Namaadhahfahu Dua kurumaai aiy ufulumaai moonugai firumun\nނަމާދަށް ފަހުގައި ދުޢާ ކުރުމާއި ދުޢާގައި އަތް އުފުލުމާއި މޫނުގައި ފިރުމުން\nދުޢާ އަކީ އަޅުކަމުގެ ސިކުނޑި\nސިކުނޑިއަކާ ނުލައި އިންސާނަކަށް ނުވާފަދައިން އަޅުކަން އަޅުކަމަކަށް ވާނީ އެއާއެކު ދުޢާކުރުން ޝާމިލުވެގެން\nކ. މާލެ | 14 ޖޫން 2020 | އާދީއްތަ 21:12 | 24,518\nނަމާދަށްފަހު މީހަކު ދުޢާ ކުރަނީ - މުހައްމަދު ޝަރުހާން\nމިހާރަކަށް އައިސް މާގިނައިން ކުރެވެމުންދާ ސުވާލެކެވެ. މީސްމީޑިޔާގެ ފަލަސުރުޚީގައި ކުޅެމުންދާ ބަސްތަކެކެވެ. ފަރުޟު ނަމާދަށް ފަހުން ދުޢާ ކުރުން އޮވޭހެއްޔެވެ؟ ދުޢާ ކުރާއިރު ދެ އަތް އުފުލުމަކީ ސުންނަތެއްހެއްޔެވެ؟ ދުޢާކުރުމަށްފަހު މޫނުގައި އަތްއެޅުމަކީ ބިދުޢައެކޭ ބައެއް މީހުން އެބަބުނެއެވެ. އެއީ ޙަޤީޤަތެއް ހެއްޔެވެ؟\nއިސްލާމް ދީނުގެ ކަންތައްތަކަކީ ދީނުގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް ސާބިތުވާންހުރި ކަންތައްތަކެވެ. ޤުރުއާނާއި ކީރިތި ރަސޫލާ އަރިހުން ސާބިތުވެ ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން އެއަށް ޢަމަލުވަމުން އަންނަ ސުންނަތުގެ އަލީގައެވެ. ހަމައެއާއެކު އަޅުކަމުގެ ބައެއް ކަންކަމަކީ ލޮބުވެތި ރަސޫލާގެ އަޞްޙާބު ބޭކަލުންނާއި ސަލަފުއް ޞާލިޙުންގެ ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން އެއްޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ނަގުލުވަމުން އެކަންކަމުގެ މައްޗަށް ތަވާތުރުކޮށް މުސްލިމުން ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަ ކަންކަމެވެ. މިފަދަ ކަންކަމަކަށް ނުވަތަ އެއިންކަމަކަށް މިޒަމާނުގެ ބޭފުޅަކަށް ޙަދީޘަކުން ނެރެވޭ މާނައަކާހުރެ ޢަމަލުވަމުން އައި ގޮތް ބަދަލު ކުރުމަކީ ދީން އެކަންކަމަށް ތަރްޙީބުދޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް ނަމާދުން ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ދުޢާ ކުރުން ނުވަތަ ދުޢާ އަށް އަތް އުފުލުމުގެ މައްސަލައެވެ.\nއަޅުކަމުގެ ސިކުނޑިއަކީ ދުޢާއެވެ.\nދުޢާ އަކީ އަޅުކަމުގެ ސިކުނޑިއެވެ. އިންސާނާ ސިކުނޑިއަކާ ނުލައި އިންސާނަކަށް ނުވާފަދައިން އަޅުކަން އަޅުކަމަކަށް ވާނީ އެއާއެކު ދުޢާ ކުރުން ޝާމިލުވެގެންނެވެ. އަޅުކަމަކީ ދުޢާ ކުރުމެވެ. ތިމާގެ ހިތާއި ސިކުނޑިން ﷲގެ ޙަޟުރަތަށް ކުއްތަންވުމެވެ. އިމާމު އަބޫދާއޫދާއި ތިރްމިޛީ ސައްޙަ ސަނަދުން، މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ނުޢުމާނު އިބްނި ބަޝީރުގެ ކިބައިން ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. [الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ] މާނައީ: އަޅުކަމުގެ ޙަޤީޤަތަކީ ދުޢާ އެވެ. އެހެންކަމުން މިސާލަކަށް ނަމާދަށް ބަލާއިރު ނަމާދަށް ފެށުމުގެ ކުރިންނާއި ނަމާދުގެ ތެރޭގައްޔާއި ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ތިމާ މިސްކިތުން ނިކުންނަންދެން ދުޢާ ކުރުމަށް ވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން އިރުޝާދުތައް އައިސްފައެވެ.\nއިމާމު ނަވަވީ އެކަލޭގެފާނުންގެ ފޮތެއް ކަމުގައިވާ "އަލްއަޛްކާރު" ގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ދަންނާށެވެ! އިހާއިފަހުގެ ޢިލްމުވެރިންނާއި ފިޤުހުވެރިންނާއި މުޙައްދިޘުންގެ ތެރެއިން ޖުމްހޫރު ދަންނަބޭކަލުން އިޚްތިޔާރު ކުރަށްވާފައިވާ މަޛްހަބަކީ ދުޢާކުރުމަކީ މުސްތަޙައްބު ކަމެއް ކަމެވެ. މާތް ﷲ (ޣާފިރު ސޫރަތުގެ 60 ވަނަ އާޔަތުގައި) ވަޙީ ކުރަށްވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ. [وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ]މާނައީ: ތިޔަބައިމީހުން ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ އިލާހު އެބަ ވަޙީކުރަށްވައެވެ. އޭ އަހުރެންގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! އަހުރެންގެ އަރިހުގައި ދަންނަވާށެވެެ. އަހުރެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުޢާ ޤަބޫލު ކުރަށްވާހުށީމެވެ. އަދިވެސް (އަޢުރާފު ސޫރަތުގެ 55 ވަނަ އާޔަތުގައި) ވަޙީ ކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً ۚ]މާނައީ: އޭ އަހުރެންގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ތިމާމެން ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ އިލާހުގެ ޙަޟުރަތުގައި މަޑުމޮޅިކަމާއި ވަންހަނާކަމާއެކު ދުޢާ ދަންނަވާށެވެ. މިއެވެ. މިފަދަ އާޔަތްތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އަދިވެސް ނަވަވީ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މިކަމާބެހޭގޮތުން ޞައްޙަ، މަޝްހޫރު ގިނަގުނަ ޙަދީޘުތައް ވާރިދުވެފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ޙަދީޘު މިތާ އަޅުގަނޑު ހާމަކޮށްލާނަމެވެ. އިމާމު ތިރްމިޛީ ޞައްޙަ މަގުން ނެރުއްވާފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. [لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنَ الدُّعَاءِ] މާނައީ: އަޅާގެ ކިބައިން ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ދުޢާ ކުރުމަށް ވުރެން މާތް ކަމެއް ﷲގެ ޙަޟުރަތުގައި ނުވެއެވެ.\nއަޅުކަންތައް އައިސްފައިވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން އެއްޖީލުން އަނެއްޖީލަށް ނަގުލުވަމުން:\nމިހާރަކަށް އައިސް އަޑު އިވެމުންދަނީ ފަރުޟު ނަމާދަށްފަހު ދުޢާ ކުރުމެއް ނޯންނަ ކަމަށެވެ. މިއީ އެހެންނާ ސާދަ ޤަރުނު ވަންދެން މުސްލިމުން އެއް ޖީލުން އަނެއް ޖީލަށް ޢަމަލުކުރަމުން ތިމާމެންގެ ސަލަފުއް ޞާލިޙުންނަށް ތަބާވަމުން ނަގުލު ކުރަމުން އައިސްފައިވާ ކަމެކެވެ. މިއަކާ މީހަކު ދެކޮޅުހަދައި އެއަށް ބަޙުސު ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައިވާ މަޝްހޫރު ޙަދީޘެއްގައި އައިސްފައި ވެއެވެ. [صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي] (މާނައީ: ތިޔަބައިމީހުން ތިމަން ރަސޫލާ ނަމާދު ކުރެއްވިތަން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފެނުނުގޮތަށް ނަމާދު ކުރަމުންދާށެވެ.) މުސްލިމުން މިއަދާ ހަމައަށް ވެސް ނަމާދު ކުރަމުން އަންނަނީ އަޞްޙާބު ބޭކަލުންގެ ކިބައިން ފެށިގެން އެއްބަޔަކު އަނެއްބައެއްގެ ޢަމަލުތަކަށް ބަލައިގެން ޖީލުން ޖީލަށް ނަގުލު ކުރަމުންނެވެ. ފެންނަން ހުންނަ ކުދި ތަފާތުތަކަކީވެސް ލޮބުވެތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން އެތަފާތު ފެންނާން ހުރި ތަފާތުތަކަށްވާތީ އެކަންކަންވެސް ކޮންމެވެސް އެއް ޖަމާޢަތަކުން އަައީ ނަގުލު ކުރަމުންނެވެ. އަޅުކަމުގެ ކަންތައްތަކަކީ ސައިންޓިފިކް ހޯދުމެއްނޫނެވެ. ދެއްކެވިގޮތަށް ކުރަން އޮންނަ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން އަޅުކަމުގެ ކަމެއް އަލަކަށް މިއަދަކު ނުފެންނާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ކަމެއް ސާބިތެއްވެސް ނުވާނެއެވެ. އެފަދަ ކަމެއް އަލަށް ސާބިތުކޮށްފިއްޔާ އެކަމެއްވާނީ ބިދުޢައަކަށެވެ. ނުވަތަ ހައްދުފަހަޅައި ދިއުމަކަށެވެ. ނުވަތަ ކުށް އިޖްތިހާދަކަށެވެ. އެފަދަ ކަމަކަށް ތަރްޙީބު ދެވިގެން ނުވާނެއެވެ.\n1- ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާކުރުން:\nކުރިންވެސް ދެންނެވިހެން ނަމާދުގެ އަސްލަކީ ދުޢާ އެވެ. ޢަރަބި ބަހުގައި ނަމާދަށް [الصَّلاَةُ] ކިޔަނީ ވެސް އެކަމާހުރެއެވެ. ނަމާދުގެ ސަޖިދާގައްޔާއި އައްތަޙިއްޔާތުގައި ދުޢާ ކުރުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ އިރުޝާދު ދެއްވި ފަދައިން ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ގައި ދުޢާކުރުމަށް ވެސް އިރްޝާދު ދެއްވާފައި ވެއެވެ. ޚުދު އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އެގޮތަށް ޢަމަލު ކުރަށްވާފައެވެ. މުސްލިމުން އައީ އެގޮތަށް އެކަން ކުރަމުންނެވެ. ކަމެއް ސާބިތުކުރުމުގައި ދަލީލުގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ރިވާޔަތެއްގެ ސަނަދު ޞައްޙަ ނުވުމަކީ އެކަމެއް ސާބިތުނުވުމެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އެކަން ބިދުޢައަކަށްވާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. ފަހަރެއްގައި އެއީ ޢިލްމުވެރިިއެއްގެ ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރިއްޔާއަކަށް ވެދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާ ނުކުރަށްވާ ވާހަކައެވެ.\nޢައްލާމާ ޢަބްދުއް ރަޙްމާން މުބާރަކްޕޫރީ (އަވަހާރަވީ 1934މ ގައެވެ.) ތިރްމިޛީގެ ޝަރަޙަ ތުޙްފަތުލް އަޙްވަޛީގައި ވިދާޅުވެފައި ވެފައެވެ.] اعْلَمْ أَنَّ عُلَمَاءَ أَهْلِ الْحَدِيثِ قَدِ اخْتَلَفُوا فِي هَذَا الزَّمَانِ فِي أَنَّ الْإِمَامَ إِذَا انْصَرَفَ مِنَ الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ هَلْ يَجُوزُ لَهُ أَنْ يَدْعُوَ رَافِعًا يَدَيْهِ وَيُؤَمِّنَ مَنْ خَلْفَهُ مِنَ الْمَأْمُومِينَ رَافِعِي أَيْدِيَهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ بِالْجَوَازِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بِعَدَمِ جَوَازِهِ ظَنًّا مِنْهُمْ أَنَّهُ بِدْعَةٌ قَالُوا إِنَّ ذَلِكَ لَمْ يَثْبُتْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَدٍ صَحِيحٍ بَلْ هُوَ أَمْرٌ مُحْدَثٌ، وَكُلُّ مُحْدَثٍ بِدْعَةٌ وَأَمَّا الْقَائِلُونَ بِالْجَوَازِ فَاسْتَدَلُّوا بِخَمْسَةِ أَحَادِيثَ] (التحفة: 2/168) މާނައީ: ދަންނާށެވެ! މިދުވަސްވަރު ޙަދީޘު ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފު އުފެދިވަފައިވާ މައްސަލައެއް އެބަ އޮވެއެވެ. އެއީ ފަރުޟު ނަމާދުން ނިމިގެން އިމާމާ އަތްއުފުލައިގެން ދުޢާކުރުމާއި މައުމޫމުން ފަތަހުގައި އަތްއުފުލައިގެން އާމީން ކިޔައި ދުޢާ ކުރުމީ ހުއްދަ ކަމެއްތޯއެވެ؟ ބައެއްޢިލްމުވެރިން އެކަން ހުއްދަކުރަށްވާއިރު އަނެއްބައިބޭކަލުން އެކަން ހުއްދަ ނުރަށްވައެވެ. އެބޭފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި އެއީ ބިދުޢައެކެވެ. އަދި އެބޭފުޅުންގެ ޙުއްޖަތަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ އަރިހުން ޞައްޙަ ސަަނަދަކުން ސާބިތުވާންނެތުމުން އެކަން ވާނީ އާކަމަކަށެވެ. ދެން ހުއްދަ ކުރަށްވާ ބޭފުޅުން ދަލީލުުގެ ގޮތުގައި ގެންނަވާ ފަސް ޙަދީޘެއް ވެއެވެ.\nޝައިޚުގެ ވާހަކަފުޅުން އަޅުގަނޑަށް ދެކަމެއް ސާބިތުވެއެވެ. އެއް ކަމަކީ މިވާހަކައަކީ މިޒަމާނުގައި އުފެދުނު މައްސަލައެއް ކަމެވެ. ދެވަނަ ވާހަކައަކީ މީގެ ކުރިން މިކަމާމެދު ޢިލްމުވެރިން ވާހަކަ ދައްކަވާފައި ނެތްކަމެވެ. ކޮންމެއަކަސް ނަމާދުގެފަހުގައި ދުޢާ ކުރުމަކީ ސުންނަތެއް ކަމުގައި ވިިއަސް ޢާއްމުކޮށް ނަމާދުގެ ފަހުގައި ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު އިމާމާ އިސްވެހުރެ އާދަވެގެން ޖަމާޢަތުގައި ދުޢާކުރުމީ ހަތްވަނަ ޤަރުނުގައި އުފެދުނު ކަމެއްކަމުގައި އަލްމަޖްމޫޢުގައި އިމާމު ނަވަވީ (631-676ހ) ވިދާޅުވެފައި ވެއެެވެ. އަދިވެސް ނަވަވީ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މިގޮތަށް ޢާއްމުކޮށް ޖަމާޢަތުގައި ދުޢާ ކޮށް އުޅުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނަސް ތަޢުލީމުގެ ގޮތުން ޢަމަލު ކުރުމަކުން މައްސަލައެއްނެތެވެ.\nކޮންމެއަކަސް ޝައިޚުގެ ބަސްފުޅުން އަޞްލު އިޝާރަތް ކުރަށްވަނީ ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ އިމާމެއް ކަމުގައިވާ އިމާމު އިބްނިލް ޤައްޔިމު (691-751ހ) އެކަލޭގެފާނުންގެ ފަޮތް ޒާދުލް މަޢާދުގައި ވިދާޅުވެފައި އޮތް ބަސްފުޅަކަށެވެ. [وَأَمَّا الدُّعَاءُ بَعْدَ السَّلَامِ مِنَ الصَّلَاةِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ أَوِ الْمَأْمُومِينَ فَلَمْ يَكُنْ ذَلِكَ مِنْ هَدْيِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْلًا وَلَا رُوِيَ عَنْهُ بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ وَلَا حَسَنٍ. وَأَمَّا تَخْصِيصُ ذَلِكَ بِصَلَاتَيِ الْفَجْرِ وَالْعَصْرِ فَلَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ هُوَ وَلَا أَحَدٌ مِنْ خُلَفَائِهِ وَلَا أَرْشَدَ إِلَيْهِ أُمَّتَهُ وَإِنَّمَا هُوَ اسْتِحْسَانٌ رَآهُ مَنْ رَآهُ عِوَضًا مِنَ السُّنَّةِ بَعْدَهُمَا وَاللَّهُ أَعْلَمُ] (1/249) މާނައަކީ: ދަންނައެވެ. ފަރުޟު ނަމާދުގެ ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު އިމާމު މީހާ ޤިބުލައަށް އިނދެ ނުވަތަ މުޤްތަދީންނާ ދިމާއަށް ކުރިމަތިލައިގެންއިނދެ ދުޢާ ކުރުމަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ހިދާޔަތުން އެއްގޮތަކަށްވެސް އެނގެންއޮތް ކަމެއްނޫނެވެ. އަދި ޞައްޙަ ނުވަތަ ޙަސަން ދަރަޖައިގެ ރިވާޔަތަކުންވިއަސް ރިވާވެފައި އޮތް އެއްޗެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެއާއެކު ޚާއްޞަކޮށް ފަތިސްނަމާދުގެ ފަހުގައްޔާއި ޢަޞުރު ނަމާދުފަހުގައި އެންމެން އެކުގައި ދުޢާ ކުރުމީ އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުންވެސް އަދި ޚަލީފާވެރި ބޭކަލެއްގެ ކިބައަކުންވެސް ސާބިތުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީއަކީ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު މިއުއްމަތަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައިއޮތް ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އެކަން އިޚްތިޔާރު ކުރިމީހުން އެދެނަމާދުގެ ފަހުގައި އެކަން ކުރަނީ ފިޤުހުގެ އުޞޫލެއް ކަމުގައިިވާ އިސްތިިޙްސާނު (ޤަބޫލުވެވޭ) މާތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.\nމައްސަލައިގެ އަސްލު ސަަބަބު:\nމިމައްސަލައިގެ އަސްލު ބިނާވެފައި ވަނީ، ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ވަރަށް ފުންނާބު އުސް އިމާމެއް ކަމުގައިވާ އިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާގެ (661-728ހ) ރައުޔެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެކަލޭގެފާނުންގެ ފޮތް އަލްފަތާވާގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [أَنَّ الدُّعَاءَ لاَ يُشْرَعُ بَعْدَ الصَّلاَةِ وَإِنَّمَا مَحَلُّ الدُّعَاءِ فِي الصَّلاَةِ لاَ خَارِجِهَا] މާނައީ: ޝައްކެއްނެތި ދުޢާކުރުމަކީ ނަމާދުފަހުން މަޝްރޫޢުވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިހެނީ ދުޢާގެ މަޤާމަކީ ނަމާދުގެ އެތެރެއެވެ. އޭގެ ބޭރުގައެެއް ނޫނެވެ. ދެން ވިދާޅުވަނީ ޙަދީޘުތަކުގައި [فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ]ނަމާދުގެ ފަހުގައި ދުޢާކުރުމަށް އައިސްފައިވާ ބަސްފުޅުތަކުގެ މުރާދަކީ ނަމާދުގެ ފަހުކޮޅެވެ. [لِأَنَّ دُبُرَ كُلِّ شَيْءً جُزْءٌ مِنْهُ كَدُبُرِ الْحِمَارِ](މިހެނީ ކޮންމެ އެއްޗެއްގައި ވެސް ދުބުރު ކިޔަނީ އެއެއްޗެއްގެ ފަހަތު ބަޔަށެވެ. މިސާލަކަށް ޙިމާރުގެ ދުބުރަކީ އެސޮރުގެ ފޫކޮޅެވެ.) މިގޮތުން ނަމާދުގެ ފޫކޮޅަކަށްވާނީ ފަހު އައްތަޙިއްޔާތުގައި ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިއެވެ. މިހެނީ އެއީ ދުޢާ ކުރުމުގެ މަޤާމަކަށްވާތީއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވަނީ ނަމާދުކުރާމީހާ ތިމާގެ ނަމާދުގައި ދުޢާގެ ބަސްތަކުން ﷲ އަށް ކުއްތަންވުމަކީ އެންމެ ގުޅޭ ގޮތެވެ. އެހެނަސް ނަމާދުން ނިމުމަށްފަހު ދެން ﷲ އަށް ކުއްތަންވެ ﷲ އަށް ދެންނެވުމަކީ ގުޅޭކަމެއްނޫނެވެ. ކޮންމެއަކަސް ސުންނަތް ގޮތަކީ ނަމާދުން ނިމުމަށްފަހު ސުންނަތުން ސާބިތުވާ ޛިކުރު ކުރުމެވެ.\nއަދިވެސް އިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [فَالدُّعَاءُ الْمَذْكُورُ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ إِمَّا أَنْ يُرَادُ بِهِ آخِرُ جُزْءٍ مِنْهَا لِيُوَافِقَ بَقِيَّةُ اْلأَحَادِيثِ أَوْ يُرَادُ بِهِ مَا يَلِي آخِرُهَا وَيَكُوْنُ ذَلِكَ مَا بَعْدَ التَّشَهُّدِ أَوْ يَكُونَ مُطْلَقاً أَوْ مُجْمَلاً وَبِكُلِّ حَالٍ فَلاَ يَجُوزُ أَنْ يُخَصَّ بِهِ مَا بَعْدَ السَّلاَمِ لِأَنَّ عَامَّةَ اْلأَدْعِيَةَ الْمَأْثُورَةَ كَانَتْ قَبْلَ ذَلِكَ وَلاَ يَجُوزُ أَنْ يَشْرَعَ سُنَّةً بِلَفْظٍ مُجْمَلٍ يُخَالِفُ السَّنَّةَ الْمُتَوَاتِرَةِ بِالْأَلفَاظِ الصَّرِيحَةِ] މާނައީ: ނަމާދުގެ ފަހުގައި ކިއުމަށް ޙަދީޘުގައި ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެ އެއް މުރާދަކީ ނަމާދުގެ އެންމެ ފަހުކޮޅުގައި ކިއުމެވެ. އެއީ އެއާގުޅޭ އެހެން ޙަދީޘުތަކާ އެއްގޮތް ކުރުމުގެ ގޮތުންނެެވެ. ނުވަތަ އަނެއް މުރާދަކީ އެންމެފަހާ ޖެހިގެން ކިއުމެވެ. އޭރުން ދުޢާ ކުރެވޭނީ އައްތަޙިއްޔާތުގެ ޞަލަވާތަށް ފަހުގައެވެ. ނުވަތަ އަނެއް މުރާދަކީ ޢާއްމުކޮށް ވަކި ޤައިދެއް މަޤާމެއް ކަނޑަނޭޅުމެވެ. މިހުރިހާ ޙާލަތްތަކުގައިވެސް ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ދުޢާ ޚާއްޞަކުރުމެއް ހުއްދަވެގެނެއް ނުވެއެވެ. މިހެނީ ޙަދީޘުގައި އަންނަ ޢާއްމު ދުޢާތަށް އައިސްފައިވަނީ ސަލާމުގެ ކުރިން ކިއުމަށް ކަމަށްވާތީއެވެ. އެހެންކަމުން ކަނޑައެޅިގެން ސާފު ޞަރީޙަ ބަސްތަކަކުން މުތަވާތިރު ގޮތަކަށް ޢަމަލުވަމުން އަންނަ ސުއްނަތަކާ ޚިލާފަށް ޤައިދެއް ކުރެވިފައި ނުވާ ބަސްފުޅުތަކުގެ އެހީގައި އެހެންތަނެއްގައި ޝަރުޢު ކުރުމީ ހުއްދަވެގެންވާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nއިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާގެ ބަސްފުޅުން ނެރެވޭ ނުކުތާތައް:\n(ހ) ދުޢާގެ މަޤާމަކީ ނަމާދުގައި ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިއެވެ. އޭގެ ފަހެއް ނޫނެވެ.\n(ށ) މުޅި ނަމާދަކީ ދުޢާގެ މަޤާމެވެ.\n(ނ) ދުޢާ ކުރުމާމެދު ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާތަކުގައި "ދުބުރު" މިލަފުޒު ބޭނުންވެފައިއޮތް ހުރިހާ ތަނެއްގައިވެސް އެއާ ގުޅޭ ތަނަކީ ސަލާމުގެ ކުރިއެވެ. އެހެނީ އެއްޗެއްގެ ދުބުރަކީ އެއެއްޗެއްގެ އެންމެ ފަހު ބައި ކަމުގައިވާތީއެވެ.\n(ރ) ނަމާދުފަހުން ދުޢާ ކުރުން ސުންނަތެއް ކަމުގައި ބުނުމީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ.\n(ބ) ނަމާދު ފަހުގައި ދުޢާކުރުމީ މަޝްރޫޢުވެ، ޝަރީޢަތުން ސާބިތުވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.\n(ޅ) ނަމާދުގެ ފަހުން މަޝްރޫޢުވެގެންވަނީ ހަމައެކަނި ޛިކުރު ކުރުމެވެ. ދުޢާކުރުމެއް ނޫނެވެ.\nއިބްނި ތައިމިޔާގެ ބަސްފުޅާ ދީނުގެ އެހާރާއި މިހާރުގެ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅާ ފުށުއަރައެވެ.\n(1) ފަލްސަފާ ބޭނުން ކުރެއްވުން:\nއިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާއަކީ ބޮޑު ޢިލްމުވެރިިއެއްގެ އިތުރުން ވަރަށް މޮޅު ފަލްސަވާ ވެރިއެކެވެ. [دُبُرِ الصَّلاَةِ]- (ނަމާދުގެ ފަސް) ގެ މައްސަލާގައި އެކަލޭގެފާނު މިވަނީ ނަމާދުގެ ފަހުގައި ދުޢާ ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އެކަލޭގެފާނުން އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވި ރައުޔު ގަދަ ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ވަރަށް ގަދައަށް ފަލްސަފާ ބޭނުން ކުރަށްވާފައެވެ.\n(2) އިބްނި ތައިމިޔާގެ ދަރިވަރުންވެސް އެކަލޭގެފާނުންގެ ބަސްފުޅަށް މުޅިން ތާއީދު ނުކުރެއްވުން:\nއެކަލޭގެފާނުންގެ މިފަލްސަފާގެ ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދިޔައީ އެކަލޭގެފާނުންގެ އެންމެ އިސް ދަރިވަރު އިބްނި ޤައްޔިމު ވެސް އެއްކޮޅުން އެކަލޭގެފާނުންގެ ބަސްފުޅަށް އެއްބަސްވެ ވަަޑައިގެންފައި އަނެއްކޮޅުން އިދިކޮޅު ހެއްދެވީއެވެ. އިބްނި ޤައްޔިމު ޒާދުލް މަޢާދުގެ (1/295) ގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [وَدُبُرُ الصَّلَاةِ يَحْتَمِلُ قَبْلَ السَّلَامِ وَبَعْدَهُ وَكَانَ شَيْخُنَا يُرَجِّحُ أَنْ يَكُونَ قَبْلَ السَّلَامِ فَرَاجَعْتُهُ فِيهِ فَقَالَ دُبُرُ كُلِّ شَيْءٍ مِنْهُ]މާނައީ: ނަމާދުގެ ފަސް މާނަކުރާއިރު އެއީ ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިކަމުގައި ވެސް އެކަށީގެން ވެއެވެ. އަދި އެއީ ސަލާމް ދިނުމުގެފަސް ކަމުގައިވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ. ތިމަންމެންގެ ޝައިޚު (އެބަހީ އިބްނިތައިމިޔާ) ބުރަވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ އެއީ ސަލާމުގެ ކުރި ކަމަށެވެ. ތިމަން އެބަސްފުޅު ދިރާސާ ކުރިއިރު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ވެސް ފަހަތަަކީ އެއެއްޗެއްގެ ފަހަތު ބައެވެ. އަނެއް ފަހަރަކު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި އޮންނަނީ [فَمُرَادُهُ قَبْلَ السَّلَامِ وَبَعْدَهُ] އެވެ. (އެބަސްފުޅުތަކުގެ މުރާދަކީ ސަލާމުގެ ކުރިންނާއި ސަލާމުގެ ފަހުންނެވެ.)\n(3) ނަމާދުގެފަހުން ދުޢާކުރުމާ ބެހޭ ބާބެއް އިބްނި ޤައްޔިމު ގެންނަވާފައިވުން:\nއެހެންކަމުން ނަމާދު ފަހުގައި ދުޢާކުރުމާ ބެހޭ މުސްތަޤިއްލު ބާބެއް އިބްނި ޤައްޔިމު ޒާދުލް މަޢާދުގައި ގެންނަވާފައިވެއެވެ. އޭގައި ވިދާޅުވަނީ [فَصْلِ: مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَعْدَ انْصِرَافِهِ مِنَ الصَّلَاةِ] (މިއީ ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން ކީރިތި ރަސޫލާ ވިދާޅުވެއުޅުއްވާ ދުޢާތަކާ ބެހޭ ބާބެވެ.) ދެން އެބާބުގެ ދަށުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ވިދާޅުވި ބައެއް ދުޢާފުޅުތައް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގެ [كَانَ يَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ صَلَاتِهِ اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي] (އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން މިދުޢާ ވިދާޅުވެތެވެ.) އަދިވެސް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. [اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِعَفْوِكَ] (މިއީވެސް އެކަލޭގެފާނު ނަމާދުން ނިމިވަޑައިިގެން ވިދާޅުވެ އުޅުއްވި ދުޢާއެކެވެ.) އަދިވެސް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. [عَنْ أَبِي أَيُّوبَ أَنَّهُ قَالَ مَا صَلَّيْتُ وَرَاءَ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا سَمِعْتُهُ حِينَ يَنْصَرِفُ مِنْ صَلَاتِهِ يَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطَايَايَ وَذُنُوبِي كُلَّهَا] (މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫ އައްޔޫބުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން މިދުޢާވިދާޅު ނުވާ އެއްމެ ފަރަހަކުވެސް ތިމަންކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުންގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ނަމާދު ނުކުރަށްވަމެވެ. އެދުޢާއަކީ [اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطَايَايَ وَذُنُوبِي كُلَّهَا...] އަދިވެސް އިބްނި ޤައްޔިމު އިމާމު ޙާކިމުގެ އަރިހުން ޞައްޙަ މަގުން ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. [إِذَا صَلَّيْتَ الصُّبْحَ فَقُلْ قَبْلَ أَنْ تَتَكَلَّمَ اللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّكَ إِنْ مُتَّ مِنْ يَوْمِكَ كَتَبَ اللَّهُ لَكَ جِوَارًا مِنَ النَّارِ وَإِذَا صَلَّيْتَ الْمَغْرِبَ فَقُلْ قَبْلَ أَنْ تَتَكَلَّمَ اللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّكَ إِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ كَتَبَ اللَّهُ لَكَ جِوَارًا مِنَ النَّارِ] މާނައީ: ކަލޭ ފަތިސް ނަމާދުން ނިމި އެއްވެސް ވާހަކައެއް ދެއްކުމުގެ ކުރިން [اللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ] މިފަދައިން ހަތް ފަހަރު ކިޔާށެވެ. އެދުވަހަކު ކަލޭ މަރުގަންނަވަައިފިނަމަ ކަލޭ ނަރަކައިން ސަލާމަތް ވާނެކަމުގެ ޢަހުދުކަށަވަރު ލިއުއްވާފައިވާނެއެވެ. އަދި މަޣުރިބު ނަމާދުން ނިމިގެން އަނގައިން ބުނުމުގެ ކުރިން [اللَّهُمَّ أَجِرْنِي مِنَ النَّارِ] މިފަދައިން ހަތް ފަހަރު ކިޔާށެވެ. އެރޭ ކަލޭގެ މަރުގަންނަވަައިފިނަމަ ކަލޭ ނަރަކައިން ސަލާމަތް ވާނެކަމުގެ ޢަހުދުކަށަވަރު ލިއުއްވާފައިވާނެއެވެ.\n(4) އެކަލޭގެފާނުންގެ ރައުޔު އިހުގެ އެންމެހާ ޢިލްމުވެރިންގެ ރައުޔާ ޚިލާފުވުން:\nމިގޮތުން އިބްނި ތައިމިޔާ [دُبُرِ الصَّلاَةِ](ނަމާދުގެ ފަސް) މިބަހުގެ މުރާދަކީ ސަލާމް ދިނުގެ ކުރިން ކަމުގައި ވިދާޅުވި ބަސްފުޅަކީ އެންމެހައި މުޙައްދިޘުންނާއި ހަތަރު މަޛްހަބުގެ ފިޤުހުވެރިންނާއި ޚާއްޞަކޮށް ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ ފިޤުހުވެރިންނާއި ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ އެންމެހައި ޢިލްމުވެރިންނާއި ޚިލާފަށް އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވެވުނު ބަސްފުޅެކެވެ. (ހ) ޙަންބަލީ މަޛްހަބުގެ އެންމެ ބޮޑު ފޮތްކަމުގައިވާ އަލްމުޣްނީގައި އިމާމު އިބްނި ޤުދާމާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [فَصْلٌ ذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى وَالدُّعَاءُ عَقِيبَ صَلَاتِهِ --- وَيُسْتَحَبُّ ذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى وَالدُّعَاءُ عَقِيبَ صَلَاتِهِ وَيُسْتَحَبُّ مِنْ ذَلِكَ مَا وَرَدَ بِهِ الْأَثَرُ مِثْلُ مَا رَوَى الْمُغِيرَةُ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ] މާނައީ: މިއީ ނަމާދުގެ ފަހުން މަތިވެރި މާތް ﷲ އަށް ޛިކުރު ކުރުމާއި ދުޢާ ކުރުމުގެ ބާބެވެ. ނަމާދުގެ ފަހުން ﷲ އަށް ޛިކުރު ކުރުމާއި ދުޢާ ކުރުމަކީ މުސްތަޙައްބު ވެގެންވާ ސުއްނަތެކެވެ. މިގޮތުން ޙަދީޘުތަކުން ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާތައް ބޭނުންކުރުން ސުންނަތް ވެެގެންވެއެވެ. މިސާލަކަށް އިމާމު ބުޚާރީއާއި މުސްލިމާ ދެބޭކަލުން މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި މުޣީރާގެ ކިބައިިން ރިވާކުފަށްވާފައިވާ މިޙަދީޘެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ކޮންމެ ފަރުޟު ނަމާދެއްގެ ފަހުގައި [اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ ... ] މިދުޢާ ވިދާޅުވެ އުޅުއްވަތެވެ.\n(5)ދަންނަބޭކަލުންގެ އިޖްމާޢާ ޚިލާފުވެ ވަޑައިގަތުން:\nއިމާމު އިބްނި ޙަޖަރު ފަތުޙުލް ބާރީގެ 11/138 ގައި މިބޭކަލުންނަށް ރައްދު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [فَإِنْ قِيلَ الْمُرَادُ بِدُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ قُرْبَ آخِرِهَا وَهُوَ التَّشَهُّدُ قُلْنَا قَدْ وَرَدَ الْأَمْرُ بِالذِّكْرِ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ وَالْمُرَادُ بِهِ بَعْدَ السَّلَامِ إِجْمَاعًا فَكَذَا هَذَا حَتَّى يَثْبُتَ مَا يُخَالِفُهُ] (މާނައީ: މިސާލަކަށް ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުގެ މުރާދަކީ ނަމާދުން ނިމެން ކައިރިވެ އައްތަޙިއްޔާތުގެ ފަހުން ކަމަށް ބަޔަކު ބުނާނަމަ ތިމަންމެން ޖަވާބުގައި ބުނާނީ ނަމާދުގެ ފަހުން ޛިކުރުކުރުމާ ބެހޭގޮތުން [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ] މިބަސް ބޭނުންވެގެން އައިސްފައި އޮތުމާމެދު އެއީ ސަލާމުގެ ފަހުންކަމަށް އުއްމަތް ވަނީ އިޖްމާވެފައެވެ. އެހެންކަމުން ދުޢާއާ ބެހޭގޮތުންވެސް އެގޮތަށް ބޭނުންކުރެވިފައި އޮވެ، އެއާޚިލާފަތް ޝަރުޢީ ބަސްފުޅެއް ނެތްހައިހިނދަކު އެބަހުގެ މުރާދަކަށް މިތާގައި ބެލެވޭނީ ހަމަ އެމާނައެވެ. ދެން އިބްނި ޙަޖަރު ތަފާތު ދަލީލު ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. އެއް ދަލީލަކީ އިމާމު ތިރްމިޛީ ޞައްޙަ ޙަސަން މަގުން ރިވާކުރަށްވާފައި ރިވާޔަތެކެވެ. [قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الدُّعَاءِ أَسْمَعُ قَالَ جَوْفَ اللَّيْلِ الْأَخِيرَ وَدُبُرَ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ] (ބޭކަލަކު ދެންނެވިއެވެެ. އޭ ﷲގެ ރަސޫލާއެވެ! އެންމެ އަވަހަށް ޤަބޫލުކުރެއްވެވޭ ދުޢާއަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ރޭގަނޑުގެ ފަހު ދަމާއި ފަރުޟު ނަމާދުތަކުގެ ފަހެވެ.) އަދިވެސް އެހެން ބަސްފުޅެއް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. އިމާމު ޠަބަރާނީ ޞައްޙަސަނަދުން އިމާމު ޖަޢުފަރުއް ޞާދިޤުގެ ކިބައިން ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [الدُّعَاءُ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ أَفْضَلُ مِنَ الدُّعَاءِ بَعْدَ النَّافِلَةِ كَفَضْلِ الْمَكْتُوبَةِ عَلَى النَّافِلَةِ] (މާނައީ: ސުންނަތް ނަމާދުގެ ފަހުގައި ކުރެވޭ ދުޢާއަށް ވުރެން ފަރުޟު ނަމާދުގެ ފަހުގައި ކުރެވޭ ދުޢާގެ މާތްކަން ބޮޑެވެ. އެއީ ސުއްނަތް ނަމާދުގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ނަމާދަށް މާތްކަން ލިބިގެންވާ ފަދައިންނެވެ. މިނޫންވެސް ތަފާތު ދަލީލުތައް އިބްނު ޙަޖަރު ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. ފަހުން އަޅުގަނޑު އެދަލީލުތައް ގެންނާތީ ކުރުކޮށްލުމުގެ ގޮތުން ތަކްރާރު ނުކޮށް ދޫކޮށްލީއެވެ.\n(6) އެންމެހައި މުޙައްދިޘުންގެ ރައުޔު އިބްނި ތައިމިޔާގެ ރައުޔާ ތަފާތު:\nއިމާމު ބުޚާރީއާއި މުސްލިމާއި އިބްނި ޚުޒައިމާއާއި ޙާކިމާއި އެނޫންވެސް މުޙައްދިޘުން ދުޢާ އާއި ޛިކުރުގެ ޙަދީޘުތަކުގައި އަންނަ [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ] މިބަސްފުޅުގެ މާނަ ކުރަށްވާފައި ވަނީ ނަމާދުން ނިމިގެން ކަމަށެވެ. މިޙަދީޘުތައް ބަޔާން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން:\n- އިމާމު ބުޚާރީ ގެންނެވި ސުރުޚީގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ [بَاب مَنْ لَمْ يَتَطَوَّعْ فِي السَّفَرِ دُبُرَ الصَّلَاةِ وَقَبْلَهَا] މިފަދައިންނެވެ. (ފަރުޟު ނަމާދުގެ އިހާއި ފަހުގައި ދަތުރުވެރިޔާއަށް ސުއްނަތް ކުރުން ނޯންނަކަމަށް ވިދާޅުވާ ބޭކަލުންގެ ވާހަކައިިގެ ބާބު)\n- އިމާމު އިބްނި ޚުޒައިމާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. [بَابُ جَامِعِ الدُّعَاءِ بَعْدَ السَّلَامِ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ] (ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ނަމާދުގެ ފަހުގައި ކިއުމަށް އެއްކުރެވިފައިވާ ދުޢާގެ ބާބު) ދެން އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރެއްވި ޙަދީޘުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޙަދީޘަކީ މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢަލީގެފާނުންގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘެކެވެ. އޭގައިވަނީ [عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ فَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ.... ] (މާނައީ: އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގަތުމުން ސަލާމް ދެއްވަތެވެ. ދެން [اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ.... ]މިދުޢާ ވިދާޅުވެތެވެ.\n- އަދިވެސް އިބްނި ޚުޒައިމާ އެހެންބާބެއް ގެންނަވާފައި ވެއެވެ. [بَابُ التَّعَوُّذِ بَعْدَ السَّلَامِ مِنَ الصَّلَاةِ] (ނަމާދުގެ ސަލާމް ދިނުމަށްފަހު ސަލާމަތަށް އެދި ދުޢާކުރުމާބެހޭ ބާބު) ދެން ގެންނަވާފައި ވަނީ އަންނަނިވި [اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ ... ] ދުޢާއެވެ.\n- އިމާމު މުސްލިމު ބާބު ގެންނަވާފައި ވަނީ މިފަދައިިިންނެވެ. [بَابُ اسْتِحْبَابِ الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ] (މާނައީ: ނަމާދުގެ ފަހުން ޛިކުރު ކުރުން ސުންނަތް ވެގެންވާކަން ބަޔާންވެގެންވާ ބާބު) ދެން ގެންނަވާފައިވަނީ [سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَخْطُبُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَلَّمَ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ أَوْ الصَّلَوَاتِ وَذَكَرَ فِيهَا] މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢަބްދު ﷲ އިބްނި ޒުބައިރު ޚުޠުބާ ދެއްވަމުން ވިދާޅުވި މިބަސްފުޅެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ސަލާމް ދެއްވައި ނަމާދުގެ ފަހުން މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ދުޢާއަކީ،[اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ] މިއެވެ.\n- އިމާމު ތިރްމިޛީ ބާބު ގެންނަވާފައި ވަނީ މިފަދައިިިންނެވެ. [بَاب فِي دُعَاءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَعَوُّذِهِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ] (މާނައީ: ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ސަލާމަތަށް އެދި ދުޢާކުރެއްވުމުގެ ބާބު) އެއަށްފަހު [اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ]މިދުޢާއާއި އެހެނިހެން ދުޢާތައް ބަޔާން ކުރެއްވިއެެވެ.\n- ބަޔާންވެ ދިޔައީ އިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާއަށްވުރެން ކީރިތި ރަސޫލާގެ ދުވަސްވަރާ މާދުރު ނޫން ދުވަސްވަރެއްގައި އުޅުއްވައި ސީދާ އެބޭކަލުންގެ އަމިއްލަފުޅު ސަނަދުން ޙަދީޘުތައް ރިވާކުރެއްވި ބައެއް މުޙައްދިޘުން މިބުނެވުނު ބަހާއި އެޙަދީޘުތައް މާނަކުރެއްވި ބޭކަލުންގެ ނަންފުޅު ތަކެވެ. އަދި ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ ލިސްޓުގައި އިސްދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭކަލުންނެވެ. ޙަދީޘު ޢިލްމަށާއި ފިޤުހަށް އަރައިތިއްބެވި ބޭކަލުންނެވެ. އެބޭކަލުން ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން ދެކެވަޑައިގަަންނަވާ ގޮތެވެ.\n(7) އެއްވެސް ޙަދީޘެއްގައި ސަލާމް ދިނުގެ ކުރިން ކިއުމަށް ވާރިދުވެފައިވާ ދުޢާތަކުގައި [دُبُرَ الصَّلَاةِ] މިބަސްފުޅު ބޭނުންވެފައި ނެތް:\nޙަދީޘުތަކުގައި އައިސްފައިހުރި ހުރިހާ ތަނެއްގައި [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ] މިބަސްފުޅު ބޭނުންވެފައި ހުރީ މުޅިންވެސް ނަމާދުން ސަލާމް ދެއްވުމަށްފަހުގެ މާނާގައެވެ. ކުރިއާ ބެހޭގޮތުން ދުޢާގެ ވާހަަކަ އައިސްފައި ހުރީ އެހެން ޢިބާރާތްތަކަކުންނެވެ. އެއީ ޛިކުރު ކަމުގައި ވިއަސް އަދި ދުޢާ ކަމުގައި ވިއަސް ވެހެވެ. އަދި ދުޢާނޫން އެހެންކަންތައްވެސް އެލަފްޒާއެކު ބޭނުން ކުރެވައި އެބަހުއްޓެވެ. ބައެއް ފަހަރު ނަމާދު ތެރޭގެވާހަކައެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު އައްތަޙިއްޔާތުގެ ފަހުގެ ވާހަކައެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު ސަލާމާއި އައްތަޙިއްޔާތާއި ދެމެދުގެ ވާހަކައެވެ. އަނެއްބައި ފަހަރު ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރީގެ ވާހަކައެވެ. އެހެންނަމަވެސް [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ] މިބަސްފުޅު މުޅިންވެސް އައިސްފައި ހުރީ ނަމާދުން ނިމިގެން ކުރަންވާ ކަންތަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ.\n- އިމާމު މުސްލިމު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَحْرَمَ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ مَعًا]މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ އިޙްރާމް ބަންނަވަން ވެގެން ދެރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ނަމާދަށް ފަހު ޙައްޖަށާއި ޢުމުރާއަށް ނިޔަތް ގެންނެވިއެވެ.\n- އިމާމު އަބޫ ދާއޫދާއި ޠަބަރާނީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [مَنْ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ فِي دُبُرِ الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ كَانَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ إِلَى الصَّلَاةِ الْأُخْرَى] މާނައީ: ފަރުޟު ނަމާދުގެ ފަހުގައި އާޔަތުލް ކުރުސި ކިޔަވައިފި މީހާ އަނެއް ނަމާދު އައުމާ ހަމައަށް ހުންނާނީ ﷲގެ ޒިއްމާގެ ދަށުގައެވެ.\n- އިމާމު ދާރިމީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [عَنْ اِبْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْرَمَ دُبُرَ الصَّلَاةِ] މާނައީ: އިބްނި ޢައްބާސްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދަށް ފަހުން އިޙްރާމް ބެންނެވިއެވެ.\n- އިމާމު ނަސާއީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [كَانَ يَقُولُ دُبُرَ الصَّلَاةِ إِذَا سَلَّمَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ސަލާމް ދެއްވާފައި ނަމާދަށް ފަހު މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ. މިއެވެ.\n- އިމާމު ބުޚާރީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [عَنْسَعْدٍبْنِوَقَّاصٍيَقُولُإِنَّرَسُولَاللَّهِصَلَّىاللَّهُعَلَيْهِوَسَلَّمَكَانَيَتَعَوَّذُمِنْهُنَّدُبُرَالصَّلَاةِاللَّهُمَّإِنِّيأَعُوذُبِكَمِنَالْجُبْنِوَأَعُوذُبِكَأَنْأُرَدَّإِلَىأَرْذَلِالْعُمُرِوَأَعُوذُبِكَمِنْفِتْنَةِالدُّنْيَاوَأَعُوذُبِكَمِنْعَذَابِالْقَبْرِ] މާނައީ: ސަޢުދުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގެ ފަހުގައި [اللَّهُمَّإِنِّيأَعُوذُبِكَمِنَالْجُبْنِ... ]މިދުޢާ ވިދާޅުވެ ރައްކައުތެރި ކަމަށް އެދިވަޑައި ގަންނަވަތެވެ. މިނޫންވެސް މިފަދަ އެތަކެއް ޙަދީޘެއް މިމޭރުމުން ފެންނާން އެބަހުއްޓެވެ\n(8) (دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ) މިބަސްފުޅާހުރެ ދުޢާކުރުމާއި ޛިކުރު ކުރުން ތަފާތު ވެވުނީ ކީއްވެގެންބާ:\nދެން މިތާގައި އުފެދޭ ސުވާލަކީ ޙަދީޘުތަކުގައި [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ]މިގޮތަށް އައިސްފައި ހުރި ދުޢާތަކާއި ޛިކުރުތައް އިބްނި ތައިމިޔާ ތަފާތު ކުރެއްވީ ކޮންގޮތަކުންބާއެވެ! ދީނުގައި ކަމެއް ވަކިގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާއިރު އޭގެ ޙުއްޖަތަކާއި ދަލީލެއް ބޭނުންވާނެއެވެ. ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާ ކުރުމީ ހުއްދަ ނޫންކަމެކޭ ވިދާޅުވާއިރު އެއްވެސް ދަލީލެއް ނެތި "ދުބުރުގެ" މާނައަކީ އެއްޗެއްގެ ފުރަގަސްފަރާތޭ ވިދާޅުވުމަކުން އެކަން ސަލާމުގެ ކުރިއަކަށް ޚާއްޞަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު ނަމާދުގެފަހުން ކުރުމަށް އައިސްފައިހުރި ޛިކުރުތަކާ ބެހޭގޮތުން ވެސް ހަމަ އައިސްފައިހުރީ ހަަމަ އެ އިބާރާތްތަކެވެ. އެހެންކަމަށްވާނަމަ ދެބައި ވަކިކުރެއްވި އުޞޫލެއް އޮންނަން ވާނެއެވެ. އެކަތި ސުންނަތަކަށް ވެފައި އަނެކަތި ބިދުޢަކަށްވެ، ޙަރާމްކަމެކޭ ބުނުމަކީ އާދައިގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ ސަލާމަތް ބުއްދިއަކަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\n(9) ނަމާދުގެ ފަހުގައި ދުޢާކުރުން ހުއްދަނޫން ކަމުގެ ދަލީލަކީ ކޮބައިކަން އެނގެންޖެހޭ:\nދުޢާ ކުރުމަކީ ހުރިހާ ހިނދުކޮޅެއްގައި މުސްލިމުން ކުރަން އޮންނަ ކަމެކެވެ. ވަކިމިވެނި ތަނެއްގައި ދުޢާކުރުން ހުއްދަ ނުވާނެއޭ ބުނެވޭނީ އެކަމަށް ކީރިތި ރަސޫލާގެ އަރިހުން މަނާވުމުގެ ބަސްފުޅެއް އޮވެގެންނެވެ. އިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާގެއަރިހުގައި ފަރުޟު ނަމާދުން ނިމިގެން ދުޢާކުރުމަކީ ހުއްދަކަމެއް ނޫނެވެ. އަދިކިއެއްތަ! އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެއީ ބިދުޢައެކެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ސުވާލަކީ މިކަމުގެ ދަލީލަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ލޮބުވެެތި ރަސޫލާގެ ޙަދީޘުގައި އެކަން މަނާވާނެ ބަސްފުޅެއް އެބައޮތްތޯއެވެ؟ އެހެންނާ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅުންނާއި ޢަމަލުފުޅުން ސާބިތުވާން ހުރީ އެބަސްފުޅުގެ އިދިކޮޅެވެ. އަދި އަނެއްކޮޅުން ސުންނަތް ނަމާދުގެފަހުން ދުޢާކުރުން ސުންނަތެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްރޫޢު ވެގެންވާނަމަ އައުލާވެގެންވަނީ ފަރުޟު ނަމާދުގައި އެކަން މަޝްރޫޢުވެގެން ވުމެވެ. އެހެންޏާ ސުންނަތް ވެގެންވަނީ ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައި ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރުމާއި ޛިކުރު ކުރުމުގައި ﷲ އަށް ކުއްތަންވުމެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ] މާނައީ: ތިޔަބައިމީހުން ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ އިލާހު އެބަ ވަޙީ ކުރަށްވައެވެ. އޭ އަހުރެންގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! އަހުރެންގެ އަރިހުގައި ދަންނަވާށެވެެ. އަހުރެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ދުޢާ ޤަބޫލު ކުރަށްވާހުށީމެވެ. މިގޮތުން ނަމާދު ކުރުން މަނާ ވަގުތުތަކުގައި ވެސް ދުޢާކުރުމީ ސުންނަތް ވެގެންވާ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ފަތިސް ނަމާދު ފަހުގައްޔާއި ޢަޞުރު ނަމާދު ފަހުގައެވެ. އެހެންކަމަށް ވާނަމަ އެކަލޭގެފާނުންގެ މިބަސްފުޅުގެ ޝަރުޢީ ދަލީލު ފެންނަން އެބަޖެހެއެވެ.\n(10) ތިރީގައި މިވަނީ ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާކުރުން މަޝްރޫޢުވެގެންވާ ހެކިތައް:\nނަމާދުކޮށް ނިމިގެން ދުޢާ ކުރުމީ ހުއްދަކަމެއް ނޫންކަމެކޭ ބުނެވޭނެ އެންމެ ދަލީލެއް ނެތްހިނދު އެކަމަކީ ސުންނަތެއްކަން ސާބިތުވެވޭނެ ޞައްޙަ ޞަރީޙަ އެތަކެއް ދަލީލެއް އެބަހުއްޓެވެ. ބައެއް ޙަދީޘުތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ.\n(ހ) އިމާމު މުސްލިމު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْبَبْنَا أَنْ نَكُونَ عَنْ يَمِينِهِ يُقْبِلُ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ (حِينَ انْصَرَفَ ) قَالَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ] މާނައީ: އަލްބަރާ ވިދާޅުވެފައި ވެެއެވެ. ތިމަންމެން ނަމާދު ކުރާއިރު ކީރިތި ރަސޫލާގެ ކަނާތްފަރާތްޕުޅުގައި ހުއްޓިތިބެން ބޭނުންވަމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ތިމަންމެންނާ ދިމާއަށް ކުރިމަތިފުޅު ލައްވަތެވެ. އޭރު އެކަލޭގެފާނު މިދުޢާ ވިދާޅުވާއަޑު އައްސަވަމެވެ. [رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ]\n(ށ) އިމާމު ބުޚާރީއާއި މުސްލިމާއި ތިރްމިޛީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلَاتِهِ اسْتَغْفَرَ ثَلَاثًا وَقَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުންގެ ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގަތުމުން [أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ] ތިން ފަހަރުމަތިން ވިދާޅުވުމަށްފަހު ދެން [اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ] މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ.\n(ނ) އިމާމު ތިރްމިޛީއާއި އަބޫ ދާއޫދު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ مِنْ الصَّلَاةِ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَسْرَفْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ] މާނައީ: ޢަލީގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގައި ސަލާމް ދެއްވުމަށްފަހު [اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ] މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ.\n(ރ) އިމާމު ތިރްމިޛީއާއި ނަސާއީއާއި އަބޫ ދާއޫދު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. ]عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقْرَأَ بِالْمُعَوِّذَاتِ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ[ މާނައީ: ޢުޤްބާ ވިދާޅުވަނީ ކޮންމެ ނަމާދެއްގެ ފަހުން އިޚްލާޞްފަލަޤިނާސި ކިޔެވުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ތިމަން ކަލޭގެފާނަށް އަމުރު ކުރެއްވި ކަމަށެވެ.\n(ބ) އިމާމު ތިރްމިޛީއާއި އަބޫ ދާއޫދާއި އިބްނި އަބީޝައިބާ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إذَا صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ يُسَلِّمُ اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا] މާނައީ: އުއްމު ސަލަމާ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ފަތިސް ނަމާދު ކުރަށްވައި ސަލާމް ދެއްވާފައި [اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا] މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ.\n(ޅ) އިމާމު އިބްނި އަބީޝައިބާ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [كَانَ عُمَرُ إذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلَاتِهِ قَالَ اللَّهُمَّ أَسْتَغْفِرُكَ لِذَنْبِي وَأَسْتَهْدِيكَ لِأَرْشَدِ أَمْرِي وَأَتُوبُ إلَيْكَ فَتُبْ عَلَيَّ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي فَاجْعَلْ رَغْبَتِي إلَيْكَ وَاجْعَلْ غِنَائِي فِي صَدْرِي وَبَارِكْ لِي فِيمَا رَزَقْتَنِي وَتَقَبَّلْ مِنِّي إنَّكَ أَنْتَ رَبِّي[ މާނައީ: މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުމަަރުގެފާނު ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން [اللَّهُمَّ أَسْتَغْفِرُكَ لِذَنْبِي وَأَسْتَهْدِيكَ... ]މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ.\n(ކ) އިމާމު އިބްނި އަބީޝައިބާ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެެވެ. [عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إذَا فَرَغَ مِنْ الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِك وَعَزَائِمَ مَغْفِرَتِكَ وَأَسْأَلُك الْغَنِيمَةَ مِنْ كُلِّ بِرٍّ وَالسَّلَامَةَ مِنْ كُلِّ إِثْمٍ اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُكَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَالْجَوَازَ مِنَ النَّارِ اللَّهُمَّ لَا تَدَعْ لَنَا ذَنْبًا إلَّا غَفَرْتَهُ وَلَا هَمًّا إلَّا فَرَّجْتَهُ وَلَا حَاجَةً إلَّا قَضَيْتَهَا] މާނައީ: މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އިބްނި މަސްޢޫދު ފަރުޟު ނަމާދުން ނިމިވަޑައިގެން [اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُك مِنْ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِكَ.... ] މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ.\n(އ) މުޅި އުއްމަތް އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި ނަމާދުން ނިމިވަަޑައިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ތިންފަހަރުމަތިން [أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ] ސުންނަތެކެވެ. މިއީ ދުޢާއެކެވެ.\n(11) ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިން ކުރަންވާ ދުޢާތައް:\nކުރީގައި ވެސް ހާމަކޮށްފައިވާނެ ފަދައިން އިމާމު އިބްނި ތައިމިޔާ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ]ބޭނުން ކުރެވިފައިވާ ޙަދީޘުތަކުގެ މާނައަކީ އައްތަޙިއްޔާތުގައި ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިން ކަމަށެވެ. އެއްޗެއްގެ ފުރަގަސް ފަރާތަކީ އެއެއްޗެއްގެ އެންމެފަހު ބައިކަމަށްވާތީ އެއަކުން ނަމާދުން ނިމިގެން ދުޢާކުރުމުގެ މާނައެއް ނުނެގޭނެ ކަމަށެވެ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ އައްތަޙިއްޔާތުގައި ކުރަމުންދާ ދުޢާތަކަށް ބަލާއިރު އެއްވެސް ޙަދީޘެއްގައި [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ]ބޭނުންވެފައެއް ނުވާކަމަށާއި އެއީ އެގޮތަށް ވިދާޅުވާ ބޭފުޅުންގެ ކުށް ހީފުޅެއް ކަމަށެވެ. މިދުޢާތަކާމެދު މުޅިންވެސް އައިސްފައިހުރީ ނަމާދުގައި ކިޔާ ދުޢާ، ނުވަތަ ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިން، ނުވަތަ އައްތަޙިއްޔާތު ނިމިގެން ކިޔާދުޢާ، މިފަދަ ޢިބާރާތްތަކެވެ. ނަމާދުގެ ފަހުގެ ވާހަކައެއް އެއިން އެއްވެސް ޙަދީޘެއްގައި ބޭނުންކުރެވިފައި ނެތެވެ. މުޙައްދިޘުންގެ ކިބައިން އައިސްފައިވާ ބައެއް މިސާލުތައް ތިރީގައި ހާމަކޮށްލާނަމެވެ.\n- އިމާމު ބުޚާރީ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިން ދުޢާ ކުރުމުގެ ވާހަކައެވެ. ދެން ރިވާކުރެއްވި އެއް ޙަދީޘަކީ މިއީއެވެ. [أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގައި [اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ] މިފަދައިން ދުޢާ ކުރަށްވަތެވެ.\n- އަދިވެސް ބުޚާރީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا] މާނައީ: އަބޫ ބަކުރުގެފާނު ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ދެންނެވިއެވެ. ތިމަން ނަމާދުގައި ކުރަށްވާނެ ދުޢާއެއް ދަސްކޮށްދެއްވަ ބައްލަވާށެވެ. ދެން ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. [اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي] މިފަދައިން ކިއުއްވާށެވެ.\n- އިމާމު މުސްލިމު ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ނަމާދުގައި ކިޔާނެ ދުޢާގެ ވާހަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ރިވާކުރަށްވަނީ ޢާއިޝަތުގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. [عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَعِيذُ فِي صَلَاتِهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ] މާނައީީ: ތިމަން ކަމަނާ ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގައި ދައްޖާލުގެ ފިތުނައިން ސަލާމަތްވެ ވަޑައިގަަތުމަށް ދުޢާ ދަންނަވާ އަޑު އައްސަވަމެވެ.\n- އަދިވެސް މުސްލިމު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنْ التَّشَهُّدِ الْآخِرِ فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ ... ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔައިން މީހަކު ފަހު އައްތަޙިއްޔާތު ކިޔައި ނިމުމުން ﷲގެ ޙަޟުރަތުން ހަތަރު ކަމަކުން ސަލާމަތަށް އެދި ދަންނަވާށެވެ.\n- އަދިވެސް މުސްލިމު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَشَهَّدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔައިން މީހަކު އައްތަޙިއްޔާތު ކިޔައި ނިމުން ހަތަރު ކަމަކުން ﷲގެ ޙަޟްރަތުން ސަލާމަތަށް އެދި ދަންނަވާށެވެ. އެއީ [اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ] މިދުޢާއެވެ.\n- އަދިވެސް މުސްލިމު ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو فِي الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ ނަމާދުގައި މިދުޢާ ވިދާޅުވަތެވެ. އެއީ: [اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ] މިއެވެ.\n- އަދިވެސް މުސްލިމާއި ތިރްމިޛީ ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. [يَكُونُ آخِرِ مَا يَقُولُ بَيْنَ التَّشَهُّدِ وَالتَّسْلِيمِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ] މާނައީ: ކީރިތި ރަސޫލާ އައްތަޙިއްޔާތާއި ސަލާމާއި ދެމެދު އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވާ އެއްޗަކީ [اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ] މިއެވެ.\nބަޔާންވެދިޔައީ ބައެއް މުޙައްދިޘުން ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިން ނަމާދުގައި ކިޔަންވާ ދުޢާތަކަކީ ކޮބައިކަމާއި އެއާމެދު ސުއްނަތުގައި އައިސްފައިހުރި ޢިބާރާތް ހުރިގޮތުގެ ވާހަކައެވެ. އެއްވެސް ތަނެއްގައި [دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ]ނުވަތަ [دُبُرُ الصَّلَاةِ]ގެ ބަސްފުޅެއް އައިސްފައި ނެތެވެ. އަދި ކިއެއްތޯއެވެ؟ އެހެނީ ޙަދީޘުތަކުގައި އެބަސް އައިސްފައި ހުރީ މުޅިންވެސް ނަމާދުކޮށް ނިމިގެން ކުރަންވާ ކަންތައްތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެއީ ދުޢާ ކަމުގައި ވިއަސް ޛިކުރު ކަމުގައި ވިއަސް ދަތުރު ކަމުގައި ވިއަސް ސުންނަތް ނަމާދު ކަމުގައި ވިއަސް އިޙްރާމް ބަނުން ކަމުގައި ވިއަސް ވެހެވެ.\nއިބްނި ޤައްޔިމުގެ ސަމާސާ ވާހަކައިން ނިކުންނަ ނަތީޖާ:\nނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާ ކުރުމުގެ މައްޗަށް ވާހަކަ ދައްކަވަމުން އިމާމު އިބްނި ޤައްޔިމު ބުރަވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ [دُبُرُ الصَّلَاةِ]ގެ މާނަ ދެގޮތަކަށް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. އެއީ ސަލާމް ދިނުމުގެ ކުރިންނާއި ސަލާމް ދިނުމުގެ ފަހުނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުންގެ ޝައިޚު އިބްނި ތައިމިޔާ ބުރަވެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތް ބަޔާން ކުރެއްވުމަށް ފަހު އެކަލޭގެފާނު އެގޮތަށް ބުރަވެ ވަޑައިގަންނަވާ ސަބަބުވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން މައްސަލައާމެދު ހެއްވާ ބަހެއްގެ ގޮތުގައި [نُكْتَة لَطِيفَة] ޖޯކެކޭ ވިދާޅުވެ ސިފަކުރެއްވި މިސާލު ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައި ވެސް އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ޖޯކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މީހަކު ތިމާއަށް ބުނެވުނު ބަހަކީ ކުށްބަހެއް ކަމުގައި އިޢުތިރާފު ނުވެހުރެ ދެކޮޅަށް ހޭރިޔާކުރާ ބީދައިން ޝައިޚުވެސް ހޭރިޔާ ކުރަަށްވަމުން ވަޑައިގެން އެންމެފަހުން ނުސީދާކޮށް ކުށަށް އިޢުތިރާފުވެ ވަޑައިގަނެވުނީއެވެ. އެކަލޭގެފާނުންގެ ފޮތް ޒާދުލް މަޢާދުގެ 1/250 ގައި ވިދާޅުވަނީ މިފަދައިންނެވެ.\n[أَنَّ هَاهُنَا نُكْتَةً لَطِيفَةً وَهُوَ أَنَّ الْمُصَلِّيَ إِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ وَذَكَرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَسَبَّحَهُ وَحَمِدَهُ وَكَبَّرَهُ بِالْأَذْكَارِ الْمَشْرُوعَةِ عُقَيْبَ الصَّلَاةِ اسْتُحِبَّ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ وَيَدْعُوَ مَا شَاءَ وَيَكُونُ دُعَاؤُهُ عُقَيْبَ هَذِهِ الْعِبَادَةِ الثَّانِيَةِ لَا لِكَوْنِهِدُبُرَ الصَّلَاةِفَإِنَّ كُلَّ مَنْ ذَكَرَ اللَّهَ وَحَمِدَهُ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَصَلَّى عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتُجِيبَ لَهُ الدُّعَاءُ عُقَيْبَ ذَلِكَ، كَمَا فِي حَدِيثِ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيَبْدَأْ بِحَمْدِ اللَّهِ وَالثَّنَاءِ عَلَيْهِ وَيُصَلِّي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لْيَدْعُ بِمَا شَاءَ قَالَ التِّرْمِذِي هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ] (މާނައީ: މިތަނުން ދޭހަވާ ހެއްވާ ނުކުތާއަކީ ނަމާދުކުރާ މީހާ ނަމާދުކޮށް ނިމި ﷲ އަށް ޛިކުރުކޮށް ހަމްދާއި ތަސްބީޙައާއި ތަހްލީލު ކިޔަވައި ތަކްބީރު ކިއުމަށްފަހު އެހިނދު ނަމާދު ފަހުން ކިއުމަށް މަޝްރޫޢުވެފައިވާ ޛިކުރުތައް ކުރުމަށްފަހު އޭނާއަށް ސުންނަތް ވެގެންވަނީ ޙަމްދުޘާނާއާއެކު ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތް ކިއުމަށްފަހު ތިމާ ބޭނުން ދުޢާއެއް ކުރުމެވެ. އޭރުން މިދުޢާ ކުރެވެނީ މިދެވަނަ އަޅުކަމަށް ފަހުގައެވެ. އޭރަކުން އޭނާ ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާކުރީ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. މިހެނީ ﷲ އަށް ޛިކުރުކޮށް އެއިލާހަށް ޙަމްދު ސަނާ ދަންނަވައި ލޮބުވެތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވައިފި މީހާއަށް މުސްތަޙައްބު ވެގެންވަނީ އޭގެފަހުގައި ދުޢާ ކުރުމެވެ. މިއީ ފަޟާލާ އިބްނި ޢުބައިދުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘުގައި އަންނަ ފަދައިންނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘު ކުރެއްވިއެވެ. ތިޔައިން މީހަކު ނަމާދު ކޮށްފިއްޔާ ފަހެ ﷲ އަށް ޙަމްދު ސަނާ ދަންނަވާށެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވާށެވެ. ދެން އެއަށްފަހު ބޭނުން ދުޢާ އެއް ކުރާށެވެ. (އިމާމު ތިރްމިޛީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިއީ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއް ކަމަށެވެ.)\nއިބްނި ޤައްޔިމުގެ މިސަމާސާ ވާހަކަ މުޠާލަޢާކޮށްލުމުން އަޅުގަނޑަށް ނެރެވުނު ނުކުތާތައް:\n(ހ) ޚުދް އިބް ޤައްޔިިމު މިތާގައިވެސް [دُبُرُ الصَّلَاةِ] މިލަފުޒު ބޭނުން ކުރެއްވީ އަމިއްލަފުޅު ރައުޔާ ޚިލާފަށް ކަމަށްވުން. (އެބަހީ ނަމާދުން ނިމިގެންނެވެ.)\n(ށ) ފަރުޟު ނަމާދުގެ ފަހުން ދުޢާކުރުމީ ސުންނަތްވެގެންވާ މަޝްރޫޢު ކަމެއްކަމުގައި އިޢުތިރާފުވެ ވަޑައިގަތުން.\n(ނ) ހަމައެހެންމެ ނަމާދުގެފަނުން ދުޢާކުރުމީ މުސްތަޙައްބު ކަމެއް ކަމުގައި ދަލީލުކޮށްދޭ ހެކި އަމިއްލަފުޅަށް ޞައްޙަ ޙަދީޘަކުން ސާބިތުކޮށް ދެއްވުން. އެޙަދީޘު އިމާމު ތިރްމިޛީ ފިޔަވައި އަބޫދާއޫދާއި ޙާކިމާއި އިބްނި ޚުޒައިމާއާއި ދާރިމީއާއި އިބްނި ޙަޖަރާއި ޠަބަރާނީއާއި ބައިހަޤީއާއި މިބޭބޭކަލުންވެސް ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. ބައެއް ބޭކަލުން ތަފްޞީލުކޮށް ޙަދީޘު ބަޔާން ކުރެއްވިއެވެ.\n(ރ) މިއީ ބަދަވީއަކު ހަމްދު ޞަލަވާތް ނުކިޔަަވައި ދުޢާ ކުރުމުން އޭނާއަށާއި ދެން ތިބީންނަށް ދުޢާގެ އަދަބު އުނގަންނަވައި ދެއްވުމުގެ ގޮތުން ކީރިތި ރަސޫލާ ދެއްވި ނަޞީޙަތްޕުޅެކެވެ.\n(ބ) ޝައިޚު ވިދާޅުވަނީ ﷲ އަށް ޙަމްދު ސަނާ ދެންނެވުމާއި ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމަށްފަހު ދުޢާކުރުމަށް އެންގެވުމުން އެއިން އެނގެނީ މިދެވަނަ އަޅުކަމަށް ފަހު ދުޢާ ކުރުން ސާބިތުވީ ކަމަށާއި ދުޢާގެ ޢަމަލު މިއަންނަނީ ފުރަތަމަ އަޅުކަން (ނަމާދަށް) ފަހުގައި ނޫންކަމެވެ. (ޝައިޚުގެ މިބަސްފުޅަށް ރައްދެއް ނާރުވައި ކިއުންތެރިންގެ ޚިޔާލަށް އަޅުގަނޑު އެވާހަކަ ދޫކޮށްލާނަމެވެ.)\n(ޅ) އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ ޝައިޚު ވިދާޅުވެފައިވާ ބަސްފުޅު ޝައިޚަށް ވިދާޅުވެވުނީ އެކޮޅުކޮޅުންނެވެ. މިހެނީ ﷲ އަށް ޙަމްދު ކުރުމަކުން ދުޢާ ކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމަކުންވެސް ދުޢާ ކުރާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދުޢާގެ އަދަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ދުޢާކުރުމުގެ ކުރިން ﷲ އަށް ޙަމްދު ކުުރުމަށާއި އެއަށްފަހު ކީރިތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިއުމަށެވެ. އަދި ދުޢާ ނިމިގެންވެސް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމަކީ ސުންނަތެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ މިތާގައި އެންގެވީ ދުޢާކުރާނެ އުޞޫލެވެ.\n(ކ) މިތާގައި ކީރިތި ރަސޫލާ އުއްމަތަށް އުނގަންނަވައި ދެއްވާފައިވަނީ ދުޢާ ޤަބޫލު ކުރެއްވުމުގެ މުހިއްމު ދެއަދަބެކެވެ. އެއީ ފުރަތަމަ ޙަމްދު ސަނާ ކުރުމާއި އޭގެ ފަހުން ލޮބުވެތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމެވެ. އެހެންކަމުން އިމާމު ތިރްމިޛީ މާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުމަރުގެފާނުންގެ ކިބައިން މައުޤޫފު ޙަދީޘެއް ރިވާކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. އޭގައި އެކަލޭގެފާނު މިފަދައިން ވިދާޅުވިއެވެ. [إِنَّ الدُّعَاءَ مَوْقُوفٌ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَا يَصْعَدُ مِنْهُ شَيْءٌ حَتَّى تُصَلِّيَ عَلَى نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ] މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން ދުޢާކުރާ މީހާ ދުޢާ ކުރުމުން އުޑާއި ބިމާ ދޭތެރޭ އެދުޢާ މަޑުޖައްސައި ލެވެއެވެ. (އެއީ ޞަލަވާތް ނުކިޔާތީއެވެ. އެހެންކަމުން) އެދުޢާގައި ކީރިތި ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވައިފުމަށް ދާނދެން އެދުޢާގެ އެއްވެސް ބައެއް މައްޗަށް ނޫފުއްލެވޭހުއްޓެވެ.\n(2 ވަނަ ބަޔަށް އިންތިޒާރު ކޮށްލައްވާ)


