Φαινόμενο Πλασέμπο: Είναι αλήθεια ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματά μας επηρεάζουν τη σωματική μας υγεία; - Εναλλακτική Δράση\nΒιβλίο, Διάβασέ το!, Εκδόσεις Πεδίο, Έρευνες, Ψυχολογία\nΗ Ροζάνα Κονσόνι σκύβει πάνω στο γραφείο, πιάνοντας την άκρη του με το αριστερό χέρι της. Μπροστά της βρίσκεται ένα γκρίζο ορθογώνιο χειριστήριο αφής,\nΗ Ροζάνα Κονσόνι σκύβει πάνω στο γραφείο, πιάνοντας την άκρη του με το αριστερό χέρι της. Μπροστά της βρίσκεται ένα γκρίζο ορθογώνιο χειριστήριο αφής, και ακουμπάει προσεκτικά τον δείκτη του δεξιού χεριού της σε έναν πράσινο κύκλο στο κέντρο του. Κάθε λίγα δευτερόλεπτα, ένας κόκκινος κύκλος ανάβει σε διαφορετικά σημεία στην περιφέρεια του χειριστηρίου.\nΌταν συμβαίνει αυτό, η Ροζάνα πρέπει να σύρει το δάχτυλό της από το πράσινο στο κόκκινο όσο πιο γρήγορα μπορεί. Είναι μια κίνηση που οι πιο πολλοί άνθρωποι θα έβρισκαν εύκολη. Αλλά το μέτωπο της 74χρονης είναι ζαρωμένο από την προσπάθεια και μοιάζει με παιδί που προσπαθεί να γράψει. Θέλει να κινήσει το χέρι της, αλλά το δάχτυλό της σέρνεται αργά, λες και δεν της ανήκει πραγματικά.\n«Πάρε ανάσα», τη συμβουλεύει μια νεαρή νευροεπιστήμονας με λευκή ρόμπα, η Ελίζα Φριζάλντι (Elisa Frisaldi). Κάθε φορά που η Ροζάνα φτάνει με επιτυχία στο κόκκινο, ο χρόνος της εμφανίζεται ως γαλάζια μπάρα σε μια γραφική απεικόνιση στο κομπιούτερ της Ελίζα. Βρισκόμαστε στο τμήμα νευροεπιστήμης του Νοσοκομείου Μολινέτε στο Τορίνο της Ιταλίας. Είναι νωρίς το πρωί και έξω λάμπει ο ανοιξιάτικος ήλιος. Λίγο πιο πέρα, άνθρωποι που κάνουν τζόκινγκ ή βγάζουν βόλτα τον σκύλο τους πηγαίνουν πέρα δώθε στο μονοπάτι δίπλα στον ποταμό Πάδο. Αλλά εμείς είμαστε χωμένοι σε ένα υπόγειο δωμάτιο χωρίς παράθυρα και γεμάτο κομπιούτερ, εξοπλισμό εργαστηρίου και έναν γαλάζιο καναπέ.\nΗ Φριζάλντι είναι μέλος μιας ομάδας της οποίας ηγείται ο πρωτοπόρος στην έρευνα του φαινομένου πλασέμπο, νευροεπιστήμονας Φαμπρίτσιο Μπενεντέτι (Fabrizio Benedetti). Το πρόβλημα με κλινικές μελέτες όπως αυτή της σπονδυλοπλαστικής και της σεκρετίνης είναι ότι δεν έχουν σχεδιαστεί για τη μέτρηση του φαινομένου πλασέμπο, αλλά μόνο για την εξάλειψή του. Οι αλλαγές που εμφανίζονται στην ομάδα με το πλασέμπο μπορεί να οφείλονται σε πολλά αίτια, συμπεριλαμβανομένης της τύχης, οπότε δεν είναι ποτέ σίγουρο πόση είναι η βελτίωση, αν υπάρχει, η οποία οφείλεται στο πλασέμπο καθεαυτό.\nΟ Μπενεντέτι και η Φριζάλντι, από την άλλη, χρησιμοποιούν προσεκτικά σχεδιασμένα εργαστηριακά πειράματα για να βρουν πόσο και πότε η πίστη μπορεί να αμβλύνει τα συμπτώματά μας. Η σημερινή εθελόντρια, η Ροζάνα, ήταν 50 ετών όταν παρατήρησε για πρώτη φορά ότι το δεξί χέρι της έτρεμε. Ύστερα από δύο χρόνια άρνησης και αβεβαιότητας, έλαβε επιτέλους τη διάγνωση: Πάρκινσον. Η ασθένεια πλήττει περίπου έναν στους πεντακόσιους∙ περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους μόνο στις ΗΠΑ. Είναι μια εκφυλιστική ασθένεια στην οποία τα εγκεφαλικά κύτταρα που παράγουν έναν χημικό νευροδιαβιβαστή, την ντοπαμίνη, σταδιακά πεθαίνουν. Καθώς τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο πέφτουν, οι ασθενείς χειροτερεύουν σταθερά βιώνοντας συμπτώματα όπως άκαμπτους μυς, δυσκολία στην κίνηση και τρόμους.\nΗ ασθένεια αντιμετωπίζεται συνήθως με λεβοντόπα, μια οργανική ένωση που το σώμα τη μετατρέπει σε ντοπαμίνη. Η Ροζάνα, όμως, έχει να πάρει το φάρμακό της από το προηγούμενο βράδυ, οπότε το Πάρκινσον βρίσκεται σε πλήρη έξαρση για το πείραμα της Φριζάλντι. Η Ροζάνα έρχεται κρατώντας σφιχτά το μπράτσο του άντρα της, περπατώντας με ασταθή, συρτά βήματα. Ακόμα και όταν κάθεται, βρίσκεται σε συνεχή κίνηση. Κουνιέται όταν μιλάει, τα ασημένια σκουλαρίκια της ταλαντεύονται και τα χέρια της πάνε πάνω κάτω. Το πιγούνι και ο λαιμός της τρέμουν σαν να μασάει.\nΚάτω από το γκρίζο παντελόνι της φοράει προστατευτικά για τα γόνατα, γιατί πέφτει συχνά. Αλλά η διάθεσή της δεν ταιριάζει με την εύθραυστη εξωτερική εμφάνισή της. Είναι παθιασμένα ανεξάρτητη και, αστειευόμενη, αναφέρεται στον άντρα της, τον Ντομένικο, ως badante, ή γκουβερνάντα. Μετά την αρχική διάγνωση, μου λέει η Ροζάνα, δεν ήθελε να μάθει τίποτα για την ασθένειά της. Έπαιρνε τα χάπια της αλλά, εκτός από αυτό, «δεν διάβαζα για την αρρώστια. Δεν ήθελα να ξέρω το μέλλον μου». Επί είκοσι χρόνια μετά τη διάγνωση, αυτή η στρατηγική φάνηκε να λειτουργεί. «Μπορούσα να οδηγώ. Ήμουν καλή μητέρα. Η ζωή μου δεν άλλαξε πολύ».