Telmisartan/Hydrochlorothiazide Billev - działanie, dawkowanie, opis leku - PoradnikZdrowie.pl\nTelmisartan/Hydrochlorothiazide Billev 60 szt., tabl.\n71.01 zł 2019-04-05\nPreparat hipotensyjny zawierający dwa składniki przeciwnadciśnieniowe o dopełniających się mechanizmach działania: antagonistę receptora angiotensyny II (telmisartan) i diuretyk tiazydowy (hydrochlorotiazyd). Telmisartan jest wybiórczym antagonistą receptora angiotensyny II (typ AT1) o dużym powinowactwie. Selektywnie wiąże się z receptorem AT1, blokując efekty działania angiotensyny II. Nie wykazuje aktywności agonistycznej w stosunku do receptora AT1, nie wiąże się i nie blokuje innych podtypów receptora AT. Telmisartan zmniejsza stężenie aldosteronu we krwi. Nie hamuje aktywności reninowej osocza oraz nie blokuje kanałów jonowych. Nie jest też inhibitorem ACE (kininazy II), dzięki czemu nie nasila efektów działania zależnych od bradykininy. Hydrochlorotiazyd jest tiazydowym lekiem moczopędnym. Tiazydy wpływają na wchłanianie zwrotne elektrolitów w kanalikach nerkowych, bezpośrednio zwiększając wydalanie sodu i chlorków. Działanie diuretyczne hydrochlorotiazydu powoduje zmniejszenie objętości osocza, zwiększenie aktywności reninowej osocza, zwiększenie wydzielania aldosteronu, zwiększenie utraty potasu i wodorowęglanów z moczem, zmniejszenie stężenie potasu we krwi. Jednoczesne podawanie telmisartanu powoduje, poprzez blokadę układu renina-angiotensyna-aldosteron, zatrzymanie utraty potasu związane z działaniem diuretyków. Równoczesne podanie telmisartanu i hydrochlorotiazydu nie wpływa na farmakokinetykę żadnej z tych czynnych substancji. Po podaniu doustnym telmisartan jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego, osiąga Cmax w czasie 0,5-1,5 h. Średnia biodostępność bezwzględna wynosi około 50%. W dużym stopniu wiąże się z białkami osocza (>99,5%). Jest metabolizowany (w ok. 11%) do farmakologicznie nieaktywnego acyloglukuronidu i wydalany z kałem w >97%. T0,5 wynosi >20 h. Biodostępność hydrochlorotiazydu po podaniu doustnym wynosi 60%. Osiąga Cmax 1-3 h po podaniu. Wiąże się z białkami osocza w 68%. Nie jest metabolizowany, jest prawie całkowicie wydalany w niezmienionej postaci z moczem. T0,5 wynosi 10-15 h.\nDoustnie. Dorośli: 1 tabl. raz na dobę. Przed zastosowaniem ustalonej dawki preparatu złożonego zaleca się indywidualne dostosowanie dawki każdego ze składników preparatu. Jeśli uzna się to za klinicznie odpowiednie, może być rozważona bezpośrednia zmiana z monoterapii na terapię skojarzoną. Dawka 40/12,5 mg może być podawana pacjentom, u których ciśnienie krwi nie jest odpowiednio kontrolowane po zastosowaniu 40 mg telmisartanu. Dawka 80/12,5 mg może być podawana pacjentom, u których ciśnienie krwi nie jest odpowiednio kontrolowane po zastosowaniu 80 mg telmisartanu. Dawka 80/25 mg może być podawany pacjentom, u których ciśnienie krwi nie jest odpowiednio kontrolowane po zastosowaniu leku złożonego 80/12,5 mg lub u pacjentów, którzy byli wcześniej ustabilizowani za pomocą telmisartanu i hydrochlorotiazydu podawanych osobno. Szczególne grupy pacjentów. U pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby nie należy przekraczać dawki 40/12,5 mg raz na dobę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się okresowe monitorowanie czynności nerek. U pacjentów w podeszłym wieku nie ma potrzeby dostosowania dawki. Nie określono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności preparatu u dzieci i młodzieży w wieku Sposób podania. Tabletki należy przyjmować raz na dobę, popijając płynem, można przyjmować niezależnie od posiłku.\nNadwrażliwość na telmisartan, hydrochlorotiazyd lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Nadwrażliwość na inne pochodne sulfonamidowe (hydrochlorotiazyd jest pochodną sulfonamidową). Zastój żółci i niedrożność dróg żółciowych. Ciężka niewydolność wątroby. Oporna na leczenie hipokaliemia, hiperkalcemia. Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny 2). II i III trymestr ciąży.\nNależy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby lub z postępującą chorobą wątroby, ponieważ niewielkie zmiany równowagi wodno-elektrolitowej mogą przyspieszyć wystąpienie śpiączki wątrobowej. Brak danych klinicznych dotyczących stosowania telmisartanu u pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby. Stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia ciężkiego niedociśnienia tętniczego i niewydolności nerek podczas podawania leków wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) pacjentom z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub ze zwężeniem tętnicy nerkowej w przypadku jednej czynnej nerki. Brak jest danych dotyczących stosowania preparatu u pacjentów po niedawno przeprowadzonym przeszczepieniu nerki. Ostrożnie stosować u pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością nerek - zaleca się monitorowanie stężenia potasu, kreatyniny i kwasu moczowego we krwi; u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek może wystąpić azotemia związana z podawanym diuretykiem tiazydowym. Objawowe niedociśnienie tętnicze, szczególnie po pierwszej dawce, może wystąpić u pacjentów ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową i (lub) zmniejszonym stężeniem sodu w wyniku intensywnego leczenia moczopędnego i (lub) ograniczenia spożycia soli, biegunki lub wymiotów - zaburzenia te powinny zostać wyrównane przed podaniem preparatu. Ze względu na ryzyko niedociśnienia, omdleń, hiperkaliemii i zaburzenia czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek), nie zaleca się stosowania podwójnej blokady układu RAA (np. poprzez łączne stosowanie antagonisty receptora angiotensyny II z inhibitorem ACE lub aliskirenem); jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty - należy monitorować czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie krwi. Nie należy stosować jednocześnie antagonistów receptora angiotensyny II oraz inhibitorów ACE u pacjentów z nefropatią cukrzycową. U pacjentów, u których napięcie naczyniowe i czynność nerek zależą głównie od aktywności układu RAA (np. pacjenci z ciężką zastoinową niewydolnością serca lub w przebiegu chorób nerek, w tym ze zwężeniem tętnicy nerkowej) podawanie leków, takich jak telmisartan, wpływających na ten układ, było związane z gwałtownym obniżeniem ciśnienia krwi, hiperazotemią, oligurią oraz rzadko, z ostrą niewydolnością nerek. Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem przeważnie nie odpowiadają na leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi działającymi poprzez hamowanie układu renina-angiotensyna - stosowanie preparatu w tych przypadkach nie jest zalecane. Leki z grupy antagonistów receptora angiotensyny II wykazują mniejszą skuteczność w leczeniu nadciśnienia tętniczego u osób rasy czarnej. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze zwężeniem zastawki aortalnej lub dwudzielnej lub przerostową kardiomiopatią zawężającą. Tak jak w przypadku pozostałych leków przeciwnadciśnieniowych, nadmierne obniżenie ciśnienia krwi u chorych z kardiomiopatią niedokrwienną lub z chorobą wieńcową może powodować zawał serca lub udar. Ostrożnie stosować u pacjentów z cukrzycą (u pacjentów z cukrzycą przyjmujących insulinę lub doustny lek przeciwcukrzycowy oraz telmisartan może wystąpić hipoglikemia, ponadto leczenie tiazydem może zaburzać tolerancję glukozy) - należy monitorować stężenie glukozy, może zaistnieć potrzeba dostosowania dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. Hydrochlorotiazyd może przyspieszyć ujawnienie cukrzycy u pacjentów z cukrzycą utajoną; może powodować zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów we krwi; może powodować hiperurykemię i wywołać napad dny; może wywołać lub zaostrzyć objawy układowego tocznia rumieniowatego; może powodować hipokaliemię, hipomagnezemię, hiponatremię i alkalozę hipochloremiczną; może powodować nieznaczną i przemijającą hiperkalcemię - znaczna hiperkalcemia może świadczyć o nierozpoznanej nadczynności przytarczyc. Podczas leczenia preparatem należy regularnie monitorować stężenia elektrolitów we krwi. Chociaż w przypadku stosowania diuretyków tiazydowych może dojść do hipokaliemii, jednoczesna terapia telmisartanem może zmniejszyć hipokaliemię wywołaną przez diuretyki. Ryzyko hipokaliemii (ze względu na obecność hydrochlorotiazydu) jest większe u pacjentów z marskością wątroby, u pacjentów, u których dochodzi do szybkiej diurezy lub u pacjentów, którzy przyjmują doustnie nieodpowiednią ilość elektrolitów lub są leczeni jednocześnie kortykosteroidami lub ACTH. Czynniki ryzyka związane z wystąpieniem hiperkaliemii (ze względu na obecność telmisartanu) obejmują niewydolność nerek, niewydolność serca oraz cukrzycę, a także stosowanie preparatów zwiększających stężenie potasu we krwi. Reakcje nadwrażliwości na hydrochlorotiazyd mogą wystąpić u pacjentów z alergią lub astmą oskrzelową lub bez nich, ale są bardziej prawdopodobne u pacjentów z obciążonym wywiadem. Hydrochlorotiazyd może powodować reakcję nadwrażliwości na światło - w takim przypadku zaleca się przerwanie podawania leku; jeśli konieczne jest wznowienie terapii lekiem moczopędnym, zaleca się ochronę ciała przed światłem słonecznym lub sztucznym promieniowaniem UV. Ze względu na związane się ze stosowaniem hydrochlorotiazydu ryzyko wystąpienia nowotworu skóry, który nie jest czerniakiem, należy zalecić pacjentom regularną kontrolę skóry pod kątem nowych zmian skórnych, jak również zmian już istniejących oraz zgłaszanie wszelkich podejrzanych zmian skórnych. Podejrzane zmiany skórne należy badać, potencjalnie z uwzględnieniem badań histologicznych materiału pobranego podczas biopsji. Należy doradzić pacjentom, by ograniczyli ekspozycję na światło słoneczne i promienie UV oraz stosowali odpowiednią ochronę przed światłem słonecznym i promieniami UV, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia nowotworu skóry. Należy ponownie dokładnie rozważyć zasadność stosowania hydrochlorotiazydu u pacjentów z rakiem skóry w wywiadzie. Hydrochlorotiazyd może powodować swoiste reakcje (zwykle ustępujące w ciągu kilku godzin lub tygodni od rozpoczęcia terapii lekiem) prowadzące do ostrej przejściowej krótkowzroczności i ostrej jaskry z zamkniętym kątem przesączania; ponieważ nieleczona ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania może prowadzić to trwałej utraty wzroku, leczenie w pierwszej kolejności polega na jak najszybszym odstawieniu hydrochlorotiazydu; w przypadku, gdy nie udaje się opanować ciśnienia wewnątrzgałkowego, należy rozważyć niezwłoczne podjęcie leczenia chirurgicznego lub zachowawczego (do czynników ryzyka rozwoju ostrej jaskry z zamkniętym kątem przesączania może należeć uczulenie na sulfonamidy lub penicylinę w wywiadzie). Ze względu na zawartość sorbitolu lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją fruktozy. Ze względu na zawartość laktozy lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy.