باز خوانی یک نوشته بسیار زیبا از سهراب سپهری در اتاق آبی - ویرگول\n۳ ماه پیش / خواندن ۲۵ دقیقه\nباز خوانی یک نوشته بسیار زیبا از سهراب سپهری در اتاق آبی\nمعلم نقاشی ما اثر سهراب سپهری\nسال اول دبستان بود. كلاس بزرگ بود: يك اطاق پنجدري. و روشن بود. آفتاب آمده بود تو. بيرون پاييز بود. دست ما به پاييز نمي‌رسيد. شكوه بيرون كلاس بر ما حرام بود. سرهاي ما تو كتاب بود. معلم درس پرسيده بود. و گفته بود: دوره كنيد. نمي‌شد سربلند كرد. تماشاي آفتاب تخلف بود. ديدن كاج حيات جريمه داشت: از نمره گرفته, دو نمره كم مي‌شد.\nما دور تا دور اطاق روی نيمكت نشسته بوديم. ميان اطاق خالی بود. و چه پهنه‌ای برای چوب و فلك. تخته‌ی سياه بدجايي بود: ضد نور بود. روي چند شيشه را گرفته بود: نصف يك درخت را حرام كرده بود. با تكه‌اي از آسمان. نوشته‌ي روي تخته‌ي سياه خوب ديده نمي‌شد: برگ, مرگ خوانده مي‌شد. همان روز حسن «خوب» را «چوب» خوانده بود. و چوب خوبي از دست معلم خورده بود. جاي من نزديك معلم بود. پشت ميزش نشسته بود و ذكر مي‌كرد. وجودش بطلان ذكر بود. آدمي بي‌رؤيا بود. پيدا بود زنجره را نمي‌فهمد, خطمي را نمي‌شناسد, و قصه بلد نيست. مي‌شد گفت هيچ‌وقت پرپرچه نداشته است. در حضور او خيالات من چروك مي‌خورد. وقتي وارد كلاس مي‌شد, ما از اوج خيال مي‌افتاديم. در تن خود حاضر مي‌شديم. پرهاي ما ريخته بود. انگار سرنگون بوديم. تركه‌ي روي ميز ادامه‌ي اخلاق او بود. بي‌تركه شمايل او ناتمام مي‌نمود. و تركه هميشه بود. حضور ابدي داشت. تركه‌ي تنبيه, تركه‌ي انار بود. كه در شهر من درختش فراوان بود. تركه, شلاقه‌ي پاي درخت انار بود. شلاقه‌ها را مي‌بريدند تا زور درخت را نگيرند, شلاقه گُل نمي‌كرد. ميوه نمي‌داد. اما بي‌حاصل نبود: شلاق مي‌شد. در تعليم و تربيت آن روزگار, درخت انار سهم داشت. فراگيري, محركِ گياهي داشت.\nبعدها, من هم تنبيه را ياد گرفتم. تركه زدن را در خانه مشق مي‌كردم. باغ مادربزرگ بود. و جاي همه جور مشق, با تركه پيش يك درخت مي‌رفتم. و با خشونت مي‌گفتم: «اوضاع طبيعي هندوستان را بگو». و چون نمي‌گفت, تركه بود كه مي‌خورد. به درخت ديگر مي‌گفتم: «”سار“ را با چه مي‌نويسند؟... گفتي ”صاد“؟» و شلاق بود كه مي‌زدم. دلم مي‌خواست هيچ‌كدام درس خود را حاضر نباشند. معلم ما هم تنبل‌پسند بود. كندذهني جولانگاه ساديسم آموزشي او بود.آن روز, سر من در كتاب بود. مثل همه‌ي بچه‌ها. ولي درس حاضر نمي‌كردم. از بر بودم:\nسار از درخت پريد\n... تا آخر. ميان عبارات كتاب هيچ رابطه‌اي نبود. كتاب, آلبوم پريشاني از كلمات و مفاهيم بود. شبيه مغز منتقد امروز. و چنين بود همه‌ي كتاب‌هاي درسي ما. ولي ذهن من ميان دو جمله‌ي پي در پي رابطه‌اي مي‌جست. ميان پريدن سار از درخت و سرد شدن آش. به شعر رابطه مي‌رسيد: در خانه‌ي ما, روبروي اطاق ظرف‌ها يك درخت اقاقيا بود. اقاقيا لب آب روان بود. بهارها, گاه در سايه‌اش ناهار مي‌خورديم. و ناهار گاه آش بود. دو عبارت كتاب به هم مي‌پيوست. جان مي‌گرفت. عيني مي‌شد: كاسه‌ي آش داغ زير درخت اقاقياست. سارا از روي درخت مي‌پرد. به هم خوردن بال‌هايش آش را خنك مي‌كند.\nكتاب من باز بود. چيزي نمي‌خواندم. دفترچه‌ام را روي كتاب باز كرده بودم. و نقاشي مي‌كردم. درخت را تمام كرده بودم. رفتم بالاي يك كوه يك تكه‌ابر نشان بدهم, داشتم يك تكه‌ابر مي‌كشيدم, رسيده بودم به كوه, كه باران ضربه بر سرم فرود آمد, فرياد معلم بلند بود: «كودن, همه‌ي درس‌هايت خوب است. عيب تو اين است كه نقاشي مي‌كني». كاش زنده بود و مي‌ديد هنوز اين عيب را دارم. تازه, نقاشي هنر است. هنر نفي عيب است. و نمي‌توان به كسي گفت: «عيب تو اين است كه هنر داري». جرأت داشتم به او بگويم كودن كه نمي‌تواند همه‌ي درس‌هايش خوب باشد؟\nمن كتك خورده بودم. ولي چرا. نمره‌هاي من همه خوب بود. شاگرد اول بودم. Crémieux «شاگرد اول كلاس را نمونه‌ي يك فرصت‌طلب و اهل ريا مي‌داند. من از ترس شاگرد اول بودم. Josiane تكاليف مدرسه‌ي خود را با سليقه انجام مي‌دهد, چون باور دارد كاري بيهوده است. من كارم مرتب بود چون مرتب بار آمده بودم. پريشاني مرا مي‌ترساند. Loti دفترچه‌هاي كثيف داشت. چون در اين كار اجبار مي‌ديد. من نظم را از كف نمي‌دادم. خطا را هم منظم مرتكب مي‌شدم. تكليف مدرسه‌ي من مرتب بود. مثل طاقچه‌اي كه در اطاق پنجدري خانه داشتم. و شبيه همه‌ي اطاق‌هايي كه درشان زيسته‌ام. هميشه درباره‌ي اطاق من مي‌شد گفت: «انگار خانقاه ذن است».\nدر مدسه تنها يك‌بار چوب خوردم. آن هم به جرم نقاشي. من تنبيه را باور دارم. تنبيه بيدار كردن است. چوب را بايد خورد و روشن شد. «جور استاد» را بايد كشيد و راه را يافت. ferula و scutica در اختيار معلم روم قديم بوده است. اوسنيوس تركه و شلاق را ابزارهاي لازم آموزش مي‌شناسد. Libanios مي‌گويد تركه را بايد گرداند و درس را آموخت. Kottalos, طفل گريزپا, بيهوده معلم را به خداوندان هنر قسم مي‌دهد: تا دم فرونبندد شلاق مي‌خورد. «قلب كودك مملو از شيطنت و سركشي است ولي تركه‌ي استاد آن‌ها را از قلبش بيرون مي‌راند». معلم آتني قرن چهارم (؟) اهل تنبيه بود. در مدارس آتن چوب و فلك بود. شاگرد عبارتي را در قرائت مي‌انداخت, شلاق بسته مي‌شد. در عصر ايمان هم تنبيه با تركه بود. جوان اسپارتي فرمانبرداري را در سايه‌ي شلاق مي‌آموخت.\nضربه اگر بيدار كند هميشه رواست. خشونت چاشني پرورش نيست, عنصر سازنده‌ي آن است. حتي ارسطو كه تنبيه بدني را روا نمي‌داند شيوه‌ي پرورش را خشن مي‌خواهد. پلوتارك ترس از تنبيه را يارمند آموزش مي‌داند. و از پدر مي‌خواهد در پرورش كودك گاهي به نرمي گرايد و گاه به خشونت. چيزي كه نجم رازي از مراد چشم دارد: «و چون مريد در قبض باشد به تصرف ولايت بار قبض از او بردارد و او را بسط بخشد, و اگر در بسط زيادت فرارود, قدري قبض بر وي نهد و بسط از وي بستاند». تنبيه بيدار مي‌كند. همه برگزيده نيستند. همه ابراهيم‌ادهم نيستند كه در صحرا آواز «انتبه» بشنوند. هم او نزديك مكه چند سيلي مي‌خورد. خود را سزاوار آن چند سيلي مي‌يابد. و به كام خود مي‌بيند. داستان معلم «ترشروي تلخ گفتار بدخوي مردم‌آزار گداطبع ناپرهيزگار» را كه سعدي در ديار مغرب مي‌بيند در گلستان خوانده‌ايم. از «هيبت ولايت شيخ» و ادب و سرسپردگي مريد حرف‌ها شنيده‌ايم و پي برده‌ايم كه مراد «بايد كه با هيبت, تا مريد را از وي شكوهي و عظمتي و هيبتي در دل بود, تا در غيبت و حضور مؤدب باشد...» و دانسته‌ايم كه مراد بايد «مريد را نرنجاند مگر به قدر ضرورت تأديب». راماكريشنا به ما آموخته است كه برترين مقام را آن‌گورو دارد كه اگر نيازي ديد, به ياري زور مريدان را به راه آورد. خشونت حياتي لاماها ستودني است. نوازشي ناپيداست. شعري وارونه است. ريشه در آسمان دارد. هواي گرفته‌اي است كه در پي باران دارد. و شكفتگي. مارپا نمونه‌ي اين خشونت است. ميلارپا بايد از هفت‌خوان بگذرد تا آشناي راز شود. و مي‌گذرد. اينجا ميان مريد و مراد مي‌توان از abhisheka حرف زد. اما تنبيه من جا نداشت. نظمي را به هم نزده بودم. معلم درس نمي‌داد. ما به حال خود بوديم. و من درس را بلد بودم. نقاشي سركوب تكرار بيهوده‌ي درس بود. و بي‌صدا پيش مي‌رفت. Filippo Lippi جاي فراگرفتن درس, روي كتاب‌هاي خود و ديگران آدم مي‌كشيد. چيمابوئه درس را رها مي‌كرد تا روي كتاب و كاغذ نقاشي كند. من اول درس را مي‌خواندم. زياد هم مي‌خواندم. تا سرحد نفهمي و منگي. و نيچه‌وار انضباط مدرسه را بر خود هموار مي‌كردم: مي‌توانستم در زير رگبار, «قدم آهسته» از مدرسه برگردم. معلم مرا مي‌شناخت. سرسپردگي مرا به دستورها ديده بود. پس چرا چويم زد؟ به من نزد, به بيداري ذوق زد. به حضور رويا زد. ميلارپا آواز خوش سر داد و به دست مادر تركه خورد. صداي خوش پاداش خوش نداشت. تركه خورد چون خواندن ننگ خانواده بود. اما كار من خطا نبود. اگر لكه‌ي ناجوري بر سپيدي كاغذ بود, لكه‌ي ننگي به دامن سنت نبود. معلم, همشهري من بود. شهر ما, شهر قالي بود. دار قالي در خانه‌ها به پا بود. قالي نقشه مي‌خواست و نقشه را نقاش مي‌كشيد. هر چه نقاش بود, نقاش قالي بود. و شمار نقاشان زياد بود. و در نقشه‌ي قالي تنها اسليمي و بادامي و كشميري و گل شاه‌عباسي نبود. شكار و پرنده هم بود. بزم خسرو و شيرين هم بود. اينها را همه معلم مي‌دانست. پس تنبيه او اشارتي ديني نبود. كاش چوب معلم عيوب بي‌شمار مرا سركوفته بود. چون «عيب» نقاشي با من ماند. عمر مرا بلعيد. و پرورش يافت. من شاگرد خوبي بودم. اما از مدرسه بيزار. مدرسه خراشي بود به رخسار خيالات رنگي خردسالي من. مدرسه خواب‌هاي مرا قيچي كرده بود. نماز مرا شكسته بود. مدرسه عروسك مرا رنجانده بود. روز ورود يادم نخواهد رفت: مرا از ميان بازي «گرگم به هوا» ربودند, و به كابوس مدرسه سپردند. خودم را تنها ديدم و غريب. غم دورماندگي از اصل با من بود. آدمِ پس از هبوط بودم. از آن پس و هربار, دلهره بود كه جاي من راهي مدرسه مي‌شد. مارسل را در انديشه‌ي مدرسه نوميدي دست مي‌داد, مرا اضطراب. چيزي كه Dora با شرح داستان ورودش به پانسيونا مي‌آفريند. من هم مثل Wolf مي‌خواستم كتاب و كاغذ و قلم و كيف مدرسه داشته باشم. اما به كلاس نروم. سيمون دوبوار در كلاس آرام بود و نمره را دوست داشت. من هم نمره را دوست داشتم, اما هرگز در كلاس قرار نداشتم.\nاز همه بدتر صداي زنگ مدرسه بود. هرگز ژوليت آدام از دست «اين صداي جهنمي» به اندازه‌ي من عذاب نكشيد. اين صدا خيالم را مي‌بُريد. ذوقم را مي‌شكافت. شورم را مي‌نشاند. در كيف مدرسه پنهان مي‌شد. با من به خانه مي‌آمد و فراغتم را مي‌آزُرد. وجودي پيدا داشت: به خوابم مي‌آمد. اين صدا درسِ شتاب مي‌داد. و ترس دير رسيدن. هرگز كافكا به اندازه‌ي من اين ترس را نچشيد. از در و ديوار مي‌شنيدم: «مدرسه‌ات دير شد». و واي به حالم اگر نرسيده به مدرسه صداي زنگ بلند مي‌شد. صبح, در برف زمستان هم, برابر در بسته‌ي مدرسه مي‌ماندم تا باز شود. اما سالي يك‌بار, صداي زنگ مدرسه اشارت خوش بود. و بشارت مي‌داد: پايان آخرين روز سال, پيش از تعطيلات بزرگ تابستان. در برنامه‌ي كلاس‌هاي دبستان, نقاشي نبود. هر ماده‌اي هم كه بود, بي‌معني بود. معني كجا و فرهنگ نااهل. هرچه بود از بَر مي‌كرديم. شاگرد كيسه‌ي زباله بود. درس در او خالي مي‌شد. «منابع طبيعي ايران» در كتاب جغرافي بود, نه در خاك ايران. سرمشق «ادب» و «راستي» در محيط مدرسه نبود, در رسم‌الخط مدرسه بود. معلم در سخنراني مدير, «پدر دلسوز» بود. در كلاس نه پدر بود نه دلسوز. كتاب درس فارسي يك مرقع بي‌قواره بود. در آن خزف كنار صدف بود: قاآني كنار مولوي, مولوي در كتاب سال سوم ابتدايي بود. مهم نبود كه مولوي دور از فهم ما بود (دور از فهم دانشجوي ادبيات هم هست), شعرش از رو هم درست خوانده نمي‌شد. آموزش جدا بود از زندگي. كتاب تفاله‌ي واقعيت بود. حرف كتاب, پروانه‌ي خشك لاي كتاب بود. و كتاب مخاطب نداشت. خود مخاطب خود بود. در كتاب درس خوانده بودم:\nبچه جان بر سر درخت مرو لانه‌ي مرغ را خراب مكن\nبارها بر سر درخت رفتم و لانه‌ي مرغ را خراب كردم. نمره‌ي اخلاقم در مدرسه بيست بود, در خانه صفر. در مدرسه سر به زير بودم, در خانه سركش. در مدرسه مي‌ترسيدم, در خانه مي‌ترساندم. مدرسه هواي ديگري داشت. خاكي ديگر بود با رسومي ديگر. دياري بريده از كوچه و بازار شهر بود. يك جزيره بود. لاپوتا بود: در اين جزيره, خوراك درسي ما آبستره بود: نصيحت متساوي‌الساقين, حكايت متوازي‌الاضلاع, قرائت قائمه. زبان اهل جزيره را نمي‌شد فهميد. دوزنده‌ي خوب آنجا نبود: لباس فرهنگي بر تن ما مي‌گريست. اهل عمل آنجا نبود. اهل ابتكار و تخيل نبود. دانش, حرفي در كتاب بود. مراوده امكان نداشت. در آن هوا دل مي‌گرفت. جان مشتاق رهيدن بود.\nدر برنامه‌ي درسي دبستان, نقاشي نبود. اما خط بود. كلاس خط از گرمي و لطف خالي نبود. خط هنوز معني داشت. هنوز دوات و مركب بود. قلمدان و قلم بود. قلم‌تراش و قط‌زن بود. مي‌شد پيش كاغذ فروشان رفت و زيردستي و سنگ رومي و خاك بيز و مسطره هم خريد. شاگرد آن زمان معني «فَتح» و «نَحت» و «فاق» را مي‌فهميد. از كتاب دوم ابتدايي, خط در برنامه بود. و قلم در دبستان, قلم نستعليق بود, با شكسته‌ي آن. معلم خط, استاد خط نبود. در كتابت «يد بيضا» نمي‌كرد. نه صراط‌السطور خوانده بود و نه آداب‌المشق. حضرت علي (ع) هم به خوابش نيامده بود تا اسرار خط بدو بياموزد. قلم‌كشي را به «صفا» و «شأن» نرسانده بود. اما خطي خوش داشت. خط را پيش خود آموخته بود. و آدمي هموار و افتاده بود.\nزنگ خط, دلپذير بود. با همه‌ي زنگ‌ها فرق داشت. معلم به تك‌تك ما سرخط مي‌داد و ما مشق مي‌كرديم. اطاق از صرير قلم پر مي‌شد. من بانگ قلم را دوست داشتم. بانگي كه ديگر نمي‌شنوي. و بوي مركب چه خوب بود. چيزي كه لئون نمي‌خواست بشنود. «بوي مركب مشكي» را خوش نداشت. شايد كه چون حوصله‌ي درس نداشت. اما لئون اروپايي بود. مركب او مركب ما نبود. مركب او مايه‌اش سياه انيلين بود. مايه‌ي اصلي مركب ما همان بود كه در مركب مصريان قديم بود: دوده و صمغ عربي. اما زعفران و گلاب و كافور و عسل هم در مركب ما بود. و مركب را در خانه مي‌ساختيم. كاغذ ما نه ختايي بود و عادلشاهي و سمرقندي. نه خانبالغ و ترمه و كشميري و فرنگي. كاغذ ما سفيد معمولي بود. و قلم هر چه بود واسطي نبود. سرمشق, هميشه شعر بود. و سعدي هميشه سرمشق بود. سرمشق خط فقط. وگرنه «به جان زنده‌دلان» كه دل‌ها آزرديم. و نظر تنها «بدين مشتي خاك» كرديم. «گل بي‌خار جهان» نشديم. «زمام عقل به دست هواي نفس» داديم. «نابرده رنج گنج» خواستيم.\nباور داشتيم سعدي شعرش را براي مشق خط گفته است. وگرنه «بار درخت علم» اين نبود.