Asadhulla ah aniyaave Maziya undhagoo haalathakah\nއަސަދުﷲއަށް އަނިޔާވެ، މާޒިޔާ އުނދަގޫ ހާލަތަކަށް\nމާޒިޔާގެ ކެޕްޓަން އަސަދުﷲ އަބްދުﷲ --- ފޮޓޯ: މާޒިޔާ\nކެޕްޓަން އަސަދުﷲ އަބްދުﷲ އަށް އަނިޔާވެ، ސީޒަންގެ މުހިންމު ހިސާބެއްގައި މާޒިޔާ އުނދަގޫ ހާލަތަކަށް ވެއްޓިއްޖެ އެވެ.\nއޭއެފްސީ ކަޕްގެ ޕްލޭއޮފް ބުރުގައި، މިދިޔަ ބުދަ ދުވަހު މާލޭގައި ކުޅުނު މެޗުގެ 10 މިނެޓް ކުޅެވުނު ތަނުން އަސަދުﷲ އަށް އަނިޔާވެގެން ބަދަލު ކުރަން ޖެހުނެވެ. މާޒިޔާގެ އޮފިޝަލަކު ބުނީ އަސަދުﷲގެ ކަނާތު ފައިގެ ކަކުލު ހުޅުގެ ލިގަމެންޓަށް އަނިޔާވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެ އެ އަނިޔާއިން ރިކަވާވެ އޭނާއަށް ކުޅުމުގެ ތެރެއަށް އާދެވޭނެ ކަމަށް ލަފާ ކުރެވޭނީ ހަތް މަސް ފަހުން ކަމަށް އޮފިޝަލް ބުންޏެވެ.\nދެހާސް ސަތާރަ ވަނަ އަހަރުގެ ސީޒަންގެ މެދުތެރެއިންވެސް ހަމަ އޭނާގެ ކަނަތުފައިގެ ކަކުޅުހުޅުގެ ލިގަމެންޓަށް އަނިޔާވި އެވެ. އޭރު އޭނާ އަށް ކުޅުމުގައި ބައިވެރި ވެވުނީ އަށް މަސް ދުވަހަށް ފަހު އެވެ.\nއަސަދުﷲ އަކީ ގައުމީ ޓީމުގެވެސް އެންމެ މުހިންމު އެއް ސްޓައިކަރެވެ. އޭނާގެ އަނިޔާގެ ސަބަބުން ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ބާއްވާ ސާފް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގައިވެސް އޭނާ ނުކުޅެވޭނެ އެވެ. މާޒިޔާގެ ފޯވަޑުންގެ ތެރެއިން އަނިޔާގެ މައްސަލަ ކުރިމަތި ވެފައިވަނީ އަސަދުﷲ އަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. ހަސަން ނާއިޒު (ދާދު) އަށްވެސް ކުރިމަތިވި އަނިޔާ އާ ގުޅިގެން އޭނާ ހުރީ ކުޅުމާ ދުރުގަ އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުން ފެށިގެން، މާޒިޔާގެ މިޑްފީލްޑާ އިބްރާހިމް ވަހީދު ހަސަން ވެސް ވަނީ އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ވަނީ ކުރިމަތި ވެފަ އެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު މަހު ގުއާމް އާއި ޗައިނާ އާ ދެކޮޅަށް ކުޅެން ގައުމީ ޓީމު ތައްޔާރީތައް ލަންކާގައި ކުރިއަށް ދިޔަ ދުވަސް ވަރު، ހދ. ނޮޅިވަރަންފަރުން ފުރައިގެން އެއަތޮޅު ހަނިމާދުއަށް ދަތުރު ކުރި ލޯންޗެއް ބަންޑުން ޖަހާލައި، އިއްބެގެ އާއިލާގެ ފަސް މެންބަރުން މަރުވި ހާދިސާއަށް ފަހު، ގައުމީ ޓީމުގެ ކެމްޕް ދޫކޮށް އޭނާ މާލެ އައެވެ. އޭގެ ފަހުން އަނިޔާގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހޭދަ ކުރުމަށް ފަހު އޭނާ ކުޅުމުގެ ތެރެއަށް ނުކުތީ މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހު އެވެ. ޖަނަވަރީ މަހު އަނެއްކާވެސް އިއްބެއަށް އަނިޔާވި އެވެ.\nމާޒިޔާގެ ކޯޗް މަރުޔާން ސެކްލޮވްސްކީ ބުނީ، ބިދޭސީ ފޯވަޑް ކޯނޭލިސް ސްޓްވާޓްގެ ކަކުލަށްވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަނިޔާ ވެފައިވާ ކަމަށެވެ. މުހިންމު ހަތަރު ކުޅުންތެރިންނަށް އަނިޔާ ވެފައިވާއިރު، އޭފްސީ ކަޕް ޕްލޭފް ބުރުގެ ފަހު ލެގްގައި މާޒިޔާ މިއަންނަ ބުދަ ދުވަހު ނުކުންނާނީ ބެންގަލޫރު އެފްސީއާ ދެކޮޅަށް އެ ޓީމުގެ ދަނޑުގަ އެވެ. ޓީމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މިހާލަތާ ބެހޭގޮތުން ސެކްލޮވްސްކީ ބުނީ، މިހާލަތު ސިފަ ކުރަންވެސް އޭނާއަށް އުނދަގޫ ކަމަށެވެ.\n"ކީކޭ އަހަރެން ބުނާނީ، އަހަރެމެންގެ ކެޕްޓަނަށް ސީރިއަސް އަނިޔާއެއް، އަދި އަހަރެމެންގެ އަނެއް ފޯވަޑް [ދާދު] ހުރީ އަނިޔާއެއްގައި، އިއްބެއަށް މިއަހަރު ކުރިމަތިވި އުނދަގޫ ހާލަތުން އަދިވެސް އަރައި ނުގަނެވޭ، ކޯނޭ ގެ ކަކުލަށްވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަނިޔާވެފަ ވަނީ،" ބެންގަލުރުގެ މެޗަށް އިންޑިއާގައި ހުރެ މިއަދު އަވަސް އާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ސެކްލޮސްކީ ބުންޏެވެ. "އަހަންނަށް އޮތީ ފުޓްބޯޅައިގައި މިހާލަތު ކުރިމަތިވާނެކަމާ އެއީ ފުޓްބޯޅައިގެ ބައެއް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން އެހެން ހައްލު ތަކެއް ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރުން، އަހަންނަށް ވީ އެންމެ ރަނގަޅަކަށް ހައްލު ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރާނަން."\nފުރަތަމަ ލެގްގައި މާލޭގައި ކުޅުނު މެޗުން، މާޒިޔާ ވަނީ 2-1 ން ބެންގަލޫރު ބަލި ކޮށްފަ އެވެ. ބުދަ ދުވަހު ބެންގަލޫރުގެ ކަންޓީރަވާ ސްޓޭޑިއަމްގައި ކުޅޭ މެޗު ލަނޑެއް ނުވަދެ އެއްވަރު ކޮށްލިޔަސް މާޒިޔާ ގުރޫޕް ސްޓޭޖަށް ކޮލިފައި ވާނެ އެވެ.