\nCzęsto: zawroty głowy. Niezbyt często: hipokaliemia, niepokój, omdlenia, parestezje, zawroty głowy pochodzenie błędnikowego, tachykardia, arytmia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, duszność, biegunka, suchość błon śluzowych w jamie ustnej, wzdęcia, ból pleców, skurcze mięśni, ból mięśni, zaburzenia erekcji, ból w klatce piersiowej, zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi. Rzadko: zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła, zapalenie zatok, zaostrzenie lub aktywacja tocznia rumieniowatego układowego, zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi, hiponatremia, depresja, bezsenność, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, niewyraźne widzenie, zespół zaburzeń oddechowych (w tym zapalenie płuc oraz obrzęk płuc), ból brzucha, zaparcia, niestrawność, wymioty, zapalenie żołądka, zaburzenia czynności wątroby (głównie u pacjentów z Japonii, u których istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia tego działania niepożądanego), obrzęk naczynioruchowy (również zakończony zgonem), rumień, świąd, wysypka, nadmierne pocenie się, pokrzywka, ból stawów, kurcze mięśni, ból kończyn, objawy grypopodobne, ból, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej we krwi, zwiększona aktywność enzymów wątrobowych. Ponadto, mogą wystąpić działania niepożądane dotyczące poszczególnych składników, nawet jeśli nie zaobserwowano ich w badaniach klinicznych preparatu złożonego. Telmisartan - niezbyt często: zakażenia układu moczowego (w tym zapalenie pęcherza moczowego), zakażenie górnych dróg oddechowych, niedokrwistość, hiperkaliemia, rzadkoskurcz, kaszel, zaburzenia czynności nerek (w tym ostra niewydolność nerek), osłabienie; rzadko: posocznica (w tym zakończona zgonem; to zdarzenie może być przypadkowe lub związane z aktualnie nieznanym mechanizmem), eozynofilia, małopłytkowość, reakcje nadwrażliwości, reakcja anafilaktyczna, hipoglikemia (u pacjentów z cukrzycą), senność, zaburzenia żołądkowe, wyprysk, wykwity skórne, wykwity skórne na podłożu toksycznym, choroba zwyrodnieniowa stawów, ból ścięgna, zmniejszenie stężenia hemoglobiny; bardzo rzadko: śródmiąższowa choroba płuc (nie ustalono jednak związku przyczynowego z leczeniem telmisartanem). Hydrochlorotiazyd: zapalenie ślinianki, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, leukopenia, neutropenia, agranulocytoza, małopłytkowość, reakcje nadwrażliwości, reakcja anafilaktyczna, niewłaściwa kontrola cukrzycy, jadłowstręt, zmniejszony apetyt, zaburzenia równowagi elektrolitowej, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipowolemia, niepokój, zawroty w głowie, widzenie na żółto, ostra krótkowzroczność, ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania, martwicze zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, ból brzucha, żółtaczka miąższowa, żółtaczka cholestatyczna, zespół toczniopodobny, reakcje nadwrażliwości na światło, zapalenie naczyń skóry, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, osłabienie, śródmiąższowe zapalenie nerek, zaburzenia czynności nerek, cukromocz, gorączka, zwiększenie stężenia triglicerydów. Badania farmako-epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko rozwoju nowotworu skóry, który nie jest czerniakiem (rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy) przy stosowaniu zwiększonych skumulowanych dawek hydrochlorotiazydu.\nStosowanie telmisartanu w I trymestrze ciąży nie jest zalecane (istnieje ryzyko działania teratogennego). Stosowanie telmisartanu w II i III trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. Telmisartan stosowany w II i III trymestrze ciąży działa toksycznie na rozwój płodu (pogorszenie czynności nerek, małowodzie, opóźnienie kostnienia czaszki) oraz noworodka (niewydolność nerek, niedociśnienie, hiperkaliemia) - w przypadku, gdy ekspozycja na lek miała miejsce od II trymestru ciąży, zaleca się wykonanie badania usg czaszki i nerek płodu; dzieci, których matki przyjmowały lek podczas ciąży, powinny być poddane dokładnej obserwacji w kierunku niedociśnienia. Tiazydy przenikają przez barierę łożyska. Stosowanie hydrochlorotiazydu w II i III trymestrze może prowadzić do zmniejszenia perfuzji płodowo-łożyskowej oraz wywoływać zaburzenia u płodu i noworodka, takie jak żółtaczka, zaburzenia równowagi elektrolitowej i trombocytopenia. Hydrochlorotiazydu nie należy stosować w obrzękach ciążowych, nadciśnieniu ciążowym i stanie przedrzucawkowym z powodu ryzyka zmniejszenia objętości osocza oraz niedokrwienia łożyska, bez korzystnego wpływu na przebieg choroby. Nie należy stosować hydrochlorotiazydu w samoistnym nadciśnieniu tętniczym u kobiet w ciąży z wyjątkiem rzadkich sytuacji, kiedy niemożliwe jest zastosowanie alternatywnego leczenia. Tiazydy przenikają do mleka matki i mogą hamować laktację. Nie zaleca się stasowania preparatu w okresie karmienia piersią, zwłaszcza podczas karmienia noworodka lub wcześniaka. W przypadku stosowania preparatu podczas karmienia piersią należy stosować możliwie najmniejsze dawki. Nie zaobserwowano wpływu telmisartanu i hydrochlorotiazydu na płodność u kobiet i mężczyzn.\nTelmisartan może zwiększać stężenie litu we krwi, nasilając jego toksyczność - nie zaleca się leczenia skojarzonego; jeśli leczenie skojarzone jest konieczne, należy dokładnie kontrolować stężenie litu we krwi. Podwójna blokada układu RAA, np. poprzez zastosowanie antagonisty receptora angiotensyny II z inhibitorem ACE lub aliskirenem zwiększa częstość występowania niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek, w porównaniu z zastosowaniem leku z grupy antagonistów układu RAA w monoterapii - takie połączenie nie jest zalecane; jeśli takie skojarzenie jest konieczne, powinno odbywać się pod nadzorem specjalisty łącznie z dokładnym monitorowaniem czynności nerek, stężenia elektrolitów oraz ciśnienia krwi. Antagonistów receptora angiotensyny II oraz inhibitorów ACE oraz nie należy stosować jednocześnie u pacjentów z nefropatią cukrzycową. Stosowanie preparatu z aliskirenem jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zburzeniem czynności nerek (GFR2). Nie zaleca się stosowania z preparatem leków, które mogą powodować zwiększenie stężenia potasu lub wywołać hiperkaliemię (m.in. inhibitory ACE, leki moczopędne oszczędzające potas, preparaty potasu, substytuty soli kuchennej zawierające potas, cyklosporyna lub inne leki, jak np. sól sodowa heparyny); jeżeli jednak istnieje konieczność łącznego podania, należy kontrolować stężenie potasu we krwi. Jeżeli istnieje konieczność równoczesnego stosowania preparatu i leków związanych z utratą potasu i hipokaliemią (m.in. inne diuretyki kaliuretyczne, środki przeczyszczające, kortykosteroidy, ACTH, amfoterycyna, karbenoksolon, sól sodowa penicyliny G, kwas salicylowy i jego pochodne) zaleca się monitorowanie stężenia potasu we krwi, gdyż leki te mogą zwiększać hipokaliemię wywołaną hydrochlorotiazydem. Hipokaliemia po zastosowaniu hydrochlorotiazydu zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca, które mogą wystąpić po podaniu następujących leków (należy monitorować stężenie potasu we krwi oraz EKG): leki przeciwarytmiczne klasy Ia (chinidyna, hydrochinidyna, dyzopiramid), leki przeciwarytmiczne klasy III (amiodaron, sotalol, dofetylid, ibutylid), leki przeciwpsychotyczne (tiorydazyna, chloropromazyna, lewomepromazyna, trifluoperazyna, cyjamemazyna, sulpiryd, sultopryd, amisulpryd, tiapryd, pimozyd, haloperydol, droperydol) a także beprydyl, cyzapryd, difemanil, erytromycyna i.v., halofantryna, mizolastyna, pentamidyna, sparfloksacyna, terfenadyna, winkamina i.v. Wywołana tiazydami hipokaliemia lub hipomagnezemia może sprzyjać powstawaniu zaburzeń rytmu serca wywalanych glikozydami naparstnicy (należy monitorować stężenie potasu, magnezu we krwi oraz EKG). Zaobserwowano wzrost mediany maksymalnego stężenia digoksyny we krwi (49%) i stężenia minimalnego (20%), gdy podawano telmisartan jednocześnie z digoksyną - podczas rozpoczynania, dostosowywania dawki i kończenia leczenia telmisartanem należy monitorować stężenie digoksyny w celu utrzymania w zakresie terapeutycznym. Preparat może nasilać działanie hipotensyjne innych leków przeciwnadciśnieniowych. Może zaburzać tolerancję glukozy - może być konieczne dostosowanie dawki leków przeciwcukrzycowych. Metformina powinna być ostrożnie stosowana (istnieje ryzyko kwasicy mleczanowej z powodu potencjalnej niewydolności nerek wywołanej przez hydrochlorotiazyd). Żywice jonowymienne (kolestyramina i kolestypol) zaburzają wchłanianie tiazydowych leków moczopędnych. NLPZ (w tym selektywne inhibitory COX-2, kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwzapalnych) mogą osłabiać hipotensyjne działanie preparatu; ponadto zwiększa się ryzyko pogorszenia czynności nerek - z tego względu zaleca się kontrolę czynności nerek na początku leczenia skojarzonego, później okresowo, jak również zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta. Skojarzone stosowanie telmisartanu i ramiprylu prowadziło do 2,5-krotnego zwiększenia AUC oraz Cmax ramiprylu i ramiprylatu (znaczenie kliniczne tej interakcji nie jest znane). Hydrochlorotiazyd może osłabiać reakcję na aminy presyjne (adrenalina, noradrenalina); może nasilać działanie niedepolaryzujących środków zwiotczających mięśnie szkieletowe (np. tubokuraryny); może zwiększać stężenie kwasu moczowego we krwi i z tego względu może być konieczne zwiększenie dawki leków stosowanych w leczeniu dny (probenecydu, sulfinpirazonu). Jednoczesne stosowanie tiazydowych leków moczopędnych może zwiększać częstość występowania reakcji nadwrażliwości na allopurynol. Hydrochlorotiazyd może zwiększać stężenie wapnia we krwi (jeśli zajdzie potrzeba stosowania suplementów wapnia, należy monitorować stężenie wapnia we krwi i odpowiednio dostosować dawkę); może zwiększyć działanie hiperglikemizujące β-adrenolityków i diazoksydu; może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych amantadyny; może zmniejszyć wydalanie nerkowe leków cytotoksycznych (np. cyklofosfamid, metotreksat) i nasilić ich mielotoksyczność. Leki antycholinergiczne (np. atropina, biperyden) mogą zwiększyć biodostępność diuretyków tiazydowych poprzez zmniejszenie perystaltyki jelit i zmniejszenie współczynnika opróżniania żołądka. Stosowanie preparatu z baklofenem, amifostyną nasilić działanie hipotensyjne; z alkoholem, barbituranami, opioidowymi lekami przeciwbólowymi i lekami przeciwdepresyjnymi może nasilić niedociśnienie ortostatyczne.\nTelmisartan/Hydrochlorothiazide Billev , cena 100% 71.01 zł\nPreparat zawiera substancję: Hydrochlorothiazide, Telmisartan


Okrutny książę - Holly Black - Książka | Gandalf.com.pl\nOkrutny książę - mobi, epub 23.17 zł\nOkrutny książę - opis produktu:\nOkrutny książę - o czym jest książka?\nPrzed Tobą kolejna pozycja książkowa warta uwagi- Okrutny książę, od Holly Black. Okrutny książę spełnia wszystkie cechy swojego gatunku, przypadnie więc do gustu nawet tym najbardziej wymagającym czytelnikom. Jeśli zainteresowała Cię ta pozycja, sięgnij po inne tytuły autora- Holly Black. Nie będziesz żałował! Okrutny książę i o wiele więcej tylko na Gandalf.com.pl!\nOkrutny książę - opinie\nJeśli nadal nie jesteś pewny książki Okrutny książę, zapoznaj się z ocenami i recenzjami naszych klientów. Może oni przekonają Cię, że Okrutny książę - Holly Black to pozycja warta Twojej uwagi. Po przeczytaniu książki Okrutny książę nie zapomnij zostawić swojej recenzji i wziąć udziału w konkursie! Wybierz książkę Okrutny książę, sprawdź inne tytuły, których autorem jest Holly Black i przeczytaj biografię. To wszystko tylko na Gandalf.com.pl!\nKsiążka Okrutny książę pochodzi z wydawnictwa Jaguar. Autorem książki jest Holly Black. Należy do gatunków: dla dzieci i młodzieży, literatura młodzieżowa. Książka Okrutny książę liczy 400 stron. Jej wymiary to 135x185. Oprawa jest miękka. Publikacja dostępna jest również w formie elektronicznej.\nKsiążka 41,83 zł 59.76\nKsiążka 24,96 zł 37.82\nRECENZJE - książki - Okrutny książę - Holly Black\nNie trzeba nikomu tej książki przedstawiam na początku bałam się jej czytać przez mieszane opinie ale jak ją wzięłam w dłonie i wieczorem zaczęłam nawet nie zorientowałam się kiedy ją skończyłam, pochłonęła mnie od razu tak samo jak dwie pozostałe części cudowna opowieść o człowieku w magicznej krainie elfów Elflame która moim zdaniem pokazuje wiele wartości jak na przykład jak że mimo upokorzeń iść dalej nie przejmując się. Autorka w cudowny sposób wykreowała magiczny świat elfów, w którym momentalnie zatraciłam się bez reszty. To świat, który na pozór wydaje się piękny i cudowny, jednak tak naprawdę jest mroczny, niebezpieczny i tajemniczy. To taka książka, przy której można popuścić wodze fantazji i choć na chwilę przenieść się na jej karty, by na własnej skórze poczuć magię i nieprzewidywalność tego miejsca. Autorka naprawdę zadbała o każdy detal i bardzo łatwo możemy wyobrazić sobie bohaterów, jak i cały otaczający ich świat.