށް ބަހާލައިގެން ކިޔަވައިދޭ އުސޫލު ބަދަލުކޮށް، ކަރިކިއުލަމް އެކްޓިވިޓީ ތަކާއި ދަރިވަރުން ކިޔަވާ މާއްދާތަކާއި ޓޮޕިކްތައް ގުޅުވައިގެން ކިޔަވައިދޭން ފެށުމުގެ މުގުލުގައި ހުންނެވީ އެރަށު ސްކޫލުގެ ޕްރިންސިޕަލް އަހުމަދު އަބްދުﷲ އެވެ. -- އޭނާގެ ތާރީހުގައި ލިޔާނެ އެވެ.\nއޭނާ ހުންނެވީ އަލަށް އޭނާގެ ސްކޫލަށް ގެނައި ބަދަލާއި ނަތީޖާއާ މެދު ވަރަށް އުފަލުންވެ. މި ނިމުނު އަހަރު އެ ސްކޫލްގެ ޕްރައިމަރީ ދަރިވަރުންގެ ފެންވަރު މައްޗެވެ. ފަށައިގަތްއިރު މުޅި އަހަރު ޕްލޭންކޮށް ޓީޗަރުން ތަމްރީން ކުރުމަށް އޮސްޓްރޭލިއާގެ މޮނާކް ޔުނިވަސިޓީއާއެކު ހުސް ވަގުތެއް ނެތި ޓީޗަރުން ކުރި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއަށް ބެލެނިވެރިން ތިބީ ހެޔޮ ފާހަގަ ޖަހައިގެން ކަމަށް އަހުމަދު އަބްދުﷲ ވިދާޅުވެ އެވެ. -- ޓެބްލެޓް ބޭނުން ކުރި ގްރޭޑްތަކުގެ ނަތީޖާ 2016 އަށްވުރެ ޓެބްލެޓާއެކު ނިންމާލި އަހަރު ރަނގަޅެވެ.\n"މިހާރު އެންމެ ބޮޑު ދައްޗަކީ ސްކޫލުގެ ވައިފައިއަށް ކުރާ ބާރު. އެކަމަކު މި ގޮތަށް ކިޔަވައިދޭން ބެލެނިވެރިން ބޭނުންވާތީ މި ރަށުގެ ބެލެނިވެރިން ތިބީ ވަކި ކްލާސްތަކަށް އިންޓަނެޓް ޕެކޭޖް ގަނެދޭން ވެސް ތައްޔާރަށް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. "އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން އެގޮތެއް ބޭނުމެއް ނުވޭ. މި އަހަރު އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ކިނބިދޫ ސްކޫލަށް ވަރަށް ފަސޭހަވާނެ،"\nކިނބިދޫގައި މި ހެދީ ޓެބްލެޓް ޓެކްސްޓް ފޮތުގެ ފުރަތަމަ ޓެސްޓެވެ. ސްކޫލްގެ ޕްރިންސިޕަލާއި ދަރިވަރުންގެ ބެލެނިވެރިން އެ ޓެސްޓްގައި ވަނީ ފާސްވެފައެވެ. އެހެން ކަމުން ރާއްޖޭގައި ފެތުރިގެންފައިވާ ޓެބްލެޓް ޓެކްސްޓް ފޮތުގެ ބަހުސް ވަކި ކޮޅަކަށް ނިންމާލައިގެން އަދި ވާކަށް ނެތެވެ.\nއަބުރުގެ ގާނޫނު އެއްކޮށް އުވާލަންވީތަ؟\nއެންމެންގެ ސުވާލު: ރައީސް ޔާމީން ފިއްލަވަނީތަ؟\nޕާކިން ސިސްޓަމްތައް ބޭކާރުވެ ބާ ދަގަނޑަށް\nސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތައް ހަފުސްވެއްޖެ! މިވީ ކިހިނެތް؟


SunOnline: Dhivehi Karaoke lavathakah hass'a website eh launch kohffi\nދިވެހި ކަރޯކޭ ލަވަތަކަށް ހާއްސަ ވެބްސައިޓެއް ލޯންޗްކޮށްފި\nމިޙްނާ ނާސިހު 14 Nov 2020, 12:41\nކަރޯކޭ އެމްވީ. ފުރަތަމަ ދިވެހި ވެބްސައިޓް\nވީކެންޑްތަކާއި، ރަށްޓެހިންނާއި އާއިލީ އެއްވުންތަކުގައި ނިކަން ފޯރިއާއިއެކު ކަރޯކޭ ޖައްސާ ފަރާތްތަކަށް މިއޮތީ އުފާވެރި ޚަބަރެކެވެ. ދިވެހި އަމިއްލަ ކަރޯކޭ ވެބްސައިޓެއް އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ލޯންޗްކޮށްފިއެވެ. މި ވެބްސައިޓަކީ ދިވެހި ކަރޯކޭ ލަވަތަކަށް ހާއްސަކޮށްގެން ލޯންޗުކުރި މިފަދަ ފުރަތަމަ ވެބްސައިޓެވެ.