PROF. DR HAB. MACIEJ WALKOWSKI. KIEROWNIK ZAKŁADU POLITYKI SPOŁECZNEJ I GOSPODARCZEJ NA WYDZIALE NAUK POLITYCZNYCH I DZIENNIKARSTWA UAM Fot. Adrian Wykrota\nPandemia wirusa SARS- CoV- 2 i będącej jej następstwem choroby układu oddechowego COVID 19 oznacza nie tylko poważny kryzys zdrowotny i humanitarny, ale także – szczególnie w dłuższej perspektywie – kryzys gospodarczy i finansowy, z groźbą pojawienia się długotrwałej recesji włącznie.\nWspółczesna gospodarka światowa, za sprawą postępującej globalizacji, stanowi strukturę ściśle współzależnych gospodarek narodowych. Wpływ na jej rozwój, oprócz polityki gospodarczej poszczególnych państw, mają też regionalne organizacje o charakterze integracyjnym, wielkie globalne korporacje (MNE’s) oraz instytucje o charakterze regulacyjnym i koordynacyjnym typu WTO, MFW, OECD i Bank Światowy. Pandemia zupełnie nieoczekiwanie dotknęła wszystkie podmioty gospodarki światowej, z gospodarkami narodowymi i korporacjami transnarodowymi na czele. Często porównywana jest do Czarnego Łabędzia (Black Swan), czyli zjawisk, de facto nieprzewidywalnych. Pojawienie się epidemii w Chinach, która na skutek globalizacji błyskawicznie rozprzestrzeniała się po wszystkich kontynentach, właśnie do tego typu zjawisk należy. Choćby z tego powodu tak trudno jest z bieżącej perspektywy z pełnym przekonaniem i pewnością dowodzić co stanie się ze światem pod względem społecznym, gospodarczym i finansowym w najbliższych latach. O pewną diagnozę, kreślącą scenariusz na przyszłość, się jednak pokuszę.\nPo pierwsze bardzo dużo zależeć będzie od tego jak z kryzysem poradzą sobie największe gospodarki narodowe, mające największy wpływ na rozwój międzynarodowych stosunków gospodarczych i jednocześnie najbardziej dotknięte pandemią. Myślę tu oczywiście o Stanach Zjednoczonych, Chińskiej Republice Ludowej, Unii Europejskiej na czele z Niemcami i Francją, Wielkiej Brytanii, oraz rynkach wschodzących (emerging markets), takich jak Brazylia, Indie, Meksyk, Turcja i Indonezja. Na obszarze tych państw, dodając Japonię i Koreę Południową ogniskuje się ponad 60 proc. światowej produkcji i usług (PKB wg PPP) i ponad 70 proc. wg. nominalnego PKB. Jak powszechnie wiadomo, szczególnie niepokojąca sytuacja występuje w Stanach Zjednoczonych, co biorąc pod uwagę znaczenie gospodarki amerykańskiej pod kątem światowego handlu i inwestycji, zbyt dużym optymizmem nie napawa. Ponad 20 milionów osób bezrobotnych, kolejnych kilkadziesiąt milionów zaliczanych do tzw. biednych pracujących (working poors), systemowy kryzys służby zdrowia, masowe bankructwa i groźba deflacji to tylko wybrane symptomy obecnego kryzysu zachodzącego w epicentrum światowej gospodarki. Z politycznego punktu widzenia, zarządzania państwem w tak newralgicznych okolicznościach, na pewno nie ułatwia też głęboki konflikt społeczny na tle rasowym jaki ma tam miejsce. Z drugiej jednak strony pamiętać wypada, że Amerykanie to ludzie kultu pracy, przedsiębiorczy, zaradni i innowacyjni, niemal z wrodzonym umiłowaniem do zasad wolnorynkowych. Społeczeństwu amerykańskiemu skutecznie – jak do tej pory- udawało się wychodzić z każdego kryzysu, z tym z roku 2008 włącznie. Pomóc im w wyjściu z bieżących problemów ekonomicznych może, liczony w bilionach USD i bezprecedensowy w historii kraju, pakiet antykryzysowy. Problem tkwi jednak w tym, że tak jak wirusa SARS -CoV- 2 pod względem skali nie da się porównać z epidemią wirusów SARS, MERS czy Eboli, tak obecnego kryzysu nie powinno się porównywać do globalnego kryzysu finansowego z roku 2008 czy Wielkiego Kryzysu (Great Depression) z lat 1929-1933 minionego stulecia. Szukanie analogii obecnej sytuacji do czasów pandemii tzw. hiszpanki, najgroźniejszego jak do tej pory szczepu grypy na którego to w samych Stanach Zjednoczonych zmarło kilkaset tysięcy osób, też większego sensu nie ma. Owszem, wirus grypy hiszpańskiej podobnie jak koronawirus SARS-CoV-2 rozprzestrzeniał się bardzo łatwo i szybko. Powodował jednak nieporównywalnie większą śmiertelność niż obecny wirus, atakował inne grupy wiekowe, powodując zgon w znacznie krótszym czasie. Grypa hiszpanka pojawiła się ponad sto lat temu, w zupełnie innych czasach, nieporównywalnych jeśli chodzi o wiedzę medyczną, możliwość opracowania szczepień i leków, a także wdrażanie środków zapobiegawczych i komunikowanie się. Sto lat temu nieporównywalny był też poziom współzależności rozwojowej świata, z wszystkimi jego pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami.\nPandemia, po raz pierwszy w historii, uderzyła gospodarkę światową dwutorowo. Po pierwsze poprzez negatywny szok podażowy, spowodowany czasowym przerwaniem globalnego łańcucha dostaw (global supply chain). Skutkował on ograniczoną produkcją, zwolnieniami lub wysyłaniem pracowników na tzw. postojowe. Po drugie poprzez drastyczny spadek wydatków konsumpcyjnych, który dotknął wiele branż, a szczególnie transportową, turystyczną, gastronomiczną, noclegową i eventową ( HoReCa - Hotel, Restaurant, Catering/Cafe). Kryzys, branże te dotknął jako pierwsze. Wielce prawdopodobne jest też, że właśnie one jako ostatnie, o ile w ogóle, z niego wyjdą (first in-last out). Drugi z elementów niemal całkowitego lockdownu z wiosny br. nie przypadkiem więc najsilniej dotknął śródziemnomorskie gospodarki europejskie, takie jak Hiszpania, Grecja, Włochy i Portugalia, ponadto Chorwację, a z państw pozaunijnych: Turcję, Egipt i Indonezję. Są to bowiem gospodarki o największym udziale sektora HoReCa w tworzeniu PKB i miejsc pracy. Liderem w tej dziedzinie w Europie od lat pozostaje Chorwacja, wyprzedzając Hiszpanię. Drastyczny szok popytowy to szczególna dolegliwość bieżącej sytuacji rozwojowej w świecie. Pamiętać bowiem wypada, że główną, ponad 50 proc. kategorią kosztów pandemii stanowią zmiany w zachowaniach behawioralnych ludności. Wynika to nie tylko z konieczności ograniczenia kontaktów międzyludzkich (social distance) i ograniczeń w przemieszczaniu się ludzi, ale też naturalnych w czasach niepewnej przyszłości obaw przed wydawaniem pieniędzy na potrzeby inne niż fizjologiczne. Do wydatków tego typu wczasów zagranicznych czy wyjść do dobrych restauracji na pewno zaliczyć nie można. Ów, zrozumiały do pewnego stopnia lęk, potęgowany jest niestety tzw. infodemią czyli zalewem często nieprawdziwych informacji towarzyszących pandemii, które często skutkują brakiem racjonalnych decyzji i zachowań konsumenckich. Pozostałe koszty pandemii stanowią szeroko rozumiane wydatki na profilaktykę i leczenie oraz reorganizacje służby zdrowia (około 15 proc.) oraz stałe lub czasowe wyłączenia produkcji (lockdown) i zwolnienia im towarzyszące (około 30 proc). O ile jednak z perspektywy kilku miesięcy doświadczeń z koronawirusem można stwierdzić, że w wielu regionach świata służba zdrowia stała się lepiej zorganizowana i bardziej profesjonalnie przygotowana na potencjalne kolejne fale zachorowań, a produkcja przemysłowa i sektor usług powoli odbijają od dna (pewna poprawa wskaźnika aktywności gospodarczej PMI- Purchasing Managers' Index), o tyle nadal udział konsumpcji wewnętrznej w tworzeniu dochodu narodowego, w wielu przypadkach, nadal pozostaje daleki od oczekiwań. W związku z tym pojawiają się opinie, że w obecnej sytuacji rozwojowej preferowana powinna być każda forma zakupów, nawet nieuzasadniona i nieusprawiedliwiona rzeczywistymi potrzebami, mieszcząca się w dość pojemnym i często słusznie do tej pory krytykowanym pojęciu konsumpcjonizmu. Masowy powrót ludzi do galerii handlowych, przy wszystkich swych społeczno-kulturowych mankamentach, stanowiłby widoczny przejaw powrotu do stanu równowagi sprzed