\nZ całego serca polecam ją wszystkim\nbrak oceny 1-07-2019 17:24\nDomyślam się, że tej książki nie trzeba już nikomu przedstawiać, a większość z was nie raz już natrafiła na nią, na którymś z bookstagramowych profili. Lecz mimo to postanowiłam podzielić się z wami moją opinią na jej temat. Książkę ?OKRUTNY KSIĄŻĘ? przeczytałam już ponad tydzień temu. Do tej pory biłam się z myślami, co napisać na jej temat. Po tylu ?ochach? i ?achach? na jej temat, zawiesiłam jej bardzo wysoko poprzeczkę. Chyba jednak za wysoko, gdyż książka zdecydowanie jej nie sięgnęła. Czuję się lekko rozczarowana. Nie chcę żebyście mnie źle zrozumieli, ja nie mówię, że ona jest zła. Jest naprawdę super, a sam pomysł na nią, rewelacyjny. No, ale muszę uczciwe powiedzieć, że książka nie porwała mnie od samego początku. Niestety rozkręcała się bardzo wolno, prawie do połowy byłam nią znudzona. No, ale trzeba przyznać, że jak już się rozkręciła to na całego i wtedy już było z górki. Wciągnęła mnie maksymalnie. Momentami przypominała mi ?Grę o tron?. Nieustanna walka o koronę. Intrygi, trucizny a także czary i zaklęcia. Podobno druga część, którą znajdziemy pod tytułem ?Zły król? jest zdecydowanie dużo lepsza, wiec napewno zdecyduję się ją przeczytać, gdy tylko trafi w moje ręce. Zazwyczaj pod recenzjami piszę moją ocenę książki w skali od 1 do 5. W tym przypadku ciężko jest mi wystawić jednoznaczą ocenę. Gdybym miała oceniać pierwszą połowę to dałabym jej 2, natomiast druga część zdecydowanie zasługuje na 4+ i ten plus tutaj byłby dosyć spory.\nbrak oceny 3-02-2019 16:13\nbrak oceny 3-01-2019 18:56\nbrak oceny 20-11-2018 22:22\nNie chce mi się o tej książce gadać, bo w moim mniemaniu jest po prostu ogromnym średniakiem. Przy lekturze męczyłam się niemiłosiernie, a do tego zajęła mi ona trochę więcej czasu, bo przy czytaniu każdorazowo zastanawiałam się ?Dlaczego ludzie są tak zachwyceni Okrutnym księciem??. Pewnie jak już wiecie, nie lubię recenzować średniaków. Wtedy nie za bardzo jest co wiele powiedzieć i aż chce się zamknąć całą opinię w dwóch zdaniach: ?To było średnie. Są książki lepsze, są gorsze?. Ale zacznijmy od początku.\nNie mniej jednak logika w Okrutnym księciu nie występuje na zbyt wielu stronach. Niektóre zachowania bohaterów nie mają sensu w perspektywie ich poprzednich czynów, tego co aktualnie myślą i tego, czym się w życiu kierują. Autorka nie umie umotywować poczynań postaci, przez co ja miałam wrażenie, że grają one na scenie według kiepskiego scenariusza. Ciąg przyczynowo-skutkowy? Holly Black chyba go nie zna. A gdy już sama autorka zaczyna ogarniać, że coś tu jej się chyba nie skleiło tak jak powinno, to zamiast cofnąć się dwie strony do tyłu i wprowadzić odpowiednie poprawki, zrzuca wszystko na głupotę głównej bohaterki, która patowe sytuacje kończy myślą: ?a pomyślę o tym innym razem?, po czym nigdy do nich nie wraca.\nbrak oceny 7-11-2018 05:19\nOkrutny książę to świetna książka, którą pokochają wszyscy fani "kronik spiderwicków" ????\nPoznajemy Jude, która Tak naprawdę dorasta ze strony na stronę. Początkowa bohaterka jest zupełnie inna niż późniejsza. Przekroczyła wszystkie granice silnej kobiety i stała się socjopatyczna!\nMimo wszystko chciałem czytać i czytać. Akcja nie jest jakoś szczególnie innowacyjna i rozbudowana, ale styl pisarki jest tak cudowny, że chciało się czytać i czytać. Tutaj postaci z dziecinnych bajek nie do końca są takie jakbyśmy się spodziewali i to jest niesamowicie cudowne.\nAutorka dała nam bohaterów nieidealnych, czyli każdy z nich zrobił takie rzeczy, których nie zawsze da się usprawiedliwić, niektóre są moralnie niemożliwe do obronienia. Czytający uczy się jak ważną rolę w naszym życiu odgrywa porażka, bo ona zawsze będzie występować. Holly opisuje nam jak radzić sobie z porażką i jak ważne jest też to, by dalej walczyć.\nNo i zakończenie. Została książka zakończona w takim momencie, że potrzebuję drugiego tomu tutaj, zaraz, natychmiast! Niesamowite! I język jakim posługiwali się bohaterowie. Świetnie się czytało tę "gwarę" ???? kto czytał, ten wie. Retoryka pierwsza klasa ????\nbrak oceny 25-10-2018 20:46\nbrak oceny 14-10-2018 14:19\nbrak oceny 13-10-2018 16:20\nTrzy siostry, które przeżyły tragedię, muszą zmierzyć się z nową rzeczywistością. Zostają zabrane do krainy elfów ? Elysium. Mija dziesięć lat, a Jude pragnie akceptacji, lecz elfy gardzą śmiertelnikami i na każdym kroku przypominają im, że są nic nie warci. Dziewczyna za wszelką cenę walczy o swoje miejsce w tym okrutnym miejscu. Najmłodszy książę i potomek Najwyższego Króla dokucza jej w szczególności. Jude ma już dość i zaczyna odkrywać tajemnice, które mogą odmienić los ich wszystkich. Czy umiejętnie rozegra te grę?\nNapisana z polotem opowieść o krainie Elfów. Krwiożerczym i przerażającym miejscu, w którym można się zatracić. Dajcie się porwać czarowi tej mrocznej krainy i przeżyjcie niebezpieczną przygodę, bo ?Okrutny Książę? z pewnością zgotuje Wam niezłą zabawę. Tylko pamiętajcie, że dla elfów i ludzi pojęcie ZABAWY ma inne znaczenie. Świetna lektura! 8/10\nbrak oceny 8-10-2018 20:53\nbrak oceny 20-09-2018 11:54\nNigdy nie rozpoczynam recenzji od tych słów, ale w tym przypadku muszę to zrobić. OH POTRZEBUJĘ DRUGIEGO TOMU I TO TERAZ, ZARAZ!\n"Okrutny Książę" to genialnie napisana historia z ogromnym potencjałem. Autorka w niezwykły sposób połączyła znany nam ludzki świat z Elysium, czyli Królestwem Elfów. Brzmi dziwnie, śmiesznie? Oj nie i możecie być pewni, że wcale nie będzie śmiesznie. Bowiem Elysium to piękna kraina, w której magia i czary mają swoje własne miejsce, ale to również miejsce przesiąknięte tajemnicami, sekretami, zbrodniami i kłamstwami. Jednak możecie być pewni, że z ust Elfa nigdy nie usłyszycie kłamstwa.\nAkcja powieści już od samego początku nabiera szybkiego tempa, wprowadza nas w wir wydarzeń, które mimo tego, że rozpoczynają się w ludzkim świecie, za chwilę już wkraczają do świata Elfów. Powieść została napisana lekkim i przyjemnym językiem, w dodatku została wzbogacona niesamowitymi opisami, co z pewnością ją tylko ubarwia i świadczy o genialnej wyobraźni autorki. Tak rozpoczyna się cała przygoda, kiedy rodzinny spokój w pewnym małym domku zostaje zakłócony. Wtedy jeszcze mała Jude i jej siostra bliźniaczka Taryn za wiele nie wiedziały o świecie, ale ich starsza siostra Vivi spokojnie mogła już kolekcjonować wspomnienia. W wyniku najścia i krwawej masakry, dziewczyny są zmuszone opuścić ludzki świat by ruszyć do Elysium, ale jaki był tego powód i kto po nie przybył? Od tego momentu Jude jak i Taryn muszą radzić sobie w Krainie Elfów, gdzie człowiek uważany jest za zwykły pomiot ludziki. Skoro nie jest nieśmiertelny jak Elfy, to nie ma żadnego znaczenia. Całe swoje dzieciństwo Jude dorastała na dworze Madoka, słynnego wojownika i kapitana królewskiej armii, niestety nie była to dla niej żadna przyjemność mieszkać pod jednym dachem z mordercą. Jude od dziecka uczyła się walki bronią jak i szermierki, że stało się to jej największym hobby. W przyszłości chce zostać oficjalnym rycerzem na Królewskim Dworze i dumnie zapracować na swą reputację. Muszę przyznać, że Jude okazała się być taką bohaterką, które cenię sobie najbardziej. Twardą, odważną, dążącą do celu, przebiegłą i pewną siebie, nawet wtedy gdy zostaje upokorzona. Bo niestety codziennie będzie musiała stawiać czoła licznym atakom ze strony Elfów, bo przecież człowiek to takie marne stworzenie. Jednak Jude chce pokazać, że stać ją na więcej i jest nawet lepsza o niektórych Elfów, a co za tym idzie pragnie szacunku ze strony rówieśników. Bo nawet na lekcjach jest piętnowana przez Elfy wyższej rangi jak i jednego z Książąt. Zatem atmosfera jest zawsze napięta i niebezpieczna bo Książę Cardan nie zna litości i najzwyczajniej w świecie życzy źle naszej Jude. W dodatku nie tylko takie niebezpieczeństwa czyhają na człowieka w świecie Elfów, bo również zupełnie innych rzeczy trzeba się wystrzegać. Rzeczy, które doprowadzają do obłędu, do utraty zmysłów i nie tylko...bo nawet do śmierci. Jak możecie się pewnie domyśleć, Jude nie da sobą pomiatać i właśnie ta jej zaciętość doprowadzi do skomplikowania pewnych spraw, z których to już tak łatwo nasza bohaterka się nie wywinie. Będzie coraz niebezpieczniej, będą szpiedzy, tajne spotkania, zaklęcia zabraniające wyznać prawdę jak i mroczne zdrady. Jude będzie w centrum całego zamieszania i to ona będzie pociągała za sznurki, ale nie wie, że inni również w tym samym czasie będą prowadzili swoją grę, której Jude jeszcze nie poznała zasad. Będzie niebezpiecznie, ryzykowanie a co najważniejsze... nieodwracalnie. Do jakich czynów posunie się Jude? Do czego się odważy i jaki sekret skrywa Książę Cardan? Jude będzie musiała zadbać o bezpieczeństwo Królestwa, a także uporać się ze zdradą najbliższej jej osoby. Będzie ciężko, ale... Koniecznie musicie się dowiedzieć! Walka o honor, zacięta gra, niespodziewane silne uczucie, niebezpieczeństwo, kłamstwa i zdrady. "Okrutny Książę" to wypełniona emocjami, szaleńcza podróż po świecie nieśmiertelnych istot, które jak nikt we wszechświecie szczycą się swoimi niecnymi zagraniami. To historia, która wciąga od pierwszych stron i nie pozwala na chwilę oddechu. To magiczna powieść o istotnych wartościach i ludzkim istnieniu, które nie zawsze jest tym najsłabszym ogniwem. To pasjonująca przygoda, w której nie zabraknie innych magicznych istot takich jak goblinów czy utopców. Piękna, wciągająca, szokująca i zaskakująca. Jedyna w swoim rodzaju. Dla mnie Holly Black to prawdziwa Królowa Elfów i z niecierpliwością czekam na kolejne losy naszych bohaterów.\nbrak oceny 18-09-2018 18:11\nKiedy Jude miała siedem lat, do jej domu przybył tajemniczy mężczyzna, który nie należał do świata śmiertelników. Po tym, jak brutalnie zabił rodziców dziewczyny, zabrał Jude, jej bliźniaczkę Taryn i starszą siostrę Viviane ze sobą do Elysium ? krainy elfów. Dziesięć lat później Jude czuje się w tym magicznym świecie prawie jak w domu. Prawie - ponieważ fakt, że w jej żyłach płynie ludzka krew, jest doskonałą podstawą dla wielu zamożnych elfów, by nią gardzić i wyśmiewać. Na czele nękających Jude stoi Cardan ? najmłodszy i najokrutniejszy z książąt panujących w Elysium. Kiedy Jude dowiaduje się, jak wielka sieć intryg oplata dwór Najwyższego Króla i jak wiele tajemnic skrywają elfy, nie podejrzewa jeszcze, że wkrótce sama będzie musiała posługiwać się fortelami i zabijać z zimną krwią, aby zaprowadzić porządek w królestwie i zadbać o bezpieczeństwo tych, których kocha. Czy śmiertelniczka jest w stanie mierzyć się z potężną siłą elfów?\nChyba nie byłoby błędem stwierdzenie, że Okrutny książę to jedna z najbardziej wyczekiwanych premier tego roku. Sama pamiętam, gdy kilka lat temu usłyszałam, jak ktoś na polskim Booktubie mówi, że czytał tą książkę w oryginalnej wersji, nie powstrzymując się oczywiście od wylewnych pochwał. Powieść Holly Black spotkała się więc z pewnymi oczekiwaniami czytelników już na samym początku ? wszyscy wiele o niej słyszeli, a taki sławny za granicą bestseller przecież musi być co najmniej dobry, prawda? Otóż dzisiaj opowiem Wam o moich wrażeniach z tej lektury, o tym, czy warto było tak długo czekać na polską premierę Okrutnego księcia.\nWarto wspomnieć, że nigdy szczególnie nie interesowały mnie elfy. Wręcz przeciwnie: wszystkie nierzeczywiste postacie, które kojarzyły mi się z książkami Tolkiena (elfy, krasnoludy, orkowie, smoki?), omijałam szerokim łukiem. Choć uwielbiam fantastykę, zawsze preferowałam jej lekką, bardziej młodzieżową wersję. Dlatego też przed rozpoczęciem lektury nie wczytywałam się za bardzo w opis, aby przypadkiem nie zwątpić w to, czy chcę tą powieść czytać. Jednak okazało się, że Okrutny książę od pierwszych stron schwytał mnie w garść i nie chciał wypuścić, a elfy, których tak się obawiałam, zafascynowały mnie momentalnie. Coś wyjątkowego było w tej historii, jakaś niepowtarzalna magia, która od początku oczarowała mnie tak, że nie mogłam przestać czytać. Krótko mówiąc, pierwsze wrażenie było niesamowite.