بحثى درباره مناسبات قدرت در سازمانها\n02 10 1997 | موضوع: مطالب كتاب «دمكراسی برای ايران» | محل انتشار: | نسخه چاپ\nفرخ نگهدار اكتبر 97\nماركسيسم يگانه مكتب فكرى خردگراست كه تئورى ساختارمندى را براى برهمزدن معادلات قدرت در كليّت جامعه بشرى و بسط عدالت اجتماعى ارائه داده است. ماركسيسم كليد رهايى از جامعه طبقاتى را در لغو مالكيت خصوصى و اجتماعى كردن وسايل توليد دانستهاست. راه تحقق اين هدف، كسب قدرت دولتى توسط طبقه كارگر و دولتى كردن تمام موسسات توليدى و خدماتى شناخته شد. هم ماركس و هم انگلس با دقت و وسواس بسيار، ونيز بادلسوزى و تعهدى واقعا شورآفرين، جزييات رابطهى كارگر و كارفرما در موسسات سرمايهدارى را در مركز توجه قرارداده و تصويرى بسيار روشن و نافذ از ستم سرمايهدارى را بهنمايش مىگذارند. سراسر اثر بزرگ ماركس، «كاپيتال» مشحون از بررسىهاييست كه خصلت بهرهكشانه و ظالمانه مناسبات توليد سرمايهدارى را افشا مىكند. اين مطالعات عمدتا در حوزه همان مباحثى است كه بعدها «بهويژه با ظهور كينز» تحت عنوان اقتصاد خرد) (Microeconomicsنظامبندى شده است.\nبا اين حال نه اين بنيانگذاران و نه ديگر تئوريسينهاى ساختمان سوسياليسم در ارائه مدل براى رفع سرمايهدارى، هم در اقتصاد و هم در سياست، بر تئورىها و دستورالعملهايى تأكيد و توجه داشتهاند كه به موضوعات و عرصههاى اقتصاد كلان) (Macroeconomicsو سياست كلان) (Macropoliticsمربوط مىشود. آموزش ماركسيسم در احزاب كارگرى و تمام منابع آموزش اقتصاد سياسى سوسياليسم و تئورىهاى گذر به سوسياليسم حاوى مطالبى است كه تحولات كلى و عمومى در مقياس كشورى و گاه كليت جامعه بشرى را در بر مىگيرد. در اين تئورىها چگونهگى مناسبات در سلولهاى تشكيلدهنده جامعه، در سازمانهاى توليد، توزيع و سرويسرسانى، چگونهگى اداره اين سازمان و توزيع مناسبات قدرت در آنها در مركز توجه و سنگ پايه تئورى نيست. تئورىهاى اقتصاد سياسى سوسياليسم و مدلهاى ساختمان دولت سياسى، اساسا يا فاقد مسايل مديريت است و يا آنجا كه به آن مىپردازد (چنانكه خواهيم ديد) در عمل تكرار همان ساختار هاى هيرارشيك است كه در سرمايهدارى رايجاند.\nهم از تناقضات ميان ايدهآلهاى سوسياليتى و آنچه كه در عمل بر اساس اين ايدهآلها در جوامع سوسياليستى پياده شد و هم از ناكامى احزاب كمونيست در تنظيم مناسبات و حيات درون حزبى بر پايه ايدهآلهاى دموكراتيك بايد دريافت كه تئورىها و مدلهايى كه براى تحققبخشى روياها تدوين و خلق شدهبودند، فاقد كارآيى بودهاند و علت اساسى اين ناكارآمدى نيز (تا آنجا كه من دريافتهام) هم وجه عينى داشته است و هم وجه ذهنى. ماركسيسم رشد كافى نيروهاى مولده را عامترين شرط عينى مىشناسد و تأكيد مىكند كه اجتماعى شدن توليد شرط عينى لازم و كافى است. اما تجربه نشان داد كه اين شرط فقط شرطى لازم است و كافى نيست.\nبراى برابرى انسانها در برابر يكديگر، علاوه بر اجتماعى شدن توليد، فراهم آمدن زمينه و امكان عينى براى رهايى از نظامات مبتنى بر تقسيم كار اجبارى (دستورى) نيز»به مثابه شرط عينى» ضرورى است. به زبان ديگر سرمايهدارى به پايان خود نزديك نخواهد شد مگر مناسبات قدرت و ساختار هيرارشيك موسسات اقتصادى، كه مبتنى بر توزيع نابرابر قدرت و اختيار است بتواند از اساس دگرگون شود.\nآنچه كه در گفتوگو با رفيق بهروز و رفيق مجيد عبدالرحيمپور در نشريه كار شماره 171و 172از من نقل شده است. نيز اشاراتى به همين بحث است. اما هدف نوشته حاضر پىگيرى همان بحث در ابعاد تاريخى و فلسفى نيست. هدف اين نوشته مرورى است بر مناسبات قدرت در سازمانهاى مختلف يعنى در موسسات اقتصادى، در ادارات دولتى و نيز در احزاب سياسى و سازمانهاى اجتماعى و تخمين سمت تحول اين مناسبات از ديروز تا امروز. اگرچه قصد از اين مرور، قبل از همه آناست كه راه براى دموكراتيزهكردن حيات سازمانى و شيوههاى تصميمگيرى در هر نوع سازمان گشودهشود اما با صراحت بايد اذعان كنم همانطور كه شيوههاى تصميمگيرى در سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت) مرا به تحرير اين نوشته برانگيخته است همانطور نيز جستجوى راهها براى دموكراتيزه كردن شيوههاى تصميمگيرى، و قبل از همه انجام اصلاحاتى معين در حيات درون سازمانى در سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت (، در مد نظر بوده است.\nدر ماه ژانويه 96شوراى مركزى سازمان طرح منشور همكارى با دو سازمان جمهورى خواهان ملى و حزب دموكراتيك مردم ايران را تصويب و قرار انتشار آن را صادر كرد، بىآنكه شوراى مركزى از واحدهاى سازمان در كشورهاى مختلف تقاضا كند نظرات و پيشنهادهاى خود را روى سند براى شوراى مركزى ارسال كنند. نامههاى اعتراضى و مطالباتى متعدد از كشورهاى مختلف به شوراى مركزى رسيد كه همه آنها روش شوراى مركزى در عدم تلاش براى مشاركت فعالين سازمان در تصميمگيرىها پيرامون منشور را مورد انتقاد قرار مىداد. در ارتباط با اين انتقادها شوراى مركزى انتشار منشور را به تعويق انداخت و اجلاسى را متشكل از نمايندگان كشورها و برخى فعالين ديگر را دعوت كرد و قرار بر اين شد كه شورا بر اساس پيشنهادهاى اعضا و جلب توافق دو سازمان ديگر منشور را اصلاح و منتشر كند. اين اجلاس ژوئن سال 96تشكيل گرديد و ضمن بررسى منشور، شوراى مركزى را فرا خواند كه با تشكيلات رابطهاى نزديكتر برقرار كند و مسائل مهم پس از اطلاع فعالين و نظرخواهى از آنان مورد تصميمگيرى در شورا قرارگيرند.\nچند ماه بعد، در ماههاى نوامبر 96ژانويه 97و سپس در مارس 97اجلاسهاى شوراى مركزى تشكيل و در باره موضع سازمان در انتخابات رياست جمهورى بحث و سرانجام تصميمگيرى شدهاست. اما هيچ ابتكارى نه از جانب شوراى مركزى و نه از طرف هيأت اجرايى براى انتقال بحثهاى درون شورا به درون تشكيلات صورت نگرفت. از هيچيك از اعضاى سازمان نظرخواهى نشد و به تودهى اعضا و هواداران سازمان يكباره ابلاغ شد كه در انتخابات رياست جمهورى شركت نكنيد. از سوى ديگر اكثريت بزرگ علاقهمندان به چپ در ايران، به شمول هواداران سازمان در انتخابات شركت كردند. در خارج كشور بسيارى كادرها به انتقاد برخواستند كه چرا شوراى مركزى بدون بحث و مشورت، حتى بدون اطلاع و ارتباط با تشكيلات تصميمگيرى كردهاست. در داخل كشور نيروهاى علاقهمند به سازمان و آرمانهاى چپ به همان اندازه نسبت به رأى شوراى مركزى بيگانه ماندند كه شوراى مركزى نسبت به رأى آنها.\nطى پروسهاى كه از 10سال پيش شروع و با تشكيل كنگره اول در سال 90به اوج رسيد سازمان ما چرخش مهمى در حيات سازمانى را پشت سرگذاشت. مضمون آن تحول تأمين آزادى بيان و عقيده در سازمان و نيز انتخاب دستگاه رهبرى توسط نمايندگان اعضا در كنگرههاى نوبتى بود. پس از ما ساير سازمانهاى چپ نيز، هر يك تا حدى، در همين مسير (كه عموما بهعنوان دمكراتيزه كردن حيات سازمانى شناخته شدهاست) گام برداشتند. اما تجربه سالهاى اخير كه دو نمونه آن (انتخابات و منشور) در فوق نقل شد مرا به تدريج به مدل موجود تأمين رهبرى سياسى در سازمان بىاعتماد و مردد ساختهاست. اين شيوه اگرچه از شيوههاى مبتنى بر «مميزى ايدئولوژيك» و «رهبرى انتصابى» فاصله كيفى و قابل تاكيد دارد اما (به اعتقاد من (هنوز تا رسيدن به نظاماتى كه ارادهى پايه اجتماعى (و ياحتى پايه تشكيلاتى) سازمان در آن تعيين كنندهاست فاصله و يا حتى تعارض آشكار دارد.\nبدين ترتيب گرچه دو نمونهى فوق براى من انگيزهى تحرير نوشته حاضر شدهاند، اما هدف نوشته نه بيان اعتراض بلكه ارائه تحليلها و مدلهايىست كه با در نظرداشت آنها مىتوان يك رشته اصلاحات معين در زمينه ساختار تشكيلاتى و روشهاى تاسيس و اداره ارگانهاى رهبرى را طراحى و پىگيرى كرد.\nمعناى تصميم سازمان\nتصميمهاى شوراى مركزى در قضاياى يادشده (انتخابات و منشور) البته كه از ديد هركس داراى جانمايهى ارزشى و عقيدتى و تحليلى مشخص بودهاست. اما بحث در اينجا پرداختن به اين جانمايه نيست. در اينجا بحث اين، اين است كه اين تصميمها كدام اراده را بيان مىكند. و اجراى آنها بر عهدهى چه كسانى است. موضوع اين تصميمها نه اعلام موضع شوراى مركزى، كه تعيين تكليف براى تودهى اعضا و هواداران سازمان است. هم از اين رواست كه قبل از همه بايد ديد آيا معناى تصميم شوراى مركزى تصميم كيست.\nما شوراى مركزى را نماينده و سخنگوى سازمان و موضع و نظر آن را موضع و نظر سازمان دانستهايم. بىآنكه دقيقا روشن شده باشد كه چرا و بر حسب كدام فرضيات نظر و تصميم متخذه در شورا نظر و موضع سازمان بايد تلقى شود. در اينباره تعبيرهاى مختلف وجود دارد:\n- مىتوان پذيرفت نظر شورا نظر سازمان است: چون هيچ نهاد و ارگان ديگر وجود ندارد كه چنين داعيهاى داشتهباشد، چون شورا حق نمايندگى سازمان (هرچه باشد) را در انحصار خود دارد.\n- مىتوان پذيرفت نظر شورا نظر سازمان است: چون كنگرهى سازمان كه «تجلى ارادهى عموم اعضاى متشكل سازمان است» شوراى مركزى را برگزيده و حق تصميمگيرى به نام سازمان را به آن تفويض كردهاست.\n- مىتوان پذيرفت نظر و موضع شورا نظر و موضع سازمان است، چون اين نظر با تمايل اكثريت اعضاى متشكل سازمان همسوست و به عنوان نظر سازمان پذيرفته شدهاست.\n- مىتوان پذيرفت نظر و موضع شورا نظر و موضع سازمان است، چون اين نظر با تمايل و تشخيص اكثريت مجموع كسانى كه خود را وابسته و يا علاقهمندان به سازمان مىدانند (پايه اجتماعى سازمان) همسو و مورد پشتيبانى است.\nراستى كدام برداشت از «نظر سازمان» در اينجا «به واقعيت نزديكتر» و يا «منطقىتر» است؟ از نظر من چون هيچ «واقعيتى» يا «منطقى» جدا از ذهن قضاوتگر براى معيار گرفتن آن وجود ندارد، لذا طرح مساله بدين گونه چيزى نيست جز يك تلاش پوزيتونيستى (اثباتگرايانه) كه هدف آن پوشانيدن انگيزههاى ايدئولوژيك و گزينش پاسخدهندهاست. بهزبان ديگر، هدف از طرح سوال بدين صورت عبارت است از پنهان كردن خويشتن خود در پس كلماتى به ظاهر بىطرف. كسى كه معتقد است: «نظر و تصميم اعلام شده از جانب شوراى مركزى نظر و موضع سازمان است چون كسان ديگرى وجودندارند كه چنين ادعايى كنند«، با كسى كه نظر شوراى مركزى را به اين دليل، نظر سازمان مىشناسد كه آن نظر برآيند و بيانگر نظر و خواست اكثريت همه كسانى است كه به سازمان علاقهمندند، نمىتواند مابهازاى مادى سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت) را يكطور ببيند. آنها با دو ديد دارند دنيا را مىبينند و لذا آنچه را كه «واقعيت» مىانگارند در ذهن هر كدام همان نيست كه ديگرى ديدهاست. اينكه كدام تصميم و نظر در ذهن ما اعتبار تصميم و نظر سازمان را پيدا كند دقيقا بستگى به آن دارد كه مفهوم سازمان در ذهن ما چهگونه فهميده مىشود واين كه ما واژه «سازمان» را در ذهن خود چهگونه بفهميم، بستگى به آن دارد كه ما با كدام نورمهاى ارزشى و ايديولوژيك ذهن خود را شبكهبندى، اسكلتبندى و ساختارمند كردهايم.\nدر اين نوشته معناى «سازمان» و ارادهى آن چهگونه فهميدهشدهاست؟ در اين نوشته فرض شدهاست كه سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت) عبارت است از مجموعه نيروهايى كه خود را وابسته و يا علاقهمند بهآن مىدانند و لذا تصميم و ارادهاى به تصميم و ارادهى سازمان نزديكتر است كه تصميم و ارادهى اكثريت بزرگترى از آن نيروها بازتاب دهد و مورد حمايت آنان قرار گيرد. نورم ارزشى سمتدهندهاى كه اين تعريف از مفهوم سازمان را شكل بخشيدهاست انديشهى دموكراسىاست. توزيع وسيعتر و عادلانهتر قدرت «يعنى حق تصميمگيرى و اعمال كنترل» در بين نيروهاى علاقهمند به سازمان و تامين شرايط براى مشاركت، مداخله و اعمال كنترل توده كسانى كه اين سازمان را متعلق به خود مىدانند، در روندهاى تصميمگيرى و سياستگذارى آن نورمهاى ارزشى از پيشگزينشدهاى هستند كه چنان معنايى را از «سازمان» خلق كردهاند.\nدر اينجا به سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت) به شوراى مركزى آن و شيوه عمل آن صرفا بهعنوان نمونه و مثال اشاره رفته است تا بحثى كه بيشتر جنبه نظرى و تجريدى دارد در زمينه مناسبات قدرت و موضوع دموكراسى در هر نوع سازمان بهطور كلى پىگرفتهشود.\nبراى بهتر نمايانيدن نگرشها نسبت به مناسبات قدرت در سازمانها و به طور مشخص نسبت به معناى رهبرى در سازمانها مفيد است دو مدل انتزاعى و افراطى «كنترل ازبالا» و «كنترل ازپايين» را ابتدا در ذهن طراحى كنيم.\nمدل «كنترل ازبالا» را براساس فرضيهى توزيع ناهمگون آگاهىهاى سياسى در جامعه و بر پايه اين اصل بنا مىكنيم. در اين مدل آگاهى سياسى امرى نيست كه توده شهروندان بدان مجهز باشند. اين آگاهىها بايد از بيرون به ميان مردم بردهشود. در اين مدل وظيفه رهبرى اساسا «آگاهى بخشيدن» و «هدايت» تودهى فعالين سازمانى است. وظيفه اين فعالين هم (كه گاه عناصر پيشرو ناميدهمىشوند) نيز «آگاهى دادن» و «هدايت» تودهى مردم است. لذا سلسله مراتب سازمانى جزء ذاتى و ضرورتى است و هركس «آگاهتر» است، «بالاتر» و براى رهبرى شايستهتر است. در چنين مدلى انتظار عمومى از رهبرى «خط دادن» و «تصميم گرفتن«، و از بدنه «فهميدن» و «اجراكردن» (پياده كردن) است. در اين مدل تمام قدرت سياستگذارى و تصميمگيرى در تمام مراحل آن در اختيار مركزيت (بالا) و قدرت (پائين) معادل صفر فرض شده است. تشخيص اينكه كدام موضوع واقعا «مساله» است و بايد در دستور قرار گيرد، تشخيص اينكه چه راهحلى براى هر مساله بايد در نظر گرفته شود، تعيين اينكه هر راه حلى چهگونه بايد در عمل پياده شود همه و همه موضوعاتى هستند كه بايد فقط در بالا پيرامون آنها تصميم گيرى شود. در سادهترين حالت اين مدل به دو لايهى راس و قاعده، به الگوى چوپان و رمه، يا به زبان روشنفكران، به دو لايه «آگاه» و «ناآگاه» تنزل مىيابد.\nمدل «كنترل از پايين» را بر اساس اين فرض بنا مىكنيم كه شعور و حس تشخيص سياسى امرى نيست كه در انحصار يك گروه اجتماعى خاص باشد و شهروندان عادى نه تنها امكان فهم سياست را دارند بلكه خود طراح صورت مساله و ارائه دهنده راه حل هستند. در اين مدل آگاهى سياسى از بيرون به شهروندان القا نمىشود. اين آگاهىها «و هر نوع اطلاعى كه براى تصميمگيرى سياسى ضرورى است» در اذهان «موجود» تلقى مىشود. مثال سيمرغ شيخ عطار يك نماد خوب براى درك اين مدل است.\nدر مدل «كنترل از پايين» روند سياستگذارى، نه از شوراى مركزى، كه از آنجا آغاز مىشود كه مجريان بلاواسطهى سياست، يعنى تودهى فعالين سازمانى قرار دارند. هم آنها هستند كه براى تبديل يك موضوع به يك «مساله» كه بايد پيرامون آن «تصميم گرفت» وارد عمل مىشوند. هم آنها هستند كه آن مساله را «در دستور» قرار مىدهند و «راه حل» براى آن پيشنهاد مىكنند. در اين مدل مركزيت نه «دستور» تدوين مىكند و نه سياست طراحى مىكند. مركزيت در اين مدل نقش همآهنگ كننده و بازتاب دهنده را ايفا مىكند. در اين مدل بدنه تصميمگيرنده و مركز مجرى تصور شدهاند.