\nخط من خوب بود. يعني در حد شاگرد دبستان. در خط, نمره‌هاي خوب گرفتم و جايزه‌ها بردم. اول بار, سال دوم دبستان جايزه‌ام دادند. زنگ خط بود. معلم آمد. و سرخط‌ها را نوشت. سرخط‌ها يكي بود. «جور استاد به ز مهر پدر» بود و ما نوشتيم. خط من چشم معلم را گرفت. مشق مرا رفت نشان مدير داد.\nظهر, دور حياط صف كشيده بوديم. هر روز صف مي‌كشيديم. و به صف راهي خانه مي‌شديم. حياط مدرسه‌ي ما بزرگ بود. در ميان آب‌نما داشت. در گوشه‌ها چهار باغچه. در باغچه‌ها درخت. اگر مدرسه نبود بدون شك زيبا بود. هر چه بود «زشت و ناپاك و بدبو» نبود. آن روز, حياط مدرسه بزرگ شده بود. ابعادي ديگر داشت. مدير آمد كنار حوض ايستاد. نفس‌ها بند آمد. وقتي مي‌آمد صدا مي‌مرد. مظهر علم و سوادش مي‌انگاشتيم و از آدم باسواد ما را ترسانده بودند. با اندام درشت, عمامه‌ي سفيد, ريش سياه و عباي سوخته هيبتي داشت. دستش دفترچه‌اي بود. و دفترچه‌ي من بود. شمه‌اي از اخلاق و رفتار من گفت. از درس و مشق من. از خط خوب من. و خط را بالا گرفت و به هر سو چرخاند تا همه ببينند. و همه دور بودند و هيچ نديدند. صدايش رسا بود. و در سخنوري دستي داشت: هم مدير مدرسه بود, هم روضه‌خوان شهر. مرا صدا زد. اسم من دلهره در من ريخت. ترسان و پريشان رفتم پيش مدير. با دو دست مرا گرفت. از زمين كند و بالاي سر برد. و گفت: «ببينيد صد درم بيشتر وزن ندارد, و به اين خوبي خط مي‌نويسد». مرا روي زمين گذاشت. و يك مداد دورنگه ـ قرمز و آبي ـ به من جايزه داد و بچه‌ها كف زدند.\nاما با وزن من چكار داشت. خوشنويسي, ورزيدگي در كاربرد قلم مي‌خواهد. «ترك آرام و خواب» مي‌خواهد. «صفاي دل» مي÷خواهد. «گوشه‌ي انزوا» مي‌خواهد. اما زور زياد نمي‌خواهد. اندام درشت نمي‌خواهد. اگر خط من بي‌قدر با وزن اندك من مي‌خواند, مي‌بايستي بابا شاه اصفهاني رستم مي‌بود و ميرعماد كوه احد.\nدبستان تمام شد. خط هم كنار رفت. ديگر مشق نكرديم. و صرير قلم نشنيديم. دوات مركب خشكيد. و قلم ني گرمي بازارش شكست. فضيلت خط لاي كتاب‌ها ماند. چيزنويسي جاي خوشنويسي را گرفت. جاي قلم ني, قلم فرانسه آمد. جانشين اين يك خودنويس شد. آنگاه بلايي نازل شد: اپيدمي خودكار دنيا را گرفت. خودنويس چندان بيگانه نبود. در اختراع آن ابوالعلا صاعدين حسن بن صاعد پيشقدم بود: «از مخترعات او قلمي آهنين ميان‌تهي بود كه آن را از مداد پُر مي‌كرد و يك ماه به كار مي‌برد بي‌آنكه قلم خشك شود». و اين در قرن پنجم هجري قمري بود. و صاعد شاعر بود. «شاعري بسيار شعر بود». در خودنويس هنوز اشاره‌اي از قلم و دوات سابق بود, نژادي دورگه داشت. اما خودكار مولودي ديگر بود. حرامزاده بود. اگر در بالاها فشار هوا كم نمي‌شد و مركب خودنويس هوانوردان نشست مي‌كرد, Reynolds تدبير تازه نينديشيده بود و شايد Biro خودكار امروزي نساخته بود. بيرو كار خود را كرد. اتومات او به راه افتاد. و آشوب به پا كرد. شاگرد جادوگر اين فتنه برانگيخت و اين‌بار استاد جادو نيامد. و اين حديث همه‌ي نوساخته‌هاي زمان ماست. ما golemسازان گمراهيم. گولم را به خاطر گولم مي‌سازيم. اشارتي معنوي در آن نمي‌جوييم. بي‌تزكيه‌ي نفس, به خميرمايه‌ي ناپاك دست مي‌زنيم. خطر را نمي‌يابيم. گولم مي‌سازيم و گولم رشد روزافزون مي‌يابد. «ودستي از غيب» برون نمي‌آيد تا الف از پيشاني گلم بردارد. و ما قرباني گولم مي‌شويم. هجوم خودكار ساده نبود. يورش چنگيزي بود. خودكار به همه‌جا رفت. ميان انگشتان خرد و بزرگ جا گرفت. در كيف‌ها منزل كرد. روي ميزها حاضر شد. در جيب‌ها مقام گزيد. خودكار آمد, قلم و دوات از در رفت. خط از اعتبار افتاد. زنگ خط از برنامه قلم مي‌خورد. نوشتن جا پا نهادن شد. خط شد همنشين بي‌قيد حرف و كلمه. «كرسي» ديگر جا نداشت. «صعود» و «نزول» را قاعده نبود. حرف «ر» مي‌شد نه «مرغي» باشد و نه «خنجري». خط به «ضعف و نزول حقيقي» خود رسيد.\nخطاط امروز, خط‌نويس است. خوشنويس نيست. خوشنويس ديروز «مجذوب و اهل حال» بود. «فاني و درويش» بود. «از خود گذشته» بود. زمانه‌ي ما درويش ندارد. فاني كه هيچ. خوشنويس ديروز از «يار و خويش و رفيق» مي‌بريد. «و گوشه‌ش انزوانشيمن» مي‌كرد. و چون «آشناي دل» بود, مي‌دانست «كه صفاي خط از صفاي دل است». پس «با نفس بد جدل» مي‌كرد. خط‌نويس امروز «طاقت محنت» ندارد. با خوشنويس ديروز شوق به مشق بود. و اين شوق «آن‌قدر بود كه شب‌هاي تابستان از اول شب تا صباح در مهتاب نشسته مشق جلي» مي‌كرد. خط‌نويس اين روزگار را رياضت برازنده نيست. ياقوت «هر ماهي دو مصحف تمام مي‌نمود». مولانا معروف يك روزه «چهارصد هزار و پانصد بيت در كمال لطافت و نزاكت تمام نمود». و خطاط پيشين به خط مهر مي‌ورزيد. با حرفه يكي مي‌شد. كمال خود در كمال حرفت خود مي‌جست. در كتابت هر حرفي پخته مي‌آمد, چيزي از خامي كاتب مي‌كاست. اگر «نزول مجازي» و «قوت سطح» و «ضعف» در حرف «ك» كمال صورت مي‌يافت. ذوق كاتب شنيده مي‌شد: «كافي نوشته‌ام كه به تمام عالم مي‌ارزد».\nخوشنويسان ديروز از نزديكان شعر بودند. و خود چه بسا شعري مي‌سروده‌اند. سازي مي‌نواخته‌اند. آوازي سر مي‌داده‌اند. دانش و ادب مي‌آموخته‌اند. حافظ قرآن بوده‌اند.\nو از همه بالاتر, باري به دوش خط بود, كتابت كاري بود ميان كارها. سرگرمي نبود. خط در متن زندگي نشسته بود. خود جاي خود پُر مي‌كرد. به سر در خانه جلا مي‌داد. رونق هويت مي‌شد. بر سنگ مرمر حوض مي‌نشست, تا از زير آب, حرفي به صفاي آب را توتياي چشم تماشاگر سر به زير كند. بر پيش طاق عمارت, كتيبه مي‌شد. و باران اشارات بر سر اهل عمارت مي‌ريخت, تا از غبار عادت به درآيند. كتابه مي‌شد بر گنبد مسجد, بر خشت و آجر پوشش راز مي‌كشيد. نگاه خاكي را به بالا مي‌كشاند. حريم عبادت را در حريم معني مي‌گرفت. نوشته مي‌شد بر سنگ مزار. تاريخچه‌اي باشد به حرمت خاك و دعوتي به ترك.\nخط در كتاب بود, به صفحه‌ي كاغذ بود: پيك مفاهيم بود, و رسول معاني. و با خط رسالتي والاتر بود: محل كلام آسماني بود. قرآن را به بر داشت.\nبه روزگار ما خطاطي سرگرمي است. بر پيشاني خط طراوت اكنون نيست. غبار خسته‌ي سنت است. با خط نه كتابي مي‌كنند, نه كتابه‌اي. خط رمز عبادت ندارد. چون كتابت مونس طاعت نيست. خط نه از سر نيازي به هم مي‌رسد, نه در پي دردي, نه از زيادت شوري.\nو خط‌نويساني ديديم كه بيهودگي پيشه‌ي خود دريافتند. از سر تلخي عصمت خط دريدند: كاغذ رها كردند و بر بوم نقاشي نوشتند. و نوشته را به قاب آراستند. و با خود به تماشاگاه همگان بردند. و اين چنين حياي هميشگي صنعت به باد رفت. فحشاءِ خط آغاز شد.\nحرف از خودكار مي‌زديم. خودكار از شأن قلم كاست. و دوات را نفي بلد كرد. اما اين همه‌ي ماجرا نبود. خودكار آفتي شد و به جان مداد افتاد. با خودكار مرثيه‌ي مداد نوشته شد. مداد يار ديرينه‌ي ما بود. سده‌ها دست‌افزار نوشتن بود. دست‌كم از زمان نيكلا ژاك‌كنته, كه روانش شاد.\nميان خودكار و مداد تفاوت است: مداد را نرمي بود, خودكار را درشتي است. مداد با سپيدي كاغذ الفت مي‌گرفت, خودكار به پاكي كاغذ چيرگي مي‌جويد. آن را شرم و حيا برازنده بود, اين را پرده‌دري درخور است. هنجار مداد انتزاعي بود, روش خودكار عيني است. مداد سياه, سياه و سپيد را در خود داشت, خودكار جز سياهي چيزي نيست. آن را حضوري منفعل بود, اين را ظهوري فعال است. مداد اگر به خطا مي‌رفت امكان محو خطا بود, خودكار اگر بلغزد لغزش به پايش نوشته است. مداد خود نمي‌نمود, خودكار مي‌فريبد. و چشمگيري خودكار بدان شيوه بود كه پنجه‌ي هنرور را هم گرفت؛ و نقاش بي‌خبر از روزگار مداد را فرو گذاشت, و خودكار برگرفت تا افزار طراحي كند.\nدر دبستان بوديم, از بخت بلند, هنوز خودكار نبود. هنوز قلم «ماژيك» اين وقاحت رنگين, پيدا نشده بود, تا با شيون خود بر زمزمه‌ي مداد رنگي پرده كشد. با ما مداد بود و مداد رنگي. آهستگي آن بود و سازش اين. زنگ نقاشي در مدرسه نبود. و غم نبود. در خانه, كارم كشيدن بود. با مداد به ديوار سپيد هشتي حياط پايين صورت مي‌كشيدم. با زغال به آجرفرش ختايي حياط. با گچ به كاگل تيره‌ي ديوار, با چاقو به تنه‌ي روشن سپيدار. از اين ميان, آلودن ديوار خطا بود. و پاداش خطا مشت و لگد بود. و پدر بود كه مي‌زد. جانانه مي‌زد. در من شوق تكرار خطا بود. و در او التهاب زدن. اما پدر بود كه دستم را گرفت, و شيوه‌ي كشيدن آموخت. بتهوون را پدر هم مي‌زد, هم آموزش موسيقي مي‌داد. پدر در چهره‌گشايي دستي داشت. اسب را موزون مي‌كشيد. و گوزن را شيرين مي‌نگاشت. گياهش همواره گُل داشت. آدمش هميشه رزمنده بود. رستم‌اش پيروز ازلي بود و سهراب‌اش شكسته‌ي جاودان. براي خود طرح منبّت مي‌ريخت, و براي مادر نقشه‌ي گلدوزي. خط را هم پاكيزه مي‌نوشت.\nدبستان به سر رسيد. و من به دبيرستان پا نهادم. راه من از خانه به سويي ديگر مي‌كشيد, از كوچه‌هايي ديگر مي‌گذشت تا به مدرسه مي‌رسيد. حياط مدرسه ديگر آن نبود. برنامه آن نبود. معلمان, ديگر بودند. اما سستي عناصر تعليم همان بود. و بي‌منظوري تربيت همان. آموختن به حافظه سپردن بود. و غايت نمره گرفتن بود. كلاس از زندگي بيرون بود. كلرور دوسديم جز دست معلم شيمي نبود. شوري سفره‌ي ما از نمك بود. با گچ مي‌شد خانه سپيد كرد. با سولفات كلسيم نمي‌شد. در زنگ فيزيك ارشميدس با ما بود. در حوض خانه‌ي ما با ما نبود. تنها سود درس شيمي ما سود سوزان بود. معلم ادبيات ما متمدن بود: اهلي را به وحشي برتري مي‌داد. كتاب فارسي, كتاب اخلاق بود. تكه‌هايي از بزرگان ادب فارسي در آن بود. اما دست كوتاه شاگردان دبيرستان كجا و دامن بلند مثنوي. پسركان بي‌خبر كجا و طرفه خبرهاي تذكر＼الاولياء. هرگز به معني «عزت نفس» و «همت عالي» و «خرد» و «اخلاص» پي نبرديم. و كتاب سال اول, چل‌تكه‌اي بود. اينجا تعريف شمشير بود (به جاي ستايش بمب اتمي): «شمشير پاسبان ملك است و نگاهبان ملت و تا وي نبود هيچ ملك راست نايستد چه حدها و سياست به وي توان نگاه داشت». و آنجا ستايش آشتي: «همه به صلح‌گراي و همه مدارا كن». اين سو حديث به هم رسيدن مور و زنبوري بود (كه اشارت عطار از ما پوشيده‌اند). و آن سو شرح ديدار ابوسعيد و بوعلي (كه نه حرف دقيق اين را فهميديم, نه سخن نازك آن را). يك جا فريدون بانگ مي‌زد: «قناعت مقتضاي طبع بهايم سرافكنده است». و جاي ديگر انواري آواز مي‌داد:\nاي نفس به رسته‌ي قناعت شو كانجا همه چيز نيك ارزان است\nاين طرف, از حرف مؤذن بدآواز «امير از خنده بي‌خود» مي‌شد. و آن طرف, از ستايش جاهلي افلاطون مي‌گريست. جايي, پشه‌اي از چناري كوه‌پيكر پوزش مي‌خواست (كه ما را از كارش خنده مي‌گرفت). و جايي, گنجشكي در آشيان لك‌لكي خانه مي‌ساخت (كه ما را دل بر اشتباه‌كاري او مي‌سوخت).\nدر كتاب نقلي هم بود از بيداري عقل و ادب شاپور ذوالاكتاف. سرشاري هوش وي بدان پايه بود كه دريافت اگر بر رودي «دو جسر كنند», رفت و آمد مردمان رواني بيشتر خواهد داشت تا يك جسر كنند. و از او همه‌ي مدبران قوم را آن مايه نبود كه چنين تدبيري بينديشند.\nو از هوشمندي قصه‌اي ديگر هم بود. و آن قصه‌ي شافعي بود. روزي در خانه نشسته بودم و مي‌خواندم: «شافعي شش ساله بود كه به دبيرستان رفت». با خود گفتم اين نمي‌شود. ما هفت سالگي به دبستان مي‌رويم. مادر از آنجا مي‌گذشت. گره‌گشايي از او خواستم. مادر گفت: «از هوش زياد هر كاري ساخته است». و من نفهميدم.\nو روزي هم در كلاس بوديم. دبير ادب هم بود. و تكه‌اي از محمد عوفي در ميان بود در ذم خيانت. ما سر در كتاب داشتيم. و دبير بلند مي‌خواند. و بدين جا رسيد كه «خيانت در نبشتن صورت جنايت دارد تا خردمندان را معلوم شود كه خيانت و جنايت هر دو يكي است». بلند شدم و اجازه خواستم و گفتم «چنار» و «خيار» هم در نوشتن مانند هم‌اند. پس بايد هر دو يكي باشند. كه دبير از جا در رفت و مرا از كلاس بيرون راند. اما عوفي در كلاس ماند.\nبهداشت هم در برنامه بود. كتاب سال اول دبيرستان را در خانه دارم. در فصل هفتم آن شرحي مي‌رفت از مسكرات. ابتدا به ما, كه در آن سن و سال با مي بيگانه بوديم, مي‌آموخت كه چگونه آبجو مي‌كنند, و شراب و عرق و كنياك. پس درس پرهيز از مي مي‌داد.\nاگر خط در برنامه نبود, رسم و نقاشي بود. نقاشي فكر و ذكر من شده بود. هر فراغتي را نقاشي گرفته بود. تازه مداد كنته آمده بود. عاشق اين مداد بودم. سياهي‌اش خيلي بود. شيرين سايه مي‌زد. و سايه سبك ملايمت مي‌گرفت. مدادم را دست كسي نمي‌دادم. پنهانش مي‌كردم. شب‌ها زير بالش مي‌نهادم. در باغ ما فراوان درخت بود. اما درخت نقاشي من همتا نداشت. نمونه‌اش در باغ نبود. خورشيد من خورشيد همه نبود. با خورشيد گچ‌بري زير بخاري قرابت داشت. كوه نقاشي من كوه خيال بود. حرفي با كوه سه دندانه نداشت.\nدر كلاس هم, هنرآموزي شيوه‌ي ساده داشت. معلم از روي لوح خاطر خود نقشي به تخته‌ي سياه مي‌زد. و ما از روي نقش لوح خاطر او نقشي به صفحه‌ي كاغذ مي‌زديم. نشان سنت هنروري در اين شيوه عيان بود. از بخت بلند, آموزش هنر فرنگي نشده بود. نه از «طبيعت بي‌جان» سخن مي‌رفت و نه از «بيرنگ» حرفي به ميان بود. خرده اگر مي‌شد گرفت از شيوه نبود.\nزنگ نقاشي, دلخواه و روان بود, خشكي نداشت. به جد گرفته نمي‌شد. خنده در آن روا بود. معلم دور نبود. صورتك به رو نداشت. بالايش زير حجاب سياه علم حصولي پنهان نبود. صاد معلم ما بود. آدمي افتاده و صاف. سالش به چهل نمي‌رسيد. رفتارش بي‌دست و پايي او را مي‌نمود. سادگي‌اش وي را به لغزش سوق مي‌داد. اگر شاگردي چادر شبي كنجاله براي گاو معلم مي‌برد, وي هديه مي‌گرفت. نه آن كه رشوه‌ستان باشد, شرمش بود احساس كسي رد كند. و شاگرد از در براند. و اگر در امتحان نمره‌اي خوب بر ورقه‌ي شاگرد رقم مي‌زد, عطايش را عوض مي‌داد. به دبستان خط مي‌آموخت. و به ما نقاشي. سودايش را مايه نبود. در دانش نقاشي پياده بود. شبيه‌كشي نمي‌دانست. كار نگار نقشه‌ي قالي بود. و در آن دستي نازك داشت. نقش‌بندي‌اش دلگشا بود. و رنگ را رنگارين مي‌ريخت. آدم در نقشه‌اش نبود. و بهتر كه نبود. در پيچ و تاب عرفاني اسليمي آدم چه‌كاره بود. حضورش الفت عناصر را مي‌شكست. در «گام» رنگي قالي, «نُت» خارج بود. بي‌آدم, آدميت قالي فزون بود. در هنر, حضور ناديدني آدم خوش‌تر.