\nΤης άρεσαν οι εκδρομές με ποδήλατο και οι καταδύσεις με αναπνευστήρα στις παραλίες της Βερσίλια, γύρω στα 150 χλμ. νότια του Τορίνο. Αλλά το 2008 τα συμπτώματά της άρχισαν να επιδεινώνονται. Το σώμα της έγινε πιο άκαμπτο και τα μέλη της αντιστέκονταν στην επιθυμία της να κινηθεί. Μια μέρα πήγε στο σουπερμάρκετ μόνη, παρά τις αντίθετες συμβουλές του γιατρού της, και όταν μια γυναίκα στην ουρά την έσπρωξε, δεν μπόρεσε να ξαναβρεί την ισορροπία της. Σωριάστηκε στο πάτωμα και έσπασε το χέρι της. «Φοβόμουν», λέει. «Ένιωθα κάτι να αλλάζει στο σώμα μου».\nΟ γιατρός της Ροζάνα τής μίλησε για χειρουργική επέμβαση, και τώρα φορά μια μικρή δερμάτινη θήκη κρεμασμένη από τον ώμο της, που μοιάζει με θήκη μικρής φωτογραφικής μηχανής. Περιέχει μια φορητή αντλία έγχυσης που της παρέχει συνεχώς δόσεις φαρμάκου μέσω ενός πλαστικού σωλήνα που συνδέεται με την κοιλιακή χώρα και το λεπτό έντερό της. Η ίδια σιχαίνεται αυτή την εμφύτευση –«με κάνει να αισθάνομαι σαν να έχω κάποια αναπηρία», λέει– αλλά της επιτρέπει να διατηρεί έναν βαθμό ανεξαρτησίας.\nΤώρα, με την αντλία κλειστή, η Φριζάλντι υποβάλλει τη Ροζάνα σε μια σειρά δοκιμασίες για να εκτιμήσει τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων της χωρίς τα φάρμακα. Εκτός από το τεστ με την οθόνη αφής, πρέπει να κάνει κύκλους με τα χέρια της, να περπατήσει σε ευθεία γραμμή και να ακουμπήσει επανειλημμένα τη μύτη της. Μόλις ολοκληρωθεί η βασική εκτίμηση, έρχεται η ώρα να ανοίξει τη θήκη και να ενεργοποιήσει την αντλία για να ξεκινήσει η καθημερινή λήψη του φαρμάκου της. Ακούγεται ένας βόμβος και μερικά μπιπ∙ είναι η στιγμή που περιμένει η Ροζάνα. «Αμέσως μόλις παίρνω το φάρμακό μου, μπορώ να ελέγξω καλύτερα τις κινήσεις μου», λέει. «Νιώθω τα χέρια μου να χαλαρώνουν, και την ακαμψία στα πόδια μου να εξαφανίζεται».\nΎστερα από 45 λεπτά, βλέπω τι εννοεί. Κινείται με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Και ο χρόνος της στην οθόνη αφής πέφτει στο μισό. Πόση, όμως, από αυτή τη μεταμόρφωση οφείλεται στο ίδιο το φάρμακο και πόση στην προσμονή της ανακούφισης; Αυτό είναι το είδος του ερωτήματος που οι περισσότερες κλινικές μελέτες δεν είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν, αλλά που η Φριζάλντι ελπίζει να απαντήσει. Σήμερα. η Ροζάνα παίρνει μια πλήρη δόση του φαρμάκου της, άλλες μέρες όμως η ίδια και οι άλλοι εθελοντές παίρνουν διαφορετικές δόσεις, και μερικές φορές ξέρουν τι ακριβώς παίρνουν ενώ άλλες φορές όχι (για λόγους δεοντολογίας, δεν επιτρέπεται στη Φριζάλντι να μην τους δώσει καθόλου φάρμακο). Μου φαίνεται καταπληκτικό ότι συμπτώματα τέτοιας σοβαρότητας όπως της Ροζάνα –προκαλούμενα από μια εκφυλιστική νευρολογική πάθηση– μπορούν να απαλυνθούν απλώς με την πίστη.\nΑλλά αυτό ακριβώς δείχνουν επανειλημμένα οι μελέτες για το Πάρκινσον. Μια σειρά από μελέτες που έγιναν από τον Τζον Στόεσλ (Jon Stoessl), έναν νευρολόγο του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας στο Βανκούβερ του Καναδά, κατέδειξε ένα ισχυρό φαινόμενο πλασέμπο όταν δόθηκαν στους ασθενείς εικονικά χάπια. Ένας από αυτούς ήταν φανατικός ορεινός ποδηλάτης και ονομαζόταν Πολ Πάτισον. Έπαιρνε με συνέπεια την κάψουλά του και περίμενε να επιδράσει το φάρμακο. «Μπουμ!» είπε στους παραγωγούς ενός ντοκιμαντέρ του BBC για το φαινόμενο πλασέμπο. «Το σώμα μου γίνεται ευθυτενές, οι ώμοι μου πάνε προς τα πίσω». Όταν ανακαλύπτει ότι στην πραγματικότητα είχε πάρει πλασέμπο, «έμεινα άναυδος. Γίνονται φυσικές διεργασίες μέσα μου όταν παίρνω τα φάρμακά μου, οπότε πώς γίνεται ένα άδειο πράγμα, ένα τίποτα, να δημιουργεί την ίδια ακριβώς αίσθηση;»\nΤα πειράματα του Στόεσλ απάντησαν αυτό το ερώτημα. Χρησιμοποιώντας τεχνικές σάρωσης του εγκεφάλου έδειξε ότι, μετά τη λήψη ενός πλασέμπο, ο εγκέφαλος των συμμετεχόντων πλημμυρίζει με ντοπαμίνη, όπως ακριβώς όταν παίρνουν το αληθινό φάρμακό τους. Και δεν ήταν μικρή η επίδραση –τα επίπεδα ντοπαμίνης τριπλασιάστηκαν, κάτι ανάλογο με μια δόση αμφεταμίνης για ένα υγιές άτομο– μόνο από την απλή σκέψη ότι είχαν πάρει το φάρμακό τους. Αυτό το εύρημα αξιοποίησε ο Μπενεντέτι εδώ στο Τορίνο. Χειρούργησε ασθενείς με Πάρκινσον εφαρμόζοντας μια θεραπεία που ονομάζεται εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση.\nΗ διαδικασία περιλαμβάνει την εμφύτευση ηλεκτροδίων βαθιά στον εγκέφαλο, σε μια περιοχή που ονομάζεται υποθαλαμικός πυρήνας και βοηθάει στον έλεγχο της κίνησης. Οι νευρώνες σε αυτή την περιοχή διατηρούνται συνήθως υπό έλεγχο μέσω της ντοπαμίνης, αλλά στους ασθενείς με Πάρκινσον αυτά τα κύτταρα έχουν ξεφύγει από τον έλεγχο, προκαλώντας ακαμψία και τρόμο. Αφού εμφυτευτούν, αυτά τα ηλεκτρόδια διεγείρουν τις συγκεκριμένες περιοχές και ηρεμούν τους νευρώνες. Η εγχείρηση γίνεται με τον ασθενή εντελώς ξύπνιο, και ο Μπενεντέτι είδε μια καταπληκτική ευκαιρία να παρακολουθήσει το φαινόμενο πλασέμπο εν δράσει.\nΤο ηλεκτρόδιο θα του επέτρεπε να εποπτεύσει τη δραστηριότητα βαθιά στον εγκέφαλο τη στιγμή που κάποιος παίρνει το πλασέμπο – κάτι που συνήθως δεν είναι δυνατόν όταν η διαδικασία εφαρμόζεται σε ανθρώπους. Οπότε ξεκίνησε μια σειρά μελετών: Από τη στιγμή που το ηλεκτρόδιο είχε μπει στη θέση του, έκανε στους ασθενείς μια ένεση αλατόνερου και τους έλεγε ότι ήταν ένα ισχυρό φάρμακο κατά του Πάρκινσον, το οποίο ονομάζεται απομορφίνη. Καθώς περιμένουμε να δράσει το φάρμακο της Ροζάνα, η Φριζάλντι ανεβάζει στο κομπιούτερ της μια σειρά από σλάιντ.\nΠρώτα, μου δείχνει την εγκεφαλική δραστηριότητα που κατέγραψε ο Μπενεντέτι πριν από την ένεση αλατόνερου. Είναι ένα ασπρόμαυρο γράφημα, που δείχνει τη συμπεριφορά ενός νευρώνα του υποθαλαμικού πυρήνα σε έναν από τους ασθενείς της μελέτης. Κάθε φορά που ο νευρώνας διεγείρεται, η γραμμή τινάζεται σε μια απότομη κορύφωση. Στο σύνολό του, το γράφημα μοιάζει με γραμμικό κώδικα, ένα πυκνό δάσος από κορυφές που είναι σχεδόν όλες μαύρες – αυτός είναι ο νευρώνας που διεγείρεται εκτός ελέγχου.\nΚατόπιν, μου δείχνει τη δραστηριότητα του ίδιου νευρώνα μετά την ένεση πλασέμπο. Υπάρχει μια σχεδόν πλήρης απεικονιστική «σιωπή», μια απέραντη λευκή έκταση που διακόπτεται από ελάχιστες, μοναχικές κορυφώσεις. «Είναι απίστευτο», λέει η Φριζάλντι. «Νομίζω ότι είναι από τις πιο σημαντικές μελέτες που έχει κάνει ο Μπενεντέτι». Ο Μπενεντέτι ακολούθησε την πίστη μέχρι το βάθος του ανθρώπινου κυττάρου – δείχνοντας ότι στους ασθενείς του Πάρκινσον οι κινητικοί νευρώνες διεγείρονται πιο αργά ύστερα από μια ένεση πλασέμπο, ακριβώς όπως κάνουν όταν ανταποκρίνονται σε ένα αληθινό φάρμακο.\nΣυνδυάζοντας όσα έδειξαν ο Στόεσλ και ο Μπενεντέτι, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κάτι καταπληκτικό. Παρόλο που το φαινόμενο πλασέμπο είχε καταγραφεί σε ασθενείς με Πάρκινσον, κανένας δεν είχε σκεφτεί ότι θα μπορούσε στην πραγματικότητα να μιμηθεί τη βιολογική επίδραση της θεραπείας. Αλλά εδώ βρισκόταν η απόδειξη ότι οι ασθενείς δεν φαντάζονταν την ανταπόκρισή τους, ή ότι αντιστάθμιζαν με κάποιον άλλο τρόπο τα συμπτώματά τους. Το αποτέλεσμα ήταν μετρήσιμο. Αληθινό. Και από άποψη φυσιολογίας, ταυτόσημο με αυτό του αληθινού φαρμάκου. Περίπου μία ώρα αργότερα, η επίδραση του φαρμάκου της Ροζάνα έχει περάσει και το πείραμα τελειώνει. Μου λέει ότι σκοπεύει να κολυμπήσει στη Βερσίλια και αυτό το καλοκαίρι, ακόμα και με το εμφύτευμα, και πως δεν χάνει τον χρόνο της ανησυχώντας για την εξέλιξη της ασθένειάς της.\n«Σκέφτομαι πάντα το παρόν», λέει. «Τέτοιος άνθρωπος είμαι, γενικά, και αυτό δεν το έχει αλλάξει η αρρώστια». Βγάζει το τηλέφωνό της και μου δείχνει με περηφάνια μια φωτογραφία: εβδομήντα κιλά λεμόνια από τον κήπο της. Όταν σηκώνεται να φύγει, δείχνει μικροσκοπική και ακόμα τρέμει, μοιάζει με εύθραυστο φυτό που το «χτυπά» ο άνεμος. Αφού έμαθα για την έρευνα με τους ασθενείς του Πάρκινσον, είμαι εντυπωσιασμένη από τα δυνητικά αποτελέσματα των πλασέμπο, αλλά μου έχουν δημιουργηθεί πολλές ερωτήσεις.\nΑν η πίστη μπορεί να έχει το ίδιο αποτέλεσμα με ένα φάρμακο, τότε γιατί χρειαζόμαστε τα φάρμακα; Τα πλασέμπο λειτουργούν σε όλες τις παθήσεις ή μόνο σε ορισμένες; Πώς γίνεται μια απλή υπόδειξη να προκαλεί ένα βιολογικό αποτέλεσμα; Για να βρω τις απαντήσεις, αποφασίσω να επισκεφτώ τον ίδιο τον Μπενεντέτι. Αλλά, παρόλο που το εργαστήριό του είναι εδώ, αυτός δεν είναι. Για να τον συναντήσω πρέπει να ταξιδέψω 120 χλμ. βόρεια του Τορίνο – και να ανέβω γύρω στα 3.600 μέτρα.