pandemii, swoisty symbol postępującego uzdrowienia gospodarczego (global economic recovery), nie wspominając o poprawie obrotów i zysków tysięcy przedsiębiorstw. Jak szybko to jednak nastąpi ? W mej opinii, z wielu zresztą powodów, niezbyt szybko. Myśleć trzeba o tym raczej w perspektywie średnioterminowej, co oznacza tyle, że na powrót do (przed)pandemicznej normalności czekać będziemy co najmniej kilka kolejnych lat, przy czym rozmaite koszty bieżącego kryzysu odczuwalne będą znacznie dłużej. Według rozmaitych analiz gospodarka światowa skurczy się w 2020 roku o co najmniej 10 bln USD, co oznaczać będzie globalną recesję na poziomie zbliżoną do 5 proc. zagregowanego PKB (GDP). Głęboki kryzys, naznaczony rosnącym bezrobociem (w niektórych przypadkach nawet o kilkanaście procent), wzrostem prekarnych form zatrudnienia (umowy cywilno-prawne kosztem stałej umowy o pracę) oraz ogólnym spadkiem dochodów i jakości życia dotknie obywateli wszystkich państw w świecie, szczególnie zaliczanych do grupy „developed countries”, ale też wielu słabiej rozwiniętych z grupy „developing countries”. Znacząco pogłębi też dawno istniejące problemy na rynku pracy w Unii Europejskiej, które to jako kierownik Katedry Jean Monnet (JM Chair: „European Union – Economic Development, Young Europeans and Innovations in Crisis overcoming and Union’s Sustainability”) wraz z grupą doświadczonych naukowców z rodzimego wydziału, badałem w latach 2016 - 2019. Najdłużej skutki bieżącego kryzysu mogą odczuwać te gospodarki, które przed pandemią cechował bardzo wysoki poziom długu publicznego w relacji do PKB (zbliżony lub powyżej 100 proc. PKB) i/lub w dużym stopniu uzależnione od kondycji sektora usługowego HoReCa. Wśród nich jest niestety wiele państw europejskich. Na początku 2020 roku zadłużenie całego świata wyniosło ponad 320 proc. globalnego PKB, a zadłużenie netto 900 największych korporacji w świecie, szczególnie amerykańskich i niemieckich, wrosło o 1 bln USD ! Według wyliczeń „The Economist”, deficyt budżetowy gospodarek państw wysokorozwiniętych w 2020 roku wyniesie średnio 11 proc. PKB, a ich dług publiczny 122 proc. PKB (66 bln USD). Według symulacji Eurostatu zaprezentowanych nie tak dawno przez Komisję Europejską, w 2020 roku recesja w UE-27 osiągnie poziom 7,5 proc. PKB (7,75 proc. w strefie euro). Najmniejszy spadek zanotować ma Polska, a największy Grecja, Włochy, Francja i Hiszpania. Niewiele lepiej sytuacja wyglądać ma w Niemczech, największej gospodarce europejskiej, która wejdzie w najgłębszą recesję od czasu końca II wojny światowej. W najgorszym od dekad położeniu znajdzie się też gospodarka brytyjska. Według optymistycznych prognoz Komisji Europejskiej delikatne odbicie gospodarcze w UE nastąpi już za rok. Komisja zakłada oczywiście skuteczność narodowych pakietów antykryzysowych, wykorzystanie możliwości jakie daje kolejna wieloletnia perspektywa finansowa UE oraz jej hojny pakiet antykryzysowy. Przywódcy 27 państw członkowskich w lipcu br. zatwierdzili bowiem wieloletni budżet na lata 2021-2027 i Fundusz Odbudowy (w postaci bezzwrotnych grantów i tanich pożyczek), które mają w sumie wynieść imponujące 1,824 bln euro. W efekcie sprzężenia wymienionych czynników, przy wysokim poziomie odpowiedzialności i dyscypliny społecznej, minimalizującym ryzyko zachorować (o co obecnie najtrudniej), pierwsze symptomy ożywienia gospodarczego w Unii Europejskiej pojawią się już w 2021 roku. W 2022 roku gospodarka europejska zanotuje wzrost o 6,25 proc., przynajmniej „na papierze” w całości odbijając straty. Niewątpliwie na korzyść UE przemawia fakt, że za sprawą stosowania efektów kreacji i przesunięcia handlu (trade creation and diversion effects), około 75 proc. handlu jej państw członkowskich odbywa się w ramach jednolitego rynku (intra- EC trade). W dużym stopniu uniezależnia to zintegrowaną Europę od sytuacji na innych rynkach, z rynkiem amerykańskim na czele. Problem ten szczególnie jednak dotknie, opuszczającą jednolity rynek Wielką Brytanię. Prognozy KE są mimo wszystko dosyć optymistyczne, co nie oznacza, że wszyscy naukowcy i analitycy ów „umiarkowany entuzjazm” podzielają. W optymistycznym wariancie szybki powrót gospodarki światowej do stanu równowagi makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego, po równie szybkim spadku, symbolizowałaby litera „V”. Wariant możliwy, ale raczej mało prawdopodobny, podobnie jak scenariusz oznaczony literą „I”, która oznaczałaby wieloletnią recesję, z groźbą pojawienia się zjawiska deflacji włącznie. Znacznie bardziej prawdopodobny wydaje się być scenariusz stopniowego wychodzenia z recesji zobrazowany za pośrednictwem litery „U” ( ewentualnie jego rozwinięcia w postaci popularnego logotypu znanej światowej korporacji będącej własnością Philipa Knighta). Scenariusz pierwszy, oznaczony literą „V” jest jak wspomniano mało prawdopodobny. Aktualnie nie widać bowiem wszystkich społecznych ekonomicznych i finansowych skutków kryzysu, wciąż amortyzowanych przez działające pakiety/tarcze antykryzysowe. Jednak programy pomocowe tego typu nie są i nie mogą być utrzymywane stale. „Krajobraz po bitwie” z koronawirusem i jego rozmaitymi skutkami społeczno – ekonomicznymi nie nastraja optymistycznie. Negatywne skutki pandemii, za sprawą wciąż działających pakietów ratunkowych zostały jedynie odłożone w czasie. Pod kątem zapewnienia godziwych warunków życia i pracy miliardów ludzi w świecie, cała dekada 2020-2030 należeć będzie do jednych z najtrudniejszych od czasów końca II wojny światowej. Znaczny wzrost bezrobocia i spadek dochodów wydają się być nieuniknione, a powszechny dziś dodruk pieniądza wiecznie trwał nie będzie. W kolejnych latach, za tak drastyczny wzrost długu publicznego społeczeństwa będą musiały zapłacić. Dokona się to za pośrednictwem zamrożenia lub cięć rozmaitych wydatków publicznych, likwidacji ulg i podwyżek podatków. Stan finansów publicznych w wielu państwach jeszcze przez długie (post) pandemiczne lata do zrównoważonych należeć nie będzie, przez co aspiracje i możliwości rozwoju kolejnych pokoleń zostaną poważnie ograniczone. Tymczasem niepewna przyszłość może spowodować konieczność wygenerowania dodatkowych środków finansowych, tym razem idących na leczenie rosnących uzależnień alkoholowych czy epidemii depresji, zjawiska na coraz większą skalę już dziś obserwowanego w Wielkiej Brytanii. Trudno bowiem przewidywać, aby kondycja psychiczna miliardów ludzi w świecie, tak osłabiona strachem przed wirusem i jego następstwami, samoistnie, szybko i bez kosztów uległa poprawie. Nie wiemy ponadto jakie skutki przyniesie przewidywana przez epidemiologów jesienna fala infekcji grypowych oraz jakie restrykcje rządowe będą z nią związane. Nie wiemy też jak reagować będą na nie coraz bardziej zaniepokojeni swą pogarszającą się sytuacją materialną obywatele. Upust swym frustracjom, w postaci masowych protestów ulicznych zdążyli dać już Niemcy, Brytyjczycy, Hiszpanie, Amerykanie, Brazylijczycy i Serbowie. Jedno jest jednak pewne: sytuacji pełnego wyłączenia gospodarki, całkowitego jej zamrożenia, nikt już nie jest w stanie sobie wyobrazić. Przyniósł on choćby tak katastrofalne gospodarczo skutki jak spadek liczby pasażerów na londyńskim Heathrow w kwietniu br. o 97 proc. w stosunku do analogicznego miesiąca rok wcześniej, analogicznie spadek wielkości eksportu Korei Południowej. o 46 proc., gospodarki meksykańskiej o 90 proc., ponad 20 proc. wskaźnik odwołań morskich przewozów kontenerowych (transpacific container sailing) i ponad 50 proc. spadek zamówień na flotę samochodową. Podobne przykłady można by mnożyć niemal w nieskończoność. Musimy więc nauczyć się życia z otaczającym nas wirusem i ….czekać na skuteczną i bezpieczną szczepionkę. Bez wątpienia bowiem, przynajmniej z psychologicznego punktu widzenia, już sama informacja o jej wynalezieniu, byłaby bardzo pozytywnym i oczekiwanym przez wszystkich impulsem do rozwoju. Skutkowałaby rekordowymi zwyżkami kluczowych indeksów giełdowych. Miliardom ludzi dałaby zastrzyk optymizmu i perspektywę większej pewności jutra, czyli elementy których tak bardzo nam obecnie brakuje.