Kareena Aai Dhekolhah Mees Media Ga Adu Ufulany - Vaguthu\nބޮލީވުޑް ބަތަލާ ކަރީނާ ކަޕޫރާއި ދެކޮޅަށް މީހުން ބުނާ ރުޅިވެރިކަމުގެ ބަސްތަކާއި، 'ބޮއިކޮޓް ކަރީނާ' ހޭޝްޓެގް މީސް މީޑިއާގައި ހިޓްވެއްޖެއެވެ.\nއިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނަމުންދަނީ ކަރީނާ މީހުންގެ ދީނީ ކަންކަމަށް ބުރޫ އަރާކަހަލަ ކަންކަން ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. މި މައްސަލަތައް ފެންމަތިވެ، ކަރީނާއާއި ދެކޮޅަށް ގިނަ ބަޔަކު އަރާފައިވަނީ ސީތާގެ (ހިންދޫން މާތް މީހެއް ކަމަށް ގަބޫލްކުރާ އަންހެނެއް) ރޯލް ކުޅުމަށް ބޮޑު އަގެއް ހުށަހެޅުމުންނެވެ.\nSaif Ali Khan's wife and The mother of Taimur can not play the role of Mata Sita . The producer has no right to play with our sentiment. #BoycottKareenaKhan and boycott the producer director too .\nRetweet maximum .\n— Arpita Chatterjee (@arpitahindu) June 12, 2021\nދާދި ފަހުން ސީތާގެ ރޯލް ކުޅެން ހުށަހެޅުމުން ކަރީނާ ކަޕޫރު ޑިމާންޑް ކޮށްފައިވަނީ އެ ޕްރޮޖެކްޓަށް 12 ކްރޯޒް ދިނުމަށެވެ. މިކަމާއި ގުޅިގެން ބަތަލާ ކަރީނާ ކަޕޫރް ހާން ވެގެން ދިޔައީ މީސް މީޑިއާ ބޮޑަތި ޕްލެޓްފޯމް ތަކުގައި އައު ބައިކޮޓް ޓްރެންޑަކަށެވެ. ޓްވިޓާ ފަދަ ވަރުގަދަ މީސް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް ތަކުގައި ކަރީނާ އާއި ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލަައި، ނަފްރަތު އުފައްދަމުން ދަނީ ކަރީނާގެ ފިރިމީހާ ސައިފް އަލީ ހާން މުސްލިމަކަށް ވެފައި، ކަރީނާ ހިންދޫންގެ ކެރެކްޓާއެއް ދައްކުވައިދޭ ރޯލެއް ކުޅެން ބޮޑު އަގެއް ހުށަހެޅުމުންނެވެ.\nWe want only Hindu actress for playing Mata Sita role.\nWe will not accept her in the role of mata Sita at all#BoycottKareenaKhan #BoycottKareenaKhan #BoycottKareenaKhan #BoycottKareenaKhan pic.twitter.com/pvP43DfGiz\n— Thakurmanishbhati (@Thakurmanishbh4) June 12, 2021\nއިންޓަނެޓްގައި ކަރީނާއާއި ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލަމުންދާ ފަރާތްތަކުން ބުނަމުންދަނީ ސީތާގެ ރޯލް ކުޅެން ބޭނުންވަނީ ފުރިހަމަ ހިންދޫ ދީނުގެ މީހެއް ކަމަށެވެ. އެ ރޯލަށް ކަރީނާ ކަމުނުދާ ކަމަށް ފާޅުގައި ދަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ.\nކަރީނާ އަކީ ހިންދޫ ދީން ދޫކޮށް މުސްލިމް ވެފައިވާ މީހެއް ކަމަށާއި، އޭނާ އަކީ ނިރުބަވެރި އެއް ކަމަށް ބުނެ، ހިންދޫން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުން މާތް އަންހެނެއްގެ ރޯލު ކުޅެން ކަރީނާ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކަމުނުދާކަމަށް މީހަކު ކޮށްފައިވާ ޓްވީޓެއްގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nމަސްލަހަތު ގޯސްވެފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި ކަރީނާގެ ބަހެއް އެކަމުގައި ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނެެއެވެ.\n"ހަތުރޯން ކޭ ކިލާޅީ 11" މިފަހަރު ކާމިޔާބު ކުރީ އަރްޖުން\nޖޫން 13, 2021 18:06\nކޮންއިރަކު ތިޔަ ބުނާ ކަރީނާ އެއް މުސްލިމްވީ؟\nޖޫން 13, 2021 22:03\nމި އިންޑިޔާ މީހުން މުސްލިމުންނަށް ނިރުބަވެރިން ނޫން އެއްޗެއް ނުކިޔާ. ބުދު މީގުންނަކީ އިންސާނުން މަރައިގެން ކައި ވަލުޖަނަވާރުން ތަކެއްފަދަ އަނިޔާވެރިބައެއް. ކުޑަކުދިން ރޭޕް ކޮށް އެންދުން މިމީހުންގެ އެންމެ އާއްމުކަމަކީ. ﷲ ގެ ދީނަށް އުޅޭ މީހުންނަށް ޝައިޠާނާ މި ނުބައި މީހުން ލައްވާ ނުކިޔާނެ ދޫނަމެއްވެސް. މިމީހުންނަކީ ޝައިޠާނާގެ އަޅުން. ޝައިޠާނާއީ އިންސާނުންނަށްހުރި ފާލުވެގެންވާ ދުޝްމަނެއް.\nޖޫން 14, 2021 05:49\nޢެ ކަރީނާ ޒާ ކިރް ނައި ކް އަށް ބުނި ކަމަށް ވަނީ ތިމަންނާ ކައިވެނި ކުރީ ސައިފްގެ މަޒްހަބަ ކާ ނޫނޭ ސައިފް\nއާއޭ. ޙަރުބީ ކާފަރެއް ކަރީނާ އަ ކީ. ތިޔަ ސައިފްމެން ވެސް މުސްލިމުން ކަމުގަ ނުބެލޭނެ ކަމަށްފެނޭ . ޢެއީ ހިންދޫންގެ ފެސްޓިވަލް ތަ ކުގައި ބައިވެރިވެ ފައްޅިއަށްވެސް ދާތީ. ޙިތުގަ އޮންނަ އެއްޗެއް ދެނެވޮޑިގެން ވާނީﷲ.