\nΣτέκομαι στην άκρη ενός βράχου, κοιτάζοντας από ψηλά τα αλπικά κοράκια να χιμούν κατάμαυρα προς το εκτυφλωτικό λευκό του χιονιού, κατά μήκος των κορυφογραμμών που απλώνονται στον ορίζοντα σαν τσαλακωμένο σεντόνι. Οι ήχοι ακούγονται πνιχτά στην αραιή ατμόσφαιρα και, στους μείον δέκα βαθμούς, το κρύο είναι τσουχτερό. Πίσω μου βρίσκεται μια τεράστια έκταση πάγου: ο παγετώνας του Πλατό Ρόζα. Το υψόμετρο είναι 3.500 μέτρα, στο όριο μεταξύ αυτού που οι επιστήμονες περιγράφουν ως «μεγάλο» και «πολύ μεγάλο» υψόμετρο. Στις Άλπεις, το «μεγάλο» είναι όσο πιο ψηλά μπορείς να φτάσεις. Από εδώ μόνο η χαρακτηριστική κορυφή του Μάτερχορν υψώνεται ένα ακόμα χιλιόμετρο, με το λοξό τρίγωνο του όγκου του να ξεχωρίζει με φόντο τον καταγάλανο ουρανό. Είναι νωρίς το πρωί και το οροπέδιο είναι έρημο. Μετά, έρχεται ένα τεράστιο τελεφερίκ και ξεφορτώνει σκιέρ με πολύχρωμες στολές.\nΜε προσπερνούν με κατεύθυνση τη ρηχή πλαγιά του παγετώνα, χωρίς να προσέξουν κάτι που μοιάζει με μεταλλική καλύβα στην άκρη της πλαγιάς. Είναι μισοθαμμένη στο χιόνι και καλυμμένη με σκαλωσιές. Μέσα στην καλύβα βρίσκεται ο Μπενεντέτι. Είναι ψηλός και φιλικός, και φοράει παντελόνι του σκι και φλις. Αυτό είναι το εργαστήριό του σε μεγάλο υψόμετρο και είναι γεμάτο εξοπλισμό, ενώ οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με σανίδες ελάτου, σαν σε σάουνα.\nΜε ξεναγεί τριγύρω, δείχνοντάς μου τη στέγη που βάζει νερό – «το καλοκαίρι είναι χάλια», λέει – και μου επιτρέπει να ρίξω μια ματιά μέσα από το τριών μέτρων τηλεσκόπιό του που καταλαμβάνει τον χώρο. Εκτός από το τηλεσκόπιο, ο Μπενεντέτι έχει εξοπλίσει ο ίδιος την καλύβα, φροντίζοντας οι προμήθειες να έρχονται με ελικόπτερο. Υπάρχει ένας βασικός χώρος καθιστικού και κουζίνας, καθώς και δύο υπνοδωμάτια με κουκέτες, εξοπλισμό καταγραφής ύπνου και μια θέα που σου κόβει την ανάσα.\nΤα διεθνή σύνορα κόβουν στη μέση την καλύβα, οπότε περνάμε από το καθιστικό, που βρίσκεται στην Ιταλία, στο εργαστήριο, που βρίσκεται στην Ελβετία. Αυτό αποτελείται από δύο συνεχόμενα δωμάτια, εξοπλισμένα με ένα συνονθύλευμα μηχανημάτων και μόνιτορ, φώτα που αναβοσβήνουν και διακόπτες, και βιβλιοθήκες φορτωμένες με φακέλους. Καλώδια διατρέχουν την οροφή, και μεγάλες πράσινες φιάλες γκαζιού ακουμπούν στον τοίχο. Μένω έκπληκτη από τον θόρυβο: βόμβοι και βουητά, κλικ-κλικ σε διάφορες συχνότητες, και ένα επαναλαμβανόμενο σφύριγμα. Και το ταμπ-ταμπ-ταμπ ενός στέπερ. Αυτός που γυμνάζεται ανεβοκατεβαίνοντας σκαλιά είναι το σημερινό πειραματόζωο του Μπενεντέτι: ένα γεροδεμένος, νεαρός μηχανικός ονόματι Νταβίντ.\nΟ Μπενεντέτι βρίσκεται εδώ γιατί η αραιή ατμόσφαιρα είναι ιδανική για τη μελέτη του φαινομένου πλασέμπο σε μια άλλη ασθένεια: την ασθένεια του υψομέτρου. Αντί να δουλεύει με ασθενείς, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα σε υγιείς εθελοντές απλώς φέρνοντάς τους εδώ πάνω. Στη συνέχεια, παίζει με την πίστη και τις προσδοκίες τους και καταγράφει τις σωματικές επιπτώσεις. Η ασθένεια του υψομέτρου προκαλείται από την έλλειψη οξυγόνου. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνουμε από την επιφάνεια της θάλασσας, το ποσοστό οξυγόνου στον αέρα παραμένει το ίδιο, αλλά ο αέρας γίνεται λιγότερο πυκνός, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει λιγότερο οξυγόνο σε κάθε ανάσα που παίρνουμε.\nΕδώ, στα 3.500 μέτρα, η πυκνότητα οξυγόνου είναι μόλις τα δύο τρίτα αυτής στην επιφάνεια της θάλασσας. Αυτό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως ζάλη, ναυτία, πονοκεφάλους και άλλα. Η συμβουλή που δίνεται στους σκιέρ που φτάνουν στο Πλατό Ρόζα είναι να αφιερώσουν χρόνο στον εγκλιματισμό τους, μένοντας ένα βράδυ εκεί.\nΓια να μεγιστοποιήσει την επίδραση του υψομέτρου, ο Νταβίντ ήρθε εδώ μέσα σε τρεις ώρες από το Τορίνο, που βρίσκεται στο επίπεδο της επιφάνειας της θάλασσας. Με τα μπαστούνια του σκι και με συγκεντρωμένο βλέμμα, ο Νταβίντ μοιάζει με εξερευνητή. Φοράει ένα μαύρο καπελάκι νεοπρενίου με ασύρματα ηλεκτρόδια για να καταγράφεται η εγκεφαλική δραστηριότητά του.\nΣτο μεταξύ, διάφοροι αισθητήρες προσαρμοσμένοι σε μια ζώνη γύρω από το στήθος του μετρούν τη δραστηριότητα του νευρικού συστήματος, τη θερμοκρασία σώματος και δέρματος, την καρδιακή δραστηριότητα και τον κορεσμό οξυγόνου στο αίμα του. Τα δεδομένα μεταφέρονται ασύρματα σε έναν μαύρο καταγραφέα σε μέγεθος χρονόμετρου. Είναι το ίδιο σύστημα των 15.000 ευρώ που χρησιμοποίησε ο Φίλιξ Μπάουμγκαρτνερ στα άλμα ελεύθερης πτώσης που έκανε από το διάστημα καταρρίπτοντας όλα τα ρεκόρ, λέει ο Μπενεντέτι. «Μόνο που εμείς βρισκόμαστε στα τέσσερα χιλιόμετρα ύψος αντί για τα σαράντα».