\nAktualnie nad szczepionkami przeciwko SARS-CoV-2 na całym świecie pracuje sto kilkadziesiąt, zazwyczaj renomowanych, farmaceutycznych i biotechnologicznych zespołów badawczych. Cześć z nich, w celu wymiany wiedzy i doświadczeń, nawiązało współpracę badawczo-rozwojową w ramach CEPI (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations) i zapowiedziało wdrożenie rozwiązań nieopartych na zysku. Owa współpraca nie wyklucza przy tym swoistego wyścigu o prestiż, o który zabiegają wszyscy, a z wiadomych względów szczególnie władze Chińskiej Republiki Ludowej. Aktualnie zdecydowanymi liderami badań są amerykańskie koncerny Moderna Inc., Novovax Inc., Pfizer Inc. i brytyjsko-szwedzka AstraZeneca Plc, które znajdują się na trzecim etapie badań klinicznych oraz niemiecki CureVac Inc. Swój wkład w badania, choć nie zawsze tak znaczący lub pewny wnoszą tez koncerny rosyjskie i chińskie. Unia Europejska – co warto odnotować – nie tylko wspiera finansowo badania nad szczepionką przeciwko COVID -19, ale też przystąpiła do programu na rzecz globalnego dostępu do szczepionki (COVAX), promując program darmowych szczepień najbardziej potrzebujących grup zawodowych i społecznych. Jeśli spełni się najbardziej optymistyczny scenariusz, który zakłada, że szczepionka przeciwko SARS-CoV-2 będzie bezpieczna i dostępna w ciągu kilku najbliższych miesięcy (pięciu lub sześciu jak się często prognozuje), to co najmniej dwa razy tyle (o ile nie dłużej), potrwa akcja masowych szczepień osób nią zainteresowanych. Nie wiadomo też ile czasu będzie potrzebne, aby osiągnąć poziom trwałej odporności zbiorowej społeczeństw. Czynnik ten dodatkowo potwierdza przypuszczenie, że początek powrotu do (przed)pandemicznej normalności, zwanej też czasem „nową normalnością”, nastąpi nie szybciej niż za 1,5 roku, a według WHO za dwa lata.\nPo drugie, szczególnie w dłuższej perspektywie, większy wpływ na poziom światowego rozwoju gospodarczego niż doraźne działania antykryzysowe, będzie miał kształt procesu globalizacji. Choć pojawiają się opinie, że świat szybko wróci do realizacji idei „business as usual” (z pewnymi korektami typu wzrost znaczenia e-commerce i home-working ), to dominuje przekonanie o konieczności „przemyślenia globalizacji na nowo” czy wręcz dążenia do tzw. deglobalizacji. Spór o główny paradygmat rozwoju świata trwa już zresztą od wielu lat, co najmniej od kryzysowego roku 2008. Pandemia go jedynie wzmogła i wyostrzyła. Globalizacja w swym ekonomicznym wymiarze - w największym skrócie -oznacza skoordynowane działania służące likwidacji wszelkich barier i utrudnień mogących zniekształcać kierunki, charakter i strukturę światowego handlu. Proces ten cechuje bardzo silna współzależność rozwojowa oraz wdrażanie zasad wolnorynkowych, zapewniających swobodny przepływ towarów, usług, kapitału, technologii, pieniądza oraz ludzi (siły roboczej). Globalizacja to otwarcie się na konkurencję i wielopłaszczyznowa współpraca międzynarodowa. Proces ten na przestrzeni kilku ostatnich dekad przyczynił się do bezprecedensowego wzrostu specjalizacji i wydajności produkcji oraz poprawy ogólnego poziomu dobrobytu społecznego. Wydobył ze skrajnej nędzy setki milionów ludzi żyjących na wszystkich kontynentach globu. Przyczynił się też jednak do bezprecedensowego rozwarstwienia dochodowego i majątkowego w skali narodowej, kontynentalnej i globalnej, oraz ogromnych nadużyć finansowych (m.in proceder optymalizacji podatkowej dokonywanej w centrach usług finansowych typu offshore, zwanych potocznie rajami podatkowymi). Skutkiem eksploatacyjnego modelu rozwoju stał się dramatycznie pogarszający się stan ekosystemów, ze zjawiskiem globalnego ocieplenia i jego katastroficznymi skutkami na czele. Pandemia SARS- Cov-2 uwypukliła wiele słabości globalizacji, dobrze widocznych już w czasach (przed)pandemicznych. Ponadto przerwała łańcuchy dostaw, co szczególnie widoczne było w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym, motoryzacyjnym, elektronicznym i odzieżowym. Państwa tzw. wąskiej Triady (USA, UE i Japonia) straciły z tego powodu dziesiątki miliardów USD, a przerwy w dostawach z Chin - „największej fabryki świata” wzmogły dyskusje o konieczności powrotu do rozwiązań opartych na zasadach reshoringu i nearshoringu. Zgodnie z tak przyjętym założeniem część kapitału miałaby powrócić do kraju pochodzenia, tworząc tam zatrudnienie i dochód, a inwestycje bezpośrednie (FDI) lokowane miałyby być w regionach o wyższych kosztach produkcji niż Chiny, ale za to bardziej przewidywalnych i bliższych geograficznie. System produkcji bazujący na bieżących dostawach z fabryk chińskich („just in time”), przy niewielkich lub zerowych zapasach własnych, należał będzie do przeszłości. Na tej tzw. desinizacji skorzystać mogą m.in. gospodarki z Europy Środkowej i Wschodniej i Bałkanów Zachodnich, w tym Polska. Ważniejsza bowiem od szybkiego wzrostu wydajności i zysków, stanie się stabilność i odporność gospodarki narodowej (resilience). W związku z tym, wzrośnie tez zapewne nadzorczo-kontrolna i stymulująca rola państwa, nasilą się tendencje interwencjonistyczne i protekcjonistyczne, propagandowo wzmacniane apelami o etnocentryzm konsumencki. Prawdą jest, że polityka tego typu, czego dowodzą rozmaite badania socjologiczne, wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym. O ile jednak rozrost regulacyjnych funkcji państwa, podobnie jak zaplanowany, czasowy i selektywny protekcjonizm może mieć głęboki sens społeczno- ekonomiczny, o tyle przedłużanie tego stanu w nieskończoność oraz działania retorsyjne mu towarzyszące mogą przynieść więcej szkód niż pożytku. W efekcie ”lek okaże się gorszy od choroby”. Owszem, wstrząs społeczny, ekonomiczny i finansowy jakiego jesteśmy obecnie świadkami powinien być impulsem do zredefiniowania procesów globalizacyjnych. Jednak odejście od neoliberalnego paradygmatu rozwoju wcale nie musi oznaczać końca globalizacji. Ważne, aby stała się ona bardziej transparentna, sprawiedliwa i uczciwa, oparta na solidarności, skutecznym globalnym zarzadzaniu, intensywnej wielopoziomowej współpracy i co nie mniej ważne - ekonomii wartości. Wcale nie musi to oznaczać negacji zasad rynkowych, odrzucenia paradygmatu „win-win” i korzyści z handlu międzynarodowego jako takich. Brak działań idących w tym kierunku skutkować będzie wzrostem izolacjonizmu i unilateralizmu, szkodliwymi tendencjami quasi-autarkicznymi i wzajemnie wyniszczającymi wojnami handlowymi. W efekcie, w kolejnych dekadach nasili się problem głodu, ubóstwa i wykluczenia, wzrośnie presja migracyjna (na wzór „ boat people” z regionu MENA do UE), w tym migracja klimatyczna. Pamiętać bowiem wypada, że czasowe zamrożenie gospodarki światowej skutkowało zmniejszeniem globalnej emisji CO2 o zaledwie 17 proc., głównie za sprawą ograniczenia transportu drogowego (dane „Nature Climate Change”). Katastrofy klimatyczne typu susze, pożary, powodzie, tajfuny czy cyklony, tylko w 2019 roku dotknęły ponad sto państw i połowę ludności globu. Kilkutygodniowy lockdown z wiosny br. niewiele w tej materii zmienił, a sam problem pozostał aktualny. Wpisy w mediach społecznościowych typu „kogo dziś obchodzą apele Grety Thunberg, skoro kolejne trumny z ciałami wyjeżdżają ze szpitali w Bergamo”, poza wątpliwą wartością polemiczną, niczego do dyskusji o przyszłości świata nie wnoszą. Jeszcze raz wypada więc powtórzyć: pandemia może stać katalizatorem niezbędnych zmian w świecie, ale skupienie się wyłącznie na powrocie na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego lepszym i sprawiedliwszym go nie uczynią. Pogłębią się i tak ogromne nierówności, utrudni się dostęp do dobrej i powszechnej opieki zdrowotnej, na plan dalszy odsuwając liczne problemy ekologiczne. Zwiększy się liczba ludzi sfrustrowanych i zdesperowanych, pozostających bez pracy lub stałego zatrudnienia, z brakiem dostępu do dobrej edukacji i osiągnięć współczesnej medycyny. Nasili się migracja ekonomiczna i klimatyczna.