SunOnline: Civilservice ge bill hushahelhee enmme gaabilu meehaa ah Vazeefaa dhevey gothah\nސިވިލްސާވިސްގެ ބިލު ހުށަހެޅީ އެންމެ ގާބިލު މީހާއަށް ވަޒީފާ ދެވޭ ގޮތަށް: ރޮޒައިނާ\nމުހައްމަދު މުޒައްޔިން ނާޒިމް 15 Mar 2021, 21:14\nރޮޒައިނާ: އޭނާ ވިދާޅުވީ، ސީއެސްގެ ބިލު ހުށަހެޅީ އެންމެ ގާބިލު މީހާއަށް ވަޒީފާ ދެވޭ ގޮތަށް ކަމަށް --- ފޮޓޯ/ މަޖިލިސް\nސިވިލް ސާވިސްގެ ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލު ހުށަހެޅީ، އެންމެ ގާބިލު މީހާއަށް ވަޒީފާ ދެވޭ ގޮތަށް ކަމަށް އެ ބިލު ހުށަހެޅުއްވި އައްޑޫ ދާއިރާ މެމްބަރު ރޮޒައިނާ އާދަމް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nސިވިލް ސާވިސްގެ ގާނޫނަށް އިސްލާހު ގެނައުމަށް ރޮޒައިނާ ހުށަހެޅުއްވި ބިލުގެ ފުރަތަމަ ކިޔުން މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި ވަނީ އިއްވާފައެވެ.\nއިސްލާހުގެ ތެރޭގައި ގާނޫނުގައި ވަޒީފާތަކަށް މީހުން އައްޔަން ކުރުމުގައި އިސްކަންދޭންވާނީ ތައުލީމީ މީހާއަށް ވަޒީފާ ދޭން ލާޒިމް ކުރާ ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އުނިކުރަން ހިމަނާފައިވެ އެވެ.\nގާނޫނުގެ ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ):\nދިވެހި ސިވިލް ސާވިސްގައި މަސައްކަތްކުރުމަށް ވަޒީފާ ދޭންވާނީ ތިރީގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެމީހުންގެ ގާބިލުކަމާއި، ތަޖުރިބާއަށް ބެލުމަށްފަހުގަ އެވެ.\n(1) ވަޒީފާތަކަށް މީހުން އައްޔަން ކުރުމުގައި އިސްކަންދޭން ވާނީ އިލްމީ ގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ލިބިފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.\n(2) ވަޒީފާއަށް ކުރިމަތިލާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އިލްމީ ފެންވަރު އެއްވަރުވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި އިސްކަންދޭންވަނީ އެ ދާއިރާއެއްގެ މަސައްކަތުގެ ފެންވަރާއި ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބަލާ އެންމެ ރަނގަޅު ފަރާތަށެވެ.\nއެ މާއްދާ އުނިކުރަން ހުށަހެޅުމުން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ރޮޒައިނާއަށް ފާޑުކިޔުންތައް ދަނީ އަމާޒު ކުރަމުންނެވެ. އޭނާ "ސަން"އަށް ވިދާޅުވީ، އެ މާއްދާ އުނިކުރަން ހުށަހެޅި ސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެވެސް ލަފާގެ މަތިން، ކަމަށާއި އެ އިސްލާހާއެކު ވަޒީފާތަކަށް ނެގޭނީ އެންމެ ގާބިލު މީހާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ މާއްދާ އުނި ކުރަން ހުށަހެޅީ، ގާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާއާ އެ މާއްދާ ތައާރަޒްވާތީކަމަށް ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nސިވިލްސާވިސްގެ ގާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާއަކީ، ވަޒީފާ ދިނުމުގެ އަސާސީ މިންގަނޑު ބަޔާން ކުރާ މާއްދާއެވެ. އެ މާއްދާގައި ބުނަނީ، މަގާމަކަށް މީހަކު އައްޔަން ކުރަންވަނީ ސިޔާސީ ނުފޫޒުތައް އެކަހެރިވެފައިވާ ގޮތެއްގައި މެރިޓްއަކީ އަސާސީ މިންގަނޑު ކަމަށް ބަލައިގެންނެވެ. އަސާސީ މިންގަނޑަކީ، މެރިޓް ކަމަށް ލައިގެން ވަޒިފާ ދިން ކަމަށް ބެލެވޭނެ ދެ ގޮތެއް ގާނޫނުގައި ބުނެ އެވެ. އެއީ އެއްކަމަކީ އެމީހަކީ ވަޒީފާގެ ޝަރުތު ފުރިހަމަވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ވުމާއި އެމީހެއްގެ ތައުލީމީ ފެންވަރަށާއި މަސައްކަތުގެ ހުނަރަށް އަދި މަސައްކަތުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލައިގެން ކަމަށް ބުނެ އެވެ.\nރޮޒައިނާ ވިދާޅުވީ، ގާނޫނުގެ 38 ވަނަ މާއްދާ އެގޮތަށް އޮއްވާ، ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އެގޮތަށް އޮތުމުން އެންމެ ގާބިލު މީހާ ވަޒީފާއަށް ނުނެގޭ ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެވެސް ކަންބޮޑުވުމެއް ކަމަށް ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"38ވަނަ މާއްދާގައި އަސާސީ މިންގަނޑަކީ ޝަރުތު ފުރިހަމަވުމާއެކު ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާއަށް. އެކަމަކު ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައި އިސްކަން ދޭން މި ޖެހެނީ ހަމައެކަނި އިލްްމީ ގޮތުން އެންމެ ރަނގަޅު ނަތީޖާ ލިބޭ ފަރާތައް،" ގާނޫނުގެ ދެ މައްދާ އަޅާ ކިޔަމުން ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ، ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އެގޮތަށް އޮތުމުން ދިގު މުއްދަތައް ތަޖުރިބާ ހުރެ، އަތުގައި ރަނގަޅު ސެޓްފިކެޓެއް ނެތުމުން ގާބިލު މީހާއަށް ވަޒީފާ ދިނުމަށް ހުރަހަކަށްވާކަމަށެވެ.\n"މިސާލަކަށް މަގުމަތީގެ މަސައްކަތްތައް ބަލަހައްޓުމަށް ސުޕަވައިޒަރެއް ހޯދުމަށް އިއުލާން ކުރުމުން ރިސޯޓެއްގައި 25 އަހަރު ސުޕަވައިޒަރެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރި މީހަކު ކުރިމަތިލަނީ. އޭނަ އަތަކު ނެތް އޯލެވެލް ފާހެއް. ދެން ކުރިމަތިލަނީ މިއަދު ސްކޫލް ނިންމައި އޯލެވެލް ނިންމާ ކުއްޖަކު. އެހެންވީމަ ގާނޫނު މިހާރު އޮންނަ ގޮތުން އެކަލަ ތަޖުރިބާ ހުރި މީހާ ނުނެގޭ. ނަގަން މަޖުބޫރު މިވަނީ އިލްމީ ގޮތުން ބަލާފައި އޯލެވެލް ހެދި ކުއްޖާ،" ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިހާރު އޮތް ގޮތުން ތަޖުރިބާ ހުރި މީހާއަށް ފުރުސަތުތައް ގެއްލިގެންދޭ ހަމަ އެކަނި އިލްމީ ބަޔަށް އެކަނި ބަލަން ޖެހުނީމަ،"\nރޮޒައިނާ ވިދާޅުވީ، އެފަދަ ހާލަތެއްގައި އެކަމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގާބިލު މީހާއަކި 25 އަހަރުގެ ތަޖުރިބާ ހުރި މީހާ ކަމަށެވެ. އެހެން ކަމުން ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އުނި ކުރުމުން އެންމެ ގާބިލު މީހާއަށް ވަޒީފާ ދެވޭނެ ކަމަށް ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ކަމަށް ގާބިލު ވަނީ ހަމައެކަނި އިލްމީ ގޮތުން ބަލައިގެންއެއް ނޫން. ގާބިލުވުމަކީ އެކަން ކުރެވޭ މީހަކަަށްވެސް ވާން ޖެހޭ. ތަޖުރިބާއަށްވެސް ބަލަން ޖެހޭ. އެހެންވީމަ އަޅުގަނޑު ހުށަހެޅި އިސްލާހުން ތަޖުރިބާ ހުރި މީހާ ކަޓުވާނުލެވޭނެ. ފަސް ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އުނި ކުރީމަ ކަމަށް އެންމެ ގާބިލު މީހާ ނެގޭނީ،" ރޮޒައިނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nސިވިލް ސާވިސްގެ ވަޒީފާދޭ އުމުރު 60އަށް މަތިކުރަންވެސް ރޮޒައިނާ ވަނީ އިސްލާހު ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. މިހާރު ސިވިލް ސާވިސްގެ ވަޒީފާތަކަށް ނެގެނީ 55 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންނަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ސިވިލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެ މެމްބަރުންގެ ގޮތުގައި މަދުވެގެން ދެ އަންހެން މެމްބަރުން ހިމެނުމަށްވެސް އިސްލާހުތަކުގައި ހިމަނާފައެވެ.\nއެ އިސްލާހަށް އަމަލު ކުރަން ފަށާނީ، ބިލު މަޖިލީހުން ފާސްކޮށް، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބިލު ތަސްދީގުކޮށް ގެޒެޓް ކުރާ ދުވަހުން ފެށިގެންނެވެ.