\nWłaściwie książkę Holly Black czyta się jak najciekawszą baśń z dzieciństwa, tylko w nieco doroślejszej odsłonie. Okrutny książę jest bowiem połączeniem elfickiej magii, zaskakującego i czarującego świata z wyrachowanymi planami na przejęcie władzy i ich brutalną realizacją. Możecie oczekiwać rozlewu krwi i momentów, w których Wasze serce zatrzyma się na chwilę, aby zaraz potem wznowić swój bieg ze dwojoną prędkością. To zarazem zabawne i fascynujące, że autorka zdecydowała się nie rezygnować z istnienia świata śmiertelników na rzecz krainy elfów. To, że obie przestrzenie istnieją równolegle, a Jude wraz ze swoimi siostrami jest w stanie w jednej chwili wyczarować konie ze źdźbeł trawy, opuścić magiczny świat i udać się do najzwyczajniejszego centrum handlowego na zakupy, wydaje mi się wspaniałym pomysłem. Chciałabym, aby naprawdę w tej chwili, gdzieś całkiem niedaleko stąd żyły sobie możne rody elfów? Może nie chciałabym ich odwiedzić w obawie o swoje życie, ale sama koncepcja brzmi niesamowicie.\nJednym z elementów, które najbardziej mnie irytują w książkach, są bohaterki, które nie potrafią zawalczyć o swoje i bez przerwy prezentują tylko pozę bezradnej mimozy, czekającej na ratunek. Na szczęście Jude do nich nie należy ? jest tak daleka od bycia godną politowania dziewoją w opałach, jak to tylko możliwe. Choć nie zawsze popierałam jej wybory, podoba mi się to, że jest szalenie waleczna, kwestionuje każdy ruch innego człowieka (elfa?), będąc czujną i gotową do konfrontacji. Tak stanowcze i silne bohaterki nie trafiają się często, dlatego trzeba je cenić i podziwiać. Nie powiedziałabym, że polubiłam Jude ? nie zawsze ją rozumiałam, ale sądzę, że byłabym w stanie zapałać do niej sympatią w kolejnym tomie serii, gdy już uda mi się lepiej ją poznać.\nCzy nie ma żadnych wad? Otóż są, z pewnością. Jedną, która bardziej rzuciła mi się w oczy, jest fakt, że przez znaczną część książki fabuła nie zmierza w żadnym konkretnym kierunku. Wiecie, to był ten moment w czytaniu, kiedy wprawdzie czerpiecie przyjemność z lektury, ale nie widzicie większego jej sensu. Dopiero ostatnia setka stron dodała książce większego polotu i charakteru. Mogłabym przyczepić się jeszcze do tego, że chociaż główni bohaterowie ? Jude, Taryn, Vivi, Cardan, Madok ? byli wykreowani z dbałością o szczegóły, to postacie drugoplanowe często zlewały mi się w jedną masę. Miały zwyczajnie zbyt mało cech charakterystycznych, aby się wyróżniać. Nie jest to może wielka wada, która przeszkadzałaby w czytaniu, ale jednak.\nJestem całkowicie zadowolona z Okrutnego księcia i okrutnie się cieszę, że jego premiera w Polsce jest tak głośna ? jak się okazało, zupełnie zasłużenie. Jest to historia, która zabierze Was w kompletnie inny wymiar, wymiar pełen magii, który zaskoczy Was nie raz, a na koniec rozbudzi Waszą ciekawość dalszych losów bohaterów do granic możliwości. Ja już zacieram ręce na myśl o kolejnym tomie i poganiam mentalnie autorkę, aby nie zwlekała z jego pisaniem. Gorąco polecam Wam Okrutnego księcia!\n-28% Okrutny książę książka


Kolczyki ECOetnica chwosty 003 - ECOetnica\nKolczyki dzianinowe. Materiał dzianinowy pocięty na paski, związany w modny chwost. Dodatkowo ozdobione szklanymi koralikami.\nKolory: odcienie szarości, czerwony, niebieski, czarny\nKolczyki z serii ECOetnica powstają w duchu recyklingu i dbania o środowisko.\ndzianina, szklane koraliki\nZadaj pytanie dotyczące produktu: Kolczyki ECOetnica chwosty 003\nUNIKAT naszyjnik ECOetnica masajka 015\nSzeroko zakręcone 219\nKolczyki ręka Fatimy, Hamsa, stal chirurgiczn


Pompa wody Skoda FABIA I (6Y2) (1999.08 - 2008.03) 1.9 SDI 64KM - Sklep iParts.pl\nPompa wody Skoda FABIA I (6Y2) (1999.08 - 2008.03) 1.9 SDI 64KM\nPompa wody MAXGEAR 47-0088\nProducent części: MAXGEAR Kod: 47-0088\nPompa wody KRAFT AUTOMOTIVE 1500400\nProducent części: KRAFT AUTOMOTIVE Kod: 1500400\nPompa wody MAXGEAR 47-0089\nProducent części: MAXGEAR Kod: 47-0089\nPompa wody KRAFT AUTOMOTIVE 1506570\nProducent części: KRAFT AUTOMOTIVE Kod: 1506570\nPompa wody QUINTON HAZELL QCP3567\nProducent części: QUINTON HAZELL Kod: QCP3567 Jednostka: szt. Wykonanie pompy wodnej: dla napędu paskiem rozrządu\nPompa wody AIRTEX 1777\nProducent części: AIRTEX Kod: 1777 Jednostka: szt. Ciężar [kg]: 0,82 Ilość zębów: 19\nPompa wody MAGNETI MARELLI 352316171210\nProducent części: MAGNETI MARELLI Kod: 352316171210 :\nPompa wody DOLZ A250\nProducent części: DOLZ Kod: A250 Jednostka: szt. Koła pasowe: z kołem pasowym Ilość zębów: 19 C\nPompa wody AIRTEX 1671\nProducent części: AIRTEX Kod: 1671 Jednostka: szt. Ciężar [kg]: 0,93 Ilość zębów: 19\nPompa wody DOLZ A197\nProducent części: DOLZ Kod: A197 Jednostka: szt. Koła pasowe: z kołem pasowym Ilość zębów: 19\nProducent części: MAGNETI MARELLI Kod: 352316171212 :\nPompa wody METELLI 24-0875\nProducent części: METELLI Kod: 24-0875 Jednostka: szt. Tryb pracy: mechaniczne Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierżcieniem uszczelniającym pompy wodnej\nPompa wody GRAF PA875\nProducent części: GRAF Kod: PA875 Jednostka: szt. Tryb pracy: mechaniczne Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierżcieniem uszczelniającym pompy wodnej\nPompa wody FEBI BILSTEIN 26832\nProducent części: FEBI BILSTEIN Kod: 26832 Jednostka: szt. Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierscieniem uszczelniającym Ciężar [kg]: 0,7 uwzględnić informację serwisową: Ilość montowana w aucie: 1\nPompa wody METELLI 24-0806\nProducent części: METELLI Kod: 24-0806 Jednostka: szt. Tryb pracy: mechaniczne Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierżcieniem uszczelniającym pompy wodnej\nPompa wody GRAF PA806\nProducent części: GRAF Kod: PA806 Jednostka: szt. Tryb pracy: mechaniczne Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierżcieniem uszczelniającym pompy wodnej\nPompa wody FEBI BILSTEIN 24354\nProducent części: FEBI BILSTEIN Kod: 24354 Jednostka: szt. Dodatkowe Elementy oraz Informacje: z pierscieniem uszczelniającym Ciężar [kg]: 0,77 uwzględnić informację serwisową: Ilość montowana w aucie: 1\nProducent części: SKF Kod: VKPC81302 Jednostka: szt. Ilość zębów: 19 Wykonanie pompy wodnej: dla napędu paskiem rozrządu\nProducent części: SKF Kod: VKPC81416 Jednostka: szt. Ilość zębów: 19 Wykonanie pompy wodnej: dla napędu paskiem rozrządu\nProducent części: VALEO Kod: 506874 Jednostka: szt. Koła pasowe: z kołem pasowym\nPompa wody HEPU P563\nProducent części: HEPU Kod: P563 Jednostka: szt. Dodatkowe Elementy oraz Informacje: Koło pasowe wciskane Tryb pracy: mechaniczne Ilość zębów: 19 Masa [g]: 910 Średnica koła łopatkowego: 60 Artykuł oraz informacja uzupełniająca: z uszczelnieniem\nProducent części: VALEO Kod: 506701 Jednostka: szt. Koła pasowe: z kołem pasowym\nPompa wody HEPU P646\nProducent części: HEPU Kod: P646 Jednostka: szt. Dodatkowe Elementy oraz Informacje: Koło pasowe wciskane Tryb pracy: mechaniczne Ilość zębów: 19 Masa [g]: 920\nPompa wody MEYLE 113 012 0059\nProducent części: MEYLE Kod: 1130120059 Jednostka: szt. Wykonanie pompy wodnej: dla napędu paskiem rozrządu Artykuł oraz informacja uzupełniająca: z uszczelnieniem Ilość zębów: 19\nProducent części: GATES Kod: KP25559XS-2 Jednostka: szt. Artykuł oraz informacja uzupełniająca: z pompą wodną\nZestaw paska rozrządu + pompa wody GATES KP25559XS-1\nProducent części: GATES Kod: KP25559XS-1 Jednostka: szt. Artykuł oraz informacja uzupełniająca: z pompą wodną\nZestaw paska rozrządu + pompa wody FEBI BILSTEIN 32743\nProducent części: FEBI BILSTEIN Kod: 32743 Jednostka: szt. Ilość zębów: 141 Artykuł oraz informacja uzupełniająca: z pompą wodną Ciężar [kg]: 2,08 uwzględnić informację serwisową: Ilość montowana w aucie: 1\nDane techniczne Skoda FABIA I (6Y2) 1.9 SDI 64KM\nAIRTEX AUTOMEGA BEHR HELLA SERVICE BORG & BECK BREDA LORETT BUGATTI CIFAM COMLINE DAYCO DELPHI DENCKERMANN DOLZ FAI AutoParts FEBI BILSTEIN GATES GRAF HELLA HEPU HUTCHINSON JP GROUP KAGER KOLBENSCHMIDT KRAFT AUTOMOTIVE LPR MAGNETI MARELLI MAPCO MAXGEAR METELLI MEYLE NK OPTIBELT OPTIMAL QUINTON HAZELL RUVILLE SASIC SKF SPIDAN STATIM SWAG TOPRAN TRISCAN TRUCKTEC AUTOMOTIVE VAICO VALEO


Łapa w łapę - Andrzej Łapicki, Kamila Łapicka - opinia o książce (153464) - Lubimyczytać.pl\nAndrzej Łapicki /\nKamila Łapicka /\nŁapa w łapę /\n6,03 (93 ocen\ti\t24 opinie) Zobacz oceny\nżycie, poglądy, aktorzy, literatura\nTo niezwykła książka. Od wiosny 2012 roku Andrzej Łapicki i jego żona Kamila toczyli rozmowy o życiu, poglądach, wielkich aktorach, literaturze. Książka, pełna wspaniałego, przewrotnego poczucia humoru Andrzeja Łapickiego została skończona w czerwcu. Śmierć Wielkiego Aktora sprawiła, że stała się jego ostatnim słowem...\nźródło opisu: www.czerwoneiczarne.pl\nMądre pytania i zaskakująco trafne odpowiedzi. Świeży, dowcipny i pełen ciekawostek dialog dwojga inteligentnych i bliskich sobie osób.Tak różnych,a przez to intrygujących i ciekawych. Lekka literatura na późne jesienne popołudnia. Naprawdę warto.


Olejek Rycynowy na Rzęsy - opinie, stosowanie, właściwości, efekty\nKasia Lasek 27 marca 2019 Brak komentarzy\nOlejek rycynowy to produkt, który od wielu lat stosowany jest w medycynie naturalnej jako środek wspomagający oczyszczanie naszego układu pokarmowego ze zbędnych produktów przemiany materii, jednak z uwagi na swoje właściwości znalazł on również zastosowanie w kosmetyce, stając się tym samym remedium na długie i piękne rzęsy.\nJego stosowanie polecane jest w szczególności paniom mającym dosyć słabe i cienkie rzęsy, gdyż w widoczny sposób pomaga poprawić ich wygląd. Regularne stosowanie wspomnianego olejku zapewnia mocne rzęsy, które pod wpływem działania różnego rodzaju czynników zewnętrznych przestają wypadać. Co jednak warto wiedzieć o tym produkcie, w jaki sposób należy go stosować, jakich efektów można się spodziewać i czy istnieją jakieś przeciwwskazania do jego stosowania?\nOlejek rycynowy na rzęsy: czym tak naprawdę jest?\nWydawać by się mogło, iż olejek rycynowy z uwagi na swoją nazwę zawiera w swoim składzie rycynę, jednak nic bardziej mylnego. Rycyna to silnie trujące białko, które pozyskuje się z rośliny wyglądającej jak mlecz, natomiast olej rycynowy tak naprawdę tłoczony jest z rącznika pospolitego, dlatego też nie należy obawiać się zawartości w nim rycyny.\nRącznik pospolity, z którego produkuje się olej rycynowy to dosyć ciekawa roślina o nieco egzotycznym wyglądzie, którą latem można znaleźć w wielu polskich ogrodach, jednak uprawia się ją również na terenach Indii oraz Afryki. Jeśli chodzi natomiast o tłoczony z rącznika pospolitego olejek, to bez obaw można po niego sięgać nie tylko do pielęgnacji swojej skóry, ale przede wszystkim rzęs, gdyż jest to całkowicie bezpieczny i naturalny produkt pochodzenia roślinnego.\nWielu osobom wydaje się, iż z uwagi na dosyć niską cenę nie warto go stosować, gdyż zazwyczaj to, co tanie okazuje się mało skuteczne, jednak nie w tym przypadku. Niska cena idzie tutaj bowiem w parze z wysoką jakością, a także bardzo dobrymi efektami stosowania, o czym można przekonać się, sięgając po ten właśnie produkt.\nOlejek rycynowy i jego skład\nOlejek rycynowy to produkt, który z powodzeniem może być stosowany nie tylko wewnętrznie (właściwości przeczyszczające), ale również zewnętrznie a głównym jego zastosowaniem jest pielęgnacja naszych rzęs.\nJeśli chodzi o właściwości tego produktu, to w skuteczny sposób pomaga pielęgnować nasze rzęsy, pogrubiając je, a także zapobiegając ich wypadaniu.\nWspomniany produkt w ok. 83% składa się z kwasu rycynowego, jednak można w nim znaleźć również niezwykle cenne dla naszego wyglądu zewnętrznego nienasycone kwasy tłuszczowe takie jak kwas stearynowy, kwas linolowy, a także kwas alfa-linolenowy.\nTo właśnie poprzez połączenie tych wszystkich substancji stosowanie olejku rycynowego na nasze rzęsy przynosi w wielu przypadkach naprawdę spektakularne efekty.\nOlejek rycynowy i jego wpływ na wygląd rzęs\nNasz skóra wraz z wiekiem zaczyna niestety zmieniać swój wygląd i podobnie dzieje się z rzęsami, które pod wpływem stosowania nieodpowiedniej diety (brak odpowiednich witamin i minerałów), a także działania wielu niekorzystnych czynników zewnętrznych zaczynają wypadać.