Polot - PZL-37 Łoś\nReplika PZL-37 B Łoś rejestracja 803-N Mielec 29.09.2012r.\nPZL-37 B Łoś. Lotnisko Okęcie 1938r.\nW historii Polskiego Lotnictwa było kilka fantastycznych konstrukcji, które wzbudzały ogromne zainteresowanie za granicą. Rozwiązania konstrukcyjne w nich zastosowane, niejednokrotnie wyznaczały standardy. Obecnie (2012r.) trudno w to uwierzyć. Jednym z takich samolotów był PZL-37 Łoś.\nPZL-37 Łoś jest doskonałym przykładem zdolności Polskich konstruktorów i biur projektowych do tworzenia nowoczesnych i nowatorskich konstrukcji. Zaskakujących łatwością pilotażu. Prostotą obsługi technicznej. Odpornością na sytuacje ekstremalne. Niestety, atak zarazy niemieckiej ( 1.09.1939r. ) sprawił, iż PZL-37 Łoś podzielił los wielu Polskich konstrukcji, przedwcześnie kończąc świetnie zapowiadającą się karierę.\nDlaczego podjęto się budowy PZL-37 Łoś?\nPolskie Lotnictwo Bombowe z początkiem 30-tych lat XX wieku, opierało się głównie na przestarzałych konstrukcjach typu Fokker F.VII 3m, produkowanych na licencji holenderskiej. Były to pierwotnie samoloty pasażerskie, przystosowane jedynie do działań bombowych. Dramatycznie brakowało konstrukcji typowego samolotu bombowego. Samolotu zaprojektowanego i wykonanego w Polsce, a jednocześnie nowoczesnego. Na tym tle powstał PZL-37 Łoś.\nTrzeba także pamiętać, iż PZL-37 Łoś nie był jedynym projektem, na średni bombowiec. Konkurencyjnymi projektami dla Łoś były; LWS-6 Żubr oraz Lublin R-XXB. Poważnie rozważano także zakupu licencji na samolot Lockheed L-10A Electra celem adaptacji na wersję bombową.\nKilka projektów wstępnych trafiło przed Radę Konstrukcyjną PZL. Rada z przedstawionych projektów pozytywnie zaopiniowała projekt inżyniera Jerzego Dąbrowskiego i zleciła mu dalsze prace ( projekt wstępny wymiarowy i makiety w skali naturalnej ).\nKoncepcja i konstrukcja PZL-37 Łoś\nKoncepcja samolotu została opracowana przez Departament Aeronautyki. To ten organ wydał wstępne Wytyczne Taktyczno Techniczne. Konstruktorem wiodącym został inżynier Jerzy Dąbrowski. Jego zastępcą i prawą ręką był inżynier Piotr Kubicki. Konstruktorem płata został Franciszek Misztal.\nPrace nad samolotem rozpoczął jesienią 1934r.. Projekt ten oznaczono jako P-37/34. Dla konstruktorów nie bez znaczenia był wgląd w zagraniczne osiągnięcia, w tym w konstrukcje opracowywane w USA i osiągające wówczas przy dwusilnikowym zespole napędowym prędkości ponad 350 km/h.\nPodstawą było opracowanie średniego samolotu bombowego, dorównującego prędkością samolotom myśliwskim. Bazą były możliwe do wykorzystania silniki. Ważnym czynnikiem był także możliwie duży udźwig, zapewniający skuteczne przenoszenie ładunku bomb.\nInżynier Jerzy Dąbrowski w swoim projekcie wykorzystał skrzydło z klapami, które zwiększają siłę nośną podczas startu i lądowania. Zastosowano chowane podwozie. Silniki otrzymały sprężarki zwiększające moc na wyższych pułapach. Śmigła otrzymały zmienny skos natarcia. Sam kadłub otrzymał kształt zbliżony do profilu skrzydła, dzięki czemu nie tylko stawiał mniejszy opór aerodynamiczny, ale także uczestniczył w wytwarzaniu siły nośnej ( może ona wynosić nawet 15 % ). Zakładano konstrukcję wolnonośnego średniopłata, całkowicie metalowego o starannym kształcie aerodynamicznym i funkcjonalnym zaplanowaniu rozkładu kadłuba. Zastosowano nowoczesną konstrukcję półskorupową.\nW założeniu bombowiec miał osiągać prędkość 400 km/h, czyli miał być szybszy niż wszystkie ówczesne myśliwce. Zasięg miał wynosić 3 000 km. Udźwig bomb 2 000 – 2 500 kg. Jako uzbrojenie obronne przewidywano 2 karabiny maszynowe z przodu i 1 działko kal 20 mm na grzbiecie.\nInżynier Jerzy Dąbrowski w swoim projekcie wykorzystał skrzydło o profilu opływu laminarnego. Taki profil stawia mniejszy opór aerodynamiczny niż profil o opływie klasycznym. Laminarny profil skrzydła powstał częściowo z przypadku. Z założenia samolot miał mieć komory bombowe nie tylko w kadłubie ale także w skrzydłach. Pozwalała na konstrukcja chowanego podwozia, które mieściło się za silnikami. Komory bombowe w skrzydłach miały pomieścić standardowo używane bomby wagomiaru 110 kg. Inżynier Franciszek Misztal rozpoczął od profilu skrzydła oznaczonego JD12. Jednak szybko okazało się, iż przy wybranym obrysie i wymiarach skrzydeł, bomby nie zmieszczą się w nich. Dlatego konstruktor zwiększył jego grubość względną z 12 % do 14 % i przesunął maksymalna grubość z około 30 % do ponad 40 % cięciwy. Testy w tunelu Instytutu Aerodynamicznego wykazały znaczne zmniejszenie współczynnika oporu Cx przy jego stałej wartości w zakresie zmian kąta natarcia od -4 do 5°, podczas gdy przy klasycznych profilach wartość minimalna Cx odnosiła się tylko do najkorzystniejszego kąta natarcia. Ten fakt zaskoczył wszystkich. Oznacza to, że mimo mniejszej siły nośnej takiego profilu, zachowuje on tę siłę w większej skali kątów natarcia. Doskonale nadaje się do szybkich samolotów bojowych. Profil ten stał się popularny wśród Polskich konstrukcji lotniczych i zastosowany został np. w Jastrzębiu, Sumie, Wilku i Misiu.\nProfil klasyczny a) i profil laminarny b). Wykres ciśnienia.\nDalsze decyzje i prace\nW październiku 1934r. PZL ( Polskie Zakłady Lotnicze ) otrzymała zgodę na budowę prototypu, z zaleceniem dalszego rozwijania. A więc finasowanie. Od razu zamówiono serię informacyjną w liczbie 10 sztuk. Produkcję wspomnianych 11 maszyn miano rozpocząć w nowo budowanych zakładach PZL – WP-1 na Paluchu, przy lotnisku Okęcie. Nowa fabryka była gotowa jesienią 1934r.. Wytwórnia PZL przeniosła się tam na przełomie 1934r.-1935r.\nW grudniu 1934r. wydano zgodę na wykonanie makiety kadłuba wielkości naturalnej. Makieta została zaakceptowana w kwietniu 1935r., po czym potwierdzono zamówienie na prototyp ( do prób wytrzymałościowych ) oraz opcję na zakup 10 sztuk. Jednocześnie Instytut Techniczny Lotnictwa przystąpił do opracowania pełnej specyfikacji technicznej typu na podstawie wytycznych Departamentu Aeronautyki, obejmującej szczegóły uzbrojenia, wyposażenia bojowego i osprzętu pomocniczego.\nW związku z przewidywaną dużą prędkością samolotu, zalecono ograniczenie uzbrojenia do pojedynczych km-ów na wszystkich stanowiskach. Z takim uzbrojeniem PZL-37 miał rozwijać prędkość około 400 km/h, a więc wyższą niż będące na wyposażeniu myśliwiec P.11c. Trzeba wspomnieć, iż w tym czasie ścierały się dwa poglądy na walkę obronną bombowców. Albo zastosować dużą siłę ognia k-mów przeciw atakującym myśliwcom, albo unikać walki mając przewagę prędkości. Trzeba pamiętać, że każdy dodatkowy karabin maszynowy i amunicja do niego to dodatkowe kilogramy.\nUzbrojenie samolotu stanowiły trzy ruchome karabiny maszynowe wz. 37 kal. 7.9 mm lub karabiny Vickers F kal. 7.69 mm, obsługiwane przez członków załogi. Samolot był w stanie przenieść do 2 242 kg bomb w komorach, w kadłubie i skrzydle, co było wynikiem w owym czasie bezkonkurencyjnym.\nPZL 37/I Łoś - pierwszy prototyp.\nBudowę rozpoczęto na Wydziale Prototypów PZL jesienią 1935r.. Samolot o numerze fabrycznym 0001 miał być przeznaczony do prób statycznych, lecz jest bardzo prawdopodobne, że numer ten otrzymała wykonana już makieta. Faktem jest, iż z braku dostatecznych funduszy liczba zamówionych prototypów ulegała zmianie.\nSamolot numer fabrycznym 0002 był prototypem lotnym. Nadano mu wówczas także nazwę Łoś, a numer wojskowy to ”72”. W egzemplarzu zastosowano mechaniczny system chowania podwozia i wysuwania klap. Aby schować lub wysunąć podwozie radiotelegrafista wykonywał 200 obrotów korbką. Docelowo był to system hydrauliczny.\nW styczniu 1936r. w budowanym prototypie wykryto błędy konstrukcyjne w układzie sterowania oraz w podwoziu, co zwolniło prace. Kolejnym problemem okazało się odkształcenie poszycia. Przyczyną była zbyt rzadko przynitowana podłoga kabiny, wykonana z blachy o grubości 2,5 mm, która stanowiła także element siłowy. Usterki usunięto w ciągu dwóch miesięcy i kwietniu 1936r. samolot nr 0002 był gotowy.\nWiosną 1936r. w Instytucie Badań Techniczno – Lotniczych prowadzono różne próby. W ich wyniku pojawiły się zastrzeżenia w temacie uruchamiania i sterowania silnikami oraz wzmocnienia konstrukcji wewnętrznej skrzydeł ( pasy dźwigarów ). Dlatego samolot nr 0002 zawrócono do hali. Usterki poprawiono do końca maja 1936r. ( inne źródła podają koniec września 1936r. ).\nWarto wspomnieć, iż w okresie budowy pierwszego prototypu lotnego, w stosunku do pierwotnego projektu dokonano ponad 600 poprawek, co jest rzeczą zupełnie normalną. Pamiętajmy, że była to konstrukcja wysoce nowatorska.\nPierwszy lotny prototyp PZL-37/I nr 0002 został ukończony w maju 1936r.. Do lotu był gotowy we wrześniu 1936r..\nPierwszy lot prototypu nr 0002 zaplanowano na dzień 22.10.1936r.. Jednak w tym dniu odmówił pracy jeden z silników Bristol X. Okazało się, że przez otwór do wkręcania świecy zapłonowej wrzucono metalowy bolec. Nie udało się wyjaśnić sprawy; czy był to sabotaż, czy przypadek. Problemy z silnikami powtórzyły się jeszcze raz.\nJeszcze przed pierwszym lotem, w grudniu 1936r., wymieniono silniki Bristol Pegasus X, na nowsze Bristol Pegasus XII.\nW literaturze można spotkać informację, iż pierwszy lot wykonano już w czerwcu 1936r., co jest możliwe, ale mało prawdopodobne. Możliwe, bo samolot zaczęto składać od jesieni 1935r. i silniki Bristol Pegasus X były już dostępne. Jednak należy sądzić, że podawany termin był planem pierwszego lotu i w celach reklamowych już był rozpowszechniany.\nPrototyp PZL-37/I . Wyróżnia go; podwozie główne z pojedynczymi kołami na podwójnych goleniach, pojedyncze usterzenie pionowe, brak kołpaków na śmigłach. Samolot ma w oszklonym dziobie sondę pomiarową. 1936r.\nPierwszy lot wykonano w dniu 13.12.1936r. Pilotem był Jerzy Widawski. Lot przebieg bez większych uwag, choć zaobserwowano lekkie drgania części ogonowej. Podczas lotu nie wciągano podwozia.\nW kolejnych lotach drgania się powtarzały. W ich efekcie pękła rama łoża silnika. Popękały także rury wydechowe obu silników. Uszkodzeniom ulegały reduktory silników. Problemem było także zbyt słabe chłodzenie silników, co z uwagi na porę zimową, jeszcze gorzej rokowało na okres letni.\nPrototyp miał w części ogonowej pojedyncze usterzenie. Napędzały go silniki 9-cio cylindrowe Bristol Pegasus XII B o mocy 2 x 873 KM każdy. Śmigła trójłopatowe, metalowe. Samolot miał wytrzymałość konstrukcji o współczynniku bezpieczeństwa 3, co pozwalało na stosowanie 2 silników o mocy od 2 x 800 KM do 2 x 1 200 KM.\nPrototyp wykonano z podwoziem głównym z kołami pojedynczymi na zdwojonych goleniach. Podczas lądowań w przygodnym terenie okazało się jednak, iż podwozie jest twarde i samolot źle znosi wszystkie nierówności. Dlatego podwozie zostało przeprojektowane. Nowe podwozie opracował inżynier Piotr Kubicki. Po raz pierwszy na świecie zastosowano układ niezależnego zawieszenia kół bliźniaczych. Powodowało to, że mogły pracować niezależnie w nierównym terenie. Każde koło uchylało się indywidualnie. Pozwalało ono nie tylko na typowe operowanie z lotnisk polowych, ale na bezpieczne lądowanie nawet na kartoflisku. Podwozie okazało się rewelacyjne i zostało opatentowane przez PZL - Patent Polski nr 29090.\nCałościowa ocena samolotu była pozytywna. Stwierdzono, że samolot będzie spełniała oczekiwania odbiorcy po dokonaniu usprawnień. Dowództwo Wojsk Lotniczych zmieniło zamówienie z 10 na 30 maszyn z terminem dostawy do końca 1938r.. W ramach tego zamówienia 29 sztuk miało odebrać Polskie Wojsko, a jeden samolot, w postaci drugiego prototypu, miał posłużyć do wypróbowania podwójnego usterzenia kierunku poprawiającego pole ostrzału w tylnej półsferze, o co zabiegało wojsko. Oceniono także, iż zdwojone usterzenie pionowe całkowicie wyeliminuje drgania tylnej części kadłuba.\nZ nastaniem wiosny 1937r. rozpoczęto kolejne tematy badawczo-rozwojowe. W Instytucie Technicznym Lotnictwa przystąpiono do prób uzbrojenia oraz przeprowadzono serię lotów testowych. Osiągnięto wtedy prędkość 420 km/h. Testy zamknęły się nalotem 200 godzin.\nW sierpniu 1937r. samolot ponownie znalazł się w PZL w celu przeprowadzenia paru modyfikacji. Tak zmieniony prototyp przekazany został do Samodzielnego Dywizjonu Doświadczalnego ITL do przeprowadzenia kolejnych 200 godzin testów operacyjnych.\nPZL-37/II Łoś - drugi prototyp, jednocześnie druga lotna maszyna. Maszyna nosiła numer 0003. Miała numer wojskowy 72.2. Montaż rozpoczęto przed oblotem pierwszego prototypu, także w Wydziale Prototypów. Samolot miał być wzorcem dla budowy seryjnej. Zmiany i unowocześnienia wynikające z testów maszyny nr 0002 wprowadzano na bieżąco. Pierwszy lot wykonano prawdopodobnie w listopadzie 1937r..\nPod względem konstrukcyjnym maszyna różniła się od pierwszego prototypu podwójnym usterzeniem kierunku i innym podwoziem ( wspomnianym powyżej ).\nSamolot napędzały silniki Bristol Pegasus XX o mocy 2 x 918 KM. Samolot miał przebudowaną przestrzeń załogi, instalacje hydrauliczną Meissera. Dodatkowo w kabinie obserwatora możliwa była zabudowa demontowanej sterownicy, a dolne stanowisko strzeleckie zaopatrzono w zasuwaną ręcznie pokrywę zasłaniającą wykrój kadłuba.\nPZL-37/II Łoś nr 0003 Lotnisko Okęcie.\nPrzygotowania do produkcji seryjnej\nPo przeprowadzeniu prób na ziemi i w locie, Wojskowa Komisja Orzekająca wydała zezwolenie na podjęcie seryjnej produkcji samolotu PZL-37 Łoś. Oblot wzorcowego egzemplarza się nieco opóźnił i miał miejsce w listopadzie 1937r. na Okęciu, tuż po oblocie prototypu nr 0003.\nOkazało się, że przy małych prędkościach i lądowaniu tył samolotu wpada w nieprzyjemne drgania flatterowe. Usterkę tę usunięto przez donitowanie duralowych nakładek zwiększających sztywność dźwigarów statecznika poziomego.\nWyniki prób potwierdziły spełnienie wymagań i przyniosły dobrą ocenę samolotu. Pod koniec roku prototyp przekazano do Eskadry Prototypów Samodzielnego Dywizjonu Doświadczalnego ITL.\nDla samolotu jako napęd przewidziano dwa silniki; 9-cylindrów, w układzie gwiazdowym, chłodzone powietrzem, o mocach od 2 x 837 KM w wersji A do 2 x 1 050 KM w pojedynczym egzemplarzu serii D.\nPZL 37 A Łoś (Łoś I) - pierwsza wersja seryjna Łosia. W sierpniu 1937r. zamówiono serię 30 egzemplarzy samolotów PZL-37 z rozpoczęciem dostawy w styczniu 1938r.. Początkowo wzorcem dla tej serii miał być samolot nr 0003, prototypu P-37/I, który po zmianach przybrał, cechy i nazwę prototypu P-37/II. Wojsko chciało wersji PZL-37/II. Ponieważ PZL była gotowa do rozpoczęcia produkcji, ale wersji P-37/I, Dowództwo Wojsk Lotniczych zgodziło się by w partii zamówionej było 10 samolotów wersji A opartych o pierwszy prototyp, czyli z pojedynczym usterzeniem, ale już z nowym podwoziem. Po prostu ich budowa była już daleko zaawansowana. Samolot posiadał silniki Bristol Pegasus XII B o mocy 2 x 873 KM. 10 samolotów tej wersji nosiło numery wojskowe od 72.3 do 72.12.\nRozdźwięki na linii producent-użytkownik były także w sprawie silników. Drugi prototyp samolotu PZL-37/II latał już z silnikami Bristol Pegasus XX. Lecz ostateczne pierwsze egzemplarze miały silniki Bristol Pegasus XII.\nProdukcję samolotów rozpoczęto jesienią 1937r., w PZL-Okęcie. Samoloty te ukończono na początku 1938 r. pierwotnie nie posiadały kołpaków piast śmigła, i z wyjątkiem jednego egz. do końca roku pozostały nieuzbrojone. Nigdy nie wyposażono ich w automaty bombardierskie, w związku z czym posiadały możliwość jedynie mechanicznego zrzutu całego ładunku bomb.\nPZL-37 A Łoś.\nPZL-37 A. Dobrze widoczne podwozie ze zdwojonymi kołami i pojedyncze usterzenie pionowe.\nW dniu 20.06.1938r. podczas prób prowadzonych przez Instytut Techniczny Lotnictwa doszło do katastrofy. W czasie zadania – lot na wyższy pilotaż, czyli akrobacji, w pętli rozsypało się skrzydło samolotu. Maszyna runęła na ziemię koło Piaseczna grzebiąc w swoich szczątkach załogę. Pilotem w tym locie był plutonowy pilot Stanisław Macka. Wrak samolotu przewieziono na Lotnisko Mokotów. Dochodzenie wykazało, że przyczyną wypadku było wadliwe nitowanie, spowodowane nieprecyzyjnością blachy falistej Junkers. Spowodowało to konieczność roznitowania 20 gotowych już kompletów skrzydeł dla sprawdzenia jakości ich nitowania. Później wrak był wykorzystywany przez podchorążych ze Szkoły Podchorążych Lotnictwa ( grupa techniczna ) na Lotnisku Mokotów jako pomoc dydaktyczna.\nPZL 37 A bis Łoś (Łoś I bis) - były to pozostałe 20 maszyn wersji A. Te były już oparte na prototypie P-37/II. Miały podwójne usterzenie kierunku. Z serii A bis 17 maszyn posiadało silniki Bristol Pegasus XII B. Reszta otrzymała silniki Pegasus XX.\nSamoloty w wersji PZL-37A bis zostały wykonane do lipca 1938 r.\nPZL-37 A bis Łoś nr 72.14 rejestracja SP-BNL. Plakat reklamowy.\nDwa pierwsze egzemplarze o numerach wojskowych 72.13 i 72.14 otrzymały rejestrację cywilną odpowiednio SP-BNK i SP-BNL. Służyły jako egzemplarze pokazowe. SP-BNL otrzymał silniki Pegasus XX i oficjalnie oznaczenie Łoś A bis na usterzeniu. Pierwszy lot został wykonany na początku maja 1938r. i wysłany na międzynarodową wystawę lotniczą do Belgradu. Wystawa odbywała się w dniach 28.05.1938r. - 13.06.1938r.. Samolot wzbudził tam ogromne zainteresowanie.\nW grudniu 1938r., ten samolot pokazano na XVI Salonie Lotniczym w Paryżu, gdzie odniósł także sukces. Podziwiał go i pozytywnie się wypowiadał płk pilot Charles Lindberg, ten, który jako pierwszy przeleciał Atlantyk w 1927r..\nXVI Salon Lotniczy w Paryżu w 1938r.. Widok na Polskie stoisko PZL. Stoją na nim; Łoś, Wilk, Wyżeł, Sum, Mewa. W górze wielki napis: PZL POLOGNE.\nPo wprowadzeniu na egzemplarzu SP-BNL kilkunastu zmian, oraz udanej międzynarodowej prezentacji, samolot stał się wzorem dla seryjnej produkcji PZL P-37 B.\nPZL 37/III Łoś - trzeci prototyp. Był to Łoś A bis, któremu nadano rejestrację cywilną SP-BNK. Mimo, iż miano rozpocząć budowę seryjnych maszyn, w okresie 1937r. – 1938r., przeprowadzano na nim liczne próby. Jak podają źródła była to wersja A bis przystosowana do prób. Egzemplarz ten był badany w locie między innymi z silnikami Gnôme-Rhône 14N00/01 (o mocy 2 x 751 kW i 2 x 1 020 KM) i miał posłużyć jako wzór dla eksportowej wersji samolotu bombowego P-37 C. Na próbach osiągnął on prędkość 453 km/h na wysokości 4 250 m. Prototyp ten zamierzano wykorzystać do cyklu prób z różnymi silnikami gwiazdowymi: Renault 14T, Gnőme-Rhőne 14N, oraz Fiat A-80 RC41 którego 3 egz. firma Fiat przekazała PZL wraz z dokumentacją ofertową, chcąc zainteresować Polskę swoimi silnikami. Na tym samolocie przebadano też różne wersje uzbrojenia strzeleckiego i bombowego.\nPierwsze egzemplarze PZL-37 A zaczęto przesyłać jednostkom do eksploatacji. Ponieważ samoloty te nie był w pełni uzbrojone nie przekazano ich do jednostek bojowych. Trafiły do jednostek szkolnych, co było bardzo dobrym rozwiązaniem. Można było opracować całą logistykę. PZL-37 to maszyna nowoczesna i wymagająca większych umiejętności od pilotów, dlatego szkolenie szło wolno i nastręczało sporo trudności. Do tego miały miejsce śmiertelne wypadki. Pierwszy z nich na PZL 37 A opisałem powyżej.\nW trakcie użytkowanie pierwszych maszyn zdarzyły się też inne wypadki z ofiarami. W 1 Pułku Lotniczym miały miejsce trzy wypadki. Wszystkie na A bis podczas których zablokowały się stery. W sześciu innych przypadkach winę ponosiły załogi. Zwykle podczas ciasnego zakrętu, ze zbyt małą prędkością, z mocnym pochyleniem na skrzydło samolot wpadał w boczny ślizg. Spóźniona reakcja pilota doprowadzała do katastrofy. Konstruktorzy zablokowali wychylenie steru kierunku do +/- 20 stopni. To spowodowało, iż więcej do takiego wypadku nie doszło. Konstruktorzy poprawili także kompensację steru kierunku, ale wybuch wojny, zablokował wprowadzenie tej modernizacji we wszystkich samolotach.\nFaktem jest, że w okresie od listopada 1938r., do czerwca 1939r., zginęło w sumie 21 osób personelu i utracono 8 maszyn.\nW trakcie produkcji dokonano 250 zmian konstrukcyjnych i usunięto około 4 000 usterek.\nPZL 37 B Łoś (Łoś II) - nowa wersja samolotu. Zaczęto je produkować od sierpnia 1938r. ( według innych źródeł od jesieni 1938r. ) w oparciu o PZL 37/II z poprawkami z PZL 37 A i A bis. Samoloty tej wersji miały dwa silniki Bristol Pegasus XX o mocy 2 x 918 KM każdy. Zaawansowane były prace nad licencyjną produkcją silników PZL-Pegasus IX/XX w Polsce.\nPrzy próbach wersji B w listopadzie 1938r. ustalono ostatecznie kwestie uzbrojenia bombowego i strzeleckiego, które zamierzano zastosować jako docelowe.\nPZL-37 B Łoś. 1938r.\nGenerał pilot Ludomił Rayski chciał doprowadzić do zamówienia 180 maszyn, w celu utworzenia silnego zgrupowania bombowego składającego się z 21 eskadr po 6 samolotów każda. Razem 126 maszyn, plus rezerwa. Miał to być czynnik odstraszający dla szybkiej riposty na działania zaczepne potencjalnego przeciwnika, jakim byli germańcy. Po licznych dyskusjach i konsultacjach, w październiku 1936r. przyjęto plan utworzenia 21 eskadr bombowych po 7 samolotów, razem 147 samolotów bombowych. Co ciekawe, oprócz 130 samolotów PZL-37 Łoś miało być 17 maszyn LWS-6 Żubr. Wybiegając nieco w przyszłość, należ nadmienić, iż z uwagi na niski budżet Rzeczypospolitej, w projekcie wydatków na zakup sprzętu dla lotnictwa w roku budżetowym 1938r.-1939r. liczbę eskadr ograniczono do 8 po 7 maszyn. Czyli 56 maszyn plus 74 rezerwy ( remonty, eskadry szkolne ). Razem 130 samoloty.\nFabryczna cena ofertowa PZL-37 wynosiła początkowo 420 000 zł +150 000 zł za silniki, obniżono ją później do 400.000 ( wyposażony płatowiec bez silników - koszt wyposażenia i przyrządów wynosił około 125 000 zł ). Cena ta uznana została przez wojsko za zbyt wysoką. Przekalkulowanie kosztów przez Komitet Uzbrojenia Lotniczego dało kwotę 320 000 zł, po przedstawieniu której PZL-Okęcie wytwórnia obniżyła cenę ofertową do 280 000 za płatowiec. Rodziło to duże wątpliwości co do rzetelności kosztorysów fabrycznych i gospodarki materiałowej w wytwórni. W 1938r. po ostatecznej kalkulacji kosztów PZL otrzymał sumę kosztów własnych PZL-37 B na poziomie 319 600 zł.\nLotnictwo Wojskowe ( jak wspomniałem powyżej ) złożyło początkowo zamówienie na 180 samolotów wersji B. Wpłacono też zaliczkę o równowartości 108 samolotów. Termin ukończenia dostawy ustalono na datę 31.03.1939r..\nPierwsze bombowce PZL 37 B zaczęły otrzymywać jednostki od wiosny 1939r.. Spotkały się z uznaniem, gdyż nie wydarzył się już w Polskim Lotnictwie wypadek lotniczy z ich udziałem spowodowany niesprawnością sprzętu, czy wadami technicznymi. PZL remontowała tylko jeden samolot, w którym wymieniono przyrządy pokładowe oraz zgłoszono nieszczelność instalacji powietrznej.\nOstatecznie 30.11.1938 r. zamówiono 124 egzemplarze PZL-37. Do 31.07.1938 r. wykonano 10 PZL-37 A, 17 PZL-37 A bis, 1 PZL-37/II, 1 PZL-37/III, 1 ekspozycyjny, razem 30 egz. Pozostałe 95 samolotów PZL-37 B zamierzano wyprodukować do 31.03.1939 r.\nW marcu 1939r., na miejsce generała pilota Ludomiła Rayskiego mianowano generała pilota Władysława Kalkusa, który został dowódcą lotnictwa. Zmniejszył on zamówienie ze 180 na 108 maszyn. PZL szybko zareagowało i powołało się na rozpoczęcie już produkcji podzespołów dla wykreślonych samolotów. Wojsko zgodziło się na 130 samolotów PZL-37 B Łoś.\nOstatecznie w Warszawie w WP Nr 1 (WP-1) zbudowano 104 egzemplarze PZL-37. Aby wprowadzić germańców w błąd numery seryjne samolotów nie były nadawane kolejno. Wysokie numery miały sugerować, że zbudowano dużo więcej maszyn niż w rzeczywistości.\nZ początkiem 1939r. obłożenie produkcją WP-1 było bardzo duże. Rozpoczęto montaż samolotów PZL-43 dla Bułgarii. ( PZL-43 Czajka to wersja eksportowa, bombowo-rozpoznawczego PZL-23 Karaś. ). Czyniono przygotowania do produkcji PZL-50 Jastrząb oraz PZL-46 Sum. Tempo produkcji PZL-37 spadło. Dlatego przyspieszono przygotowania do produkcji PZL-37 w Mielcu, o czym piszę poniżej.\nWedług różnych badaczy łącznie zbudowano od 124 do 134 maszyn. Te rozbieżności wynikają z tego, że spory odsetek maszyn był w fazie produkcji, na różnym stopniu zaawansowania. Było także około 20 płatowców, w stanie budowy w dniu 31.08.1939r..\nDo dnia 2.09.1939r. zbudowało ponad 120 samolotów. Była to liczba ogromna, zważywszy na słabość Polskiej gospodarki, rujnowanej przez 123 lata przez zaborców, a następnie przez wielką wojnę światową oraz wojnę Polsko-bolszewicką. Zakup bombowców typu PZL-37 w dużej mierze był finansowy przez dobrowolne datki Polaków w ramach Funduszu Obrony Narodowej. Ogrom ofiarności Polaków okresu dwudziestolecia międzywojennego docenić można, patrząc na liczby. Do 1939r. wydano łącznie 1 264,7 mln złotych, co stanowiło równowartość, niemal dwukrotnego rocznego budżetu Polski na cele zbrojeniowe. Z tych dobrowolnie ofiarowanych pieniędzy, poza omawianym bombowcem, sfinansowany został także projekt okrętu O.R.P. Orzeł.\nZachęcony powodzeniem bombowca inżynier Jerzy Dąbrowski i jego zespół, opracował projekt wstępny dwusilnikowego, dwumiejscowego samolotu rozpoznawczego wysokiego pułapu, uznanego wówczas za nowy trend. Samolot nawiązywał konstrukcją i układem do PZL-37. Był to późniejszy samolot myśliwski PZL-38 Wilk.\nW kwietniu 1939r. mjr inż. Franciszek Suchos, zastępca Szefa Wydziału Technicznego w Dowództwie Lotnictwa, wystąpił z koncepcją opracowania dwumiejscowej wersji PZL-37 Łoś, jako ciężkiego samolotu pościgowego. Pomysł był związany z zapobieżeniem przelotom szybkich samolotów germańskich nad Pomorzem i Śląskiem. Konstruktor przewidywał zamontowanie na stałe w pełnym wyoblonym nosie 8 karabinów maszynowych PWU wz. 37. Projekt nie został zrealizowany.\nZ samolotem PZL-37 Łoś ściśle wiąże się Centralny Okręg Przemysłowy ( COP ). W październiku 1936r. Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu ( KSUS ) podjął uchwałę o budowie COP, z myślą przewodnią – Potrzeby przemysłu obronnego. Istotna była lokalizacja. Starano się wytypować miejsce odległe od naszych odwiecznych wrogów; germańców i moskali. Najlepszą lokalizacją okazało się Podkarpacie, naturalnie chronione z południowej strony przez Góry Karpaty. Obejmował 27 Powiatów; Biłgoraj, Brzesko, Brzozów, Dobromil, Dabrowa, Gorlice, Janów Lubelski, Jarosław, Kolbuszowa, Krasnystaw, Krosno, Lesk, Lubartów, Lublin, Łańcut, Mielec, Nizniów, Przemyśl, Przeworsk, Rzeszów, Robczyce, Sandomierz, Sanok, Tarnobrzeg i Tarnów. Obszar ten był słabo rozwinięty urbanistycznie. Mizerna była sieć drogowa i kolejowa. Nie było wodociągów i kanalizacji. Było za to dużo rąk do pracy, chętnych i zdolnych. Braki techniczne okazały się zbawienne, gdyż można było od początku projektować pod konkretne potrzeby dla nowo odrodzonej Rzeczypospolitej. Plan budowy COP został zatwierdzony w lutym 1937r.. Planowano budowę około 30 fabryk i zakładów wspomagających. Większość z nich nie powstała, bo ich budowę przerwał napad zarazy niemieckiej, wspartej atakiem kacapów. Spora część przyszłych fabryk była jeszcze na deskach kreślarskich.\nZakłady lotnicze należały jednak do realizowanych w pierwszej kolejności. Były to; Państwowe Zakłady Lotnicze – Wytwórnia Płatowców 2 ( WP-2 ) w Mielcu oraz Wytwórnia Silników 2 ( WS-2 ) w Rzeszowie. Obie związane organizacyjnie z PZL WP-1 i WS-1 w Warszawie. Obie nowe wytwórnie miały docelowo być co najmniej 1,5 razy większe od zakładów w Stolicy.