Bolun Isthashi Faibaa Hanfolhenya Beynun Kuran Emme Rangalhee "Phutawan" - Vaguthu\nބޮލުން އިސްތަށިފައިބާ ހަންފޮޅެންޏާ ބޭނުންކުރަން އެންމެ ރަނގަޅީ "ފުޓަވަން"\nބޮލުން އިސްތަށި ފައިބައި ބޮލުގައި ހަންފޮޅޭ މައްސަލައަށް އެންމެ އަވަހަށް ޙައްލު ހޯދައިދޭ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ޤަބޫލުކުރާ، ފުޓަވަން" ބްރޭންޑުގެ ޝޭމްޕޫ އާއި ކޮންޑިޝަނާ، ރާއްޖޭގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އޮންލައިން ވިޔަފާރިކުރާ "ލިބޭއެމްވީ" އިން ތަޢާރަފްކޮށްފިއެވެ.\nހަންފޮޅޭ މައްސަލަ އާއި ބޮލުން އިސްތަށި ފައިބާ މައްސަލަ އަށް ޚާއްސަ ދެ ބާވަތެއްގެ ޝޭމްޕޫ އަދި ކޮންޑިޝަނާ މިހާރު "ލިބޭއެމްވީ" އިން ވިއްކަމުންދާއިރު، މިއީ ހަމައެކަނި ގުދުރަތީ މާއްދާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އިސްތަށިގަނޑަށް ފައިދާ ހުރި އުފެއްދުންތަކެކެވެ.\nހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ އިސްތަށިގަނޑަކާއި ވެސް ގުޅޭ ގޮތަށް އުފައްދާފައިވާ މި ބްރޭންޑުގެ އެންޓި ޑޭންޑްރަފް ޝޭމްޕޫ އާއި ކޮންޑިޝަނާ އަކީ، އިސްތަށިގަނޑުން އެންމެ އަވަހަށް ޑޭންޑްރަފް ފިލުވާލަން އޮތް ފަރުވާއެވެ. އަދި އިސްތަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދޭ ބައިތައް ފިލުވާލައި ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ އިސްތަށިގަނޑު ބޭއްވުމަށްވެސް މި ޕެކު އެހީއަކަށް ވެއެވެ.\nފުޓަވާން ބްރޭންޑުގެ އެންޓި ހެއާ ލޮސް ޝޭމްޕޫ އަދި ކޮންޑިޝަނާ އަކީ އިސްތަށިގަނޑު ވަރުގަދަކޮށް ހަލާކުވެފައިވާ ބައިތަކަށް ފަރުވާއެކެވެ. އިސްތަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ގުދުރަތީ ގިނަ މާއްދާތައް ހިމެނޭހެން އުފައްދާފައިވާ މި ޝޭމްޕޫ އަދި ކޮންޑިޝަނާ ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުވާ ހޯދުމުން، މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އިސްތަށި ފައިބާ މައްސަލަ ހައްލުވެގެންދާ ކަމަށް ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި ގިނަ ބަޔަކު ބުނެއެވެ.\nކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އާދަކޮށް، އިސްތަށިގަނޑަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަ އަކާއި ގުޅުންހުރި ޝޭމްޕޫ އަދި ކޮންޑިޝަނާ ބޭނުންކޮށްގެން ބޯ ދޮވެލުން ރަނގަޅެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނުން އިސްތަށިގަނޑު ރަނގަޅަށް ދޮވެލުމަށްފަހު، ޝޭމްޕޫ ބޭނުންކޮށްގެން ބޮލަށް މަސާޖު ވާނެހެން އިސްތަށިގަނޑު ދޮވެލާނީއެވެ. މިގޮތަށް ދޮންނަ އިރު، އިސްތަށިގަނޑުގެ ކޮޅުތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެތެރޭގައި ޝޭމްޕޫ ހޭކުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެވެ.\nއެއަށްފަހު ފެނުން އަނެއްކާވެސް އިސްތަށިގަނޑު ދޮވެ، ޝޭމްޕޫ ފިލުވާލުމަށްފަހު ކޮންޑިޝަނާ ބޭނުންކޮށްގެން ބޯ ދޮވެލާނީއެވެ. ކޮންޑިޝަނާ އިން ބޯ ދޮންނައިރު، އިސްތަށިގަނޑުގެ ކޮޅުތަކުގައި ރަނގަޅަށް ކޮންޑިޝަނާ ހާކަން ވާނެއެވެ. އެއަށްފަހު ފެނުން ރަނގަޅަށް ދޮވެލާނީއެވެ. ކޮންޑިޝަނާ ފިލުވާއިރު ބޮޑަށް ރަނގަޅުވާނީ ފިނިފެން ބޭނުން ކުރުމެވެ.\nއާދަކޮށް މިގޮތުގެ މަތީން އިސްތަށިގަނޑު ދޮވެ ފަރުވާ ހޯދާނަމަ މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އިސްތަށި ފޭބުމުގެ މައްސަލަ ނުވަތަ ބޮލުގައި ހަންފޮޅުމުގެ މައްސަލަ އަށް ނިމުމެއް އަންނާނެއެވެ. އަދި އިސްތަށިގަނޑު ރީތިކަން އިތުރުވެ ވަރުގަދަވާނެއެވެ.\n"ލިބޭއެމްވީ" އިން "ފުޓަވަން - އެންޓި ޑޭންޑްރަފް" ގެ ޝޭމްޕޫ ފުޅިއެއް ވިއްކަނީ 250 ރުފިޔާއަށެވެ. އަދި "ފުޓަވަން - އެންޓި ޑޭންޑްރަފް"ގެ ކޮންޑިޝަނަރ ފުޅިއެއް ވެސް ވިއްކަނީ 250 ރުފިޔާއަށެވެ. މި ބްރޭންޑުގެ "އެންޓި ހެއާ ލޮސް" ޝޭމްޕޫ އާއި ކޮންޑިޝަނާވެސް ހުރީ މި އަގުތަކުގައެވެ.\n11. އިސްތަށިގަނޑު ހަލާކުވާ މައްސަލައަށް އޮތް ފަރުވާ [އިތުރު މައުލޫމާތު]


އަދުރޭއާ ޝުޖާއު ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފި! | Sandhaanu\nއަދުރޭއާ ޝުޖާއު ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފި!\nއިދިކޮޅު ޕްރޮގްރެސިވް ކޯލިޝަންގެ ފަރާތުން އިއްޔެ މެންދުރު ބޭއްވި މުޒާހަރާގެ ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދިޔަ ޕީއެންސީގެ ރައީސް ޢަބްދުއްރަޙީމް ޢަބްދުﷲ (އަދުރޭ) އާއި އެޕާޓީގެ ނައިބު ރައީސް އިބްރާހިމް ޝުޖާއު، ދޫކޮށްލައިފިއެވެ.\nލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު އަވަސް ކުރުމަށާއި ކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޤަބްދުލްޤައްޔޫމް މިނިވަން ކުރުމަށް ގޮވާލާ އިދިކޮޅު ކޯލިޝަންގެ ސަޕޯޓަރުން އިއްޔެ މެންދުރުން ފެށިގެން ދަނީ އިހުތިޖާޖު ކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން ކައިިރިއަށް އެއްވެވެސް އިންތިހާބު އަވަސް ކުރުމަށް ގޮވާލާ ވަނީ އަޑުއުފުލާފައެވެ.\nމިއީ ރައީސް ޔާމީން މިނިވަން ކުރެއްވުމަށް ސީދާ ހަރަކާތަށް މަގުމައްޗަށް ނުކުންނަން އިދިކޮޅުން ޤަރާރު ފާސް ކުރުމަށްފަހު ބޭއްވުނު ފުރަތަމަ އިހުތިޖާޖެވެ.\nމި އިހުތިޖާޖުގެ ތެރެއިން ފުލުހުން ވަނީ އިއްޔެ މެންދުރު ފަހު 18 މީހަކު ހައްޔަރު ކޮށްފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޕީޕީއެމްގެ ނާއިބު ރައީސް އަދި ބާރަށު ދާއިރާގެ ކުރީގެ މެންބަރު އިބްރާހިމް ޝުޖާއުއާ ޑީއާރުޕީގެ ކުރީގެ ލީޑަރު މުހައްމަދު ނަޝީދު (ކާނަލް) އަދި ޕީޕީއެމްއާ ޕީއެންސީގެ ބައެއް ކައުންސިލް މެންބަރުންންވެސް ހިމެނެއެވެ.\nނަމަވެސް މިރޭ އެ އެންމެންވެސް ވަނީ ދޫކޮށްލާފައެވެ.


buruniyaz: އަންހެނުންގެ ދުވަހު، އެކަބަލުންގެ "ކަރާމާތް" ދެމެހެއްޓުމަށް ފަސްއެނބުރި ބަލައިލުން މުހިއްމު\nއަންހެނުންގެ ދުވަހު، އެކަބަލުންގެ "ކަރާމާތް" ދެމެހެއްޓުމަށް ފަސްއެނބުރި ބަލައިލުން މުހިއްމު\nބައިނަލްއަޤްވާމީ އަންހެނުންގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައި ފާހަގަކުރާ ދުވަހަކީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެވެސް މާޗް މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހެވެ. މި ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބޭނުމަކަށް ވެފައިވަނީ އަންހެނުންނަށް ދިފައިވާ ހައްޤުތައް ހޯދައިދީ، އަންހެނުންނަކީ މުޖުތަމަޢުގައި ބާރުވެރި ގަދަރުވެރި ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ.\nއަންހެނުންނަށް އެންމެ ބޮޑު ކަރާމަތަކާއި، ޙައްޤުތަކެއް ލިބިދީފައިވާ ދީނަކީ އިސްލާމް ދީނެވެ. ދުނިޔޭގައި އެތައް ސަތޭކަ ދީނެއް އުފެދިފައިވާއިރު، އެދީންތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ބޮޑު ރައްކާތެރިކަމާއި، މަތިވެރިކަމެއް އަންހެނުމަށް ދީފައިވާ ދީނަކީ ވެސް އިސްލާމް ދީނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއީ ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ތަޙައްމަލުކުރަން ތަންކޮޅެއްދަތި ވާހަކައަކަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ.\nއިންސާނީ ހައްޤުތައް ހޯދުމަށްކަމަށް ދައުވާކުރައްވާ ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް މި ހަޤީޤަތް ދެނެގަތުމަށް ތަންކޮޅެއް އުނދަގޫވެދާނެ އެވެ. ސަބަބަކަށްވަނީ އެ ބޭފުޅުންގެ ފިކުރާއި އަޤީދާގައި އެ ޙަޤީޤަތް ޤަބޫލުކުރެވޭ ވަރުގެ އީމާނެއް ނެތުމެވެ. އިންސާނީ ތާރީޚުގައި އަންހެނުށްނައް ލިބިދިން އަނިޔާއާއި އެކަބަލުންނަށް ދީފައިވާ މަޤާމު ނޭނގުން ވެސް މިއީ އޭގެ ސަބަބެކެވެ. އިންސާނީ ތާރީޚު ދުން އެންމެ ކަޅުއަނދިރި ދުވަސްތަކަކީ ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނެވެ. އެއީ އަންހެނުން ފިރިހެނުންގެ "ހަވަރު ތުންފުއްސަކަށް" ހެދި ދުވަސްވަރެވެ. އެއްވެސް އަގެއް ނެތް ޖިސްމުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ވިއްކަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުކޮށްދިނީ އިންސާނީ ތާރީހު ދުން އެންމެ މާތް ދީން ފާޅުވުންނެވެ. އިސްލާމް ދީން ދުނިޔެއަށް ފާޅުވުން، ވެގެންދިއައީ އަންހެނުންގެ ހައްޤުތަކާއި، ކަރާމާތް އެކަބަލުންނަށް ހޯދާދިން އަސްލަށެވެ.\nދެންއޮތީ މިއަދުގެ ހާލަތަކާއި ހަޤީޤަތެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގައި އެ ކަނބަލުންނަށް ދީފައިވާ ގަދަރާއި ކަރާމާތެވެ. މުސްލިމަކަށް ވީތީ އެ ކަނބަލުން ރައްކާކުރުމަށް ދޭންޖެހޭ އަހަންމިއްޔަތުކަމެވެ. މިއީ ގަނެވިއްކޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކަށް ވެސް އަބުރާއި ޝަރަފު ﷲ ތަޢާލާވަނީ ދެއްވައިފައެވެ. ވިސްނުމާއި ފިކުރު ވަނީ ދެއްވައިފައެވެ. ބުއްދީގެ އަހުވެރިންކަމުގައި ލައްވައި އެންމެހާ ތަކެތީގެ މައްޗަށް ވަނީ މާތްކުރައްވައިފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ "އިން" ފަހަނައަޅައި އަމިލައަށް ދިއުމުން އެއީ މިންވަރު ފުޅެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނީ ހައްޤާއި ކަރާމާތް ގެއްލުމެއް ވެސް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލައަށް ތިމާއަށް ލިބިފައިވާ ހުދޫދުން ބޭރުވުމެވެ.\nމުސްލިމު އަންހެނުންނަކީ "މަގުތަކުގެ ދުންމާތި" ތަނެއް ނޫނެވެ. އެ ކަނބަލުންނަކީ އެ ކަނބަލުންނަށް ލިބިފައިވާ ބަނިޔާދަންކަމާއެކު ގެތަކުގެ ތަރުބިއްޔަތު ބިނާކުރުމުގެ އަސްލެވެ. މުޖުތަމަޢު ހެޔޮލަފާ މުޖުތަމައަކަށް ހެދުމުގެ އާރުކާޓީންނެވެ. ޤައުމެއް ހަލާކުވެ، އެތަނެއްގެ މީހުންގެ ޢަމަލުތައް ހައްދުފަހަނަ އަޅައި ދިއުމުގައި ހަޤީޤަތުގައި ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ އެއް ބަޔަކީ މަންމައިންނެވެ. ދަރިންނަށް ދިން ތަރުބިއްޔަތާއި ދައްކައިދިން ނަމޫނާގެ ސަބަބުންނެވެ. މައިންގެ ފަރާތުން ލިބިދޭ ތަރުބިއްޔަތު "ގޯސް'ވެއްޖެނަމަ، މުޅި ޖަމާއަތް ހަލާކުވެގެން ހިގައިދާނެއެވެ.\nއެހެންކަމުން މިނިވަންކަމުގެ މާނައިގައި އަންހެނުނަށް ލިބިފައިވާ ޙައްޤުތަކާ، އިޙުތިރާމާއި، ޤަދަރު "ނީލަން" ކިޔައިގެން ނުވާނެއެވެ. މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުންނަށް ލިބިފައިވާ ޤަދަރާއި ޝަރަފު ހާމަވާ ވަރަށް ގިނަ ދަލީލުތައް އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ހެއްކަކީ އަންހެނަކު ނަމަ އިސްމާލް ދީނުގައި އަބަދުވެސް އޭގެ "ހަށިފާރަވެރިއަކު" އައްޔަންކުރައްވާފައި ވުނެވެ. ބެލެހެއްޓުން ތެރިއަކު ހުރެއެވެ. އަބަދު ވެސް އެކަބަލުންގެ ހައްޤުގައި ފިރިހެނަކު ހުންނާނެއެވެ. ފުރަތަމަ ބައްޕައެވެ. ނޫންނަ ބޮޑުބޭބެއެވެ. ކާވެންޏައްފަހު ފިރިމީހާއެވެ. މިކަން އިތުރަށް ދަލީލުކޮށްދީފައިވަނީ ރަސޫލާ(ސއވ) ހަދީޘް ބަސްފުޅެކެވެ." އަންހެނަކު މަހުރަމަކާ އެކީ މެނުވީ ދަތުރު ނުކުރާށެވެ." (ބުހާރާއިއާއި މުސްލިމް). މިފަދަ ބަސްފުޅުތަކުން އެކަބަލުންނަށް ދީފައިވާ ހިމާޔަތް ރަނގަޅަށް ތަޞައްވަރު ވެއެވެ.\nދެން އޮތީ މުޒާހަރާތަކާއި، އެއްވުންތަކުގައި އެ ކަނބަލުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މައްސަލައެވެ. އެއީ މުސްލިމު އަންހެނުނަށް އޮތް ގޮތެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކަށް ވަނީ ދީނުގެ އެންމެ މުހިންމު އަޅުކަންކަމުގައިވާ ނަމާދު އަދާކުރުމުގައި ވެސް އެކަބަލުންނަށް ވަނީ ނިވައިކަމެވެ. ފޮރުވުމެވެ. ހެޔޮކަން ބޮޑުވެގެންވަނީ ގޭގައި އެކަނި ނަމާދުކުރުމެވެ. ޖަމާއަތެއްގައި ނަމާދުކުރި ނަމަ ވެސް ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ ފަހަތުގައި ތިބުމަށް ރަސޫލާ(ސއވ) ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވައިފައެވެ. އަދި އެކަމުގެ ދަލީލު ވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާންގައި ވެސް ގެނެސްދެއްވައިފައެވެ. "އަދި مؤمن އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ ބެލުންތައް ތިރިކުރުމަށާއި، އެކަނބަލުންގެ فرج ތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އަދިއެކަނބަލުންގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން ފާޅުވެގެންވާތަން ފިޔަވައި (އެބަހީ: މޫނާއި ދެއަތްތިލަ ފިޔަވައި) އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތް ފާޅުނުކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ބުރުގާތައް، އެކަނބަލުންގެ ކަރުވަޅުތަކުގައިއަޅައިނިވައިކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ފިރިންނަށް، ނުވަތައެކަނބަލުންގެ ބަފައިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ބަފައިންނަށް،ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިހެން ދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެފިރިހެން ދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ أخ ންނަށް، ނުވަތައެކަނބަލުންގެ أخ ންގެ ފިރިހެން ދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ أخت ންގެފިރިހެން ދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ތެރެއިންވާ އަންހެނުންނަށް،ނުވަތަ އެކަނބަލުންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނަށް، ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެތެރެއިން އެދުންވެރި ކަމެއް ނުހިނގާވަރުގެ ގެންގުޅޭ މީހުންނަށް، ނުވަތައަންހެނުންގެ عورة ތައް ނޭނގޭވަރުގެ ކުޑަކުއްޖާއަށް މެނުވީ، އެކަނބަލުންގެޒީނަތް ފާޅުނުކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ (ގަހަނާއާއި) ޒީނަތުގެތެރެއިން، ވަންހަނާވެފައިވާ ތަކެތި އެންގުމަށްޓަކައި، ފައިތިލަތަކުން(ބިމުގައި) އެކަނބަލުން ނުތަޅާހުށިކަމެވެ! އޭ مؤمن ންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންއެންމެން اللَّه އަށް توبة ވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި، نصيب ލިބުމަށްޓަކައެވެ."(ސުރަތުއް ނޫރު 31)\nއެހެންކަމުން އަންހެނުނަށްނަކީ ރައްކާތެރިވެގެންވާ ބަޔެކެވެ. އެކަބަލުންގެ މުޅި ހަށިގަނޑަކީ ނިވައިވެގެން ވާންޖެހޭނެ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން މަގުތަކަށް އާންމު އެއްވުންތަކުގައި ނުކުމެ އެ ކަނބަލުންނަށް ލިބިފައިވާ އިއްޒަތާ ކަރާމަތް ނަގައިލުމަކީ ހިތާމަކުރަންޖެހޭ ކަމެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލުކޮށްގެން ތިބި ދީނާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ. ހަޅޭއްލެވުމާއި، ޒުވާބުކުރުމާއި މީހުންނަށް އުނދަގޫވާފަދަ ގޮތްތަކަށް އެކަބަލުން އުޅުމަކީ ދީން ރުހޭކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އާންމު އަހުލާޤީ މިންގަޑުން ވެސް "އައްޗި" ކަމެކެވެ.\nPosted by buruniyaz.com at 11:49 AM\nއަންހެނުންގެ ދުވަހު، އެކަބަލުންގެ "ކަރާމާތް" ދެމެހ...


America ge faujuthah enme fahun Afghanistan in faibaifi\nއެމެރިކާގެ ފައުޖުތައް އެންމެފަހުން އަފްޣާނިސްތާނުން ފައިބައިފި\n2001 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރ މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއަށް އަލް-ގައިދާ ޖަމާޢަތުން ދިން ޓެރަރިސްޓް ހަމަލާއަށްފަހު، އިއުލާންކުރެވުނު "ވޯ އޮން ޓެރަރ"ގެ ދަށުން އަފްޣާނިސްތާނަށް އެރި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ފައުޖުތައް އެގައުމުން އެއްކޮށް ފައިބައިފިއެވެ.\nއެގޮތުން ރޭގެ ވަގުތެއްގައި، އަފްޣާނިސްތާނުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިންގެ ފައުޖުގެ އެންމެ ފަހުގެ މެންބަރުން ވަނީ އެގައުމުން ފުރާފައެވެ. ކާބުލްގެ ހާމިދު ކަރްޒާއީ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން ފުރި މި އަސްކަރީ ފްލައިޓްތަކާއެކު، 20 ވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން އަފްޣާނުގައި ގާއިމްވެތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިންގެ ފައުޖުތައް ވަނީ އެގައުމުން ފައިބައިފައެވެ. އޮގަސްޓް 31އަށް އަފްޣާނިސްތާނުގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ސިފައިން ބޭލުމަކީ އެގައުމުގެ ރައީސް ޖޯ ބައިޑެން މީގެކުރިން ވައުދުވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ކަމެކެވެ. މިއާއެކު ތާލިބާނުން ދަނީ އަފްޣާނިސްތާނަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބިފައިވާކަމަށް ޝުއޫރު ފާޅުކުރަމުންނެވެ.\nއެމެރިކާއިން އެންމެފަހުން އަފްޣާނިސްތާނުން ފޭބިއިރު، މިމަހުގެ 15ވަނަ ދުވަހުގައި ތާލިބާން ޖަމާއަތުން ވަނީ ވެރިރަށް ކާބުލްގެ ބާރު އަތުލާފައެވެ. އެއާއެކު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައީސް އަޝްރަފް ޣަނީ ވަނީ އެގައުމު ދޫކުރައްވާ ޔޫއޭއީއަށް ވަޑައިގެންފައެވެ. އޭގެ ފަހުން އެމެރިކާއިން ވަނީ އެގައުމުގެ ސިފައިން، އާއްމުން، އެހެން ގައުމުތަކުގެ މީހުން އަދި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ އާއްމު ފަރުދުންވެސް އެގައުމު ދޫކޮށް ދިއުމަށް ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެއް ހިންގާފައެވެ. މިކަން ހިންގުމަށްޓަކައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އެގައުމުން 20 އަހަރު ވަންދެން އެބަޔަކާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރި ތާލިބާން ހަނގުރާމަވެރިންނާއިވެސް "މަޖުބޫރީ ގުޅުންތަކެއް" ބަދަހިކޮށްފައެވެ.\nއެގޮތުން އެ އެއާޕޯޓު ހިންގުމުގެ ކަންކަމާއި އެތެރޭގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން އެމެރިކާއިން ކުރަމުންދިޔައިރު، އެއާޕޯޓުގެ ބޭރު ސަރަހައްދުތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ ބަލަހައްޓަމުން ދިޔައީ ތާލިބާން ޖަމާއަތުގެ ޚާއްސަ ފައުޖެއްކަމަށްވާ "ބަދްރީ 313 ބެޓޭލިއަން"ގެ ފަރާތުންނެވެ. މި ބެޓޭލިއަންގެ މެންބަރުންނަކީ އެންމެ ފަހުގެ ޒަމާނީ ހަތިޔާރުތައް ގެންގުޅޭ ބައެކެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި އެމެރިކާއިން އަފްޣާނިސްތާނުން ފޭބުމާއެކު، ހާމިދު ކަރްޒާއީ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ބަލަހައްޓާނީ ދެން ތުރުކީ އަދި ގަތަރުން ގުޅިގެންނެވެ.\nހާމިދު ކަރްޒާއީ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގެ ސެކިއުރިޓީގެ ކަންކަން އެމެރިކާ އަދި ތާލިބާން ޖަމާއަތުން ބަލަހައްޓަމުން ދިޔައިރު، އެ އެއާޕޯޓުގެ ރަންވޭއާއި މާ ދުރުނޫން ސަރަހައްދެއްގައި ގިނަބަޔަކު އެއްވެ ތިއްބާ ވަނީ ބޮމެއް ގޮއްވާލައި، ގިނަބަޔަކު މަރާލާފައެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން އެ އެއާޕޯޓަށް އަމާޒުކޮށް ރޮކެޓް ހަމަލާތަކެއްވެސް ވަނީ ދީފައެވެ. މި ހަމަލާތަކުގެ ޒިންމާ، އަފްޣާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް ޚޮރާސަން ޕްރޮވިންސް (އައިއެސްކޭޕީ)ގެ ފަރާތުން ވަނީ އުފުލާފައެވެ. އެ ޖަމާއަތަކީ ތާލިބާނުންނާއި ދެކޮޅު ބައެކެވެ. މިކަމުގެ ރައްދުގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގައިވާ އައިއެސްކޭޕީގެ އަމާޒުތަކަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ. ނަމަވެސް މި ހަމަލާގައި ކުށެއްނެތް އާއްމު އާއިލާއެއްވެސް ނިޔާވިކަމުގެ ރިޕޯޓްތަކެއް ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ.\nއަލްގައިދާ ޖަމާއަތުން 2001ވަނަ އަހަރުގައި އެމެރިކާއަށް ދިން ހަމަލާގައި، އުސާމާ ބިން ލާދިން ރާވާފައިވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގައި ކަމަށްބުނެ ހަމަ އެ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގައި އޭރު ތާލިބާނުން ހިންގަމުންދިޔަ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނެސްފައެވެ. އެގައުމުން މިކަން ކޮށްފައިވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ "ނޮދަން އެލަޔަންސް" އަދި ތާލިބާނުންނާއި ދެކޮޅު އެހެނިހެން ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކުގައެވެ. އެއަށްފަހު އަފްޣާނިސްތާނުގައި އުފެދުނު ބައިނަލްއަގްވާމީ ގޮތުން ބަލައިގަންނަ ސަރުކާރާއި ބޭރުގެ ފައުޖުތަކާއި ދެކޮޅަށް ތާލިބާން ޖަމާއަތުން ވަނީ އެތަކެއް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ގެރިއްލާ އުސްލޫބުގެ ހަނގުރާމަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ކުރީގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ސޮއިކުރެއްވި ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، ބޭރުގެ ސިފައިން އަފްޣާނުން ފައިބަން ފެށުމާއެކު ތާލިބާން ޖަމާއަތުން ވަނީ ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއްދީ އަފްޣާނުގައި އޮތް ސަރުކާރު ބަލިކޮށްލާފައެވެ.\nބެލެވޭ ގޮތުގައި އެމެރިކާގެ ސިފައިން އަފްޣާނިސްތާނުން ފޭބުމާއި އެކު، އެގައުމުގައި ތާލިބާނުން ގާއިމްކުރާ ސަރުކާރު ވަރަށް އަވަހަށް އިއުލާންކުރެވިގެންދާނެއެވެ. މި ސަރުކާރަކީ މީގެ ކުރިން ތާލިބާނުން ހިންގި ވެރިކަމާއި ތަފާތު ވެރިކަމަކަށް ވާނެކަމަށް އެ ޖަމާއަތުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އެގޮތުން އިސްލާމީ ގިއުގަނޑުގެ ތެރެއިން އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދީ، ބޭރުގެ މުޖުތަމައުއާއެކު ގާތް ގުޅުންތަކެއް ބާއްވާނެކަމަށް އެ ޖަމާއަތުން ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ.\nފޮޓޯ: ދަ ގާޑިއަން