\nKolejnym dosyć istotnym czynnikiem wpływającym na pogorszenie stanu naszych rzęs są tusze, które stanowią dla nich dosyć duże obciążenie. Kobiety, które regularnie sięgają po tusze znacznie częściej, zmagają się z problemem wypadających rzęs niż panie, które w ogóle nie sięgają po ten kosmetyk. Rzęsy podobnie zresztą, jak i włosy przechodzą nie tylko fazę wzrostu, ale również wypadania, dlatego też niewielki ich ubytek nie powinien nas w ogóle zaskoczyć.\nInaczej jednak przedstawia się sytuacja, gdy niemal każdego dnia zauważamy na naszych policzkach pojedyncze rzęsy, ponieważ jest to sygnał tego, iż coś niedobrego się z nimi dzieje. W takim przypadku należy czym prędzej wziąć sprawy w swoje ręce, sięgając właśnie po olejek rycynowy na rzęsy, który wykazuje zbawienny wpływ zarówno na wygląd, jak i na stan naszych rzęs. Regularne stosowanie wspomnianego produktu pomaga bowiem wydłużyć fazę wzrostu naszych rzęs, dodatkowo je pogrubiając, a także sprawiając, że stają się dłuższe oraz gęstsze.\nOlejek rycynowy z uwagi na swoje niezwykle właściwości wykazuje zbawienne działanie na nasze rzęsy, ponieważ pomaga je zagęścić, w skuteczny sposób hamuje proces ich kruszenia oraz wypadania, a także umożliwia ich nieznaczne przyciemnienie. Dosyć istotny jest również fakt, iż w przypadku regularnego stosowania tuszu lub henny pomaga zregenerować nasze rzęsy, a także dodaje im blasku.\nOlejek rycynowy i jego efekty aplikowania na rzęsy można tak naprawdę porównać do działania dosyć drogich odżywek dostępnych bez problemu w każdej drogerii oraz aptece. Jednak zdecydowanie lepiej sięgnąć po odpowiednie odżywki do rzęs.\nMamy dla Was specjalną promocję na jedną z najlepszych odżywek do rzęs Miralash – Z tego linka dostaniecie dodatkowy rabat oraz darmowy zwrot przez 90 dni – sprawdź cenę.\nJeśli chodzi o pierwsze efekty stosowania wspomnianego produktu, to zazwyczaj są one widoczne już po około 7 dniach stosowania, jednak, aby były one jak najlepsze, warto olejek rycynowy aplikować na rzęsy przez ok. 3 miesiące. Następnie należy zrobić sobie krótką przerwę, powracając do stosowania olejku, jeśli oczywiście zajdzie taka potrzeba (można raz lub dwa razy w tygodniu nałożyć olejek na rzęsy, aby utrwalić uzyskany efekt).\nOlejek rycynowy i jego działanie na rzęsy\nOlejek rycynowy najlepiej oddziałuje na dosyć cienkie, niezbyt obfite oraz jasne włoski, ponieważ w widoczny sposób pomaga je przyciemnić, zwiększyć ich objętość, a także je wydłużyć.\nOczywiście nie oznacza to, iż panie, które mają ciemne włoski, nie powinny sięgać po ten produkt, gdyż nie zauważą żadnych efektów jego stosowania, jednak powinny wówczas mieć świadomość tego, iż nie będą one tak spektakularne, jak w przypadku pozostałych kobiet.\nW jaki sposób należy stosować olejek rycynowy na rzęsy?\nPierwsze efekty stosowania olejku rycynowego widoczne są stosunkowo szybko, jednak dzieje się tak jedynie w sytuacji, gdy produkt aplikowany jest na rzęsy regularnie oraz w odpowiedniej ilości. W jaki zatem sposób należy go stosować?\nOlejek rycynowy na rzęsy można aplikować na rzęsy zarówno rano, jak i wieczorem, pamiętając jednak o dwóch bardzo ważnych rzeczach. Jeśli produkt nakładany jest na rzęsy wieczorem, to niezwykle ważne jest to, aby uprzednio bardzo dokładnie je oczyścić z tuszu oraz różnego rodzaju zabrudzeń gromadzących się na włoskach w ciągu dnia. W sytuacji, gdy olejek aplikowany jest z kolei o poranku, to należy pamiętać o tym, aby po zastosowaniu nie nakładać na rzęsy tuszu, gdyż może to niestety zniweczyć efekty kuracji.\nAplikacja olejku rycynowego najlepiej, aby odbywała się przy pomocy szczoteczki po zużytym tuszu (przed zamoczeniem jej w olejku należy ją uprzednio bardzo dokładnie wyczyścić oraz odtłuścić), jednak jeśli nie ma się go akurat pod ręką, to można bez problemu sięgnąć po wacik kosmetyczny. Druga metoda wymaga jednak nieco więcej wprawy, gdyż przesadzając z ilością olejku na waciku, można w prosty sposób doprowadzić do podrażnienia oka (produkt może dostać się do oka).\nOlejek rycynowy należy nakładać na rzęsy dosyć powoli i starannie a w sytuacji, gdy jest on zbyt gęsty, to można go nieco rozrzedzić, fundując mu krótką kąpiel w ciepłej wodzie.\nOlejek rycynowy z uwagi na swój skład i właściwości to całkowicie bezpieczny dla naszego zdrowia produkt, jednak jego stosowanie na rzęsy może wiązać się z wystąpieniem określonych skutków ubocznych.\nNajczęściej pojawiają się one u kobiet, które mają wrażliwą skórę, a także zmagają się z uczuleniem na ten produkt lub któryś ze składników wchodzących w jego skład. Wśród skutków ubocznych, o których mowa można wymienić przede wszystkim podrażnienie spojówek, łzawienie oczu, a także opuchnięcie, które może pojawić się w okolicy oka.\nOlejek rycynowy: cena i zakup\nOlejek rycynowy można bez problemu zakupić w każdej aptece, a także w sklepach zajmujących się sprzedażą naturalnych kosmetyków a jego cena kształtuje się na poziomie ok. kilku złotych w zależności od pojemności produktu.\n„Final report on the safety assessment of Ricinus Communis (Castor) Seed Oil.” Int J Toxicol, 2007.\n„In silico prediction of prostaglandin D2 synthase inhibitors from herbal constituents for the treatment of hair loss.” J Ethnopharmacol, 2015 Dec.\nJ. Kula i T. B. Quang. Olej rycynowy – chemia i zastosowanie. Przemysł chemiczny; 1998:11:77:403 – 406.\nR. Reszke i A. Reich. Wybrane składniki pochodzenia roślinnego obecne;\nw kosmetykach dostępnych w Polsce. Forum Dermatologicum 2016; 2:2:51–59;\nL. Chrząstek, B. Dondela i M. Deska. Bezpieczne składniki kosmetyków – lipidy i ich;\npochodzenie. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie 2015; III:9–27;\nFood and Drug Administration. „Ingredient List A-C”;\nProfolan czy pomaga ? Opinie, skład, cena, skutki uboczne


Kosiarz [Terry Pratchett] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00231 005086 12610334 na godz. na dobę w sumie\nKosiarz - ebook/epub\nAutor: Terry Pratchett Liczba stron: 266\nISBN: 9788379614967 Data wydania: 2013-08-26\nTytuł oryginału: REAPER MAN Copyright © Terry and Lyn Pratchett 1991 First published by Victor Gollancz Ltd, London Projekt graficzny serii Zombie Sputnik Corporation Ilustracja na okładce Josh Kirby/via Thomas Schlück GmbH Redakcja Dorota Malinowska Łucja Grudzińska Redakcja techniczna Elżbieta Babińska Korekta Bronisława Dziedzic-Wesołowska ISBN 978-83-7961-496-7 Warszawa 2013 Wydawca: Prószyński Media Sp. z o.o. 02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28 www.proszynski.pl\nTaniec morris znany jest we wszystkich zamieszkanych światach multiwersum. Tańczy się go pod błękitnym niebem, by uczcić przebudzenie gleby, i pod nagimi gwiazdami, ponieważ nadchodzi wiosna i przy odrobinie szczęścia dwutlenek węgla znowu odtaje. Przymus tańca odczuwają głębinowe morskie istoty, które nigdy nie widziały słońca, i mieszkańcy miast, których jedyny kontakt z naturą polega na tym, że kiedyś swoim volvo przejechali owcę. Tańczony jest w sposób niewinny przez brodatych młodych matematyków, do wtóru amatorskiego akordeonowego wykonania Lokatora pani Widgery, albo bezlitośnie, przez Zespół Morris-Ninja z Nowego Ankh, który potrafi robić niezwykłe rzeczy ze zwykłą chustką i dzwoneczkiem. I nigdy nikt nie tańczy go właściwie. Wyjątkiem jest Dysk, płaski i spoczywający na grzbietach czterech słoni, płynących przez kosmos na skorupie Wielkiego A’Tuina, żółwia świata. I nawet tam tylko w jednym miejscu tańczą morrisa jak należy. To mała wioska w górskim łańcuchu Ramtopów, gdzie wielką i prostą tajemnicę przekazuje się z pokolenia na pokolenie. Mężczyźni tańczą tam pierwszego dnia wiosny, w tył i w przód, z dzwonkami uwiązanymi u kolan, w powiewających białych koszulach. Ludzie przychodzą popatrzeć. Potem piecze się na rożnie wołu. Powszechnie uznaje się to za miłą okazję do rodzinnej wycieczki. Ale nie na tym polega tajemnica. Tajemnicą jest inny taniec. Jednak nie zdarzy się on jeszcze przez dłuższy czas. Rozbrzmiewa tykanie, jakby wielkiego zegara. I rzeczywiście, na niebie tkwi zegar i spływa z niego tykanie świeżo wybitych sekund. A przynajmniej wygląda jak zegar. Ale w istocie jest przeciwieństwem zegara, a największa wskazówka okrąża tarczę tylko raz. Pod zamglonym niebem rozciąga się równina. Pokrywają ją łagodnie falujące krzywizny, które – gdybyśmy oglądali je z daleka – mogłyby nam przypominać coś innego. Ale gdybyśmy oglądali je naprawdę z daleka, bylibyśmy bardzo zadowoleni, że jesteśmy daleko. Tuż nad równiną unoszą się trzy szare postacie. To, czym są, nie da się opisać w zwykłym języku. Niektórzy nazwaliby je cherubinami, chociaż absolutnie nie mają rumianych policzków. Można zaliczyć je do tych, którzy pilnują, by działała grawitacja i by czas pozostawał oddzielony od przestrzeni. Nazwijmy je audytorami. Audytorami rzeczywistości. Toczą ze sobą rozmowę, choć nic nie mówią. Nie muszą mówić. Właśnie zmienili rzeczywistość tak, że już to powiedzieli. Któryś powiedział: Nigdy nie stało się nic podobnego. Czy możemy to zrobić? Któryś powiedział: Trzeba to zrobić. Pojawiła się osobowość. A osobowości się kończą. Tylko siły mogą przetrwać. Powiedział to z niejaką satysfakcją. Któryś powiedział: Poza tym... Zdarzały się nieregularności. Kiedy występuje osobowość, muszą wystąpić nieregularności. To powszechnie znany fakt. Któryś powiedział: Czy pracował nieefektywnie? Któryś powiedział: Nie. Pod tym względem nie możemy mu nic zarzucić. Któryś powiedział: O to właśnie chodzi. Ważne jest słowo „mu”. Bycie osobowością zmniejsza efektywność. Nie chcemy, żeby to się rozpowszechniło. Wyobraźmy sobie, że grawitacja rozwinie własną osobowość. Stwierdzi, przypuśćmy, że lubi ludzi. Któryś powiedział: Zechce ich zgnieść w uścisku? Któryś powiedział – głosem, który byłby bardziej lodowaty, gdyby nie to, że miał już temperaturę zera absolutnego: Nie. Któryś powiedział: Przepraszam. To taki mój drobny żarcik. Któryś powiedział: Poza tym czasami zastanawia się nad swoją pracą. Takie spekulacje są niebezpieczne. Któryś powiedział: Co do tego nie ma wątpliwości. Któryś powiedział: A zatem jesteśmy zgodni? Któryś, który od pewnego czasu wydawał się nad czymś zastanawiać, powiedział: Jedną chwileczkę. Czy nie użyłeś przed chwilą zaimka liczby pojedynczej „mój”? Chyba nie rozwijasz sobie osobowości, co? Któryś powiedział, zawstydzony: Kto? My? Któryś powiedział: Gdzie wystąpi osobowość, pojawia się rozdźwięk. Któryś powiedział: Tak, tak. Szczera prawda. Któryś powiedział: No dobrze. Ale na przyszłość uważaj. Któryś powiedział: A zatem jesteśmy zgodni? Spojrzeli w górę, na widoczną na niebie twarz Azraela. Właściwie to twarz była niebem. Azrael wolno skinął głową. Któryś powiedział: Doskonale. Co to za miejsce? Któryś powiedział: To świat Dysku. Płynie w przestrzeni na grzbiecie gigantycznego żółwia. Któryś powiedział: Aha, to jeden z takich... Nie znoszę ich. Któryś powiedział: Znowu zaczynasz. Użyłeś pierwszej osoby liczby pojedynczej. Któryś powiedział: Nie! Nie! Nigdy nie używam liczby pojedynczej! A niech to... Rozgorzał ogniem i spłonął tak, jak płonie niewielki obłoczek pary: szybko i bez zbędnego popiołu. Niemal natychmiast pojawił się następny, identyczny ze swym unicestwionym krewniakiem. Któryś powiedział: Niech to będzie lekcja. Stać się osobowością to zakończyć swe istnienie. A teraz... ruszajmy. Azrael przyglądał się, jak odpływają. Trudno jest zgłębić myśli istoty tak ogromnej, że w rzeczywistej przestrzeni jej wielkość można określić tylko w terminach prędkości światła. Ale zwrócił swą gigantyczną masę i oczami, w których mogłyby zatonąć gwiazdy, wśród miliardów światów poszukał jednego płaskiego. Na grzbiecie żółwia... Świat Dysku – świat i zwierciadło światów. Brzmiało to interesująco. A w swym miliardoletnim więzieniu Azrael się nudził. Oto pokój, gdzie przyszłość przelewa się w przeszłość przez zwężenie teraźniejszości. Czasomierze stoją na półkach. To nie klepsydry, chociaż wyglądają tak samo. Nie służą do gotowania jajek jak te, które można kupić jako pamiątki, przyczepione do