\nJuż w połowie 1937r. w Miejscowości Cyranka, leżącą na przedpolach Mielca, zaczęto wytyczać miejsca pod przyszłe obiekty. W dniu 1.09.1937r. rozpoczęto oficjalnie budowę wytwórni. Budowa fabryki pociągnęła za sobą rozwój infrastruktury Miasta. Zbudowano osiedle domów dla pracowników oraz domy jednorodzinne ( wille ) dla kadry kierowniczej. Wybudowano wiele nowych brukowanych ulic. Samą budowę fabryki ukończono w 1938r. Już w 1938r. przystąpiono do organizowania produkcji samolotów. W Mielcu postanowiono umieścić produkcję bombowców PZL-37 Łoś. W maju 1939r. fabryka otrzymała z Warszawy części na 30 samolotów. Do końca 1939r. fabrykę miało opuścić 130 bombowców. Roczna produkcja miała wynieść 228 bombowców. W czerwcu 1939r. został oblatany pierwszy mielecki PZL-37 Łoś. Do napadu zarazy niemieckiej na Rzeczypospolitą ( do dnia 2.09.1939r. ) ukończono budowę 6 sztuk bombowców, a pozostałe 10 maszyn czekały na zamontowanie pozostałego wyposażenia i obloty. Tylko 3 z nich odleciały do jednostek bojowych. Żaden z tych 6 bombowców nie został oficjalnie odebrany przez Polskie Wojsko, nie było na to czasu.\nBombowiec PZL-37 Łoś nie był jedynym samolotem, który miano produkować w PZL Mielec. Drugim miał być lekki bombowiec-rozpoznawczy PZL-46 Sum. Samolot opracował utalentowany Polski konstruktor inżynier Stanisław Prauss, a pierwszy lot wykonał pilot doświadczalny Jerzy Widawski w sierpniu 1938r.. Zakłady PZL Warszawa zbudowały tylko dwa prototypy. Kolejne samoloty budował nowy zakład PZL-Mielec. Samolot okazał się udany i zaprezentowano go jeszcze w 1938r. na Salonie w Paryżu. Pod koniec 1938r. Dowództwo Wojsk Lotniczych Rzeczypospolitej zamówiło 160 egzemplarzy, aby w dniu 28.03.1939r. zmniejszyć tę ilość do 300 maszyn. Równocześnie Bułgaria toczyła rozmowy na temat zakupu 12 maszyn PZL-46 Sum. Na miejsce produkcji wybrano oczywiście PZL Mielec. Lecz przygotowania do produkcji trwały wolno, Bo pierwszeństwo przyznano produkcji samolotów myśliwskich, a Mielec był zajęty produkcją PZL-37 Łoś. Niemniej jednak w lipcu 1939r. linia produkcji PZL-46 w Mielcu była gotowa i rozpoczęto wykonywanie pierwszych elementów.\nNapad zarazy niemieckiej na Rzeczypospolitą spowodował zajęcie fabryki w Mielcu i przerwanie budowy zarówno PZL-37 Łoś jak i PZL-46 Sum, którego pierwszy lot seryjnego egzemplarza przewidywano jeszcze we wrześniu 1939r.\nBudowa zakładu WS-2 w Rzeszowie przebiegała w okresie 1937r.-1939r.. W 1939r. rozpoczęto produkcję części do silników Walter Junior i Minor ( licencja czechosłowacka ) oraz Bristol Pegasus-IX ( licencja brytyjska ). Był to dział produkcji łożysk tocznych z licencji brytyjskiej. Docelowo miano budować 600 silników rocznie.\nWarto dodać, iż wyposażenie fabryk w Mielcu i Rzeszowie była bardzo nowoczesne. Maszyny pochodziły z Francji, UK i USA. W Mielcu było około 150 obrabiarek i zatrudnionych było 700 pracowników. W Rzeszowie było około 400 obrabiarek i zatrudniano około 1 200 pracowników. Oba zakłady zostały zbombardowane już w dniach 1-2.09.1939r..\nPZL-37 Łoś na eksport\nUdane pokazy zagraniczne dały szansę na znalezienie chętnych na sprzedaż PZL-37 innym odbiorcom niż Wojsko Polskie. Stosunkowo szybko zbudowano wersję eksportową oznaczoną PZL-37 C Łoś (Łoś III). Główna zmianą było zastosowanie silników Gnome-Rhone 14N00/01 o mocy 2 x 970 KM. Planowano także wymianę części wyposażenia awionicznego, pod potrzeby lokalnych użytkowników. Prototyp PZL-37/III został pokazany w Grecji jako PZL-37 C.\nWkrótce pojawiły się kolejna wersja eksportowa oznaczona PZL-37 D Łoś (Łoś IV). I znowu podstawową zmianą było zastosowanie najmocniejszych wówczas dostępnych silników Gnome-Rhone 14N20/21 o mocy 2 x 1 050 KM.\nW sierpniu 1938r. samolot P-37/III z rejestracją SP-BNK, odbył przelot reklamowy po kilku krajach. Pilotowany przez Bolesława Orlińskiego i Stanisława Riessa. Odwiedzono Bułgarię, Grecję i Turcję. W planach była także Rumunia. W Grecji samolot oglądali najwyżsi oficerowie greckiego lotnictwa i przedstawiciele rządu. Pokaz odbył się na lotnisku Tatoi. Grecja złożyła zamówienie na PZL-37 Łoś.\nDalszy lot wiódł do Turcji. W dniu 15.08.1938r. wykonywano przelot z Aten do Ankary. Niestety na wskutek złej pogody, lotnicy zboczyli z trasy. Wydłużona trasa doprowadziła do wyczerpania zapasu paliwa i przymusowego lądowania. Lądowanie w przygodnym terenie zakończyło się poważnym uszkodzeniem samolotu. Ewentualne koszty przetransportowania samolotu do Polski i jego naprawy okazały się zbyt wysokie. Dlatego podjęto decyzję o pozostawieniu płatowca. Zabrano tylko silniki, uzbrojenie i awionikę.\nW sierpniu 1938r. trzy samoloty PZL-37 A bis (Łoś I bis) oraz jeden PZL-37 A (Łoś I) dokonał kolejnego przelotu reklamowego przez Rumunie do Bułgarii. Zespół prowadził generał pilot Ludomił Rayski. W dniu 26.08.1938r. na sofijskim lotnisku Buzuriszte samolot zaprezentowano przedstawicielom armii bułgarskiej. Bułgaria wyraziła zainteresowanie zakupem początkowo 30, później 12-15 samolotów z włoskimi silnikami FIAT.\nDalsze rozmowy były prowadzone z Rumunią. Rumuńskie źródła podają informację o podpisaniu kontraktu na dostawę 30 maszyn PZL-37 D.\nTurcja chciała 10 egzemplarzy PZL-37 D oraz elementy do montażu kolejnych 15 egzemplarzy. Chcieli także pomocy w zorganizowaniu wytwórni.\nCo się tyczy sprzedaży PZL-37 do Grecji, to pertraktacje trwały do sierpnia 1939r. i były daleko zaawansowane. Niemniej jednak kontrakt nie został podpisany. Przeszkodził napad zarazy niemieckiej na Rzeczypospolitą.\nDla Egiptu miały być zbudowane 1 lub 2 samoloty PZL-37.\nW 1938r. sprzedano licencję na produkcję PZL-37 belgijskiej firmie Constructuins Aeronautiques G. Renard za 400.000 zł. (Firma działała w okresie 1923r.-1970r.). Dodatkowo za każdy zbudowany płatowiec firma miała wnosić stałą opłatę stronie Polskiej. Planowano budowę maszyn dla republikanów podczas wojny domowej w Hiszpanii. Do podjęcia produkcji jednak nie doszło. Równolegle toczono także rozmowy na temat sprzedaży pierwszej wersji PZL-37 A do Hiszpanii dla strony republikańskiej. Pertraktacje trwały z wykorzystaniem pośredników w Anglii, Francji, Holandii, Danii i Niemczech. U germańców pośrednikiem była chińska ambasada. Do umowy nie doszło, bo wojna w Hiszpanii się skończyła.\nOgółem do 1.08.1939 r. zebrano zamówień na eksport 55 PZL-37, drugie tyle miało pochodzić z Rumunii i Turcji. Dzisiaj byśmy określili większość tych zamówień jako opcje. Nie ulega wątpliwości, iż najbardziej zainteresowanymi krajami były; Rumunia, Bułgaria, Grecja i Turcja. Wpływały zapytania ofertowe z Belgii, Finlandii, Estonii. Była szansa na sprzedaż od 200 do 400 egzemplarzy.\nŁoś w Polskich jednostkach.\nPierwsze samoloty PZL-37 trafiły do utworzonej Eskadry Treningowej. Pierwsze były oczywiście wersje A, nie w pełni uzbrojone. Pierwsze maszyny bojowe dostarczono do jednostek na przełomie 1938r.-1939r.. Jako pierwszy otrzymał je 1 Pułk Lotniczy. Utworzono z nich 4 eskadry bombowe: 211, 212, 216 i 217, zgrupowane po dwa w dwóch dywizjonach. Każda otrzymała po 9 maszyn typu B, czyli na etacie było 36 maszyn. Większość z tych samolotów bazowała na Lotnisku Okęcie. Był to skład Brygady Bombowej w dyspozycji Naczelnego Wodza, pod dowództwem płk. dypl. obs. Władysława Hellera. Każda eskadra dodatkowo posiadała do dyspozycji dwa transportowe Fokkery.\n211 ( 11 ) Eskadra w dniu 31.08.1939r. została przebazowana z Lotniska Okęcie na Lotnisko Ułęż koło Dęblina. Dowódcą 211 Eskadry był kapitan obserwator Franciszek Omylak.\nPZL-37 Łoś 211 Eskadry. Lotnisko Okęcie. 19.03.1939r.\n212 ( 12 ) Eskadra w dniu 31.08.1939r. także została przebazowana na Lotnisko Ułęż koło Dęblina. Dowódcą 212 Eskadry był kapitan pilot Stanisław Taras-Wołkowiński.\n216 ( 16 ) Eskadra z końcem sierpnia 1939r. nie była w pełni skompletowana. Brakowało 6 strzelców pokładowych i personelu technicznego. Eskadra była przeznaczona do drugiego rzutu. Mimo to w dniu 31.08.1939r. 216 Eskadra została przebazowana z Lotniska Okęcie na Lotnisko Podlodów koło Dęblina. Dowódcą był kapitan obserwator Władysław Dukszto.\n217 ( 17 ) Eskadra w dniu 31.08.1939r. została przebazowana na Lotnisko Podlodów koło Dęblina. Dowódcą był kapitan obserwator Eugeniusz Prusiecki.\nZałoga i PZL-37 B Łoś z 217 Eskadry. 19.03.1939r.\n217 Eskadra. Lotnisko Okęcie 19.03.1939r.\nDuża ilość PZL-37 stacjonowała na Lotnisku Małaszewicze czekając na uzbrojenie. Lotnisko Małaszewicze, a właściwie duża baza wojskowa z lotniskiem stanowiła ważny element Polskiego zaplecza wojskowego. Odległa od granic Rzeczypospolitej, a jednocześnie niedaleko Warszawy. Bazowano tam 31 samolotów, które były wciągnięte na stan XX Dywizjonu Szkolnego. Tutaj znajdowały się niemal wszystkie PZL-37 A i PZL-37 A bis. W pierwszych dniach wojny przybyło tam jeszcze 8-17 maszyn.\nByłe Lotnisko Małaszewicze. Do dzisiaj widoczne leje po bombach na drodze startowej. 2012r.\n5 samolotów PZL-37 Łoś trafiło do Samodzielnego Dywizjonu Doświadczalnego.\nO użyciu bombowców PZL-37 w walce, w myśl obowiązujących wtedy przepisów decydował Naczelny Wódz przez Naczelne Dowództwo Lotnictwa. Dowódca Brygady Bombowej mógł dysponować jedynie 2 eskadrami naraz. Utrudniało to łańcuch wydawania rozkazów.\nPodczas pierwszych miesięcy eksploatacji okazało się, iż zlokalizowanie środka wyporu płata, w pobliżu środka ciężkości samolotu, umożliwiało wykonywanie akrobacji i prowadzenie manewrowej walki powietrznej, gdy samolot nie był obciążony bombami. Była to wada prosta do likwidacji, jednak w warunkach szybko zbliżającej się wojny nie do usunięcia. W normalnych warunkach, po usunięciu tego problemu, PZL-37 mógł być nawet ciężkim myśliwcem.\nProblemem było na pewno małe doświadczenia załóg. Nie stało czasu na prowadzenie przeszkolenia w tym zakresie. Samolot był trudny dla pilotów starszego pokolenia. Oni nie przywykli do chowanego podwozia, czy przestawianych śmigieł. Starsi piloci niepochlebnie odnosili się również do zbyt wysoko, ich zdaniem, umieszczonej kabiny pilota. Wejście do kabiny zajmowała trochę czasu, bo wsiadało się od tyłu wchodząc po skrzydle do przedniej kabiny. Odmienną opinię na temat pilotażu PZL-37, mieli piloci młodego pokolenia, chwalący konstrukcję za dużą łatwość pilotażu, którą przewyższał nawet ówczesne Polskie samoloty myśliwskie. Uwagi wymagało sterowanie silnikami . Dźwignie gazu należało cofnąć w celu zwiększenia ciągu, co było rozwiązaniem mało intuicyjnym. Silniki PZL-37, w dość skomplikowany sposób, były zasilane paliwem z 5-zbiorników, zaś tankowanie możliwe było wyłącznie przy wykorzystaniu pompy.\nNiestety zaraza niemiecka w dniu 1.09.1939r., o godzinie 4;40 uderzyła zbrojnie na Rzeczypospolitą. Do dyspozycji Wojsko Polskie miało 84 sprawne maszyny. W większości nie były gotowe do podjęcia natychmiastowych działań wojennych. Spowodowane to było drobnymi usterkami, takimi jak awaria rozmównicy pokładowej, czy kompasów.\nGermańcy dysponowali stosunkowo dobrym rozpoznaniem lokalizacji bazowania samolotów. Dlatego już w dniu 1.09.1939r. kilkakrotnie zbombardowano Lotnisko Okęcie i Lotnisko Małaszewicze. Na Lotnisku Małaszewicze zniszczyli około 7 bombowców. W kolejnych dniach co najmniej 10 maszyn wersji A i B ewakuowano do Rumunii.\nW Wojnie Obronnej 1939 r. PZL-37 były użyte do zwalczania germańskiej broni pancernej w rejonie Wielunia, Sieradza, Piotrkowa Trybunalskiego i Radomska, pod Pułtuskiem, Różanem, w rejonach Przeworska, Jarosławia i Jaworowa oraz na wschód od Zamościa, Hrubieszowa i Włodawy. Wojennym zadaniem Łosi było bombardowanie silnie bronionych, germańskich kolumn pancernych. Bombardowanie prowadzono bez osłony myśliwskiej, ze zmiennym szczęściem, tracąc wiele maszyn, na skutek działań myśliwców wroga. Ataki prowadzono mała liczbą maszyn. Trzeba także zaznaczyć, iż były to bardziej zadania dla lotnictwa szturmowego niż bombowego. Eskadry odnotowały także sześć zestrzeleń Messerschmittów Bf 109 i 110. W walkach stracono około 30 samolotów. 27 maszyn ewakuowano do Rumunii.\nOkazało się, że system ewakuacji załogi z samolotu podczas lotu jest bardzo utrudniony. Był to na pewno element, który należało poprawić, lecz z powodu totalnej wojny niemożliwy do zrealizowania.\nPZL-37 Łoś wykonały 135 zadań bombowych i rozpoznawczych, zrzucając około 120 ton bomb i uzyskując 5 zestrzeleń obronnych. Udział w operacjach Brygady Bombowej wzięło 47 maszyn, w tym 11 z uzupełnień. Utracono przy tym 30 maszyn, a 17 – 19 ewakuowano do Rumunii. Z pozostałych jednostek do Rumunii ewakuowano 6 – 10 maszyn. Kacapy zagarnęli 4 – 8 maszyn, z tego 3 zdolne do lotu. Dwa zostały przekazane do Instytutu Naukowo-Badawczego w moskwie. Około 50 uszkodzonych bombowców PZL-37 zostało zagarniętych przez germańców. Przynajmniej dwa zostały wyremontowane. Pierwszy oddany do prób w ośrodku luftwaffe w Rechlinie został tam rozbity w maju 1940r. Drugi był pokazany na wystawie sprzętu zdobycznego w Wiedniu ( 17.09-30.12.1940 r. ). Kilka zniszczonych ( podpalonych ) PZL-37 wykorzystano w 1940r. podczas realizacji propagandowego filmu ”Kampfgeschwader Lützow”.\nPZL-37 B po przymusowym lądowaniu załoga rozpoczęła maskowanie. 1939r.\nZniszczony samolot PZL-37 Łoś na Lotnisku Małaszewicze. 1939r.\nZniszczone samoloty PZL-37 Łoś na Lotnisku Małaszewicze. 1939r.\nBardzo często znawcy tematu porównują PZL-37 Łoś ze szwabskim He-111. Moim zdaniem, to porównanie jest nieporozumieniem. Konstrukcje germańskie będące w dniu 1.09.1939r. na wyposażeniu jednostek bojowych pod każdym względem ustępowały Polskiemu PZL-37 Łoś. Jednak germańskie biura pracowały wciąż intensywnie, a fabryki budowały kolejne poprawione samoloty. Nasze biura i fabryki zostały zniszczone.\nŁosie przeszły ostry egzamin, mimo iż nie były do niego zupełnie przygotowane, należy ocenić, że zdały go celująco. Bojowo utracono 30 maszyn. Doskonale spisały się załogi PZL-37, wykazując się męstwem i odwagą. 9 lotników poniosło śmierć, rannych zostało 6, a nie wróciło z lotów łącznie 42 (w tym jeńcy i zaginieni w akcji). Cześć pamięci tym którzy zginęli broniąc niepodległej i suwerennej Rzeczypospolitej.\nWojna obronna dobiegła końca. Dwa ścierwa zalały Najjaśniejszą Rzeczypospolitą. Ale historia PZL-37 Łoś się nie skończyła. Źródła podają różne ilości Łosi, które znalazły się zagranicą. Z Brygady Bombowej ewakuowano do Rumunii 17 maszyn typu B. Niejasnym jest ile z XX Dywizjonu Szkolnego. Najprawdopodobniej były to 6 maszyn. Łącznie w Rumunii znalazło się 23 lub 27 maszyny.\nMaszyny Łoś zostały internowane w Rumunii i wcielone do jej sił powietrznych, pomimo usilnych protestów władz Polskich popartych przez Francję i Anglię. Wcielono je do 76 i 77 Eskadry. Do Rumunii ewakuowano łącznie 23-27 Łosie. Jedna maszyna została przez nich rozbita 18.11.1939 r. na lotnisku w Jassach. Według zachowanych materiałów rumuńskich przezbrojono je w germańskie karabiny maszynowe 7,92 mm MG 15 oraz działka MG FF 20 mm. Używano ich bojowo przeciwko ZSRS od 1941r. do 1944r.. Bombardowały między innymi miasta na terenie Ukrainy. Używano także do szkolenia załóg latających na Ju-88. Możliwe jest, iż 3 PZL-37 B zbombardowały Kosice w dniu 26.06.1941r., jako prowokacja wobec Węgrów, aby Ci wypowiedzieli wojnę ZSRS. Źródła do końca nie rozstrzygają, czy były to Łosie, czy może SB-2. Prowokacja się powiodła, jednak Rumunia zapłaciła za tą akcję w sierpniu 1944r., gdy Węgrzy znaleźli okazję odwdzięczenia się Rumunom poprzez zbombardowanie lotniska Cimpia Turzii i zniszczyli tam wiele PZL-37 B. Podobno kilka sztuk zostało zniszczonych przez węgierskich partyzantów w sierpniu 1944r.. Możliwe, iż nieliczne pozostałe maszyny wzięły udział w walce tym razem przeciw germańcom. Docierające do Polski po wojnie wiadomości o posiadaniu nadal PZL-37 przez Rumunów okazały się nieprawdziwe.\nŁosie w Rumunii wielkiej kariery nie zrobiły. Tam PZL-37 Łoś zyskał miano latającej trumny. Wiele maszyn rozbiło się grzebiąc załogi. Nie można jednak winy za tę sytuację zwalać na samolot. Rumuńscy piloci nie byli szkoleni przez Polskich instruktorów, którzy znali mocne i słabe strony Łosia. Ponadto nie przekazano Rumunom instrukcji użytkowania w locie, w efekcie dość skomplikowany system przełączania kranów paliwa pozostał dla nich zagadką i dla tego przypadki nagłej przerwy pracy silników nie należały tam do rzadkości.\nW ZSRS wylądowały omyłkowo łącznie 4 maszyny. Łącznie kacapy zagarnęli 4 – 8 maszyn, z tego 3 zdolne do lotu. Dwa zostały przekazane do Instytutu Naukowo-Badawczego w Moskwie.\nGermańcy w Warszawie, Mielcu, Małaszewiczach zdobyli 41-50 maszyn. Cześć zniszczono dla wcześniej wspomnianych celów propagandowych. Polscy pracownicy zatrudnieni do oczyszczania lotnisk Okęcie i Mielec zniszczyli większość z nich, pod pretekstem zezłomowania, zanim szkopy zdążyły się połapać. Tak więc w konsekwencji jedynie 2 maszyny były w pełni sprawne. Przewieziono je do Rechtlinie w celu testów. Jeden z nich rozbił się w maju 1940r. zabijając ze sobą całą załogę. Czyli, czterech kolejnych germańców na kącie PZL-37 Łoś. Druga trafiła na pokaz, a po nim los maszyny jest nieznany. Zaraza niemiecka przechwycili także 50 nowiutkich silników PZL Pegasus XX, które sprzedali Szwecji i zostały zamontowane w Ju-86K-13.\nGermańcy w Mielcu. Widoczne kadłuby PZL-37 Łoś. 1939r.\nPZL-37 B Łoś w barwach germańców na wystawie we Wiedniu 17.09-30.12.1940r.\nW dniu 4.09.1939r., bazujący na lotnisku polowym w Kucinach koło Aleksandrowa Łódzkiego, III Pluton 212 Eskadry Bombowej, pod dowództwem porucznika obserwatora Kazimierza Żukowskiego, otrzymał zadanie bombardowania germańskich kolumn zmotoryzowanych w rejonie Wielunia, na szosie Wieluń-Rusiec. Z zadania tego nie powróciła żadna z załóg.\nFormację trzech samolotów prowadził PZL-37 B Łoś nr 72.43, dowodzony przez por. obs. Kazimierza Żukowskiego (załoga w składzie por. Kazimierz Żukowski, sier. pil. Józef Siwik, oraz strzelcy kpr. Władysław Kramarczyk i st. szer. Aleksander Stępnowski ). Po jego lewej stronie leciał PZL-37 Łoś nr 72.16 ppor. obs. Kazimierza Dzika (załoga w składzie ppor. obs. Kazimierz Dzik, pchor. pil. Feliks Mazak (Jan Żarnowski) oraz strzelcy kpr. Danielak i Gołębiowski ). Po prawej PZL-37 Łoś nr 72.91 ppor. obs. Mieczysława Bykowskiego (załoga ppor. Mieczysław Bykowski, kpr. pil. Kazimierz Kaczmarek oraz strzelcy kpr. Marian Gargol i kpr. Lucjan Zimmerman ).\nWkrótce po starcie, w rejonie Pabianic, klucz Łosi został przechwycony przez 8 myśliwców Messerschmittów BF109D z 1./ZG2. Po dwóch atakach trójki Messerschmittów, samolot por. obs. Kazimierza Żukowskiego został zestrzelony nad wsią Ślądkowice i upadł na pole Stefana Dychto. Cała załoga zginęła. Wszyscy pochowani zostali na cmentarzu w Dłutowie. Zestrzelony samolot ppor. obs. Mieczysława Bykowskiego spadł na łąkach w rejonie wsi Patoki ( około 8 km od wsi Ślądkowice ), koło Drużbic i wpadł do urobiska po torfie. Samolot płonął. Z załogi uratował się tylko jeden lotnik; kpr. pil. Kazimierz Kaczmarek, który wyskoczył wcześniej ze spadochronem. Rannego zabrało Wojsko Polskie. Pożar rozgorzał i objął dolną część kadłuba. Przybyłym na miejsce mieszkańcom ogień uniemożliwił wydobycie lotników z samolotu. Ciała dwóch z nich udało się wydostać dopiero następnego dnia. Ciało trzeciego lotnika, ppor. Bykowskiego, wydobyto dopiero w 1940r. Wszyscy zostali pochowani na cmentarzu w Drużbicach.\nTrzeci z Łosi, samolot ppor. obs. Kazimierza Dzika w czasie walki powietrznej doznał poważnych uszkodzeń. Zapalił się silnik i skrzydłowy zbiornik paliwa. Załodze udało się zrzucić bomby, a samolot wylądował przymusowo w rejonie wsi Dłutówek na terenie młodego lasu, w odległości około 6 km od wsi Ślądkowice, na południe od Pabianic. Z płonącego samolotu przed lądowaniem wyskoczyło na spadochronach dwóch członków załogi, kpr. strz. Aleksander Danielak i kapral Konstanty Gołębiowski. Mimo że w czasie opadania na spadochronach byli ostrzeliwani przez germańców, uratowali się. Dwóch pozostałych członków załogi również uratowało się. Ppor. obs. Kazimierz Dzik, samodzielnie, a ppor. pil. Feliks Mazak przy pomocy chłopców Piotra Olkusza i Edwarda Szymaka ( którzy pracowali na pobliskim polu ) oraz obserwatora, wydostali się z płonącego samolotu. Pilot w wyniku uderzenia znalazł się w pozycji głową w dół, miał złamaną rękę i kości udowe wybite ze stawów. Był przypięty pasami do płonącego samolotu. Piotr Olkusz podczołgał się do kabiny i wydobytym z kieszeni nożem rozciął pasy. Nadbiegli inni ludzie, sprowadzono bryczkę, umieszczono na niej lotników i odwieziono do szpitala wojskowego w Pabianicach, a potem razem z nim i cofającym się na wschód frontem dotarli do Wilna. Tam pilot, kiedy tylko stan jego zdrowia pozwolił na opuszczenie szpitala, został zabrany przez rodziców kolegi. Pod zmienionym nazwiskiem (Jan Żarnowski) i dzięki pomocy różnych osób, zmieniając adresy, zdołał uniknąć aresztowania i wywiezienia do obozu. Dowódca załogi zginął w Katyniu. Peter Olkusz, bo tak obecnie nazywa się człowiek, który uratował pilota w 2009r. miał 96 lat i mieszkał w Kanadzie. Edward Szymak nie przeżył wojny.\nDłutówek 2009r. Replika samolotu PZL-37 Łoś – pomnik ku chwale bohaterów. Na kadłubie gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica – godło 212 Eskadry Bombowej.\nDłutówek 2009r. Co roku, w rocznice tragicznych wydarzeń sprawuje się tutaj Mszę Święta.\nReplika bombowca PZL-37 Łoś. 2012r.\nMimo stosunkowo dużej liczby zbudowanych maszyn PZL-37 Łoś do naszych czasów nie zachował się ani jeden egzemplarz. A jeśli jakiś egzemplarz przetrwał okres II wojny światowej, to z rozmysłem został zniszczony. Pamiętajmy, iż ( nawet zdatne do lotu ) maszyny posiadali; Rumuni, moskale i germańscy. W okresie PRL nikt nie był zainteresowany zdobyciem choćby wraku.\nMimo to, kultywowana w drugim obiegu historia, nie pozwoliła na wymazanie z pamięci tego doskonałego samolotu. I przyszedł taki czas, kiedy dwóch młodych inżynierów Jakub Skrzypek i Kazimierz Nowakowski, zapałali chęcią wskrzeszenia choćby modelu w skali 1:4. Z tym pomysłem, z początkiem 2010r., udali się do Dyrektora PZL-Mielec Sikorsky. Propozycja został przyjęta i zmodyfikowana – skala ma być 1:1\nRekonstrukcja nie była łatwa, bo nie zachował się żadne plany techniczne i tylko kilkadziesiąt zdjęć oraz filmów. Dokumentację techniczną tworzono od początku na podstawie szczątkowych materiałów, które ocalały. Pomocne były plany modelarskie, choć wykonane w mniejszej skali. Zaplanowano budowę repliki pod gołym niebem, w pobliżu postumentu na którym miał stanąć. Plan ten jednak ewoluował. Stwierdzono, iż dobrze byłoby mieć możliwość przewożenia repliki na pokazy lub do hali w celu wykonania napraw lub poprawek malarskich. Dyrekcja zakładu PZL-Mielec Sikorsky, który jest od 2007r., własnością jankesów, bardzo wspierała ten program.\nModel powstawał w tej samej hali nr 2, w której przed atakiem zarazy germańsko-moskiewskiej produkowano bombowce PZL-37 Łoś. Budowa trwała 2,5 roku i pochłonęła 5 000 roboczogodzin. Te 5 000 godzin to prywatny czas jaki poświęcili pasjonaci-patrioci. W sumie przy budowie pracowało 70 osób. Na budowę zużyto 5 ton aluminium i prawie tonę stali, 20 000 nitów, 400 metrów kwadratowych blachy na poszycie oraz 70 litrów farby. Łoś ma 17 metrów rozpiętości, 13 metrów długości i waży około 6 ton.\nPZL Mielec-Sikorsky. Budowa repliki w hali gdzie budowano samoloty PZL-37 B w 1939r.. 2012r.\nPZL Mielec-Sikorsky. Budowa repliki. 2012r.\nUroczystość prezentacji nielatającej repliki zorganizowano dla VIP i środków masowego przekazu w dniu 29.09.2012r. (sobota). Uroczystość miała charakter wojskowo-patriotyczny. Przy dźwiękach „Marszu Lotników” Łoś został wyprowadzony z tej samej hali, w której produkowany był w 1939r.. Przy asyście kompanii honorowej zabrzmiał Mazurek Dąbrowskiego, została wciągnięta flaga na maszt. Prezentację prowadził Andrzej Tułowiecki z Wydziału Promocji Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Podczas uroczystości powietrzny hołd legendarnemu bombowcowi dodał śmigłowiec S-92 Black Hawk oraz TS-8 Bies.\nW dniu 30.09.2012r. (niedziela) model zaprezentowano mieszkańcom Mielca.\nProblem w tym, iż model stoi na terenie zakładu i dostęp do niego jest utrudniony. Dlatego niewykluczone, że w przyszłości model zostanie czasowo wypożyczony np. do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Stałym miejscem jego prezentacji ma być teren przed fabryką, pośród innych konstrukcji budowanych w Mielcu. Jeśli będą sponsorzy, możliwa jest czasowa prezentacja w innych placówkach muzealnych.\nReplika PZL-37 B Łoś. Moment uroczystego rollout. Mielec 29.09.2012r.\nReplika PZL-37 Łoś z rejestracją 803-N Mielec 29.09.2012r.\nNa przestrzeni dziesiątków lat samolot PZL-37 Łoś obrósł legendą. Jest wymieniany natychmiast, gdy pytamy o Polskie samoloty w wojnie obronnej 1939r.. Był i jest bez wątpienia dumą Polskiego Przemysłu Lotniczego. PZL-37 Łoś był projektowany jako konstrukcja nowoczesna, wręcz nowatorska, wyprzedzająca niemal wszystkie inne. Lecz chyba najważniejsze, iż była to konstrukcja całkowicie Polska. Geniusz Polskich konstruktorów, techników i robotników.\nKontrowersje wokół samolotu PZL-37 nie tyczą samej konstrukcji jako takiej. Problemem był kierunek rozwoju lotnictwa i problem ten nie dotyczył tylko Rzeczypospolitej. W 30-tych latach XX wieku jednym z kierunków rozwoju była teoria włoskiego generała Giulio Douheta, wyrosła na doświadczeniach wielkiej wojny światowej. Uważał on, że bombowce stanowią główną siłę nowoczesnego lotnictwa. Dopiero II wojna światowa zweryfikowała teorie użycia lotnictwa, w tym bombowego. Sam Giulio Douheta ewoluował w strategii użycia lotnictwa i stał się zwolennikiem tworzenia samolotów uniwersalnych.\nWielu znawców tematu twierdzi, że szybki dwusilnikowy bombowiec o dużym udźwigu, nie sprawdził się w wojnie obronnej 1939r.. Ale sprawdziłby się ( gdyby była tak okazja ) w atakach na cele na terenie rajchu. Gdyby te samoloty użyto zgodnie z przeznaczeniem mogły zapewne odnieść wielki sukces.\nNieuzasadnionej krytyce poddawano uzbrojenie defensywne. Twierdzono, iż trzy karabiny maszynowe to za mało. Zapomnieli jednak, że PZL-37 Łoś powinien działać w osłonie myśliwców PZL-50 Jastrząb. A to już wyglądałoby zupełnie inaczej.\nTeraz, kiedy znamy wynik zmagań z zaraza niemiecką i cios w plecy kacapów, łatwo jest powiedzieć, że należało skromny budżet przeznaczyć na budowę myśliwców.\nNastępca generała pilota Ludomiła Rayskiego, generał pilot Józef Zając planował zakończenie produkcji PZL-37 i skierowanie całych sił na produkcję myśliwca, który był bardziej potrzebny w wojnie obronnej. Planowano też przezbrojenie PZL-37 na ciężkie myśliwce.\nZ perspektywy czasu oceniać jest łatwo. Więc już nie wyszukujmy minusów PZL-37. Bądźmy dumni z naszej historii, bo obecnie ( 2012r. ) nie budujemy już żadnych samolotów bojowych i pod rządami masonów i libertynów nie powstanie żaden Polski samolot.