\nبر اساس آنچه فرض كردهايم نيك پيداست كه كاربست مدل «كنترل از پايين» در جامعهاى كه حس شهروندى و تقاضاى «مشاركت سياسى» هنوز درآن شكل نگرفته و يا حدودا ضعيف است، بسيار بعيد و دشوار مىنمايد. شرط عينى براى كاربست موثر اين مدل آناست كه شهروندان در فضاى ذهنى ارتباط يافتهاى با يكديگر سير كنند. لازمهى اين كار وجود و فراگيرشدن سيستم آموزشى همگانى و رخنه گستردهى وسايل ارتباط جمعى در بافت جامعه است. در جوامع صنعتى رشديافته اين شروط تاحدودى تحقق يافتهاند. برعكس، مدل كنترل از بالا بيشتر در جوامع «نومدرن» يا «نيمه مدرن» تحققپذير مىنمايد، جوامعى كه در آنها ارتباطات ذهنى افقى ميان شهروندان هنوز بسط يافته نيست ولى رشد اجتماعى و اقتصادى امكانات مادى و فنى براى ارتباطات و سازماندهىهاى عمودى «از بالإبه پايين» را فراهم كردهاست. در چنين جوامعى تلقى رايج هنوز ايناست كه دانايىها و آگاهىهاى ضرور براى تصميمگيرى سياسى «كالاهايى» كمياب و يا ناياب هستند كه فقط برخى نخبهگان را امكان دستيابى به آنهاست.\nشايد تصريح مجدد اين نكته مفيد باشد كه وجه مميز اصلى ميان دو مدل ياد شده نحوه توزيع قدرت در درون ساختار سازمانى است. نيت از نامگذارى آنها نيز برجستهكردن همين وجه تمايز بودهاست. چرا كه مفهوم عام قدرت «اعم از وجه اقتصادى، وجه سياسى يا وجه دانايى» آنطور كه من مىفهمم يعنى در اختيار داشتن امكان تصميمگيرى، كنترل و تاثيرگذارى. در مدل كنترل از بالا تمام قدرت در راس متمركز است و لايههاى ديگر «حق» تصميمگيرى و اعمال كنترل بر روندها را ندارند. در مدل كنترل ازپايين قدرت در قاعدهى هرم سازمانى است و راس تابع تصميمات آناست.\nاشتباه است اگر تصور شود مدل كنترل ازپايين همان باژگون شدهى مدل كنترل ازبالاست. اين دو مدل نمىتوانند قرينهى محورى يكديگر باشند، زيرا: در سازمانهاى بزرگ كه بيش از چند نفر در آن سازمان داده شده و وظايف متعدد و فعاليتهاى تودرتو و پيچيده در مقابل آنها قراردارد، توسل به هيرارشى، يا هرم قدرت اجتناب ناپذيراست. محال است بدون توسل به سلسله مراتب و بدون توزيع نامتعادل قدرت، بدون تحكيم سانتراليسم بتوان يك تشكيلات واحد چندين هزارنفرهى اقتصادى يا ادارى را در راستاى تحقق يك برنامه معين بسيج كرد و بهكار انداخت. بدين ترتيب معناى كنترل از پايين نه باژگونه كردن هرم قدرت كه به حداقل رسانيدن سلسله مراتب از طريق تعدد مركز قدرت و به حداكثر رسانيدن ارتباطات افقى ميان آنهاست.\nجالب توجهاست كه در جنبش سوسياليستى همواره تصور بر اين بوده است كه تسخير قدرت سياسى توسط يك حزب سوسياليستى، بهمعناى بهحكومت رسيدن طبقه كارگر و در سمت استقرار نظام مبتنى بر كنترل از پايين است. اما از آنجا كه مدلهاى سوسياليستى سابقا موجود براساس الغاى مراكز متعدد و تصميمگيرى، ايجاد حداكثر تمركز و لذا به حداكثر رسيدن هيرارشى پىريزى شدهبودند لذا بنا بهتعاريفى كه در اين مقاله مفروض شدهاست نظامات سوسياليستى مذكور هيچ سنخيتى با مدل كنترل از پايين نداشتهاند.\nگرچه كاربست مدل كنترل ازبالا، بهزعم من، با هدف تمركز هرچه بيشتر قدرت در راس است، اما از آنجا كه اين كار مستلزم لايهبندى و انجام وظايف تعيينشده بهدست واسطههاست و از آنجا كه هر انتقال وظيفه حد معينى از قدرت را نيز، دستكم به صورت حس تشخيص، به پايين منتقل مىكند لذا نهتنها ايدهآل تمركز «تمام قدرت در بالا» در عمل تحقق پذير نيست، بلكه در يك سازمان بزرگ مبتنى بر كنترل ازبالا اعمال اين كنترل داراى محدوديتهاى فزاينده است. پيادهكنندگان تصميمات رهبرى (هرچهقدر هم كه كوشش شود هيچ از خود نداشتهباشند) بازهم بخش معينى از قدرت را حفظ و كنترل خواهند كرد. معناى وجود واسطهها تسهيم قدرت است، حتا در ارتش.\nاز ليبراليسم تا دمكراسى\nپس از انتخابات رياست جمهورى من در انتقاد از نحوه عمل شوراى مركزى در بىخبر گذاشتن اعضاى سازمان از نظرات موجود در شورا نوشتم:\n«تفاوت يك سازمان ليبرالى با يك سازمان دموكراتيك آناست كه، در سازمان ليبرالى، رهبران (كه زمانه آنها را به رهبرى رسانده است) آزادند كه تصميم بگيرند و پيروان نيز آزادند كه تبعيت كنند يا نكنند. در يك سازمان دموكراتيك، رهبران فقط زمانى آزادند در مسايل حياتى تصميم بگيرند كه تودهى اعضا را از انگيزهها، تحليلها و پيشنهادهاى خود مطلع كرده باشند، نه به اين هوا كه به تودهى فعالين «آگاهى بخشند«، كه از كدام راه بايد رفت، بلكه (قبل از همه) بدين منظور كه به آنان فرصت دهند كه رهبران خود را بشناسند و در بارهى آنان (از جمله در كنگره) تصميم بگيرند.«\nرفيق بهزاد كريمى در پاسخ روى وجود آن چه كه وى آن را «عملكرد مناسبات دموكراتيك درون سازمانى» «كه به همگان اجازه مىدهد تا هر آنچه را كه مىانديشند بيان دارند و براى پيشبرد عقيده خود آزادانه، دموكراتيك و قانونى مبارزه كنند«، انگشت گذاشت! او تصريح كرد كه به اين اعتبار سازمان ما «دستكم در عرصهى علنيت جزء پيشتازان جنبش است.«\nاز پيدايى طليعههاى تأسيس دولت مدرن و انديشههاى سياسى حول آن در اوان قرن 17تا امروز اشتراكات و تعارضات ميان دو تلقى «تلقى ليبرالى» و «تلقى دموكراتيك» از مناسبات قدرت همچنان ادامه داشتهاست. وجه اشتراك اين هردو تلقى در مقابله و مخالفت آنان با استبداد فئودالى، با مونارشى و در تأكيد مشترك آنان بر حقوق و آزادىهاى فردى و نيز ضرورت وجود رضايت اتباع از حكام و در دورههاى بعدتر تعيين حكام توسط اتباع بودهاست. وجه تعارض آنان در آن بودهاست كه انديشههاى ليبرالى تامين آزادى فردى و انتخابى بودن حكومت (و در احزاب سياسى هيأت مسئولين) را كافى و وافى تلقى ميكند و مايل نيست كه ساختار قدرت سياسى چنان تأسيس شود كه از پايين كنترلپذير گردد. براى انديشهى دموكراتيك تأمين آزادى عقيده و بيان و انتخابى بودن نهادهاى قدرت فىنفسه كافى نيست. بايد آزادى عمل نهادهاى قدرت به تأمين نظارت، كنترل دائمى انتخابكنندگان مشروط شود. دموكراتيسم با ميزان در معرض ديد بودن) (Transparencyعمل و رفتار منتخبين با نحوه و حسابپسدهى) (Accountabiltyآنان در قبال انتخابكنندگان قابل اندازهگيرى است. آزاد بودن اعضا در بيان نظر خويش و رقابت آنان با مدعيان براى حفظ يا كسب مواضع قدرت به هيچوجه به معناى كنترل پذيرشدن نهاد قدرت توسط راىدهندگان نيست. بدين منظور به تاسيس ضوابط و ساختارهاى معين نياز هست. اكنون نزديك به يك دهه است كه در سازمان ما آزادى بيان پذيرفته شده و اعضاى شوراى مركزى نيز «انتخابى» هستند. اما هنوز در سازمان ما هيچ ضابطه و مكانيسم معينى وجود ندارد كه شوراى مركزى سازمان ما را (حتى براى انتخاب كنندگان آن) نظارتپذير سازد. نحوه عمل شورا در طول سالها البته كاملا قانونى و با رعايت ضوابط بودهاست. اما اين ضوابط و قوانين موجود (چنانكه در مورد منشور و انتخابات ديديم) به هيچوجه شورا را موظف نمىساخته است كه طورى عمل كند كه تودهى اعضا مطلع شوند هريك از اعضاى شورا، خود چه پيشنهادى داشته و به كدام قطعنامهها راى داده است. هيچكس نمىتواند مدعى شود كه رفتار سياسى اعضاى شوراى مركزى و نحوه عمل آنان در شورا طى سالهاى اخير در معرض ديد راى دهندگان قرار داشتهاست.\nبه همان اندازه كه مكانيسم بازار و رقابت آزاد توليدكنندگان در اقتصاد سرمايهدارى براى شهروندان آن جوامع در دسترسى به ثروتهاى مادى و معنوى موجود «برابر حقوقى» توليد مىكند. بههمان اندازه كه صرف تضمين حق راى و آزادى بيان در جوامع ليبرال دموكراتيك، دولت را تحت كنترل و نظارت شهروندان و تابع خواستها و ايدهآلهاى آنان قرارمىدهد، بههمان اندازه نيز تضمين آزادى بيان و حق راى در سازمانهاى سياسى براى اعضاى اين سازمانها در دسترسى به منابع قدرت برابر حقوقى توليد مىكند و يا رهبران اين سازمانها را تحت كنترل و نظارت انتخابكنندگان قرارمىدهد و به مجرى خواستها و ايدهآلهاى آنان بدل مىكند.\nتازه اينها هنوز تمام جهات اختلاف را بيان نمىكند. انتخابى بودن دستگاه رهبرى و يا حكومت حتى در شرايط اطلاع و نظارت و وارسى دايمى و نظميافتهى انتخابكنندگان بر اعمال انتخاب شدگان هنوز تا آنچه كه «دموكراسىمستقيم» ناميده مىشود فاصله بسيار دارد. زيرا اولا نظارت و اطلاع «پايينىها» از اعمال «بالايىها» با همان محدوديتهاى جبران ناپذيرى مواجه است كه نظارت و كنترل «بالايىها» بر اعمال «پايينىها«. ثانيا گزينش نماينده و يا وكيل و سپردن اختيارات به او در واقع بهمعناى محرومكردن انتخابكنندگان از مشاركت در تصميمگيرى سياسى و انتقال اين «حق» به انتخاب شدگان است. دموكراسى مستقيم، و يا راديكال خواهان كاهش و به حداقل رسانيدن موارد اين «انتقال حق» و خواهان مداخله، مشاركت و دستكم تاثيرگذارى در حدممكن بر روندهاى مربوط به طراحى و پياده كردن خطمشى و سياستهاست.\nليبرالها مىگويند همين كه ما به راى مردم «يا به راى اعضا» بر مسند قدرت نشانده شدهايم بدان معناست كه ما حق داريم به جاى راىدهندهگان و براى آنان تصميم بگيريم. دمكراتها مىگويند اولا بايد ساختار و كاركرد هر نهاد قدرت را چنان كرد كه كوچكترين عمل آن نهاد و اعضايش در معرض ديد و قضاوت انتخابكنندگان قرارگيرد و آنان در قبال هر تصميم و راى و اقدام خود در برابر انتخابكنندگان مجبور به حساب پسدهى و مسئوليت پذيرى باشند. ثانيا بايد هيرارشى حداقل شود و ساختار و مناسبات قدرت در سمتى سوق يابد كه حداكثر امكان براى مداخله، مشاركت و تاثيرگذارى مستقيم انتخابكنندگان بر روندهاى سياستگذارى، تصميمگيرى و اجرا در فاصله دو انتخابات فراهم گردد.\nمطالعهى نظريات پيرامون نحوهى توزيع قدرت در سازمانهاى اقتصادى، سياسى و يا اجتماعى نشان مىدهد كه از طلوع مدرنيسم تا امروز و به ويژه طى سالهاى قرن حاضر در معادلات قدرت ميان مديران و كارمندان، ميان كارگران و كارفرمايان، ميان رهبران و پيروان، ميان مركز و پيرامون) (Peripheryو در يك كلام ميان «بالا» و «پايين» تغييرات محسوس و گاه فاحش به سود تقويت مواضع لايههاى ميانى و پايينى در تصميمگيرىها، خطمشى سازىها رخ دادهاست. اطلاعات و دانايىهايى كه براى «ديدن«، براى «نظر پيدا كردن«، براى مشاركت كردن و براى صاحب تصميم شدن اهميت تعيين كننده دارد، با گذشت زمان چرخهى وسيعترى يافته، براى عدهى بيشتر دسترسپذير گشته و از انحصار عوامل «بالايى» به تدريج خارج شدهاست. اين تحول (به زعم من) بنيانىترين عامل در تغيير مناسبات قدرت در هر ساختار ادارى - سازمانى است.\nدر عرصه مديريت توليد و سازماندهى مناسبات قدرت در موسسات توليدى همان جزوهاى كه اف.دبليو.تيلور در 1911تحت عنوان «مديريت علمى» نوشتهبود طى دههها به عنوان انجيل مديريت شناخته مىشده شدهاست. طى پس از تاسيس قدرت شوروى حتى لنين شخصا نيز بر اهميت كاربست «آموزشهاى» تيلور در سازماندهى توليد تأكيد داشتهاست. امروز تيلوريسم كه انسان را همان ماشين فرض كرده، به صفر رسانيدن حس تشخيص و قدرت تصميمگيرى كاركنان موسسات و برنامهنويسى دقيق براى هر حركت هر عضو موسسه را توصيه مىكند، مكتبى است كه در مجادلات تئوريك كاملا شكست خورده و در عرصه عمل، هرجا كه، اتوماسيون و روبوتيزاسيون گسترش يافته و يا با مقاومت از پايين كنار گذاشته شدهاست. با اينحال مناسبات قدرت در موسسات توليدى در بخش خصوصى همچنان برپايه توتاليتريسم مطلق و كنترل سفت و سخت از بالا پىريزى شدهاست. در زبان سرمايهدارى معاصر هم هنوز معناى «كارگر» يا «كارمند» يعنى كسى كه قبول مىكند تصميم كس ديگرى را بىكم و كاست و بدون حق مداخله اجرا كند. در اين زبان هر نوع تمايل به مشاركت در مديريت، سياستگذارى و برنامهريزى مطالبهاى «غير عقلايى«، «كارشكنانه» و «زيادهطلبانه» فهميده مىشود. معناى ادارهى «دموكراتيك» يك موسسه توليدى يا خدماتى در بخش خصوصى آن نيست كه توليدكنندگان و مصرفكنندگان در تصميمگيرىها و در سياستگذارىها مداخله و مشاركت كنند. معناى ادارهى دموكراتيك آناست كه تصميمگيرندگان در آن موسسه هريك به اندازهى سهمى كه در سرمايه دارند حق رأى داشتهباشند.\nامكان ساماندهى توليد، بدون تنزل مقام كارگر به ماشين يا پارهاى از آن با رشد نيروهاى مولده در حال افزايش است. پيدايش رايانههايى كه قادرند براى انجام وظايف و اعمال و حركات ساده و حتى پيچيده توسط ماشين برنامهريزى شوند، نياز به برنامهنويسى دقيق و جزء به جزء براى تمام اعمال و حركات روزمرهى انسان كارورز را روز به روز كمتر مىكند. آنگاه كه با رشد نيروهاى توليدى انسان مولد از تبديلشدن به يك مهره، به يك ماشينپاره كه تمام هستى آن توسط ديگرى برنامه ريزى و كنترل مىشود خلاص گردد، زمانى كه برنامهريزى، سازماندهى و همآهنگى جاىگزين كار يكنواخت تكرار شونده گردد، آنگاه زمينه از ميان رفتن و غيرضرور شدن هيرارشى و كنترل براساس سلسله مراتب در موسسات توليدى نيز از ميان برداشته خواهدشد.\nچنانكه ديديم و بود با انتقال حق كنترل وسايط توليد از «شخص» به «جامعه«، از (سرمايهدار به دولت) نه امكان آن مهيا مىشود كه به بردگى نيروى كار خاتمه داده شود و انسان از كار «بفرموده«، از تبديلشدن به «وسيلهى اجرا» رها گردد و كار خصلت «دلانگيز» يابد و نه حجم كار پرداخت نشده به صفر مىرسد، هرچند عدالت اجتماعى در مفهوم بسيط آن البته به وسعت بسط دادهمىشود. رهايى از اين بردگى قبل از آنكه به چگونگى مناسبات توليد مربوط باشد به حد رشد نيروهاى توليدى بيشتر بستگى دارد. نشانههاى چنين رشدى نه در قرن 19كه تازه در دهههاى اخير آشكار شدهاست.\nبا اينحال از هماكنون كاملا قابل تصور است كه حتى در شرايطى كه وظايف مربوط به برنامهريزى، ساماندهى و همآهنگى به موضوعات اصلى كار توليدى تبديل شوند باز هم بسيار بعيد است، پيشبينى ماركسيستى رهايى كامل انسان از قيد تقسيمكار جبرى تحقق يابد. گرچه از ديروز تا امروز سهم مشاغل توام با كار تكرارشونده در نظام توليد كاهش و سهم شاغل توام با حس تشخيص و تصميمگيرى بيشتر افزايش محسوس يافتهاست، اما حتا در سطح مديريت نيز تعهد به انجام برخى وظايف معين كه لازمه اجراى پروژههاى بزرگ است، همچنان وجود خواهد داشت. اين تعهدات كه از خصلت اجتماعى توليد ناشى مىشود، آرزوى رهايى كامل از قيد هر نوع تقسيم كار را منتفى و آميزهاى از تعهد و حس تشخيص را قابل پيشبينى مىكند. در ساختار و نحوه توزيع قدرت در ادارات دولتى در دوران پس از جنگ جهانى تغييرات فاحشى پديد آمدهاست. در وزارتخانههايى كه با مردم سر و كار دارند مثل آموزش و پرورش، تأمين اجتماعى و غيره همه جا ما شاهد افزايش نقش و تأثير لايههاى ميانى و پايينى و حتى مداخله و مشاركت خدمات گيرندگان و ديگر محافل اجتماعى ذىنفع در تصميمگيرىها و سياستگذارىها و نيز در تعيين چگونگى اجراى اين سياستها هستيم. به عنوان يك نمونه در پاسخ به اين سوال كه سياست و خطمشى و برنامهى دولت در قبال پديدهاى به نام ايدز و مبتلايان به ويروس آن چه بايد باشد در برخى كشورهاى اروپايى موضوع نه در نشستهاى هيأتهاى وزيران يا مديران عالىرتبه، كه در نشستهاى مددكاران اجتماعى مربوطه و افرادى كه خود چنين مشكلى داشتهاند مورد بحث و بررسى قرار گرفت، سياست براساس تشخيص نيازها در پايين تدوين و سپس براى اجرا به «بالا» ارائه شدهاست.