މަލީޝާ Raajje.mv | Connecting the dots...\nއާކުއްޖެކޭ ދަސްވީފަހުން - މަލީޝާ\nހުސެން ފިޔާޒް |2އަހަރު ކުރިން | 9,171\nހުޅުމާލޭގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވެ އުޅެންފެށިތާ މިހާާރު 40 އަހަރު ވެއްޖެއެވެ. މިހާރު ހުޅުމާލެއަކީވެސް ފުރި ތޮއްޖެހިފައިވާ ތަނެކެވެ. ދެވަނަ ފިޔަވަހީގައި ހިއްކި ސަރަޙައްދު ނުވަތަ އައު ހުޅުމާލެވެސް ފުރޭކަށް މާގިނަ ދުވަހެއް ނެތެވެ. ހުޅުމާލެ ކިތަންމެ ތޮއްޖެހިފައި އޮތަސް، ބިޔަ ޖަންގަލި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދެއް އެރަށުގައި ބާއްވާފައި އޮތްކަމުން ރަށުގައި ފެހިކަންގަދަ ސަރަޙައްދެއް އޮތުމުގެ ހިތްހަމަޖެހުން އެރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބެމުންދެއެވެ. ނަމަވެސް އެ ބިޔަ ޖަންގަލި ސަރަޙައްދުގައި ގޮތްނޭނގޭ ކަންތައްތަކެއް ހިނގަމުން އަންނަކަމީ މިފަދަ ޒަމާނެއްގައިވެސް ޤަބޫލުކުރަން ޖެހިފައިވާ ޙަޤީޤަތެކެވެ.\nއައިޝާގެ ފޯނު އޮންކޮށްލިއެވެ. އެނދުގެ އަނެއްފަރާތަށް އެނބުރުނެވެ. ފޯނުގެ ލޮކް ހުޅުވުމަށްފަހު ދެފަހަރަކަށް ގަޑި ބަލައިލިއެވެ. އޭނާ ސްކޫލަށްދާން ތައްޔާރުވާ ގަޑި ޖެހިއްޖެކަން އެނގުނަސް ކަންނެތްވެފައި މިއަދުވެސް އޮވެވުނީއެވެ.\n"އަނެއްކާ މިއަދުވެސް ގަޑިޖެހޭނެކަން ޔަޤީން" މަޑުމަޑުން އައިޝާއަށް ބުނެލެވުނެވެ. އެނދުން ތެދުވެ، އިސްތިރިކުރާ މޭޒުމަތީގައި އޮތް އޭނާގެ ހެދުން ނެގިއެވެ. ރޭގައި އޭނާ އިސްތިރިކޮށްފައި ބާއްވާފައި އޮތް ހެދުން ނަގަމުން ފާޚާނާ އާއި ދިމާއަށް ދުއްވައިގަތެވެ.\n"މައި ޑިއަރ ސިސް، އަނެއްކާ މިއަދުވެސް ސިސް ނިމެންދެން އަހަންނަކަށް މަޑެއް ނުކުރެވޭނެ އިނގޭ!" ފާޚާނައިގެ ދޮރުގައި ޓަކިޖަހާލަމުން އަދުހަމް ޝަކުވާކުރިއެވެ.\n"އެއްމެ5މިނެޓޭވާނީ!!"\n"އޯކޭ، ޔޯރ ޓައިމް ސްޓާރޓްސް ނައު އިނގޭ، ޓިކް ޓޮކް، ޓިކް ޓޮކް" މިހެން ކިޔަމުން އަދުހަމް ދުރަށް ދިޔައެވެ.\nލޯގަނޑު ކުރިމަތީގައި ހުރެގެން އަރިއަރިއަށް ގުދުވަމުން، އައިޝާ ހެދުން ރީތިކުރަމުން ދިޔައެވެ. އައިޝާގެ ދަބަހާއި ބޫޓް ނެގުމާއިއެކު އަވަސްވެގަތީ ތިރިއަށް ފޭބުމަށެވެ. އެ ދެބެންގެ ކޮޓަރި ހުންނަނީ ފުރަތަމަ ފްލޯގައެވެ. ގްރައުންޑް ފްލޯގައި ހުންނަނީ ސިޓިން ރޫމާއި ބަދިގެ އަދި ކާގެއެވެ. އައިޝާ ގޮސް މަޑުކޮށްލީ ކާމޭޒު ކައިރީގައެވެ. "ކޮބާ މަ ބުނީމެއްނު ރެޑީވާނަމޭ އޮން ޓައިމް އަށް"\nއަދުހަމް ކަމުން ގެންދިޔަ ޕާންފޮތި ތަށީގައި ބޭއްވިއެވެ. "އަސްލުވެސް ތިބުނީ ތެދެއް، އެކަމަކު އެއީ ފައިވް މިނިޓްސް އިޒް އީކުއަލް ޓޫ-" އަތުގައި އޮތް ގަޑިއަށް އަދުހަމް ބަލައިލަމުން ބުނަންފެށި ޖުމްލަ ފުރިހަމަ ކުރިއެވެ. "އިފް ފައިވް މިނިޓްސް އިޒް އީކުއަލް ޓު ޕްރިސައިސްލީ ޓްވެންޓީ ސެވެން މިނިޓްސް ދޯ!!"\n"ވަޓް!!!؟ ކީއްވެ ކުރިން މަށަށް ނުގޮވީ؟"\n"އޯހް އައި އޭމް ސޯ ސޮރީ ޑިއަރ ސިސް. އަހަންނަކަށް ނޭނގޭ ކަރުއޮތް މިނަށް 'ފެލުން' އެއީ ގޮވުން ނޫންކަމެއް" ދިމާކޮށްލަމުން އަދުހަމް ޖަވާބު ދިނެވެ.\nއައިޝާ ލޯ އަޅައިލިއެވެ. "ކޭންވީ ގޯ ނައު ޑިއަރ ބްރޯ؟" މޭޒުމަތިން އާފަލެއްނަގައި ދަތް އަޅަމުން އައިޝާ ހިނގައިގަތެވެ.\nއަދުހަމް އާއި އޭނާގެ ދައްތަ އައިޝާއަށް ސްކޫލާއި ހަމައަށް ދެވުނީ ފުރަތަމަ ޕީރިއަޑް ފެށުމަށް ޖަހާ ރަނގަބީލު ޖެހުމުގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ކުރިންނެވެ. އަދުހަމް ދިޔައީ އިމާރާތުގެ އަނެއް ވިންގާއި ދިމާއަށެވެ. އައިޝާ ދިޔައީ ލޮކަރ ރޫމަށެވެ. "މިއަދުވެސް އަނެއްކާ ޑިޓެންޝަނަކަށް ކަން ނޭނގެ ދާާނީ. މިސް ރުބީނާ ހުންނާާނީ މަ ކާލާވަރަށް ރުޅިގަދަވެފަ މިހާރު"\nލޮކަރު ތެރެއަށް ދަބަސް އެއްލުމަށްފަހު އައިޝާ އަވަސްވެގަތީ ހިސްޓްރީ ފޮތް ހޯދުމަށެވެ. އޭނާގެ ލޮކަރު ތެރެއެކޭ ކުނިގޮނޑެކޭ ހަމަ އެއްވެސް ތަފާތެއް ނެތެވެ. އެއްޗެހިތައް ހުރީ އެއްވެސް ތަރުތީބެއް ނެތި އެގޮތް މިގޮތަށެވެ. ފޮތްތައް ހާާވަނިކޮށް ވަޅޯވެ ހަލާކުވެފައިވާާ އާފަލެއް ފެނުނެވެ. "އަހަރެން ހިތަށްވެސް އެރިއޭ ކޮންމެވެސް ތަނަކަށް ތި އާފަލުގަނޑު ލެވުނޭ" އައިޝާ ސޭކެއް ފަދައިން ވާހަކަދެއްކީ އާފަލާއެވެ.\n"ތީނަ ތި އާފަލު ކާންތަަ ތިއުޅެނީ؟" އައިޝާގެ ފުރަގަހުން އިވުނީ މަޑުމޮޅި އަޑެކެވެ.\nސިއްސައިގެން ގޮސް ފަސް އެނބުރި ބަލައިލަމުން ލޮކަރު ލެއްޕިއެވެ. ދިގު، ދޮން އަންހެން ކުއްޖެއް ހުރީ އޭނާއާއި ނުހަނު ގާތުގައެވެ. އެކުއްޖާ ލައިގެން ހުރީ ކުރުކުރު ޓޮޕްކޮޅަކާއި ނޫކުލައިގެ ޖީންސެކެވެ.\n"ސޮރީ، ތީނަ ބިރުގަންނަވާާލާކަށް ނޫން އަހަރެން ބޭނުންވީކީ" ހިނިތުންވަމުން އަންހެންކުއްޖާ ވާާހަކަދައްކަން ފެށިއެވެ.\nއައިޝާ ބުމަ އަރުވާލިި އެވެ. "ތީ މި ސްކޫލަށް އާ ކުއްޖެއްތަ؟"\n"ޔަޕް" އަންހެންކުއްޖާ ޖަވާބުދިނެވެ.\n"އެވެސް އިން ދަ މިޑްލް އޮފް ދަ ސެމެސްޓަރ. އިސްޓަރެސްޓިންގ"\n"ޔަަޕް. އެކަމަކު އެއީ ވަރަށް ދިގު ވާހަކައެއް" ދުރަށް ބަލައިލަމުން އަންހެންކުއްޖާ ބުންޏެވެ.\n"އައި ލަވް ސްޓޯރީސް. އެކަމަކު ކިޔާކަށް ނޫން. ޖަސްޓް ޓު ލިސްން އިނގޭ" އައިޝާ ހިނިގަނޑެއް ޖަހައިލަމުން ބުންޏެވެ. "ތިއެއް ނޫނޭ. މިހާރު މާ ލަސްވަނީ. ރުބީނާ މިސް ހުންނާނީ މިހާރު ވަރަށް ނައްޓާފަ"\nމަގުދައްކަމުން ގޮސް އައިޝާ ވަނީ އައިޝާގެ ކުލާާހަށެވެ. އެކުއްޖާގެވެސް އައިޝާގެ ފަހަތުން ގޮސްވަނީ ހަމަ އެ ކުލާހަށެވެ. ގްރޭޑް 11 –ސީ އަށެވެ.\n"އެއް ސްކޫލެއްގެ، އެއް ކްލާހެއްގަ އެކަމަކު ތީނާގެ ނަމެއް އަދިވެސް ނޭނގޭ" ނުސީދާކޮށް އައިޝާ އެކުއްޖާގެ ނަމަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލުކުރި އެވެ."ބައިދަ ވޭސް، މަށަކީ އައިޝާ، ތީނައަށް ކިޔަނީ ކޮންނަމެއްތަ؟"\nއަންހެން ކުއްޖާ އައިޝާ އާއި ހަތަރުކަޅި ހަމަަކޮށްލިއެވެ. "މަށަކީ މަލީޝާ"\nއެންމެ ފަހުން އަޕްޑޭޓް ކުރީ:4ގަޑިއިރު ކުރި | ރިވިއު ކުރީ: ހުސެން ފިޔާޒް


މާލެ ޖަލުގެ އެނެކްސް 1 ގައި ތިބި ހުރިހާ ޤައިދީން އެކި ޖަލުތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ފަހު މަރާމާތުކުރުމަށްޓަކައި 2019 އޭޕްރީލް 15 ވަނަ ދުވަހު އެޖަލު ވަނީ ބަންދުކުރެވިފައެވެ. ރިމާންޑް ސެންޓަރެއްގެ ގޮތުގައި 2003 ސެޕްޓެމްބަރ މަހުގައި ހުޅުވިފައިވާ އެޖަލު، ފުރަތަމަ ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔައީ މާފުށީ ޖަލުން އެކިއެކި ކަންކަމުގައި މާލެއަށްގެނެވޭ މީހުން ވަގުތީ ގޮތުން ބޭތިއްބުމަށާއި އަރުވާލުމަށް ޙުކުމްކުރެވި ރަށަކަށް ބަދަލުކުރެވެންދެން ބަންދުކުރުމަށާއި، ގޭބަންދުކުރުމަށް ޙުކުމްކުރެވޭ މީހުންގެ ތެރެއިން ޙަވާލުވާނެ ފަރާތެއް ނެތް މީހުން ބަންދުކޮށްފައި ބޭތިއްބުމަށެވެ. ނަމަވެސް 2006 ވަނަ އަހަރު އެޖަލުގެ ތެރޭގައި އައު ގޮޅިތަކެއް ހެދުމަށްފަހު ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަންދުކޮށްގެން މީހުން ގެންގެޅެން ފެށުނެވެ. މިގޮތުން، ވޭތުދިޔަ4އަހަރު މާލެ ޖަލުގެ އެނެކްސް 1 ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ މުސްކުޅިންނާއި، ދިގުމުއްދަތަކަށް ފަރުވާ ބޭނުންވާ ބަލިތަކުގައި ބޭސް ފަރުވާކުރާ މީހުންނާއި އަދި ބެލެހެއްޓުމުގައި ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަން ދީގެން ބަންދުގައި ބައިތިއްބަންޖެހޭ މީހުން ބޭތިއްވުމަށެވެ.\n2018 ނޮވެމްބަރ 17 ގައި ސަރުކާރު ބަދަލުވުމާއި ގުޅިގެން ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕްރިޒަންސް ގެ މަޤާމަށް އަބްދުﷲ މުނާޒު އައްޔަން ކުރެއްވުމާޢި ގުޅިގެން ޖަލުތަކަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި، މާލޭ ޖަލުގެ އެނެކްސް 1 ގެ ހުރި ހާލަތަކީ އިންސާނީ ކަރާމާތް ނުގެއްލޭ ގޮތަށް މީހުން ބަންދު ކޮއްގެން ގެންގުޅުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަރުގެ ތަނެއް ނޫންކަމަށާއި، އާދައިގެ ކުދިކުދި މަރާމާތު ކޮއްގެން ބޭނުންކުރެވޭނެކަމަށް ނުފެންނަ ކަމަށާއި އިތުރަށް އެޖަލުގައި މީހުން ބަންދު ނުކޮށް، އެހެން ޖަލުތަކުން ޖާގަ ލިބުނުވަރަކުން އެޖަލުތަކަށް މީހުން ބަދަލުކުރަމުންގޮސް އެނެކްސް 1 ހުސްކުރުމަށް ވަނީ އަންގަވާފައެވެ. މިނިންމެވުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމެވުމެއް ކަމަށާއި، ބަންދުކޮއްގެން މީހުން ގެންގުޅެން އެކަށީގެން ނުވާ ކޮންމެ ތަނެއްވެސް އަލުން ފަރުމާކޮށް އެކަށީގެންވާ ތަންތަނަށް ހެދުމަށް މިނިސްޓަރ އޮފް ހޯމް އެފެއަރޒް އިމްރާން އަބްދުﷲ ވަނީ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމާލޭ ޖަލުގެ އެނެކްސް 1 ހުސްކުރުމަށް ނިންމަވަން ޖެހުނު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި، އެޖަލުގެ ގޮޅިތައް ފަރުމާކުރުމުގައި ދަގަނޑު ކޮށިތަކެއްގެ ސިފައިގާ ފަރުމާ ކޮއްފާ ހުރުމާއި، ވައި ދައުރުވާނެ ގޮތެއް ނެތުމުން ގޮޅިތަކުގައި ހޫނުގަދަވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ގޮޅިތަކުގެ ފާޚާނާތައް ބާވެ، ހަލާކުވެފައި ހުރުމާއި، ވައި ބަންދުވެފައިވާ ތަނެއްގައި މީހުން ބަންދުކޮއްފައި ބޭތިއްބުމުން ހަމުގެ ބަލިތައް ޖެހޭ ޤައިދީންގެ އަދަދު ގިނަވެފައިވާތީއެވެ.\nކޮމިޝަނަރ ގެ ނިންމެވުމާއި ގުޅިގެން އެނެކްސް 1 ހުސްކުރެވިފައިވަނީ 2019 އޭޕްރީލް 15 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. އެނެކްސް 1 ދެން ބޭނުންކުރަން ފަށާނީ މީހުން ބަންދު ކުރުމުގައި އެހެން ޤައުމުތަކުގައިވެސް ޖަލުތައް ފަރުމާ ކޮއްފައި ހުންނަ ގޮތަށް އިމާރާތެއް ބިނާކުރުމަށް ފަހުގައެވެ.


France in india ah jet vikki goiy balanee\nފްރާންސުން ރަފާލް ޖެޓްތައް އިންޑިއާއަށް ވިއްކި ގޮތް ބަލަނީ\nފްރާންސްގެ ރައީސް އިމަނުއެލް މެކްރޮން ރަފާލް ޖެޓަކުން ފައިބައި ވަޑައިގަންނަވަނީ\nފްރާންސުން ރަފާލް ޖެޓްގެ 36 ޖެޓް އިންޑިއާއަށް ވިއްކަން 2016 ގައި ހެދި ޑީލް އަލުން ބަލަން ފަށައިފި އެވެ. ފްރާންސްގެ ތަހުގީގީ ވެބްސައިޓް، މީޑިއާޕާޓްއިން ބުނާ ގޮތުން މި ވިޔަފާރީގައި ކޮރަޕްޝަން ހިންގާފައި ވެއެވެ. އަދި ވަކި ބަޔަކަށް ވަކިގޮތެއް ހަދައި ޑީލް ހަދާފައި ވަނީ މޫނަށް ބަލައިގެނެވެ.\nމީޑިއާޕާޓުން ބުނާ ގޮތުން ފްރާންސްގެ ނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ޕްރޮސެކިޔުޓަރުގެ އޮފީހުން މި މައްސަލަ އަލުން ބަލަން ފަށާފައި ވަނީ މި އަހަރު ޖޫންގައި އެވެ. ފަނޑިޔާރުން މި މައްސަލައަށް މިހާރު ވަދެފައި ވާއިރު ފްރާންސްގެ ދެ ރައީސަކު މި ވިޔަފާރީގައި ޝާމިލްވާ ކަމަށް ވެސް ބުނެވެ އެވެ. ފަނޑިޔާރުންގެ ފޯކަސް މިވަގުތު ބޮޑަށް އޮތީ ވެސް ފްރާންސް ކޮޅުގަ އެވެ.\nއިންޑިއާއަށް ރަފާލް ޖެޓްތައް ވިއްކަން ހަދާފައި ވަނީ 9.3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޑީލެއް ކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ ދެ ގައުމެއްގެ ސަލާމަތާއި ކަރާމާތާ ގުޅުން ހުރި މުއާމަލާތެކެވެ. މީޑިއާޕާޓުން އެކުލަފާލާފައި އޮތް ރިޕޯޓުގައި ބުނާ ގޮތުން މިޑީލްގައި ޕޮލިޓިކަލް ކޮރަޕްޝަން އެކުލެވެ އެވެ. ސެކިއުރިޓީ އޮފިސަރުންނާއި ބޮޑެތި ވިޔަފާރިވެރިން ގާތް ގުޅުންތަކެއް މި ވިޔަފާރީގައި އޮތް ކަމަށް ވެސް ބުނެފައި ވެއެވެ.\nފްރާންސުން މިޑީލްގައި ސޮއި ކުރިއިރު ރައީސް ކަމުގައި ހުންނެވީ ފްރާންސްވާ އޮލާންޑް އެވެ. އިކޮނޮމީ އެންޑް ފައިނޭންސް މިނިސްޓަރަކީ ފްރާންސްގެ މިހާރުގެ ރައީސް އިމަނުއެލް މެކްރޮން އެވެ. އެއިރު ޑިފެންސް މިނިސްޓަރުގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ޖޯ އީވް ލިޑްރިއަން މިހާރު އަދާ ކުރައްވަނީ ފޮރިން އެފެއާޒް މިނިސްޓަރުގެ މަގާމެވެ.\nމި ޑީލްގައި އެއްވެސް ފަރުދަކު ވަޒީފާގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި ރިޝްވަތު ހޯދާފައި ވޭތޯ ޕްރޮސެކިއުޓަރުން ބަލާނެ އެވެ. އަދި ޖެޓްތަކުގެ ވިޔަފާރިން ފްރާންސްގެ މާލިއްޔަތަށް ވަންނަން ޖެހޭ އެއްވެސް މިންވަރެއް ލީކުވެފައި ހުރިތޯ ވެސް ބަލާނެ އެވެ. ސަރުކާރުގައި އެއިރު މިކަން ދެނެތިބިހާ ބަޔަކާ ސުވާލުކުރާނެ ކަމަށްވެ އެވެ.\nއިންޑިއާއިން ރަފާލް ޖެޓް ޑީލް ފްރާންސްއާއެކު ހަދާފައި ވަނީ ގައުމަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަށް ނޫން ކަމަށް ބުނެވެ އެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން އިންޑިއާގެ ސިޔާސީ މަޝްރަހު މިހާރު އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް އުދާސްވެފަ އެވެ.\nއިންޑިއާ ފްރާންސް ހިޔާނާތް


SunOnline: Siyaasee party thakuge gaanoonah genna islaahu thakaa gulhey gothun MDP memberunge hiyaalu hoadhanee\nސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ގާނޫނަށް ގެންނަ އިސްލާހުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެމްޑީޕީ މެމްބަރުންގެ ހިޔާލު ހޯދަނީ\nފެބްރުއަރީ 21، 2020: އެމްޑީޕީން ކުރިއަށް އޮތް ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބު ކެމްޕެއިން، "ރަށްވެހި ފަތިސް" އިފްތިތާހު ކުރުމަށް ބޭއްވި ޖަލްސާގެ ތެރެއިން --- ސަން ފޮޓޯ/ މުހައްމަދު މުޒައްޔިން ނާޒިމް\nސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ގާނޫނަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ގެނައުމަށް ހުށަހަޅާ އިސްލާހުތަކަށް ހިޔާލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު އެމްޑީޕީގެ މެމްބަރުނަށް ހުޅުވާލައިފިއެވެ.\nސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ގާނޫނަށް އިސްލާހު ހުށަހަޅުމަށް ޑްރާފްޓެއް އެކުލަވާލައި ބަންޑާރަނައިބު އޮފީހަށް ފޮނުއްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދާ ކަމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެ ޑްރާފްޓްގައި ގާނޫނަށް ބޮޑެތި އިސްލާހުތަކެއް ގެންނަން ވަނީ ހިމަނައިފައެވެ.\nއެމްޑީޕީން މިއަދު ބުނީ އީސީން ހުށަހަޅާ އިސްލާހުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އެމްޑީޕީގެ މެމްބަރުންނަށް ހިޔާލު ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ސެޕްޓެމްބަރު 27 ވާ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ހުޅުވާލާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމެމްބަރުންގެ ހިޔޔާލުތައް ފޮނުވާނީ އެ ޕާޓީގެ އީމެއިލް އެޑްރެސްއަށެވެ.\nގާނޫނަށް ހުށަހަޅާ އިސްލާހުތަކުގެ ތެރޭގައި ޕާޓީތައް ސަސްޕެންޑު ކުރެވޭ ގޮތް ހެދުން ހިމެނެއެވެ. މިހާރު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ގާނޫނު ބުނާ ގޮތުން ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ސަސްޕެންޑް ނުކުރެވެ އެވެ. ގާނޫނަށް އަމަލު ނުކުރުމުން އެޅޭ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނަނީ، ޖޫރިމަނާ ކުރުމާއި ޕާޓީ އުވާލުމެވެ.\nހަމައެއާއެކު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ލީޑާޝިޕްގައި 33 ޕަސެންޓް އަންހެނުންނަށް ހާއްސަކުުރުމަށްވެސް ޑްރާފްޓްގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަށް ފައިސާ ދިނުމުގައި ޕާޓީތަކަށް އިންތިހާބުތަކުގައި ލިބޭ ވޯޓުގެ އަދަދަށް ބަލައި، ޕާޓީތަކަށް ފައިސާ ދިނުމަށްވެސް ޑްރާފްޓްގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ޕާޓީތަކުން އެ ފައިސާ ހަރަދުކުރާ ގޮތް ބެލުމުގެ ގާނޫނީ ބާރުވެރިކަން ދިނުމަށްވެސް ޑްރާފްޓްގައި ހިމަނާފައިވެއެވެ.\nގާނޫނަށް ގެންނަ 75 ޕަސަންޓް ބަދަލާއެކު މި މަހު އެ ޑްރާފް ބަންޑާރަނައިބު އޮފީހަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް އީސީން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nޑްރާފްޓް އެކުލަވާލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ މަޝްވަރާއާއެކު ކަމަށާއި އެ ޑްރާފްޓް ފައިނަލްކޮށް ބަންޑާރަނައިބު އޮފީހަށް ހުށަހަޅާނީވެސް އެ ފަރާތްތަކާ މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު ކަމަށް އީސީން ބުންޏެވެ.