\nمعلم مرغان را گويا مي‌كشيد. گوزن را رعنا رقم مي‌زد. خرگوش را چابك مي‌بست. سگ را روان گرته مي‌ريخت. اما در بيرنگ اسب حرفي به كارش بود. و مرا حديثي از اسب‌پردازي معلم در ياد است:\nسال دوم دبيرستان بوديم, اول وقت بود. و زنگ نقاشي ما بود. در كلاس نشسته بوديم. و چشم به راه معلم. صاد آمد. برپا شديم و نشستيم. لوله‌اي كاغذ زير بغل داشت. لوله را روي ميز نهاد. نقشه‌ي قالي بود. و لابد ناتمام بود. معلم را عادت بود كه نقشه‌ي نيم‌كاري با خود به كلاس آورد. و كارش پيوسته همان بود: به تخته‌ي سياه با گچ طرح جانوري مي‌ريخت. ما را به رونگاري آن مي‌نشاند. و خود به نقطه‌چيني نقشه‌ي خود مي‌نشست. جانور رام پنجه‌ي او سگ بود. سگ هميشه گريزان بود. و هميشه به چپ مي‌دويد. رو به در كلاس. گفتي از ما مي‌رميد. و كنايه‌اي در آن بود از خستگي صاد از معلمي. شگفت نبود اگر سگ را قرار نبود: مردم شهر من سگ‌آزاري خوش داشت. سگ را كه مي‌ديد سنگ از زمين بر مي‌گرفت. در كوچه‌ها سگ برجا ديده نمي‌شد. و چشم معلم هم به فرار سگ خو كرده بود.\nمعلم پاي تخته رسيد. گچ را گرفت. برگشت و گفت: «خرگوشي مي‌كشم, تا بكشيد». شاگردي از در مخالف صدا برداشت: «خرگوش نه». و شيطنت ديگران را برانگيخت. صداي يكيشان برخاست: «خسته شديم از خرگوش, از سگ. دنيا پُر از حيوان است». از ته كلاس شاگردي بانگ زد: «اسب». و تني چند با او هم‌صدا شدند: «اسب, اسب». و معلم مشوش بود. از در ناسازي صدا برداشت: «چرا اسب؟ به درد شما نمي‌خورد. حيوان مشكلي است». پي برديم راه دست خودش هم نيست. و اين‌بار اتاق از جا كنده شد. همه با هم دَم گرفتيم: «اسب, اسب». كه معلم نعره كشيد: «ساكت» و ما ساكت شديم.\nو معلم آهسته گفت: «باشد, اسب مي‌كشم». و طراحي آغاز كرد. صاد هرگز جانوري جز از پهلو نكشيد. خلف صدق نياكان هنرور خود بود. و نمايش نيم‌رخ زندگان رازي در بر داشت. و از سر نيازي بود. اسب از پهلو, اسبي خود به كمال نشان مي‌داد. انتزاع ماهيت خود مي‌نمود. نمايش جاندار از روبرو پابند زمان كردن اوست. پرنده‌ي از روبرو نزديك و عيني است. پرنده اكنون است. كشش به سوي زمان دارد. پرنده‌ي نيم‌رخ از زمان روگردانده است. صورت ازلي پرنده است.\nدست معلم از وَقب حيوان روان شد. فرود آمد. لب را به اشاره‌ي صورت داد. فك زيرين را پيمود. و آخُره ماند. پس بالا رفت. چشم را نشاند. دو گوش را بالا برد. از بال و غارِب به زير آمد. از پستي پشت گذشت. گُرده و كفل را برآورد. دم را آويخت. و به خط ران از رفتن ماند. پس به جاي گردن باز آمد. به پايين رو نهاد. از خم كتف و سينه فرا رفت. و دو دست را تا فراز كُلّه نمايان ساخت. سپس خط زير شكم را كشيد. و دو پا را تا زير زانو گرته زد. صاد از كار باز ماند. دستش را پايين برد و مردد مانده بود. صورت از او چيزي مي‌طلبيد. تمامت خود مي‌ساخت. كُلّه‌ي پاها مانده بود و محل‌الشكال. و رُسغ. با سم‌ها. و ما چشم به راه آخر كار. و با خبر از مشكل صاد. سراپايش از درماندگي‌اش خبر مي‌داد. اما معلم درنماند. گريزي رندانه زد كه به سود اسب انجاميد: شتابان خط‌هايي درهم كشيد. و علفزاري ساخت. و حيوان را تا ساق پا به علف نشاند. شيطنت شاگردي گُل كرد. صدا زد: «حيوان مچ پا ندارد, سم ندارد». و معلم از مخمصه رسته بود, به خونسردي گفت: «در علف است. حيوان بايد بچرد».\nاین مطلب را نیز مطالعه نمایید: به مناسبت بازگشایی مدارس و ارج نهادن به مقام اندیشه و کتاب\nاسب معلم هنجاري بد نداشت. رقم بر امانتينو نبود: آن مايه جان نداشت كه اگر بر ديوار طويله كشيده بود, اسبي ديگر زنده‌اش پندارد و بر او لگد بپراند. اما از شيوه‌ي اسب‌پردازي مكتب صفوي بويي داشت.\nمعلم ناتواني خود را پشت علف پنهان كرد. اما در اين كار يگانه نبود. بيشمارند هنروراني كه لنگي كار خود را در پس حجابي نهفته‌اند. Fillippo Lippi از شمار آنان يكي است. وي به خواهش Cario Marsuppini پرده‌ي تاجگذاري مريم را بساخت. كارلو او را بياگانيد كه خام دستي‌اش در پرداختن دست زبان خرده‌گيران را گشوده است. و اين گوشزد نقاش را بر آن داشت كه از آن پس در پرده‌ها دست‌ها را در تاي جامه نهان كند. و يا به حيله‌اي ديگر پنهان دارد.\nمعلم نقاشي مرا خبر سازيد كه شاگرد وفادار حقيرت هر جا به كار صورتگري در مي‌ماند, چاره‌ي درماندگي به شيوه‌ي معلم خود مي‌كند.\nبرگرفته از كتاب «اطاق آبي»سهراب سپهري به كوشش پروانه سپهري\nآداب و رسوم هدیه دادن در ژاپن ( قسمت اول )\nرویا (داستان کوتاه)\nعلی دهاقین خواندن ۳ دقیقه


دستگاههایی که به فرماندار پاسخگو نیستند! | آوای بوشهر\nدستگاههایی که به فرماندار پاسخگو نیستند!\n19 اسفند 1396 - 8:34\nسجاد بهزادی فرماندار جم در نشست شورای فرهنگ عمومی شهرستان که در اسفند ماه جاری برگزار شد با اشاره به وضعیف مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان جم گفت: “در حال حاضر ۱۸ دستگاه و نهاد در شهرستان متولی حوزه فرهنگ هستند”. همین جا مکثی می کنم و به بهانه همین عبارت جناب فرماندار به مواردی […]\nفرماندار جم در نشست شورای فرهنگ عمومی شهرستان که در اسفند ماه جاری برگزار شد با اشاره به وضعیف مسائل فرهنگی و اجتماعی شهرستان جم گفت: “در حال حاضر ۱۸ دستگاه و نهاد در شهرستان متولی حوزه فرهنگ هستند”. همین جا مکثی می کنم و به بهانه همین عبارت جناب فرماندار به مواردی می پردازم.\nیکم: جناب فرماندار؛ برخی از مردم شهرستان تاکنون تنها یک دستگاه را متولی امر فرهنگ شهرستان می دانستند. نام این دستگاه هم “اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی” است. بر همین اساس مطالبات فرهنگی شهرستان و انتقادها و کم کاری ها و حتی پرکاری ها و تحسین ها نیز فقط متوجه همین یک دستگاه بود. لطف بفرمائید بعنوان مسئول عالی دولت در شهرستان، نام ۱۷ دستگاه دیگری که در شهرستان متولی کار فرهنگی هستند نیز برای آشنایی بیشتر مردم نام ببرید.\nدوم: اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی همواره کمبود شدید اعتبارت را یکی از چالش های مهم خود در پیشبرد برنامه های فرهنگی شهرستان و کمک به انجمن های فعال فرهنگی و هنری می داند. این اداره در نهایت از اعتبار اندکی که از یکی دیگر از نهادهای شهرستان دریافت می کند، ه صورت محدود و قطره چکانی به کمک انجمن های فعال شهرستان می آید. لطف بفرمایئد اعتبارات ۱۷ دستگاه دیگر فرهنگی شهرستان را نیز اعلام کنید تا دوستداران فرهنگ بدانند آیا چالش مالی همه دستگاههای مورد نظر شما به صورت یکسان است و این اعتبارات تاکنون در کجاها هزینه شده است؟\nالبته طبق قانون نقش دستگاههای نظارتی نیز در این میان مهم است. مثلا ما می دانیم اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان طبق قانون هر یک ریال از بودجه ای که دریافت و هزینه می کند طبق قانون باید به دیوان محاسبات و سایر دستگاههای نظارتی پاسخگو باشد.لطف بفرمائید شیوه بازرسی از اعتبارات و هزینه کرد تمامی ۱۷ دستگاه دیگری که متولی فرهنگ شهرستان هستند نیز برای افکار عمومی تشریح کنید.\nسوم: حضرتعالی بارها اعلام کردید هم خود و هم دیگر دستگاههای تحت امرتان در شهرستان، از هرگونه انتقاد و پیشنهاد سازنده رسانه ها استقبال می کنید. بر همین اساس در طول یک سال اخیر چندین بار شاهد انتقادهایی از رسانه ها نسبت به وضعیت برنامه های فرهنگی و اجتماعی شهرستان بودیم. نوک پیکان این انتقادات بیشتر متوجه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان بود.لطف بفرمائید ۱۷ دستگاه باقیمانده دیگر را نیز مکلف به ارائه عملکرد کنید و در همین راستا زمینه را برای انجام هرگونه انتقاد و یا پیشنهاد رسانه ها از این دستگاه ها فراهم کنید. بدون شک این اقدام به پویایی و اثربخشی برنامه های فرهنگی و اجتماعی شهرستان کمک شایانی خواهد کرد.\nچهارم: آخرین نکته ای که در این یادداشت بازگو می کنم متوجه شخص حضرتعالی است در همین نشست شورای فرهنگ عمومی شهرستان فرموده بودید “خوشبختانه هم بستر و زیرساخت فیزیکی و هم ظرفیت ها و منابع انسانی لازم برای کار فرهنگی وجود دارد.”\nاز حضرتعالی می پرسم آیا استفاده از مشاوری که حتی یک مورد سابقه کار فرهنگی در رزومه خود ندارد و بیشتر ایشان به دلیل فعالیت های اقتصادی و مالی در شهرستان شناخته میشود را نمی توان مصداق عینی فاصله “شعار تا واقعیت” در استفاده از ظرفیت ها و منابع انسانی شهرستان دانست؟ شما که در همین نشست تاکید داشتید” آسیب های فرهنگی و اجتماعی شهرستان باید متکی به پژوهش و کار کارشناسی وارائه راهکارفرهنگی باشد”، لطف بفرمائید عملکرد مشاور اجتماعی فرمانداری را (چه در گذشته و چه در حال) برای افکار عمومی تشریح کنید تا همگان بدانند این انتظار حضرتعالی از کار علمی و آسیب شناسی مسائل اجتماعی و فرهنگی، چگونه خود از هرم قدرت شهرستان دچار عارضه جدی است.\nلینک کوتاه : https://avayebushehr.ir/?p=4861


کد خبر: ۱۶۵۳۳۴\nتاریخ انتشار: ۱۶ تير ۱۳۹۸ - ۱۱:۴۹\nدادستان عمومی و انقلاب مرکز استان البرز از ورود دادستانی در جهت تکریم مساجد در جاد‌ه چالوس خبر داد.\nبه گزارش گروه استانی تیتریک، حاجی رضا شاکرمی با تشریح اقدامات انجام شده در جهت تکریم مساجد در جاد‌ه چالوس گفت: با توجه به اهمیت، حفظ و نگهداری مساجد بین راهی و تاکید بر اینکه جاده چالوس دارای جایگاه ویژه‌ای بوده و محل تردد مسافران زیادی از کشور است، در همین راستا دستور تشکیل هیئت امنای مساجد واقع در جاده چالوس و رسیدگی به مشکلات این مساجد از طرف دادستانی صادر شد.\nدادستان عمومی و انقلاب مرکز استان البرز افزود: در این خصوص مقرر شد به قید فوریت نسبت به شستشوی فرش های مساجد، بازسازی و تعمیر سرویس‌های بهداشتی مساجد، سرویس شوفاژخانه مساجد، تامین گازوئیل مساجد و نظارت بر خادمین مساجد اقدامات لازم صورت گیرد.\nوی در بخش دیگر از سخنان خود با اشاره به تخریب ساخت و ساز‌های غیرمجاز اظهار داشت: ۵۵ فقره تخریب مستحدثات غیرمجاز در بستر و حریم رودخانه‌ها موضوع تبصره چهار ماده دو قانون توزیع عادلانه آب صورت پذیرفت و به حالت سابق اعاده شد.\nشاکرمی در پایان گفت: مجموعا ۱۲۲ فقره چاهِ بدون پرداخت هزینه برداشت آب و چاه های غیرمجاز نیز در راستای مواد ۲۷، ۲۸ و ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب مسلوب المنفعه و پلمب شد.\nمهم ترین برنامه دشمن، ایجاد ناامنی در ایران است/ سرمایه گذاری استکبار برای جنگ و کشتار در خاورمیانه/ معاندان برای کرج هم برنامه داشتند\nبرچسب ها: دادستان ، کرج ، تیتریک ، رودخانه


طراحی سایت فروشگاه اینترنتی در کرج | طراحی فروشگاه آنلاین\nطراحی فروشگاه آنلاین به همراه کنترل پنل اختصاصی مناسب برای راه اندازی انواع فروشگاه آنلاین.طراحی قالب اختصاصی فروشگاه آنلاین تماس: 34483256\nطراحی سایت فروشگاه اینترنتی در کرج : اگر قصد راه اندازی و طراحی یک وب سایت فروشگاه اینترنتی دارید در نخستین گام باید بدانید که یک وب سایت فروشگاه آنلاین علاوه بر علم کد نویسی تحت وب ، به علم تجارت نیز نیازمند است . شرکتی که می خواهید پروژه ی طراحی وب سایت تان را به آن واگذار نمایید توانایی ارائه خدمات مشاوره در زمینه ی تجارت را داشته باشد چرا که داشتن تجربه در این زمینه تاثیر قابل توجهی بر فعالیت های فروشگاه اینترنتی خواهد داشت .\nخصوصیات یک طراحی سایت فروشگاه آنلاین موفق\nروند طراحی وب سایت فروشگاه آنلاین می بایست به نحوی باشد که به بهترین شکل تداعی کننده خرید حضوری محصولات باشد . قطعا نمی توان گفت که با رعایت ویژگی های به خصوصی می توان محبوب بودن یک وب سایت فروشگاه اینترنتی را تضمین نمود اما برخی موارد هستند که به صورت پایه می بایست در تمامی وب سایت های فروشگاهی آنلاین رعایت شوند .\nنقش طراحی قالب در طراحی سایت فروشگاه اینترنتی\nطراحی قالب وب سایت یکی از اجزای طراحی سایت فروشگاه است . در وب سایت های فروشگاه آنلاین نخستین صفحه ای که کاربران در بدو ورود با آن مواجه می شوند از اهمیت بالایی برخوردار است . بر اساس تحقیقات انجام شده در این زمینه می توان دریافت اولین مکان هایی که کاربر به ان ها توجه می کند قسمت وسط و سمت راست صفحه می باشد لذا تمرکز اصلی خود را بر روی این قسمت ها قرار دهید .\nنکات مهم در مراحل طراحی سایت فروشگاه اینترنتی\nسعی کنید از تصاویری با کیفیت در اندازه های مناسب استفاده نمایید و قابلیت بزرگنمایی را برای آن ها در نظر بگیری تا کاربران تان بتوانند جزئیات تصویر را بهتر مشاهده کنند . در صفحات بخش فروش وب سایت تان می بایست برای هر یک از محصولات تان یک تصویر قرار دهید . تصاویری که از آن ها استفاده می کنید می بایست از کیفیتی قابل قبول برخوردار باشند و به بهترین صورت گویای نوع محصول باشد .\nامروزه یکی از روش های پرطرفدار تبلیغاتی استفاده از ویدئو در وب سایت است . تنها با یک ویدئو می توانید توضیحاتی کامل درباره محصول ارائه کنید . لازم به ذکر است بدانید استفاده از ویدئو تاثیری 80 درصدی در نرخ فروش تا ن خواهد داشت .\nیکی از مهم ترین نکات در طراحی سایت فروشگاهی انتخاب رنگ بندی مناسب برای وب سایت است . رنگ بندی فروشگاه آنلاین شما می بایست به گونه ای باشد که برای مخاطبین وب سایت خسته کننده نباشد و باعث ترغیب شدن کاربران به خرید از وب سایت شود .\nدسته بندی محصولات در طراحی سایت فروشگاه آنلاین :\nدر حوزه ی فروشگاه اینترنتی بهترین راهکار برای افزایش مشتریان ، ایجاد دسترسی های آسان می باشد . وجود دسترسی سریع و آسان در یک وب سایت فروشگاهی کاربران را سریع تر به هدف و خواسته شان می رساند . دسترسی آسان شامل انواع فیلتر ها نظیر قیمت ، محصولات ، ساخت اسلایدر ها و مواردی از این قبیل می شود .