Sierpniowy planner ogrodowy - Pracownia w Dolinie\nWritten by Magdalena Strzyzewska on 6 sierpnia 2018\nSierpniowy planner ogrodowy z listą prac do wykonania w ogrodzie już na Was czeka. Lekko opóźniony, ale aktualny jak najbardziej. Podwójnie, bo oto upały leciutko odpuściły, zawiał ożywczy wiaterek, tu i ówdzie popadało, a temperatura przyjemnie oscyluje wokół 20 stopni – kto może ten leci ponadrabiać upalne zaległości. A jest co robić, widzę po swoim ogrodzie!\nGrządki i rabaty wypielić – bo mimo że upał, to jednak chwasty buszują tam gdzie buszować nie powinny. A w takie ekstrema pogodowe lepiej, żeby nasze rośliny ozdobne i użytkowe konkurencji o wodę i pokarm miały jak najmniej.\nRośliny które wypadły usunąć – susza, palące słońce, niewłaściwe podlewanie, choroby grzybowe – wszystko to czasami powoduje, że rośliny nam usychają i trzeba je wykopać i zutylizować. Rośliny porażone chorobami usuwamy jak najszybciej, aby choroba nie przeniosła się na zdrowe okazy, inne możemy przyciąć i zaserwować im wzmożoną pielęgnację – czasami z pozoru martwe rośliny „ożywają”, więc nadzieja umiera ostatnia 🙂\nPlony zbierać na bieżąco – jabłka opadają, ogórki przerastają, pomidory pękają – jeżeli mamy ogród użytkowy, to przy optymalnych warunkach możemy dwa razy dziennie robić rundę z koszykiem i zbierać to, co posialiśmy na wiosnę. Serio. Wszystko dojrzewa w ekspresowym trybie.\nWysiać poplon w miejsca puste – po zebraniu plonów z grządki w całości, zamiast zostawiać gołą glebę i pole do popisu dla chwastów, warto posiać jesienny poplon zgodnie z tabelami upraw współrzędnych i zmianowania (to w przypadku użytkowych), albo wysiać rośliny na zielony nawóz, a za dwa miesiące grządkę po prostu przekopać.\nPodlewać regularnie i wygaszać nawożenie azotowe – woda i składniki pokarmowe to być albo nie być da naszego ogrodu. Ale zarówno podlewanie jaki i nawożenie należy robić z głową – wody dostarczamy regularnie, ale pozwalamy też roślinom samodzielnie o nią powalczyć (rośliny budują wówczas silniejszy i głębszy system korzeniowy), zaś nawozy mineralne w skład których wchodzi azot ( to te na zieloną masę) ograniczmy, aby rośliny lepiej przygotowały się do jesieni i zimy (liście i tak wkrótce opadną, a zielone pędy krzewów muszą nabrać krzepy, bo inaczej mróz je zniszczy).\nPoprawki w ogrodzie szykować, trawniki wysiewać, nowe zakątki projektować – koniec lata to dobry czas na takie zmiany. Jeżeli już mamy ogród, to widzimy po sezonie wyraźnie co i jak chcemy w nim zmienić. Jeżeli ogród planujemy, to sierpień jest dobrym czasem na poczynienie przygotowań i szukanie inspiracji, a także na zakupy (wyprzedaże!)\nResztę prac do wykonania znajdziecie w plannerze – do pobrania pod koniec wpisu.\nZa nami dwa Wyzwania Projektowe – Wiosenne marcowe i Letnie lipcowe – kto brał udział, pobrał materiały i oglądał moje filmy ten dobrze wie, ile roboty jest z dobrym projektem. Na jesień w Pracowni ruszy Kurs Projektowania Ogrodów – krok po kroku od mapy do zieleni 🙂 Szkic już gotowy, część materiałów też – teraz zastanawiam się jak Wam tę wiedzę dawkować. Jesteście długodystansowcami czy wolicie wiedzę w solidnej pigułce? Wolicie pracować sami ze wsparciem jak na studiach, czy jak w szkole – lekcja po lekcji z zadaniem domowym, sprawdzaniem i korektą co tydzień?\nWy się zastanówcie, jak pytanie powtórzę na fanpejdżu Pracowni w Dolinie, a tymczasem planner ogrodowy na sierpień czeka na Was po kliknięciu w link – KLIK.\nA ja szykuję Wam nieco egzotyki na przyszły tydzień – wyjeżdżam na południe Europy na Zieloną Objazdówkę śladami niecodziennych parków, ogrodów, flory innej niż ta nasza. Jedziemy ładować akumulatory, szukać inspiracji, spotkać się z ciekawymi ludźmi, rozwinąć skrzydła. Co z tego wyniknie zobaczymy, ale wiem na pewno, że będę spamować piniami, cyprysami, palmami, lazurem wód, szarością skał, zielenią parków i kolorami kwiatów, kamieniczek, i czerwienią tamtejszych dachówek.\nTymczasem dobrego dnia dla Was 🙂