ޕީރިއެޑް: އެންމެން ދަންނަ ބޮޑު ސިއްރު! – Faanooz\nޕީރިއެޑް: އެންމެން ދަންނަ ބޮޑު ސިއްރު!\nSeptember 3, 2019 | އައިޝަތު އަހުނާ\nއޭނާ އޮށޯވެ އެއޮތީ ހަޤީޤަތުގަވެސް ވަރަށް ވޭނުގައެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުން ފެންނަންނެތް ބައްޔެއްވީމަ އިޙްސާސްނުވެދާނެއެވެ. ބަނޑަށް ތަދުވަނީއެވެ. އުނަގަނޑު މައްޗަށްވެސް ވަނީ ދިލަ ތޫނު ތަދެކެވެ. ބަނޑުކޮޅުގައި ހުރަހަށް ވަޅިއެއް އަޅާ ކަފާފަ ފަދައެވެ. ފުންފުން ތަދެކެވެ.\nބޯއަނބުރަނީއެވެ. މޭނުބައި ކުރަނީއެވެ. ހޮޑުލެވެނީއެވެ. ފާހާނާއަށް އަބަދު އަބަދު ދެވެނީއެވެ. ގައިހޫނުވެފައެވެ. އެތެރެ ހަށީގައި ހުން އުޅޭކަހަލަ އިޙްސާސެއްވެސްވެއެވެ. ތެދުވެ ހިނގާބިގާވެ އުޅޭނެ ވަރެއް ނެތެވެ. މަސައްކަތެއް ކުރާނެ މޫޑެއްވެސް ނެތެވެ.\nއާއެކެވެ. ޕީރިއެޑްވޭނަކީ ތިހީކުރާ ވަރަށްވުރެ އަސަރުހުރި ވޭނެކެވެ. މިހެން ބުންޏަސް ކޮންމެ އަންހެނަކަށް މިވޭން ތަހައްމަލް ކުރަންނުޖެހިދާނެއެވެ. އެކަމު އެވޭނަކީ ގިނައަންހެނުންގެ ވޭނީ އާހެކެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި ޕީރިއެޑްވުމަކީ ހަޑިކަމަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.\nމީހުން އުޅޭ ބައިބޯ ތަނެއްގައި އަންހެނަކު ޕީރިއެޑްވެފަ ހެދުމުގައި ލޭހުރިތަން ފެނިއްޖިއްޔާ ކުރިޔަށް އޮތް3މަހު ގޭންނިކުންނަން ނުކެރޭވަރަށް ލަދުގަންނަވާލައެވެ. އެކަމު ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ސްކޫލްގައި އިންދާ ނޭނގި ޕީރިއެޑްވުމަކީ ކާޅުހާއްޔަކުން ކާޅެއް ނެގުން ފަދަކަމެކެވެ.\nހަޅޭއްފަޅޭއްލަވާ ލަދުގަންނަވާނެއެވެ. ފެންނަހާތާކުން އެވާހަކަ ފަށާ ލަދުގަންނަވާނެއެވެ. އެކަމު ކީއްވެހެއްޔެވެ؟މީގެން\nމަލާމަތް ކުރާ ބަޔަކަށް ފައިދާއެއްވަނީ ހެއްޔެވެ؟\nމަޟާން މަހު ކުއްޖަކު ޕީރިއެޑް ވެގެންކަން އެނގިއްޖިއްޔާ ޒަމާން ދިޔައީއެވެ. ފަޟީހަތްކޮށް މަގުމަތީ، ލަދުގަންނަވާ، ރޮންދެން އެކުއްޖަކާ ފޮށޭނެއެވެ. މިއުޅެނީ ފާހިޝް އަމަލެއް ހިންގައިގެންނެއް ނޫންވިއްޔާއެވެ. ގޭގައި އުޅޭ ފިރިހެނަކަށްވެސް އެނގިދާނެތީ އެކުއްޖާ ފަކީރު ކާންނުކެރި އިރުއޮއްސެއްދެން ހުންނަތަން އާދެއެވެ. ދިމާކޮށް ލަދުގަންނަވާނެތީއެވެ. އެކަމު ކީއްވެހެއްޔެވެ؟\nޕެޑްފޮއްޓެއް ގަތުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ އަންހެނުންވެސް ސިއްރުން ކުރާކަމަކަށްވަނީ ވެފައެވެ. އެތެރެ ނުފެންނަ ކޮތަޅު ހިފައިގެންވެސް ޕެޑް ގަންނަން ބައެއް އަންހެނުން އެބަދެއެވެ. އެކަމު ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟\nޕީރިއެޑް ވުމަކީ ކޮންމެ އަންހެނަކަށްވެސް ދިމާވާ ހާލަތެއްކަން ނޭނގޭ ފިރިހެނަކުވެސް ނޫޅޭނެއެވެ. އެކަމަކުވެސް އެއީ ސިއްރު ޙާލަތަކަށްވަނީ ވެފައެވެ. ނޫނެކެވެ. އެހާ ސިއްރެއް ނޫނެވެ. އެންމެން ދަންނަ ބޮޑު ސިއްރެކެވެ!\nޕީރިއެޑް ނުވުމަކީވެސް ބައްޔެކެވެ. ފަރުވާއެއް ހޯދަން ޖެހޭކަމެކެވެ. ވީއިރު ޕީރިއެޑްވުމަކީ އަންހެނާގެ ސިއްޙަތު ސަލާމަތުން ހުރުމަށް ﷲ ޠަޢާލާ މެދުވެރި ކުރައްވާކަމެކެވެ. އެހާލަތުގައި އަންހެނާއަށް ނަމާދު ކުރުމެއް، ޤުރުއާންގައި ބީހުމެއް، ރޯދަހިފުމެއްވެސް ނުވެއެވެ. އަދި އެދުވަސް ތަކުގެ ނަމާދު ޤަޟާކުރުމެއްވެސް ނެތެވެ.\nއެހާލަތުގައި މިހާ ލުއިފަސޭހަ ދީނުގައި ދެއްވާފަ ވާއިރު މުޖުތަމަޢުން އެވަރު ނުވިސްނެނީ އަޅެކީއްވެބާއެވެ؟ ތިހީކުރެވެނީ އަދި ރަނގަޅަކަށް ނޫނެވެ. ޕީރިއެޑްވުމަކީ ކުށެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތަބީއީ ނިޢުމަތެކެވެ.


އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ޖުމުލަ 675.3 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިއްޖެ\n2014 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި މީރާއަށް 675.3 (ހަ ސަތޭކަ ހަތްދިހަ ފަހެއް ޕޮއިންޓް ތިނެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ޑޮލަރުގެ ގޮތުގައި 27.2 (ހަތާވީސް ޕޮއިންޓް ދޭއް) މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ލިބިފައިވެއެވެ.\n675.3 (ހަ ސަތޭކަ ހަތްދިހަ ފަހެއް ޕޮއިންޓް ތިނެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ އަކީ މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި ލިބިފައިވާ އަދަދަށްވުރެ %13.4 (ތޭރަ ޕޮއިންޓް ހަތަރެއް އިންސައްތަ) އިތުރު އަދަދެކެވެ. އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި ލިބިފައިވާ އާމްދަނީ އިތުރުވި މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ އޮކްޓޫބަރު 2013 ގައި ބަލައިގަނެފައިނުވާ ލީސް ޕީރިއަޑް އެކްސްޓެންޝަން ފީ މި މަހު ބަލައިގަނެފައިވުމުންނާއި، ގިނަ އަދަދަކަށް ބީ.ޕީ.ޓީ ގެ ފައިސާ ބަލައިގަނެފައިވުމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަތް ފައިސާގެ އަދަދު ވެސް ވަނީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހާ އަޅައިބަލާއިރު ވަރަށްބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އަދި އޮކްޓޫބަރު 2014 ގައި ލިބިފައިވާ އަދަދަކީ އެ މަހުގައި ލިބޭނެކަމަށް އަންދާޒާ ކުރި އަދަދަށްވުރެ %29.8 (ނަވާވީސް ޕޮއިންޓް އަށެއް އިންސައްތަ) އިތުރު އަދަދެކެވެ. އަންދާޒާއަށްވުރެ އާމްދަނީ އިތުރުވެފައިވަނީ ނޮވެންބަރު 2014 ގައި ލިބޭނެކަމަށް އަންދާޒާކުރި ލީސް ޕީރިއަޑް އެކްޓެންޝަން ފީގެ ބައެއް އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި ލިބިފައިވުމުންނާއި، ސެޕްޓެންބަރު 2014 ގައި ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރި ޓޫރިޒަމް ލޭންޑް ރެންޓުގެ ބައެއް އާމްދަނީ މި މަހު ލިބިމުންނާއި އަދި އޮކްޓޫބަރުގައި ބީ.ޕީ.ޓީގެ ސުންގަޑިއެއް ނެތް ނަމަވެސް ގިނަ އަދަދެއްގެ ބީ.ޕީ.ޓީގެ ފައިސާ ލިބުމުންނެވެ.\nވޭތުވެދިޔަ އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި އެންމެ ގިނައިން އާމްދަނީ ލިބިފައިވަނީ ޖީ.އެސް.ޓީއިންނެވެ. ޖީ.އެސް.ޓީގެ ގޮތުގައި ޖުމުލަ 367.4 (ތިން ސަތޭކަ ފަސްދޮޅަސް ހަތެއް ޕޮއިންޓް ހަތަރެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވއެވެ. ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވަނީ ޓޫރިޒަމް ޓެކުހުންނެވެ. ޓޫރިޒަމް ޓެކުހުގެ ގޮތުގައި ޖުމުލަ 64.9 (ފަސްދޮޅަސް ހަތަރެއް ޕޮއިންޓް ނުވައެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލީސް ޕީރިއަޑް އެކްސްޓެންޝަން ފީގެ ގޮތުގައި 60.4 (ފަސްދޮޅަސް ޕޮއިންޓް ހަތަރެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ، ބީ.ޕީ.ޓީގެ ގޮތުގައި 51.9 (ފަންސާސް އެކެއް ޕޮއިންޓް ނުވައެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ އަދި އެއަރޕޯޓް ސަރވިސް ޗާޖުގެ ގޮތުގައި 37.0 (ތިރީސް ހަތެއް ޕޮއިންޓް ސުމެއް) މިލިއަން ރުފިޔާ މީރާއަށް ލިބިފައިވެއެވެ.\nމި އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް މީރާއަށް ޖުމުލަ 9.7 (ނުވައެއް ޕޮއިންޓް ހަތެއް) ބިލިއަން ރުފިޔާ ބަލައިގަނެފައިވެއެވެ. މިއީ މިދިޔަ އަހަރު އޮކްޓޫބަރުމަހުގެ ނިޔަލަށް ބަލައިގަތް އާމްދަނީއާ އަޅައިބަލާއިރު 25.3% (ފަންސަވީސް ޕޮއިންޓް ތިނެއް އިންސައްތަ) އިތުރު އަދަދެކެވެ.


Molhu Athlete ge magaamu Saaid aai Himna ah\nމޮޅު އެތުލީޓުގެ މަގާމަށް ސާއިދާއި ހިމްނާ\nއެންމެ މޮޅު އެތުލީޓްގެ މަގާމު ހޯދި ހިމްނާ އާއި ސާއިދު ދެ އޮފިޝަލަކާއެކު\nނެޝަނަލް އެތުލެޓިކްސް ޗެމްޕިއަންޝިޕްގެ އެންމެ މޮޅު ފިރިހެން އެތުލުޓީކަށް، ހަސަން ސާއިދު ހޮވުނުއިރު އެންމެ މޮޅު އަންހެން އެތުލީޓުގެ މަގާމު އައިޝަތު ހިމްނާ ހަސަން ހޯދައިފި އެވެ.\nސާއިދު ވަނީ 100 މީޓަރާއި 200 މީޓަރު އަދި 400 މީޓަރުން ރަން މެޑަލް ހޯދާފަ އެވެ. އަދި މުބާރާތުގެ އެއް ވަނަ ޓީމުގެ މަގާމު ގެންދިޔަ ދިވެހި ސިފައިންގެ ކުލަބަށް ކާމިޔާބު ހޯދައި ދިނުމުގައި ވެސް އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކުރީ ސާއިދު އެވެ.\nހިމްނާ ވަނީ އަންހެން ކެޓަގަރީގެ 100 މީޓަރާއި 200 މީޓަރު އަދި 400 މީޓަރުން ރަން މެޑަލް ހޯދާފަ އެވެ. އެންމެ މޮޅު އަންހެން ޓީމުގެ މަގާމު ހޯދީ ހިމްނާ ހިމެނުނު ޓްރެކް އެންޑް ފީލްޑް ޓީމެވެ. އެ ޓީމުން 115 ޕޮއިންޓް ހޯދާފަ އެވެ.\nއެންމެ މޮޅު ޓީމުގެ އެވޯޑް ހަދަމުން އަންނަ ދިވެހި ސިފައިންގެ ކުލަބަކީ 2005 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޖެހިޖެހިގެން އެއް ވަނަ ހޯދަމުން އަންނަ ޓީމެވެ. މި ފަހަރުގެ ޗެމްޕިއަންޝިޕުން އެ ޓީމަށް އެއް ވަނަ ހޯދައިދިނުމުގައި ހުސައިން ފަޒީލް ހާރޫން ވެސް ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކޮށްފަ އެވެ.\nފަޒީލް ވަނީ 1500 މީޓަރު އަދި 5000 މީޓަރު އަދި 10000 މީޓަރުން ރަން މެޑަލް ހޯދާފަ އެވެ.\nލީގް ޔަގީންވިޔަސް ސަމާލުކަން ކުޑަ ނުކުރާނަން\nމޯހަން ބަގާން އާއި އޭޓިކޭ އެއްކޮށްލައި ސުޕަ ލީގަށް\nލެޖެންޑުންގެ ހާއްސަ މެޗު ހުކުރު ދުވަހު


vnews - E rahumeh neiy udhuvaanah 30 aharu: ma'aafeh neiy:\nއެ ރަޙުމެއް ނެތް އުދުވާނަށް 30 އަހަރު: މަޢާފެއް ނެތް\nބާޣީން ރަހީނު ކުރި، ޕްރޮގްރެސް ލައިޓްގެ ސަރަނގު، ހދ ކުޅުދުއްފުށީ، ސްވެނިއަރ ޢަބުދުﷲ ޢަލީ.\nފަހުގެ ތާރީޚުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ދުން އެންމެ ނުރައްކާތެރި އުދުވާނަކީ3ނޮވެމްބަރު 1988 ގެ އުދުވާނީ ހަމަލާއެވެ. އެހަމަލާއަށް މިއަދު ތިރީސް އަހަރު ފުރުނު އިރު އެބިރުވެރި ޤަތުލް އާއްމު އެންމެ ގާތުން ތަޖުރިިބާކުރި އެކަކީ، ހދ ކުޅުދުއްފުށީ ސްވެނިއަރ (68އ) ޢަބުދުﷲ ޢަލީ އެވެ. އޭނާއަކީ ބާޣީން ހައިޖެކްކުރި ކުރި އެމްއެންއެސްއެލްގެ އާގު ބޯޓު އެމްވީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓްގެ ސަރަނގެވެ.\nނޮވެމްބަރު3ގެ ހާދިސާއަށް 30 އަހަރު ފުރުނު އިރު އެ އަނިޔާވެރިކަން ހަމަލޮލުން ދެކެ ތަހައްމަލު ކުރި އަބުދުﷲ އަލީ ބުނިގޮތުގައި، އެތައް ބަޔަކު މަރުވީ އޭނާގެ ލޮލުގެ ކުރިމަތީގައެވެ. ބަޑިޖަހައި މަރާލީ ބަލަން ހުއްޓައެވެ. އެނބުރި އަނބިދަރީންނާއި އާއިލާގެ ގާތަށް އާދެވޭނޭ ކަމުގެ އެއްވެސް އުއްމީދެއް އެވަގުތުކޮޅު އޭނާގެ ހިތަކު ނެތެވެ.\nމިއަދު އެ އުދުވާނަށް 30 އަހަރު ފުރި އެހަނދާންތައް ފަނޑުވެ ދިޔަ ނަމަވެސް، އެ އުދުވާނުގެ ބައިވެރީން ހުކުމްތައް ތަންފީޒުކޮށް މިނިވަންވެ އަނބުރާ މުޖުތަމަޢަަށް ނުކުތް ނަމަވެސް އަބުދުﷲ ޢަލީގެ ޖަވާބަކީ މިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑަކަށް (އެމީހުންނަކަށް) ނުދެވޭނެ މަޢާފެއް، ދުވަހަކުވެސް ނުދެވޭނެ." ނޮވެމްބަރު3ގެ ހަމަލާގައި ބައިވެރިވި ދިވެހިންނަށް މަޢާފްދޭނަންތޯ ކުރި ސުވާލަށް އޭނާ ދިނީ މިޖަވާބެވެ.\nޢަބުދުﷲ އަލީ ބުނި ގޮތުގައި ބާޣީން ޕްރޮގްރެސް ލައިޓަށް އަރައި ބޯޓު ހައިޖެކް ކުރީ ނޮވެންބަރު3ވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު 2:45 ހާއިރުގައި ކަމަށެވެ. އޭރު ބޯޓުގައި އެންމެ އިސް މުވައްޒަފަކަށް ހުރީ އޭނާ ކަމަށާއި އޭގެ ކުރީ ދުވަހު މާލެއަށް ފޭބި މީހުން ތިބީ ހަނގުރާމަ ހިނގާތީ ބޯޓަށް ނާދެވިފައި ކަމަށެވެ.\nނޮވެމްބަރު3ގެ އުދުވާނީ ހަމަލާއަށް ފަހު ސިފައިންގެ މައިމަރުކަޒުގެ ގޭޓު ކުރިމަތިން ނަގާފައިވާ ފޮޓޯއެއް\n"ބޯޓުގެ ކައްކާވެސް ވީ މާލެއަށް ފައިބާ. އެހެންވެ ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ހަދާލައިގެން ކައިގެން ޖައްސާލީ މެސް ރޫމުގައި. ބޯޓުގައި އޭސީ ކޮށްފައި ހުންނަ ހަމައެކަނި ތަނަކީ އެއީ ވީމާ އެތާނގައި ތިބީ. ތިއްބާ ބަޑި ހިފައިގެން އައި މީހަކު ގިރުވާނުގައި ހިފައި ނެގީމާ ލޯ ހުޅުވާލެވުނީ. އޮތީ ކުޑަކޮށް ނިދިފައި." އަބުދުﷲ އަލީ އާއި ތަމަޅަ ޓައިގަރުންނާއި ދިމާވި ފުރަތަމަ މަންޒަރު ސިފަކޮށްދެމުން ބުންޏެވެ.\nޢަބުދުﷲ އަލީ ބުނީ އޭނާގެ ގައިގައި ބަޑި ޖައްސައިގެން ގެންދިޔައިރު ފުރަތަމަ ބިރުގަތީ ބޯޓުގެ ކެޕްޓަން ބަނދެފައި އޮތްތަން ފެނުމުން ކަމަށެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި ޕްރޮގްރެސް ލައިޓު ހައިޖެކް ކުރީ ތަަމަޅައިންނާއި އެކު ލުޠުފީވެސް ބޯޓަށް އަރައެވެ.\nޢަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓުގައި ކޮންމެ ކަމެއްވެސް އެމީހުންލައްވައި ކުރުވީ، ބޮލުގައި ބަޑިޖައްސައިގެން ކަމަށެވެ. އަދި އެރޭގެ 11:45 ހާއިރުގައި ޕްރޮގްރެސް ލައިޓް ފުރީވެސް ރަނގަޅަށް ނަގިލިވެސް ނުނެގެނީސް ކަމަށެވެ.\nއަދި ގާދޫކޮލުން ޕްރޮގްރެސްލައިޓު ނުކުންނަމުން ދިޔަ ވަގުތު ހުޅުލޭ ދެކުނު ފަރާތުން އިންޑިޔާ ސިފައިން ބޯޓަށް ބަޑިޖެހި ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް\n"ހުންގާނުގައި ހުރެގެން ގާދޫ ކޮލުން ނުކުމެފެން ދިޔަ ވަގުތުވެސްް ދިރުނބާކޮޅު ފަނާމައްޗަށް ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ހުޅުލޭން އަލިފާންބޯޅައެއްހެން އައި އެއްޗެއް ވެއްޓުނު. އެކަމަކު އެއަކުން މާބޮޑު ކަމެއް ނުވޭ." އަބުދުﷲ ޢަލީ ބުންޏެވެ.\nއިންޑިއާ މަނަވަރު ގޯދާވަރީގެ ހަމަލާތަކުގައި ޕްރޮގްރެސް ލައިޓުގައި ރޯވެ އަނދަނީ\nޢަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ދުއްވީ ރާއްޖޭގެ އިރުމައްޗަށް ކަމަށެވެ. އިންޑިއާ ސިފައިންގެ ފުރަތަމަ މަތިންދާބޯޓު މަތިން އުދުހޭތަން ފެނުނީ އަނެއް ދުވަހުގެ މެންދުރު ކަމަށެވެ. ލަންކާއަށް ކޯސް ބަދަލުކުރަން އެނގީ އޭގެ ފަހުން ކަމަށެވެ.\nއަބުދުﷲ އަލީ ބުނީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓުގައި ރަހީނުކޮށްގެން ގެންދިޔަ މީހުންގެ ތެރެއިން ދެމީހަކު މަރާލާފައި ކަނޑަށް އެއްލާލި އިރުވެސް އޭނާހުރީ، ބޯޓުގެ ހުންގާނުގައި ކަމަށެވެ.\nއަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ، އިންޑިޔާ ސިފައިންގެ މަނަވަރު ގޯދާވަރީން ބޯޓަށް ހަމަލާދޭން ފެށުމާއި އެކު ބޯޓުގެ ތާޑު އޮފިސަރުގެ ގަޔަށް ވަޒަން އަރައި މަރުވުމުން އޭނާވެސް ވީލް ހައުސް ދޫކޮށްލާފައި ތިރިޔަށް ފޭބީކަމަށެވެ. ޒަޚަމްވީ އެވަގުތު އެހެން ދިމާއެއްގައި ޖެހިފައި އައި ވަޒަނެއް ފަޔަށް އަރައިގެން ކަމަށެވެ.\nއަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ ގޯދާވަރީން ދިން ހަމަލާތަކުގައި ބޯޓުގެ ދިވެހި ކުރޫއަކާއި ބިދޭސީ ކުރޫއެއްވެސް މަރުވި ކަމަށެވެ. އަދި ރަހީނުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންވެސް މަރުވި އިރު، ނޮވެމްބަރު މަހުގެ5ވަނަ ދުވަހު ބޯޓު ދޫކޮށް ކަނޑަށް ފުންމާލަން އެންގުމުން ކަނޑަށް ފުއްމާލި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބޯޓުގެ އެއް އިންޖިނޭރު ގެނބިގެން މަރުވި ކަމަށެވެ.\nޕްރޮގްރެސް ލައިޓުގައި ތިބި މީހުން ވޭލަރެއްގައި ގޯދާވަރީއަށް ގެންދަނީ --\nޢަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ އޭނާ އާއި ޕްރޮގްރެސް ލައިޓުގައި ތިބި އެހެން މީހުން މަނަވަރަށް ނެގި އިރު އޭނާ ފުރަަތަމަ ބޭއްވީ އެތެރެއަށް ނުވައްދައި ބޭރުގައި ކަމަށެެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ދެން އެތެރެ އަކަށްވެސް ނުވައްދައި. ވަރަށް ގިނައިރުން އޮތިން. އެރޭ 7:30 ހާއިރު ކަންނޭނގެ އަޅުުގަނޑު އެތެރެއަށް ވެއްދީ. ވައްދާފަ ބޭއްވީ ހަނގުރާމައިގައި ޒަޚަމްވާ މީހުންނަށް ފަރުވާދޭ ތަނެއްގައިހެން ހީވަނީ." ޢަބުދުﷲ ޢަލީ ބުންޏެވެ.\nއަބުދުއްﷲ އަލީ ނޮވެމްބަރު6ވަނަ ދުވަހު ހެނދުނު 6:00 އިރު، ޕްރޮގްރެސް ލައިޓް އަޑިޔަށްދާ މަންޒަރު ދައްކާލަން އިންޑިޔާ ސިފައިން އެމީހުން ބޭރަށް ނެރުނު ކަމަށެވެ.\nއަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ މައިގަނޑު މުދަލަކަށް ބޯޓުގައި ހުރީ ގޮދަންފުށް ކަމަށެވެ. އަދި ބޯޓު ހައިޖެކު ކުރި އިރު ބޯޓުން ބޭލުނީވެސް އެންމެ ބާޖެއްގެ މުދާ ކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ކޮންމެވެސް ރިޒޯޓަކަށް ގެނައި ލަގްޒަރީ ލޯންޗެއްވެސް ބޯޓުގައި އޮތް ކަމަށާއި ހެލިކޮޕްޓަރުން ބޮން އެޅުމުން ބޯޓުގެ ސޭލާއެއް ވެއްޓި އެވެސް ހަލާކުވީ ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ބުނީ ބޭސްފަރުވާއަށް ބައެއް މީހުން އިންޑިއާއަށް ގެންދިޔަ ނަމަވެސް އޭނާ ނުގެންދާ ކަަމަށެވެ. އަދި ގޯދާވަރީގައި އޭނާ އާއި ދެންވެސް ތިިބި މީހުން މާލެ ގެނައީ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހުގައި ކަމަށެވެ.\nއަބުދުﷲ ޢަލީ ބުނީ ޕްރޮގްރެސް ލައިޓް ހައިޖެކްކޮށް ހިނގާދިޔަ އެކަންކަމަށް ފަހު މާލެ އާދެވުމުން އުފާވި ނަމަވެސް އެހަނދާންތަކަކީ ހިތުން ފިލާނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ. އަދި އެކަމުގައި ބައިވެރިވި މީހުން ހުކުމްތަންފީޒުކޮށް ނިމި މިނިވަންވި ނަމަވެސް ފަރުދެއްގެ ހައިސިއްޔަތު މަޢާފު ނުދެވޭނެ ކަމަށެވެ.