\nنقش UX در طراحی سایت فروشگاه اینترنتی\nدر یک فروشگاه اینترنتی نخستین بازدید کاربر از و تاثیری که نمای کلی وب سایت بر وی می گذارد بسیار حائذ اهمیت است ؛ لذا UX یا تجربه کاربری این دسته از وب سایت ها نیازمند دقت بالایی است . در واقع طراحی صفحه اول وب سایت تان باید به گونه ای باشد که نشان دهنده ی تفاوت و برتری های فروشگاه شما نسبت به دیگر فروشگاه های آنلاین باشد .\nفیلتر های جستجو در وب سایت\nداشتن موتور جستجو در وب سایت های فروشگاهی بسیار مهم است زیرا در غیر این صورت به مرور زمان رضایت کاربران خود را از دست خواهند داد . لازم به ذکر است بدانید در وب سایت هایی که توسط " وب خونه " طراحی می شوند از تکنولوژی Ajax استفاده می شود .\nپرداخت آنلاین پارامتری است که می بایست در تمامی وب سایت های فروشگاهی وجود داشته باشد زیرا در غیر این صورت کاربران وب سایت تان را برای همیشه ترک خواهند کرد . یکی از خدمات مجموعه " وب خونه " اتصال وب سایت شما به انواع درگاه های پرداخت نظیر بانک سامان ، صدرات ، تجارت و ... است .\nنحوه دریافت سفارش در فروشگاه اینترنتی\nبه طور معمول فروشگاه های آنلاین همانند یک سبد خرید مجازی هستند و در ذهن بعضی از کاربران به این نام شناخته شده اند . پس از ثبت سفارش توسط کاربر نوبت انتخاب روش دریافت کالا می باشد . بسته به خدمات و کالا های ارائه شده در وب سایت ، روش های تحویل کالا نیز می توانند با یکدیگر متفاوت باشند .\nصرفه جویی در هزینه ها توسط فروشگاه آنلاین\nبا داشتن یک وب سایت به پرسنل کمتری نیاز خواهید داشت لذا می توانید در هزینه های صرفه جویی کنید و به درآمد بیشتری دست یابید .\nاز آن جایی که در وب سایت های فروشگاهی معمولا تصاویر زیادی وجود دارد ، از سرعت بارگذاری پایینی برخوردار هستند و موجب نارضایتی بسیاری از کاربران خود می شوند اما وب سایت هایی که توسط مجموعه ما طراحی می شوند به دلیل داشتن قالبی سبک ، سرعت بسیار بالایی در بارگذاری دارند و تنها در 2 تا 4 ثانیه بارگذاری می شوند .\nعکاسی صنعتی برای محصولات فروشگاه آنلاین\nیکی از خدمات ارائه شده در مجموعه ما ، عکاسی صنعتی است . چنان چه قصد طراحی وب سایت فروشگاه اینترنتی داشته باشید با استفاده از عکاسی صنعتی می توانید تصاویری با کیفیت از محصولات خود داشته باشید و از این تصاویر در وب سایت تان استفاده کنید .\nطراحی سایت فروشگاه آنلاین ریسپانسیو\nهمان طور که می دانید با گسترش دستگاه های هوشمند در بازار کاربران این دستگاه ها نیز روز به روز رو به افزایش رفت ، لذا با طراحی وب سایت به سبک ریسپانسیو می توانید وب سایتی متناسب با تمامی دستگاه های هوشمند داشته باشید و رضایت بخش اعظمی از کاربران را جلب کنید .\nآخرین مطالب مربوط به طراحی فروشگاه آنلاین\nپربازدیدترین مطالب طراحی فروشگاه آنلاین


15 موردی که بیشتر از همه درباره سینماها از دست می دهیم - کوک دانلود : به روز فیلم ها و اخبار سینمای ایران و جهان\n15 موردی که بیشتر از همه درباره سینماها از دست می دهیم\n14.04.2020 / admin / Galleries\n34 روز پیش برای آخرین بار به سینماها رفتم.\nفیلم بود عکس خون خیلی خوب نبود مطمئناً عنوانی نبود که من می دانستم این فیلم آخرین حرکت تصویری است که ماه ها و ماه ها روی یک صفحه نمایش می دیدم.\nدر 10 مارس ، coronavirus قبلاً شهر نیویورک را تهدید کرده بود. من در مورد نمایش فیلم بحث کردم ، اما مقامات دولتی هنوز مردم را ترغیب می کردند که به زندگی خود ادامه دهند. سفر در مترو کمی غیرقابل توصیف بود ، اما سینما هنوز سینما بود. برای چند ساعت ، ذهن من از مشکلات خارج از جهان خارج شد. حتی اگر من عاشق نبودم عکس خون، من از وقفه واقعیت قدردانی می کنم.\nاگر این کلمات را می خوانید ، احتمال دارد که با آن احساسات ارتباط برقرار کنید. وقتی اوضاع سخت می شود ، وقتی جهان خیلی شدید می شود ، ما به تاریکی عقب می آییم. تئاتر مکانیسم فرار ، مقابله و بهانه ای برای خوردن غذاهای آشغال است که همه در یک قسمت قرار گرفته اند. و اکنون ، هنگامی که من و افراد زیادی به آن احتیاج داریم ، حداقل هفته ها و شاید خیلی طولانی تر است. به نظر می رسد همه اعتقاد دارند سینمای سینما اراده برگشت. اما هیچ کس نمی تواند بگوید چه زمانی این بازگشت صورت خواهد گرفت.\nمطلب پیشنهادی جان کوساک هنگام فیلمبرداری از اعتراض ، ظاهراً مورد حمله پلیس قرار گرفت\nفیلم ها از بین نرفته اند و ما خوشبختانه زندگی می کنیم در عصری که هزاران نفر از آنها با کلیک روی یک دکمه در تلویزیون ها و رایانه های ما در دسترس هستند. با این حال ، مواردی وجود دارد که فیلم خانگی نمی تواند تکرار کند ، از جمله برخی جنبه های فیلمبرداری که من تا 11 مارس آن را به طور کامل اعطا کردم. در ادای احترام به هر سالن سینمایی که به دلیل تاج گذاری بسته است ، با قدردانی عمیق و امیدوارم که همه شما را دوباره ببینم. خیلی زود ، لیست زیر را با فروتنی ارسال می کنم:\nگالری – هر آب نبات سینما از بدترین به بهترین رتبه بندی می شود:\nسایت کوک دانلودسینما\nسانسور دیزنی پلاس – برهنگی های چلپ چلوپ به طعنه آمیزترین روش\n“این کاری که شما انجام می دهید!” بازیگران دوباره به عضویت Coronavirus Fundraiser درآمد


شناخت بهتر بیمه و چگونگی استفاده از آن/ بیمه های مسافرتی - شهروند\nگرچه مسافرت و بیمه های مسافرتی مخصوص زمان خاصی نیست، منتها از آنجا که تعطیلات تابستانی مدارس فرا می رسد می تواند انگیزه ای باشد برای مسافرت بیشتر مردم و بالطبع نیاز به بیمه مسافرتی.\nشهروند ۱۱۸۲– ۱۹ جون ۲۰۰۸<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office">\nاصولا تابستان فصل سفر بوده و بیشتر سفرها از جاهای گرم به جاهای خوش و آب و هوا صورت می گیرد ولی برای ما ایرانیان، دیدار از وطن حتی در تابستان هم انجام میشود و یا اینکه عزیزانمان از ایران به دیدارمان می آیند.\nحتما شنیده و یا دیده اید که به علت غفلت و کم توجهی و نداشتن بیمه مناسب، موارد بیماری و وضعیت های اضطراری، چه هزینه سنگینی برای مسافر و یا میزبان او به بار می آورد .\nدر صورتی که می توان بیمه مسافرتی را با بهایی اندک خریداری کرد.\nبیمه مسافرت چیست؟ Travel Insurance\nدر این سلسله مقالات به انواع بیمه های مسافرتی، دلایل خرید، چگونگی و نحوه خرید و حق بیمه پرداختی، چگونگی و نحوه دریافت پول از شرکت بیمه (Claim) و پرسش و پاسخ هایی در این خصوص می پردازیم.\nبیمه های مسافرتی، جهت پوشش هزینه های پزشکی که به صورت پیشامدهای تصادفی و یا اضطراری و مریضی است، برقرار شده است. بیمه های مسافرتی برای میهمان و میزبان (بویژه که اگر این میهمانان عزیز پدر و مادر و نزدیکانمان باشند) موجب آرامش خاطر خواهد شد.\nبیمه های مسافرتی معمولا در تمامی دنیا و همچنین کانادا توسط عواملی نظیر شرکتهای بیمه و همچنین آژانس های مسافرتی به فروش می رسد.\nطراحی این نوع بیمه ها توسط شرکتهای بیمه انجام می شود و به لحاظ تخصصی بودن خصوصا بیمه های مسافرتی پزشکی، شرکتهای بیمه و عوامل فروش شرکتهای بیمه توانایی جوابگویی بیشتری را دارند. با توجه به دامنه پوشش های پزشکی در این نوع بیمه ها و وسعت عملکرد، بی شک سئوالات فراوانی در این خصوص مطرح می شود که به مواردی چند در این خصوص اشاره می شود. از جمله اینکه شرکتهای بیمه چه چیزهایی را پوشش و چه چیزهایی را پوشش نمی دهند. و یا اینکه برای اخذ بیمه آیا حداقل و حداکثر سن وجود دارد؟ چه کسانی نمی توانند از این پوشش ها استفاده کنند و چرا؟ چرا پوشش های مختلفی از نظر بهای آن وجود دارد؟ در چه صورتی می توانیم از تخفیف برخوردار شویم؟ آیا می توان از مبدا و قبل از ورود به کانادا بیمه شویم؟ و چگونه این کار امکان دارد؟ آیا می توان با یک بیمه نامه مسافرتی چندین مسافرت داشت؟ و از پوشش بیمه در سفرهای آتی استفاده کرد؟ کسانی که با ویزای مسافرتی ـ ویزای کار ـ ویزای تحصیلی و دانشجویی وارد کانادا می شوند، چگونه می توانند از این نوع بیمه ها استفاده کنند؟\nافراد کانادایی مقیم استان انتاریو دارای کارت درمانی عمومی (OHIP) در صورت خروج از استان انتاریو و کشور کانادا جهت پوشش و امنیت درمانی چگونه میتوانند بیمه شوند و از بیمه مسافرتی استفاده کنند؟\nمبلغ قابل کسر (Deductible) چیست و چگونه می توان آن را حذف (Wave) کرد؟\nافرادی که برای اقامت دائم وارد کانادا می شوند و تا زمان دریافت بیمه اجتماعی استان محل اقامت آنها در استان انتاریو (OHIP) بیمه ندارند برای پوشش مالی پزشکی شان چه کاری بایست انجام دهند؟\nچه حق انتخاب هایی می توانیم داشته باشیم؟\nمبالغ کسر شدنی به چه نرخی و به چه واحد پولی (دلار کانادا ـ دلار آمریکا) محاسبه می شود؟\nچرا بهتر است واحد پول محاسبه برای بیمه کاربردی در کانادا یورو نباشد؟\nچرا می بایست قبل از مراجعه به دکتر، یا بیمارستان و یا مرکز اضطراری با شرکت بیمه تماس گرفت؟\nدر این سلسله مقالات قصد داریم، به پاسخ تمامی این پرسش ها بپردازیم.\nقبل از هر چیز بد نیست بدانیم که شرکتهای بیمه، پوشش هایی نظیر موارد ذیل دارند:\nپوشش اضطراری جهت سوانح پزشکی ـ بیماری و تصادف آمبولانس زمینی، هوایی و آنچه در زمینه پزشکی نیاز باشد طبق مفاد بیمه نامه\nـ پوشش جهت آسیب و صدمه و همچنین مفقود شدن ساک ـ چمدان . . .\nـ پوشش جهت فوت، حادثه ناشی از تصادف و همچنین پوشش قطع عضو.\nـ پوشش جهت لغو پرواز و تاخیر در برنامه پرواز\nـ پوشش جهت حیوانات خانگی نظیر سگ و گربه\nبه یاد داشته باشیم زمانی که می توان با پرداخت اندکی پول، خود را بیمه کرد و از مزایای بیمه برخوردار بود ضمن داشتن آرامش، چرا این امر را کوچک و بی اهمیت بشماریم؟\nلطفا به ادامه مطلب در مقالات آینده توجه بفرمایید.\nفرهنگ لغات ـ اختصارات ـ اصطلاحات بیمه، سرمایه گذاری و امور مالی\nبه شرط داشتن شرایط بیماری از قبل طبق تعریف، بیمه مشمول هزینه پرداخت و یا حذف پوشش مورد بیماری از بیمه نامه برحسب قرارداد خواهد بود.\nمحمد رحیمیان کارشناس بیمه و سرمایه گذاری است


پولشویی ایالات متحده از مزایای امنیتی سالادها در اسرائیل – سایت اخبار دیلی\nپساکی آتش در آتش اسرائیل و حماس را در کنفرانس مطبوعاتی روزانه خود در کاخ سفید ارزیابی کرد.\nپسکی با تأکید بر اینکه هدف اصلی وزیر خارجه ایالات متحده جو بایدن از وقایع در منطقه کاهش تنش ها است ، گفت که راه حل متمرکز بر طلا پس از غرق شدن ، دیپلماسی “آرام و شدید” دارد.\n– ارتباطات “ما تیم و شرکای خود را به چالش نمی کشیم”\nبه پسکی یادآوری می شود که بسیاری از دموکرات ها از بایدن برای عدم واکنش به اسرائیل انتقاد کرده اند ، “بایدن و تیمش می دانند که بهترین راه حل این نیست که دوستان و شرکای خود را به چالش بکشیم ، بلکه باید با یکدیگر هماهنگی نزدیک داشته باشیم. به دنبال کاهش تنش است. “عبارات استفاده شده\nپسکی می گوید برخی از نمایندگان کنگره دموکرات در حال بسیج هستند تا خرید اسلحه به ارزش 735 میلیون دلار از اسرائیل را متوقف کنند. البته یکی از آنهاست. “اما از طرف دیگر ، ما در بازسازی غزه کمک می کنیم ، ما از تلاش های سازمان ملل در این مورد حمایت می کنیم.”\nپسکی ، با تأکید بر اینکه بایدن تلاش زیادی برای تأمین آتش سوزی در منطقه انجام داده است ، گفت: “ما در مورد آتش سوزی تعهدات محکمی را از هر دو طرف انجام داده ایم. ما این موضوع را از نزدیک دنبال خواهیم کرد.” در ارزیابی یافت می شود.\nاعتراض رژیم اسد و YPG / PKK در رسولاین


طرز تهیه چیز کیک می سی سی پی - تاپ کیک\nطرز تهیه: فر را تا دمای ۱۷۵ درجه سانتی گراد گرم کنید. قالب چیز کیک را آماده کنید و داخل آن را چرب کنید.\nبرای تهیه پایه چیز کیک، بیسکوئیت باغ وحشی، ۳/۴ فنجان شکر و ۱ قاشق قهوه را باهم در یک کاسه مخلوط کنید. کره ذوب شده را روی آن آنها بریزید و انقد باهم مخلوط کنید تا کره به خورد مواد برود. مواد پایه را در کف قالب چیز کیک پهن و پرس کنید.\nبرای تهیه مغزی، ۱ و ۱/۲ فنجان شکر، پودر کاکائو، ۲ قاشق چایخوری قهوه و نشاسته را در یک کاسه بریزید و به کمک همزن برقی خوب هم بزنید تا مخلوط شوند. پنیر خامه ای نرم شده را نیز اضافه کنید و آنقدر هم بزنید تا مخلوط یکدست شود و هیچ اثری از گلوله های پنیر خامه ای در مواد باقی نماند. تخم مرغها را نیز یکی یکی در مایه بشکنید و پس از شکستن هر کدام خوب بهم بزنید در آخر وانیل را نیز اضافه کنید. ۱/۲ فنجان گردو خرد شده را نیز در ظرف بریزید و با مواد زیر و رو کنید. حالا مواد را روی پایه چیز کیک بریزید.\nچیز کیک را به مدت ۱۵ دقیقه در فر از پیش گرم شده بپزید. سپس حرارت را تا ۹۵ درجه سانتی گراد کاهش دهید و ۲ ساعت دیگر بپزید. فر را خاموش کنید و قبل از بیرون آوردن چیز کیک اجازه دهید تا ۲ ساعت دیگر در فر بماند. حال قالب را بیرون بیاورید و اجازه دهید تا مدتی در دمای اتاق خنک شود.\n۲ قاشق شیر و چیپس شکلاتی را روی حرارت باهم ذوب کنید. چیز کیک را از قالب بیرون بیاورید و مارشمالوی ذوب شده را روی آن پخش کنید. سپس مخلوط شکلاتی را روی آن بریزید و ۱/۴ فنجان گردو خرد شده را روی آن بپاشید. قبل از سرو این چیز کیک فوق العاده آن را در یخچال کاملا خنک کنید.\nبرچسب هاچیز کیک چیز کیک می سی سی پی