\nPesymistycznym wizjom tego typu, skuteczniej niż do tej pory, przeciwdziałać powinna koalicja wysokorozwiniętych, wolnorynkowych państw demokracji liberalnej, ze Stanami Zjednoczonymi i Unią Europejską w rolach głównych. Tymczasem mamy obecnie do czynienia z ewidentnym osłabieniem globalnego przywództwa Stanów Zjednoczonych w świecie, słabnącą pozycją, niespójnej wewnętrznie Unii Europejskiej oraz rosnącą rolą i znaczeniem politycznym, gospodarczym, technologicznym i wojskowym Chińskiej Republiki Ludowej. W związku z tym, w mej opinii absolutnie fundamentalne znaczenie dla kształtu nowego porządku ekonomicznego w świecie będą miały listopadowe wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Kandydat Demokratów Joe Biden wielokrotnie zapowiadał bowiem odbudowanie zaufania do amerykańskiego przywództwa w świecie i tradycyjnych sojuszy w ramach koalicji państw demokratycznych. W owej koalicji wspólnych interesów i wartości oprócz państw członkowskich Unii Europejskiej znaleźć miałyby się m.in. Kanada, Australia, Japonia i Korea Południowa. Pod pewnymi warunkami także Indie, choć „największa demokracja świata” coraz bardziej ewoluuje w kierunku „miękkiego autorytaryzmu”. Brak Chińskiej Republiki Ludowej w tym gronie wydaje się być bardziej niż symptomatyczny i dużo mówi o kierunkach polityki zagranicznej rywala Donalda Trumpa. Joe Biden za priorytet swej prezydentury uznaje uczciwy handel (fair trade) i przeciwdziałanie tendencjom protekcjonistycznym, przejrzystość światowego systemu finansowego, z likwidacją rajów podatkowych włącznie, zmniejszenie nierówności społecznych, dekarbonizację gospodarki, innowacyjną gospodarkę typu 4.0, powiązaną z zachowaniem wysokiego poziomu suwerenności technologicznej. Przynajmniej „na papierze”, w większości są to postulaty od lat zgłaszane przez Komisję Europejską. Wnioski z tego nasuwają się więc same: wzmocniona współpraca transatlantycka Europy ze Stanami Zjednoczonymi na nowo powinna stać się fundamentem rozwoju świata, w trudnych i niepewnych (post)pandemicznych czasach. Potencjalna prezydentura Joe Bidena daje nie tyle gwarancję, co dużą szansą na reaktywację tego sojuszu. Nadal prawdopodobna reelekcja Donalda Trumpa na pewno wizji tej nie przybliży.\nPo trzecie wreszcie, istnieje przynajmniej jeszcze jeden istotny element decydujący o cechach światowego porządku gospodarczego w bliskiej nam przyszłości. Są nim przyszłe relacje amerykańsko-chińskie, europejsko-chińskie i amerykańsko – europejskie, w ramach nowych geostrategicznych uwarunkowań stosunków międzynarodowych. Co najmniej od kilkunastu miesięcy widoczny jest wyraźny wzrost napięć na linii Waszyngton- Pekin. Nie najlepsze są też relacje na linii Waszyngton- Bruksela. Mnożące się pytania o odpowiedzialność Państwa Środka za pandemię i idące w setki miliardów dolarów żądania odszkodowań płyną z różnych państw świata, a najszerszym strumieniem ze Stanów Zjednoczonych i Australii. Badacze z University of Southampton, jednej z najbardziej renomowanych uczelni wyższych w świecie, wyliczyli, że gdyby władze chińskie nie ukrywały epidemii i przynajmniej trzy tygodnie wcześniej poinformowały społeczność międzynarodową o pojawieniu się wirusa w stolicy prowincji Hubei, geograficzne rozprzestrzenianie się patogenu byłoby znacznie mniejsze, a liczba przypadków infekcji – pod pewnymi warunkami- spadłaby nawet o… 95 proc ! Chiny, pomimo poważnych poszlak, nie chcą jednak brać odpowiedzialności za pojawienie się koronawirusa i swą spóźnioną reakcją z nim związaną. Przeciwnie – kreują się na globalnego lidera w walce z pandemią, de facto przejmując kontrolę finansową nad WHO. Widzą się przy tym w roli orędownika globalizacji nowego typu (proponent of globalization). Krytyka poczynań chińskich, przeplata się przy tym z wyrazami podziwu dla tego kraju. Dotyczą one jednak nie tyle sposobów, co efektów działań służących walce z epidemią i jej skutkami. Dodatkowo, przynajmniej u części opinii publicznej i decydentów politycznych, trwałą fascynację budzi model „autorytarnego kapitalizmu państwowego” i „dyktatury deliberatywnej” praktykowany w Państwie Środka. Zauroczenie to wzmocnione jest doniesieniami o sukcesach władz chińskich w zarzadzaniu patriarchalnym społeczeństwem na „froncie walki z epidemią” za pomocą Systemu Zaufania Społecznego (Social Credit System) i szybkim powrotem gospodarki na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego. Właśnie temu problemowi badawczemu poświeciłem swą ostatnią książkę, zatytułowaną Chińska strategia rozwoju społeczno-ekonomicznego. Implikacje dla Unii Europejskiej [UAM, Poznań 2018]. Bez wątpienia władze chińskie podejmą rozmaite starania, także metodami soft power, sharp power i smart power, aby wykorzystać obecny kryzys w celu odbudowy i wzmocnienia osłabionej pandemią geostrategicznej pozycji kraju w świecie. Najlepszym przejawem tych zamierzeń będą dalsze intensywne zachęty do uczestnictwa w geostrategicznej koncepcji „Pasa i Drogi” (Belt & Road Inititive), oraz promocja ultranowoczesnej sieci szybkiego Internetu mobilnego 5G (głównie za sprawą inwestycji koncernu Huawei - chińskiego lidera z branży ICT). Przykładów na potwierdzenie tej tezy można byłoby zresztą podawać dziesiątki. Najnowszym z nich jest gigantyczna promocja towarzysząca wejściu na światowe ekrany kinowe amerykańsko -chińskiej superprodukcji filmowej ”Mulan”, która pomimo raczej słabych recenzji zapewne zyska miano blockbustera, o ile nie w Stanach Zjednoczonych i Europie, to na pewno na chłonnym rynku chińskim.\nWracając jednak do głównego wątku tej części rozważań, warto podkreślić, że jak powszechnie wiadomo, administracja Donalda Trumpa traktuje Chiny i ich model rozwoju jako największe zagrożenie dla świata. Joe Biden, co prawda zmienił retorykę, ale sens jego wypowiedzi w niewielkim stopniu w omawianej kwestii odbiega od przemów i tweetów obecnego amerykańskiego Prezydenta. Nie ulega więc wątpliwości, że przyszłe stosunki amerykańsko - europejskie w największym stopniu zależeć będą od kształtu relacji Unii Europejskiej z Chińską Republiką Ludową i to tym bardziej że UE ewidentnie brakuje w tej kwestii spójności, solidarności i strategicznego podejścia. W mej opinii, dla Unii Europejskiej jako ważnego podmiotu stosunków międzynarodowych i nie mniej ważnej organizacji o charakterze integracyjnym w świecie, nieuchronnie nadchodzi czas prawdziwej próby. UE na nowo stanie przed dylematem wyboru strategicznego partnera i sojusznika w świecie. Wybór pomiędzy Pax Americana nowej ery a Pax Sinica, może stać się naglący, szczególnie wobec obiektywnej niemożności pogodzenia interesów trzech największych potęg gospodarczych w świecie. Co więc z perspektywy zintegrowanej Europy należy w takiej sytuacji uczynić ? Wydaje się, że zarówno instytucje wspólnotowe, jak i rządy państw członkowskich