Rayyithunnah ufaaverikan genesdhin ''dhuvaafaru ekuveni beach'' varah ves hiyygaimu! - One Online\nރައްޔިތުންނަށް އުފާވެރިކަން ގެނެސްދިން "ދުވާފަރު އެކުވެނި ބީޗް" ވަރަށްވެސް ހިތްގައިމު!\n"ދުވާފަރު އެކުވެނި ބީޗް" -- ފޮޓޯ: ސެން އެޗެން / އެފްބީ\nދޭތެރެއަކުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ކޮންމެވެސް ރަށެއްގެ ބީޗުގައި "މޮޅު" އުނދޯއްޔެއް ނުވަތަ ރަށުގެ ނަން ފަވާލާފައިވާ ބޯޑެއް ހަރުކޮށްފައި މޫދުގައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ފޮޓޯތައް ދައުރުވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ކޮވިޑުގެ ލޮކްޑައުނާ ގުޅިގެން ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުން، ރަށުގެ ރީތިކަން ބައްޓަން ކުރުމުގައި އުޅެނީ އަވަދިނެތިއެވެ. ރ. ދުވާފަރުގައިވެސް މިވަނީ އެކަހަލަ ރީތި، މޮޅު އުނދޯލިތަކަކާއެކު ވަރަށްވެސް ހިތްގައިމު ރީތި ބީޗެއް ތައްޔާރުކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ހިނިތުންވުން ގެނެސްދީފައެވެ.\nއާބާދީގައި 5000 އަށްވުރެ ގިނަ ރައްޔިތުން ދިރިއުޅޭ މި ރަށަކީވެސް ގުދުރަތީ ގޮތުން ވަރަށްވެސް ރީތި ރަށެކެވެ. ތަރައްގީވެ ކުރިއަރަމުން އަންނަ މި ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ އެދެމުންދިޔައީ އާއިލާއާއެކު ހިތް އުފާކޮށް މަޖާކޮށްލާނެ ބީޗަކަށެވެ. ރައްޓެހިންނާއެކު ބާބަކިއު ހަދާލަންދާނެ އަތިރިމައްޗެކެވެ. މިއަދު މިވަނީ ދުވާފަރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އިސްމާއިލް އަހުމަދާއި އެރަށު ކައުންސިލާއި ޒުވާނުންނާއި ޖަމިއްޔާތައް ގުޅިގެން އެ ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ހަދައިދީފައެވެ. "ދުވާފަރު އެކުވެނި ބީޗް" މިވަނީ ރައްޔިތުންނަށް ހުޅުވާލައިފައެވެ.\nދުވާފަރުގެ ރައްޔިތުން މޫދަށް އެރުމަށާއި ބީޗް ކުޅިވަރުތައް ކުޅެން ގޮސް އުޅުނީ އެ އަތޮޅު މާކުރަތަށާއި އުނގޫފާރަށެވެ. ލޮކްޑައުންގައި ރަށުގައި ހުންނެވި މެމްބަރު އިސްމާއިލް އަހުމަދަށް އެ މަންޒަރުތައް ބަލަން ކެތެއް ނުވިއެވެ. އަދި މެމްބަރު ނިންމެވީ ޒުވާނުންނާއި ޖަމިއްޔާތަކާ ވާހަކަދައްކައިގެން ރަށުގައި ޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ބީޗެއް ހެދުމަށެވެ. އެކަމަށް ލިބިގެންދިޔައީ ވަރަށްވެސް ފުރިހަމަ ތަރުހީބެކެވެ.\n"މިރަށުގެ ރައްޔިތުން މޫދަށް އެރި، ސަކަރާތް ޖަހަންދަނީ މިއަތޮޅު ދުވާފަރަށާއި މާކުރަތަށް. އެއީ މިރަށުގައި ބީޗެއް ނޯންނާތީ، ދުވާފަރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އިސްމާއިލް އަހުމަދަށް އެކަން ފާހަގަކުރެވިގެން ރައްޔިތުންނާއި ޒުވާނުން ކައިރިން މިކަންކަން އޮޅުންފިލުވީ. އެއަށްފަހު ނިންމީ ޒުވާނުންނާއި އެރަށުގެ ޖަމިއްޔާއާ ބައްދަލުކޮށް މަޝްވަރާ ކުރަން. މެމްބަރު ހުށަހެޅީ އެރަށުގައި ޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ބީޗެއް ހަދަން. އެކަމަށް އެންމެންވެސް ކީ ވަރަށް ހޫނު މަރުހަބާއެއް. އެއަށްފަހު ކައުންސިލާ ވާހަކަ ދެކެވި، ކައުންސިލްގެ ވެސް އެއްބާރުލުމާއެކު މަސައްކަތް ފެށީ،" ދުވާފަރު ބީޗް ހެދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވި އަލީ "ވަން" އަށް ކިޔައިދިނެވެ.\nޒަމާނީ ފެންވަރުގެ ބީޗެއް ތަރައްގީކޮށް، ނަތީޖާ ނެރުމަށް އެކުލަވާލީ ކޮމެޓީއެކެވެ. އެ ކޮމެޓިގައި ޒުވާނުންނާއި އެރަށުގެ ޖަމިއްޔާތަކާއި އިސްފަރާތްތައް ހިމެނުނެވެ. އެ ކޮމެޓީގެ ކަންކަން ކުރިއަށްދިޔައީ މެމްބަރު އިސްމާއިލް އަހުމަދުގެ ބެލުމުގެ ދަށުންނެވެ. ބީޗްގެ ޑިޒައިނާއި މަސައްކަތްތައް ބަހާލައިގެން ކުރިއަށްގެންދާނެ ގޮތްތައްވެސް ރޭވިގެން ދިޔައީ އެ ކޮމެޓީގައެވެ.\n"މެމްބަރުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވާލައިގެން ހުރިހާ މަސައްކަތްތައްވެސް ކުރިއަށްގެންދިޔައީ، ޑިޒައިންގެ މަސައްކަތުން ފެށިގެން ތަކެތި ހޯދުމާއި މަސައްކަތްތައް ބަހާލައިގެން ކުރިއަށްގެންދާނެ ހުރިހާ ގޮތްތައްވެސް ރޭވިގެން ދިޔައީ ކޮމެޓީގެ ތެރެއިން، ކޮމެޓީގެ ބެލުމުގެ ދަށުން،" އަލީ ބުންޏެވެ.\nގާތްގަނޑަކަށް 25 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ނިންމާލާފައިވާ މި ބީޗްގެ ހާއްސަ ކަންކަން ވަރަށްވެސް ގިނައެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ހާއްސަ އެއް ކަމަކީ މޫދުގައި ބަހައްޓާފައިވާ އެނބުރޭ އުނދޯއްޔެވެ. އުސްމިނުގައި 20 ވަރަކަށް ފޫޓް ހުންނަ މި އުނދޯލީގައި ހަތަރު މީހުންނަށް ތިބެވެއެވެ. އޭގެ އިތުރަށް ހެއްލާ ދެ އުނދޯއްޔާއެކު "އައި ލަވް ދުވާފަރު" ޖަހާފައިވާ ތިން ބޯޑުވެސް މޫދުގައި ބަހައްޓާފައިވެއެވެ.\n"ތަފާތު ގިނަ ހަރަކާތްތައް އެއް ސަރަހައްދަކުން ގެންދެވޭ ގޮތަށް ހަދާފައި މިވަނީ، ބާބަކިއު ހެދުން، އެންމެ ހާއްސަ ކަމަކީ އެހެން ރަށްރަށުގައި ނުހުންނަ އެނބުރޭ އުނދޯއްޔެއް ހުންނާނެ. އުސްމިނަށް 20 ފޫޓް ހުންނާނެ. މޫދުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރި މި އުނދޯއްޔަށް ހަތަރު މީހުންނަށް އެރޭނެ. މަތިން ތިރިއަށް އެނބުރޭނީ، ހުރިހާ އެންމެނަށްވެސް ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިވެސް ބޭނުން ކުރެވޭ ގޮތަށް ހަދާފައި ހުންނާނީ،" އަލީ ބުންޏެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެ ސަރަހައްދުގައި ހަދާފައިވާ ކައްސާ ސިޑި ނުވަތަ ސްލައިޑަކާއި ފަތާ ޓްރެކެއްވެސް ހިމެނެއެވެ. އަދި އެތަން ތަރައްގީކޮށްފައިވަނީ ހިޔާކޮށްފައިވާ ސަންބެޑާއި އުނދޯލިތަކާއި ބާބަކިޔު އޭރިއާއެއްގެ އިތުރުން ބީޗް ކުޅިވަރުތައް ކުޅެވޭ ގޮތަށެވެ. އެތަނަށް އިތުރު ފުރިހަމަ ކަމެއް ގެނެސްދީފައިވަނީ ބީޗަށް ވަންނަ ދޮރެވެ. ލަކުޑިތަކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ދޮރޯށި ހަަދާފައިވަނީ ވަރަށްވެސް ފުރިހަމައަށެވެ.\n"ޒަމާނީ ގޮތަށް ބަދަލު ގެނެސްގެން މީހުން ޝައުގުރުވެރިވާ ގޮތަށް ތިމާވެއްޓާ ރަށްޓެހި މިހުރިހާ ބައެއްވެސް އެކުލެވޭ ގޮތަށް ޑިޒައިން ކުރީ. އެހެންވެ ގިނަ ބަޔަކަށް ކަމުދިޔައީ، ރައްޔިތުން ބަލައިގަތީ،" އަލީ ބުންޏެވެ.\nޒަމާނީ ފެންވަރަށް ހަދާފައިވާ މި ބީޗްގެ މަސައްކަތަކީ އެރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ ރައްޔިތުންގެ ބުރަ މަސައްކަތެވެ. ބީޗް ހެދުމަށް އެރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ ރައްޔިތުންގެ އެހީތެރިކަން ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެގޮތުން ބީޗް ހަދާފައިވަނީ މެމްބަރު އިސްމާއިލް އަހުމަދާއި ޖަމިއްޔާތަކާއި ކައުންސިލްތަކާއި ޒުވާނުންގެ އިތުރުން ހެޔޮއެދޭ ފަރާތްތަކުގެ ފައިސާގެ އެހީއާއެކު ކަމަށް އަލީ ބުންޏެވެ.\n"ދުވާފަރު އެކުވެނި ބީޗް" އިއްޔެ ހަވީރު ވަނީ ރަސްމީކޮށް ހުޅުވާލައިފައެވެ. އެރަށުގެ ކުދިބޮޑު އެންމެން ވަނީ ބީޗަށް ގޮސް، އެ އުފާވެރިކަމުގައި ބައިވެރިވެފައެވެ. އެރަށަށް ހީވީ އީދެއް އައިސްގެން އުޅޭ ހެންނެވެ. ރައްޔިތުން ދިގު އިންތިޒާރެއް ކުރަމުންދިޔަ ކަމަކަށް ހަގީގީ ކުލަ ޖައްސައިދީ، އުފާވެރިކަން މިވަނީ ގެނެސްދީފިއެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު ރ. ދުވާފަރު ލުއި ޚަބަރު


Ingireysi Ranee ge social media ah muvazzafaku hoadhanee | Mihaaru\n15 ޑިސެމްބަރ 2019 - 07:36 1 comment\nރޯޔަލް ހައުސްހޯލްޑުން ލިންކެޑްގައި އިއުލާނުކޮށްފައި ވަނީ ހެޑް އޮފް ޑިޖިޓަލް އެންގޭޖްމަންޓްގެ މަގާމެވެ. އެ މަގާމަށް ހޮވޭ މީހަކު މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭނީ ޝާހީ ގަނޑުވަރު ބަކިމްހަމް ޕެލަސްގެ ރޯޔަލް ކޮމިއުނިކޭޝަން ބްރާންޗްގެ ޕްރައިވެޓް ސެކްރެޓަރީ އޮފީހުގަ އެވެ.\nއިއުލާނުގައި ބުނީ ދާއިމީ މަގާމެއްގެ ގޮތުގައި ހަވާލުކުރާ ހެޑް އޮފް ޑިޖިޓަލް އެންގޭޖްމަންޓްގެ މަސްއޫލިއްތަޔަކަށް ވާނީ ރާނީގެ މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތައް އަޕްޑޭޓްކޮށް، ރާނީއާ ގުޅޭ އެންމެ ފަހުގެ ހަބަރުތައް އެޑިޓްކޮށް ތާޒާކަމާ އެކު ފޯރުކޮށް ދިނުން ކަމަށެވެ. މަގާމުގެ މައިގަނޑު ޝަރުތަކީ މީޑިއާގައި އެޑިޓަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވުމެވެ.\nމި މަގާމުގެ މުސާރަ އަކީ ތަޖުރިބާ އަށް ބަލައި އަހަރަކު 45،000-50،000 ޕައުންޑް (60،000، 67،000 ޑޮލަރު) އެވެ. މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެނީ ހަފުތާ އަކު ފަސް ދުވަހު އެވެ. އެއީ ހަފުތާ އަކު 37.5 ގަޑިއިރެވެ. އަދި އަހަރަކު 33 ދުވަހުގެ ޗުއްޓީ އާއި ޕެންޝަން ސްކީމެއްގައި ބައިވެރިވާން ލިބޭނެ އެވެ.\nޝައުގުވެރިވާ މީހުން ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު މި މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް ވަނީ ހުޅުވާލައިފަ އެވެެ. ޝޯޓްލިސްޓްކުރެވޭ މީހުންނަށް އިންޓަވިއު އަށް ކިޔާނީ އަންނަ މަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ.\nމިދިޔަ ޖޫން މަހުގެ ތެރޭގައި ވެސް ޝާހީ ގަނޑުވަރުން ރާނީ އަށް ޑިޖިޓަލް ކޮމިއުނިކޭޝަން އޮފިސަރަކު ހޯދަން އިއުލާންކުރި އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް އިނގިރޭސިވިލާތް ވަޒީފާ ކްއީން އެލިޒަބަތު ސޯޝަލް މީޑިއާ


ނަރުދަމާގެ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމަށް ކައުންސިލުން ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއްކުރަނީ – Nilandhe\nފ.ނިލަންދޫގައި ގާއިމްކޮށްފައިވާ ނަރުދަމާ ނިޒާމަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމަށް ނިލަންދޫ ކައުންސިލުން ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ފަށައިގެން ކުރިޔަށް އެބަގެންދެއެވެ. އެގޮތުން، އެންމެ ބޮޑުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ކައުންސިލުން ކުރިޔަށް ގެންދަނީ ގޭގެޔަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ގޭގޭގައި ހުރި ޖަންކްޝަންތައް ބަލައިފާސް ކުރުމުގެ މަސައްކަތެވެ. މިގޮތަށް ފާސްކުރުމުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ގެތަކުގެ ޖަންކްޝަންތަކުން ވަނީ ސުތުލި ގޯނި، އުނބު، ގާ، އަދި ބޮޑެތި ފޮތިގަނޑު ފަދަ ތަކެތި ފެނިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ގަސްގަހުގެ މޫ ވަދެ ބައެއް ޖަންކްޝަންތަކުގައި ވަނީ މައްސަލަ ޖެހިފައެވެ.\nމި ނިޒާމް ގާއިމްކުރެވި ބޭނުންކުރަން ފެށުނީ، ގެތަކުގައި ބަހައްޓާ ޖަންކްޝަންތަކުގައި ދާގަނޑު ޖަހައި ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް މިހާރު ފެންނަމުންދާ ސާމާނު ނުދާނެ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ގޯތި ތަކުގައި ހުރި ޖަންކްޝަންތަކުން ވަނީ ދާގަނޑުތައް ނަގައިފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނަރުދަމާ ނިޒާމްގެ ތެރެއަށް ދާންނުޖެހޭ ތަކެތި ގޮސް، ބައެއްފަހަރު ވެކިއުމް ޕަންޕްތަކުގައި ތާށިވެ އެ ޕަންޕްތައް ވެސް ހަލާކުވެފައިވާކަމަށް ކައުންސިލުން ވާހަކަދެއްކެވި ވެރިޔަކު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނަރުދަމާ ނިޒާމްގައި މިފަހަކަށް އައިސް ބޮޑެތި މައްސަލަތައްޖެހި، މި ނިޒާމްވަނީ ފެއިލްވުމާ ގާތުގައެވެ. ރަށުގެ ބައެއް ދިމަދިމާލުން ނަޖިސްފެނާއި ނަޖިސް އަރައި ރަށުގެ ބައެއް ހިސާބުތައް ތަޣައްޔަރުވެފައިވާތާ އަހަރަކާ ގާތްވެފައިވާކަމަށް އެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.\nކައުންސިލުން ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި ވެރިޔާ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޢާންމުންގެ މިފަދަ މުހިންމު ބޭނުންތަކަށް ގާއިމްކުރެވިފައިވާ ނިޒާމް ހެޔޮގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނީ އެންމެހާ ރައްޔިތުންގެ އެއްބާރުލުން ލިބިގެނެވެ.


Account In Faisaa Madhuvumun Bank Gai Alifaan Roakohlaifi - Vaguthu\nއެކައުންޓުން ފައިސާ މަދުވުމުން، ބޭންކްގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލައިފި\nއެމެރިކާގެ އަންހެނެއްގެ ބޭންކް އެކައުންޓުން، އޭނާ އަށް ނޭނގި ފައިސާ އުނިކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ބޭންކްގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލައިފިއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ޑަލަސްގައި ހުންނަ ބޭންކް އޮފް އެމެރިކާގެ ބްރާންޗަށް ވަދެ އެތަނުގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލީ އުމުރުން 56 އަހަރުގެ އަންހެނެއް ކަމަށްވާ ރައެކްސާ ކެއޯ ނަމަކަށް ކިޔާ އަންހެނެކެވެ. ކެއޯ އަލިފާން ރޯކޮށްލާފައި ވަނީ ބޭންކްގެ އެތެރޭގައި ހުރި އޭޓީއެމްއެއްގައެވެ.\nމީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި ބޭންކަށް ވަންނަ ދޮރާއި އޭޓީއެމްއަށް އަލިފާނުގެ ސަބަބުން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ގެއްލުމެއް ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް އަލިފާންގަނޑު އިތުރަށް ފެތުރިގެން ދިއުމުގެ ކުރިން އަލިފާން ނިއްވާ މީހުން ބޭންކަށް ގޮސް ވަނީ އަލިފާން ނިއްވާލާފައެވެ.\nއަލިފާން ނިއްވާ މީހުން ބޭންކަށް ދިޔައިރު ވެސް ކެއޯ ބޭންކް އެތެރޭގައި ހުއްޓެވެ.\nމިހާރު ފުލުހުން ވަނީ އޭނާ ހައްޔަރު ކޮށްފައެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ގަސްދުގައި ތަނެއްގައި އަލިފާން ރޯކޮށްލުމުގެ ދައުވާ ވަނީ އުފުލާފައެވެ. ކެއޯ އަލިފާން ރޯކޮށްލާފައި ވަނީ ބޭންކެއްގައި ކަމަށް ވާތީ އޭނާގެ މައްޗަށް އަންނާނެ އަދަބު ބޮޑުވާނެ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.\nކެއޯ ފުލުހުންނަށް ދީފައިވާ ބަޔާނުގައި ބުނީ އޭނާގެ އެކައުންޓުން ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ މަދުވެފައިވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވުމުން އެކަން ބެލި ބެލުމުން ފައިސާ ނަގާފައި ވަނީ ބޭންކުން ކަން އެނގުނު ކަމަށެވެ. އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތި ބޭންކުން އޭނާގެ އެކައުންޓްގައި ހުރި ފައިސާތައް ނެގި ސަބަބު ހޯދަން ބޭންކަށް ދިޔަ ކަމަށާއި ނަމަވެސް މައުލޫމާތު ސާފުކޮށް ނުދިން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nމިމައްސަލައިގައި ބޭންކް އޮފް އެމެރިކާ އިން އަދި އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ.\nއޭޕްރީލް 15, 2019 11:13\nފުލުހުންގޮސް ތިއަންހެންމީހާހައްޔަރުކޮށްގެން ތަހުގީގުކޮށްފަ ކޯޓުމަރުހަލާއިން ދޫކޮށްލާނެކަމަށްބެލެވޭ . ދިވެހިރާއްޖޭގާނަމަ ވަރަށްބޮޑުހުކުމެއްކުރާނެކަން ޔަގީން .. ރާއްޖެ އިޒް ދަ ބެސްޓް ފަނޑިޔާރުގެ،