niewielkiej tabliczki z nazwą wybranego kurortu wypisaną przez kogoś o wyczuciu stylu godnym ciastka z galaretą. Nawet nie piasek się w nich przesypuje. To sekundy, w nieskończoność zmieniające „zdarzy się” w „było”. I każdy życiomierz ma wypisane imię. A pokój pełen jest cichego szumu ludzkiego życia. Wyobraźcie sobie tę scenę... Dodajcie teraz ostre stukanie kości o kamienie – coraz bliższe. Mroczna postać przesuwa się przez pole widzenia i sunie wzdłuż nieskończonych półek szeleszczącego szkła. Klik, klik... Oto klepsydra, której górna część jest już prawie pusta... Zdjęta z półki. I kolejna... Zdjęta. I więcej. O wiele więcej. Zdjęta, zdjęta. To codzienna praca. A raczej byłaby nią, gdyby istniały tu dni. Klik, klik... Czarna postać idzie cierpliwie wzdłuż półek. I przystaje. Waha się... ...ponieważ zauważyła małą złotą klepsydrę, niewiele większą od zegarka na rękę. Nie było jej tu wczoraj. A raczej nie byłoby, gdyby istniało tu wczoraj. Kościste palce obejmują znalezisko i unoszą do światła. Wypisano na niej imię – drobnymi wielkimi literami. To imię brzmi ŚMIERĆ. Śmierć odstawił klepsydrę, ale po chwili wziął ją znowu. Piasek czasu się przesypywał. Śmierć na próbę odwrócił życiomierz – dla sprawdzenia. Piasek sypał się dalej, tyle że teraz z dołu do góry. Śmierć właściwie nie oczekiwał niczego innego. To oznaczało, że nawet gdyby mogły tu istnieć dni jutrzejsze, to i tak ich nie będzie. Już nie. Coś zadrżało w powietrzu za jego plecami. Śmierć odwrócił się powoli i powiedział do postaci falującej niewyraźnie w półmroku: DLACZEGO? Postać mu powiedziała. ALE TO... TAK NIE WOLNO. Postać powiedziała mu, że owszem, wolno. Na twarzy Śmierci nie drgnął żaden mięsień – ponieważ ich nie miał. BĘDĘ SIĘ ODWOŁYWAŁ. Postać powiedziała, że powinien przecież wiedzieć, że nie ma odwołania. Nigdy nie ma odwołania. Śmierć zastanowił się przez chwilę. ZAWSZE STARAŁEM SIĘ JAK NAJLEPIEJ WYKONYWAĆ SWOJE OBOWIĄZKI. Postać podpłynęła bliżej. Przypominała trochę zakapturzonego mnicha w szarej szacie. Powiedziała: Wiemy. Dlatego pozwalamy ci zatrzymać konia. Słońce wisiało nad horyzontem. Najkrócej żyjącymi istotami na Dysku były jętki, które wytrzymywały ledwie swoje dwadzieścia cztery godziny. Dwie spośród najstarszych zygzakowały bez celu nad wodami pełnego pstrągów strumienia. Dyskutowały o historii z młodszymi przedstawicielkami wieczornego wylęgu. – Nie ma teraz takiego słońca jak dawniej – stwierdziła jedna z nich. – Racja. Za dobrych, dawnych godzin miałyśmy słońce jak należy. Było całe żółte, a nie takie czerwone jak teraz. – I było wyżej. – Było. Racja. – A poczwarki i larwy okazywały starszym szacunek. – Tak było. Okazywały – przyznała z pasją druga. – Myślę sobie, że gdyby w obecnych godzinach jętki lepiej się zachowywały, wciąż miałybyśmy porządne słońce. Młodsze jętki słuchały uprzejmie. – Pamiętam – rzekła jedna z najstarszych jętek – kiedyś wszędzie wokół jak okiem sięgnąć ciągnęły się pola. Młodsze jętki rozejrzały się. – To wciąż są pola – zauważyła jedna z nich, uprzejmie odczekawszy należną chwilę. – Pamiętam, że kiedyś to były lepsze pola – odparła surowo stara jętka. – Zgadza się – przyznała jej koleżanka. – I była tam krowa. – Racja! Masz rację! Pamiętam krowę! Stała w tamtym miejscu przez dobre, bo ja wiem, czterdzieści, może pięćdziesiąt minut. Brązowa, o ile sobie przypominam. – W tych godzinach nie ma już takich krów. – W ogóle nie ma krów. – A co to jest krowa? – zainteresowała się któraś nowo wykluta jętka. – Widzicie? – zawołała tryumfalnie stara. – Oto nowoczesne Ephemeroptera. – Urwała na moment. – Co robiłyśmy, zanim zaczęłyśmy rozmawiać o słońcu? – Zygzakowałyśmy bez celu nad wodą – odparła któraś z młodszych. Była to dość bezpieczna hipoteza. – Nie, jeszcze wcześniej. – Ee... Opowiadałyście nam o Wielkim Pstrągu. – Aha. Rzeczywiście. Pstrąg. Widzicie, jeśli będziecie dobrymi jętkami, będziecie zygzakować jak należy w górę i w dół... – ...ustępując starszym i mądrzejszym... – Tak, i ustępować starszym i mądrzejszym, to kiedyś Wielki Pstrąg... Chlup! Chlap! – Tak? – spytała jedna z młodszych jętek. Nikt jej nie odpowiedział. – Co Wielki Pstrąg? – dodała inna nerwowo. Spojrzała w dół, na ciąg rozszerzających się kręgów na wodzie. – To święty znak! – zawołała jedna z nich. – Pamiętam, że mi o tym mówiono! Wielki Krąg na wodzie! Taki bowiem będzie znak Wielkiego Pstrąga! Najstarsza z młodych jętek w zadumie obserwowała wodę. Zaczynała zdawać sobie sprawę, że jako najstarsza z obecnych zyskała właśnie przywilej latania najbliżej powierzchni wody. – Mówią – odezwała się jętka na szczycie zygzakującej chmury – że kiedy przychodzi po kogoś Wielki Pstrąg, zabiera go do krainy płynącej... płynącej... – Jętki nie jedzą, więc trochę się pogubiła. – Wodą płynącej – dokończyła niepewnie. – To ciekawe – odparła najstarsza. – Musi tam być naprawdę wspaniale – dodała najmłodsza. – Tak? A dlaczego? – Bo nikt jeszcze nie próbował stamtąd wrócić. Najbardziej długowiecznymi stworzeniami na Dysku są słynne liczące sosny, rosnące dokładnie na granicy wiecznego śniegu w górach Ramtopów. Licząca sosna to jeden z niewielu znanych przykładów pożyczonej ewolucji. Większość gatunków ewoluuje samodzielnie, po drodze szu-kając najlepszych rozwiązań. Tak właśnie zaplanowała to Natura. Wszystko jest całkiem naturalne, organiczne i zharmonizowane z tajemniczymi cyklami kosmosu, który uważa, że nie ma nic lepszego niż miliony lat frustrujących prób i błędów, by gatunek zyskał należytą strunę moralną, a w niektórych przypadkach nawet kręgosłup. To zapewne doskonała metoda z punktu widzenia gatunku, ale z perspektywy pojedynczych osobników, których dotyczy, postrzegana jest jako zwykłe świństwo – a raczej gadstwo, przy czym chodzi o te małe, różowe, żywiące się korzeniami gady, z których pewnego dnia mogą wyewoluować świnie. Dlatego liczące sosny unikały tych kłopotów, pozwalając innym roślinom ewoluować dla siebie. Nasienie sosny, spadające na ziemię w dowolnym miejscu Dysku, poprzez rezonans morficzny natychmiast wychwytywało najbardziej efektywny kod genetyczny i wyrastało w coś optymalnie dopasowanego do gleby i klimatu. Zwykle radziło sobie o wiele lepiej niż gatunki miejscowe, które na ogół wypierało. Jednak najciekawszą cechą liczących sosen jest to, w jaki sposób liczą. Niejasno zdając sobie sprawę, że istoty ludzkie nauczyły się rozpoznawać wiek drzewa poprzez liczenie pierścieni w pniu, pierwsze liczące sosny uznały, że ludzie właśnie po to ścinają drzewa. W ciągu jednej nocy liczące sosny skorygowały swój kod genetyczny tak, by jasnymi cyframi na pniu, mniej więcej na wysokości oczu człowieka, wyświetlać swój dokładny wiek. W ciągu roku wycięto je niemal do ostatniego egzemplarza – w związku z zapotrzebowaniem producentów ozdobnych tabliczek z numerami domów. Tylko kilka przetrwało w trudno dostępnych rejonach. Sześć liczących sosen rosnących w jednej kępie słuchało najstarszej, której sękaty pień informował, że ma trzydzieści jeden tysięcy siedemset trzydzieści cztery lata. Sama rozmowa trwała siedemnaście lat, ale na potrzeby tej opowieści została przyspieszona. – Pamiętam, że kiedyś wokół były nie tylko pola. Sosny spojrzały na tysiące mil pejzażu. Niebo migotało niczym marne efekty specjalne w filmie o podróży w czasie. Śnieg pojawiał się, leżał przez krótką chwilę i topniał. – A co wtedy było? – spytała jej najbliższa sąsiadka. – Lód. Jeśli to można nazwać lodem. Wtedy mieliśmy porządne lodowce. Nie takie coś, co trafia się teraz, poleży pół roku i już go nie ma. Tamten lód leżał przez całe wieki. – No to co się z nim stało? – Odszedł. – Dokąd odszedł? – Tam, gdzie odchodzą rzeczy. Wszystko stale gdzieś pędzi. – O rany... Ta była ostra. – Co takiego? – Ta zima przed chwilą. – To nazywasz zimą? Kiedy byłam pędem, mieliśmy takie zimy, że... I wtedy drzewo zniknęło. Po trwającej kilka lat chwili zdumionego milczenia, jedna z kępy odezwała się wreszcie. – Ona zniknęła. Ot tak sobie! Jednego dnia tu stała, a następnego jej nie było! Gdyby pozostałe drzewa były ludźmi, z pewnością przestąpiłyby z nogi na nogę. – To się zdarza, moja mała – odpowiedziało ostrożnie jedno z nich. – Trafiła do Lepszego Miejsca1, możesz być tego pewna. Była dobrym drzewem. 1 W tym wypadku do trzech lepszych miejsc: na bramy posesji pod numerami 31, 7 i 34 przy ulicy Wiązów w Ankh-Morpork. Młoda sosna, licząca sobie zaledwie pięć tysięcy sto jedenaście lat, nie była przekonana. – Do jakiego Lepszego Miejsca? – Nie jesteśmy pewne – odparła jej starsza koleżanka. Zadrżała lekko w dmuchającym przez tydzień wietrze. – Ale myślimy, że są tam... trociny. Ponieważ drzewa nie są w stanie nawet zauważyć zdarzenia, które trwa krócej niż dzień, nie usłyszały stuku siekier. Windle Poons, najstarszy mag wśród profesorów Niewidocznego Uniwersytetu... ...znanego z magii, magów i sutych bankietów... ...także miał umrzeć. Wiedział o tym, na swój kruchy i drżący sposób. Oczywiście, myślał, jadąc swym wózkiem inwalidzkim po bruku w stronę położonego na parterze gabinetu, w sensie ogólnym wszyscy wiedzą, że mają umrzeć. Nawet zwykli ludzie. Nikt nie wie, gdzie był człowiek, zanim się urodził, ale kiedy już się urodził, dość szybko odkrywał, że przybył ze skasowanym biletem powrotnym. Magowie jednak wiedzieli naprawdę. Oczywiście nie wtedy, kiedy zgon wiązał się z przemocą i zabójstwem, ale kiedy chodziło o zwykły przypadek życia dobiegającego końca... wtedy się wiedziało. Zwykle przeczucie nadchodziło dość wcześnie, by zdążyć oddać książki do biblioteki, sprawdzić, czy najlepsze ubranie jest czyste, i pożyczyć od przyjaciół duże sumy pieniędzy. Windle Poons miał już sto trzydzieści lat. Przyszło mu do głowy, że przez większą część życia był starym człowiekiem. Nie wydawało się to sprawiedliwe. Nikt z nim o tym nie rozmawiał. W zeszłym tygodniu w sali klubowej wspomniał o tej sprawie, ale nikt nie zrozumiał aluzji. A dzisiaj przy obiedzie prawie się do niego nie odzywali. Nawet starzy tak zwani przyjaciele chyba starali się go unikać, a przecież nawet nie próbował pożyczać od nich pieniędzy. To tak jakby wszyscy zapomnieli o jego urodzinach. Tylko gorzej. Teraz miał umrzeć samotny i nikogo to nie obchodziło. Pchnął drzwi przednim kółkiem wózka i na stoliku przy wejściu zaczął szukać pudełka z hubką. To kolejna sprawa. W tych dniach mało kto używał hubki. Kupowali od alchemików wielkie, cuchnące żółte zapałki. Windle tego nie aprobował. Ogień jest ważny. Człowiek nie powinien zapalać go ot tak – okazywał tym brak szacunku. Tacy są teraz ludzie: wiecznie się gdzieś spieszą. I ogień też. No właśnie, za dawnych lat był chyba o wiele cieplejszy. Takie ognie, jakie teraz rozpalają, nie potrafią człowieka rozgrzać, chyba że prawie usiądzie na palenisku. To musi być coś z drewnem... tak, drewno jest niewłaściwe. Zresztą wszystko ostatnio jest niewłaściwe. Jakieś takie rozrzedzone... i rozmazane. W niczym nie ma prawdziwego życia. I dni są krótsze. Mmm... Coś niedobrego stało się z dniami. Są teraz takie krótkie. Mmm... Każdy dzień ciągnie się całe wieki, co jest dziwne, ponieważ dni – w liczbie mnogiej – mijają w pędzie. Ludzie niewiele już chcieli od stutrzydziestoletniego maga, a Windle Poons nabrał zwyczaju zjawiania się przy stole na dwie godziny przed posiłkiem, żeby jakoś zabić czas. Nieskończone dni, przemijające szybko. To przecież nie ma sensu. Mmm... Zresztą sens teraz też nie bywa już taki, jak za dawnych czasów. I jeszcze pozwalają, żeby Uniwersytetem kierowali chłopcy. Za dawnych czasów rządzili tu magowie jak należy, wielcy i zbudowani jak barki – to byli magowie, do których czuło się szacunek. A potem nagle wszyscy gdzieś zniknęli i do Windle’a zaczęli odzywać się protekcjonalnym tonem ci chłopaczkowie, z których kilku miało jeszcze własne zęby. Choćby ten młodzik Ridcully... Windle pamiętał go doskonale: chudy, ze sterczącymi uszami, nigdy porządnie nie wycierał nosa, a pierwszej nocy w internacie płakał za matką. Zawsze mu psoty w głowie. Ktoś próbował Windle’owi ostatnio tłumaczyć, że Ridcully jest teraz nadrektorem. Mmm... Chyba