Miley Cyrus Vs Sinead O'Connor - Nothing Compares To Wrecking Ball. Mashup hitów d...\nMiley Cyrus Vs Sinead O'Connor - Nothing Compares To Wrecking Ball. Robin Skouteris zrobił mashup największych hitów dwóch pozostających ze sobą w konflikcie gwiazd. Co z tego wynikło...\nMiley Cyrus w X Factor UK: występ z Wrecking Ball. Zobacz Miley jako arabską księż...\nMiley Cyrus w X Factor UK swoim występem z Wrecking Ball uświetniła kolejne już ogłoszenie wyników głosowania widzów. Wokalistka tym razem zaprezentowała się nam jako arabska księżnic...\nMiley Cyrus ogłosiła, że supportem podczas jej światowej trasy koncertowej zostały dziewczyny z Icona Pop oraz Sky Ferreira! Już na początku przyszłego roku wyruszą we wspólne tournee po cał...\nRobin Thicke już nigdy nie wystąpi z Miley Cyrus! [VIDEO]\nRobin Thicke nie chce występować z Miley Cyrus! Po kontrowersyjnym występie na Video Music Awards 2013, piosenkarz nie zamierza już więcej występować na scenie z byłą gwiazdą Disney'a.\nMiley Cyrus chce nagrać teledysk z Britney Spears! SMS (Bangerz) będzie nowym hite...\nMiley chce Britney we wspólnym klipie! Piosenkarki nagrały wspólnie kawałek SMS(Bangerz), który zachwycił fanów obu pań. Miley chce, żeby utwór SMS został kolejny...\nSkandale Miley Cyrus: w czyje ślady idzie Miley? Przypominamy 5 największych skand...\nSkandale Miley Cyrus - to obecnie ulubiony temat we wszystkich mediach - nie tylko muzycznych. Miley wie, jak zwrócić na siebie uwagę! Jednak to nie pierwsza z gwiazd, które potr...\nMiley Cyrus na MTV EMA 2013: Zapaliłam skręta, bo... Sprawdź, jak tłumaczy się Mil...\nMiley Cyrus wywołała kolejny skandal paląc skręta przy odbieraniu nagrody MTV EMA 2013. Teraz autorka hitu Wrecking Ball tłumaczy, że tym razem wcale nie miała w planie szokowania publicz...\nMiley Cyrus - Summertime Sadness. Miley coveruje Lanę Del Rey. Który wykon lepszy?...\nMiley Cyrus - Summertime Sadness to piosenka Lany Del Rey, którą zaśpiewała Miley w wersji akustycznej podczas występu w BBC Radio 1 Lounge. Który wykon lepszy? Sprawdź i zagłosu...\nMTV EMA 2013: Miley Cyrus występem promuje teledysk do Real And True, ale nad scen...\nNa MTV EMA 2013 Miley Cyrus wystąpiła dla nas 2 razy. Oglądając filmik z show Miley Cyrus do We Can't Stop wiemy, że promowała nim nowy teledysk do Real And True, gdzie zagrała nagą kosmitkę. Kto i...\nMTV EMA 2013: Miley Cyrus z We Can't Stop i Wrecking Ball na scenie! Było kontrowe...\nNa gali MTV EMA 2013 swoje show zaprezentowała Miley Cyrus. Występ wokalistki na MTV Europe Music Awards 2013 to dwa wykony: gwiazda zaśpiewała We Can't Stop i Wrecking Ball. Czy i tym razem było n...\nMiley Cyrus nago w teledysku do Real And True od Future! Gwiazda zagrała kosmitkę ...\nMiley Cyrus nago zaprezentowała się w roli kosmitki w nowym teledysku do Real And True od Future w towarzystwie Mr. Hudsona. Wokalistka pokryta srebrną mazią zaliczyła w swojej karierze kolejne sce...\nMTV EMA 2013: Miley Cyrus pali skręta na scenie odbierając nagrodę za Najlepszy Te...\nMiley Cyrus zapaliła skręta na MTV EMA 2013 i w ten sposób stała się największą skandalistką gali. Wokalistka trawki skosztowała na scenie odbierając nagrodę za Najlepszy Teledysk za Wreckin...