\nبرنامهگذارى، تدوين خطمشى و بهطور كلى تصميمگيرى در نهادهاى دولتى، بهويژه در نهادهاى شاخص دولت رفاه در عمل برآيند كنش و واكنش شبكهاى از عوامل دولتى و غيردولتى هستند. براى اينكه يك موضوع به «مسأله» تبديل شود، براى اينكه آن «مسأله» در «دستور روز«، قرار دادهشود، براى اينكه، براى آنچه كه در دستور است «راه حل» (قانون، تصويبنامه و ...) معين شود و بالاخره در تعيين چگونگى و حدود اجراى آن قانون شبكهى تودرتويى متشكل از نهادهاى ذىربط دولتى در سطوح مختلف مركزى، ايالتى، شهرى و محلى كه هركدام قدرت و اثر خود را دارند بهانضمام رسانههاى گروهى كه گاه در جهات معين نقش تعيينكننده مىيابند، محافل آكادميك و دانشگاهى و ديگر سازمانهاى تحقيقاتى و احزاب سياسى در سطوح مختلف، گروههاى فشار متشكلشده در سازمانهاى اجتماعى، وكلاى مدافع و ديگر واسطههاى حقوقى كه ارتباطات عمودى و افقى متعدد آنان را در رابطه با يكديگر قرارمىدهد دستاندركارند و هريك در حد معين برروى حاصل نهايى سياستگذارى اثر انگشت خود را دارند. بساط ديكته كردن و كنترل همهچيز از يك مركز واحد مدتهاست به سرآمدهاست. شيوههاى رضاخانى و استالينى و يا ناپلئونى اداره امور عمومى جز در عقبماندهترين جوامع بسته در هيچ كجاى ديگر در دنياى امروز ما كاركرد ندارد. امروز سهم و نقش لايههاى ميانى و پايينى در هرم قدرت سياسى و نيز سهم و تأثير نهادهاى خارج از سيستم حكومتى، يعنى نهادهاى جامعه مدنى، در تصميمات و سياستهاى اتخاذ شده در دستگاه حكومت با ديروز قابل مقايسه نيست. با اين حال عرصههاى مهم معينى هنوز وجود دارند كه روندهاى تعيين دستور، سياستگذارى و اجرا در آنها هنوز در معرض ديد و مداخلهى از پايين قرارنگرفتهاند. طراحى سياستهاى «دفاعى» و «تسليحاتى«، فعاليت سازمان هاى اطلاعاتى و ضدجاسوسى هنوز توسط دستهاى نامرئى و ناشناس صورت مىگيرد. در انگلستان استدلال شدهاست كه اينها عرصههايى نيستند كه «غيرحرفهاىها» و مردم عادى توانايى و يا امكان مشاركت در آنهارا داشتهباشند. در مقابل استدلال مىشود كه مردم عادى چه نيازى به سياستگذارى در عرصههايى دارند كه صلاحيت مشاركت در آنها راندارند.\nيكى از دلايل عمده و ديرپاى فروپاشى سوسياليسم در اتحاد شوروى و اروپاى شرقى تعارض فزايندهى مناسبات توليدى از مركز برنامهريزى شده واحد رشد نيروهاى مولده در اين كشورها بودهاست. يك علت فروريزى نسبتا سهلالحصول رژيم شاه در تمركز تمام قدرت در دست يك نفر و عدم توزيع قدرت سياسى ميان لايههاى مختلف و چند قطبى (پلوراليستى) نبودن نهادهاى قدرت در هر لايهى دستگاه ادارهى كشور بودهاست. برخلاف برخى برداشتها، بهزعم من، «پلوراليسم اسلامى» جمهورى اسلامى يكى ازمهمترين اركان تضمين مقاومت اين رژيم در برابر فشارهاى سرنگونكننده بودهاست. فقط عقبماندهترين تحليلگران سياسى هنوز بر اين باورند كه «ايراد» اصلى جمهورى اسلامى «هركى، هركى» بودن ساختار قدرت آن است. حال آن كه شعور زيادى نياز نيست تا بتوان تشخيص داد كه احياى تمركز آريامهرى قدرت در ايران امروز جدا از محتواى سياسى آن، در دست يك رهبر، در دست خامنهاى يا هركس ديگرى، جز سست كردن و بىثبات كردن آن رژيم هيچ معناى ديگرى ندارد.\nاگر تا 70 60سال پيش در بسيارى از كشورهاى اروپايى فكر تاسيس دولتهاى محلى و منطقهاى در يك كشور فكرى معادل تجزيه طلبى و توطئه عليه تماميت ارضى فهميده مىشد، امروز هر تلاشى براى انحلال دولتهاى محلى، شهرى و يا منطقهاى و انتقال قدرت آنان به مركز فكرى نه فقط ارتجاعى كه فكرى خيالى فهميده مىشود. در همهى اروپا و امريكا دولتهاى محلى سهم فوقالعاده مهم و گاه عمدهاى از قدرت سياسى را كنترل مىكنند. اين پديده در كشور ما ايران نيز در حال شكلبندى است. شهردار و استاندار هيچگاه تا اين حد كه امروز «مهم» شدهاند، مهم نبودهاند. دور نيست روزى كه در ايران نيز آنان نه از طريق انتصابات، كه از طريق انتخابات شوراها و در كادر دولتهاى محلى برگزيده شوند، مطمئنا گام بعدى در اين راستا شكلبندى و تجديد سازمان اين قدرتهاى محلى و منطقهاى نه فقط برپايهى جغرافياى طبيعى و اقتصادى كه جغرافياى سياسى يعنى ويژگىهاى قومى، ملى و فرهنگى نيز خواهد بود.\nدر احزاب سياسى\nمسائل مربوط به معادلات قدرت و نحوهى ادارهى احزاب سياسى، كه از قديمىترين محصولات مدرنيسم بهشمار مىآيند، خيلى زودتر و دامنهدارتر از مباحث مربوط به ادارهى موسسات دولتى و يا خصوصى مورد مباحثه بودهاست. از زمان شكلگيرى احزاب سياسى بورژوايى تا همين اواخر در آنها چيزى به عنوان «راس» و «قاعده» وجود نداشتهاست. در آن احزاب همه و براى هميشه در»راس«بودهاند. آنها احزابى بودهاند متشكل از «رجال«، و غالبا داراى اصل و نصب و نيز وابسته به و يا مورد حمايت محافل و نهادهاى قدرتهاى استقراريافته مثل صاحبان سرمايههاى كلان، كليسا، دربار، سران ارتش و غيره.\nحتا پس از تامين حق رأى همگانى، بازهم تا سالهاى سال ساختار اين احزاب در بر گيرندهى عدهاى كاملا معدود بودهاست؛ همان عدهاى كه معمولا پس از كسب قدرت، يا براى سازماندهى قدرت، هريك براى پست دولتى معينى نامزد بودهاند. جالب است توجه شود كه فلسفه تشكيل احزاب سياسى بورژوايى اساسا از آنجا ناشى مىشده كه جناحهاى قدرتمند و صاحب نفوذ در حكومت و پيرامون آن، كه از جانب اقشار مختلف سرمايهداران و ملاكين حمايت مىشدند، نياز داشتهاند كه براى تشكيل دولت موردنظر خود كادرهاى شناختهشده، قابل اعتماد و خودى داشتهباشند. پلوراليسم سياسى رايج در جوامع سرمايهدارى خود ناشى از تعدد مراكز قدرت در آنهاست. (هم از اينروست كه در جوامع كمتر رشد يافته و نومدرن كه اين نهادهاى جامعه مدنى زياد قدرتمند نيستند قدرت اسلحه هنوز قادر است به سهولت تعدد مراكز قدرت را درهم شكند و تشكيل احزاب سياسى را كلا بلاموضوع سازد.) قدرت چنين مركزى در جامعه سرمايهدارى، نه ناشى از حمايت مالى، رأى و يا هرنوع مشاركت توده شهروندان، كه اساسا ناشى از حمايت گروههاى معينى از صاحبان ثروت و ايجاد اهرمهاى اجرائى سازمان يافته از بالا است . كادرهاى اصلى احزاب سياسى قدرتمند را رشتههاى ارتباطات افقى «بالا - به - بالا» به محافل قدرتمند سرمايهدار مربوط ساخته و نقطهى قوت، منشا مشروعيت، ممر معيشت و اساسا علت وجودى اين كادرها نيز همين ارتباطات است. در ايالات متحدهى امريكا در هر دو حزب دموكرات و جمهورىخواه هنوز مكانيسم عضوگيرى از شهروندان عادى وجود ندارد. هركس مىتواند هوادارى، پيوستگى يا عضويت خود در حزب را اعلام كند، بدون آنكه چنين تمايلى حقوق معينى را براى وى رقم زند و او بتواند به اتكاى آن در «تصميم گيرىهاى حزبى» مشاركت كند. واحدهاى پايه اين هر دو حزب در اكثر ايالات اخلاف بلافصل همان گروههاى كانگسترى و باندهاى قدرتمند و زورگوى قرن 19بودهاند. در انگلستان حلقه اصلى رهبرى) (Caucusحزب محافظه كار هنوز تمام نامزدهاى حزب در انتخابات پارلمان را در جلسهاى غير علنى تعيين مىكنند. در رقابت براى احراز مقام رهبرى حزب فقط اعضاى فراكسيون پارلمانى حق راى دارند.\nاحزاب كارگرى نخستين احزابى بودهاند كه براى شهروندان عادى حق عضو شدن در حزب و برخوردارى از حق مداخله در تصميمگيرىهاى حزبى را قائل شدهاند. منابع مالى اين احزاب، بطور سنتى از محل حق عضويت ماهانهى تودهى اعضا تامين مىشدهاست. احزاب كمونيستى با تشكيل واحدهاى پايه در محل كار اين واحدها را همگون و در مسائل مربوط به حوزه فعاليت آن واحد قدرت تصميم گيرى قابل ملاحظه به آن محول كردهاند. در زمينهى نحوهى توزيع قدرت در درون حزب، به زعم من مهمترين خط تمايز تمام احزاب كارگرى ابتكار تشكيل كنگرههاى سراسرى و انتخاب دستگاه رهبرى توسط نمايندگان اعضاى پايه و مهمترين خط تمايز احزاب سوسيال دموكرات از احزاب كمونيستى، در سياست تشكيلاتى، قائل شدن حق بحث، اظهارنظر و ارائه پيشنهاد براى مسائل در دستور و نيز تعهد به تبعيت و اجراى تصميم اتخاذ شده توسط مركزيت بودهاست. آنچه كه اصول سانتراليسم دموكراتيك ناميده شده احزاب كمونيستى را، به لحاظ شيوهى توزيع روابط قدرت، از ساير احزاب سياسى بهطور سنتى جدا مىساخته است.\nدر احزاب سياسى در ايران\nدر ايران ما نمونه كلاسيك تشكيل احزاب سياسى، با شباهتهاى غريب به آنچه كه در غرب رخ داده، تكرار شدهاست. اصلاحات رضاخان روند رشد آزاد احزاب سياسى را، كه از مشروطه آغاز شده بود، متوقف نكرد، آن روند رشد در غالبى نامحسوس ادامه يافت. محافل دانشجويان اعزامى و سپس دانشگاه تهران، بخصوص مدرسه علوم سياسى به رياست سيد على اكبرخان دهخدا در طول آن 20سال مراكز پرورش كادرهاى رهبرى احزاب سياسى نوين در ايران بودهاند. بيهوده نيست كه با شكستن سد استبداد پس از شهريور 20به يكباره احزاب سياسى مدرن در ايران پا به عرصهى وجود مىگذارند و اتفاقا با همان سيما و كسوتى كه در غرب قبلتر پديد آمدهبود. حزب توده ايران به مثابه آغازگر راه تاسيس حزب تودهاى، حزبى كه بر مبناى مشاركت و سهمگيرى توده شهروندان عادى در آن بنا شد و در مدتى كوتاه سازمانهاى پايهاى خود را هم در محلات و هم در واحدهاى كار گسترش داد و حزب ايران و چند حزب كوچكتر ديگر كه بعدها جبهه ملى را ساختند به گردآورى «رجال ملى» و برقرارى و سازماندهى ارتباطات در بالا همت گماشتند.\nدر حالىكه با تاسيس حزب تودهايران و در نخستين 7سال حيات خود دهها هزار فعال سياسى را در محيطهاى كارگرى و روشنفكرى و دهقانى سازمان يافته و از طريق برگزارى نخستين و دومين كنگرههاى آن براى نخستين بار راه شركت شهروندان عادى در سياستگذارى و در گزينش رهبران سياسى هموار مىشد، جبهه ملى چندسال ديرتر از درون فراكسيون پارلمانى جمعى ازنمايندگان مجلس 15شكل گرفت. جبههى ملى به رهبرى دكتر مصدق، باآنكه به تشكيل دولت نائل آمد اما فاقد هرگونه شبكه تشكيلات تودهاى و واحدهاى محلى اعضا در اقصى نقاط كشور بود. اتكاى جبهه ملى بر حمايت شمارى از تجار، معدودى از روحانيون صاحب نفوذ، برخى از اساتيد دانشگاهها و تنى چند از سران ايلات و عشاير بود كه عدهى كل آنان به چندصد هم نمىرسيد. جبههى ملى فاقد هرنوع مكانيسم ارتباطى معين و جاافتاده براى برقرارى ارتباط دوطرفه ميان دستگاه رهبرى و تودهى مردم هوادار بودهاست.\nمناسبات قدرت در محافل سياسى دست راستى و محافطهكار ايران كه حول سلطنت پهلوى شكل گرفته بود، از جبهه ملى نيز بسيار متمركزتر و ضددموكراتيكتر بودهاست. نقطه اتكاى اصلى كادرهاى اصلى حكومت در تصميمگيرى سياسى فرمان و يا حمايت شاه و يا خواسته و رهنمود سفارتخانهها و دولتهاى انگليس و آمريكا و اهرم اجراى آن قدرت بوروكراسى و ارتش بودهاست. سيستم مبتنى بر «بله قربانگويى» افراطى موجب شد كه در ايران جريان راست و محافظهكار بر خلاف غرب هرگز موفق نشود شبكهاى از ارتباطات سياسى، حتى از نوع بالا - به - بالا را هم بين كادرهاى خود براى تصميمگيرى سياسى سازمان دهد. اين سنت و سابقه ايران را از داشتن يك حزب سياسى جاافتادهى راستگرا محروم كرده و تلاش شخصيتهاى سياسى مجرب خود را، از سيد ضياء، داور و فروغى گرفته تا قوام، رزمآرا و امينى سوخته و به هرز بردهاست.\nسابقه و سنت تصميمگيرى سياسى در حوزه نهضت اسلامى ايران (در وجهى كه با حضور روحانيون شاخص است) حال و هواى ديگرى دارد. شكلگيرى اراده و تكوين تصميم در اين جريان (كه از دهه 40در صحنه سياسى كشور از نو حضور فعال يافتهاست) با سه جريان ديگر (حزب توده ايران، جبهه ملى و محافل دربارى) گرچه بهوضوح متمايز است اما داراى وجوه اشتراك معين بودهاست. اين جريان ضمن داشتن يك مركز پرقدرت كه در شخصيت و موقعيت آيتالله خمينى نمود مىيافت بر شمار وسيعى از روحانيون بانفوذ و صاحب رأى ارادهى مستقل متكى بود كه در تدوين مواضع و خطمشىها و پيشبرد امور تا حد محسوس مشاركت داشتند. اين روحانيون را شبكهاى از ارتباطات بالا - به - بالا به يكديگر مربوط مىساخت. آنها همچنين هر يك در قلمرو خود داراى ارتباطات «بالا - به - پايين» و «پايين - به - بالا» بودند كه نه تنها حمايت هاى مالى ومادى را براىشان تأمين مىكرد، بلكه بارقهاى از تأثير «پايين بر بالا» رانيز پديد مىآورد.\nتصور گروههايى كه پىآمد حذف خمينى را با پىآمد حذف شاه يكى مىگرفتند، از اين نظر ناسنجيده بود كه تفاوت بنيادين در شيوهى توزيع قدرت ميان رأس و كادرهاى درجه اول و مناسبات قدرت ميان اين كادرها وتودهى فعالين در قاعدهى اين دوسيستم را ناديده مىگرفت. جالب است كه بيست سال پس از سقوط هنوز هم طرفداران سلطنت از آثار بيش از نيم قرن سلطه مطلقه سيستم مبتنى بر كنترل از بالا رها نشده و قادر نيستند كادرهاى خود را حول يك سازمان واحد گردآورند. حال آن كه علىرغم نفوذ و تأثير بسيار سنگين خمينى تقريبا قطعى شدهاست كه شبه حزبهاى فعلى (يعنى جامعه روحانيت، مجمع روحانيون، كارگزاران و مجاهدين انقلاب اسلامى) در سمت تبديلشدن به احزاب سياسى هويت يافته و داراى تشكيلات و سلسله مراتب گام برمىدارند.\nدر ظاهر روند تكوين و تحول احزاب سياسى چه در ايران و چه در اروپا و ديگر جاها (آمريكا تا حدى مستثنى است) دو نكته برجسته است: اول آن كه متدها و نوآورىهاى احزاب كارگرى در زمينه تنظيم مناسبات درون سازمان بعدتر در هر جا كمتر يابيشتر مورد استفاده ناقض احزاب راست و بورژوايى قرار گرفته، دوم آن كه در عموم احزاب سياسى بلااستثنا روند تبديل ايده به اداره طى شدهاست. بوروكراتيزه شدن احزاب سياسى ضمن بالا بردن كارآيى سياسى و عملياتى در همهجا با تمركز قدرت در رأس و توزيع ناعادلانه قدرت در حزب همراه بوده است.\nسانتراليسم دموكراتيك در احزاب كارگرى\nاحزاب كارگرى نخستين احزابى هستند كه از همان بدو تولد در 150سال پيش متشكل كردن توده را پىگرفتهاند. اين احزاب اولين احزابى بودهاند كه نه تنها مردم عادى را شايسته عضويت در حزب دانستهاند، بلكه براى آنان (اعضاى ساده) حق ملكيّت، حق تصميم گيرى در تعيين سرنوشت حزب را قائل شدهاند. فكر انتخاب رأس توسط قاعده اول بار در همين احزاب، اختراع و به اجرا گذاشته شده و سپس با نماد ديگر توسط ديگران تقليد شده است اين فكر در تكامل خود به اختراع مدل جامع «سانتراليسم دموكراتيك» فراروئيد. مطابق اين مدل، كه براى تنظيم مناسبات ميان بالا و پائين درست شدهاست، از يك سو بالا توسط پائين انتخاب مىشود و مشروعيت و قانونيت خود را از آراى اعضاى عادى و يا نمايندگان آنها مىگيرد و از سوى ديگر پائين تابع تصميم و ارادهى «بالاست«. بهعلاوه «بالا» خود را متعهد مىكند كه در چارچوب و در راستاى اسناد تصويب شده (برنامه، اساسنامه، قطعنامهها و ...) توسط اعضاى در كنگرهها و غيره حركت كند.