mają go za durnia. Gdzie ta przeklęta hubka? Palce... Za dawnych lat miewało się palce jak należy... Ktoś ściągnął zasłonę z lampy. Ktoś inny wcisnął Poonsowi do ręki drinka. – Niespodzianka! W korytarzu domu Śmierci stoi zegar z wahadłem podobnym do ostrza, ale bez wskazówek, ponieważ w domu Śmierci nie ma czasu. Istnieje tylko „teraz”. (Oczywiście, było też teraz przed obecnym teraz, ale to również teraz. Tyle że starsze). Wahadło ma ostrze, na widok którego Edgar Allan Poe rzuciłby wszystko i rozpoczął karierę jako komik w barze z owocami morza. Kołysze się z cichym dudnieniem, delikatnie odcinając plasterki interwałów od szynki wieczności. Śmierć przeszedł obok zegara i zanurzył się w posępny półmrok swojej pracowni. Albert, jego sługa, czekał już z ręcznikiem i ściereczkami. – Dzień dobry, panie. Śmierć bez słowa usiadł w fotelu. Albert zarzucił mu ręcznik na kanciaste ramiona. – Kolejny piękny dzionek – zaczął swobodnie. Śmierć milczał. Albert strzepnął ściereczkę do polerowania i zsunął Śmierci kaptur. ALBERCIE. – Słucham. Śmierć wyjął małą złotą klepsydrę. WIDZISZ TO? – Tak, proszę pana. Bardzo ładna. Jeszcze takiej nie widziałem. Czyja to? MOJA. Albert zerknął w bok. Na rogu blatu stała duża klepsydra w czarnej ramie. W środku nie było piasku. – Myślałem, że tamta jest pańska – powiedział. BYŁA. A TERAZ MAM TĘ. TO PREZENT POŻEGNALNY. OD SAMEGO AZRAELA. Albert przyjrzał się klepsydrze w dłoni Śmierci. – Ale... ten piasek, proszę pana. On się przesypuje. W SAMEJ RZECZY. – Ale to znaczy... Chciałem powiedzieć... TO ZNACZY, ALBERCIE, ŻE PEWNEGO DNIA PRZESYPIE SIĘ CAŁY. – Wiem, proszę pana, ale... ale pan... Myślałem, że Czas to coś, co zdarza się innym. Tak jest, prawda? Nie panu. Pod koniec głos Alberta przybrał błagalny ton. Śmierć ściągnął ręcznik i wstał. CHODŹ ZE MNĄ. – Przecież jesteś Śmiercią, panie... – mamrotał Albert, biegnąc za nim nerwowo. Przeszli korytarz, minęli ogród i weszli do stajni. – Czy to może jakiś żart? – dodał z nadzieją. RACZEJ NIE JESTEM ZNANY Z POCZUCIA HUMORU. – Nie, oczywiście, że nie. Nie chciałem pana urazić. Ale przecież nie może pan umrzeć, bo jest pan Śmiercią, musiałby pan sam się sobie przydarzyć, to by było jak z tym wężem, który pożera własny ogon... MIMO TO BĘDĘ MUSIAŁ UMRZEĆ. NIE MA ODWOŁANIA. – Ale co będzie ze mną? – spytał Albert. Groza zamigotała mu w oczach niby płatki metalu na ostrzu noża. POJAWI SIĘ NOWY ŚMIERĆ. Albert wyprostował się. – Szczerze mówiąc, nie sądzę, żebym potrafił służyć innemu panu – oznajmił. W TAKIM RAZIE WRACAJ DO ŚWIATA. DAM CI PIENIĄDZE. BYŁEŚ DOBRYM SŁUGĄ, ALBERCIE. – Ale jeśli wrócę... TAK, przyznał Śmierć. UMRZESZ. W ciepłym mroku stajni biały rumak Śmierci uniósł łeb znad owsa i zarżał krótko na powitanie. Miał na imię Pimpuś i był prawdziwym koniem. Śmierć zrezygnował z ognistych wierzchowców i końskich szkieletów, bo stwierdził, że są niepraktyczne. Zwłaszcza te ogniste. Stale podpalały własną podściółkę, a potem stały w środku pożaru z zakłopotaną miną. Śmierć zdjął z haka siodło i zerknął na Alberta, który wyraźnie przeżywał kryzys sumienia. Tysiące lat temu Albert zdecydował się raczej służyć Śmierci niż umrzeć. Nie był tak naprawdę nieśmiertelny. W dziedzinie Śmierci prawdziwy czas jest zakazany. Istnieje tylko wiecznie się zmieniające „teraz”, ale trwa ono bardzo długo. Albertowi pozostały niecałe dwa miesiące życia; pilnował tych dni, jakby to były sztaby złota. – Ja, tego... – zaczął. – Znaczy... BOISZ SIĘ UMRZEĆ? – Nie to, że nie chcę... Właściwie to zawsze... Ale życie to nałóg, z którym bardzo trudno zerwać... Śmierć przyglądał mu się z uwagą, tak jak można się przyglądać żukowi, który wylądował na grzbiecie i nie może się odwrócić. Albert milczał. ROZUMIEM, rzekł Śmierć i zdjął z gwoździa uprząż Pimpusia. – Ale nie wydajesz się zmartwiony, panie! Czy naprawdę zamierzasz umrzeć? TAK. TO BĘDZIE WSPANIAŁA PRZYGODA. – Będzie? Nie boisz się? NIE UMIEM SIĘ BAĆ. – Jeśli chcesz, mogę ci pokazać – zaproponował Albert. NIE. CHCIAŁBYM SAM SIĘ NAUCZYĆ. BĘDĘ MIAŁ DOŚWIADCZENIA. NARESZCIE. – Panie... Jeśli odejdziesz, czy będzie... NOWY ŚMIERĆ ZRODZI SIĘ Z UMYSŁÓW ŻYJĄCYCH. – Aha. – Albert odetchnął z ulgą. – A nie wiesz przypadkiem, jak będzie wyglądał? NIE. – Może lepiej... no wiesz, panie... Trochę posprzątam w domu, przygotuję spis inwentarza... takie rzeczy? DOBRY POMYSŁ, zgodził się Śmierć możliwie łagodnym tonem. KIEDY ZOBACZĘ NOWEGO ŚMIERĆ, SZCZERZE CIĘ ZAREKOMENDUJĘ. – Aha... Więc go zobaczysz, panie? OCH, OCZYWIŚCIE. A TERAZ MUSZĘ JUŻ JECHAĆ. – Jak to? Tak szybko? NATURALNIE. NIE CHCĘ MARNOWAĆ CZASU! Śmierć poprawił siodło, po czym odwrócił się i z dumą podsunął Albertowi pod nos maleńką klepsydrę. POPATRZ! MAM CZAS! NARESZCIE MAM CZAS! Albert cofnął się nerwowo. – A teraz, kiedy już go pan ma, co pan z nim zrobi? – zapytał. Śmierć dosiadł konia. ZAMIERZAM GO SPĘDZIĆ. Impreza trwała w najlepsze. Transparent z napisem „Żegnaj, Windle, po 130 Wspaniałych Latach” obwisł trochę od gorąca. Sytuacja osiągnęła ten stan, kiedy niczego już nie ma do picia oprócz ponczu i niczego do jedzenia oprócz dziwnego żółtego sosu i mocno podejrzanych tortilli, ale nikomu to nie przeszkadza. Magowie plotkowali ze sobą z wymuszoną wesołością ludzi, którzy widzieli się nawzajem przez cały dzień, a teraz widzą się nawzajem przez cały wieczór. A pośród całego zamieszania siedział Windle Poons z wielką szklanicą rumu i w śmiesznym kapelusiku na głowie. W oczach miał łzy wzruszenia. – Prawdziwe Przyjęcie Pożegnalne – mruczał do siebie. – Nie urządzaliśmy takich od czasu, kiedy Odszedł stary „Drapacz” Dziętopur. – Wielkie litery bez wysiłku wskakiwały na miejsca. – To było, mmm, w Roku Przerażającego, mmm, Morświna. Myślałem, że wszyscy już o nich zapomnieli. – Bibliotekarz sprawdził dla nas szczegóły – wyjaśnił kwestor, wskazując dużego orangutana, który usiłował dmuchać w piszczałkę. – Przygotował też sos bananowy. Mam nadzieję, że ktoś zje go szybko. Pochylił się. – Nałożyć ci jeszcze trochę sałatki ziemniaczanej? – zaproponował donośnie i wyraźnie głosem, jakiego używa się zwykle do rozmów z imbecylami i ludźmi starymi. Windle przysunął dłoń do ucha. – Co? Co? – Jeszcze! Sałatki! Windle? – Nie, dziękuję. – To może kiełbaskę? – Co? – Kiełbaska! – Wczoraj dostałem po nich strasznego wzdęcia – odparł Windle. Zastanowił się przez chwilę i nałożył sobie pięć. – Ehm... – krzyknął kwestor. – Nie wiesz przypadkiem, o której...? – Co? – O! Której? – Wpół do dziesiątej – poinformował natychmiast Windle, odrobinę niewyraźnie. – To miło – ucieszył się kwestor. – Dzięki temu reszta wieczoru jest, tego, wolna. Windle pogrzebał w mrocznych zakątkach swojego wózka inwalidzkiego, cmentarza starych poduszek, książek z pomiętymi stronicami i starożytnych, na wpół wyssanych słodyczy. Wyjął nieduży notes w zielonych okładkach i wręczył go kwestorowi. Kwestor przyjrzał się. Na okładce wypisano słowa: „Windle Poons – Yego Dziennik”. Plasterek bekonu służył za zakładkę kartki z dzisiejszą datą. Pod Sprawami do Załatwienia drżąca ręka wpisała: Umrzeć. Kwestor nie mógł się powstrzymać. Odwrócił stronę. Tak. Pod jutrzejszą datą zapisano: Urodzić się. Mimo woli spojrzał w bok, w stronę niedużego stolika pod ścianą. Mimo że sala była zatłoczona, wokół stolika pozostał obszar pustej podłogi, jakby czyjaś osobista przestrzeń, której nikt nie chciał naruszać. W opisie ceremonii pożegnalnych umieszczono specjalne instrukcje dotyczące tego stolika. Musiał mieć czarny obrus z wyhaftowanymi kilkoma symbolami magicznymi. Na obrusie stała taca z najlepszymi kanapkami; obok kieliszek wina. Po dłuższej dyskusji magowie postanowili też dołożyć śmieszny papierowy kapelusik. Wszyscy zerkali tam wyczekująco. Kwestor wyjął zegarek i pstryknięciem otworzył pokrywkę. Był to jeden z tych nowomodnych zegarków ze wskazówkami. Wskazywał kwadrans po dziewiątej. Kwestor potrząsnął nim. Pod 12 otworzyła się mała klapka i demon wystawił głowę. – Daj spokój, szefuniu – powiedział. – Pedałuję jak mogę najszybciej. Kwestor zamknął pokrywkę i rozejrzał się niepewnie. Nikt jakoś nie miał ochoty podchodzić zbyt blisko Windle’a Poonsa. Kwestor uznał, że na nim spoczywa obowiązek prowadzenia uprzejmej rozmowy. Rozważył możliwe tematy – wszystkie wróżyły problemy. Pomógł mu sam Windle Poons. – Rozważam powrót na ten świat jako kobieta – oświadczył ze swobodą. Kwestor kilka razy otworzył i zamknął usta. – Nie mogę się już doczekać – ciągnął Windle. – Myślę, że może to być, mmm, świetna zabawa. Kwestor rozpaczliwie przeszukiwał swój skromny repertuar inteligentnych uwag dotyczących kobiet. Pochylił się do pomarszczonego ucha Windle’a. – Czy nie wiąże się to... – Zastanowił się. – Ze zmywaniem? I słaniem łóżek, kuchnią i takimi rzeczami? – Nie w takim, mmm, życiu, jakie mam na myśli – odparł stanowczo Windle. Kwestor zamknął usta. Nadrektor zastukał łyżką o stół. – Bracia – zaczął, kiedy zapadło coś zbliżonego do ciszy. Wywołał głośny i nierówny chór entuzjastycznych okrzyków. – Jak wszyscy wiemy, zebraliśmy się tu dzisiaj, by uczcić, hm, zakończenie kariery zawodowej... Nerwowe śmiechy... – ...naszego drogiego przyjaciela i kolegi Windle’a Poonsa. Kiedy patrzę, jak siedzi tu wśród nas, przypominam sobie szczęśliwie historyjkę o krowie z trzema drewnianymi nogami. Jak się zdaje, żyła sobie kiedyś taka krowa i... Kwestor zamyślił się. Znał już tę historyjkę. Nadrektor zawsze psuł pointę, zresztą kwestor miał inne sprawy na głowie. Cały czas zerkał na mały stolik. Kwestor był człowiekiem życzliwym, choć nieco nerwowym. Lubił swoją pracę. Pomijając wszystko inne, nikt z magów nie chciał zająć jego miejsca. Wielu pragnęło zostać nadrektorem, na przykład, albo mistrzem jednego z ośmiu obrządków magicznych, ale nikt nie marzył o spędzaniu długich godzin w gabinecie, przekładaniu papierów i dodawaniu kolumn liczb. Wszystkie dokumenty uniwersytetu zwykle trafiały na biurko kwestora, co oznaczało, że często kładł się do łóżka zmęczony, ale przynajmniej spał spokojnie i nie musiał pilnie sprawdzać, czy w nocnej koszuli nie ma jakichś nieproszonych skorpionów. Zabicie maga wyższego stopniem uznawano za metodę awansu. Ale jedynymi ludźmi, którzy mogliby planować zabicie kwestora, byli ci, którzy czerpią spokojną rozkosz z równych rządków liczb – a tacy zwykle nie posuwają się do morderstwa2. 2 Przynajmniej do chwili, kiedy nagle chwytają nóż do papieru i wycinają sobie drogę przez dział księgowości do historii medycyny sądowej. Pamiętał swoje dzieciństwo, dawno temu w górach Ramtopów. Zawsze w Noc Strzeżenia Wiedźm zostawiali z siostrą szklaneczkę wina i ciastko dla Wiedźmikołaja. Wtedy wszystko było inne. On miał mniej lat, niewiele wiedział i prawdopodobnie był szczęśliwszy. Nie wiedział na przykład, że pewnego dnia zostanie magiem i wspólnie z innymi magami będzie stawiał szklankę wina, ciasto, dość podejrzane paszteciki z kurczakiem i papierowy, kotylionowy kapelusik dla... ...dla kogoś innego. Kiedy był mały, też urządzali przyjęcia Strzeżenia Wiedźm. Zawsze odbywały się według pewnego schematu: gdy wszystkie dzieci były już prawie nieprzytomne z podniecenia, ktoś z dorosłych wołał wesoło: „Będziemy chyba mieli wyjątkowego gościa!”