Sołectwa szykujcie się na dożynki! Przygotowaliśmy dla Was konkurs z atrakcyjnymi nagrodami.\nJuż 21 września o 15.00 w Biesalu rozpoczną się tradycyjne Dożynki Gminne. Organizatorzy przygotowali dla Was moc atrakcji i konkursów. Wśród nich konkurs dla sołectw o nagrodę Wójta Gminy Gietrzwałd. Można wygrać bony dla sołectwa do sklepu Majster. Zajrzyjcie do regulaminu.\nStowarzyszenie Przyjaciół Biesala przygotuje pyszności na kiermasz potraw. Będą występy artystyczne najróżniejszej maści. Atrakcje dla dzieci oraz stoiska z zabawkami i słodkimi przekąskami. Nikt nie będzie się nudził a każdy ma okazję do doskonałej zabawy. Do zobaczenia w Biesalu!


HostingWarsaw - wynajem luksusowych apartamentów w Warszawie\nHosting Warsaw - wyjątkowe doświadczenie Warszawy\nHosting warsaw wynajem apartamentów jeszcze nigdy nie był tak przyjemy, z nami możesz znacznie więcej niż ci się wydaje, elastyczna oferta, luksusowe apartamenty w centrum warszawy, przemyślane, wyjątkowo stylowe mieszkania do wynajęcia w samym centrum Warszawy. w centrum, ale w dobrze przemyślanej lokalizacji.\nHostingWarsaw to prawdopodobnie najbardziej gościnny wynajem apartamentów w warszawie\nHostingWarsaw to projekt który natycha polską gościnnością wynajem mieszkań i apartamentów w Warszawie, nasza oferta jest elastyczna i dopasowuje się do ciebie, niezależnie czy wpadasz na airbnb, na jeden dzień, czy pragniesz wynająć nasze mieszkania na lata. A do tego możemy ci pokazać jak w Warszawie żyć wygodnie ;)\nApartamenty do wynajęcia w wyjątkowych lokalizacjach Warszawy\nLokalizacja naszych apartamentów nigdy nie jest przypadkowa, przykładamy dużo uwagi by każde z mieszkań znajdowało się w wyjątkowych, interesujących, wartościowych i pięknych miejscach Warszawy.\nHosting Warsaw - Unikatowe doświadczenie Warszawy\nCzas w Warszawie w najwyższej jakości wydaniu.\nCokolwiek zamierzasz robić w tym cudownym mieście, chcemy, aby twoje doświadczenie było niesamowite. Znamy to miasto jak własną kieszeń, mamy przygotowane dla Ciebie to co najlepsze. Podane na srebrnej tacy.\nApartamenty do wynajęcia w wyjątkowych miejscach Warszawy\nNasze apartamenty to więcej niż luksusowe mieszkania, to dom w którym się rozgościsz.\nWiemy co w życiu jest ważne. komfort, przestrzeń, satysfakcja!\nw Rodzinnej Atmosferze.\nWarszawa - Cudowne miasto o wyjątkowej atmosferze. Kochamy to miasto i znamy je jak własną kieszeń. Przyjedź do nas a pokażemy ci wszystko co warto odkryć w tym niesamowitym mieście.\nŻyj jak król, nasze mieszkania to wysoki komfort życia. Życie mamy po to by je doceniać, przeciętność zostawmy innym. Każde z naszych mieszkań ma w sobie to coś, co sprawi, że poczujesz się wyjątkowo.\nJesteś w domu, zrelaksuj się i ciesz się życiem, po to tutaj jesteś. Przyjechałeś zobaczyć Warszawę, masz tu jakiś biznes do zrobienia? Cudownie! Zrelaksuj się, pokochaj klimat miasta, a nasz zespół zadba o Ciebie i Twoje potrzeby. Niekoniecznie jak obsługa hotelowa, jak przyjaciele. Znamy to miasto i wiemy, jak tu wszystko ogarnąć. ;)\nApartamenty Hosting Warsaw to piękne komfortowe apartamenty\nstworzone z rozmysłem i artystyczną pieczołowitością\nz myślą o najbardziej satysfakcjonującym doświadczaniu\nŻycia w Warszawie.\nApartament Diabelska Elegancja\nApartament Rozkosz Czereśni\nKrzysztof Hubert Pawlik, CEO dyrektor wykonawczy, lider projektu\ngłowa projektu, pasjonat języków i komunikacji międzyludzkiej\nMarcin Pawlik Dyrektor Techniczny\nzadba by wszystko było na swoim miejscu i działało jak należy.\nzadba o komfort i atmosferę Waszego czasu w Warszawie.\nGWARANCJĄ 105% SATYSFAKCJI 5 WARTOŚCI KTÓRYMI PODĄŻAMY\nJAKOŚĆ PRZEDE WSZYSTKIM! Z TROSKĄ O NAJDOBNIEJSZE DETALE I WIZJĄ Z SZEROKIEJ PERSPEKTYWY, DOKŁADAMY WSZELKICH STARAŃ BY SATYSFAKCJA BYŁA NUTĄ PRZEWODNIĄ TWOJEGO CZASU W WARSZAWIE!\nAPARTAMENTY NA WYSOKI KOMFORT, OBUDOWANE DOOKOŁA UŻYTKOWNIKA PRZYJAZNE PRESTRZENIE. BY ŻYĆ WYGODNIE.\nSZYBKA I EFEKTYWNA KOMUNIKACJA BAZUJĄCA NA OTWARTOŚCI I WZAJEMNYM ZROZUMIENIU.\nSTYLOWO URZĄDZONE APARTAMENTY Z DBAŁOŚCIĄ O KAŻDY SZCZEGÓŁ UMIEJSCOWIONE W WYJĄTKOWYCH, SPECJALNIE SELEKCJONOWANYCH LOKALIZACJACH WARSZAWY\nWIERZYMY W KONSENSUS, WIN-WIN, NIE WCISKAMY KITU.\nZapoznaj się z elastycznymi ofertami wynajmów HostingWarsaw!