\nجالب است كه مدل سانتراليسم دموكراتيك نه تنها در احزاب كمونيستى كه در واحدهاى توليدى در كشورهاى سوسياليستى سابق هم (دستكم در تئورى) مدل ايدهآل تنظيم مناسبات ميان راس و قاعده بودهاست. مدل سانتراليسم دموكراتيك در واقع محصول نوميدشدن از امكان كنترل مؤسسات توليدى و خدماتى و اداره امور روزمرهى آن توسط تودهى اعضاى موسسات است. نوميدى از امكان تحقق دموكراسى مستقيم حاميان آن، يعنى احزاب كارگرى راديكال را بهسمت سپردن سكان كنترل موسسه بهدست نمايندهگان تودهى اعضا، به سمت اعمال نوعى دموكراسى غيرمستقيم سوق دادهاست. اصول سانتراليسم دموكراتيك ترجمان همان ايدهى ليبرالى «حكومت نمايندگى» است كه از قرن 19در اروپا و آمريكا باب شدهاست. كاربست اين اصول در احزاب كارگرى به زعم من همانقدر قدرت تصميمگيرى و كنترل را به تودهى اعضا منتقل مىكند كه ارادهى تودهها در ليبرال دمكراسىها در تصميم دولت انعكاس مىيابد. به صراحت بايد تأكيد كرد كه نه هيچگاه «حكومت مردم» به معناى اخص كلمه در هيچ كجا صورت تحقق يافته و نه در هيچ حزب و سازمان تاريخا شكل گرفته و جاافتادهاى قدرت سياستگذارى در دست و در كنترل تودهى اعضاى عادى حزب بودهاست.\nچنانكه ديديم و بود با گذشت زمان هم در بعد سياست كلان، در مناسبات مردم با حكومت، و هم در بعد سياست خرد، در مناسبات ميان بالا و پائين در سازمانها، در معادلات و ساختار توزيع قدرت تغييرات معين بهسود پائين، بهسود تقويت نقش و تأثير مردم بر بالا پديد آمده است. در چنين روندى كاربست اصول سانتراليسم دموكراتيك يك نقطه عطف اساسى است. با كاربست اين اصول نظم مبتنى بر ايدهى كنترل مطلق از بالا جاى خود را به ايدهى كنترل هم از بالا و هم از پائين مىسپارد. در مدل سانتراليسم دموكراتيك وظيفه اعضا ديگر فقط فهميدن و اجرا كردن افاضات بالا نيست، آنها در عين حال اين حق را نيز دارند كه پس از اتخاذ تصميمات در بالا و نيز پس از اجراى آن دستورات پيرامون صحت و سقم آنان و بهويژه در كنگرهها در باره تركيب تصميم گيرندگان تصميم بگيرند. فرق كيفى عظيمى است بين سازمانى كه وظيفه اعضا تنها تقدير و تبعيت از رهبرى است با سازمانى كه اعضاى آن نه تنها حق دارند در باره عملكرد مسئولان اظهار نظر كنند، بلكه حق دارند آنها را (اگر صلاح تشخيص دهند) از مسئوليت مربوطه بردارند. گذر به نظام و مناسبات مبتنى بر انتخابى بودن هيئت رهبرى، كه لازمه و پيش شرط آن البته آزادى بيان و عقيده در حزب است، به همان اندازه حائز اهميت است كه، از نظام سياسى مبتنى بر استبداد مطلقه به سمت حكومت پارلمانى مبتنى بر انتخابات آزاد.\nمن در بحثى مشروح نشان خواهم داد كه چرا كاربست مدل مبتنى بر سانتراليسم دموكراتيك گرچه با مدل كنترل مطلق از بالا فاصله و تفاوتهاى بسيار دارد اما به هيچوجه منطبق با مدل كنترل از پايين و حتى نزديك به آن هم نيست. كوشش من اين است كه نشان دهم چرا و به كدام دليل صرف انتخاب دستگاه رهبرى و تصويب اسناد پايه با رأى نمايندگان اعضا نه به معناى تأمين كنترل از پايين بلكه، حداكثر و در بهترين حالت، به معناى مداخله و مشاركت محدود لايههاى پايينى در امر هدايت حزب است. البته خود طراحان مدل سانتراليسم دموكراتيك نيز ادعا نكردهاند كه اين مدل رهبرى را به تودهى اعضا مىسپارد. آنها همه تأكيد كردهاند كه «حق تصميمگيرى» تماما از آن مركزيت (بالا) است و وظيفه توده اعضا (پايين) تبعيت از آن تصاميم است.\nبحث من در اينجا اين است كه هم با تحليل تئوريك و هم با رجوع به تجارب مىتوان نشان داد كه صرف تفويض حق انتخاب و تصويب اسناد پايه معادلات قدرت را به سود پايين دگرگون نمىكند.\n1. اين حس در احزاب ماركسيستى همواره نيرومند بوده كه از «وحدت» و از «پاكيزگى» ايدئولوژيك حزب پاسدارى شود. در شرايطى كه هيچ ملاك عينى براى سنجش پاكيزگى ايدئولوژيك نمىتواند وجود داشته باشد هيچ فهم و برداشتى از ماركسيسم و يا هر ايدئولوژى ديگر نيز نمىتواند بر حق و دركهاى ديگر «انحراف» تلقى شوند. سنت احزاب كمونيست حفظ و تحكيم وحدت ايدئولوژيك حزب بر اساس نفى و طرد برداشتهايى از ايدئولوژى بوده است كه به زعم قدرت مسلط بر حزب «انحراف» بودهاست. اين طرز تلقى براى كسانى كه سمتگيرى گروه غالب بر حزب را «انحراف» مىدانند راهى جز انشعاب يا استعفا باقى نمىگذارد. بنابراين نخست و مهمترين گام براى معنادار كردن حق رأى و حق انتخاب برابر حقوقى همه تعابير از حقيقت و حضور يكسان و برابر حقوق همهى گرايشهاى فكرى و سياسى در درون حزب در انتخابات كنگره و در كنگره است.\nاصل سانتراليسم دموكراتيك بر پايهى اين تلقى پىريزى شده كه گويا ماركسيسم در ذات خود داراى وحدت درونى است و وظيفه ماركسيستها كشف جوهراين حقيقت يگانه و چنگزدن بهآن است. بر پايه اين تلقى است كه سانتراليسم (كه توليت ايديولوژى را صاحب است) تقدير مىشود و به هرنوع سانتراليسم ديگرى، به هر نوع فراكسيون و هر نوع تمركز ديگرى در مقابل مركزيت حزب با شك و ترديد نگريسته مىشود.\nالبته كه حزب بايد مركزيت و ارادهى واحد داشتهباشد. اما معناى اين مركزيت صرفاانحصار، حق نمايندگى حزب است و نه انحصار قدرت بهطور كلى. لذا مراكز ديگر قدرت (چنانچه در حزب شكل بگيرند) بايد در حزب پذيرفته و تحمل شوند مشروط بر اينكه تا وقتى توسط اكثريت برگزيده نشدهباشند مدعى نمايندگى حزب نباشند. شرط نخست جدى بودن حق راى برخوردارى از حق انتخاب از ميان چند مورد است. در حزبى كه فقط يك مركز قدرت وجود دارد حق انتخاب نمىتواند معنادار باشد.\n2. در سانتراليسم دموكراتيك تبعيت ارگانهاى مادون از تصميمات ارگانهاى مافوق و تبعيت تمام اعضاى هر ارگان از تصميمات آن ارگان الزامى است. اين شروط امكان شكلگيرى آلترناتيو رهبرى موجود در خارج از محدودهى مركزيت حزب را به صفر مىرساند و اعضاى خارج از دستگاه مركزى به هيچوجه امكان رقابت با اعضاى دستگاه رهبرى را نخواهند داشت. بىدليل نيست كه حتى يك نمونه هم در تاريخ احزاب كمونيست وجود ندارد كه دركنگرههاى حزبى بين رهبرى موجود و يك گروهبندى متشكل ديگر «كه درخارج از كميته مركزى شكل گرفته» رقابت جدى شكل گرفته باشد. در مدل سانتراليسم دموكراتيك تنها و تنها وقتى در قلب كميته مركزى، در بوروى سياسى، اختلاف بروز كرد ممكن است به جابهجائى در دستگاه رهبرى منجر شود. اگر كميتهمركزى (و مراحل بوروى سياسى) متحد باشد هيچ اسم اعظمى «هيچ كنگرهاى و حتى مافوق كنگرهاى» موفق نخواهد شد رهبرى وقت را از اريكه قدرت بروبد.\nوقتى برژنف مرد، من كه هنوز در ايران بودم نوشتم: مرگ او «بر خلاف مرگ استالين» براى اعضاى حزب فقط تاسف آور است و نگرانى زانيست چرا كه حزب با سهولت و سرعت مساله جانشينى را حل كرد. سال بعد، آن روز كه در مراسم تشييع آندروپوف دست لرزان چرننكوى فرتوت را بالاى مقبرهى لنين نظاره مىكردم عمق نگرانى را حس كردم. اگر در مورد استالين مرگ يك فرد براى حزب هم تاسفبار و هم نگرانىآور بود، در دورهى برژنف كه «رهبرى جمعى» جانشين كيش شخصيت بود. مرگ آن «جمع» همانقدر نگرانآور بود كه مرگ يك فرد، استالين.\nشيوهى تعيين رهبرى و ادارهى «تشكيلات» در حزب توده ايران و سازمان كارگران انقلابى ايران را من در سالهاى اخير از نزديك دنبال كردهام. اين شيوه «با ارزيابى مثبت» همان سانتراليسم دموكراتيك همخوان است. يعنى رهبرى حزب مجاز است در باره «مخالفان» و «متخلفان» تصميمات «تنبيهى» يا محدودكننده بگيرد، در عين حال اين حق نيز براى اعضا پذيرفته شدهاست كه رهبرى را انتخاب و يا تغيير دهند. به زبان ديگر، مطابق روش پذيرفته شده در اين دو سازمان رهبرى موجود اختيار دارد در بارهى صلاحيت نامزدهاى احتمالى رهبرى (رقباى خويش) براى انتخاب شدن عملا تصميم بگيرد. در چنين شرايطى متاسفانه هيچ مكانيسم قابل اتكا و مطمئنى «جز مرگ رهبر، يا جمع رهبران» براى جابهجائى در قدرت وجود نخواهد داشت چنانكه نداشتهاست.\n3. توسل به تصفيه ايدئولوژيك و تنبيه تشكيلاتى تازه از آشكارترين و خشنترين اشكال حفظ قدرت در سازمان حزبى است. اگر اين روشها در حزب كلا غيرقانونى و يا كاربست آنها با وضع مقررات كنترلكننده غيرممكن و يا بسيار دشوار گردد، باز هم اميد كمى وجود خواهد داشت كه يك كميتهى رهبرى كننده، متحد ويكپارچه موفق نشود در كنگرههاى حزبى، حتا به شيوهاى كاملا «دموكراتيك» خود را از نو به انتخاب اعضاى كنگره برساند. بيهوده نيست كه براى ناراضيان از سياست و مشى حزب تا اين حد شكاف دركميته مركزى، به ويژه در هيأت رهبرى روزمره (در دفتر سياسى) مهم و سرنوشتساز بوده است.\nاگر مجموعه دستگاه رهبرى جارى حزب در كنگره و در دورهى تدارك آن متحد و يكپارچه عمل كند امكانات ناراضيان از كميته مركزى با امكانات كميته مركزى براى رقابت با يكديگر به هيچوجه قابل مقايسه نيست. در چنيين شرايطى تنها اميد ناراضيان به ايجاد شكاف در دستگاه رهبرى بسته خواهد شد. نه تنها در سازمان ما، نه تنها در احزاب و سازمانهاى سياسى كشورما ايران، كه در تمام جاها نارضايىها در بدنهى احزاب از سياست جارى حزب و يا تلاشها براى تغيير سيماى آن هيچگاه در خارج از دستگاه رهبرى و بدون داشتن حاميان معين در دستگاه رهبرى به نتايج مطلوب، به تغيير سيما و سياست حزب منجر نشدهاست. كسانىكه بر دستگاه رهبرى مسلط هستند، براى غلبه براين دستگاه مىبايست ابتدا به آن وارد شدهباشند. حتا كادرهايى از پى بحرانهاى بسيار بزرگ (مثل اواخر دهه 1980براى احزاب كمونيست) رهبرى را در دست مىگيرند كه به اين يا آن طريق به رهبرى سابق مربوطند.\nلذا آن چه در عمل تعيين كننده است، نه اصل سانتراليسم دموكراتيك كه نفس و ذات اصل سانتراليسم است كه قدرت مىآفريند. احزاب ماركسيستى با اختراع فكر انتخابى كردن دستگاه رهبرى (فكرى كه از سوى احزاب راست و ميانه نيز بعدها كمابيش پذيرفته شد) در اين انديشه بودهاند كه اين قدرت را (تا آنجا كه به كارآيى حزب لطمه نزند) به پايين منتقل و رهبرى را دست كم در تئورى تعويضپذير سازند و بحث من اين است كه اين تدبير حتى با بهترين برداشتها از آن فقط بهطور بسيار محدود عمل مىكند و در اين جريانها نيز همانند ساير نحلههاى فكرى و سياسى برابر حقوقى بين تودهى فعالين حزب و رهبران آن همانقدر عملكرد دارد كه شهروندان عادى و صاحبان قدرت در ليبرال دمكراسىها در رقابت برا ى تسخير حكومت متساوىالحقوقاند.\nسانتراليسم دموكراتيك در واقع تعديلكننده توازن قوا ميان رهبرى موجود و بدنه حزب است نه تشديد كننده آن. حتى با چشم غير مسلح هم مىتوان ديد كه حد تمركز قدرت در دست رهبرانى چون خمينى، شاه، رجوى، فروهر، مصدق و غيره و غير، از حد تمركز قدرت در سياسى چپ ايران، حتا از حزب دمكرات كردستان به رهبرى مرحوم قاسملو به وضوح بيشتر بودهاست. انتقاد ليبرالى از اصل سانتراليسم دموكراتيك عموما براى تغيير توازن قوا به سود بالاست و براى تبديل حزب تودهاى به حزب رجال بودهاست نه براى انتقال قدرت بيشتر به پايين.\nمطالعات در زمينه جامعهشناسى سياسى نشان مىدهد كه در كشورهايى كه داراى ساختار ليرالى دموكراتيك جاافتادهاى هستند امر سياستگذارى (و نيز گزينش ياتغيير رهبران احزاب سياسى عمده) حاصل فعل و انفعالات پيچيدهاى ناشى از تأثير و تأثر عوامل برون حزبى و درون حزبى است. هرچه ساختار قدرت سياسى در جامعه دموكراتيكتر باشد فعل و انفعالات درون حزبى در تعيين سياستهاى رسمى حزب و در تعيين تركيب رهبرى آن نقشى محدودتر و تأثير مستقيم پايگاه اجتماعى و اقشارى كه حزب را حمايت مىكنند بيشتر است. با اين حال (حتى در پيشرفتهترين دمكراسىها نيز) هنوز نمىتوان گفت كه رأى و مطالبهى پايگاه اجتماعى در شكلدهى تصميمات رهبران نقش تعيين كننده يافته است. روش جارى و غالب هنوز هم در همهجا «حل و فصل«، «مسائل» در بالا، ميان بازىگران و چهرههاى اصلى در درون دستگاه رهبرى است به سرانجام مىرسد. توزيع پستهاى اصلى، سمت دادن حزب در راستاى سياستهاى اساسى و شيوه پيشبرد آنها امورى است كه عموما در پشت درهاى بسته بين عدهاى انگشت شمار رتق و فتق مىشود. در ساختارهاى كمتر دموكراتيك، قرار گرفتن افراد در رهبرى احزاب آنان را تا حدود زيادى غير قابل عزل مىكند. در ساختارهاى كاملا بسته و بوروكراتيك حتى هر نوع كنترل و نظارت و هر نوع مشاركت از پايين در تصميمات حزبى عملا ناممكن مىشود. آنجا كه ورقه رأى هنوز اهميت زيادى كسب نكردهاست معناى رأىدادن قبل از آنكه به «قدرت رسانيدن» باشد با قدرت «بيعت كردن» و تصديق پيروى است. تصادفى نيست كه در هند پس از «نهرو» دخترش «اينديرا» و پس از او پسرش «سانجاى«به شيوهاى كاملا دموكراتيك به رهبرى انتخاب مىشوند. همين داستان در پاكستان تكرارپذير شده و به تازهگى نسيم آن به تهران نيز رسيدهاست.\nهمه مردم مىدانستند كه قبل از انتخابات رياست جمهورى در ايران غم بزرگ كارگزاران و عامل عمدهى سرگشتگى آنان از دور رقابت خارج شدن رفسنجانى بود. براى بسيارى از آنان غير قابل تصور بودهاست كه در حيات رفسنجانى كسى ديگر، از خودىها به رقابت با او برخيزد و با رأى پيروان رفسنجانى جانشين او گردد و خداوند رحمت كند منع قانون اساسى و كند ذهنى مفرط جناح رقيب را كه چشم هواداران وى را براى ديدن امكانات ديگر نيمهباز كرد.\nهيچيك از احزاب سياسى ايران تا امروز هنوز تغيير كادر رهبرى از طريق انتخاباتى دموكراتيك را تجربه نكردهاند. رهبران يا بر اثر بحرانهاى حاد و سازمانشكن بهزور بركنار شدهاند، يا به شهادت رسيده يا خود وفات كردهاند و تنها نمونه جز اين شايد سازمان ما بودهباشد. اشارهى به اين نمونهها در ايران و جاهاى ديگر از آن نظر ضرورى است كه توجه كنيم حركت از مدل «كنترل از بالا» به سمت «كنترل از پايين» به چه موانع و مشكلات عديدهى جامعهشناختى و روانشناختى مواجه است.\nآماج نقد دموكراتيك از اصل سانتراليسم دموكراتيك نه متوجه به تقويت سانتراليسم دموكراتيك است و نه معطوف به از بين بردن هرنوع كارآيى و ساماندهى اراده مشترك. هدف از اين نقد ارائه اصلاحاتى است كه بدون از بينبردن قدرت تصميمگيرى و ايجاد اراده مشترك، بدون از بين بردن كارآيى سازمانى «راهكارهايى» يافته شوند كه مشاركت، كنترل و تأثيرگذارى پايين بر بالابيشتر تامين و تضمين گردد.\nهدف، نه انگيزهى، تحرير اين مقاله آن است كه به اتكا و سپس به استناد معناى ويژهاى كه از مفهوم «سازمان ما» ارائه مىدهد، بر اساس تعريفى كه از مفهوم واژهى «رهبرى سياسى» عرضه مىكند و بر اساس مدلهاى تجريدى «كنترل از بالا» و «كنترل از پائين» كه تصوير كرده است. مناسبات قدرت در سازمانها را در راستاى دموكراتيزهشدن زير تأثير بگيرد. مقاله با بازكردن بحث پيرامون سمت تحول مناسبات قدرت در سازمانهاى اقتصادى، دولتى، ادارى، سياسى و اجتماعى اين ارزيابى را ارائه مىدهد كه از گذشته تا امروز اين سازمانها، در همين راستا متحول شده و مىشوند. مقاله اين تحليل را پشتوانه اميد آفرين و نشانهى ثمرمندى تلاشهائى قرارمىدهد كه در اين راستا اعمال مىشود.\nاما آنچه در اين مقاله آمده است اساسا جنبه نظرى و يا تحليلى داشته و گرچه سمتگيرى ارزشى و ديدگاهى معينى را دامن مىزند اما هنوز يك طرح معين براى اعمال تغييرات معين در وضع موجود نيست. از نظر من، مباحث طرح شده در اين مقاله مقدمهاىاست براى تنظيم طرحهائى براى بازسازى متدهاى تصميمگيرى و سازمانگرى فعاليتهاى سياسى، و براى من اين سازمان همان سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت) است كه خود عضو آن هستم.\nگرچه تحقق و اجراى چنين طرحهائى براى مطرح شدن ميان فعالين و علاقهمندان اين سازمان و تصويب در كنگرهى آن تنظيم مىشود، ليكن انتشار آنها مىتواند به بحث و تبادل نظر با ساير ديدگاهها دامن زند. و به همين دليل من در پى فرصت خواهم ماند امكان مناسب براى نشر تدابير و طرحهاى معين سازمانى در راستاى ايدهآلهائى كه در اين نوشتار پى گرفته شدهاند و بخشى از آنها در دستورپنجمين كنگره سازمان ما نيز قرار گرفته است، فراهم آيد.\nلندن - اكتبر 1997مهر ماه (1376)