\nΕνώ ο Νταβίντ συνεχίζει να γυμνάζεται, ο Μπενεντέτι παρακολουθεί τα δεδομένα που έρχονται στο iPad του. Ο χτύπος της καρδιάς του νεαρού μεταφράζεται σε πράσινες γραμμές που κυλάνε σε μια μαύρη οθόνη, ενώ μια ψηφιακή ένδειξη δείχνει τον κορεσμό οξυγόνου στο αίμα του – στην επιφάνεια της θάλασσας θα ήταν φυσιολογικά γύρω στο 97%-98%, αλλά τώρα έχει πέσει στο 80%. Στην οθόνη ενός κοντινού κομπιούτερ, ένα περιστρεφόμενο κεφάλι πάλλεται με κίτρινα, κόκκινα και μπλε κύματα – είναι η εγκεφαλική δραστηριότητα του Νταβίντ. Συνεχίζει στο στέπερ άλλα δεκαπέντε λεπτά, μετά φορά μια μάσκα οξυγόνου συνδεδεμένη με ένα μικρό λευκό δοχείο στο στήθος του, πράγμα που, όπως εξηγεί ο Μπενεντέτι, θα διευκολύνει τη δραστηριότητά του για το υπόλοιπο τεστ. Αυτό που ο Μπενεντέτι δεν λέει (ούτε και σε εμένα) είναι πως η μάσκα δεν είναι συνδεδεμένη και πως το δοχείο είναι άδειο. Ο Νταβίντ αναπνέει ψεύτικο οξυγόνο.\nΣυνάντησα πρώτη φορά τον Μπενεντέτι το προηγούμενο βράδυ, με συνοδεία μπίρας και πίτσας στο κοντινό θέρετρο του σκι Μπρέιγ-Σερβίνια. Φορώντας ένα χοντρό μάλλινο πουλόβερ, έμοιαζε εντελώς σαν στο σπίτι του εκεί στο αλπικό ξενοδοχείο. Παρόλο που κατάγεται από τις ιταλικές ακτές, βαριόταν πάντα στην παραλία, μου λέει. Του αρέσουν τα βουνά. Ο Μπενεντέτι διακρίνει φαινόμενα πλασέμπο σε όλες τις πλευρές της ζωής, από τη μουσική μέχρι το σεξ. Μου εξηγεί ότι, αν μου δώσει ένα ποτήρι κρασί και μου πει πόσο καλό είναι, αυτό θα επιδράσει στο πώς θα μου φανεί η γεύση του. Ή ότι, αν με βάλουν σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου με ωραία θέα, θα αναρρώσω γρηγορότερα. «Ο ψυχολογικός παράγοντας παίζει παντού σημαντικό ρόλο», λέει.\nΤο ενδιαφέρον του για τον τρόπο που οι ψυχολογικοί παράγοντες επηρεάζουν το σώμα μας άρχισε το 1970, όταν ξεκινούσε την καριέρα του ως νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο. Είχε ήδη παρατηρήσει ότι, όταν έκανε κλινικές μελέτες, οι ασθενείς της ομάδας πλασέμπο είχαν συχνά εξίσου καλή ή και καλύτερη εξέλιξη από εκείνους που λάμβαναν τα ενεργά φάρμακα. Στη συνέχεια, είδε μια μελέτη που άλλαξε τη ζωή του, για να μην αναφέρουμε την αντίληψη ολόκληρου του κόσμου για το φαινόμενο “πλασέμπο”. Επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα μια σειρά από μόρια που παράγονται στον εγκέφαλο και ονομάζονται ενδορφίνες, τα οποία λειτουργούν ως φυσικά παυσίπονα. Οι ενδορφίνες είναι οπιούχα, πράγμα που σημαίνει ότι ανήκουν στην ίδια χημική οικογένεια με τη μορφίνη και την ηρωίνη.\nΗ επίδραση που έχουν στο σώμα αυτά τα ισχυρά ναρκωτικά είναι πολύ γνωστή, αλλά το γεγονός ότι ίσως θα μπορούσαμε να φτιάξουμε τη δική μας εκδοχή τέτοιων μορίων ήταν μια αποκάλυψη. Ήταν η πρώτη υπόνοια ότι ο εγκέφαλος διαθέτει τη δυνατότητα να παράγει τα δικά του φάρμακα. Ένας νευροεπιστήμονας ονόματι Τζον Λέβιν (Jon Levine) στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο αναρωτήθηκε αν αυτό μπορεί να μας βοηθήσει να εξηγήσουμε το πώς τα πλασέμπο είναι ικανά να ανακουφίσουν τον πόνο. Οι επιστήμονες υπέθεταν, γενικά, ότι οι εύπιστοι ασθενείς εξαπατώνται κατά κάποιον τρόπο και οδηγούνται να πιστεύουν ότι αισθάνονται λιγότερο πόνο από αυτόν που πραγματικά αισθάνονται. Αλλά τι γίνεται αν, παίρνοντας το πλασέμπο, πυροδοτείται η έκκριση αυτών των φυσικών παυσίπονων; Τότε η μείωση του πόνου θα ήταν πραγματική.\nΟ Λέβιν θέλησε να ελέγξει την ιδέα του με ασθενείς που βρίσκονταν στο νοσοκομείο αναρρώνοντας από στοματικές επεμβάσεις. Περισσότεροι από το ένα τρίτο δήλωσαν σημαντική μείωση του πόνου μετά τη λήψη του πλασέμπο – μιας ενδοφλέβιας έγχυσης αλατόνερου που πίστευαν ότι ήταν κάποιο ισχυρό παυσίπονο. Μετά, χωρίς να τους το πει, ο Λέβιν τούς χορήγησε ναλοξόνη, ένα φάρμακο που μπλοκάρει την επίδραση των ενδορφινών. Ο πόνος των ασθενών επέστρεψε.\nΕκείνη ακριβώς τη στιγμή, λέει ο Μπενεντέτι, «γεννήθηκε η βιολογία των πλασέμπο». Αυτή ήταν η πρώτη απόδειξη των βιοχημικών μονοπατιών πίσω από το φαινόμενο πλασέμπο. Με άλλα λόγια, αν κάποιος παίρνει ένα πλασέμπο και νιώθει τον πόνο του να εξαφανίζεται, δεν είναι κόλπο, ευσεβής πόθος ή απάτη του μυαλού. Είναι ένας φυσικός μηχανισμός, εξίσου συγκεκριμένος με την επίδραση οποιουδήποτε φαρμάκου.