\nމި ވެބްސައިޓްގެ ފަހަތުގައިވާ މޫނުތަކަކީ ކޮބައިކަން އަދި އާންމުންނަށް އެނގޭކަށް އެފަރާތްތަކުން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ވެބްސައިޓަކާއި ހަމައަށް ކުރި ދަތުރު މިވަނީ "ސަން"އާ ހިއްސާކޮށްފައެވެ.\nމި ވެބްސައިޓަކީ އާއިލީ މަސައްކަތެކެވެ. ޕްރޮފެޝަނަލްކޮށް ލަވަ ނުކިޔެއްކަމަކު ގޭތެރޭގައި އާއިލާ އެއްކޮށް ކަރޯކޭ ކިޔުމަކީ އެންމެ ފޯރީގައި ކުރަމުން އައި އެއްކަމެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހި ކަރޯކޭ ލަވަތައް އެހާގިނައިން ލިބެން ނެތުމާއެކު އެ ލަވަތައް އެއްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާތާ ހަ އަހަރު ވެދާނެ ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ބުންޏެވެ.\nމީގެކުރިން ކަރޯކޭ ލަވަހަދާ ޔޫޓިއުބްއަށްވެސް އަޕްލޯޑް ކުރަމުން އައި ނަމަވެސް، ވަކި ހިސާބަކުން މި މަސައްކަތުން އާމްދަނީ ހޯދުމުގެ ޚިޔާލު އައުމާއެކު އެ ނިޔަތުގައި މަސައްކަތް ފެށުނެވެ.\nނޮވެމްބަރު 11 ގައި ވެބްސައިޓް ލޯންޗްކުރެވުނު އިރު 1،000 އަށްވުރެ ގިނަ ދިވެހި ކަރޯކޭ ލަވަ ވަނީ ތައްޔާރު ކުރެވިފައެވެ.\nކަރޯކޭ އެމްވީގެ ކޮންމެ ލަވައަކާއެކު ވެސް ދިވެހިން ލިރިކްސް ފެންނަން ހުންނާނެ އެވެ. އަދި ލަވަ ކިޔަމުން ދާވަރަކަށް ފާހަގަވާންވެސް ހުންނާނެ އެވެ.\nމިހާތަނަށް ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާނީ ގިނައިން ކޮޕީލަވަތައް ކަމުގައިވިޔަސް، ދިވެހި އާޓިސްޓުންގެ އަމިއްލަ ރާގުގެ ލަވަތައްވެސް ކޮޕީރައިޓްސް ހޯދުމަށްފަހު ތައްޔާރުކުރަމުން ދާނެ ކަމަށް ވެބްސައިޓްގެ ފަރާތުން ބުންޏެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން ވެބްސައިޓް ތައްޔާރުކުރިއިރު ބެލީ ވީހާވެސް ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި މިކަން ކުރެވޭތޯ. ގިނަވާނީ ހުސް ކޮޕީ ރާގުތައް. އަމިއްލަ ރާގުތަކުގެ ކޮޕީރައިޓްސް ލިބޭވަރަކުން އެޑްކުރަމުން ދާނަން. މިިހާރުވެސް އުޅޭނެ ދެތިން ޢާޓިސްޓެއް" ވެބްސައިޓްގެ ފަރާތުން ބުންޏެވެ.\nވެބްސައިޓްގައި މިހާރު ދެ ޕެކޭޖެއް ލިބެން ހުންނާނެ އެވެ. އެއީ 24 ގަޑިއިރަށް ދޫކުރާ 300 ލަވައިގެ އެކްސެސް ލިބޭ "ޕާޓީ" ޕެކޭޖާއި، ހަފްތާއެއް ވަންދެން 500 ލަވައިގެ އެކްސެސް ލިބޭ "އެންޖޯއީ" ޕެކޭޖެވެ.\nވެބްސައިޓްގެ ފަރާތުން ބުނީ މިހާރު މަސައްކަތްކުރަމުންދަނީ މަހުން މަހަށް ފައިސާ ދެއްކޭނެހެން ސަބްސްކްރިޕްޝަންއެއް ތައާރަފްކުރުމަށް ކަމުގައެވެ. ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ކަސްޓަމަރުންގެ ޚިޔާލުތަކާއި އެކު ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް ގެންނަން ތައްޔާރުކަމުގައިވެސް ވެބްސައިޓްގެ ފަރާތުން ބުންޏެވެ.\nމަޑިހާ ސަން ބަދިގެ: ޓޮމާޓޯ ބްރުޝެޓާ\nއަންދަލުސްގެ ޕްރިންސް 30