UE muszą skuteczniej niż do tej pory promować swe tradycyjne europejskie wartości. Myślę tu o wyraźnym przesłaniu podnoszącym wagę takich elementów jak wolność, pokój, demokracja, praworządność, prawa człowieka, dobrobyt, trwały i zrównoważony rozwój, sprawiedliwy i etyczny handel ( fair trade) oraz biznes odpowiedzialny społecznie (Corporate Social Resposibility). Nowe podejście UE do polityki handlowej i inwestycyjnej z 2015 roku (new approach) stanowi godzien powielania przykład wykorzystania umów i preferencyjnych programów do promocji wartości stanowiących o istocie „europejskiego modelu rozwoju”. Takich wspólnych inicjatyw potrzeba jednak znacznie więcej. Unia Europejska powinna stać na straży swych wartości w relacjach z wszystkimi państwami w świecie. Na ich fundamencie powinna dążyć do obustronnie korzystnej współpracy (win-win), ale nie za cenę doraźnych ustępstw i koniunkturalnych rezygnacji, jak już niejednokrotnie w jej historii niestety się zdarzało. Aktualnie szczególnie dotyczy to relacji z Chinami. W państwie tym wciąż bowiem stosuje się wiele nieprzejrzystych praktyk w handlu międzynarodowym, i to pomimo prawie dwudziestu lat doświadczeń związanych z członkostwem w Światowej Organizacji Handlu (WTO). Dodatkowo intensywnie wdraża w nim regulacje Social Credit System, które przynajmniej w państwach zaliczanych do okcydentalnego kręgu kulturowego mogą budzić wiele kontrowersji i zastrzeżeń. Unia Europejska musi też większym niż dotychczas stopniu chronić swą suwerenność gospodarczą, w tym także - na wzór Stanów Zjednoczonych- swą suwerenność technologiczną. Wymuszać powinna warunkowość współpracy, czyli pełną wzajemność, równoprawność i transparentność. W interesie Unii Europejskiej bez wątpienia leży posiadanie jak najlepszych relacji politycznych i gospodarczych z Chińską Republiką Ludową. Z wielu względów wydaje się to być oczywiste i nie powinno budzić większych kontrowersji. Do wielu chińskich dokonań, zainicjowanych ponad cztery dekady temu „polityką reform i otwarcia” Deng Xiaopinga, wypada odnosić się z dużym szacunkiem i podziwem. Niekoniecznie musi to jednak oznaczać akceptację dla prób powielania w Europie rozwiązań chińskiego modelu społecznego, uznania chińskiej polityki gospodarczej (Xinomics) za najlepszy wzorzec do naśladowania i traktowania geostrategicznych stosunków z Państwem Środka za najważniejsze na tle pozostałych. W instytucjach unijnych refleksję tego typu już zresztą widać. W wielu dokumentach Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego, Chińską Republikę Ludową określa się już nie tylko mianem partnera do negocjacji i konkurenta gospodarczego, ale też rywala systemowego (systemic rival).\nNa charakter, sposób oraz poziom życia milionów obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej w najbliższej dekadzie, oprócz skuteczności wdrażania strategii wychodzenia z kryzysu spowodowanego pandemią wirusa SARS-CoV-2, w największym stopniu [i]wpływać będą takie aspekty jak zmiany klimatyczne, przyspieszony rozwój technologiczny, zmiany demograficzne oraz problemy migracyjne. Zjednoczona Europa posiada wszelkie atrybuty, aby przewodzić transformacji świata idącej w bardziej ekologicznym i cyfrowym niż do tej pory kierunku. Dzięki skutecznej realizacji wizji zawartej w koncepcji Europejskiego Zielonego Ładu (European Green Deal) Europa ma realne szanse, aby do roku 2050 stać się pierwszym neutralnym dla klimatu kontynentem. UE posiada też duży i nadal nie w pełni wykorzystany potencjał, aby stać się innowacyjną gospodarką postindustrialną typu 4.0, gwarantującą wysoki poziom zatrudnienia i stały wzrost gospodarczy, z większą niż dotychczas troską o suwerenność technologiczną. Unia Europejska może, a nawet powinna dalej stać na straży realizacji wizji europejskiego modelu społecznej gospodarki rynkowej (European Social Model), wspólnych wartości i praworządności. Jako wspólnota prawa powinna chronić europejski styl życia, dążąc do wzmocnienia procedur demokratycznych w kreowaniu swych polityk, zapewniając ich pełną transparentność. W newralgicznym problemie migracyjnym powinna szukać wspólnie wypracowanych, skutecznych rozwiązań kompromisowych, gwarantujących wysoki poziom humanitaryzmu i poszanowania godności ludzkiej. W sferze geopolitycznej, priorytetem dla Unii Europejskiej staję się dla znalezienie w świecie odpowiednich sojuszników gwarantujących „odpowiedzialne globalne przywództwo” (responsible global leadership), a w sferze geoekonomicznej promocja programu otwartego i sprawiedliwego handlu oraz towarzysząca jej reforma WTO. Długofalowo to właśnie kształt nowego (post)pandemicznego globalnego porządku społeczno – gospodarczego, szczególnie w kontekście zajęcia stanowiska wobec narastających napięć w relacjach amerykańsko – chińskich, decydował będzie o miejscu, roli i znaczeniu Unii Europejskiej w świecie. Realizacji zamierzeń nakreślonych w ten sposób przez Przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursule von der Leyen w „Orędziu o stanie Unii 2020” wydatnie pomóc może zwiększenie długoterminowego budżetu UE na lata 2021-2027, wsparte finansowaniem trzech filarów NextGenerationEU, czyli nowego tymczasowego instrumentu na rzecz odbudowy.\nWymienione zagadnienia, stanowią na pewno nie jedyne, lecz w mej opinii kluczowe elementy w próbie znalezienia odpowiedzi na pytanie jak będzie wyglądała Unia Europejska i świat pod względem społecznym, gospodarczym i finansowym w kolejnych (post)pandemicznych dekadach i jak szybko uda się wrócić ludzkości do „nowej normalności”. Wpisują się one w priorytetowe cele prestiżowego grantu unijnego EU EX/ACT Jean Monnet Center of Excellence project: EU External Actions in the contested global order – (in)coherence, (dis)continuity, resilience , realizowanego na UAM pod kierunkiem prof. Tadeusza Wallasa. Od dwóch lat z powodzeniem realizuje go grupa cenionych badaczy z Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, a szczegółowe informacje na ten temat znaleźć można na stronie: http://coe.amu.edu.pl/\nPROF. DR HAB. MACIEJ WALKOWSKI. KIEROWNIK ZAKŁADU POLITYKI SPOŁECZNEJ I GOSPODARCZEJ NA WYDZIALE NAUK POLITYCZNYCH I DZIENNIKARSTWA UAM\nCzytaj też: Prof. Mariusz Jaskólski. Jest baza dla leków przeciw COVID-19\nProf. Piotr Pawluć. Profesorowie z Lanzhou\nProf. Medyńska-Gulij. W królestwie map


Na tropach chochlika Gburka | Muzeum Ziemi Kłodzkiej\nPrzypomnijmy, że książeczka, to kolejna z cyklu bajek opowiadających o przygodach skrzatów w muzeum. Wydany w roku 2010 przewodnik pt. Jak skrzat Teofil zwiedzał muzeum w Kłodzku miał za zadanie dostarczyć dzieciom, w lekkiej i przyjemnej formie, podstawowych wiadomości o kłodzkiej placówce i jej zbiorach. Autorka książki wyszła bowiem z założenia, że wizyta w muzeum, zwłaszcza pierwsza, powinna zostać zapamiętana jako czas spędzony miło i zachęcić do kolejnych odwiedzin.\nW wydanej obecnie publikacji skrzaty, Teoś i Tymoteusz, będą rozwiązywać zagadkę znikających, z jednej z wystaw, eksponatów. A do tego muszą jeszcze odnaleźć i uratować chochlika zamieszkującego tajemnicze, pełne zakamarków, podziemia muzeum w Kłodzku. Autorka książki ma nadzieję, że w ten sposób pobudzi ciekawość dzieci, które zechcą przyjść do muzeum, by podążyć śladem skrzatów i na własne oczy zobaczyć cenne zabytki, które przetrwały do naszych czasów. I nic więcej nie zdradzę. Musicie po prostu przeczytać bajeczkę, która zaczyna się tak: „Gburek oszalał! Coraz częściej straszył ludzi zwiedzających muzealne podziemia, a nocami chodził po muzeum i przestawiał, albo co gorsze chował, zgromadzone w salach zabytki. A w końcu zniknął”. Uff, będzie się działo.