Przekazanie materiałów reklamowych bez opodatkowania VAT - Infor.pl\nStrona główna » Księgowość » Podatki » VAT » Zakres opodatkowania » Przekazanie materiałów reklamowych bez opodatkowania VAT\n07 grudnia 2015, 09:09\nOpodatkowanie VAT nieodpłatnego przekazania towarów - zasady\nW świetle art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, przez dostawę towarów (czynność opodatkowaną VAT), rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:\nZ powyższej regulacji wynika, że opodatkowane są z zasady wszelkie darowizny towarów, pod warunkiem istnienia prawa do odliczenia VAT naliczonego. Wyjątek stanowią przekazywania próbek i prezentów małej wartości, o których mowa w art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o VAT.\nPrzekazanie materiałów reklamowych to nie darowizna\nWydaje się jednak, że przekazanie materiałów o charakterze czysto reklamowym, nie będzie opodatkowane na mocy powyższych przepisów. Takie przekazania powinny być bowiem rozpatrywane jedynie z punktu widzenia przekazującego. Rozdanie materiałów reklamowych ma bowiem wartość jedynie dla niego, a nie dla obdarowanego. To przekazujący może się reklamować i przekazać informacje o swojej działalności.\nPrzekazanie takich materiałów nie ma natomiast wartości dla obdarowanego. W szczególności ciężko uznać, aby reklama innego podmiotu stanowiła dla niego „towar” o wymiernej wartości. Jest to raczej nośnik informacji ważnej dla przekazującego. Z powyższych względów nie można tu mówić o darowiźnie.\nPoza tym, należy zaznaczyć, że dostawa towarów (czynność oplotkowana) powinna się charakteryzować konkretnym przysporzeniem na rzecz obdarowanego. Oznacza to, że dostawą będzie przekazanie takich towaru (rzeczy materialnych), które mają dla obdarowanego wartość konsumpcyjną (co oznacza, że może on z takich towarów korzystać w swoim interesie). Tych kryteriów nie spełnia przekazanie materiałów (katalogów, ulotek, broszur) o charakterze jedynie reklamowym. Takie przekazanie nie ma wartości użytkowej dla obdarowanego i nie służy zaspokajaniu jego potrzeb. Tym samym ich przekazania nie można uznać za darowiznę na rzecz obdarowanego. Nie będzie więc to dostawa towarów (o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT) na jego rzecz. W konsekwencji, takie przekazanie nie stanowi czynności opodatkowanej VAT. Bez znaczenia pozostaje wartość takich towarów (większa lub mniejsza niż 10zł).\nPrzekazanie kalendarzy będzie opodatkowane\nNależy przy tym podkreślić, że powyższe stanowisko odnosi się jedynie do przekazań towarów o charakterze wyłącznie reklamowym. Nie dotyczy zaś towarów, które mają samodzielną wartość dla obdarowanego i tylko dodatkowo pełnią rolę reklamową (np. kalendarzy z logiem przekazującego). Przekazanie takich towarów może zostać uznane za opodatkowaną VAT dostawę towarów, chyba że będzie uznane za prezent o małej wartości, czyli, z zasady, mniejszej niż 10 zł (art. 7 ust. 4 ustawy o VAT).


Pomoc prawna online – czy należałoby z niej korzystać? | Niezły Blog!\nYou are here: Home / Pozostałe / Pomoc prawna online – czy należałoby z niej korzystać?\nPomoc prawna online – czy należałoby z niej korzystać? Reviewed by admin on 21 września 2021 .\nPomoc prawna online – czy warto z niej korzystać? Bo zapotrzebowanie na pomoc prawną jest niesłychanie wielkie, wiele kancelarii prawnych posiada swoje oddziały internetowe, w jakich możemy uzyskać pomoc prawną w ciągu 24 godzin od wysłania stworzonego przez nas zapytania. Jest to o tyle praktyczne, iż udając się osobiście do kancelarii, musimy dostosować się do […]\nBo zapotrzebowanie na pomoc prawną jest niesłychanie wielkie, wiele kancelarii prawnych posiada swoje oddziały internetowe, w jakich możemy uzyskać pomoc prawną w ciągu 24 godzin od wysłania stworzonego przez nas zapytania. Jest to o tyle praktyczne, iż udając się osobiście do kancelarii, musimy dostosować się do godzin przyjęć, odczekać w długiej kolejce, a jeśli mamy o wiele bardziej złożony problem do omówienia, prawdopodobnie nie uzyskamy odpowiedzi czy konkretnej porady od ręki – sprawdź doradztwo prawne Namysłów. Potrzebne będzie następne spotkanie, by prawnik był w stanie zastanowić się nad konkretną poradą. Korzystając z profesjonalnych usług kancelarii on line, wysyłamy swoje pytania, dokonujemy zapłaty – nie są to duże kwoty, poradę wolno uzyskać już od 50 zł, oraz w ciągu 24 godzin otrzymujemy właściwą odpowiedź na adres mailowy. Jeśli prawnik będzie miał pomocnicze zapytania, skontaktuje się z nami telefonicznie bądź też mailowo, by dopytać o detale. W wypadku okazania się, iż stworzona przez nas kwestia wymaga niemniej jednak dłuższych konsultacji, większej liczby pism, prawnik zaprosi nas do złożenia wizyty w kancelarii.\nZbiorniki wodne - w jaki sposób udoskonalić funkcjonowanie firmy? 21 września 2021 / By admin\nNieczystości i graty - jak się ich pozbyć z domu? Nieczystości wytwarzane są przez wszelkie gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa. Tam, gdzie są ludzie są także oraz śmieci i nic na to nie poradzimy. Czasem jest ich więcej, w pewnych sytuacjach mniej. Uzależnione jest to od wielu czynników, od wielu rzeczy. Takie nieczystości powinniśmy w odpowiedni sposób utylizować. Nie możemy ich wyrzucać gdzie popadnie, byle gdzie. Musimy mieć dobre kontenery, kosze…