\nΟ Μπενεντέτι αναρωτήθηκε αν αυτό θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει τον λόγο που οι ασθενείς του πλασέμπο στις μελέτες του είχαν τόσο καλή εξέλιξη. «Αποφάσισα να ερευνήσω τι συνέβαινε μέσα στον εγκέφαλό τους». Αφιέρωσε την καριέρα του στο να αποκαλύψει το φαινόμενο πλασέμπο – ξεκινώντας από την ανακούφιση του πόνου. Στις μελέτες ανακάλυψε και άλλες μη τεχνητές χημικές ουσίες του εγκεφάλου οι οποίες, διεγειρόμενες από την πίστη μας, μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν την ένταση του πόνου. Βρήκε ότι όταν κάποιος παίρνει ένα παυσίπονο πλασέμπο αντί για οπιούχο φάρμακο, αυτό δεν ανακουφίζει απλώς τον πόνο, αλλά επιπλέον επιβραδύνει την αναπνοή και τον ρυθμό της καρδιάς, όπως ακριβώς κάνουν τα οπιούχα. Και ανακάλυψε ότι κάποια φάρμακα που θεωρούνταν δυνητικά παυσίπονα δεν έχουν καμία άμεση επίδραση στον πόνο.\nΤα οπιούχα παυσίπονα υποτίθεται ότι λειτουργούν δεσμεύοντας τους υποδοχείς ενδορφίνης στον εγκέφαλο. Αυτός ο μηχανισμός δεν επηρεάζεται από το αν γνωρίζουμε ή όχι ότι έχουμε πάρει κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο. Ο Μπενεντέτι έδειξε ότι, εκτός από αυτόν τον τρόπο δράσης, κάτι τέτοια φάρμακα λειτουργούν και ως πλασέμπο – προκαλούν την προσδοκία ότι ο πόνος μας θα ανακουφιστεί, η οποία με τη σειρά της προκαλεί την έκκριση των φυσικών ενδορφινών στον εγκέφαλο. Αυτή η δεύτερη ατραπός εξαρτάται πράγματι από τη γνώση μας ότι έχουμε πάρει ένα φάρμακο (και ότι έχουμε μια θετική προσδοκία γι’ αυτό).\nΕντελώς απροσδόκητα, ο Μπενεντέτι ανακάλυψε ότι ορισμένα φάρμακα που παλιά θεωρούνταν ισχυρά παυσίπονα λειτουργούσαν μόνο με αυτόν τον δεύτερο τρόπο. Αν δεν γνωρίζεις ότι τα έχεις πάρει, είναι παντελώς άχρηστα. Αλλά αυτός είναι απλώς ένας μηχανισμός του πλασέμπο. Ο Μπενεντέτι ανακάλυψε, επίσης, φαινόμενα πλασέμπο ανακούφισης του πόνου τα οποία δεν διαμεσολαβούνται από τις ενδορφίνες και δεν μπορούν να μπλοκαριστούν από τη ναλοξόνη. Μετά, συνέχισε μελετώντας το φαινόμενο πλασέμπο στο Πάρκινσον –ήταν η μελέτη για την οποία με ενημέρωσε η Φριζάλντι– το οποίο λειτουργεί μέσω ενός άλλου μηχανισμού: της έκκρισης ντοπαμίνης.\nΤα φαινόμενα πλασέμπο έχουν μελετηθεί μόνο σε λίγα συστήματα μέχρι τώρα, αλλά πιθανότατα υπάρχουν πολλά άλλα. Ο Μπενεντέτι τονίζει ότι το φαινόμενο πλασέμπο δεν είναι ένα ξεχωριστό φαινόμενο αλλά ένα «χωνευτήρι» αντιδράσεων, με την καθεμιά να χρησιμοποιεί κάθε φορά διαφορετικά συστατικά από το φυσικό φαρμακείο του εγκεφάλου. Εδώ πάνω στις Άλπεις ο Μπενεντέτι μόλις άρχισε να μελετάει την επίδραση του πλασέμπο στην ασθένεια του υψομέτρου.\nΌταν βρισκόμαστε σε μεγάλο υψόμετρο, τα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα κάνουν τον εγκέφαλο να παράγει χημικούς αγγελιοφόρους που ονομάζονται προσταγλανδίνες. Αυτοί οι νευροδιαβιβαστές προκαλούν ποικιλία φυσικών αντιδράσεων, όπως διαστολή των αιμοφόρων αγγείων, για να βοηθήσουν την άντληση περισσότερου οξυγόνου στο σώμα. Επίσης θεωρείται ότι επιφέρουν τους πονοκεφάλους, τη ζάλη και τη ναυτία στην ασθένεια του υψομέτρου.\nΟπότε, μπορεί το εικονικό οξυγόνο να διακόψει αυτή τη διαδρομή και να ανακουφίσει τα συμπτώματα; Ο Νταβίντ τελειώνει τη μισάωρη γυμναστική αγγαρεία του. Είναι εμφανές ότι το υψόμετρο τον έχει επηρεάσει, δείχνει ζαλισμένος και παραπατάει ελαφρά καθώς ο Μπενεντέτι τον βοηθάει να καθίσει σε μια καρέκλα. Αλλά η απόδοσή του στο στέπερ είναι απροσδόκητη, εντυπωσιακή για κάποιον που ήρθε μόλις πριν από λίγες ώρες από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο Μπενεντέτι μου λέει αργότερα, αφού έχει αναλύσει τα αποτελέσματα του Νταβίντ και άλλων εθελοντών, ότι το εικονικό οξυγόνο είχε πράγματι προκαλέσει μια βιολογική επίδραση στον εγκέφαλό τους σε σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου που δεν της είχε δοθεί το πλασέμπο. Παρόλο που τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα παρέμειναν τα ίδια, τα προσταγλανδινικά επίπεδα και η αγγειοδιαστολή μειώθηκαν.