پرسش و پاسخ – مرکز جامع توانبخشی امید | درمان غیرجراحی بیماری های اسکلتی عضلانی\nپرسش: پسر ۱۵ ماهه من هنگام را رفتن پای خود را به داخل می‌گذارد . متخصص اطفال این اطمینان را به من داده که این وضعیت طبیعی است و با رشد او از بین می‌رود. اما من همچنان از این مسئله نگران هستم.آیا این وضعیت مشکلی در راه رفتن او ایجاد نمی‌کند؟ آیا او توانایی ورزش کردن را دارد؟ آیا پزشکان می‌توانند به طور مستقیم درمانی را روی او انجام دهند؟\nپاسخ: بسیاری از کودکان نوپا هنگام راه رفتن پای خود را به سمت داخل متمایل می‌کنند که به این وضعیت (راه رفتن پنجه کبوتری) می‌گویند. نام علمی آن toeing gait است و معمولا بدون هیچ درمانی خود به خود بهبود می‌یابد. در بسیاری موارد کودکان با وجود داشتن این مسئله بدون هیچ مشکلی راه می‌روند، می‌دوند و بازی و ورزش می‌کنند. در گذشته ، کفش‌های خاص و بریس هایی برای درمانin_toeing استفاده می‌شد. در سنین پایین‌تر از ۳ سال از این وسایل استفاده نمی‌شود.\nپرسش: علت راه رفتن کودکان با پنجه پا به داخل چیست؟\nپاسخ: زمانی که جنین در رحم مادر رشد می‌کند، استخوان تیبیا (بزرگ‌ترین استخوان بین زانوها و مچ پا) به سمت داخل می‌چرخد تا در داخل رحم فیت شود. گاهی اوقات استخوان فمور ( استخوان بین لگن و زانوها) هم به سمت داخل می‌چرخد. بنابراین زمانی که کودک در حال یادگیری راه رفتن است، پاهایش را به سمت داخل می‌گذارد.\nچرخش پا به داخل (in_toeing) تدریجا از بین می‌رود، توجه به بهبودی روز به روز برای والدین دشوار است. پزشکان معمولا به والدینی که نگران راه رفتن به سمت داخل کودکانشان هستند پیشنهاد می‌دهند که یک فیلم از هنگام راه رفتن کودک (از روبرو و پشت سر) از او بگیرند، سپس ۱ سال بعد فیلم دیگری از او بگیرند. با نگاه کردن و مقایسه فیلم‌ها به راحتی می‌توانند سیر بهبودی in_toeing را تشخیص دهند.\nاگر بهبودی رخ نداده بود، می‌بایستی با پزشک مشورت کنند. گاهی اوقاتin_toeing نشانه آسیب یا بیماری است، و کودک به ارزیابی و درمان نیاز دارد. در صورت مشاهده موارد زیر به پزشک مراجعه نمایید:\nü در صورتی که in_toeing همراه با لنگیدن باشد\nü اگر کودک در ناحیه پا درد داشته باشد\nü اگر راه رفتن را به میزانی که انتظار دارید یاد نمی‌گیرد\nü اگر in_toeing مدام درحال بدتر شدن باشد\nü اگر یکی از پاها بیشتر از پای دیگربه سمت داخل متمایل شده باشد\nü اگر کودک ۳ سال به بالا باشد و روند بهبودی‌اش را شروع نکرده باشد.\nپرسش : آیا گودی کف پای کودکان اغلب ارثی است؟\nپاسخ : کف پای گود کودک (پای طاقدیسی) تغییر شکلی می‌باشد که در آن قوس طولی پا افزایش پیدا کرده است. این عارضه در نقطه مقابل صافی کف پا قرار می‌گیرد. بسیاری از والدین قوس زیاد پای کودکشان را مطلوب می‌دانند، اما زیاد بودن قوس پا بیش از حالت طبیعی، می‌تواند عوارض بیشتری از صافی کف پا باشد.\nپرسش: بروز کف پای گود در کودکم چه علتی می‌تواند داشته باشد؟\nپاسخ: اغلب این عارضه در نوزادان به علت عدم تعادل عضلانی و اختلالات یا بیماری‌های عصبی ایجاد می‌شود.\nدر کودکان، کف پای گود می‌تواند به علت فلج اطفال، فلج مغزی و لاغر شدن عضلات قسمت خارجی ساق اتفاق بیافتد.\nدر نوجوانان، معمولا چرخش پاشنه به داخل ، علت اصلی که این عارضه است.\nگودی زیاد کف پا کهpes cavus گفته می شود، بیشتر در سنین ۸ تا ۱۰ سالگی دیده می‌شود و اغلب در پای والدین کودک نیز چنین تغییر شکلی ممکن وجود داشته باشد.\nپرسش: چه علایم و عوارضی در پی گودی زیاد کف پا ممکن است برای کودکم ایجاد شود؟\nپاسخ : افزایش قوس طولی کف پا ، زاویه دار شدن قوس عرضی پا ، چرخش داخلی پاشنه، کاهش دامنه حرکتی خم شدن مفصل کف پایی بند انگشتی، احساس درد در عضلات جلوی ساق پا و در ناحیه کف پا در سرتاسر کف پایی، احساس خستگی زودرس در راه رفتن و ایستادن‌ها، کاهش تعادل و راه رفتن غیر موزون ، ساییدگی جانب خارجی و ناحیه پاشنه کفش و فرسودگی غیر معمول آن.\nپرسش: در صورت مشاهده علایم گودی زیاد کف پای کودکم چه کار کنم؟\nپاسخ: در صورت مشاهده علایم در کودکتان می‌بایستی کودک تحت ارزیابی دقیق با اسکنرهای کف پا و معاینه چشمی توسط پزشک متخصص ارتوپدی یا طب فیزیکی و یا کارشناس ارتوپدی فنی قرار گیرد.\nپرسش: پزشک برای پیشگیری و درمان گودی کف پای کودکم چه کارهایی انجام می‌دهد؟\nپاسخ : پس از تشخیص پزشک مبنی بر گودیِ زیادِ کف پای کودکتان، پیشنهادات زیر را برای شما دارد:\nجلوگیری از پوشیدن کفش‌های تخت(بدون پاشنه)، (استفاده از کفش‌های پاشنه کوتاه)\nجلوگیری از پوشیدن کفش‌های تنگ که در جلوی پا باعث فشردگی پنجه و از بین رفتن قوس قدامی می‌شود\nاستفاده از کفی طبی سفارشی ساخت که قوس پا را پر کند و باعث تنظیم فشارهای کف پا می‌شود\nاستفاده از کفش طبی مناسب که مخصوص پای کودک ساخته می‌شود.\nپرسش: صافی کف پا را از چه سنی و چگونه در کودکم پیگیری کنم؟\nپاسخ: در دوره نوزادی و شیرخوارگی، به علت وجود چربی زیاد در پا، قوس کف پا قابل مشاهده نیست ،به تدریج که این چربی‌ها کاهش می‌یابد، در کف پای فرزندتان قوس کف پا نیز خود را نشان می‌دهد و به عبارت دیگر تا حدود ۲ سالگی قوسی در کف پای فرزندتان نخواهید دید ولی به تدریج و با افزایش سن، قوس کف پا پدیدار می‌شود.\nپرسش: صافی کف پا چه عواقبی می‌تواند داشته باشد؟\nپاسخ: در واقع صافی کف پا در دراز مدت منجر به بروز عوارضی نظیر خار پاشنه، زانو درد، کمر درد و حتی منجر به سردرد می‌شود. کف پای صاف دو نوع ساختاری و عملکردی دارد و استخوان بندی استخوان‌های پا به نحوی است که در نوع ساختاری شکل گیری قوس کف پا انجام نمی‌شود. در این نوع ، معمولا درمان به صورت جراحی انجام می‌شود.\nکف پای صاف می‌تواند ناشی ازضعف عضلات و بافت همبند پا، وزن زیاد و یا ژنتیکی باشد که در این موارد درمان‌های متعددی در نظر گرفته می‌شود. با انجام روش‌های فیزیوتراپی و تمرینات و ورزش‌های توصیه شده به بیماران، کم شدن قوس کف پا با تقویت عضلات رفع می‌شود. پوشیدن کفش‌های نامناسب در دوران کودکی نیز موجب بروز این عارضه می‌شود.\nعلایم صافی کف پای کودکان:\nاگر کودکتان در هنگام ایستادن به پا درد مبتلا می‌شود.\nاگر کودکتان در هنگام راه رفتن و دویدن به پا درد مبتلا می‌شود.\nاگرکودکتان به هنگام خواب به پادرد مبتلا می‌شود.\nاگر کودکتان در حرکت خود اختلال دارد.\nو مهم‌تر از همه اینکه اگر کودکتان به هنگام پیاده روی و یا دویدن احساس خستگی زودرس دارد.\nاگر کودک شما این علائم را دارد، اکنون زمان ارزیابی کودکتان فرا رسیده است.\nدر واقع می‌بایستی کودک شما به پزشک مراجعه کرده و درصورت تشخیص صافی کف پای کودک اقدامات لازم را جهت اصلاح و جلوگیری از پیشروی این عارضه (که شامل استفاده از کفش طبی، کفی طبی، صندل طبی، حرکات اصلاحی و …) انجام دهید.\nپرسش: وضعیت غلط و راستای نادرست بدن فرزندم چه عواقبی را برای وی دارد؟\nپاسخ: وضعیت غلط در دراز مدت باعث ایجاد خستگی زودرس، درد و سفتی در عضلات به خصوص عضلات گردن و پشت می‌شود و کم کم این سفتی به مفاصل گسترش می‌یابد و بروز آرتروز را سریع‌تر می‌کند.\nپرسش: برای بهتر شدن راستای بدن کودکم چه نکاتی را باید رعایت کنم؟\nدر هنگام ایستادن: می‌بایستی سر را بالا نگه داشته، کمی چانه را جلو دهد، و شانه ها عقب باشند. سینه بالا و شکم تو باشد تا بیشترین میزان تعادل را داشته باشد.\nدر هنگام نشستن: از فرزندتان بخواهید که حتی المقدور از صندلی استفاده کند (ترجیحا صندلی که پشت آن نرم باشد). اگر از میز جلوی صندلی استفاده می‌کند، باید تا حد آرنج او بالا بیاید. هرچند مدت بهتر است از صندلی بلند شده و حرکات کششی انجام دهد.\nوقتی پشت کامپیوتر کار می‌کند: در طول ۲۰ دقیقه یک یا دو باربه خود استراحت دهد. صفحه کامپیوتر حدود ۱۵ درجه زیر چشم‌هایش باشد.\nدر هنگام خواب: بهتر است که رو به پهلو بخوابد و بالشتش طوری باشد که سر همسطح ستون فقرات باشد و کج نشده باشد . به هیچ عنوان نباید رو به شکم بخوابد. رنج او بالا بیاید. هرچند مدت بهتر است از صندلی بلند شده و حرکات کششی انجام دهد.\nدر هنگام مطالعه کردن: اصولا بهترین وضعیت برای مطالعه، نشستن پشت میز است. شیوه صحیح قرار گرفتن وضعیت بدنی در هنگام مطالعه، در اغلب دانش آموزان رعایت نمی‌شود. بهترین روش مطالعه استفاده از میز و صندلی مناسب و تنظیم صحیح آن است. به طوری که صندلی نباید کوتاه یا بلند باشد. دانش آموزان بهتر است موقع مطالعه صندلی را به میز نزدیک‌تر کنند و در حالتی قرار بگیرند که قوز نکنند و یا دست‌ها به حالت افتاده نباشند.\nپرسش: کودکم در هنگام استفاده از کوله پشتی چه نکاتی را باید رعایت کنند؟\nپاسخ: نکته اول اینکه کوله پشتی باید متناسب با جثه دانش آموز باشد. لطفا از خرید کوله پشتی در اندازه‌های بزرگ برای کودکان خودداری کنید. در حالت طبیعی، کوله پشتی پس از آویزان کردن باید حدود ۳ سانتی متر بالاتر از خط ( گودی کمر) قرار بگیرد. کوله پشتی باید چرمی یا برزنتی باشد تا به راحتی تغییر شکل ندهد و شکل آن با محتویاتش همگن بماند.\nتسمه‌های کوله پشتی باید طوری تنظیم شود که کوله از ناحیه آخرین مهره کمری که به موازات خط ناف در ناحیه پشتی قرار می‌گیرد، پایین‌تر نیامده و شانه‌ها را به طرف عقب نگه دارد. به طور کلی، کوله پشتی و محتویات آن باید کم‌ترین وزن را به بدن دانش آموز وارد کند. جنس کوله باید سبک باشد که خود موجب اضافه وزن نشود و باید دو بند برای قرار گرفتن بر روی دو شانه داشته باشد. کوله پشتی‌ها باید دو بند ضخیم داشته باشند.\nبند نازک کوله پشتی ، به رگ عصب و خونی آسیب وارد کرده و احتمال ایجاد دردهای عصبی مزمن و ناراحتی‌های پوستی را افزایش می‌دهد.\nآویزان کردن کوله از یک طرف بدن، باعث کج شدن اندام فرد و آسیب به ستون مهره‌ها می‌شود. تسمه‌های کوله پشتی باید به طور متقارن تنظیم شده باشد. عدم تقارن دو تسمه، موجب برهم خوردن تعادل بدن می‌شود. دو بند کوله پشتی باید روی سینه قرار بگیرند و بهتر است از کوله پشت‌هایی که دارای بندهایی با حداقل عرض ۵ سانتی متر هستند، استفاده کند.\nپرسش : احساس می‌کنم کودکم هنگام راه رفتن پاهایش را رو به داخل می‌گذارد ، چه علتی می‌تواند داشته باشد و در جهت اصلاح و بهبودی آن چه اقدامی می‌توانم انجام دهم؟\nپاسخ : علت راه رفتن رو به داخل ممکن است مشکلات ساختمانی در زاویه سر استخوان ران و یا به دلیل چرخش در استخوان ساق و یا کوتاهی عضلات اطراف ران باشد.\nدر صورتی که کودکتان در هنگام راه رفتن، نوک انگشتان دو پا را به هم نزدیک کند و یا انگشتانش به سمت داخل انحراف داشته باشند، می‌بایستی برای اصلاح آن، کشش عضلات به درون چرخاننده پا انجام شود و جهت تقویت عضلات نازک نی اقدام شود که این با حرکات اصلاحی درمانی قابل انجام است، همچنین استفاده از ارتزها (نظیر کفش‌های مخصوص، کفی مخصوص ، صندل مخصوص و…) تا حدوی می‌تواند پا را به وضعیت نرمال برگرداند.\nپرسش: چگونه کودک من حرکت می‌کند و به راه می‌افتد؟\nپاسخ: اگرچه بعضی از کودکان اولین گام‌های خود را قبل از ۱ سالگی بر می‌دارند.اما بیشتر بچه‌ها را رفتن را در ماه‌های بعد از ۱ سالگی به خوبی یاد می‌گیرند. به کودکانی که به تازگی راه رفتن را یاد می‌گیرند نوپا(toddler) می‌گویند. چون آنها به صورت تاتی را می‌روند و پاهای خود را به صورت جدا از هم می‌گذارند و بین قدم‌هایشان مکث می‌کنند. آن‌ها ابتدا یک پا را به سمت جلو می‌گذارند سپس پای دیگر را از زمین بر می‌دارند.\n۶ ماه بعد از برداشتن اولین گام، سیر راه رفتن نوپا پیشرفت می‌کند و او سعی می‌کند دستانش را در دو طرف بدن خود نگه دارد (به جای آنکه دستانش را برای حفظ تعادل در روبرو قرار دهد) و در هنگام راه رفتن پاهایش را به همدیگر نزدیک‌تر می‌کند. همچنین تمایل دارد که راه رفتنش را بیشتر به راه رفتن عادی یعنی حرکت از پاشنه به پنجه شبیه کند.\nشما نمی‌توانید کودک نوپای خود را از زمین خوردن حفظ کنید، اما می‌توانید خطر آسیب دیدگی او را با قرار دادن وی روی فرش نرم و در جایی که لبه‌ی تیز مبل و وسایل دیگر نباشد به حداقل برسانید. پس از اینکه چندماه از آغاز راه رفتن کودکتان گذشت، اعتماد به نفس وی در راه رفتن بیشتر شده و وارد چالش‌های جدیدی مثل جمع کردن وسایل و برداشتن اشیا مشود، در حالی که یک وسیله را با خود می‌کشد حرکت می‌کند و می‌تواند از پله‌ها بالا برود. در اواسط ۲ سالگی ، کودک شما دویدن را یاد می‌گیرد، می‌تواند توپ را پرتاب کند. در ۲ سالگی کودک شما می‌تواند بپرد. با پیشرفت راه رفتن کودک، وی نسبت به محیط پیرامونش و اینکه وسایل چه کاری انجام می‌دهند کنجکاو می‌شود، بنابراین پیشنهاد می‌شود که شرایط امنی را برای آن‌ها فراهم کنید.\nپرانتزی بودن پاهای کودکانی که تازه شروع به راه رفتن کرده‌اند معمولا به خودی خود اصلاح می‌شود. این وضعیت تا سن ۱۸ ماهگی به صورت فیزیولوژیک برطرف می‌شود. این حالت در کودکانی که زودتر از موعد راه می‌روند نیز شایع‌تر است. در برخی کودکان شاید با تاخیر تا سن ۳۰ ماهگی ادامه یابد اما اگر این حالت بیش از این ادامه پیدا کند نیازمند مداخله است.\nپای ضربدری خوش خیم در کودکان در سنین ۳ تا ۵ سال شایع است و غالبا با صافی کف پا همراه است و در اکثر مواقع تا سن ۵ سالگی به مرور بهبود می‌یابد یا کمتر می‌شود اما اگر همچنان باقی بماند نیاز به درمان و مداخله دارد.\nپرسش: راستای درست ستون فقرات در کودکان به چه صورت است و چگونه راستای غلط در آن‌ها ایجاد می‌شود؟\nپاسخ: راستای صحیح به این صورت است که اگر از پهلو نگاه کنیم، می‌بایستی سه انحنای طبیعی ستون فقرات را ببینیم.اگر از جلو نگاه کنیم باید شانه‌ها، باسن و زانوها در یک سطح باشند. سر صاف باشد و چرخش یا خم شدگی به سمتی نداشته باشد. البته این طور نیست که همیشه کودکتان باید در این وضعیت باشد بلکه زمانی که در حالت ایستاده و شل ایستاده، بدنش باید تقارن داشته باشد و استرس‌ها در یک نقطه تجمع نیابند.\nراستای غلط در کودکان به دلایل زیر می‌تواند اتفاق بیفتد:\nتصادفات ، آسیب و افتادن‌ها\nاستفاده نا درست از کیف و کوله‌های مدرسه\nمشکلات پا یا کفش نامناسب\nعضلات ضعیف یا عدم تعادل عضلانی\nعادت‌های نادرست در نشستن، خوابیدن و ایستادن\nتصویر ذهنی نادرست از خود (عدم اعتماد به نفس)\nطراحی نادرست فضای مطالعه کردن\nپرسش: تاندونیت آشیل چیست؟ و چه کسی به این عارضه مبتلا می‌شود؟\nپاسخ: تاندون آشیل در پشت پا درست دربالای پاشنه قرار گرفته، این تاندون پاشنه را به دو ماهیچه ساق پا متصل کرده و با هر گام به پا فشار وارد می‌کند تا پا به سمت جلو برود. اگر تاندون به علت استفاده بیش از اندازه، بیش از حد متورم و تحریک شود می‌تواند منجر به وضعیت دردناکی به نام (تاندونیت آشیل) شود.اگر تاندونیت آشیل درمان نشود، می‌تواند منجر به یک بیماری مزمن شود که دراین صورت راه رفتن را تقریبا غیر ممکن می‌کند.\nتاندونیت آشیل یک آسیب شایع دویدن است. اما این عارضه همچنین در بسکتبالیست ها، رقصنده ها، و یا کسانی که در پایشان استرس‌های مکرر دارند را نیز دچار می‌کند. این عارضه می‌تواند بسیار دردناک باشد.\nپرسش: علایم تاندونیت آشیل چیست؟\nپاسخ: در اغلب موارد التهاب تاندون آشیل به آرامی و با کمی درد شروع می‌شود و سپس در طول زمان بدتر می‌شود، شایع‌ترین علایم التهاب تاندون آشیل:\n۱٫درد خفیف یا درد در بالای پاشنه و در ساق پا، به خصوص بعداز دویدن یا انجام فعالیت‌های فیزیکی\n۲٫سفتی و حساسیت در پاشنه، به خصوص هنگام صبح که به تدریج از بین می‌رود.\n۳٫ تورم یا گره سفت در بافت در تاندون آشیل\n۴٫ایجاد صدا در مچ پا در هنگام حرکت کردن\n۵٫ضعف در ساق پای آسیب دیده\nپرسش: التهاب تاندون آشیل به چه علتی به وجود می‌آید؟\nپاسخ: این عارضه یک آسیب ورزشی شایع است که به علت فشار مکرر و شدید در تاندون آشیل ایجاد می‌شود. اما افراد غیر ورزشکار که استرس زیادی در پایشان تحمل می‌کنند نیز ممکن است تحت تاثیر قرار گیرند. سایر عواملی که به ایجاد التهاب تاندون آشیل کمک می‌کنند:\nافزایش فعالیت: شروع یک برنامه آموزشی بعد از یک دوره بی تحرکی\nورزش‌هایی که نیاز به شروع و توقف ناگهانی دارند: به طور مثال تنیس و بسکتبال\nتغییر در کفش،یا پوشیدن کفش‌های قدیمی یا کفش‌هایی که اندازه پا نیستند.\nدویدن در سربالایی:نیروهایی که در سربالایی به تاندون آشیل وارد می‌شوند بیشتر از حد نرمال هستند.\nضعف عضلات ساق\nورزش کردن بدون گرم کردن بدن\nدویدن یا ورزش کردن روی سطوح ناهموار\nآسیب تروماتیک به تاندون آشیل\nپرسش: چگونه می‌توان از التهاب تاندون آشیل جلوگیری کرد؟\nتلاش برای قوی نگه داشتن عضلات :عضلات قوی و انعطاف پذیر کارایی بیشتری دارند و بنابراین استرس کمتری به تاندون وارد می‌کنند.\nافزایش تدریجی شدت و طول جلسات ورزشی:اگر بی تحرک هستید یا به تازگی یک ورزش جدید را شروع کرده‌اید ، حتما به این نکته دقت کنید.\nهمیشه قبل از دویدن یا انجام فعالیت‌های ورزشی خود را گرم کنید.\nکشش انجام دهید: به خصوص عضلات ساق پا، همسترینگ ها، عضلات کوادریسپس و ماهیچه‌های رانی، این ماهیچه‌ها در هنگام دویدن به زانویتان ثبات می‌دهند.\nاز کفش‌هایی استفاده کنید که به راحتی فیت پایتان شوند .\nسعی کنید از محیط‌های نرم مثل چمن ورزش کنید.\nاگر علایم تاندونیت آشیل را در خود می‌بینید ، فعالیت‌هایی مثل دویدن و انجام فعالیت‌هایی که روی پایتان استرس وارد می‌کنند را متوقف کنید.\nپرسش: چگونه تاندونیت آشیل درمان می‌شود؟\nپاسخ : در اغلب وارد التهاب تاندون آشیل در خانه درمان می‌شود.\nفعالیتی که منجر به آسیب دیدگی می‌شود را متوقف کنید.\nبه مدت ۱۵ دقیقه بعد از ورزش یا در صورتی که احساس درد در تاندون دارید ، روی تاندون آشیل یخ بگذارید.\nدراز بکشید و پایتان را تا بالاتر از قلبتان بالا ببرید . اگر امکانش هست ، سعی کنید در حالتی که پایتان را بالا قرار داده‌اید بخوابید. این وضعیت به حداقل کردن تورم کمک می‌کند.\nاز داروهای ضد التهابی استفاده کنید: داروهایی مثل ایبوپروفن به کاهش درد و تورم در مناطق اسیب دیده کمک می‌کنند.\nسعی کنید از کفی‌های مناسب پایتان که پزشک برای شما تجویز می‌کند برای کفشتان استفاده کنید.\nپرسش: انحرافات ستون فقرات در کودکان چگونه است؟\nپاسخ: انواع انحرافات ستون فقرات کودکان به ۳ دسته تقسیم می‌شود:\n۱٫اسکولیوز: اگر انحراف جانبی (انحراف به چپ یا راست) به اندازه بیشتر از ۱۰ درجه باشد به آن اسکولیوز می‌گویند.\n۲٫کایفوز (قوز پشتی): اگر قوس ناحیه پشتی به سمت عقب زیاد شود (بیشتر از ۴۵ درجه) به آن کیفوز یا قوز پشتی می‌گویند.\n۳٫لوردوز(گودی کمر): اگر گودی ستون فقرات کمری بیشتر از حالت طبیعی باشد.به آن گودی کمر یا لوردوز می‌گویند.\nپرسش: علایم انحرافات ستون فقرات کودکان چگونه است؟\nپاسخ: در انحراف جانبی ستون فقرات یک شانه می‌تواند بالاتر یا پایین‌تر از شانه دیگر قرار گیرد، همچنین ممکن است استخوان کتف به سمت عقب برآمده شود، لگن از حالت موازی خارج شده و یک سمت بدن بالاتر از سمت دیگر قرار گیرد.\nدر وضعیت کایفوز در ناحیه سینه‌ای قوسی بیش از حد طبیعی دیده شده و درلوردوز در ناحیه کمری گودی کمر بیشتر از حالت طبیعی دیده می‌شود.\nدر صورت مشاهده علایم مشکوک در کودک خود حتما به پزشک متخصص ارتوپد یا طب فیزیکی مراجعه کرده و تا قبل از سن بلوغ سعی کنید روند درمان را که شامل روش‌های جراحی یا غیرجراحی(از جمله استفاده از بریس های ستون فقرات و حرکات اصلاحی) می‌باشد، پیگیری کنید.


پايگاه اطلاع رساني آثار حضرت آيت الله مصباح يزدي | درس بيست و نهم:بندگى و عبادت، بزرگترين سرمايه انسان\n› درس بيست و نهم:بندگى و عبادت، بزرگترين سرمايه انسان\nبندگى و عبادت، بزرگترين سرمايه انسان\nطفيلى بودن جهان براى انسان\nبهشت جايگاه مؤمنان و دوستان اهل بيت\nالف) مقام انبياء و پيامبر معظّم اسلام\nج) مقام صدّيقين\nمقام عصمت ويژه برگزيدگان خدا\nاهميّت صداقت در ايمان و راه دست‌يابى به آن\n«يا أَباذَرٍّ؛ ما مِنْ شابٍّ يَدَعُ لِلّهِ الدُّنْيا وَلَهْوَها وَأَهْرَمَ شَبَابَهُ فى طاعَةِ اللّهِ إِلاّ أَعْطاهُ اللّهُ أَجْرَ إِثْنَيْنِ وَسَبْعِينَ صِدِّيقاً.»\nاى ابو ذر؛ هر جوانى كه براى خداوند دنيا و لهو آن را ترك كند و جوانى خود را در اطاعت خداوند به پيرى رساند، خداوند نيز به او اجر و ثواب هفتاد و دو صدّيق عطا مى‌كند.\nدر اين بخش از حديث، حضرت پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى‌پردازند به بيان اهميّت كمال‌جويى انسان و والايى كسى كه راه تكامل را جسته است، چرا كه از برخى آيات و روايات استفاده مى‌شود كه جهان با همه گستردگى و عظمت براى به كمال رسيدن انسان آفريده شده است و در واقع هدف اصلى از آفرينش اين جهان، انسان است و ساير موجودات طفيلى انسانند. خداوند متعال مى‌فرمايد:\n«وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَواتِ وَالاَْرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّام وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَآءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلا»(1)\nاو كسى است كه آسمانها و زمين را در شش روز (شش دوران) آفريد و عرش (حكومت) او بر آب قرار داشت؛ تا شما را بيازمايد كه كدام يك عملتان بهتر است!\nمضمون آيه مباركه اين است كه خداوند متعال آسمانها و زمين و جهان طبيعت را به اين جهت آفريد كه زمينه خلقت انسان فراهم شود و انسان را آفريد تا او را آزمايش كند: مضمون آيه شگفت‌آور است و درك آن تاثير زيادى در تفكر و رفتار ما دارد. اين واقعيتى\n1. هود / 7.\nكه خداوند متعال جهان هستى با اين عظمت را براى اين آفريده كه انسان در آن ايجاد شود و با استفاده از امكانات هستى به كمال خويش برسد، حاكى از ميزان ارزش و عمق مسؤوليت انسان است.\nذكر آنچه گذشت از آن جهت ضرورى است كه انسان ارزش وجودى خود را، در بين ساير موجودات هستى، درك كند و بداند كه موجود ساده‌اى، چون كرم و قورباغه و از اين قبيل نيست؛ بلكه موجودى عظيم و ارزشمند است و براى ايجاد و تسهيل شرايط زندگى او، سرمايه‌اى به عظمت هستى ايجاد شده است. جهان با اين عظمت آفريده شده تا زمينه خلقت موجودى با شعور و با اراده و انتخابگر ايجاد شود. پس وظيفه انسان، به عنوان موجودى متفكر و عاقل، در مرحله اول درك ارزش وجودى خويش است، اما درك اين نكته با همه اهميت به تنهايى كافى نيست و بلكه بايد عظمت مسؤوليت خويشتن را نيز در جهان آفرينش درك كند و بداند كه عبث، بيهوده، باطل و بى هدف آفريده نشده است.\nانسان در بين ساير موجودات عالم، خصوصيتى دارد كه در ديگر موجودات نيست و آن داشتن نعمت عقل است، و معناى برترى و والايى انسان بر ساير موجودات اين است كه بجز عقل در ساير خصوصيات و صفات نيز انسان بر ديگر موجودات برترى دارد و هر كمالى كه در ساير موجودات هست، حد اعلاى آن در انسان وجود دارد. اين معنا در مقايسه انسان با ساير موجودات و نوآورى‌هايى كه در خوراك، لباس، مسكن و ازدواج خود دارد، كاملا روشن مى‌شود.\nما مى‌نگريم كه تحولات و نوآورى‌هايى كه انسان در نظم و تدبير اجتماع خود به كار مى‌برد، در هيچ موجود ديگرى نيست. بعلاوه انسان براى رسيدن به هدفهايش ساير موجودات را استخدام مى‌كند، ولى ساير حيوانات و نباتات و غير آنها چنين نيستند؛ بلكه آنها داراى آثار و تصرفات ساده، بسيط و مخصوص به خود هستند: از روزى كه خلق شده‌اند تاكنون از موضع خود قدمى فراتر ننهاده‌اند و تحول محسوسى به خود نگرفته‌اند. حال آنكه انسان در تمامى ابعاد زندگى خود قدمهاى بزرگى به سوى كمال برداشته است و همچنان بر مى‌دارد.\nخلاصه آنكه بنى‌آدم از بين ساير موجودات عالم از ويژگى و خصيصه‌اى برخوردار گرديده است و به جهت همان خصيصه كه عقل است، از ديگر موجودات جهان امتياز يافته است و به وسيله آن، حق را از باطل و خير را از شر و نافع را از مضر باز مى‌شناسد.\n«وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي‌الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلى كَثِير مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلا»(1)\nما آدمى زادگان را گرامى داشتيم و آنها را در خشكى و دريا (بر مركبهاى راهوار) حمل كرديم و از انواع روزى‌هاى پاكيزه به آنان روزى داديم و آنها را بر بسيارى از موجوداتى كه خلق كرده‌ايم، برترى بخشيديم.\nعلامه طباطبايى(رحمه الله) در تفسير اين آيه مى‌فرمايند:\nاين آيه در سياق منّت‌نهادن است، البته منّتى آميخته با عتاب. گويى خداوند متعال پس از آنكه فراوانى نعمت و تواتر فضل و كرم خود را بر انسان ذكر مى‌كند و اينكه او را براى به دست آوردن آن نعمت‌ها و رزقها و براى اينكه زندگى‌اش به خوبى اداره شود، سوار بر مركبهاى بيابانى و دريايى كرد، اين نكته را متذكر مى‌شود كه انسان پروردگار خويش را فراموش كرده، از وى روى تابيد و از او چيزى نخواست و پس‌از نجات از دريا باز روش نخست خود را از سرگرفت؛ با اينكه همواره در نعمت‌هاى او غوطهور بود.\nخداوند در اين آيه خلاصه‌اى از كرامت‌ها و فضل خود را مى‌شمارد، باشد كه انسان بفهمد پروردگارش به وى عنايت بيشترى دارد و با كمال تأسف، انسان اين عنايت را نيز مانند همه نعمت‌هاى الهى كفران مى‌كند.(2)\nبنابراين جا دارد كه انسان قد گوهر و صدف وجود خويش را بشناسد و آن را برسر متاع پوچ و بى‌ارزش دنيا نفروشد:\n2. الميزان (دارالكتب الاسلاميه، چاپ سوم) ج 13، ص 165.\nآنچه بينى دلت همان خواهد *** و آنچه خواهد دلت همان بينى(1)\nانسان براى رسيدن به كمالات انسانى نياز به شرايط و تسهيلات خاصى دارد و بايد جهانى، با همه تحولات و تطورات كه در خود نظام شكوهمند عالم طبيعى است، در خدمت او قرارگيرد. ما تا حدودى مى‌دانيم كه اگر آن تحولات و نظم پيوسته جهان طبيعت نمى‌بود، يا اصلا زندگى اختيارى انسان تحقق نمى‌يافت و يا ناقص تحقق مى‌يافت. به اجمال مى‌دانيم كه جهان داراى نظامى هماهنگ است و اجزاء و عوامل آن به يكديگر نياز دارند. نمونه آن عوامل، جاذبه‌اى است كه بين كرات آسمانى وجود دارد، تا آنجا كه اگر آن جاذبه معيّن و دقيق خلل بيند و يكى از كرات از مدار خارج شود، نظم كرات به هم مى‌خورد و فاجعه‌اى دور از انتظار رخ مى‌دهد.\nچنانكه اشاره شد، جهان با اين عظمت مقدمه آفرينش انسان و دست‌يابى او به كمال است و كمالاتى كه انسان بايد بدانها دست يابد، تا به حدى ارزش دارند كه شايسته است جهانى با اين فراخى، گستردگى و عظمت طفيلى آنها قرار گيرد. گرچه از بين همه انسانها، افراد اندكى به آن كمالات نهايى دست مى‌يابند و ساير انسانها در پرتو وجود آنها به بهره‌هايى مى‌رسند و مطلوبيت وجود آنها تابع وجود اخيار و برگزيدگان است. از باب مثال، در معدن عظيمى به مساحت 50 كيلومتر مربع و عمق زياد، براى رسيدن به چند دانه برليان، دست به كندوكاو و اكتشاف مى‌زنند. پس هدف اصلى رسيدن به چند دانه برليان است؛ گرچه در كنار آن زغال سنگ نيز استخراج مى‌شود، ولى آن ارزش چندانى ندارد. پس در كنار برليان كه هدف اصلى در استخراج معدن است، مواد ديگرى نيز وجود دارند كه در درجه دوم اهميت قرار دارند و نيز ضايعاتى نيز وجود دارد كه دور ريخته مى‌شوند.\nهدف از آفرينش اين جهان انوار پاكى مى‌باشند كه برجسته‌ترين و شاخص‌ترين آنها انوار چهارده معصوم، صلوات الله عليهم اجمعين، است و پس از آنها ساير انبياء و كسانى كه بر حسب درجه كمالى كه دارند به آنها ملحق مى‌شوند. (حدود 124 هزار پيامبر و اولياى خداوند كه برخى از آنها از برخى از انبياء برترند وما از تعداد آنها بى خبريم.)\n1. شعر از هاتف اصفهانى.\nپس والاترين كمالات انسانى در پيامبر(صلى الله عليه وآله) واهل بيت او جمع شده‌اند و پايين‌ترين مراتب آنها در كسانى وجود دارد كه پس از ديگران وارد بهشت مى‌شوند. بجز اين افراد، ديگران كه دلشان از نور ايمان تهى است، ضايعاتى هستند كه در آتش قهر الهى سوزانده مى‌شوند.\n«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالاِْنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَيَفْقَهُونَ بِهَا وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لاَ يُبْصِرُونَ بِهَا وَ لَهُمْ اذَانٌ لاَيَسْمَعُونَ بِهَا ...»