در آمدی بر انسان شناسی درد و رنج(5) د. لوبروتون – انسان‌شناسی و فرهنگ\nدر آمدی بر انسان شناسی درد و رنج(5) د. لوبروتون\nدر آمدی بر انسان شناسی درد و رنج(۵) د. لوبروتون\nتوسط ناصر فکوهی در آذر ۳, ۱۳۹۵\nرنج یعقوب بیش‌تر ناشی از درک این آزمون است که بر سر او فرود آمده و به نظرش حق او در برابر خدایی که به او وفادار بوده، نیست. ایمان او در برابر این امر دل‌بخواهانه به لرزش درآمده است. با وجود آنکه هنگامی که خداوند بر او ظاهر می‌شود بدون آنکه دلایل دردهایی که او می‌کشد را به او اعلام کند یعقوب نشان می‌دهد که این دردها بی‌حاصل نبوده‌اند. او در حد و قیاس خداوند نیست و بنابراین نمی‌تواند از پروردگار حسابی بخواهد. اما خداوند با یعقوب همدردی می‌کند و او از دوستانش گله می‌کند که خواست خدا و درد او را در منطق یک مجازات یا یک تزکیه روح قراردادند. بدین ترتیب اعتماد او به جهان بازمی‌گردد. هرچند خداوند دلایل رنج‌کشیدن او را به وی بازنگفته است او از این پس می‌داند که این رنج معنایی دارد. و همین امر او را سبک می‌کند. بنابراین رنج او بیش‌تر از آنکه ناشی از دردش باشد ناشی از عدم درکش از دلایلی است که خداوند بر او چنین غضب کرده است. یعقوب بر خلاف سنتی که اغلب در مسیحیت جاافتاده است مردی صبور و مطیع نیست و در برابر این آزمون با شورمندی مقاومت می‌کند. در واقع همه سفر یعقوب روایتی است از یک شورش، فراخوانی پرشور به احساس، اما احساس‌هایی که هرگز ایمان وی را به این که روزی پاسخی خواهد یافت زایل نمی‌کند. او سرانجام زمانی که رنجش درون گفتار خداوند از میان می‌رود می‌گوید: «من گله خود را بازمی‌ستانم». در این لحظه از روایت دردها و بیماری‌ها هنوز پابرجا هستند اما دیگر قابل تحمل شده‌اند. یعقوب سرانجام دست از عدالتی که بر روی زمین وجود دارد برمی‌کشد تا به عدالتی که در گذار هستی وجود دارد ایمان بیاورد. خداوند پاسخ مستقیم به او نداده اما به او امکان داده است که درک کند دلیلی هست که رفتار خدایی را توجیه می‌کند، دلیلی برای یعقوب دست‌نیافتنی و چنین است که یعقوب ایمان خود را بازمی‌یابد. خداوند برای او را به حاکمیت پیشینش بازمی‌گردد. اینجا البته می‌توان خوانشی انسان‌شناختی داشت؛ خداوند چهره‌ای از معناست و بنابرآنکه درباره درد یعقوب چیزی بگوید یا ساکت بماند و بدون آنکه بر زخم‌های او نمکی بپاشد، او را به آرامش می‌رساند یا بر دردش می‌افزاید.\nروان‌کاوی درد فیزیکی را از درد روانی جدا نمی‌کند، و آن‌ها را در یک بعد قرار می‌دهد(نازیو، ۲۰۰۳،۲۰۰۶). فروید از واژه یک‌سانی یعنی schmerz استفاده می‌کند که مثل فرانسه هم برای مختصات« فیزیکی» و هم به مشخصات «اخلاقی» درد کاربردپذیر است. او از واژه Seelenschmerz در زمانی استفاده می‌کند که منظورش بیش‌تر تأکید بر یک درد روانی باشد. برعکس او از واژه leiden که به رنج «اخلاقی» اشاره دارد استفاده نمی‌کند. برای فروید درد (schmerz) نوعی واکنش است به از دست دادن قاطعیتی در هستی از خلال نوعی فروشکستن درونی: یک عزا، یک جدایی یا یک شکستگی در بدن. بدین ترتیب هر نوع انرژی فردی که رنج می‌برد در بازنمایی این گسستگی متمرکز شده یا ناپدید می‌شود. کمرنگ شدن واژه فعل درد کشیدن در زبان فرانسه “douloir” به سود فعل رنج یا دردکشیدن “souffrir” در نهایت پاسخی است به نوعی مکاشفه زبانی، ناممکن بودن تمایز میان «درد فیزیکی» یا «درد روانی» در رابطه با جهان. همواره رنج است که بر «خود» ضربه وارد کرده و چیزی از او می‌کاهد. و زمانی که مقاومت فرد پشت سر گذاشته می‌شود همه انرژی او معطوف دردی می‌شود که می‌کشد. رنج تماماً او را درون خود فرو می‌برد و از «خود» بیرون می‌راند و وی را تبدیل به زائده‌ای می‌کند از نقطه دردناک، بدین ترتیب جهان بیرونی برای او بی‌تفاوت می‌شود. «درمورد درد بدنی، انرژی زیادی به کار می‌رود که باید آن را نوعی خودشیفتگی نسبت به مکان درد در کالبد به حساب آورد، توجهی که دائماً افزایش یافته و می‌توان گفت «من» را تخلیه می‌کند» (فروید، ۱۹۹۰،۱۰۱). درد نوعی تلاش برای انقباض است که در آن واحد هم جسمانی و هم نمادین بوده و به گرد نقطه دردناک در بدن متمرکز است. تنشی بی‌فایده از نوعی دفاع نامناسب که سوژه را از توان می‌اندازد. هر اندازه رنج شدت بیش‌تری دارد رابطه با جهان را بیش‌تر کاهش داده و چشم‌اندازها را بیش‌تر مسدود می‌کند. بدین ترتیب فرد تماماً بر نقطه درد متمرکز می‌شود.\nهمان‌گونه که گفتیم درد همواره در یک رنج مستتر است، درد بلافاصله تبدیل به یک عذاب می‌شود به نوعی تعرض کمابیش سخت و غیرقابل تحمل. رنج پژواکی است درونی از یک درد و به نوعی مقیاسی ذهنی از آن. رنج همان چیزی است که انسان با درد خود میکشد، رنج رفتارهای فرد را در دست خود می‌گیرد، یعنی سبب می‌شود که یا او تسلیم شود و یا در برابر فرایند دردآور مقاومت کند؛ و بدین ترتیب منافع فیزیکی یا اخلاقی او را وادار به وارد شدن در این آزمون می‌کند. رنج را به هیچ عنوان نمی‌تواند نوعی تداوم ساده از یک تغییر اندامی به شمار آورد. بلکه باید آن را یک فعالیت حسی برای انسانی دانست که درد می‌کشد. اگر رنج را نوعی زمین‌لرزه حسی به حساب آوریم میزان ضربه‌ای که وارد می‌کند همواره در نسبتی مستقیم با رنجی است که به وجود می‌آورد، یعنی حسی که بیدار می‌کند (لوبروتون، ۲۰۰۴). در این مورد می‌توانیم به تعریف پل ریکور اشاره کنیم که معتقد است درد شامل «تأثیرات محسوسی است که در اندام‌های خاصی از بدن و یا در کل بدن احساس می‌شوند و واژه رنج تأثیرات آشکاری بر بازتابندگی دارد، بر زبان، بر رابطه با خود، بر رابطه با دیگری، بر رابطه با معنا، بر پرسمان»(ریکور، ۱۹۹۴، ۵۹).\nدرد را نمی‌توان به یک گرته‌برداری از آگاهی نسبت به یک شکست اندامی به حساب آورد، درد بدن و معنا را در هم می‌آمیزد. درد جسمانی‌شدن و معنایافتن است. درد برای فرد نوعی رودررویی با واقعه بدنی در سطح معنا و ارزش است. احساس نوعی ثبت عاطفی نیست، بلکه پژواکی در خود از تعرضی واقعی یا نمادین است. احساس جهان، حتی درد، نوعی دیگر از اندیشیدن جهان است نوعی دیگر از تبدیل کردن امر حسی به امر قابل درک (لوبروتون، ۲۰۰۶). تجربه انسانی بیش از هرچیز به معانی‌ای برمی‌گردد که به کمک آن‌ها جهان زیست‌شده را درک می‌کند، چرا که این جهان به شکل دیگری قابل درک نیست. تأثیرپذیری عاطفی همواره در ابتدا در قالب احساس درد ظاهر می‌شود، و همین تأثیرپذیری است که شدت درد و طنین آن را اندازه‌گیری می‌کند. هر دردی یک معنا و یک عاطفه را به کار می‌اندازد.\n – درباره موضع‌گیرهای دینی در مورد درد و جایگاهی که دین به آن‌ها می‌دهد نگاه کنید به بکان(۱۹۶۸) ، گولوک لیچ(۲۰۰۱)، لوبروتون(۲۰۰۴).\n – schmerz واژه‌ای آلمانی که فروید برای مفهوم درد به کار می‌برد.\n – Seelenschmerz واژه ای که شاید بتوان به «درد روحی» برگرداند\n – leiden- واژه آلمانی به معنای رنج بردن\n – douloir- واژه قدیمی فرانسه معادل فعل درد یا رنج کشیدن، امروز از واژه درد داشتن «avoir de la douleur» استفاده می شود.\n – souffrir – واژه فرانسه معادل رنج و درد کشیدن\n – pâtir- واژه ای دیگر برای به بیان درآوردن درد و رنج و عذاب کشیدن\nمتن منتشر شده « تجربه‌های درد در میانه نابودی و نوزایی » در سایت در برخی از موارد برای جلوگیری از سرقت علمی، نشانه گزاری شده و برخی از جملات تغییرات کوتاهی کرده اند تااز سرقت علمی مشخص شود. همچنین قابل ذکر است که هر گونه استفاده و بازنشر این متن به صورت جزئی یا کلی، باید با اجازه مکتوب موسسه انسان شناسی و فرهنگ انجام بگیرد و در غیر این صورت بر اساس قوانین تحت تعقیب قضایی قرار خواهد گرفت.\nدرآمدی بر انسان شناسی درد و رنج (۲)\nدرآمدی بر انسان شناسی درد و رنج(۳)\nدرآمدی بر انسان‌شناسی درد و رنج(۴)\n– توضیح تصویر: مرکز ارزیابی و درمان درد بیمارستان دانشگاهی نانسی در فرانسه نمایشگاهی از نقاشی های هنرمندان بیمار مبتلا به بیماری های مزمن، زخم جراحی، میگرن ترتیب داد و تصویر یکی از این آثار است. منبع\n– نحوه توضیح مورد استناد لوبروتون درباره حضرت یعقوب(ع) به عنوان یکی از پیامبران الهی مطابق با نقل قول توراتی است و لزوما با آموزه های اسلامی ما انطباق ندارد.


کارنامه های شب دوم جشنواره سانرمو - پارسی سافت . اخبار جدید ایتالیا\n» کارنامه های شب دوم جشنواره سانرمو\nAGI – عصر دوم جشنواره دوباره با دسته باز می شود پیشنهادهای جدید، بنابراین عدم حضور مردم در اتاق بسیار کمتر قابل توجه است. امشب روی صندلی های خالی یک سری بادکنک با چهره های زیبا کشیده شده ، یکی از آن لحظات پرتحرک زندگی که تعجب می کنی پول های کان Rai به کجا می خورد.\nبعد از پرده ای در نیمه راه بین برادوی و نمایشگاه طلسم ، در می یابیم که آمادئوس را عشق زندگی اش “سیب زمینی” می نامند ، و او معمولاً با “من تو را دوست دارم روزاریو” نیز پاسخ می دهد. زمان آن به زودی فرا می رسد لورا پاوزینی ، غرور ایتالیایی در جهان ، دلیل اینکه وقتی ما در خارج از کشور برای تعطیلات به سر می بریم و آنها این حرف را به ما می زنند ، ما “Excusez-moi، de qui parlez-vous” را پاسخ می دهیم. با لباس Catwoman از غرور همجنسگرایان وارد صحنه شوید و c را بخوانیدمنطقه ای که چند روز پیش با آن برنده گلدن گلوب شد، قطعه ای برای فیلم “زندگی در مقابل خودش” نوشته شده است ، فیلمی که بازگشت را در مقابل دوربین سوفیا لورن ، که در این فیلم نقش خواهرزاده پاوزینی را بازی می کند ، نشان می دهد.\nهمیشه یک لحظه در جشنواره Sanremo وجود دارد که او آواز می خواند پرواز، در یک مسابقه یا به عنوان یک مهمان فوق العاده ، معمولاً مناسب قرار دادن لال و نگاه کردن به سقف است. امشب این سه پسر به روح خوب معلم ادای احترام می کنند انیو موریکونه، که هنوز از آنها پویاتر است.\nسخنرانی لمس کننده توسط الکس شوارتز ، واکر ایتالیایی که با رد صلاحیت غیرعادلانه دوپینگ کار خود را کوتاه کرده است ، اما من کسی که با این لهجه صحبت می کند او را ناراضی نمی کند ، کامچاتکا برای لحظه ای به شما حمله می کند. همانطور که از مصاحبه حدس می زنید ، داستان شوارتز هنوز به پایان نرسیده است ، خصوصاً به این دلیل که بعد از دیدن رقصیدن الودی از نزدیک ، او دوباره از نظر ضد دوپینگ مثبت شناخته می شود.\nسپس ، فقط برای یادآوری اینکه ما در حال تماشای سانرمو هستیم ، آنها وارد صحنه می شوند جیگیولا سینکتی ، فاوستو لیالی و مارسلا بلا، به مناسبت توسط بور عموزاده های کشور ، تفسیر شد ، اما بدون جذابیت جنسی نگران کننده. از طرف دیگر ، اگر جیگلیولا سینکتی نیست چه چیزی باعث می شود شما نزدیک به نیمه شب بیشتر بیدار باشید؟ این بار Sanremo واقعاً جواب ما را می دهد و آن هم آنجاست‘مداخله جیجی د’السیو و دوستان جدید رپ او Enzo Dong ، Ivan Granatino ، Lele Blade و Samurai Jay ، چهار پدیده واقعی. “Guagliune” آخرین اقدام این پروژه بسیار جالب توسط خواننده و ترانه سرا ناپلی است. بسیار خوب ، آنها خودشان را به عنوان فروشنده توله سگهای لابرادور معرفی می کنند ، اما این قطعه یک بمب است و آنها استعداد خود را نشان می دهند.\nبیرون از آریستون ، آریسا ، در رقابت با آهنگی از D’Alessio ، او به وضوح از چوب بیس بال عصبانی است: “و سپس برای من ،” آیا می توانی کارهای بیشتری انجام دهی “؟؟” از موسیقی جدا شوید ، زمان آن فرا رسیده است آشیل لاورو، امشب او نقش مینا را بازی می کند ، اما بیشتر شبیه یک است نسخه ترانس Rapunzel؛ در مونولوگ مقدماتی او می گوید “لذت بردن از یک تعهد است” ، بنابراین آیا می توانیم کانال را تغییر دهیم؟ با او روی صحنه کلودیو سانتاماریا و فرانچسکا بارا آنها یک باله تراولتا / تورمان مانند در “داستان پالپ” بداهه نوازی می کنند ، او شکم بزرگی پیدا کرد و به ساینتولوژی پیوست تا وارد شخصیت شود.\nخبر پیشنهادی گناهکار بار دیگر در رولان گاروس برنده شد و به سمت محله ها پرواز کرد\nلمس کردن لحظه مونولوگ توسط الودی که با “در بیست سالگی من موسیقی را متوقف کردم” شروع می شود و با “اکنون یک آهنگ از مینا می خوانم” پایان می یابد … نه ، جزئیات موضوع را از ما نپرسید. رتبه بندی جزئی نظرسنجی در پایان ، رد جهان مستقل را که بین مکان هشتم و هجدهم سقوط کرده است ، تأیید می کند ، در Sanremo آهنگ ساده و فوری هنوز قوی است ، که بلافاصله بدون حاشیه های زیاد و یا جابجایی های داخلی شیک رادیکال می رسد.\nWrongonyou – “دروس پرواز” – درجه 6: از گذشته که از ترانه سرای مستقل رومی استفاده می شود ، او سعی می کند خود را با جشنواره دوباره راه اندازی کند ، در پایان این واقعیت که نام او در سطوح خوب پخش می شود ، می تواند تفاوت ایجاد کند ، در واقع او مطمئنا مورد علاقه رده ای است که عالی ارائه نمی شود شاهکارها از این نظر “درس های در پرواز” تفاوت زیادی نمی کند ، این قطعه ای است که ضعف بی شک را در پشت سبک های باروک موسیقی معاصر پنهان می کند. در حال حاضر کافی است.\nگرتا زوکلی – “همه چیز در مورد شما” – درجه 5: صدای عالی ، کمی شبیه آنا اوکسا با حداقل سس ، اما بدون آن کاریزما که ، هیچ کاری برای انجام دادن وجود ندارد ، در همه زمان ها و در تمام طول جغرافیایی ، همیشه تفاوت ایجاد می کند. این سفری به ما می دهد که به دهه 90 میلادی که ما درخواست نکرده بودیم ، کمی ماده دارد ، از یک طرف ادامه می یابد در حالی که دیسکوگرافی جدید ، به ویژه صورتی ، از سوی دیگر.\nDavide Shorty – “Regina” – درجه 6.5: با در نظر گرفتن بهترین پیشنهاد در این رده. اول از همه به این دلیل که منطقی است ، سپس به دلیل اینکه این یک قطعه شجاعانه است ، که با صداقت و یک ذره استکبار سعی در پیشنهاد چیز جدید دارد. سپس می توانیم در مورد استحکام متن بحث کنیم ، اما این در حال حاضر چیزی است ، یا حداقل می توان چیزی از آن را مشاهده کرد.\nI Dellai – “من لوکا هستم” – S.V: دو قلو بنابراین با یکدیگر یکسان هستند. و در عین حال یکسان با بوگو. یک صحنه سورئال ، اگر آنها در پشت صحنه با مرد بزرگ دیدار کنند و به یکدیگر آرنج بدهند ، جهان می تواند منجمد شود. حتی زمان آن نرسیده است که بفهمیم کدام یک از این دو ماریو رپتو است که آنها به خانه می فرستند.