Kwietniowe testowanie - Starając się - ogólne - strona 44 - Forum OvuFriend\nGratuluję wszystkim już zafasolkowanym i trzymam kciuki za wszystkie czekające na testowanie\nProsiłabym o wpisanie na 15 kwietnia, 14 powinna przyjść @.\nTo nasz 2cs starań o drugiego malucha, ale karmię jeszcze piersią starszego synka, więc zobaczymy jak to będzie. @ wrócił mi dopiero niedawno, jak na razie po mierzeniu temperatury cykl wygląda jakby był bezowulacyjny, ale objawy na to nie wskazują śluz jest, ból owulacyjny też był, więc może nie tak źle jak się wydaje. Ogólnie to podchodzimy do tego na luzie, jak się trafi, to będziemy się bardzo cieszyć. Z synkiem udało się nam w 2 cyklu, więc może teraz też tak będzie\nAnitaK, katarynka9595, Pani Ciasio lubią tę wiadomość\nWitam serdecznie! Gratuluję wszystkim już zafasolkowanym i trzymam kciuki za wszystkie czekające na testowanie :) Prosiłabym o wpisanie na 15 kwietnia, 14 powinna przyjść @. To nasz 2cs starań o drugiego malucha, ale karmię jeszcze piersią starszego synka, więc zobaczymy jak to będzie. @ wrócił mi dopiero niedawno, jak na razie po mierzeniu temperatury cykl wygląda jakby był bezowulacyjny, ale objawy na to nie wskazują :) śluz jest, ból owulacyjny też był, więc może nie tak źle jak się wydaje. Ogólnie to podchodzimy do tego na luzie, jak się trafi, to będziemy się bardzo cieszyć. Z synkiem udało się nam w 2 cyklu, więc może teraz też tak będzie :)\nPostów: 2310 1946\nDzisiaj u mnie szyjka mega wysoko, twarda, zamknięta, a śluz mnie tak zalewa, że jestem w szoku.\nDzisiaj u mnie szyjka mega wysoko, twarda, zamknięta, a śluz mnie tak zalewa, że jestem w szoku. :D\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 16:02\nDziewczyny jak o was z nakręcaniem się? Bo u mnie co miesiąc to samo. Jestem tydzień przed @ i już zastanawiam się czy ten ból jajników jest normalny, czy to, ze chce mi się ciagle spac nie jest czasem objawem. Staram się tego nie robić i wmówić sobie „ dziewczyno, od 5 miesięcy widzisz cały czas jakieś objawy i do tej pory się nie udało”, ale cały czas mam to w głowie co bym nie zrobiła. Oczywiście dziś na mieście kupiłam odruchowo testy a miałam tego nie robić\nDziewczyny jak o was z nakręcaniem się? Bo u mnie co miesiąc to samo. Jestem tydzień przed @ i już zastanawiam się czy ten ból jajników jest normalny, czy to, ze chce mi się ciagle spac nie jest czasem objawem. Staram się tego nie robić i wmówić sobie „ dziewczyno, od 5 miesięcy widzisz cały czas jakieś objawy i do tej pory się nie udało”, ale cały czas mam to w głowie co bym nie zrobiła. Oczywiście dziś na mieście kupiłam odruchowo testy a miałam tego nie robić :(\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 17:00\nNa początku starań jest większość kobiet tak ma, a schizowanie zaczyna się tak z 5 cyklem starań. Ja już 5 rok się staram, pierwszy rok i dwie ciąże pierwsza biochemiczna, druga pozamaciczna. Potem odpoczynek od starań, ale jak wróciłam do starań to znowu wmawiałam sobie ciążę pod koniec każdego cyklu. Z czasem wyluzowałam, co ma być to będzie - takie mieliśmy podejście. Ale teraz w tym cyklu, 30 cyklu starań nadszedł kolejny kryzys. Może ta liczba mnie przeraziła. Najważniejsza dla mnie jest diagnostyka, przy długim okresie starań. Jeśli martwią Cię jakieś objawy - idź do lekarza. Porób badania i będziesz wiedziała na czym stoisz, ja tak przez prawie 4 lata byłam w niewiedzy, lub lekarze błędnie (bo zbyt szybko) stawiali diagnozy.\nPrzede mną, a dokładnie za tydzień, wizyta w klinice i mam nadzieję, że tam w końcu dowiem się więcej niż wiem teraz.\n[QUOTE=Ofelia]Dziewczyny jak o was z nakręcaniem się? Bo u mnie co miesiąc to samo. Jestem tydzień przed @ i już zastanawiam się czy ten ból jajników jest normalny, czy to, ze chce mi się ciagle spac nie jest czasem objawem. Staram się tego nie robić i wmówić sobie „ dziewczyno, od 5 miesięcy widzisz cały czas jakieś objawy i do tej pory się nie udało”, ale cały czas mam to w głowie co bym nie zrobiła. Oczywiście dziś na mieście kupiłam odruchowo testy a miałam tego nie robić :([/QUOTE] Na początku starań jest większość kobiet tak ma, a schizowanie zaczyna się tak z 5 cyklem starań. Ja już 5 rok się staram, pierwszy rok i dwie ciąże pierwsza biochemiczna, druga pozamaciczna. Potem odpoczynek od starań, ale jak wróciłam do starań to znowu wmawiałam sobie ciążę pod koniec każdego cyklu. Z czasem wyluzowałam, co ma być to będzie - takie mieliśmy podejście. Ale teraz w tym cyklu, 30 cyklu starań nadszedł kolejny kryzys. Może ta liczba mnie przeraziła. Najważniejsza dla mnie jest diagnostyka, przy długim okresie starań. Jeśli martwią Cię jakieś objawy - idź do lekarza. Porób badania i będziesz wiedziała na czym stoisz, ja tak przez prawie 4 lata byłam w niewiedzy, lub lekarze błędnie (bo zbyt szybko) stawiali diagnozy. Przede mną, a dokładnie za tydzień, wizyta w klinice i mam nadzieję, że tam w końcu dowiem się więcej niż wiem teraz. :)\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 17:11\nWłaśnie miesiąc temu byłam zrobić TSH i FT3 oraz FT4 No i TSH około 4 także piorę teraz eutyrox N25 może coś pomoże za jakiś czas. Cytologia w porządku. Powiedziałam sobie, ze jak do sierpnia się nie uda wtedy pójdę na jakieś konkretne badania ja i mąż\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 17:36\nTo dobrze, że od razu tarczycę zbadaliście. Jeśli chodzi o niedoczynność to musisz sobie dać trochę czasu, żeby się ogarnęła. ja euthyrox 50 brałam przy TSH 2,7. Lekarz powiedział, że tarczyca do roku powinna się ogarnąć i po tym przewiduje ciąże. No i tak było, chociaż przed zajściem w ciążę miałam incydent z guzem przysadki mózgowej i prawdopodobnie dzięki lekom na to schorzenie udało się zajść. Przede wszystkim zajmij czymś głowę, spróbuj skupić się na jakiejś pasji, na pracy, na czymkolwiek. Ja wiem, że w tamtym roku właśnie też pomogło mi bardzo skupienie na pracy, głowa była spokojniejsza, nawet się nie zorientowałam a tu kolejny cykl się rozpoczynał. Teraz jestem na etapie poszukiwań pracy i ciężko było nie myśleć, ale pogoda się piękna zrobiła to prace w ogrodzie się zaczęły to też zawsze zajęcie głowy.\n[QUOTE=Ofelia]Właśnie miesiąc temu byłam zrobić TSH i FT3 oraz FT4 No i TSH około 4 także piorę teraz eutyrox N25 może coś pomoże za jakiś czas. Cytologia w porządku. Powiedziałam sobie, ze jak do sierpnia się nie uda wtedy pójdę na jakieś konkretne badania ja i mąż[/QUOTE] To dobrze, że od razu tarczycę zbadaliście. Jeśli chodzi o niedoczynność to musisz sobie dać trochę czasu, żeby się ogarnęła. ja euthyrox 50 brałam przy TSH 2,7. Lekarz powiedział, że tarczyca do roku powinna się ogarnąć i po tym przewiduje ciąże. No i tak było, chociaż przed zajściem w ciążę miałam incydent z guzem przysadki mózgowej i prawdopodobnie dzięki lekom na to schorzenie udało się zajść. :) Przede wszystkim zajmij czymś głowę, spróbuj skupić się na jakiejś pasji, na pracy, na czymkolwiek. Ja wiem, że w tamtym roku właśnie też pomogło mi bardzo skupienie na pracy, głowa była spokojniejsza, nawet się nie zorientowałam a tu kolejny cykl się rozpoczynał. Teraz jestem na etapie poszukiwań pracy i ciężko było nie myśleć, ale pogoda się piękna zrobiła to prace w ogrodzie się zaczęły to też zawsze zajęcie głowy. :)\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 18:11\nAkurat mam taka prace, ze mam dużo czasu na myślenie o głupotach analizowanie. Ale muszę spróbować. Dziękuje\nAkurat mam taka prace, ze mam dużo czasu na myślenie o głupotach :D analizowanie. Ale muszę spróbować. Dziękuje :)\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 18:27\nOfelia - życzę Ci pięknego prezentu urodzinowego Co do nakręcania się to tak jak pisze Ladinola - jeśli nie masz na tyle siły sama w sobie aby podejść na luzie to znajdź sobie jakąś pasje a myślę ,że obecna pogoda z pewnością to ułatwi Ja staram się o synka (mam 3 córki) Wiadomo,że wcelować w synka nie jest tak hop siup ale mój mózg potrzebował resetu od tych wyliczeń i obserwacji . W tym cyklu totalnie na luzie i za miesiąc również bo córka przystępuje do komunii więc jest tysiąc spraw na głowie(zresztą ja zawsze anty nastawiona i kilka dni po owulacji z góry zakładam ,że się nie udało hehe) Przestałam obserwować szyjkę(nareszcie zrobiłam sobie długie pazury) , śluz zewnątrz tylko jeśli coś mi się w oczy rzuci , nawet mierzenie temperatury zawaliłam (a jestem zwolenniczką regularnego mierzenia) Do tego zero testów owulacyjnych, monitoringu a nawet i brak serduch jeśli nie będzie ochoty i tak oto albo nic nie będzie albo jak już cudem się uda w co totalnie nie wierzę - to będzie z tego piękna Blanka\nAmelia27 , Poziomka - Gratuluję całym serduchem ! :*\nAnna_BB króciutkie masz cykle . Konsultowałaś z lekarzem ?