\nΌταν οι εθελοντές βιώνουν ένα φαινόμενο πλασέμπο (και αυτό δεν συμβαίνει στον καθέναν), ο εγκέφαλός τους ανταποκρίνεται σαν να αναπνέουν αληθινό οξυγόνο, τα συμπτώματά τους μειώνονται και μπορούν να αποδώσουν καλύτερα. Αυτό το αποτέλεσμα δείχνει δύο σημαντικά σημεία σε σχέση με τους περιορισμούς του φαινομένου πλασέμπο. Το πρώτο είναι ότι οποιοδήποτε αποτέλεσμα προκαλείται από την πίστη στη θεραπεία περιορίζεται στα φυσικά εργαλεία που διαθέτει το σώμα. Το να αναπνέει κάποιος εικονικό οξυγόνο μπορεί να κάνει τον εγκέφαλο να ανταποκριθεί σαν να υπάρχει περισσότερο οξυγόνο στον αέρα, αλλά δεν μπορεί να αυξήσει το υπάρχον επίπεδο οξυγόνου στο αίμα.\nΟι ίδιες αρχές ισχύουν και για τις ασθένειες. Ένα πλασέμπο μπορεί να βοηθήσει έναν ασθενή με κυστική ίνωση να αναπνεύσει λίγο ευκολότερα, αλλά δεν θα δημιουργήσει την πρωτεΐνη που λείπει και την οποία χρειάζονται οι πνεύμονες, όπως ακριβώς ένας ακρωτηριασμένος δεν μπορεί να βγάλει καινούριο πόδι. Σε κάποιον με διαβήτη τύπου 1 το πλασέμπο δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δόση ινσουλίνης του. Το δεύτερο σημείο, το οποίο έχει γίνει ξεκάθαρο μέσα από διάφορες μελέτες με πλασέμπο, είναι ότι οι επιπτώσεις που οφείλονται στις προσδοκίες έχουν την τάση να περιορίζονται στα συμπτώματα –πράγματα τα οποία γνωρίζουμε συνειδητά, όπως ο πόνος, ο κνησμός, τα εξανθήματα ή η διάρροια–, καθώς και στη γνωστική λειτουργία, τον ύπνο και τις επιπτώσεις ουσιών όπως η καφεΐνη και το αλκοόλ.\nΕπίσης, τα φαινόμενα πλασέμπο δείχνουν να είναι ιδιαίτερα ισχυρά σε ψυχικές δυσλειτουργίες όπως η κατάθλιψη, το άγχος και οι εξαρτήσεις. Για την ακρίβεια, μπορεί να αποτελούν τον κύριο τρόπο λειτουργίας πολλών ψυχιατρικών φαρμάκων. Ο Ίρβινγκ Κιρς (Irving Kirsch), ψυχολόγος και υποδιευθυντής του προγράμματος μελετών πλασέμπο στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, έχει χρησιμοποιήσει τον νόμο περί ελεύθερης πληροφόρησης για να εξαναγκάσει τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ να μοιραστεί στοιχεία των κλινικών μελετών τα οποία του αποστέλλουν οι φαρμακευτικές εταιρείες.\nΈτσι αποκαλύφθηκε αυτό που έκρυβαν οι εταιρείες: ότι στις περισσότερες περιπτώσεις (με τους βαριά ασθενείς να αποτελούν την εξαίρεση), τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα όπως το Prozac διαθέτουν ελάχιστη παραπάνω επίδραση από ένα πλασέμπο. Στο μεταξύ, ο Μπενεντέτι έχει ανακαλύψει ότι το βάλιουμ, το οποίο συνταγογραφείται ευρέως για δυσλειτουργίες άγχους, δεν έχει την παραμικρή επίδραση, εκτός αν οι ασθενείς γνωρίζουν ότι το παίρνουν. «Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για τα φάρμακα πλασέμπο», λέει, «τόσο περισσότερο μαθαίνουμε ότι αρκετά θετικά αποτελέσματα σε κλινικές μελέτες μπορούν να αποδοθούν στο φαινόμενο πλασέμπο».\nΤα πλασέμπο, λοιπόν, είναι πολύ καλά ως προς την επίδρασή τους στο πώς αισθανόμαστε. Λίγες, όμως, αποδείξεις υπάρχουν ότι μπορούν να επηρεάσουν μετρήσεις τις οποίες δεν γνωρίζουμε συνειδητά, όπως τα επίπεδα χοληστερόλης ή σακχάρου στο αίμα, και δεν φαίνονται να επιδρούν στις διεργασίες ή την αιτία των ασθενειών. Η ψεύτικη εγχείρηση της Μπόνι Άντερσον εξαφάνισε τον πόνο και την αδυναμία της, αλλά πιθανότατα δεν αποκατέστησε τη σπονδυλική της στήλη.\nΜια μελέτη για το άσθμα βρήκε ότι, παρόλο που οι ασθενείς ανέφεραν ότι μπορούσαν να αναπνεύσουν πιο εύκολα μετά τη λήψη ενός πλασέμπο, οι αντικειμενικές μετρήσεις της λειτουργίας των πνευμόνων τους δεν άλλαξαν. Οι κλινικές μελέτες που αφορούν καρκινοπαθείς δείχνουν γενικά ένα σημαντικό φαινόμενο πλασέμπο αναφορικά με τον πόνο και την ποιότητα ζωής, αλλά το ποσοστό ασθενών σε ομάδες πλασέμπο των οποίων ο όγκος συρρικνώθηκε είναι χαμηλό (σε μια ανάλυση επτά κλινικών μελετών ήταν 2,7%).\nΑυτοί είναι κρίσιμοι περιορισμοί. Τα φάρμακα πλασέμπο δεν έχουν κάποιο πανίσχυρο μαγικό αποτέλεσμα που μπορεί να μας διατηρήσει υγιείς σε όλες τις συνθήκες. Δεν θα φτάσουμε σε σημείο να πετάξουμε στα σκουπίδια όλα τα φάρμακα και τις θεραπείες. Ωστόσο, από την άλλη, η έρευνα του Μπενεντέτι δείχνει ότι οι επιδράσεις των πλασέμπο υποστηρίζονται από μετρήσιμες, πραγματικές αλλαγές στον εγκέφαλο και το σώμα.