\nاوریتا برتی – “وقتی عاشق شدی” – S.V: هنگامی که در اولین بیت آهنگ Oriettona Berti ، عمه افسانه ای Orietta ، که در زندگی ما به عنوان یک مادربزرگ ملی حضور دارد ، کلمات را تلفظ می کند “وقتی به من نگاه می کنی می دانی چه چیزی دوست دارم / مانند موسیقی که درون من جریان می یابی / A رودخانه در حال طغیان است تا زمان سقوط / خطرناک هستی ، اما این همان چیزی است که من دوست دارم “… با آن پوسته های نقره ای که روی لباس ، درست در سینه دوخته شده است … ما تماس می گیریم تا روانشناس تماس بگیریم.\nBugo – “اما بله” – درجه 6: هنگام ورود ، او حراجی را پیدا نمی کند و شروع به پرسه زدن در اطراف صحنه می کند ، ایتالیا همچنان در حالت تعلیق است ، یخ می زند ، چنگال ها را در هوا می بیند ، چشمانش را باز می کند … اکنون این کار را انجام می دهد ، اکنون آن را انجام داده است. هیچ چیز ، آواز ، خیلی بد ، نمی تواند در تاریخ ثبت شود و به یک افسانه مطلق برای همه ما تبدیل شود. و در عوض او آواز می خواند. آهنگ هم بد نیست ، یک قطعه بوگو است ، به سبک بوگو ، همچنین به این دلیل که بوگو فقط نمی تواند بوگو نباشد و متناسب است. اما در قلب ما ، بوگون ، برای آن داستان رونق میکروفون ، تو دوباره رفتی ، تاریکی ساکت بالهای آریستون را قورت داد ، به سمت جهانی دیگر که شایسته بشریت ناقص ما نیست.\nخبر پیشنهادی تولید ناخالص داخلی ایتالیا در سطح قبل از تخمدان تنها در نیمه دوم سال 2023\nگایا – “قلب تلخ” – درجه 4: متن آهنگی که به وضوح با پایه های سیستم Bontempi 5 ساخته شده ، بسیار ضعیف است. هدف ایجاد یک همدلی تقریبا گرمسیری است ، اما بیشتر تأثیر باله های سال نو را در میدان RAI دارد.\nدولت اجتماعی – “Combat Pop” – درجه 7: “Combat pop” بلافاصله به عنوان “یک زندگی در تعطیلات” نمی آید اما The Social State جمعی از هنرمندان است که موسیقی برای آنها تنها زبان اول از بسیاری از زبانهای موجود است. آنها همیشه می دانند چه باید بگویند و چگونه ، یک بار دیگر. آنها می خواستند برای انجام نمایش ها دور هم جمع شوند و این کار را کردند. لودو می خواست كنار بكشد ، تا روشن كند كه او مانند هر كسی از خودش جلو نیست ، و درعوض او فقط ناپدید می شود ، شاید خیلی زیاد ، به حدی كه فرد در بعضی مواقع تعجب می كند كه كجاست و وقتی او می آید ، خارج از آن دو برابر بیشتر از قبل جلب توجه می کند. آهنگ سرگرم کننده است ، به خوبی تولید شده است ، آنها ، طبق معمول ، صحنه را با خیالی راحت می خورند حتی اگر در تماشاگران زیر خانه نباشند.\nنماینده لیست – “عشق” – امتیاز 7.5: یک دوتایی که با نوری بسیار خاص روشن شده است ، شاید بهترین پروژه موسیقی در کل دیسکوگرافی ایتالیا ، و نه فقط ایندی. آنها جغرافیای صحنه را به سانتیمتر می دانند ، آهنگهای آنها از دهها دیدگاه مختلف قابل تحلیل است و همیشه معتبر ، محکم ، پر از شهود شاعرانه و در عین حال م effectiveثر باقی می مانند. این ترانه ، حتی اگر به طور متناقضی کمی از آهنگ ارکسترال رنج ببرد ، یکی از بهترین های جشنواره است ، آنقدر زیبا که تقریباً ما را به این حقیقت حسادت می کند که از امشب افراد دیگر نماینده لیست را می شناسند ، بسیار زیبا که حتی نیازی به این جشنواره ندارد.\nMalika Ayane – “شما خودتان را اینگونه دوست دارید” – امتیاز 7.5: Malika Ayane به سادگی پر زرق و برق ، کسی را شکست نمی دهد ، سادگی و طبقه ای که با آن بر صحنه ، آهنگ ، تفسیر تسلط دارد ، یک بازیکن برتر است. سپس دسته کوچک موسیقی جاز اقیانوس آرام ما را به مدار می فرستد. ما امیدهای جدی او را برای دیدن یک هنرمند متعهد در این جشنواره می بینیم ، که کمی بالاتر خواهد رفت ، به خصوص پس از پاپ کمرنگ دیوداتو در سال گذشته ، به ویژه در نسخه ای که ، همه امیدواریم ، نمایانگر راه اندازی مجدد آن باشد . او آنجاست ، آهنگ آنجاست ، اکنون باید ببینیم که آیا منتقدان بر روی یک اسب خوب تمرکز می کنند و آیا تلویزیون دهنده ها فریب برچسب ها را نخورند؟\nارمال متا – “یک میلیون چیز برای گفتن به تو” – درجه 7: مطمئناً نمی توان آن را ضربه ای به زندگی یا حتی اصالت دانست ، در واقع مانند بسیاری از قطعات دیگر و در کل آنها دیسکوگرافی ارمال متا پخش می شود. اما آهنگ خوبی است ، مقام اول در رتبه بندی جزئی چیزهایی نیست که موهایتان را بیرون بیاورید ، پس از آن کر عالی به نظر می رسد ، در سر می ماند ، حتی اگر نخواهید ، حتی اگر بعداً آن را بنویسید شما را در زیر آب دوش که به “Nevermind” نیروانا آغوش گرفته تعجب می کند و فکر می کند زندگی شما شما را به چه چیزی تبدیل می کند ، اشک شما را کاهش می دهد. “مرحله بعدی چیست؟ – تعجب می کنید – مشخصات این زوج در اینستاگرام؟ “.\nخبر پیشنهادی صندوق بین المللی پول برای کاهش بدهی برای 25 کشور فقیر بله\nExtraliscio feat. داوید توفولو – “نور سیاه سفید” – درجه 7: Extraliscio در Spotify هر ماه کمی بیش از 5 هزار نمایشنامه دارد ، به این معنی که آنها وجود ندارند ، آنها در جشنواره خارجی نیستند ، آنها موسیقی خارجی از ایتالیا هستند. اما به نظر می رسد که آنها تقریباً با تمسخر از این موقعیت استفاده می کنند و برای انجام کاری که می خواهند به صحنه جشنواره می آیند. و آنها این کار را به خوبی انجام می دهند ، با کار صنعتگران و بی پروایی بهترین ها.\nتصادفی – “من به شما برمی گردم” – درجه 2: آمادئوس می خواهد ما باور کنیم که صدها آهنگ نامزد شده اند و این یکی از بهترین 26 آهنگ است؟\nفولمینچی – “سانتا مارینلا” – درجه 8: در حال حرکت. تنها ترانه سرایی واقعی ارائه شده در مسابقه Sanremo. این یک داستان علمی است که چنین پسر جوانی دارای چنین قلم ظریف ، بسیار متعهد و بسیار صادقی است. ترانه های او با دستان بالا جلو می آیند و نگاه ناخوشایند لعنتی را به دنیایی ارائه می دهند که مدتی است دلسرد نشده است ، تا جایی که می تواند آن را شاعرانه جلوه دهد. این سیاره با آهنگهای فولمینچی مکان بهتری است.\nویلی پیوته – “Never say never (La locura)” – درجه 7.5: با قطعه ویلی پیوته ، پنج نفر برتر رپ ایتالیایی ، همزمان بلند می شوید ، می رقصید و گریه می کنید. این جادوی ویلی پیوته است ، که با کلمات به شما می چرخد ، شما احساس می کنید آنها مانند پشه از گوش شما عبور می کنند ، مانند گربه از بین پاهای شما ، مانند باد از موهای شما عبور می کنند ، شما فکر می کنید او شما را نوازش می کند و در عوض شما را مسخره می کند ، تو را دفن می کند ، پاره می کند از آنجا که داستان هایی که او با میله های خود ترسیم می کند ، غالباً فجیع است ، مانند این داستان ، اغلب دلگیر است و غالباً متعلق به ماست.\nGio Evan – “Arnica” – امتیاز 5.5: وقتی می خوانیم که در بازیگران آمادئوس ، فابیو ولو ایندی ایتالیایی وجود دارد ، انتظار داشتیم که او یک آیس را در آستین خود نگه داشته باشد تا در Sanremo نواخته شود ، در عوض توسط خودش بلعیده می شود و آهنگی را مطابق با آنچه در حال حاضر است ارائه می دهد در گذشته انجام شده است ، تقریباً همیشه برای تجزیه و تحلیل دقیق تر کافی نیست. سپس او خود را با لباس کاپارزا معرفی می کند که مانند جووانوتی با آرتروز حرکت می کند. یک عملکرد دیستوپی.\nIrama – “پیدایش رنگ شما” – درجه 7: تعجب ، شما باید پرچم سفید را بالا بیاورید و بپذیرید که این قطعه کار می کند ، اما ، مهمتر از همه ، می توانید تمایل به تصفیه را ببینید که در میان چیزهای دیگر کاملاً با سانرمو درگیر است ، مطمئنا آهنگی نیست که یک هنرمند ایجاد کند و فکر می کند: “وای ، با این کار من می توانم در جشنواره برنده شوم”. اما اگر شما تمایل دارید که مخاطبان زیادی آن را به گوش دیگران برسانید و خوش شانس هستید که در میان برگزیدگان هستید ، چرا که نه؟


اتفاق مبارکی که از اتهام زنی‌های خلاف ظریف حاصل شد\nکد خبر: 215085\nتاریخ انتشار: شنبه, 10 آذر 1397\nاستنادنیوز؛ پس از اتهام زنی های ظریف درباره پولشویی، اتفاق مبارکی در کشور در حال شکل‌گیری است که قرار است چنانچه افراد مختلف حقیقی و حقوقی اتهاماتی متوجه سایرین کنند، در مدت ۱۰ روز باید اسناد و مدارک ادعایی خود را به قوه قضائیه ارائه دهند.\nگروه سیاسی ـ بعد ازاتهام‌زنی محمدجواد ظریف به مخالفان لایحه fatf و مرتبط دانستن برخی از آنها با جریان فساد و پولشویی، دادستان کل کشور نامه‌ای به ظریف نوشت و ۱۰ روز به وی فرصت داد که اسناد و مدارکش را به قوه قضائیه ارسال کند.\nحال بعد از ارسال پاسخ این نامه مشخص شده است که ظریف هیچ سند و مدرکی ارائه نکرده و حتی نامی از کسی نبرده است.\nدر روزهای گذشته و به دنبال بالاگرفتن اعتراضات به اظهارات محمدجواد ظریف، وی و برخی دولتمردان تلاش کردند این اظهارات را توجیه نموده و با توجه به آمار قاچاق کالا و مواد مخدر، این اتهام زنی را عادی جلوه دهند.\nاما اعتراض منتقدین به آن بخش از صحبت‌های ظریف بود که وی «تبلیغ و فضاسازی علیه fatf » را به جریان پولشویی نسبت داده بود. حتی وی در پاسخ به خبرنگاری که از وی پرسید آیا برای ادعاهایتان کُد دقیقی دارید، به صورت رمزگونه گفته بود «بله اما نمی‌توانم اینجا بگویم!»\nهمین بیان رمزگونه کافی بود که رسانه‌های داخلی و خارجی همسو با سیاست‌های ظریف، انگشت اتهام را به سمت نهادها و جریانات انقلابی نشانه روند.\nحالا بعد از واکنش دادستان کل کشور که گفته است هیچ سند و نام و نشانی از سوی ظریف اعلام نشده است، عملا دو احتمال به وجود می‌آید:\nاول اینکه ظریف پولشویان را می‌شناسد اما به دلایل مختلف از جمله حفظ منافع آنها حاضر به بیان اسامی‌شان نیست.\nو دوم اینکه این اتهام‌زنی‌ها، تلاشی بود در جهت تصویب fatf حتی با قیمت متهم‌کردن مخالفان این لایحه به پولشویی!\nدر این رابطه، حبیب ترکاشوند کارشناس مسائل سیاسی و مدیر گروه سیاسی خبرگزاری فارس معتقد است که با توجه به سلامت اقتصادی و مالی ظریف، بسیار بعید است فرضیه اول صحت داشته باشد و کسانی که آقای ظریف را می شناسند، اساسا چنین فرضیه‌ای را ناصواب می‌دانند.\nوی در عین حال با توجه به انتشار اخباری مبنی بر اینکه آقای ظریف به سران اتحادیه اروپا قول تصویب fatf را داده است و این مساله فرضیه دوم را محتمل می‌کند، افزود: به نظر می‌رسد آقای ظریف با این روش ناصواب به دنبال هموارکردن مسیر تصویب fatf بوده است ضمن اینکه در موارد مشابه، اتهام‌زنی آقای ظریف به منتقدان سابقه داشته است تا جایی که وی در ماجرای بررسی برجام، منتقدین داخلی را بارها به همسوبودن با سران رژیم صهیونیستی و دولتمردان آمریکا متهم می‌کرد.\nترکاشوند با یادآوری سوابق ظریف در متحد شدن با طرف خارجی علیه منتقدین داخلی، به ماجرای فیلم منتشر شده وی با البرادعی اشاره کرد وافزود: ظریف عملا در این فیلم به طرف خارجی می‌گوید اگر شما به ما کمک نکنید رقیب ما در ایران رأی خواهد آورد و این اعتماد به غرب و ساده‌اندیشی متاسفانه در تیم مذاکره‌کننده به سرپرستی آقای ظریف مسبوق به سابقه است.\nبا این حال در پس این بی‌اخلاقی‌ها، اتفاق مبارکی در کشور در حال شکل‌گیری است که ظاهرا قرار است چنانچه افراد مختلف حقیقی و حقوقی اتهاماتی را متوجه سایرین کنند، ظرف ۱۰ روز باید اسناد و مدارک ادعایی خود را به قوه قضائیه ارائه دهند.\nموضوعی که پیش از این صرفا در مورد رسانه‌ها انجام می‌شد اما حالا هر فرد حقیقی و حقوقی را شامل می‌شود. طرحی که کمک می‌کند همه افراد از جمله سلبریتی‌های سیاسی و فرهنگی در مقابل ادعاهای خود، مسئولیت‌پذیر باشند.\nمردم نباید هزینه بی‌عرضگی مسؤولان را بدهند/ FATF سازمان‌دهی جدید اداره جهان به رهبری آمریکا است\nکشور نیازمند همدلی و همگرایی است/ ظریف جانانه از حقوق مردم ایران دفاع می کند\nآقای ظریف؛ آب در آسیاب دشمن نریزید!!!\nحاشیه های حضور روحانی در دانشگا تهران / از صندلی های خالی تا اعتراضات دانشجویی در داخل و خارج سالن


ماشین شاپ » Blog Archive سئات به رقیبی برای آلفارومئو تبدیل می‌شود - ماشین شاپ\nاگر نگاهی به سبد محصولات کنونی برندهای سئات و اشکودا داشته باشیم می‌بینیم که بین محصولات این دو برند متعلق به گروه فولکس‌واگن همپوشانی‌های زیادی وجود دارد. به همین دلیل، حالا گروه فولکس‌واگن استراتژی جدیدی را ارائه کرده که تفاوت‌های بیشتری میان این دو برند ایجاد خواهد کرد. شاید منطقی‌ترین حرکت این باشد که سئات محصولات اسپرت‌تری نسبت به ساخته‌های اقتصادی اشکودا تولید کند. این همان کاری است که مدیرعامل کنونی سئات آقای «Luca de Meo» که قبلاً مدیرعامل آلفارومئو بوده است، با تأسیس کوپرا به‌عنوان یک برند عملکردی مستقل، انجام داده است اما این همهٔ ماجرا نیست.\nچند سال پیش، گروه فولکس‌واگن چندین بار پیشنهاد خرید برند آلفارومئو از گروه فیات-کرایسلر را مطرح کرد اما این پیشنهاد توسط مدیرعامل فقید این گروه اتومبیلسازی یعنی سرجیو مارکیونه رد شد. بعد از این ماجرا، رئیس سابق گروه فولکس‌واگن یعنی فردیناند پچ تصمیم گرفت سئات را به رقیبی برای آلفارومئو تبدیل کند که البته به دلیل مسئلهٔ دیزل‌گیت این طرح هیچ‌گاه عملی نشد. حالا اما به نظر می‌رسد طرح پچ دوباره در دستور کار گروه فولکس‌واگن قرار گرفته است زیرا این گروه اتومبیلسازی آلمانی معتقد است که در حال حاضر سئات توانایی رقابت با آلفارومئو را در اروپا دارد.\nمدیرعامل فعلی گروه فولکس‌واگن آقای «هربرت دیس» معتقد است برای جوانانی که دوران شکوه و افتخار آلفارومئو را به یاد نمی‌آورند، سئات می‌تواند جایگزین خوبی باشد. وی در این رابطه گفته است:\nبرای افرادی هم‌سن من (وی 59 سال سن دارد)، آلفارومئو یک برند فوق‌العاده است اما این روزها آلفارومئو اُفت کرده و از روزهای شکوه خود فاصله گرفته است. به همین دلیل اگر از افراد 25 تا 35 ساله دربارهٔ این برند سؤال کنید، آن‌ها اصلاً نمی‌دانند آلفارومئو چیست.\nاما آیا این موضوع برای اینکه سئات بتواند با آلفارومئو که هم‌اکنون با ساخت مدل‌های جولیا و استلویو احیا شده است، رقابت کند کافی خواهد بود؟ با توجه به اینکه سئات فاقد طرفداران ویژه و پروپاقرص آلفارومئو است شاید برخی به این سؤال پاسخ منفی بدهند. بااین‌حال آقای دیس معتقد است به خاطر اینکه سئات در گروه فولکس‌واگن جوان‌ترین خریداران را دارد، در بین جوانان شناخته‌شده‌تر از آلفارومئو است. علاوه بر این، به اعتقاد وی، موقعیت سئات به‌عنوان برندی جوان، اسپرت و مطلوب، به آن کمک خواهد کرد که بتواند با آلفارومئو به رقابت بپردازد.\nبنابراین بعد از آنکه هیوندای اعلام کرد که محصولات آینده آن جذاب‌تر از ساخته‌های آلفارومئو خواهند بود، حالا یک اتومبیلساز دیگر هم قصد رقابت با این برند اسپرت و جذاب ایتالیایی را دارد. این خوشحال‌کننده است که آلفارومئو حتی با وجود داشتن سبد محصولات محدود، هنوز هم توسط رقبا به‌عنوان یک معیار در جذب خریداران محسوب می‌شود.