. I jakby na dany znak, za oknem rozbrzmiewało podejrzane dzwonienie i wchodził... ...wchodził... Kwestor potrząsnął głową. Wchodził czyjś dziadek z przyprawioną brodą, oczywiście. Jakiś dziarski staruszek z worem zabawek, otrzepujący śnieg z butów. Ktoś, kto coś dawał. Ale dzisiaj... Oczywiście, stary Windle pewnie patrzy na to inaczej. Po stu trzydziestu latach śmierć może człowieka pociągać. Człowiek zaczyna się interesować, co będzie potem. Splątana anegdota nadrektora z oporami zbliżała się do końca. Zebrani magowie roześmiali się uprzejmie, po czym spróbowali odgadnąć, na czym polegał dowcip. Kwestor dyskretnie sprawdził godzinę. Było dwadzieścia po dziewiątej. Windle Poons wygłosił mowę. Była długa, chaotyczna i niezrozumiała, a dotyczyła dobrych starych czasów. Windle myślał chyba, że większość zebranych wokół niego to ludzie, którzy w rzeczywistości zmarli kilkadziesiąt lat temu, ale nie miało to większego znaczenia. Magowie wyrobili sobie odruch niesłuchania Windle’a Poonsa. Kwestor nie mógł oderwać wzroku od zegarka. Z wnętrza dobiegał zgrzyt pedałów – to demon cierpliwie pokonywał swą drogę do nieskończoności. Dwadzieścia pięć po dziewiątej. Kwestor myślał, jak to się odbędzie. Czy usłyszą – ...Będziemy chyba mieli wyjątkowego gościa! – stuk kopyt na zewnątrz? Czy drzwi naprawdę się otworzą, czy On przez nie przeniknie? Znany był przecież ze swej umiejętności przedostawania się do zamkniętych szczelnie pomieszczeń... Zwłaszcza do zamkniętych szczelnie pomieszczeń, jeśli się dobrze zastanowić. Wystarczy zamknąć się naprawdę szczelnie, a reszta jest już tylko kwestią czasu. Kwestor miał nadzieję, że On użyje drzwi w zwykły sposób. Nerwy i tak miał już napięte do granic. Gwar rozmów cichł powoli. Coraz więcej magów, jak zauważył kwestor, spoglądało na drzwi. Windle znalazł się pośrodku bardzo taktownie rosnącego kręgu. Nikt go właściwie nie unikał, tyle że pozornie losowe ruchy Browna delikatnie odsuwały wszystkich coraz dalej. Magowie widzą Śmierć. A kiedy mag umiera, Śmierć przybywa osobiście, by odprowadzić go z tego świata. Kwestor nie rozumiał, dlaczego jest to uznawane za zaszczyt... – Nie wiem, na co się wszyscy tak gapicie – rzekł wesoło Windle. Kwestor otworzył pokrywkę zegarka. Klapka pod dwunastką odskoczyła. – Może przestaniesz wreszcie tak potrząsać? – pisnął demon. – Tracę rachubę. – Przepraszam – syknął kwestor. Była dziewiąta dwadzieścia dziewięć. Nadrektor wystąpił przed zebranych. – No to żegnaj, Windle – powiedział, potrząsając pergaminową dłonią starca. – Bez ciebie to miejsce nie będzie już takie samo. – Nie wiem, jak sobie poradzimy – dodał z wdzięcznością kwestor. – Powodzenia w następnym życiu – dodał dziekan. – Zajrzyj kiedyś, jeśli będziesz w pobliżu i... tego, no wiesz, będziesz pamiętał, kim byłeś. – Nie zapominaj o nas – wtrącił jeszcze nadrektor. Windle Poons przyjaźnie kiwnął głową. Nie słyszał, co do niego mówią. Kiwał głową dla zasady. Magowie jak jeden mąż odwrócili się w stronę drzwi. Klapka pod dwunastką odskoczyła znowu. – Bim bim bom bim – powiedział demon. – Bimbo-bimbo bom bim bim. – Co? – Kwestor drgnął wystraszony. – Wpół do dziesiątej – wyjaśnił demon. Magowie z lekkim wyrzutem spojrzeli na Windle’a Poonsa. – Na co się gapicie? – zapytał. Sekundowa wskazówka przesuwała się, piszcząc. – Jak się czujesz? – zapytał głośno dziekan. – Jak nigdy – odparł Windle Poons. – Zostało jeszcze trochę tego, mmm, rumu? Magowie przyglądali się w milczeniu, jak nalewa sobie do kubka solidną porcję. – Nie przesadzaj z tym – poradził zdenerwowany dziekan. – Na zdrowie! – zawołał Windle Poons. Nadrektor zabębnił palcami o blat. – Panie Poons – rzekł. – Czy jest pan całkiem pewien? – Macie jeszcze te torturille? Nie żebym uznawał je za uczciwe jedzenie – dodał. – Zanurzać kawałki czegoś twardego w mazi... Co w tym takiego ciekawego? Najchętniej załatwiłbym teraz jeden z tych słynnych pasztecików Dibblera... I wtedy umarł. Nadrektor obejrzał się na magów, podszedł na palcach do wózka, ujął przetykaną niebieskimi żyłkami dłoń starca i sprawdził puls. Pokręcił głową. – Tak właśnie chciałbym odejść – szepnął dziekan. – Znaczy jak? Mamrocząc o pasztecikach? – zdziwił się kwestor. – Nie. Spóźniony. – Zaraz. Chwileczkę – odezwał się nadrektor. – Przecież to nie w porządku. Zgodnie z tradycją sam Śmierć się zjawia, kiedy umiera mag... – Może był zajęty – podpowiedział szybko kwestor. – Zgadza się – przyznał dziekan. – Słyszałem, że w okolicach Quirmu wybuchła poważna epidemia grypy. – Zeszłej nocy był niezły sztorm – przypomniał wykładowca run współczesnych. – Pewnie sporo statków poszło na dno. – I oczywiście jest wiosna, w górach ciągle schodzą lawiny. – I zarazy... Nadrektor w zadumie pogładził brodę. – Hmm... – mruknął. Jako jedyne spośród wszystkich stworzeń na świecie, trolle wierzą, że istoty żywe poruszają się w czasie do tyłu. Jeśli przeszłość jest widoczna, a przyszłość ukryta, tłumaczą, to znaczy, że musimy stać tyłem do przodu. Wszystko, co żyje, porusza się tyłem. To bardzo interesująca idea, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że wymyśliła ją rasa, która większość czasu spędza na waleniu się nawzajem kamieniami po głowach. Którakolwiek strona byłaby prawidłowa, Czas jest czymś, co żywe istoty posiadają. Śmierć galopował w dół przez gęste czarne chmury. Teraz on także miał Czas. Czas swego życia. Reszta w pełnej wersji\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Kosiarz-ebookRO/p39398i96401" target="_blank" title="Kosiarz [Terry Pratchett] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Kosiarz [Terry Pratchett] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


• nasze schody.. • Most • Szulmierz - �ysog�rskim zak�adem o �o��dzie. • Spacer • Ukradnij mi wspomnienia! • Soulbook • Dziewczyna kt�ra ci nie da • Amelia roz dwudziesty pi�ty • Amelia roz dwudziesty pi�ty • Amelia roz dwudziesty pi�ty • AMJ1986 szuka ksi��ki\t• delfinn szuka ksi��ki\t• Verri szuka ksi��ki\t• delfinn szuka ksi��ki\t• mojeksiazki szuka ksi��ki\t• - Bywamy gorsi ni� zwierz�ta. Wywiad • Osaczy� to�samo��. Wywiad z Carlem • - Jestem bardzo bezwstydna. Rozmowa • Odczytywanie Afryki. Wywiad z Marcinem • „Inni" w�r�d dzieci. Wywiad • - Wierz� w drugie wydania. Wywiad • PROJEKT MEFISTO Odcinek 1. czyta • Chichotnik, czyli ksi�ga �miechu i u�miechu • "Podr�e po Mazowszu" Lechos�aw Herz • Trzy po 33. Tylko bez hejtu! • "Wilno. Rodzinna historia smak�w" STRONA G��WNA


Kuba Wojewódzki zapytał Krzysztofa Stanowskiego o TVP. Nie spodziewał się takiej odpowiedzi - WP Teleshow\nKrzysztof Stanowski był gościem Kuby WojewódzkiegoŹródło: TVN\nKuba Wojewódzki od kilku sezonów gości u siebie głównie gwiazdki własnej stacji. Czasami zdarza mu się jednak zaprosić charyzmatyczne postaci, które mają coś ciekawego do powiedzenia. W ostatnim odcinku taką osobą był Krzysztof Stanowski. Prowadzący zapytał go o to, czy komentowanie meczy w TVP uważa za obciach.\n- Nie. Ja sam mam program w TVP Sport i jestem z tego bardzo dumny. Uważam, że TVP Sport wykonuje fantastyczną robotę i to jest naprawdę jakościowa, znakomita stacja sportowa - odpowiedział Stanowski.\n- Czyli nie ma żadnych konotacji miedzy tym, że dużą część czasu ci sami ludzie, te same nadajniki, ta sama instytucja angażuje w jakiś rodzaj zarządzania prawdą? - drążył Wojewódzki.\nOdpowiedź Stanowskiego mogła zaskoczyć showmana. Subtelnie wytknął hipokryzję również innych stacji telewizyjnych.\n- Musisz to rozdzielić. Uważam, że dzisiaj wszystkie telewizje w sposób mniej lub bardziej udolny starają się zarządzać prawdą. Czasami to wygląda jak pojedynek szermierza z kimś, kto ma ciężki topór, ale to nie znaczy, że ten szermierz jest na przegranej pozycji - ocenił.\nSam Wojewódzki nawiązał do niedawnej sytuacji z zaproszeniem Krzysztofa Stanowskiego do programu "Drugie śniadanie mistrzów" w TVN24. Zaproszenie wyszło od gospodarza, jednak władze stacji podjęły decyzję o blokadzie udziału dziennikarza sportowego w programie.\n- Chyba Marcin Meller ma słabszą pozycję niż ty - skomentował tą sytuację Stanowski.\n- To normalne - roześmiał się Wojewódzki.


Zamiast chirurgów będą nas zszywać asystenci - Patrz Na Ręce\nZamiast chirurgów będą nas zszywać asystenci\nPomysłem na uzdrowienie sytuacji kadrowej wśród chirurgów ma być wprowadzenie zawodu asystenta lekarza. Część środowiska sceptycznie podchodzi jednak do zakresu obowiązków, które miałby wykonywać. Bartosz Fiałek, specjalista w zakresie reumatologii i popularyzator wiedzy medycznej wyjaśnia jak bardzo potrzebna jest lekarzom pomoc i na czym powinna ona polegać.\nA czy lekarza potrzebuje asystenta?\nZ przygotowanego projektu nowelizacji wynika, że asystent lekarza byłby przygotowany do wykonywania wskazanych czynności przed i pooperacyjnych. Mógłby również asystować w jej trakcie. Ratownicy medyczni oraz pielęgniarki, po odbyciu dodatkowych kursów doszkalających wspieraliby pracę chirurgów. Zdaniem przedstawicieli resortu zdrowia powołanie nowego zawodu odciąży specjalistów i pomoże rozwiązać problem z deficytami wykwalifikowanego personelu medycznego.\n„Rozwiązanie to spowoduje, iż system opieki zdrowotnej wzbogaci się o wysoko wyspecjalizowaną kadrę medyczną, która zdobędzie wiedzę i umiejętności w wykonywaniu dodatkowych czynności i będzie realnym wsparciem w odciążeniu lekarzy np. chirurgów. Kształcenie prowadzone w trybie szkolenia specjalizacyjnego zapewni pełny nadzór, nad jakością kształcenia oraz kompetencjami przyszłych specjalistów” – czytamy w projekcie.\nStowarzyszenie Porozumienie Chirurgów Skalpel wydało oficjalne oświadczenie w tej sprawie. Lekarze doskonale wiedzą w jak trudnym położeniu znajduje się polska chirurgia. Większość fachowców zbliża się do wieku emerytalnego, a specjalizacja ta nie cieszy się powodzeniem na studiach medycznych.\nMimo piętrzących się problemów, chirurdzy skupieni w stowarzyszeniu sceptycznie odnoszą się do pomysłu Ministerstwa Zdrowia. Ich zdaniem pomoc, która miałaby zostać udzielana przez asystenta chirurgicznego lekarza jest zbyteczna, bo te zadania należą do rezydentów. Zwracają także uwagę, że pomoc, jaką oferuje resort nie jest niczym nowym.\n„Nikt z naszym Stowarzyszeniem Porozumienie Chirurgów SKALPEL niczego w tej sprawie jak dotąd nie konsultował. A szkoda, bo byśmy chętnie przypomnieli, że w Polsce istnieje już taka specjalizacja jak pielęgniarstwo chirurgiczne i pielęgniarstwo operacyjne” – pisze stowarzyszenie we wpisie na swoim profilu na Facebook’u.\nMają też własną propozycję poprawy sytuacji lekarzy chirurgów.\n„Braki kadrowe w chirurgii można by rozwiązać o wiele prostszy i nie wymagający dodatkowych nakładów sposób, zatrudniając sekretarki medyczne, które uwolniłyby nas z tzw. papierologii. W tym czasie my moglibyśmy spokojnie realizować plan operacyjny”.\nTak, nawet od zaraz. Lekarze mówią jednomyślnie, że potrzebują wsparcia osób, które pomogą im uporać się z dokumentacją medyczną. Nieważne czy nowa profesja będzie nazwana asystentem, czy sekretarką medyczną. Liczy się realna pomoc lekarzowi, który mógłby zająć się faktycznym leczenie pacjentów.\nO komentarz w sprawie poprosiliśmy Bartosza Fiałka, lekarza specjalistę w zakresie reumatologii oraz popularyzatora wiedzy medycznej. Ekspert przypomina, że powołanie zawodu asystenta medycznego lub sekretarki medycznej było planowane jeszcze w 2018 roku w ramach podpisanego 8 lutego 2018 roku porozumienia, kończącego protest rezydentów.\n„Jednym z postulatów środowiska lekarskiego była sugestia znacznego ograniczenia udziału personelu medycznego w realizacji czynności biurokratycznych. Z powodu skrajnych braków kadrowych, rozbuchana do ogromnych rozmiarów biurokracja, nie pozwala nam na spędzanie adekwatnej ilości czasu z pacjentami. Wypełnianie dodatkowej dokumentacji medycznej kosztem prowadzenia procesu diagnostyczno – terapeutycznego jest niedopuszczalna. Należy zauważyć, że większość wypełnianej przez pracowników ochrony zdrowia dokumentacji, nie wymaga specjalistycznego wykształcenia medycznego, a zabiera dużo czasu. Tak, więc uważam, że powołanie nowego zawodu, który będzie odpowiedzialny za realizację dokumentacji medycznej prowadzonej głównie dla celów statystycznych, znacznie odciąży personel medyczny i pozwoli spędzać więcej czasu z pacjentami. Taka pomoc powinna być zorganizowana dla wszystkich specjalizacji lekarskich, których pracownicy mają ograniczany czas z powodu biurokracji|”\n— Bartosz Fiałek\nObecnie trwa etap konsultacji społecznych. Miejmy nadzieję, że głos środowiska lekarskiego dotrze do odpowiednich osób w resorcie zdrowia, bo samo wprowadzenie asystenta medycznego dla wszystkich lekarzy, a niewybranych specjalizacji, popiera ogół środowiska. Ma to być jednak osoba, która zajmie się w szczególności biurokracją, a nie będzie przejmowała zadań leżących w kompetencji rezydentów czy też doświadczonych lekarzy.\nlekarz Marta Szymoniak Opinie służba zdrowia zdrowie