(1)\nبه يقين، گروه بسيارى از جن و انس را براى دوزخ آفريديم، آنها دلهايى دارند كه با آن (انديشه نمى‌كنند و) نمى‌فهمند و چشمانى كه با آن نمى‌بينند و گوشهايى كه با آن نمى‌شنوند.\nجهنميان ضايعات اين عالمند و هدف اصلى آفرينش جهان پيامبر، فاطمه زهرا و امامان معصومى هستند كه عالم با همه گستردگى و عظمت، از جهت فضيلت و كمال، قابل مقايسه با وجود هريك از آنها نيست! بلكه يك روز آنها به همه اين جهان مى‌ارزد. صاحبان اصلى اين عالم انسانهايى هستند كه نزد خداوند متعال بار سعادت يافته‌اند و منزل گزيده‌اند:\n«إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّات وَنَهَر. فِي مَقْعَدِ صِدْق عِنْدَ مَلِيك مُقْتَدِر»(2)\nيقيناً پرهيزگاران در باغها و نهرهاى بهشتى جاى دارند، در جايگاه صدق نزد خداوند مالك مقتدر.\nما اعتقاد داريم كسانى كه با ايمان مى‌ميرند وارد بهشت مى‌شوند، حتى اگر پايين‌ترين مرتبه ايمان را داشته باشند و‌آن ايمان، به هنگام مرگ، تبديل به كفر نشود. (آنها پس از عالم برزخ وارد بهشت مى‌شوند.) شكى نيست كه كمال ايمان در گرو اعتقاد و محبت به اهل بيت عصمت و طهارت(عليهم السلام) حاصل مى‌شود؛ چنانكه پيامبر فرمود:\n«... أَلا وَمَنْ مَاتَ عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّد مَاتَ مُؤْمِناً مُسْتَكْمِلَ الاِْيمَانِ، أَلا وَمَنْ مَاتَ عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّد بَشَّرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِالْجَنَّةِ...»(3)\n2. قمر / 54 ـ 55.\n3. بحار الانوار، ج 23، ص 233.\nهمانا كسى كه با دوستى آل محمد بميرد، مؤمن و با ايمان كامل مرده است، همانا كسى كه با دوستى آل محمد بميرد، فرشته مرگ او را به بهشت بشارت مى‌دهد.\nاز اين جهت شيعه‌اى كه دوستار اهل بيت است و در برابر فرمان و خواست خداوند و اولياى او خاضع و فرمانبردار است، از مرگ باكى ندارد؛ چراكه مرگ در پيش روى مؤمن پلى است براى رسيدن به رضوان حق تعالى.\nامام حسين(عليه السلام) در روز عاشوار خطاب به يارانش مى‌فرمايد:\nاى بزرگ‌زادگان، شكيبا باشيد كه مرگ تنها پلى است كه شما را از سختى‌ها و شدايد به باغهاى پهناور و نعمت‌هاى هميشگى عبور مى‌دهد و براستى كدامين شما خوش ندارد كه از زندان به سوى قصر رود.(1)\nحضرت على(عليه السلام) درباره شوق متقيان به لقاى حق مى‌فرمايد:\nاگر نبود اجلى كه براى آنها (متقيان) مقدر گرديده از شوق به ثواب و بيم از عقاب لحظه‌اى جانهايشان در بدنهايشان باقى نمى‌ماند. آفريدگار در جانشان بزرگ است و از اين روى ديگران در چشمشان كوچكند.(2)\nشخصى از ابوذر پرسيد: چرا ما از مرگ بى‌زاريم؟ ابوذر در جواب فرمود:\n«لاَِنَّكُمْ عَمَّرْتُمْ الدُّنْيَا وَخَرَّبْتُمْ الآخِرَةَ فَتَكْرَهُونَ أَنْ تَنْتَقِلُوا مِنْ عِمْرَان إِلى خَراب ...»(3)\nچون شما دنيايتان را آباد كرديد و آخرتتان را ويران ساختيد. از اين جهت مايل نيستيد از آبادانى به ويرانه منتقل گرديد.\nافراد بسته به مراتب ايمان واعمالشان از بهشت بهره‌مند مى‌شوند: عده‌اى پس از مرگ وارد بهشت برزخى مى‌شوند و پس از آن، در قيامت، به بهشت راه مى‌يابند. اما كسانى كه گناهكار بوده‌اند، حتى اگر نور ضعيفى از ايمان در وجودشان تابيده باشد، پس از گرفتار شدن به عذاب الهى و چه بسا پس از سالها عذاب و شكنجه و پس از پاك‌گشتن از گناهان و آلودگى‌ها، وارد بهشت مى‌شوند. چونان طلايى كه در كوره نهاده مى‌شود تا آلودگى‌ها و\n1. شيخ صدوق، معانى الاخبار، ص 289.\n2. نهج البلاغه (ترجمه فيض الاسلام) خ 184، ص 612.\n3. فيض كاشانى، محجة البيضاء، ج 8، ص 258.\nناخالصى‌هايش بر طرف شود و تبديل به طلاى ناب گردد. مسلّماً اين دسته صاحبان بهشت نيستند، بلكه مهمانانى هستند كه با شفاعت صاحبان اصلى بهشت و عنايت و لطف حق تعالى به بهشت راه مى‌يابند.\nصاحبان اصلى بهشت را خداوند در كتاب خود چنين معرفى مى‌كند:\n«وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً»(1)\nو كسى كه خداوند و پيامبر را اطاعت كند (در روز رستاخيز) همنشين كسانى خواهد بود كه خداوند نعمت خود را بر آنان تمام كرده، از پيامبران و صدّيقان و شهدا و صالحان، و آنها رفيقان خوبى هستند.\nدر اين آيه شريفه چهار دسته به عنوان صاحبان واقعى بهشت معرفى شده‌اند كه ديگران با پيروى از آنان و با شفاعتشان وارد بهشت مى‌شوند و در واقع آنها ميزبان و صاحب خانه‌اند و ديگران مهمان. صاحبان بهشت، يعنى انبياء، صدّيقان، شهداء و صالحان كسانى هستند كه خداوند نعمتش را بر آنها تمام كرده است و به ما فرمان داده كه هر روز در نمازمان از خداوند بخواهيم كه ما را به راه آنها هدايت كند:\n«إِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ.»\nگفتنى است كه مراد از شهدا در آيه فوق، گواهان بر اعمال بندگان در قيامتند كه مقام آنها بسيار والاتر از مقام ساير شهداست؛ چنانكه علامه طباطبائى(رحمه الله) مى‌فرمايد: منظور از شهادت (در برخى آيات) شهادت بر اعمال مردم است و مراد از آن، تحمل و ديدن حقايق اعمالى است كه مردم در دنيا انجام مى‌دهند؛ چه آن حقيقت سعادت باشد و چه شقاوت. پس شاهد در قيامت، بر اساس آنچه ديده شهادت مى‌دهد. روزى كه خداوند از هر چيزى گواهى مى‌خواهد، حتى از اعضاى بدن انسان شهادت مى‌گيرد، روزى كه پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى‌فرمايد:\n1. نساء / 69.\n«... يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً»(1)\nواضح است كه چنين مقام كريمى در شأن همه امّت نيست، چون كرامت خاصى است كه زيبنده اولياى طاهرين خداوند است ... كمترين مقامى كه اين گواهان (شاهدان اعمال) دارند، اين است كه در تحت ولايت خداوند و در سايه نعمت اويند و اصحاب صراط مستقيم مى‌باشند.(2)\nنتيجه گرفتيم كه برترين بندگان خداوند و كسانى كه خداوند نعمتش را در حقشان تمام كرده و آنان را صاحبان بهشت قرار داده، انبياء، صدّيقين، شهدا وصالحانند و ديگر بندگان به پاس پيروى از آنها و وابستگى به آن چهار دسته به بهشت راه مى‌يابند. البته كسانى كه به پاس ارتباط با بندگان برگزيده خداوند به سعادت و بهشت مى‌رسند، از حيث مراتب متفاوتند و همه در يك حد نيستند؛ چه آنكه خود آن چهار دسته نيز مراتبشان يكسان نيست و برخى بر برخى ديگر برترى دارند.\nبر اساس فرموده خداوند، پيامبران بر ديگر مردم برترى داده شده‌اند:\n«إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ»(3)\nخداوند آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را برجهانيان برترى داد.\nعلاوه بر اين، برخى از پيامبران بر ديگر پيامبران برترى دارند:\n«تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْض ...»(4)\nبرخى از آن رسولان را بر برخى ديگر برترى داديم.\nاز بين 124 هزار نبى كه خداوند براى هدايت مردم ارسال كرد، تنها 313 نفر داراى مقام رسالت بودند. تازه همه رسولان شريعت نداشتند، بلكه پنج رسول داراى شريعت بودند كه عبارتند از نوح، ابراهيم، موسى، عيسى و حضرت محمد(صلى الله عليه وآله) اين انبياء اولوالعزم از ساير\n1. فرقان / 30.\n2. الميزان (دار الكتاب الاسلاميه، چاپ سوم) ج 1، ص 324 ـ 325.\n3. آل عمران / 33.\n4. بقره / 253.\nرسولان برترند و بر اساس اعتقاد ما، پيامبر خاتم(صلى الله عليه وآله) از همه برتر است؛ چنانكه پيامبر فرمود:\n«يا عَلى إِنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَتَعالى فَضَّلَ أَنْبِياءَهُ الْمُرْسَلينَ عَلى مَلائِكَتِهِ الْمُقَرَّبينَ وَفَضَّلَنى عَلى جَميعِ النَّبِييَّنَ وَالْمُرْسَلينَ وَالْفَضْلُ بَعْدى لَكَ يا عَلى وَلِلاَْئِمَّةِ مِنْ بَعْدِكَ وَإِنَّ الْمَلائِكَةَ لَخُدّامُنَا وَخُدّامُ مُحِبّينَا ...»(1)\nاى على، خداوند تبارك و تعالى پيامبرانش را بر فرشتگان مقرب خود برترى بخشيد و مرا بر همه انبياء و پيامبران برترى بخشيد و پس از من برترى از آن تو و امامان پس از توست و همانا فرشتگان خدمتگزاران ما و دوستان ما هستند.\nثابت شد كه هدف اصلى از خلقت انسان، برگزيدگان بندگان خداوندند و چنانكه افراد معمولى در دارا بودن مراتب و كمالات انسانى متفاوتند، بين انبياء و صالحان و دوستان خدا نيز از جهت كمالات والاى انسانى تفاوت وجود دارد واختلاف درجات و مراتب آنها براى ما قابل درك نيست و تنها خداوند به آن آگاه است.\nانبياى الهى و اولياى خداوند حتى براى يك چشم بر هم زدن نيز به شرك و گناه آلوده نشدند؛ آن هم شرك به معناى واقعى و تعلق خاطر به غير خداوند، چه رسد به شرك بت‌پرستان. مطلوب و مقصود آنها خداوند بوده است و بجز او مقصود و مطلوب ديگرى نداشته‌اند. آنها اگر به غير حق توجه مى‌يابند، از روى وظيفه و به جهت اطاعت از فرمان خداوند است كه از آنها خواسته است، از ديگر بندگان خداوند غافل نباشند و براى رسيدن به هدف اصلى خود، از وسايط مادى سود جويند و الا هدف آنها تنها خداوند است و بس.\nما از مقام بلند ومراتب والاى انبياء، تنها تصور ضعيفى داريم و نمى‌توانيم به ژرفاى آن برسيم و چه بسا اگر بخواهيم در چگونگى مقام آنها بينديشيم عقلمان متحير مى‌شود. تنها آنها و خدايشان به مقام و منزلتشان آگاهند و ديگران از شناخت مرتبه انسانى آنها و مقام آنها و آنچه بدان رسيده‌اند عاجزند:\n«فَلاَ تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِىَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُن جَزَاءاً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ»(2)\nهيچ كس نمى‌داند چه پاداشهاى مهمّى كه مايه روشنى چشمهاست براى آنها نهفته شده، اين پاداش كارهايى است كه انجام مى‌دادند.\n1. بحار الانوار، ج 18 ،ص 345.\n2. سجده / 17.\nاز جمله مراتب والاى انسانى كه بدان اشاره شد، مرتبه صالحان است كه در والايى مرتبه آنها و عظمت منزلت آنها خداوند از قول حضرت موسى(عليه السلام)مى‌فرمايد:\n«رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَأَلحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ»(1)\n«وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلاًّ جَعَلْنَا صَالِحِيْنَ»(2)\nواسحاق و علاوه بر او يعقوب را به وى (ابراهيم) بخشيديم و همه آنان را مردانى صالح قرار داديم.\nديگر مرتبه والاى انسانى، مرتبه صدّيقين است. كلمه «صديقين» به طورى كه خود لفظ دلالت دارد، مبالغه در صدق است؛ يعنى كسانى كه بسيار صادقند. چيزى كه هست صدق تنها زبانى نيست: يكى از مصاديق آن سخنانى است كه انسان مى‌گويد، مصداق ديگرش عمل است كه اگر مطابق با سخن و ادعا بود، صادق است. چون عمل از اعتقاد درونى حكايت دارد و وقتى انسان در اين حكايتش صادق است كه ما فى الضمير را به طور كامل حكايت كند و چيزى از آن باقى نگذارد؛ چنين عملى راست و صادق است. در مقابل اگر ما فى الضمير را حكايت نكند و يا درست و كامل از آن حكايت نكند، عمل غير صادق است.\nسخن صدق نيز آن سخنى است كه با واقع و خارج مطابقت داشته باشد و چون گفتن نيز يك فعل است، قهراً كسى كه در فعل خويش صادق است، سخن نخواهد گفت مگر به آنچه راست بودش را مى‌داند و نيز مى‌داند كه گفتن آن سخن بجا و به مورد است و گفتنش حق است. بنابراين چنين سخنى، هم گوياى صدق خبر و گفتار است و هم گوياى صداقت گوينده است.\n1. شعراء / 83.\n2. انبياء / 72.\nپس «صدّيق» كسى است كه به هيچ وجه دروغ نمى‌گويد و كارى كه حق بودن آن را نمى‌داند، انجام نمى‌دهد؛ هر چند مطابق با هواى نفس باشد. همچنين سخنى را كه راست بودنش را نمى‌داند، نمى‌گويد و كارى كه با عبوديت سازگار نباشد انجام نمى‌دهند.\nعلى(عليه السلام) در وصف خود مى‌فرمايد:\n«... وَإِنّى لَمِنْ قَوْم لا تَأْخُذُهُمْ فِي‌اللّهِ لَوْمَةُ لائِم، سِيماهُم سِيما الصِّدِّيقينَ وَكَلامُهُمْ كَلامُ الاَْبْرَارِ»(1)\nمن از مردمى هستم كه در راه خداوند ازسرزنش ملامت كنندگان باز نمى‌ايستند. نشانه‌هاى آنان، نشانه‌هاى رستگاران و سخنشان، گفتار درست كرداران است.\nمقام صدّيقين، چنان مقامى است كه وقتى خداوند متعال مى‌خواهد مقام برخى از پيامبران خود را توصيف كند مى‌فرمايد:\n«وَاذْكُرْ فِي‌الْكِتَابِ إِبْراهِيمَ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقاً نَبِيّاً»(2)\nدر اين كتاب ابراهيم را ياد كن، كه او بسيار راستگو و پيامبر (خداوند) بود.\nيا درباره مريم، مادر عيسى، مى‌فرمايد: «وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ»(3)\nالبته ما طمعى نداريم كه به مقامى چون مقام صالحان و صدّيقين برسيم، ولى انسان در هر حال نبايد همتش پايين باشد. بايد در حد استعدادها و توانايى‌هاى خود تلاش كند و براى رسيدن به مراتب برتر بكوشد. سعى كند به مراحلى كه انسانهاى غير معصوم مى‌توانند به آنها برسند دست يابد. بودند در بين علماء بزرگانى كه به مراحل بالاى انسانى رسيدند و ما برخى از آنها را ديديم و شناختيم و چه بسيار بزرگانى كه به سرحد تكامل و رشدى كه در خور انسانهاى متعالى است رسيدند و ما از آنها بى‌خبريم. مسلماً رسيدن به آن مراحل بالا، باهمّت بلند و تلاش پيگير حاصل مى‌گردد؛ چنانكه شاعر مى‌گويد:\nهمّت بلند دار كه مردان روزگار *** از همّت بلند به جايى رسيده‌اند\n1. نهج‌البلاغة (ترجمه شهيدى) خ 192، ص 224.\n2. مريم / 41.\n3. مائدة / 75.