برای پاسخ دادن به این ارسال باید از صفحه قبلی اقدام کنید. دبیر گروه پزشکی ارسال ها: 1819 در : پنج شنبه 25 فروردین 1390 [18:24 ]\nغفلت از تغذیه ی صحیح\nنقش الگوی صحیح مصرف غذایی در حفظ سلامت انسان و پیشگیری از بیماریهای مزمن مانند بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، افزایش فشارخون، افزایش چربی خون و انواع سرطانها در کاهش مرگ و میرها موثر است.\nگرایش به سمت فست فودها، نداشتن فعالیت بدنی و خو گرفتن با زندگی ماشینی باعث شده آمار بیماریهای قلبی و عروقی، سرطانها و... به شدت سلامت افراد را تهدید کند. به طوریکه ۴۶ درصد زنان و ۴۴ درصد مردان دچار اضافه وزن و ۵۹ درصد زنان و ۳۶ درصد مردان مبتلا به فشارخون بالا هستند.\nمصرف بی رویه نوشابه های گازدار یکی از عوامل عمده بروز چاقی است و چاقی زمینه ساز انواع بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطانهاست.\nفقط تعداد کمی از ایرانیها روزانه ۵ واحد میوه و سبزی مصرف می کنند و میوه ها و سبزیها جزو مهمی از یک رژیم غذایی سالم هستند که مصرف روزانه و مقدار کافی آن، می تواند نقش مهمی در پیشگیری و درمان بیماریهای مزمنی چون دیابت نوع ۲، سکته مغزی، سرطان و چاقی داشته باشند.\nافرادی که در خوردن گوشت قرمز زیاده روی می کنند ۱۳ تا ۱۵ درصد بیشتر در خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند.\nعادات و رفتارهای غذایی غلط مثل سرخ کردن غذاها، مصرف چربی اضافی، مصرف نمک اضافی در موقع صرف غذا در کنار کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی از جمله عواملی هستند که سلامت مردم را به خطر انداخته اند.\nپزشکان معتقدند اگر مردم مصرف نمک خود را روزانه ۳ گرم کاهش داده و ۳۰ دقیقه پیاده روی روزانه داشته باشند، بیماریهای قلبی و فشارخون که عامل اصلی سکته ها هستند تا ۵۰ درصد کاهش می یابد.\nبررسیها نشان می دهد که ۴۶ درصد زنان و ۴۴ درصد از مردان ایرانی دارای اضافه وزن هستند و به همین دلیل باید شیوه زندگی در جامعه ما اصلاح شود.\nنگاهی به آمار بیماریهای غیرواگیر مثل بیماریهای قلبی و عروقی، انواع سرطانها، بیماریهای دستگاه و... که وزارت بهداشت آنها را اعلام می کند، می توان به این واقعیت پی برد که ایرانیها از مسیر سلامتی و تندرستی منحرف شده و به سمتی می روند که در نهایت می بایست برای برگشت از آن مسیر، هزینه زیادی پرداخت کنند و بعضا راه برگشتی هم وجود ندارد.


معرفی 10 وب سایت فوق‌العاده برای تقویت مهارت شنیداری Listening\nخانه Listening معرفی ۱۰ وب سایت فوق‌العاده برای تقویت مهارت شنیداری Listening\nبازدید : 2268 بازدید\n۱۰ وب سایت فوق‌العاده برای ارتقاء مهارت‌های شنیداری زبان انگلیسی\nبه نظر من امروزه یادگیری زبان انگلیسی به مراتب آسان تر از گذشته است. وب سایت‌های بسیاری وجود دارند که می توانند به شما برای افزایش و تقویت مهارت شنیداری (Listening) کمک کنند.\nچرا مهارت شنیداری یا همان لیسنینگ از اهمیت زیادی در یادگیری زبان انگلیسی برخوردار است؟\nمهارت‌های شنیداری مهم هستند، زیرا اگر شما این مهارت‌ها را داشته باشید :\n– میتوانید به دنیا دسترسی داشته باشید و به پادکست‌ها، ارائه‌ها و فیلم‌های یوتیوب در موضوعات مختلف گوش دهید.\n– میتوانید برای لذت خودتان گوش دهید. شما قادر خواهید بود به منظور سرگرمی به موسیقی‌ها گوش دهید و یا به تماشای فیلم‌ها بنشینید.\n– میتوانید به تمام دنیا سفر کنید و با افرادی که زبان اصلی آن‌ها انگلیسی است، ارتباط برقرار کنید.\n– میتوانید تحصیلات دانشگاهی و ملزومات کاری را کسب کنید.\nاهمیت یادگیری مهارت شنیداری از طریق وب سایت ها در انگلیسی\nاکنون به بررسی تعدادی از بهترین وبسایت‌ها برای افزایش مهارت‌های شنیداری خواهیم پرداخت.\nوب سایت‌هایی برای افزایش و تقویت مهارت شنیداری (لیسنینگ)\nاین لیستی از ۱۰ وب سایت عالی برای ارتقاء مهارت‌های شنیداری است که من جمع‌آوری کرده‌ام و امیدوارم این وب سایت‌ها بتوانند به شما برای رسیدن به اهدافی که در حیطه‌ی یادگیری لیسنینگ زبان انگلیسی دارید کمک کنند.\nاسپیچ‌یارد مکانی است که زبان‌آموزان انگلیسی فرصت بسیار خوبی دارند تا به وسیله‌ی سرگرمی‌های آموزشی، سطح زبان انگلیسی خود را ارتقاء دهند و دانش زبان خود را گسترش دهند. زمانی که فیلم را تماشا می کنید، بر روی هر کلمه یا عبارت کلیک کنید تا بتوانید ترجمه‌ی آن‌ها را مشاهده کنید، به آن گوش دهید و یا آن را به آموزش‌های دیگر خود اضافه کنید. ثبت‌نام در این سایت رایگان است، تعلل نکنید و با استفاده از فیلم‌ها و یا کتاب‌ها، آموزش زبان انگلیسی را آغاز کنید.\n۲٫ English Central\nوب سایت EnglishCentral، پیشرو در ارائه راه‌حل‌های مکالمه است. این پلتفرم شامل بهترین ویدئوهای انگلیسی در سراسر اینترنت میباشد.\n– روزی یک ویدئو که براساس سطح توانایی و علاقه‌ی شما پیشنهاد می‌شود را تماشا کنید و هر کلمه‌ای را که نمیدانستید علامت بزنید.\n– کلمات جدید را با استفاده از پر کردن جاهای خالی مرتبط با ویدئو، یاد بگیرید.\n– کلمات جدید در محتوا را بخوانید و در همان لحظه بازخوردی از نحوه و روان بودن تلفظ خود دریافت کنید.\nمعرفی وب سایت های یادگیری لیسنینگ\n۳٫ Lyrics Training\nLyrics Training یک روش ساده و جالب برای آموزش مهارت‌های زبان انگلیسی با استفاده از موزیک ویدئو و متن موسیقی‌های دلخواهتان است. این وب سایت قابلیت جالبی دارد و به شما اجازه میدهد تا شما نیز موسیقی را بخوانید و از متن کامل آن لذت ببرید.\nLyrics Training به شما در یادگیری کلمات و عبارت‌های جدید کمک می کند، همچنین با تعداد زیادی از تمارین پر کردن جالی خالی، مفاهیم گرامری را برای شما تقویت میکند.\nLyrics Training به شما کمک میکند تا توانایی گوش‌هایتان را برای درک و تشخیص صداها و کلامات زبان انگلیسی در کم‌ترین زمان افزایش دهید و بطور ناخودآگاه ذهن خود را تقویت کنید. حال ممکن است معنی کلمات را بدانید و یا نه.\n۴٫ Player FM\nاگر شما یک گوشی هوشمند دارید، میتوانید یک پادکست که مخصوص فراگیران زبان انگلیسی است را انتخاب کنید ولی اگر توانایی شنیداری خوبی دارید، یکی از هزاران پادکست موجود در اینترنت را به راحتی میتوانید انتخاب کنید. بهترین پادکست‌هایی که زبان آموزان انگلیسی باید یک نگاهی به آن‌ها داشته باشند، در این مطلب مفیدترین پادکست های آموزش زبان انگلیسی معرفی شده اند: ۱۷ پادکست برتر برای یادگیری زبان انگلیسی در سال ۲۰۲۱\n۵٫ کانال‌های انگلیسی یوتیوب\nیوتیوب یک منبع فوق‌العاده عالی برای زبان‌آموزان و معلمان است، شما فقط باید کانال‌های مناسب را پیدا کنید. من بهترین کانال‌های یوتیوب را گزینش کرده‌ام تا شما زمان زیادی را برای جستجوی آن‌ها صرف نکنید، در این مقاله میتوانید آن ها را بخوانید: ۱۵ کانال یوتیوب فوق‌العاده برای یادگیری زبان انگلیسی\nوب سایت وُاسکرین به شما کمک میکند تا با استفاده از کلیپ‌های کوتاه، به صورت خودآموز توانایی‌های زبان انگلیسی خود را افزایش دهید. یادگیری و ارتقاء زبان انگلیسی با محیط آموزش ویدئویی این وبسایت از همیشه لذت بخش تر شده است. اپلیکیشن‌های وُاسکرین در مارکت‌های پلی‌استور و اپ‌استور موجود میباشد.\nاین وب سایت منابعی را برای زبان‌آموزانی که زبان انگلیسی را به عنوان زبان دوم خود انتخاب کرده‌اند فراهم می‌آورد تا مهارت‌های شنیداری (listening)، گفتاری (speaking)، قواعد (grammar) و لغوی (vocabulary) خود را ارتقاء دهند. درس‌ها و کوییزهای این سایت توسط معلمان ایجاد شده‌اند و بطور رایگان میتوانید از آن‌ها در کلاس، آزمایشگاه و یا خانه استفاده کنید.\nوب سایت های معتبر یادگیری Listening در زبان انگلیسی\nهدف این وب سایت آموزش زبان انگلیسی به صورت جالب، مؤثر و رایگان است و همچنین امکاناتی را برای معلمان و دانش‌آموزان فراهم آورده است که در کتاب‌های درسی آن‌ها را نمی توانید پیدا کنید.\nشما میتوانید تمارین زبان انگلیسی آن‌ها را در اینجا مشاهده کنید : تمارین شنیداری Elllo\n۹٫ ESOL Courses\nدر این وب سایت درس هایی برای زبان آموزان که زبان انگلیسی را به عنوان زبان دوم خود انتخاب کرده اند، آموزش داده شده است. مهارت لیسنینگ خود را توسط تکالیف لیسنینگ موجود در این وب سایت میتوانید ارتقاء دهید.\nدر اینجا میتوانید لیست دروس لیسنینگ این وب سایت را مشاهده کنید : تمارین مهارت شنیداری زبان انگلیسی در ESOL\n۱۰٫ Talk English\nوب سایت Talk Englishبه موضوعات و سرفصل‌های مختلفی می پردازد. ولی یک بخش از این سایت برای تقویت مهارت شنیداری Listening است که شما می توانید فایل‌های صوتی را براساس سطوح مبتدی، متوسط و حرفه‌ای پیدا کنید.\nدروس مقدماتی مهارت شنیداری Listening در Talk English\nدروس متوسط مهارت شنیداری Listening در Talk English\nدروس پیشرفته مهارت شنیداری Listening در Talk English\nدر پایان: جدیدترین ویدیوهای آموزش زبان انگلیسی را در پیج اینستاگرام Ostad.English@ مشاهده کنید.\nمقالاتی که در زمینه ی تقویت مهارت شنیداری لیسنینگ زبان انگلیسی به شما کمک زیادی خواهند کرد:\n۵ روش موثر در تقویت مهارت شنیداری زبان انگلیسی (Listening)\nمدیر سایت پس از بررسی های مکرر ما در حوزه زبان انگلیسی متوجه شدیم به دلیل هزینه های بالای کلاس ها برخی از دانشجویان توان شرکت در کلاس ها را ندارند و از این رو در بحث فراگیری علم زبان عقب می مانند و تصمیم گرفتیم تا خدماتی را ارائه کنیم تا تمامی دانشجویان بتوانند از تمامی مطالب آموزشی زبان بهره ببرند.\n1381 بازدید بازدید\n1241 بازدید بازدید


ويكى 5040 | نشانه هایی که باید تیروئید را چک کنید2\n۹ مرداد ۱۳۹۶ 671 بازدیدکننده\t0 نظر\nغده تیروئید در بدن کارهای متفاوتی انجام می دهد. اختلال در کارکرد این غده علائم متفاوتی خواهد داشت. ...\nحساسیت به گرما یا سرما و تعریق زیاد\nیکی از وظایف تیروئید تنظیم دمای بدن است و اگر کار خود را درست انجام ندهید شما احساس گرما یا سرمای بیش‌ازحد خواهید داشت. تعریق زیاد و افزایش حساسیت به گرما از علائم پرکاری تیروئید هستند، درحالی‌که افزایش حساسیت به سرما می‌تواند نشان‌دهنده‌ی کم‌کاری تیروئید باشد.\nبه‌هم‌ریختگی عادت ماهانه\nاگر در پریود خود مشکل دارید شاید فکر کنید مشکل از دستگاه تولیدمثل است. اما به جز رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ، تیروئید نیز می‌تواند این مشکلات را ایجاد کند. پریودهای سنگین یا نامرتب می‌توانند کم‌کاری تیروئید رانشان دهند و تغییرات در الگوی عادت ماهانه شاید برای پرکاری تیروئید است.\nموهای نازک و شکننده می‌توانند پرکاری تیروئید را نشان دهند و نازک شدن موها علامتی از کم‌کاری تیروئید است. زمانی که تیروئید هورمون کافی تولید نکند شما شاهد ریزش مو خواهید بود. خشکی مو نیز می‌تواند برای کم‌کاری تیروئید باشد. در این زمان موها با سرعت قبل رشد نکرده و گردش خون بدن کند شده و نمی‌تواند مواد غذایی را به مو برساند.\nتغییرات در صورت شما\nپف صورت می‌تواند نشانه‌ی کم‌کاری تیروئید باشد و نازک شدن پوست علامتی از افزایش سن و یا پرکاری تیروئید. جوش‌های پوستی می‌توانند نشان دهند تیروئید درست عمل نمی‌کند، خصوصاً زمانی که سطح هورمون‌ها پایین بیاید.\nبیشتر افراد لرزش دست را نشانه‌ای از پارکینسون یا مشکلات اعصاب می‌دانند اما این لرزش می‌تواند برای پرکاری تیروئید باشد. مشکل داشتن در نوشتن یا نقاشی کردن و یا مشکل در نگه‌داشتن و کنترل اجسام می‌تواند بر اثر لرزش دست ایجاد شود. همچنین شاید متوجه شوید زمانی که استرس دارید لرزش دست‌هایتان بدتر می‌شود.\nتغییر در ضربان قلب یا احساس تپش قلب\nاگر حس عجیبی در قفسه‌ی سینه، گلو و گردن خود دارید شاید نشانه‌ی تپش قلب باشد و بر اثر تیروئید ایجادشده باشد، نه خود قلب. چیزهای زیادی که با ضربان قلب در ارتباط‌اند می‌توانند نشان‌دهنده‌ی پرکاری تیروئید باشند، از جمله تپش قلب سریع ( بیش از 100 ضربه در دقیقه) و یا ضربان قلب نامنظم یا توقف کوتاه قلب.\nشایعات رایج درباره سیگار\nنشانه هایی که باید تیروئید را چک کنید


سفيد مانند امید | هویس\nسفید مانند امید\nترجمه : خاچیک خاچر\nخاکستری به دنیا آمده بود. روی پیشانی اش لکه سفیدی بود به رنگ مرغ های دریا. با گذر سال ها بالغ و آرام شده بود. یالش مانند برف سفید بود، گردنش دراز، چشمانش سیاه و درشت. صبح سحر از خواب بیدار می‌شد پاهایش را به کف سنگفرش اصطبل می کوبید ، شیهه می کشید. صاحبش نمی آمد. شیهه خشم آلودی می کشید که با غرش شدیدی به صخره ها می خورد و از بلندی های کُند به دره زانگو پرتاب می شد و آرام آرام بر روی سپیده می نشست.\nنفت فروش به اصطبل می آمد. اسب که دلش برای او تنگ شده بود گردنش را به سوی او دراز می کرد و از دست های پینه بسته او حبه های قند را می قاپید.\nپیرمرد «صبح به خیری» می گفت و گردنش را تیمار می کرد.\nچشم های اسب نیز از آب پر می شد.\nو همین طور هر روز و هر صبح اسب قطره اشکی درد آلود بر گذشته های نفت فروش می ریخت. و پیرمرد نفت فروش صورت پشمالو و چروکیده خود را به چهره اسب می مالید و هر دو نفس در نفس یکدیگر به فکر فرو می رفتند. آن ها در تصورات، خودشان را دو کفه ترازویی می پنداشتند که بر سرزمین آویخته شده است و همه باید از او اطاعت کنند. و اگر این تعادل به هم بخورد، تمام زنگ های دنیا باید به صدا در بیایند تا تعادل مجدداً برقرار شود.\nپیرمرد طناب را باز می کرد خودش جلو می افتاد، به کوچه می رفت و به طرف چشمه روانه می شد. نگاه اسب در گودی چشمه به تصویر خود برمی خورد.\nهر دو می نوشیدند، سیر می شدند. قطره هایی که از پوزه و دماغ اسب می چکید تصویر لرزان او را در گودی شفاف چشمه به هم می زد.\nباز می گشتند.\nپیرمرد اسب را تیمار می کرد. با او حرف می زد. لگام بر پوزه اش می زد. به داخل خانه می رفت و با بسته ای در دست از آن خارج می شد.\nافسار را می کشید…\nـ آ… هو… رفتیم…\nو خمره بزرگ فلزی که روی ارابه نصب شده بود دنگ دنگ صدا می کرد و طنین صدایش در سرازیری جاده کُند به روی شهر گسترده می شد.