\nShas bo na luzie najlepiej - powodzenia - testowanie już niebawem\nShas lubi tę wiadomość\nOfelia - życzę Ci pięknego prezentu urodzinowego <3 Co do nakręcania się to tak jak pisze Ladinola - jeśli nie masz na tyle siły sama w sobie aby podejść na luzie to znajdź sobie jakąś pasje a myślę ,że obecna pogoda z pewnością to ułatwi :) Ja staram się o synka (mam 3 córki) Wiadomo,że wcelować w synka nie jest tak hop siup ale mój mózg potrzebował resetu od tych wyliczeń i obserwacji . W tym cyklu totalnie na luzie i za miesiąc również bo córka przystępuje do komunii więc jest tysiąc spraw na głowie(zresztą ja zawsze anty nastawiona i kilka dni po owulacji z góry zakładam ,że się nie udało hehe) Przestałam obserwować szyjkę(nareszcie zrobiłam sobie długie pazury) , śluz zewnątrz tylko jeśli coś mi się w oczy rzuci , nawet mierzenie temperatury zawaliłam (a jestem zwolenniczką regularnego mierzenia) Do tego zero testów owulacyjnych, monitoringu a nawet i brak serduch jeśli nie będzie ochoty i tak oto albo nic nie będzie albo jak już cudem się uda w co totalnie nie wierzę - to będzie z tego piękna Blanka :P Amelia27 , Poziomka - Gratuluję całym serduchem ! :* Anna_BB króciutkie masz cykle . Konsultowałaś z lekarzem ? Shas bo na luzie najlepiej - powodzenia - testowanie już niebawem :)\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 18:38\nJa ogólnie staram się zawsze powiedzieć sobie, ze nie będę w tym miesiącu panikować i nawet mi to idzie, ale im bliżej @ tym czas leci dłużej i wtedy to już ciagle zastanawianie się i analizowanie każdego ukłucia jajnika. Dobrze, ze już przynajmniej nauczyłam się nie mówić o tym mężowi, bo widziałam, ze go tez to stresuje i później to rozczarowanie obojga. Tylko sama sobie w głowie kręcę schizy ale tez trochę mi pomaga odkąd znalazłam to forum, nie udzielałam się tu wcześniej, ale czytałam i widzę jak się wspieracie wzajemnie i wiem, ze nie jestem sama i każda z nas musi wytrzymać jakoś\nJa ogólnie staram się zawsze powiedzieć sobie, ze nie będę w tym miesiącu panikować i nawet mi to idzie, ale im bliżej @ tym czas leci dłużej i wtedy to już ciagle zastanawianie się i analizowanie każdego ukłucia jajnika. Dobrze, ze już przynajmniej nauczyłam się nie mówić o tym mężowi, bo widziałam, ze go tez to stresuje i później to rozczarowanie obojga. Tylko sama sobie w głowie kręcę schizy ;) ale tez trochę mi pomaga odkąd znalazłam to forum, nie udzielałam się tu wcześniej, ale czytałam i widzę jak się wspieracie wzajemnie i wiem, ze nie jestem sama i każda z nas musi wytrzymać jakoś\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 18:44\nMoim jedynym objawem będzie brak miesiączki 14dpo bo moja faza lutealna trwa 13dni( wtedy zacznę się cicho w duchu cieszyć) Resztę już przerabiałam .No i jedyny objaw mi pozostał - powiększenie piersi - takie cuda to tylko w ciąży miałam i przy hormonach także jeśli kiedyś nadejdzie taki czas to da mi to również jakąś nadzieję\nAnitaK, Poziomka64 lubią tę wiadomość\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:01\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:15\nCześć, jestem tu nowa ale podczytuję Was już trochę\nWidzę, że rozmawiacie aktualnie na bardzo bliski mi temat: moje miesiączki trwają ok 27 dni, dziś jest 36 dc (szósty cykl starań), po okresie ani śladu, testy negatywne z jednym bladziochem po czasie i dziś wyniki bety, że to nie ciąża Otchłań rozpaczy nie unikniona, mąż też jest przygnębiony, bo przecież "masz wszystkie objawy" - nie chcę interpretować wzdęć, mdłości ani bólu głowy, żeby nie dostawać pierdzielca (ale i tak to robię wbrew woli, zgodnie z nadzieją), ale brak okresu to wydawała się tym razem naprawdę mocna wskazówka...\nWięc absolutnie wiem, co czujecie\nCześć, jestem tu nowa ale podczytuję Was już trochę :) Widzę, że rozmawiacie aktualnie na bardzo bliski mi temat: moje miesiączki trwają ok 27 dni, dziś jest 36 dc (szósty cykl starań), po okresie ani śladu, testy negatywne z jednym bladziochem po czasie i dziś wyniki bety, że to nie ciąża :( Otchłań rozpaczy nie unikniona, mąż też jest przygnębiony, bo przecież "masz wszystkie objawy" - nie chcę interpretować wzdęć, mdłości ani bólu głowy, żeby nie dostawać pierdzielca (ale i tak to robię wbrew woli, zgodnie z nadzieją), ale brak okresu to wydawała się tym razem naprawdę mocna wskazówka... Więc absolutnie wiem, co czujecie :)\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:21\nTak bardzo tego pragniemy, ze wmawiamy sobie wszystkie objawy, które pewnie tez często były przed staraniami, ale nawet na nie nie zwracałam uwagi. Czasem mysle, ze lepiej było naszym mamuśka, które nie miały internetu i nie nakręcały się nie potrzebnie wyszukując ciagle „ pierwsze objawy ciazy, biały śluz zaraz po owulacji a ciąża” i inne bzdety\nWitaj Leśnik ,faktycznie nadzieja na maxa . Miło ,że dołączyłaś do Nas Miałaś w tym cyklu potwierdzenie,że owulacja się odbyła ?\nWitaj Leśnik ,faktycznie nadzieja na maxa . Miło ,że dołączyłaś do Nas :) Miałaś w tym cyklu potwierdzenie,że owulacja się odbyła ?\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:42\nHaha moja też jest 13 dni i jutro powinnam dostać ☺ jak nie dostane to i tak nie zatestuje bo się będę bała, dzisiaj temperatura 37 ☺ z rana lekkie bóle jak na miesiączkę, a teraz cisza. Dzisiaj miałam cały dzień ból głowy okropny, a jak leżałam w łóżku to myślałam, że mi serce wyskoczy, tak szybko biło, chyba coś z ciśnieniem dzisiaj było\nŻycze Wam udanego wieczoru i trzymam kciuki za wszystkie z Was ☺\n[QUOTE=Nera1986]Moim jedynym objawem będzie brak miesiączki 14dpo bo moja faza lutealna trwa 13dni( wtedy zacznę się cicho w duchu cieszyć) Resztę już przerabiałam .No i jedyny objaw mi pozostał - powiększenie piersi - takie cuda to tylko w ciąży miałam i przy hormonach także jeśli kiedyś nadejdzie taki czas to da mi to również jakąś nadzieję[/QUOTE] Haha moja też jest 13 dni i jutro powinnam dostać ☺ jak nie dostane to i tak nie zatestuje bo się będę bała, dzisiaj temperatura 37 ☺ z rana lekkie bóle jak na miesiączkę, a teraz cisza. Dzisiaj miałam cały dzień ból głowy okropny, a jak leżałam w łóżku to myślałam, że mi serce wyskoczy, tak szybko biło, chyba coś z ciśnieniem dzisiaj było Życze Wam udanego wieczoru i trzymam kciuki za wszystkie z Was ☺\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:43\nNie miałam, bo szczerze mówiąc od 4cs udało mi się naprawdę wziąć na luz. Robiłam tylko testy ciążowe dla przyzwoitości, był stres, wynik negatywny, płacz, "dzień wspierania" i żyje się dalej. Tak mniej więcej do tej pory to przechodzę, ale tym razem po "dniu wspierania" zauważyłam, że ten okres jednak nie przychodzi, i nie przychodzi, i nie przychodzi (a u mnie maksymalnie 28 dni). Robiłam testy, zauważyłam bladziocha, lekarz dopiero za tydzień, dziś mogłam zrobić betę, ale emocje w ten weekend to klękajcie narody...\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 19:48\nPiękny ten Twój wykres !!!!\n[QUOTE=DzulkaJ]Haha moja też jest 13 dni i jutro powinnam dostać ☺ jak nie dostane to i tak nie zatestuje bo się będę bała, dzisiaj temperatura 37 ☺ z rana lekkie bóle jak na miesiączkę, a teraz cisza. Dzisiaj miałam cały dzień ból głowy okropny, a jak leżałam w łóżku to myślałam, że mi serce wyskoczy, tak szybko biło, chyba coś z ciśnieniem dzisiaj było Życze Wam udanego wieczoru i trzymam kciuki za wszystkie z Was ☺[/QUOTE] Piękny ten Twój wykres !!!! :D\nTaki dziwny, a taki niezwykły ☺ haha\nLeśnik tylko beta da Ci pewność, że coś w Tobie rośnie ☺ trzeba zrobić\nTaki dziwny, a taki niezwykły ☺ haha Leśnik tylko beta da Ci pewność, że coś w Tobie rośnie ☺ trzeba zrobić\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 20:14\nTak wszystko ok. Ten był wyjątkowo krótki i owu w 10 dc. Średnio mam cykle 25 dniowe. Owulacja 12-13 dzien. Faza lutealna 13 dni.\n[QUOTE=Nera1986] Anna_BB króciutkie masz cykle . Konsultowałaś z lekarzem ?[/QUOTE] Tak wszystko ok. Ten był wyjątkowo krótki i owu w 10 dc. Średnio mam cykle 25 dniowe. Owulacja 12-13 dzien. Faza lutealna 13 dni.\nWysłany: 8 kwietnia 2019, 20:55\nKolejną poradę potrzebuje... dzisiaj dwie kreski ale plamię cały czas, brązowe plamki na wkładce i smugi na papierze toaletowym. Zapewne to plamienie implantacyjne, jestem w szoku bo byłam przekonana że mi się to nie trafi - w końcu tylko 20 procent kobiet tego doświadcza.\nMartwie się że zaraz @ przyjdzie i dupka\nPowiedzcie, też tak miałyście?\nKolejną poradę potrzebuje... dzisiaj dwie kreski ale plamię cały czas, brązowe plamki na wkładce i smugi na papierze toaletowym. Zapewne to plamienie implantacyjne, jestem w szoku bo byłam przekonana że mi się to nie trafi - w końcu tylko 20 procent kobiet tego doświadcza. Martwie się że zaraz @ przyjdzie i dupka :( Powiedzcie, też tak miałyście?