Zmiany w prawie i podatkach 12 luty 2021\t Odsłony: 650\nOd 1 stycznia 2021 r. zostało wprowadzonych wiele zmian w zakresie VAT, a większość z nich – w ramach tzw. pakietu SLIM VAT. Wszystkie zmiany w VAT szczegółowo opisaliśmy w dodatku nr 5 do BI z 20.01.2021 r., pt. "Co nowego w przepisach w 2021 r.?".\nNa stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www.gov.pl) zamieszczony został projekt objaśnień podatkowych w zakresie SLIM VAT.\nObjaśnienia dotyczą m.in.:\nsposobu rozliczania faktur korygujących,\nzmian w zakresie odliczania VAT,\nspójnych kursów walut dla celów VAT i podatku dochodowego,\nzmian w WIS i MPP.\nJedną z kluczowych zmian w VAT są nowe regulacje dotyczące rozliczania faktur korygujących. Przypominamy, że od 1 stycznia 2021 r. obowiązuje zasada, że sprzedawca rozlicza fakturę korygującą "in minus" w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym wystawił ww. korektę, pod warunkiem że:\n1) z posiadanej dokumentacji wynika, że podatnik uzgodnił z nabywcą warunki obniżenia podstawy opodatkowania (faktura korygująca jest zgodna z posiadaną dokumentacją) oraz\n2) warunki te zostały spełnione.\nPowyższe dotyczy faktur wystawionych w związku z udzieleniem rabatu, zwrotem towaru, zwrotem zaliczki czy stwierdzeniem, że w fakturze pierwotnej wykazano zawyżoną kwotę VAT.\nZ kolei nabywca w związku z ww. zdarzeniem (otrzymaniem rabatu, zwrotem towaru, itp.) koryguje odliczony VAT z faktury pierwotnej w rozliczeniu za okres, w którym:\n1) warunki obniżenia podstawy opodatkowania zostały uzgodnione ze sprzedawcą oraz\n2) ww. warunki zostały spełnione.\nSzczegółowo na temat rozliczania faktur korygujących przez nabywcę piszemy w BI nr 4 z 1 lutego 2021 r. w opracowaniu kompleksowym.\nZ powyższego zatem wynika, że w celu ustalenia okresu, w którym sprzedawca i nabywca rozliczają fakturę korygującą "in minus", kluczową rolę mają m.in. uzgodnienia między stronami. Do tego zagadnienia odniósł się MF w ww. objaśnieniach. Wynika z nich, że uzgodnieniem warunków korekty może być np.:\nzawarcie umowy określającej, w jakich sytuacjach nabywca uzyskuje prawo do odzyskania części wynagrodzenia, np. ze względu na przyznany mu rabat,\nzawarcie różnego rodzaju aneksów do umów, porozumień lub tworzenie innych dokumentów stosowanych powszechnie w obrocie, skutkiem których jest obniżenie wynagrodzenia wykazanego na fakturze pierwotnej,\nzawarcie umowy, w której zawarto informację o warunkach udzielanego skonta,\nzaakceptowanie regulaminu zwrotów towarów przez nabywcę (tj. przy nawiązaniu współpracy ze sprzedawcą lub w momencie akceptacji obowiązującej wersji regulaminu, jeżeli zmiana w tym zakresie została dokonana w trakcie trwającej współpracy),\nw pewnych okolicznościach (jeżeli uzgodnienie nie przewiduje warunków na przyszłość) zwrot na rzecz sprzedawcy partii towarów lub zwrot środków pieniężnych na rachunek bankowy nabywcy.\nW ww. projekcie wskazano także, że dopuszczalną formą uzgodnienia warunków korekty (zarówno po stronie sprzedawcy, jak i nabywcy) mogą być również ustalenia ustne (telefoniczne), czy też domniemana akceptacja warunków przez obie strony transakcji. Zastrzeżono przy tym, że ciężar dowodu związanego z udokumentowaniem podjętego uzgodnienia spoczywa zawsze na sprzedawcy.\nZ ww. objaśnień MF wynika także, co należy rozumieć przez spełnienie warunków korekty. Przykładowo, jeżeli:\n1) podjęte uzgodnienie przewidywało, że nabywcy należny jest rabat po zakończeniu danego okresu (np. półrocza) i zrealizowaniu w tym okresie pewnego pułapu zakupów – należy przyjąć, że warunki do korekty zostały spełnione, gdy ww. okres już upłynął i nabywca w tym okresie zrealizował określony pułap zakupów; nie jest więc konieczne rozliczenie finansowe między stronami;\n2) podjęte uzgodnienie przewidywało, że nabywcy należne jest skonto, gdy zapłaci w umówionym terminie – należy przyjąć, że warunki do korekty zostały spełnione w momencie zapłaty (w umówionym terminie); sposób rozumienia momentu dokonania zapłaty może wynikać z zawartej pomiędzy stronami umowy;\n3) na fakturze omyłkowo podano zawyżoną cenę – należy przyjąć, że spełnieniem warunków do korekty jest już samo stwierdzenie tej pomyłki (a nie np. zwrot pieniędzy).\nZaznaczamy, że MF przedstawił na razie projekt objaśnień podatkowych. Możliwe zatem, że ostateczny ich kształt jeszcze ulegnie zmianie.


Forum Polskiej Motoryzacji ~ Zobacz temat - Skoda 100L by RAO\n< Skoda 100L by RAO\nWysłany: Nie Lis 08, 2009 11:23 pm\nSkąd: Piaseczno Ostrzeżenia: 0/3\nPojazd: Skoda 100L\nOd jakiegoś czasu jestem posiadaczem Skody 100 L. Samochodzik jest z 1973 roku. Jest to autko dość wiekowe, ale ze względu na to iż przez cały swój żywot było zadbane i garażowane przetrwało próbę czasu.\nOd niedawna zacząłem reanimacje "setki" ponieważ pomimo garażowania zaczęła nabierać rdzawego nalotu, a gdzie nie gdzie pojawiły się nawet dziury.\nW moim zamyśle jest przeprowadzenie generalnego remontu blacharki samochodu, powłoki lakierniczej i jeżeli pieniążki na to pozwolą to także wnętrza pojazdu, które po takim czasie zaczął zjadać ząb czasu.\nNo na razie dość gadania przejdźmy do oglądania\nOd czasu zrobienia tych fotek skoda przeszła troskę zmian. Między innymi została przewieziona do warsztatu blacharsko lakierniczego\nTam została rozebrana na części. Została przespawana cała podłoga i progi. zostały także porobione wstawki w niektórych miejscach:\nZ warsztatu blacharskiego pojechała do lakiernika gdzie przeszła sporą metamorfozę.\nNa chwilę obecną czeka ciepło w garażu na dalsze ruchy związane ze składaniem samochodu w jedną spójną całość.\nUdało mi się odebrać fotele od zaprzyjaźnionego tapicera. Na mnie zrobiły one niesamowite wrażenie. Mam nadzieję, że i Wam się spodobają.\nNa razie daję kilka fotek zrobionych telefonem. Jak będzie chwila czasu podrzucę lepsze zdjęcia.\nWysłany: Nie Lis 08, 2009 11:52 pm\nPiękna Skoda i lux robota szybko się kolega uwiną ale im szybciej tym lepiej nie ma co długo czekać z rudą żeby postępowała. Dobrze że została pomalowana z nów na niebieski kolor bo jest super choć wydaję się jaśniejszy ciut. Fotele zrobione przepięknie wyglądają jak nówki tapicer widać zna się na rzeczy. Fajnie by było jak by w Skodzie zostały carne blachy. Mam pytanie jaki ma przebieg to autko Czekamy na dalsze foty ze składania autka\nWysłany: Pon Lis 09, 2009 9:09 am\nTakie zderzaki w 100L to oryginał?\nCo do czarnych tabli, to tylna była chyba dwurzędowa, hę?\nZderzaki z póżniejszych modeli - powinny byc blaszane chromowane, tablice stosowano i takie i takie.\nSkoda 100 to dla mnie taka szara myszka, chyba najmniej efektowna z calej produkcji powojennej, jednak ma tez swój urok, zwłaszcza w dobrym stanie. Kolorek bardzo ładny, foteliki pieknie zrobione i juz widać efekty dotychczasowych prac, powodzenia przy dalszej renowacji!\nWysłany: Pon Lis 09, 2009 8:36 pm\nWitam kolegę z Piaseczna.\nWysłany: Wto Lis 10, 2009 6:25 pm\nZderzaki z póżniejszych modeli - powinny byc blaszane chromowane\nWiem, że w 100S był chrom, ale w 100L... No, w sumie te są chyba jednak z późniejszej 105... One też miały jeszcze kierunki w zderzaku.\ntablice stosowano i takie i takie.\nTak, ale ja popatrzyłem na serię - CZK.\nmp79 kilka zauważonych dwurzędówek nie oznacza, ze cała seria taka była\nWysłany: Sro Lis 11, 2009 12:08 pm\nJak nie była, to mój błąd. Widziałem kilka i wszystkie były dwurzędowe. Myślałem, że to taki częstochowski odpowiednik suwalskiej serii SUZ.\nWysłany: Sro Lis 11, 2009 2:02 pm\nCo do tablic to będą niestety białe, prostokątne i zaczynać się będą od WPI\nZderzaki nie są oryginalne pochodzą ze 105 i były tymczasowo na samochodzie. Oryginalnie były na niej zderzaki metalowe chromowane i takie mam już kupione. Czekają tylko aż zakończy się składanie samochodu\nWysłany: Czw Lis 12, 2009 4:58 pm\nNiech kolega na bieżąco robi zdjęcia i informuje o przebiegu remontu. A zainteresowanie pewnie że jest bo ciekawe auto\nWysłany: Sob Lis 21, 2009 7:58 pm\nTak dla zabawy przymierzyłem do Setki ATS'ki Jak się wam podoba??\nPrace nad samochodem Ciągle trwają. To, że nic nie pisze to pewnie dla tego, że teraz dzieje się to baaardzo powoli. Skodzia leży sobie teraz na boczku. Jest z niej usuwana korozja i dorabiane są pewne elementy podłogi. Jak się okazuje pracy jest na prawdę sporo...\nJak się okazuje nie zawsze można ufać blacharzom i lakiernikom, bo mo9że się tak zdarzyć, że podczas dalszych prac może coś wyjść...\nWysłany: Sob Lis 21, 2009 8:18 pm\nATSki bardzo ładne wyglądają, choć ja bym jednak pozostał przy oryginalnych felgach. Rudej trochę jest, ale jak Kolega piszę robić to powoli a dokładnie żeby znów nie poprawiać za rok\nWysłany: Nie Lis 22, 2009 1:00 am\nMam przyjemność czasem coś niecoś pomóc przy skodziance więc dorzucę swoje 3 grosze Najlepsze jest to, że auto od blacharza miało wrócić "zrobione" czyli praktycznie gotowe do składania... jak się okazało odwalił taką fuszerę, że aż boli. Podczas pracy chyba nawet kół nie odkręcił. Nowe progi zostały wstawione, a jakże ale żeby jakoś sensownie je zabezpieczyć już zapału zbrakło. Mam na myśli to, że po przejechaniu przez kałużę można było się jej w całości spodziewać wewnątrz progu. Kolejna sprawa to to, co już dokładnie przedstawiają ostatnie 3 zdjęcia. Po rozkręceniu przedniego zawieszenia okazało się, że nie ma do czego go ponownie przykręcić Podsumowując skodę czeka na pewno bardzo pracowita zima\nWysłany: Nie Lis 22, 2009 10:33 am\nTo, że wychodzą takie kwiatki to niestety trochę moja wina, bo nie dopilnowałem gada który mi to robił i teraz niestety muszę sam się tym zająć. Wychodzi tutaj stara dewiza, że jak samemu się czegoś nie zrobi to nie będzie to zrobione wcale.... :/\nKilka ostatnich dni pracy zaowocowało dorobieniem nowego elementu w miejsce wielkiej rdzawej dziury, do którego będziemy pasować całą resztę:\nPo pasowaniu zerwane zostały konserwacje z wewnętrznej części przedniego i tylnego lewego nadkola. Skoda była zabezpieczona smołą więc trochę się z tym zeszło ale efekt jest duży. pojawiło się kilka dziurek ale to wszystko będzie wycięte i zaspawane od nowa.\nWysłany: Wto Gru 15, 2009 10:09 pm\nPrzez krótkie przeziębienie zarówno moje jak i Seby(kolega blacharz) prace troszkę zwolniły. Jednak z nowym tygodniem wzięliśmy się ostro do roboty i już widać tego efekty.\nUdało nam się dorobić element do którego mocowane będzie podwozie z przodu samochodu. Stare (skorodowane) kawałki blach zostały usunięte, a na ich miejsce przyszedł zupełnie nowy element. Wszystko zostało spasowane i pospawane tak jak należy. Po wstępnym mocowaniu zbiornika paliwa i obejmy, która go trzyma wszystko do siebie pasuje.\nKolejnym etapem prac będzie wycięcie tylnych mocowań przedniego zawieszenia i dorobienie elementu w który na nowo się je wspawa. Będzie to dość trudne zadanie, chociażby dla tego, żeby nie zgubić geometrii całego układu.\nKilka migawek z bieżących prac


Sklep Bomb Cosmetics Pielęgnacja Bomb Cosmetics - Cooltide - Musująca kula do kąpieli - KORZENNE SMAKI\nSkład SODIUM BICARBONATE, CITRIC ACID, THEOBROMA CACAO (COCOA) SEED BUTTER, ZEA MAYS (CORN) STARCH, SUCROSE, PARFUM (FRAGRANCE), TRITICUM VULGARE (WHEAT) FL OUR EXTRACT, SODIUM LAURYL SULFATE, AQUA (WATER), BUTYROSPERMUM PARKII (SHEA BUTTER), POLYETHYLENE TEREPHTHALATE, MALTODEXTRIN, GLUCOSE, ALBUMEN, GELATIN, ACRYLATES COPOLYMER, ZINGIBER OFFICINALE (GINGER) ROOT OIL, CINNAMOMUM ZEYLANICUM (CINNAMON) OIL, SHELLAC, CINNAMAL, EUGENOL, LIMONENE, COUMARIN, CI 77000 (ALUMINUM POWDER), CI 19140 (YELLOW 5), CI 42090 (BLUE 1), CI 47005 (YELLOW 10), CI 16035 (RED 40), CI 77820 (SILVER), CI 75300. rozwiń skład\nCooltide marki Bomb Cosmetics. Musująca kula do kąpieli - KORZENNE SMAKI. Produkt inspirowany wyglądem i zapachem korzenno-czekoladowego puddingu. Zawiera słodkie olejki eteryczne z cynamonu i imbiru. Posiada właściwości pobudzające i rozgrzewające. Po kąpieli, pozostawia na skórze słodki aromat przez bardzo długi czas. Kula jest prawdziwą ucztą dla zmysłów i ciała. Doskonała podczas codziennych, wieczorowych rytuałów.\nBomba inspirowana zapachem i wyglądem korzenno-czekoladowego puddingu.\nPosiada właściwości pobudzające i rozgrzewające.


Rosjan czekają naprawdę długie jesienne wieczory – służby zablokowały Pornhuba\nStrona główna Aktualności 09.09.2015 13:27\nPo blokadzie Wikipedii i repozytorium GitHub, agencja Roskomnadzor nie ustaje w staraniach, by zabezpieczyć rodaków przed destrukcyjnym wpływem także innego rodzaju treści. O ile zapewne część z nich pogodzi się z brakiem łatwego dostępu do największej internetowej skarbnicy wiedzy, to kolejny krok służb może być dla nich znacznie bardziej dotkliwy. Roskomnadzor zablokował rosyjskojęzyczną wersję Pornhuba.\nSerwis został zablokowany na wniosek Kryłowskiego Sądu Rejonowego. Powód? Jak zawsze chodzi o niezgodność z rosyjskim prawem, a konkretnie o zakazane przez nie materiały pornograficzne. Rosyjskojęzyczna wersja Pornhuba ma bowiem naruszać prawo o obronie dzieci przed informacjami czyniącymi szkody ich zdrowiu i rozwojowi. Oprócz popularnego serwisu zablokowany został dostęp jeszcze do dziesięciu mniejszych.\nWedług serwisu Lenta.ru, Pornhub znalazł się na czarnej liście Roskomnadzoru jeszcze w 2013 roku. Powodem takiego stanu rzeczy miał być jeden z dostępnych tam filmów, którego bohaterka wygląda dość młodo jak na obecne standardy, nawet według komentarzy osób, które film obejrzały. Była nią Alyssa Hart, która według danych z serwisu IMDb urodziła się w roku 1992.\nNie ma jasnego uzasadnienia, dlaczego służba czekała z zablokowaniem serwisu aż dwa lata, co nie zmienia faktu, że cała sytuacja budzi społeczny sprzeciw. Przykładem może być wymiana ćwierków pomiędzy rosyjską internautką a przedstawicielami Roskomnadzoru:\n– Szanowny Roskomnadzorze, skoro zablokowaliście Pornhub, to może polecicie jakąś alternatywę? Całuję, Lola.\n– Szanowna, Lolo, w ramach alternatywy można poznać kogoś w prawdziwym życiu.\nW większości przypadków, służba przed zleceniem dostawcom Internetu blokady danego serwisu, w pierwszej kolejności zwraca się z prośbą do jego przedstawicieli o usunięcie treści, która narusza rosyjskie prawo. Ze statystyk wynika, że przynosi to oczekiwane przez rezultaty w przypadku 85% stron. Administracja Pornhuba może odwołać się od decyzji w rosyjskim sądzie.