\nآن روز همه چیز برای اسب از حرکت باز ایستاد. آن روز تعادل ترازو بهم خورد و عشق بعضی ها نسبت به خیلی ها کم شد. پیرمرد نفت فروش، سرباز پیر سواره نظام، در همان لحظه اول فهمید که یک بار دیگر بر سر دنیا چه آمده است. او خود در یک چنین دوران سنگینی از غرب مملکت به شرق آن کوچ داده شده بود، و در حالی که تمامی وجودش متوجه زادگاهش در غرب بود به یکی از کلبه های حقیر کُند پناه آورده بود و نفت می فروخت. هیچ کس نمی دانست اسم او چیست. همه، کوچک و بزرگ او را «بابابزرگ» خطاب می کردند.\nآن روز پیرمرد به اسب افسار نزد.\nآن روز چشم های اسب غمگین بودند. اسب آن روز احساس نهفته ی بدی داشت. این احساس مانند افسار قلب او را می جوید. در حرکات کند پیرمرد اضطراب خاصی بود. گر چه بچه ها آن روز هم مثل همیشه دور او را گرفته بودند، ولی هیچ کس حرف نمی زد. به چهره های همه آن ها سایه تیره ای افتاده بود.\nپیرمرد به اسب جوُ و حبه قند داد. این هم او را خوشحال نکرد. او در حالی که با شدت خاصی نفس های عمیق می کشید و سرش را تکان می داد، مراقب رفتار صاحبش بود که به آرامی داخل و خارج می شد. زیر لب حرف می زد و بچه ها را بدون دلیل از حیاط دور می کرد.\nتاریکی از دره زانگو بالا آمد و محله کُند را فرا گرفت.\nدر حیاط فقط پیرمرد و اسبش مانده بودند.\nسال ها پیش او همین طور سر اسب دیگری را در آغوش گرفته، به شهر، خانواده و جوانی خود بازگشته بود. ولی به زودی زود او تنها مانده بود… زمانه و آدم ها همه چیز را از او گرفته بودند. بعداً این یکی آمده بود تا با نفس گرم و شیهه های بلندش تنهایی او را پر کند.\nو حالا او را هم داشتند می بردند… همه را می بردند. همه اسب ها را… فقط چیزهایی را که نمی شد برد نمی بردند.\nصبح روز بعد پیرمرد و اسبش به قرارگاه نظامی رفتند. بچه ها در حالی که سر کوچه ایستاده بودند با نگاه های خود اسب را بدرقه می کردند.\nپیرمرد و اسبش توی نوبت ایستادند. او مطمئن بود که اسب سالم است ولی باز ته دلش امید ناچیزی پنهان شده بود.\nدکتر نگاهی به برگ مشخصات اسب انداخت. او را معاینه کرد و با تشکر دست پیرمرد را فشرد. امید ناچیزی که در منتهای وجود پیرمرد مخفی شده بود به یک باره پاره پاره شد.\nاو سر اسب را در آغوش گرفت. ریش پرپشتش را بر پوزه اسب مالید و چشمانش از اشک پر شد. اسب دست های پیرمرد را می کشید، نفس های عمیق می کشید و سم بر زمین می کوبید.\nـ برو جانم، تو هم برو… من پیرم، جنگ پیرها را دوست ندارد. تو هنوز جوانی، قوی هستی، وقتی عصبانی بشوی می توانی شیهه بکشی. ولی من … برای کمبودها و کسری ها هم مرا ببخش.\nاز داخل واگن بویی بیگانه و نا آشنا می آمد . اسب نمی دانست چه دارد اتفاق می افتد. دور و برش را اسب های غریبه گرفته بودند. علف نیمه خشک فاسد شده ای بر کف واگن ریخته شده بود.\nزنگ به صدا در آمد. صدای غم آلود و سنگین او در واگن ها پیچید.\nقطار حرکت کرد. بوی دود دیگ های بخار به مشام اسب رسید. احساس غریبی که سال ها در او خفته بود بیدار شد.\nجوان بود. تن خاکستریش پر از خال های سفید بود. خمره عظیم پر از نفت را به دو دهکده کوهستانی می‌کشید. تابستان، زمستان… بهار. اسب پاییز را از همه بیشتر دوست می داشت. باغ ها، بستان ها، عطر علف خشک …\nوارد ده می شدند. زنگ پر جلا و طلایی رنگ پیرمرد، طنین شاد و شیطنت بر انگیزی بر سنگ های گل افشان پهن می کرد و خود را از پنجره های روی بام به داخل منازل می رساند… دهکده را به هم می ریخت… و سرانجام به کوهستان پناه می برد.\nبچه ها با فریادهای شاد می دویدند و بابابزرگ را در آغوش می گرفتند و اسبِ بابابزرگ را هم.\nپیرمرد بین بچه ها شیرینی پخش می کرد و بوی دلپذیر شیرینی با عطر بچه ها در هم می آمیخت. بعد بزرگ ترها می آمدند با ظرف های نو و کهنه، با شوخی ها و سر و صدای مخصوص خود. صف طویل و رنگارنگی کنار ارابه تشکیل می شد. پیرمرد اسب را ول می کرد و بچه ها دور او را می گرفتند و او را به چمنزارهای سر سبز می بردند تا چرا کند. علف با رایحه مطبوعش بسیار دلپذیرتر از جو، هویج، کلم و چغندری بود که بچه ها برایش می آوردند. اسب همه این ها را به همراه بوی دست بچه ها به سرعت می‌بلعید. وقتی سیر می شد او را به رودخانه می بردند تا آب بخورد. آب مزه ی خزه های مختلف و خاک می‌داد. اسب دلش می خواست که بدون سیر شدن بنوشد…\nخمره بزرگ نفت خالی می شد. تنورهای ده شعله می کشیدند. دود تاپاله ها دماغ او را قلقلک می داد. اسب عطسه می کرد. چراغ های نفتی همه می درخشیدند و دهکده گرم و روشن می شد و پیرمرد ترانه ای بر لب، آرام آرام لگام بر اسب می زد.\nبچه ها آن ها را بدرقه می کردند. بعضی اوقات هم اتفاق می افتاد که پیرمردی عصا به دست، با پشت خمیده و در فکر فرو رفته پا به پای آن ها تا بیرون دهکده می آمد.\nوقتی دهکده پشت تپه ها ناپدید می شد، بچه ها دیگر خداحافظی می کردند و پیرمرد و اسبش را با آسمان تاریک و سیاه تنها می گذاشتند.\nپیرمرد با صدای شیرینی می گفت:\nـ چراغ روشن کردن در این جهان کار سختی است، کار مقدسی است. خاموش کردن چراغ آسان است. به خواست خودم نبوده ولی اتفاق افتاده که من هم چراغی خاموش کرده ام و این ها روزهای تاریک مرا تاریک تر کرده است… ولی تو نه! تو همیشه روشن کرده ای. برای همین هم بچه ها تو را دوست دارند.\nپیرمرد پشت اسب را نوازش می کرد. به اسب احساس خوشی دست می داد… و با دمش با زانوهای پیرمرد بازی می کرد.\nواگن ایستاد. در با غرش سهمگینی باز شد. دو مرد با سر و صدا، سطل به دست وارد شدند. اسب علف خشک را نخورده بود. او از سطلی که به او نزدیک کرده بودند بو کشید و سرش را تکان داد. قطار حرکت کرد.\nهمراه غرش پایان ناپذیر قطار هوا چندین بار روشن و تاریک شد.\nقطار توقف کرده بود. درِ واگن باز شد و هیاهوی توأم با اضطراب به داخل ریخت. آن ها را از واگن ها پیاده کردند. دنیا مجدداً سبز شده بود.\nپس از یک هفته نگهداری در اصطبل آن ها را به دسته های مختلف تقسیم کردند. او و یک اسب خاکی را یک جوان چاق برداشت. او بوی غذا و دود می داد. اسب های ارابه پر از غذا را به همراه آشپزخانه صحرایی به دنبال خود می کشیدند.\nهرگاه به آن ها استراحت می دادند، چرا می کردند. روزهای شنبه چاقالو به آن ها جو می داد. دودی که از آشپزخانه صحرایی بلند می شد اسب را به یاد دهکده، بچه ها و پیرمرد می انداخت و به این خاطر که نر خاکی رنگ جفت جدایی ناپذیری برای او شده بود، زندگی برایش پر از گرما گشته بود. آن ها با مهر و محبت خاصی پوزه های شان را به هم می مالیدند و وقتی دور می گرفتند نفس های شان به هم می آمیخت و بار سنگینی که بر دوش شان بود، سبک تر می نمود.\nآن ها راه های هموار تمام ناشدنی را می پیمودند… می رفتند… باز هم می رفتند… یک ایستگاه کوچک، علف، آب و باز هم راه های نا آشنا و غبارآلود.\nاسب نمی فهمید که در دنیا چه اتفاقی افتاده است. آسمان می غرید و زمین این رو و آن رو می شد. اسب نر خاکی رنگ شیهه کشید. خواست خود را از قیدها رها ساخته، فرار کند. او دست وپای خود را گم کرده بود. نمی دانست چه بکند. چاقالو به جنگل فرار کرد. مردی به طرف آن ها می‌دوید. او سعی کرد آن ها را از قیدها آزاد کند. ولی آسمان دوباره غرید. مرد روی ارابه پرید و آن ها با نعره و فریاد، با عجله هر چه تمام تر به طرف جنگل شتافتند. و وقتی همه چیز آرام گشت بوی خون و آتش به مشامش رسید. سم هایش را به زمین کوبید. چقدر دلش می خواست هر چه زودتر از آن جا دور شود. ولی یال اسب نر به صورتش خورد و به یاد آورد که یوغ بر گردن دارد. بوی درخت های زخمی را استشمام کرد، آرام گرفت.\nمرد چاقالو پیدایش شد. آن ها را آزاد کرد و به عمق جنگل برد. بوی نم و چوب پوسیده می آمد. شب به آهستگی گذشت.\nصبح روز بعد آسمان دوباره غرید. جنگل آتش گرفت. اسب از ترسش شیهه کشید و به گریه افتاد. سرش را زیر شکم اسب نر پنهان کرد… باز هم انفجار… و ناگهان دور و برش از شیهه درد و زجر پر شد. اسب نر سرنگون شد. گردنش به جلو دراز شده بود. می خواست از جایش بلند شود. سعی می‌کرد آن چه را که اتفاق افتاده بود درک نماید. خونش کف کرده بود و از دماغش بیرون می جهید.\nاسب گریه می‌کرد و چشمان سرد شده ی اسب نر را می لیسید. بعد وحشت زده و ناامید به اطراف نگاه کرد. باز هم سم به زمین کوبید. سر سپیدش را به طرف آفتاب که داشت بالا می آمد دراز کرد و هر چه قدرت داشت با تضرع شیهه کشید ولی هیچ جوابی نشنید. فریاد او به هیچ انسانی نرسید. او دیوانه وار بندهایش را پاره کرد و به این سو و آن سو دوید.\nدر جنگل زیر و رو شده همه جا جسد… و باز هم جسد افتاده بود. او از بوی خون آن ها می‌گریخت. او از اسب نر که با هم آشپزخانه را می کشیدند و حالا در خون خود در غلتیده بود فرار می‌کرد.\nروزهای متمادی در جنگل پرسه می زد. خسته شد. دلش برای انسان ها تنگ شده بود. شروع به جست وجوی آن ها کرد. کوره راه های نو و کهنه زیادی یافت ولی هیچ ردپایی پیدا نکرد. به شدت دل آزرده شد. شیهه کشید. گوش هایش را تیز کرد. جوابی نبود. شیهه هایش را شدیدتر کرد. سم به زمین کوبید، درست مانند آن زمان ها.. صبح ها در اصطبل کنار زانگو هیچ خبری نشد. و ناگهان آسمان غرید. زمین نعره سختی کشید. مثل این بود که صدای انسان و همچنین شیهه اسب نر را می‌شنود…\nناگهان بوته ها تکان خوردند. از خش خش آن ها به یک سو پرید. گوش هایش را نیز کرد، از میان بوته‌ها سربازی بیرون آمد. با احتیاط و ترس دوروبرش را بررسی کرد و یواش یواش به او نزدیک شد.\nهو… هو… هو… ش ش ش…\nاسب خوشحال شد.\nسرباز آهسته آهسته به او نزدیک تر شد. دست او به کمرش خورد و نوازش کنان به گردنش رسید، به گوش هایش. اسب آرام گرفت و با دقت هر چه تمام تر به صورت سرباز نگاه کرد. سرباز لکه های خونی را که بر بدن اسب چسبیده بود پاک کرد و او را به طرف آدم هایی که زیر درخت ها نشسته بودند برد.\nزمستان آن سال، اسب را در گروهان توپخانه یافت. اسب همراه دوستانش توپ ها را می کشید. کشیدن توپ ها خیلی سخت تر از کشیدن آشپزخانه بود.\nاغلب یکی از آن ها کشته می شد. و اسب دیگر عادت کرده بود که از دوستانِ در خون غلتیده خود بدون کوچک ترین حرفی جدا شود.\nاو خودش هم چند بار زخمی شده بود به طوری که بدنش پر از لکه های کبود و تیره زخم بود. ولی جای زخم روی ران هایش را هر چه می لیسید گودیش پر می شد و همیشه هم درد می کرد.\nخیلی وقت ها به یاد محله های شهرش می افتاد، به یاد کوچه های کج و معوج، راه های زمستانی دهکده ها و پیرمرد که افسارش را در دستش نگه می داشت و از جلو حرکت می کرد.\nپیرمرد هر وقت که خمره بزرگ روی ارابه پر بود هرگز بر روی آن سوار نمی شد و بارش را سنگین تر نمی کرد. اسب هم این موضوع را که صاحبش جلو می افتاد و آرام آرام به پیش می رفت، خیلی دوست داشت. چون این طوری پیرمرد به او نزدیک تر می شد و همواره بوی آشنایی مخلوط با بوی نفت می داد.\nاسب دوباره مجروح شد. این بار او در آتش سوزی گیر کرد. دمش سوخت، پاهایش سوختند و چند روزی زیر سقف ماند. از شدت درد بدن کوفته و خسته اش حتی در خواب هم ناله و فغان می کرد.\nشب ها بیدار می شد زخم های خیسش را می لیسید، روی زمین سرد غلت می زد و به سختی روی پا می‌ایستاد و دوباره روی زمین طوری دراز می کشید که اگر با شلاق او را از جا نمی کندند تا ابد همان طور دراز کشیده می ماند.\nروی پا ایستاد. دو هفته او را به ارابه نبستند. گرچه آزاد بود ولی غم و اندوه او را ترک نمی کرد. دمش از بین رفته بود و او دیگر نمی توانست به وسیله آن مگس ها را از خود دور کند، وقتی هم سیر می شد نمی‌توانست شادیش را نشان دهد.\nخاک گرم شده بود. سبزه نورسته مانند خنده چهره زمین را گشاده بود. هیچ کس شخم نمی زد. همه سنگر می کندند. کپه‌های طلایی خاکریزها مانند چین‌و‌چروک های مارپیچی سراسر دشت سبز را فرا گرفته بودند.\nوقتی هوا گرم تر شد آن ها مشغول کشیدن توپ ها از جنگل های کوهستانی بودند. گاهی هم شلیک می‌کردند، داشتند جای شان را عوض می کردند. به دنبال آفتاب می رفتند.\nاز کوه ها پایـین آمدند. از جنگل ها به جاهای هموار نقل مکان کردند. در دور دست ها یک آبادی پیدا شد. بین این آبادی و خودشان رودخانه عریض و آرامی قرار داشت.\nتوپ ها را توی بوته ها چیدند. اسب ها را آزاد کرده و به پشت جبهه بردند. یکی از سربازها به آن ها علف داد و بلافاصله نا پدید شد.\n. . . جنگ شروع شد.\nغرش و حشتناکی به پا شد که با شروع تاریکی شدید تر هم شد. مثل این بود که تمام آتشبارهای جهان دست در دست هم داده آتش می کردند.\nاسب به غرش ها عادت کرده بود. در گوشه ای دراز کشید، خوابید. در خواب، در گرگ و میش تصاویر و افکار، محله کُند بود با سرپناه های کم ارتفاع مهاجرین، کوچه های تاریک و پرخم. او خمره عظیم نفت را می کشید. صاحبش نبود. او تنهای تنها بود. دنیا تاریک تاریک بود. هیچک س چراغی روشن نکرده بود. هیچ کس نمی خواست نفت بخرد. آن ها در پشت تاریکی از نور ستاره ها مخفی شده بودند. آن ها دیگر احتیاجی به نور نداشتند.\nهمچنان از راه های کوهستانی به تنهایـی پیش می رفت. گرگ ها در دور دست ها زوزه می کشیدند. دنیا پیر و سپید شده بود. طوفان زوزه سهمگینی سر داده بود. اسب سردش شده بود و کسی نبود کمرش را بپوشاند.\nصدای پیرمرد را از دور شنید.\nـ بکش جانم… بکش عزیزم… دیگر چیزی نمانده…\nدوباره بوی نفت آمد. حتی جنگ هم نتوانسته بود بوی نفت را از مشام اسب دور کند.\nصدای شیهه اسب خاکی رنگ را شنید و بوی او به مشامش رسید. دهکده را دید روی بلندی و چراغ ها را که سوسو می زدند.\nتوپخانه ها ساکت شده بودند. بهار بود. آن طرف رودخانه عریض، در آبادی خاکستر شده آتش داشت خاموش می شد.\nاسب تکانی به خودش داد شروع به دویدن کرد. از پشت سرش صدای فریاد و ناسزا می آمد.\nندای سرزمین تولدش در او زبانه می کشید، تمام فرامین دیگر دنیا زیر آن محو می گشتند. صدای خش خش شبانه رودخانه، دست های نفت آلود پیرمرد، یک حبه قند سفید، سفید مانند امید…\nاو به طرف نور می دوید.\nروی پاهایش بلند شد. سرش را به طرف آسمان گرفت و شیهه کشید. صدای شلیک گلوله آمد. شب پاره پارد شد. صدای گلوله از تاریکی آمده بود.اسب نالید، شیهه کشید، جهشی کرد و پرواز نمود، پرواز به سوی نورهای دور…\nچیزی از بدنش قطع شده بود. آن چیز به زمین افتاد. بدنش سست شد. افکارش خسته و خاموش شدند. برای آخرین باری بوی اسب نر خاکی رنگ به مشامش رسید و… همه چیز تاریک شد، غرق شد، ساکت شد…\nآن شب دنیا شلیکی زاییده بود و آن شلیک اسبی را کشته بود.\nدوهفته نامه "هویس" شماره 205\nزندگی نامه‌ی نقاش ارمنی واحه مرادیان\nنقاش بزرگ ارمنی هاکوپ هاکوپیان