\nهمّت اگر سلسله جنبان شود *** مور تواند كه سليمان شود\nخداوند در راه رشد و تكامل انسان مانعى قرار نداده، اگر انسان همّت بلند داشته باشد مى‌تواند به مقامهاى والايى چون مقام صالحان برسد؛ گرچه او معصوم نمى‌گردد: مقام صدّيقين و صالحان فروتر از مقام معصومان است. بنابراين هر انسانى مى‌تواند به آن مقامها برسد، هر انسانى مى‌تواند در عمر خود گناه نكند و در واقع كسى كه سعى مى‌كند به گناه آلوده نگردد و از خواست نفس دورى مى‌كند و تنها به خواست و رضاى حق تن در مى‌دهد، در مقام عمل معصوم است؛ گرچه اصطلاح معصوم بر او منطبق نمى‌گردد. در توضيح اين مطلب بايد گفت:\n«عصمت» در لغت، به معناى نگاهداشتن و مانع شدن است و در اصطلاح به ملكه‌اى نفسانى گويند كه انسان داراى آن را از گناه و يا حتى از خطا و اشتباه باز مى‌دارد. حال آيا اين ملكه مانع است و از اين جهت به آن ملكه «عصمت» مى‌گويند، يا اينكه خداوند انسانى را كه داراى اين ملكه است از گناه و خطا و اشتباه باز مى‌دارد؟ فى الجمله هر دو معنا صحيح است: چه بگوييم شخص معصوم كسى است كه ملكه بازدارنده و عاصمه دارد و آن ملكه او را از خطا و گناه باز مى‌دارد، يا اينكه بگوييم معصوم كسى است كه خداوند او را از گناه و اشتباه باز مى‌دارد، به خطا نرفته‌ايم. زيرا خداهم بوسيله همين ملكه او را حفظ مى‌كند. پس معصوم كسى است كه مصون از خطا و گناه و يا تنها مصون از گناه است.\n1. عصمت از گناه: يعنى معصوم كسى است كه با اختيار و قصد گناهى مرتكب نگردد.\n2. عصمت از خطا و اشتباه: يعنى معصوم كسى است كه علاوه بر ترك گناه، از خطا و اشتباه نيز بركنار باشد.\nعصمت نوع اول، عصمت در مقام عمل است، ولى عصمت نوع دوم اعم از عمل و غير\nآن است، يعنى شامل مقام ادراك و تشخيص نيز مى‌شود؛ چون معصوم نوع دوم كسى است كه نه تنها در مقام عمل گناه نمى‌كند، بلكه در تشخيص نيز دچار خطا نمى‌شود. يعنى هم درست مى‌فهمد و درست بيان مى‌كند و هم درست عمل مى‌كند.\nعلامه طباطبايى، رحمة الله عليه، درباره عصمت انبياء و امامان معصوم مى‌فرمايد: قرآن كريم تصريح دارد كه خداوند ايشان را جهت خود «اجتبا» و انتخاب كرده است و براى حضرت خود خالص گردانيده، چنانكه مى‌فرمايد:\n«وَ مِنْ آبَائِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ وَ إِخْوَانِهِمْ وَ اجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلى صِرَاط مُسْتَقِيم»(1)\nو از پدران و فرزندان و برادران آنها (افرادى را برترى داديم) و برگزيديم و به راه راست هدايت كرديم.\nخداوند به ايشان از علم، آن مرحله‌اى را داد كه ملكه «عاصمه» است و ايشان را از ارتكاب گناهان و جرايم باز مى‌دارد. ديگر با داشتن آن ملكه، صدور گناه (حتى گناه صغير و كوچك) از ايشان محال مى‌شود. گرچه «عصمت» و ملكه «عدالت» هر دو از صدور و ارتكاب گناه مانع مى‌شوند، اما فرقشان در اين است كه با ملكه عصمت صدور گناه ممتنع نيز مى‌شود، ولى صدور آن با ملكه عدالت ممتنع نمى‌شود.\nملكه «عصمت» در عين اينكه از اثرش تخلف ندارد و اثرش قطعى و دائمى است، در عين حال طبيعت انسانى را ـ كه همان مختار بودن در افعال ارادى خويش است ـ تغيير نداده، او را مجبور و مضطرّ به عصمت نمى‌كند. چگونه مى‌تواند او را مجبور كند، با اينكه علم خود از مبادى اختيار است و قوى بودن علم باعث قوى شدن اراده مى‌گردد: مثلا كسى كه طالب سلامتى است، اگر يقين كند كه فلان چيز سمّ كشنده آنى است، هر قدر كه يقينش قوى باشد او را مجبور به اجتناب از سمّ نمى‌كند؛ بلكه يقين او را وادار مى‌كند كه با اختيار خود از نوشيدن آن مايع سمّى خوددارى كند.(2)\n1. انعام / 87.\n2. الميزان (دار الكتب الاسلاميه، چاپ سوم) ج 11، ص 177 ـ 189\nبنابر آنچه گفته شد، حتى افرادى چون حضرت ابوالفضل، سلام‌اللّه‌عليه، و على‌اكبر، سلام‌اللّه‌عليه، و بسيارى از امام زادگان داراى نوع دوم عصمت ـ كه اختصاص به برخى از انبياء و امامان معصوم و فاطمه زهرا دارد ـ نيستند، در عين حال در طول زندگى‌شان مرتكب گناهى نشدند. البته شكى نيست كه مقام آن بزرگواران به مراتب از مقام ديگر مردم بالاتر است و نوعى از مقام عصمت را داشته‌اند، چيزى كه هست عصمت تضمين شده را كه به برخى از انبياء وامامان اختصاص دارد ندارند.\nنتيجه گرفتيم كه انسان مى‌تواند عصمت عملى از گناه داشته باشد و عملا دست به گناه نزند و اگر همّت بلند داشته باشد و در پى رياضت نفس و سركوب كردن هواهاى نفسانى برآيد و ارتباطش را با خداوند محكمتر كند، مى‌تواند به مقام صدّيقين دست يابد. بنابراين بايد در جهت رسيدن به كمالات معنوى حركت كنيم و به خود تلقين كنيم كه مى‌خواهيم صدّيق و يا صالح شويم. شكى نيست كه اگر انسان تلاش كند و ظرفيت‌هاى لازم و شايستگى‌هاى بايسته را كسب كند، خداوند از اعطاى چنين مقامهايى بخل نمىورزد. اصلا خداوند خود انسان را تشويق كرده كه به آن مراتب عالى برسد و اسلام مؤمن را به داشتن همّت بلند فرا خوانده است و خداوند مى‌خواهد كه مؤمن همّتش را بلند دارد و به كم قانع نشود؛ مقام انبياء را بنگرد و سعى كند به آن تأسّى كند.\nاگر ما نمى‌توانيم به مقام پيامبران و مقام عصمت آنان دست يابيم، مى‌توانيم صدّيق و صالح گرديم؛ چون عصمت ويژه انبياء و امامان معصوم، شرط آن دو مقام نيست.\nچنانكه پيشتر نيز گفتيم، «صدّيق» مبالغه در راستى و صدق است؛ يعنى كسى كه دروغ در زندگى‌اش راه ندارد: نه در گفتارش، نه در كردانش و نه در فكرش كه حتى فكر غلط و انديشه نا صواب نيز ندارد.\nاهميت صداقت در ايمان و راه دست‌يابى به آن\nپيامبر(صلى الله عليه وآله) درباره ارزش صدق و راستى مى‌فرمايد:\n«إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَ الْبِرُّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتّى يُكْتَبَ\nعِنْدَ اللّهِ صِدِّيقاً»(1)\nصدق به نيكويى رهنمون مى‌شود و نيكويى به بهشت. و مرد راست نمى‌گويد مگر آنكه در نزد خداوند صدّيق شناخته مى‌شود.\nشايد ما به‌دست آوردن صداقت در سخن، انديشه و رفتار را كار مشكلى نبينيم و پيش خود تصور كنيم كه مى‌توانيم دروغ نگوييم، فكر ناصواب در ذهن نپرورانيم و رفتار ناشايست نداشته باشيم؛ اما واقعيت اين است كه اين كار خيلى دشوار است: همه ما ادعا مى‌كنيم كه به خداوند ايمان داريم و دائماً خداوند را حاضر و ناظر مى‌بينم، اما آيا رفتار و گفتارمان اين ادعا را تأييد مى‌كند؟\nما گاهى در تنهايى كارهايى را انجام مى‌دهيم كه اگر كودكى در كنارمان بود شرم مى‌كرديم و بدان كارها دست نمى‌زديم، حال چگونه اعتقاد داريم كه خداوند حاضر است و كار زشت انجام مى‌دهيم! در واقع خداوند را كمتر از يك كودك مى‌بينيم و در اعتقادمان صادق نيستيم؛ در اعتقادمان شائبه دروغ و كذب وجود دارد. ما اعتقاد داريم كه اگر انسان عمرش را صرف طاعت خداوند كند، در برابر هر لحظه از عمرش خداوند به او پاداشى مى‌دهد كه بيش از دنيا و آنچه در آن است ارزش دارد؛ اما آيا در اين اعتقاد و باور صادقيم؟ آيا رفتارمان اين اعتقاد را تصديق مى‌كند؟\nاگر كسى يك كيسه كوچك از طلا داشته باشد، آيا بيهوده آن را درچاه مى‌اندازد؟ آيا هيچ انسان عاقلى چنين مى‌كند؟ يا اينكه اگر حتى يك سكه طلا داشته باشد، آن را در جاى امن پنهان مى‌كند كه گم نشود و يا به سرقت نرود؟ پس انسان هيچ گاه ثروت و سرمايه مادى خود را بيهوده از دست نمى‌دهد، چون اين كار را عاقلانه نمى‌داند. حال اگر ما بر اين باوريم كه هر لحظه از عمرمان گران‌بهاتر از گوهرى چون برليان است، آيا حاضر مى‌شويم كه آن را مفت از چنگ بدهيم! گيرم كه گناه نكنيم، آيا آن را به بيهودگى و لغو سپرى نمى‌سازيم؟\nاگر ما براستى اعتقاد داريم كه در برابر هر لحظه از عمرمان پاداشى فراتر از دنيا وجود دارد حاضر نمى‌شويم آن را به رايگان از دست بدهيم؛ چنانكه مال دنيا را به رايگان از\n1. فيض كاشانى، محجة البيضاء، ج 8، ص 14.\nدست نمى‌دهيم. اگر صد تومان گم كنيم، نگران گرديده، حواسمان پرت مى‌شود و حتى در هنگام خواندن نماز به فكر يافتن آن هستيم. (معمولا برخى در نماز در پى يافتن گم‌شده خود بر مى‌آيند و آنچه را فراموش كرده‌اند در نماز به خاطر مى‌آورند!.)\nاگر انسان با تلاش و زحمت فراوان ثروتى اندوخت، حاضر نمى‌شود به آسانى آن را در اختيار ديگرى قرار دهد وقدر آن را مى‌داند، چون در تهيه آن زحمت فراوان كشيده است، اما ممكن است بدون احساس‌اندكى زيان، ساعت‌ها عمر خود را در راه باطل صرف كند. به عبارت ديگر، ممكن است انسان در صرف مالش بخيل باشد، اما در صرف عمر خود بخيل نباشد؛ با اينكه ارزش مال با ارزش عمر برابرى نمى‌كند. پس ما در ادعا و ايمانمان به آخرت و ثوابهاى اخروى كه براى هر لحظه از عمرمان وجود دارد، صادق نيستيم والا اگر ايمان راستين مى‌داشتيم، عمرمان را به بيهودگى سپرى نمى‌ساختيم، چه رسد كه آن را صرف گناه كنيم! در واقع زندگى ما آميخته با اين ادعاهاى دروغين است. اگر خداى ناكرده، دروغ به رفتار و گفتارمان نيز راه يابد كه به مصيبت بدترى گرفتار شده‌ايم.\n«وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَهُمْ مُشْرِكُونَ»(1)\nو بيشتر آنان كه ادعاى ايمان به خداوند را دارند مشركند.\nشايد خداوند با اين آيه مى‌خواهد به ما اين نكته را بفهماند كه بسيارى از مؤمنان ايمانشان آميخته با شرك است و خالص نيست: اگر كسى تنها يك معبود داشته باشد و مشرك نباشد، در درون او جايى براى هوسها، مقام‌پرستى‌ها و در يك كلام جايى براى محبت دنيا وجود ندارد. وجود اين گرايش‌ها و علاقه‌هاى باطل، نشانگر اين است كه چندين معبود دارد نه يك معبود:\n«أَفَرَأَيْتَ مَنْ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْم وَخَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ أَفَلاَ تَذَكَّرُونَ»(2)\n2. جاثيه / 23.\n(اى رسول ما) مى‌نگرى آن را كه هواى نفسش راخداى خود قرار داده، خداوند او را دانسته (و پس از اتمام حجت) گمراه ساخته، مهر بر گوش و دل او نهاده است و بر چشم وى پرده ظلمت كشيده، پس بجز خداوند چه كسى او را هدايت خواهد كرد؟ آيا متذكر اين معنا نمى‌شويد (كه جز راه خدا پرستى راههاى ديگر، گمراهى است.)\nبله كسانى كه داراى هواى نفسند، هواى نفس را معبود خود قرار داده‌اند و مشركند. در واقع ايمان چون با هواى نفس آلوده است، خالص نيست و به شرك آلوده است. البته ايمانهاى آلوده به شرك همه در يك حد نيستند، گاهى 99% ايمان با 5% شرك آلوده است و گاهى شرك تا به حدى مى‌رسد كه اصل ايمان به خداوند از بين مى‌رود.\nدر اينكه ما به گناه آلوده گشته‌ايم شكى نيست، اما آيا كسى كه ساليانى از عمرش را صرف گناه و بيهوده‌كارى كرده، مى‌تواند تصميم بگيرد كه از گناه دست بكشد و در ايمان و اعتقاد خود صادق گردد و واقعاً صدّيق گردد، يا نه؟ مسلّماً اين امر ممكن است و حتى پس از گذشت شصت سال از عمر، باز انسان مى‌تواند تصميم بگيرد كه صدّيق شود، به اين شرط كه از گذشته خود توبه كند و تصميم بگيرد كه باقى‌مانده عمر خويش را صرف طاعت خداوند كند. به‌گونه‌اى رفتار كند كه خداوند مى‌خواهد: خواب، بيدارى، نشست و برخاست، معاشرت و رفتار داخل خانه و با مردم همه براى خداوند باشد. اين مهمّ ممكن است، اما ظرف مدّت اندكى حاصل نمى‌گردد و در مدت كوتاهى انسان صدّيق نمى‌گردد.\n«صدق» ملكه‌اى است كه با تلاش طولانى و مداوم در انسان پديد مى‌آيد. كسى كه پس از شصت سال گناه تصميم مى‌گيرد صدّيق شود، بايد آن قدر تلاش كند كه ملكه صدق، به همان معناى دقيقى كه بيان كرديم، در او پديد آيد. حال ممكن است كسى دو سال تمرين و رياضت و مداومت در پيدايش آن ملكه داشته باشد، كه در اين صورت پس از آنكه صدّيق شد، مرتبه‌اش دو برابر بالاتر از مرتبه كسى است كه براى رسيدن به مقام صدق يك سال تلاش كرده است و اجر و پاداش او نيز مضاعف است. همين‌طور اگر سالهاى فزون‌ترى براى رسيدن به آن مقام تلاش كند، مرتبه او بالاتر مى‌رود، چه رسد كه انسان از هنگام بلوغ تصميم بگيرد كه بنده خداوند باشد. براستى جز راه خداوند، راه ديگرى نپيمايد و جز فكر خدايى، فكر ديگرى در مغزش راه ندهد و حتى خيال گناه نيز نكند.\nباور اين نكته براى ما دشوار است كه انسان به مقامى برسد كه حتى فكر گناه نيز نكند، ولى در بين علماى ما بودند افرادى كه به اين مقام رسيدند: نقل كرده‌اند كه مرحوم سيد رضى و سيد مرتضى ،رحمة الله عليهما، مى‌خواستند نماز جماعت بخوانند. سيد مرتضى ـ كه برادر بزرگتر بود ـ خواست تلويحاً و با اشاره به سيد رضى بفهماند كه شبهه‌اى در عدالت من نيست؛ از اين جهت گفت: هر يك از ما كه تا حال مرتكب گناهى نشده امامت نماز جماعت را به عهده بگيرد. او مى‌خواست به برادرش بفهماند كه من از هنگام بلوغ تا كنون، مرتكب گناهى نشده‌ام! سيد رضى در جواب گفت: آن كسى كه خيال گناه نيز نداشته است امامت نماز جماعت را به عهده بگيرد، يعنى من حتى فكر گناه را نيز به ذهنم راه نداده‌ام!\nيكى از بزرگان نقل مى‌كرد كه حدود شصت سال پيش، مردى از خانواده قاجار كه زمانى نيز سر كنسول ايران در عراق بوده است قد رشيدى داشت و با وقار راه مى‌رفت، او با اينكه به هنگام راه رفتن با سر افراشته و با وقار راه مى‌رفت ـ تا آنجا كه برخى خيال مى‌كردند شخص متكبرى است ـ ولى من احساس مى‌كردم كه او سر ديگرى نيز دارد كه از روى تواضع به زير افكنده شده است. من او را نمى‌شناختم، تا اينكه به هنگام مرگ به دنبال دو نفر از مراجع فرستاد، تا آنها را وصىّ خود قرار دهد. در حال سكرات مرگ و احتضار و در حضور آن دو مرجع گفته بود: خداوندا، تو شاهدى كه من از هنگامى كه به تكليف رسيده‌ام، از روى علم و عمد گناهى مرتكب نشده‌ام! او در آن حال كه هركس به گناهش اعتراف مى‌كند، آن هم در حضور دو مرجع مى‌گويد از هنگام بلوغ تا كنون گناهى نكرده‌ام. آن عالم بزرگ مى‌گفت: وقتى آن جريان را شنيدم، پى‌بردم كه چنين سخن و ادعايى از او روا بوده است. شايد آن عالم بزرگ باطن او را مى‌ديده، چرا كه برخى از اولياى خداوند از باطن افراد نيز با خبرند.\nچنين شخص كه از اول جوانى خود را به گناه آلوده نكرده است و فقط به خداوند نظر دارد و در صدد انجام وظايف و تكاليف الهى بر مى‌آيد، مسلّماً از مقام صدّيقين دور نخواهد بود.\n‹ درس بيست و هشتم:عظمت عبادت و بندگى و تأثير تكوينى آن درس سى‌ام:مقام ذكر، معاشرت سازنده و معيار گزينش رفيق ›