WOK Łękińsko - warsztaty cykliczne - Gminny Ośrodek Kultury w Kleszczowie\nWOK Łękińsko – warsztaty cykliczne\nDnia 10.05 2019 roku w Wiejskim Ośrodku Kultury w Łękińsku odbyły się pierwsze cykliczne WARSZTATY ARTYSTYCZNE, RĘKODZIEŁA „HAFTU WSTĄŻECZKOWEGO”. Podczas tych zajęć uczestniczki tworzyły artystyczne wzory kwiatowe. Warsztaty cieszyły się zainteresowaniem i przyjemnością uczestniczek. Do prac wykorzystałyśmy, płótno do haftu, tamborek, wstążki jedwabne, odpowiednią igłę do tego haftu oraz koraliki i nitkę.\nDnia 10.05 2019 roku w Wiejskim Ośrodku Kultury w Łękińsku odbyły się pierwsze cykliczne WARSZTATY ARTYSTYCZNE, RĘKODZIEŁA „HAFTU WSTĄŻECZKOWEGO”. Podczas tych zajęć uczestniczki tworzyły artystyczne wzory kwiatowe. Warsztaty cieszyły się zainteresowaniem i przyjemnością uczestniczek.\nDo prac wykorzystałyśmy, płótno do haftu, tamborek, wstążki jedwabne, odpowiednią igłę do tego haftu oraz koraliki i nitkę.


CiCi's Pizza, Matthews - recenzje restauracji - TripAdvisor\nMatthews — wszystkie restauracje Matthews — popularne kuchnie\nMatthews — Bar ze stekami restauracje\nWyszukaj Stany Zjednoczone›Karolina Północna›Matthews›Matthews Restauracje›CiCi's Pizza\nNr 117 wśród 136 Restauracje w lokalizacji Matthews $\nPokaż też MapaSatelitarna Aktualizacje mapy są wstrzymane. Przybliż, aby zobaczyć zaktualizowane informacje. Wyzeruj przybliżenie Trwa aktualizowanie mapy… Wróć do mapy Znajdź trasę 1804 Windsor Square Dr, Matthews, NC 28105-4662 +1 704-845-5002\nMatthews, Karolina Północna Quality Inn & Suites\nMatthews, Karolina Północna Country Inn & Suites By Carlson, Charlotte I-485 at Highway 74E\nMatthews, Karolina Północna Hampton Inn Charlotte / Matthews\nMatthews, Karolina Północna Holiday Inn Express Hotel & Suites Matthews East\nMatthews, Karolina Północna Courtyard Charlotte Matthews\nMatthews, Karolina Północna Więcej Sleep Inn Matthews - Charlotte\nMatthews, Karolina Północna Econolodge & Suites\nMatthews, Karolina Północna Matthews Manor Bed & Breakfast\nMatthews, Karolina Północna Mniej Wszystkie hotele (Matthews)\nMatthews, Karolina Północna Miki's Restaurant\nMatthews, Karolina Północna Stacks Kitchen\nMatthews, Karolina Północna Pita Kabab Grill\nMatthews, Karolina Północna Wszystkie restauracje w: Matthews (179)\n1804 Windsor Square Dr, Matthews, NC 28105-4662 Lokalizacja:\nWskazówki dotyczące publikacji Otrzymuj powiadomienia o nowych odpowiedziach na Twoje pytania. Zadaj pytanie Zazwyczaj zadawane pytania: Czy w ofercie są posiłki bezglutenowe? Czy w obiekcie obowiązują zasady dotyczące ubioru? Czy psy mogą przebywać na zewnętrznym patio? W pobliżu obiektu CiCi's Pizza Najlepiej oceniane atrakcje w pobliżu 37 recenzje(-i) Four Mile Creek Greenway\n26 recenzje(-i) Elevation Church\n10 recenzje(-i) Carl J. McEwen Historic Village\nPrzeglądaj wszystkie atrakcje Najlepiej oceniane restauracje w pobliżu 136 recenzje(-i) Azteca Mexican Restaurant\n46 recenzje(-i) Showmars Restaurant\n93 recenzje(-i) Outback Steakhouse


iPad Pro 2020 „wiosna”, jak Apple wyczarował 8. rdzeń graficzny - Mój Mac\niPad Pro 2020 „wiosna”, jak Apple wyczarował 8. rdzeń graficzny\nMoje wcześniejsze przypuszczenia, że nowy iPad Pro to model „przejściowy” mocno się potwierdzają. Wygląda na to, że Apple oszczędza, stosując sprawdzone już wcześniej elementy. Nie zmienia to faktu, że nowe iPady są przełomowe, ale głównie z powodu LiDAR-a.\nProcesor A12Z to A12X, ale ze zmienioną nazwą\nCytowane przez Mac Rumors różne źródła, potwierdzają, że układ A12Z nie tylko wyniki testów wydajności ma niemal identyczne z A12X. Wszystko wskazuje na to, że „nowy” ósmy rdzeń graficzny, który nagle „pojawił” się w nowej wersji procesora był tam zawsze. A12X miał 7 rdzeni graficznych w użyciu, jednak wygląd i podział strukturalny w jego wnętrzu wskazuje na 8 rdzeni graficznych i jest wg cytowanych analityków z TechInsights identyczny z A12Z. W przeciwieństwie do procesorów A stosowanych w iPhone’ach te dla iPadów zazwyczaj nie mają wbudowanej pamięci RAM, która znajduje się w osobnym układzie.\nW zasadzie nie ma się co dziwić takim oszczędnościom. iPad Pro 2020 „wiosna” i tak już długo kazał na siebie czekać, a ma kilka wyjątkowych cech. Jedna z nich, czyli LiDAR, to prawdziwy „game changer”. Poprzednio iPady Pro przeskoczyły całą generację procesorów, teraz będzie dość podobnie. Wiele wskazuje na to, że następne wersje iPadów Pro pojawią się być może jesienią, choć z powodu dyskutowanego wewnątrz Apple przesunięcia premier iPhone’ów nawet o kilka miesięcy, być może, też trochę później. Wiele wskazuje na to, że będą wyposażone w obecnie planowany do iPhone’ów A14 „X”.\nJedyna rzecz, która w tym zamieszaniu może martwić, to ewentualna zmiana formy obudowy w następnych iPadach Pro. Oby nie spowodowała ona konieczności wymiany na nowszą wersję pięknych, funkcjonalnych, ale drogich klawiatur Magic Keyboard.\nDobrze, że kłamią\tdnia 27 marca 2020 o godz. 17:00\nZaraz – to „bardzo dobrze”, że Apple ściemnia o nowej wersji procesora?\nMoże w iPadzie z 2018 softwerowo by odblokował ten ósmy rdzeń? To by było dobrze.\nMariusz\tdnia 27 marca 2020 o godz. 19:00\nNie kupię. Liczyłem, na A13X… Mimo wszystko…\nAdam\tdnia 28 marca 2020 o godz. 21:09\nNie chcę bronić, zwłaszcza, że już niejedną rzecz odwalili, ale w tym wypadku to z czym kłamią? Nie mówią nawet, że to A13, co dopiero A13X, nieprzypadkowo nazwali go *A12*Z. Stwierdzenie: „software’owo odblokowali” akurat świadczy już o pewnej ignorancji – poczytaj może, co to jest binning, „technika” wykorzystywana od zawsze przez dosłownie wszystkie firmy z segmentu pc np. gpu. I to jest na 99,9% to, co się stało. Nikt nikogo nie oszukuje, a jest to odświeżona (inna, a więc nowa) wersja tego soca.\nInną kwestią jest sensowność wypuszczenia takiego modelu, ale zwłaszcza w kontekście jesiennej premiery, która jeśli się potwierdzi to, o ile pokażą znowu nowe modele (wszystkie – 11/12,9″, wifi/wifi+cell), będzie po prostu bezczelnością wobec obecnie kupujących. Wszyscy jednak pamiętają, co było z iPadem 3 z retiną… Jeśli jednak tak się nie stanie – cóż, niestety nikt nikogo nie oszukuje, a wypuścili, co chcieli, jak mówiłem, na szczęście nie nazywając tego przynajmniej „A13X”, ani nie mówiąc o jakimś ogromnym wzroście w wydajności. Chwalili się już bardziej poprawionym układem chłodzenia. Powiem więcej – nawet nie przypominam sobie, żeby w ogóle odnosili się do szybkości względem poprzednich soców na stronie produktu. Chwalą się tylko, że jest szybszy niż część pc, a także właśnie tym ósmym rdzeniem oraz wspomnianym chłodzeniem.\nAdam\tdnia 28 marca 2020 o godz. 21:12\nOdpowiedzi w mobilnej wersji chyba nie za bardzo działają na stronie. Oczywiście komentarz był kierowany do „Dobrze, że kłamią”.