Faktoring nie jedno ma imię – co wybrać dla naszej firmy? | Pragma\nFaktoring nie jedno ma imię – co wybrać dla naszej firmy?\nStart>Poradnik finansowy>Porady>Faktoring nie jedno ma imię – co wybrać dla naszej firmy?\nMarża, procent i prowizja – cena faktoringu bez tajemnic\nCopyright © 2002-2017 Grupa Pragma. Wszystkie prawa zastrzeżone.


BIELIZNA BEZSZWOWA DAMSKA (GÓRA) - D4Z19-BIDB101G-20S - CZARNY - NARCIARSTWO - 4F\nModel(ka) ma 178 cm wzrostu i prezentuje rozmiar S Jak dobrać rozmiar?\nGórna część damskiej bielizny termoaktywnej wykonanej w bezszwowej technologii 4FSkin. Mocno dopasowany krój zapewnia swobodę ruchów, a szybkoschnące włókna w technologii 4FDry wspierają szybsze odprowadzanie wilgoci. Idealnie sprawdza jako pierwsza warstwa odzieży (first layer).\nwygodna stójka dla lepszej ochrony,\nzamek 1/3 z ochroną podbródka oraz listwą przeciwwiatrową,\nMateriał główny: Nylon 70%, Poliester 25%, Elastan 5%\nSymbol produktu: D4Z19-BIDB101G-20S


Koniec Piłki Amatorskiej - Lockdown - Piłka Nożna w Gminie Ścinawa\nPiłka W Regionie Ścinawa Wydarzenia\nDwa weekendy piłkarskie w niższych ligach za nami, tyle się udało zagrać przed lockdownem. Rząd zadecydował i wprowadził obostrzenia na terenie całego kraju, tym samym rozgrywki w piłce amatorskiej zostają zawieszone od 20 marca do 9 kwietnia br.\nJeżeli taki stan rzeczy będzie się przeciągał to rozgrywki w piłce amatorskiej mogą zostać zakończone, a tabele w niższych ligach zostaną uznane za ostateczne. Miejmy jednak nadzieję że ten lockdown potrwa tylko do 9 kwietnia i tym razem wygra sport amatorski,\na rozgrywki piłkarskie zostaną wznowione od 10 kwietnia br. i dokończone.\nInDolnośląska piłka nożna\n5 komentarz o “Koniec Piłki Amatorskiej – Lockdown”\n2021-03-17 o 16:29\nI cały ten misterny plan też w p….du!\n2021-03-17 o 17:32\nA młodzieżowe też zawieszone\nJan Just pisze:\n2021-03-17 o 17:51\ntak młodzież też nie może grać , zamknięte zostają obiekty sportowe\n2021-03-21 o 07:09\nPrzecież obiekty i tak były zamknięte\n2021-03-21 o 11:57\njak mogły być wcześniej zamknięte obiekty skoro rozgrywki ruszyły zgodnie z planem 6 marca\nW miniony weekend zespoły z Gminy Ścinawa rozegrały kolejne mecze\nw swoich ligach\nW dniu dzisiejszym Sparta Parszowice o godzinie 17:00 rozpocznie spotkanie w Jaśkowicach.\nJuż w niedzielę 23 maja o godzinie 17:00 na stadionie Miejskim w Ścinawie\nodbędą się Derby Powiatu…\nJuż Jutro Odra – Chrobry\nW sobotę 8 maja do Ścinawy przyjeżdża lider 4 ligi gr. zachodniej Chrobry II Głogów.\nZaczynamy od 4 ligi, 1 maja w sobotę o godzinie 17:00 meczem\nna Stadionie Miejskim w Ścinawie.\nDziś Wznowienie Rozgrywek!\nDruga inauguracja rundy wiosennej, już dziś wznawiamy rozgrywki w niższych ligach. Kilka tygodni\nPrevious post:Odra Traci Punkty z Leśnikiem


Inauguracja Roku Jubileuszowego w Ciechocinku - Stowarzyszenie Polskich Mediów\nInauguracja Roku Jubileuszowego w Ciechocinku\nRok Jubileuszowy Ciechocinka stanowi przełomowy moment w dziejach naszego kujawskiego kurortu. 180-lecie Uzdrowiska Ciechocinek oraz 100-lecie uzyskania praw miejskich są szczególną okazją do uczczenia wyjątkowej w skali Europy historii kultowego polskiego uzdrowiska, a zwłaszcza wybitnych ludzi, którzy to „Miasto Zdrowia” przez minione dziesięciolecia tworzyli i tych, którzy nadal z troską i zaangażowaniem kształtują jego rozwój.\nObchody Jubileuszowe zainauguruje uroczysta Sesja Rady Miejskiej przygotowana i prowadzona przez Przewodniczącego Rady Marcina Zajączkowskiego. Odbędzie się 27 kwietnia o godz. 11.00 w Teatrze Letnim, unikatowym obiekcie o 125-letniej historii. To pierwsza w tym roku okazja do refleksji, podziękowań oraz rozmów o przyszłości Uzdrowiska w gronie samorządowców i zaproszonych gości oraz członków Komitetu Honorowego tegorocznych obchodów.\nPo zakończeniu Sesji Rady Miejskiej burmistrz Leszek Dzierżewicz zaprasza na uroczyste otwarcie wystawy plenerowej, prezentującej historię Uzdrowiska na wielkoformatowych wydrukach unikatowych litografii i pocztówek z przełomu XIX/XX wieku, przygotowanej przez Urząd Miejski w Ciechocinku. Wystawa ma charakter stały, została umiejscowiona na ulicy Zdrojowej, na ogrodzeniu nieistniejącego już „Hotelu Müllera”. Na jednej z 40 tablic prezentowany jest w formie wizualizacji przyszły kształt hotelu, który za kilka lat powstanie ze zgliszczy w przedwojennym historycznym stylu. Wystawa plenerowa okalająca plac budowy będzie nie tylko przykuwała uwagę przechodniów unikatowymi fotografiami dawnego Ciechocinka, ale jednocześnie przysłaniała realizowane w tym miejscu prace budowlane i rekonstrukcyjne.\nW dniu inauguracji obchodów 180-lecia Uzdrowiska i 100-lecia uzyskania praw miejskich zostaną posadzone drzewka Roku Jubileuszowego. Ceremonia odbędzie się w Parku Zdrojowym po godz. 13.00, a symbolicznego aktu dokonają liderzy instytucji i organizacji, które w tym roku obchodzą swoje święto. Posadzone zostaną drzewka upamiętniające:\n100-lecie uzyskania praw miejskich\n130 lecie Ochotniczej Straży Pożarnej\n110-lecie Towarzystwa Przyjaciół Ciechocinka\n70-lecie Liceum Ogólnokształcącego.\nMieszkańcy, kuracjusze, pracownicy Uzdrowiska oraz miłośnicy Ciechocinka zainaugurują Rok Jubileuszowy w dniu 1 maja. Ta data kojarzy się starszym mieszkańcom Ciechocinka i wielu pokoleniom Polaków, którzy w naszym mieście odzyskiwali nadwyrężone zdrowie z barwną tradycją okresu międzywojennego: właśnie dzień 1 maja oznaczał uroczyste otwarcie dorocznego „Sezonu Kuracyjnego”. W tym dniu rozpoczynał się pierwszy z trzech sześciotygodniowych turnusów leczniczych w Ciechocinku. Po mszy św. w intencji kuracjuszy, pracowników Uzdrowiska i mieszkańców, następowało symboliczne otwarcie bramy Zakładu Zdrojowego (istniejąca, kuta brama obok kościoła parafialnego).\nW Roku Jubileuszowym burmistrz oraz Rada Miejska Ciechocinka postanowili przywrócić tę znakomitą tradycję i wzbogacić ją o I Paradę Ciechocinian, na wzór zaobserwowanej podczas pobytu w partnerskim mieście uzdrowiskowym Bad Dürrenberg. Po mszy św., w parafialnym kościele św. Piotra i Pawła, przerwie na obiad i przebraniu się w najdowolniejsze stroje, mieszkańcy, kuracjusze, goście wyruszą ulicami miasta w barwnej Paradzie: od ulicy Widok, przez Zdrojową, Wołuszewską, Tężniową aż na Stadion Miejski. Na stadionie zaplanowano wykonanie „rodzinnego zdjęcia ciechocinian”, a następnie piknik i koncerty.\nOrganizatorzy zapraszają wszystkich do udziału w 1-majowej Paradzie w radosnych nastrojach i kolorowych, pomysłowych przebraniach! Niedzielne święto zostanie uwiecznione na licznych fotografiach i na jubileuszowym filmie. W kilku miejscach Ciechocinka rozmieszczone zostaną także kamery internetowe, dzięki którym przyjaciele naszego kurortu, nasze rodziny obserwować mogą Paradę w czasie rzeczywistym on-line w każdym miejscu świata. Życzymy Państwu doskonałej zabawy! A jeśli 1-Majowa paradna tradycja nam się uda, planujemy ją kontynuować w kolejnych latach.


Robot kuchenny - Strona 3 - forum.o2.pl\nWszystko tak na dobrą sprawę jest kwestią tego jaki budżet posiadamy na zakup robota kuchennego, możemy wybrać droższy i zaawansowany model Kenwooda lub prostszy Zelmer lub Bosch do 500zł. Fajne i nie drogie rzeczy do wyposażenia kuchni mają na InterGast.pl możesz tam zerknąć.\nPrzecież piszesz o swojej firemce, tłuku reklamodawczy!\nJa polecam poczytać przed kupnem robota http://irankingi.pl/products/ranking-robotow -planetarnych/ , bo ceny nie są niskie i nie warto wyrzucać tyle pieniędzy na sprzęt, z którego nie będziemy zadowoleni.\nJa Ci polecam panasonica, mam od 2 lat i nic się z nim nie dzieje a używam go ciągle\ni z tobą, uporczywy darmowy reklamodawco\nJa polecam robota z panasonica, jest niezawodny, pianę z białek ubija błyskawicznie a ciasto wyrabia fenomenalnie.\ni z tobą, uporczywy darmowy reklamodawco, pracowniku firmy\nJa posiadam, co prawda od miesiąca robot thermomaster HA800. I moim zdaniem to dobry sprzęt. Jest łatwy w obsłudze, co np. dla mnie ma znaczenie bo nie lubię wynalazków, do których nie wiadomo jak podejść. Jeśli przygotowuję obiad, to praktycznie nie potrzeba mi już niczego więcej. Także ze swojej strony mogę polecić.


Na wiosnę postanowiłam się odrobinkę odbrzuszyć, więc na blogu będzie mniej wypieków a więcej lżejszych potraw. Ale na pożegnanie (tylko chwilowe) ze słodkościami chciałam zamieścić coś pysznego. No i mam!\nPtysie domowej roboty - proste, łatwe i pyszne, a z nadzieniem można kombinować na tysiąc sposobów.\nPrzepis jest prawie identyczny jak na pączki, ale mi pieczona wersja podchodzi o wiele lepiej. Mniej tłusta, a tak samo pycha!\nWodę z tłuszczem wkładamy do garnka i gotujemy - kiedy zacznie wrzeć, wrzucamy za jednym zamachem przesianą mąkę i szybko mieszamy, żeby nie powstały grudki (można przez moment na gazie, potem szybko wyłączyć). Zostawić do całkowitego wystygnięcia - inaczej nie wyrośnie! Gdy ciasto wystygnie, wmiksować w nie jajka.\nPiekarnik rozgrzać do 200 stopni. Na blachę wyłożoną papierem bądź folią wykładać za pomocą łyżki lub wyciskać szprycą małe kulki - pozostawić ok. 2 cm przestrzeni między nimi, bo ciasto wyrośnie. Piec 20-30 minut - po tym czasie najlepiej jednego lekko przełamać i sprawdzić, czy nie są surowe w środku.\n2 łyżki zmiksowanych truskawek (miałam jeszcze zamrożone z zeszłego sezonu), bądź innych owoców które lubimy. Lub bez!\nŚmietanę ubić - dodać cukier i truskawki i ubijać jeszcze chwilkę.\nPtysie po wystudzeniu przekroić - szprycą bądź łyżeczką nakładać nadzienie. Podawać od razu! Jeśli przygotowujecie je np. na następny dzień, lepiej nadziewać zaraz przed podaniem, wtedy są chrupiące.\nLekka 15 marca 2011 08:40\nNie jest dietetyczny, ale zawsze może się przydać.:)\nasieja 15 marca 2011 10:26\nKomarka 15 marca 2011 15:51\nEch, zjadłabym takiego domowego ptysia. A krem śmietankowy (do tego z truskawkami!) podoba mi się o wiele bardziej niż "sklepowy" wściekle słodki białkowy :) Pozdrawiam!\nSkawola 16 marca 2011 00:17\nmmm..ptysie!dawno sobie na takiego nie pozwoliłam, a szkoda;)


Jak najlepiej wybrać części do ciągników? – Centrum agro\nOpublikowany dnia 1 lipca 2019 10 września 2019 by admin\nProwadzenie gospodarstwa rolniczego to niezwykle odpowiedzialna działalność. W tym przypadku każda nieprawidłowa decyzja może doprowadzić do poważnych strat finansowych. Gospodarstwo to rodzaj przedsiębiorstwa, w którym każdy element musi ze sobą współpracować, aby zapewnić rozwój i oczekiwany zysk. Istotną kwestią jest planowanie strategiczne, które pozwoli zabezpieczyć się rolnikowi na różne ewentualności, które przecież zawsze mogą wystąpić. Dlatego nie można się dziwić, że przedsiębiorcy rolni coraz dokładniej rozważają każdą decyzję, którą muszą podjąć. Dotyczy to szczególnie części zamiennych do urządzeń rolniczych.\nKażde urządzenie rolnicze wcześniej czy później się psuje\nDla zapewnienia dobrego funkcjonowania każdego gospodarstwa rolnego, istotne znaczenie ma inwestycja w dobrej jakości sprzęt. Zastosowanie nowoczesnych technologii przyczynia się do tego, że odwdzięczają się one dużą niezawodnością i skutecznością. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że nawet najlepszej jakości ciągnik czy inna maszyna, prędzej czy później się psuje. Codzienne wykorzystanie sprzętu doprowadza do zniszczenia komponentów wchodzących w skład urządzenia. Dlatego też istotne znaczenie ma to, jakich części do ciągników bądź innych urządzeń użyje się do wykonania napraw.\nJakie części do ciągników wybrać – zamienniki czy oryginalne?\nPrzy podejmowaniu decyzji dotyczącej zakupu części do ciągników, rolnik ma dwie możliwości, a mianowicie może nabyć komponenty oryginalne bądź zamienne. Prawdą jest, że drugie rozwiązanie związane jest z niższymi kosztami. Jednakże są one niższe tylko na początku. Zamiennie części do ciągników bardzo często wykonane są z gorszych jakościowo materiałów. Wiadomo, że cena idzie za jakością. Wybór takich części jest ryzykowny, gdyż w zastosowanie takiego rozwiązania może doprowadzić do poważniejszej awarii, która będzie wymagała znacznych nakładów finansowych. Oryginalne części do ciągników to droższa alternatywa, ale i gwarancja skuteczności. Co więcej, w dłuższej perspektywie czasowej koszt się zwróci.\nPoprzedni Poprzedni post: Na co zwracać uwagę kupując używany ciągnik?\nNastępny Następny post: Jak kupować części rolnicze online?