\nΚαι μπορεί τα οφέλη που διαμεσολαβούνται από τα πλασέμπο να είναι κυρίως υποκειμενικά, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν έχουν δυνητική αξία για την ιατρική. Στο κάτω κάτω, πολλές θεραπείες που χρησιμοποιούνται στην ιατρική στοχεύουν περισσότερο στα συμπτώματα παρά στις διεργασίες της ασθένειας, ειδικά όταν αυτή η ασθένεια είναι δύσκολο να διαγνωστεί ή να θεραπευτεί. Η ανάπτυξη του όγκου και ο χρόνος επιβίωσης είναι σημαντικά για έναν καρκινοπαθή, αλλά εξίσου σημαντικά είναι ο πόνος και η ποιότητα ζωής.\nΤο να πεις σε έναν ασθενή με ινομυαλγία ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ότι σωματικά δεν έχει κανένα πρόβλημα δεν του προσφέρει μεγάλη ανακούφιση. Μια υποκειμενική βελτίωση στις αυτοκτονικές σκέψεις ενός ασθενή με κατάθλιψη μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου. Στα εργαστηριακά πειράματα, τα φαινόμενα πλασέμπο είναι συνήθως μικρής διάρκειας, αλλά υπάρχουν αποδείξεις ότι, στην κλινική πρακτική, τα πλασέμπο μπορούν να επιδρούν για μήνες ή και χρόνια. Σε μια μελέτη το 2001 στις ΗΠΑ, οι ερευνητές έκαναν έγχυση νευρώνων από μη βιώσιμα ανθρώπινα έμβρυα στον εγκέφαλο ασθενών με Πάρκινσον, με την ελπίδα ότι θα ευδοκιμήσουν και θα αρχίσουν να παράγουν ντοπαμίνη.\nΗ μελέτη ήταν ουσιαστικά αποτυχία – δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα μέλη της ομάδας που υποβλήθηκαν σε θεραπεία και σε εκείνα στα οποία χορηγήθηκαν πλασέμπο. Αυτό, όμως, που έκανε κάποια διαφορά ήταν σε ποια ομάδα νόμιζαν οι ασθενείς ότι βρίσκονταν. Έναν χρόνο μετά, όσοι πίστευαν ότι είχαν υποβληθεί σε μεταμόσχευση τα πήγαιναν σημαντικά καλύτερα (σύμφωνα με τις δικές τους αναφορές και αυτές του «τυφλού» ιατρικού προσωπικού) από εκείνους που πίστευαν ότι είχαν λάβει πλασέμπο.\nΦυσικά, οι ασθενείς που τα πήγαιναν καλύτερα ήταν πιο πιθανό να υποθέσουν ότι είχαν κάνει μεταμόσχευση. Αλλά οι ερευνητές που ανέλυσαν τα δεδομένα της μελέτης υποστηρίζουν ότι το φαινόμενο δεν σταματούσε εκεί, καταλήγοντας ότι ακόμα και στη διάρκεια ενός ολόκληρου χρόνου «το φαινόμενο πλασέμπο ήταν πολύ ισχυρό». Η Ροζάνα πιστεύει ότι η άρνησή της να δει τον εαυτό της ως άρρωστο μπορεί να αποτελεί έναν από τους λόγους που η εξέλιξη της ασθένειάς της είναι αργή τόσα χρόνια μετά την αρχική διάγνωση – και αυτή η μελέτη υπονοεί ότι μπορεί να έχει δίκιο.\nΛαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά, τα πλασέμπο μπορεί να φαντάζουν ως μαγικά χάπια, με ευρείας έκτασης οφέλη, καμία παρενέργεια και μηδενικό ουσιαστικά κόστος. Αλλά πάντα υπήρχε ένα τεράστιο πρόβλημα, το οποίο αναγκάζει ακόμα και γιατρούς που αναγνωρίζουν τη δύναμη των πλασέμπο να απορρίπτουν τη χρήση τους στην ιατρική. Πιστεύεται, γενικά, ότι για να είναι το πλασέμπο αποτελεσματικό πρέπει να πεις ψέματα στους ασθενείς – να τους ξεγελάσεις κάνοντάς τους να πιστέψουν ότι υποβάλλονται σε μια ενεργή θεραπεία, ενώ κάτι τέτοιο δεν ισχύει.\nΌποια κι αν είναι τα δυνητικά οφέλη των πλασέμπο, ισχυρίζονται οι επικριτές, δεν αξίζουν ώστε να τεθεί σε κίνδυνο ο θεμελιακός δεσμός εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή. Όμως, τα τελευταία χρόνια μερικοί επιστήμονες έχουν αρχίσει να υποστηρίζουν ότι αυτή η παραδοσιακή προϋπόθεση είναι λανθασμένη. Τα αποτελέσματά τους μπορεί να φέρουν τα πάνω κάτω στην κλασική ιατρική.\nΑπόσπασμα από το βιβλίο της Jo Marchant “Ίαση – Ένα ταξίδι στην επιστήμη της επίδρασης του μυαλού στο σώμα” από τις εκδόσεις Πεδίο – Photo: Author/Depositphotos


King Street Fish Bar, Belper - Κριτικές εστιατορίων - TripAdvisor\nBelper: Όλα τα εστιατόρια King Street Fish Bar: Εστιατόρια στην περιοχή\nBelper: Όλες οι δραστηριότητες Δραστηριότητες κοντά σε: King Street Fish Bar\nBelper ΠΡΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΠΡΟΣΦΑΤΑ Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα ΓΙΝΕΤΕ ΜΕΛΟΣσε:Αναζήτηση Belper: ΠληροφορίεςΞενοδοχείαΕστιατόριαΔραστηριότητεςΠτήσειςΑεροπορικές εταιρείεςΤα καλύτερα του 2017Κέντρο βοήθειαςΣυνδεθείτε Γίνετε μέλος Τα ταξίδια μου Κρατήσεις Αναζήτηση\nΕυρώπη Ηνωμένο Βασίλειο (UK) Αγγλία Derbyshire Belper Εστιατόρια σε Belper King Street Fish Bar\nΝο 8 από 57 στην κατηγορία Εστιατόρια για: Belper €\nΦαστ φουντ, Αγγλική, Θαλασσινά 37 King Street, Belper DE56 1PX, Αγγλία+44 1773 828659+ Προσθέστε ιστότοπο\nΝα εμφανιστούν επίσης ΧάρτηςΔορυφορικός Έχει γίνει παύση των ενημερώσεων χάρτη. Μεγεθύνετε για προβολή ενημερωμένων πληροφοριών. Επαναφορά ζουμ Γίνεται ενημέρωση του χάρτη… Επιστροφή στον χάρτη Επισκόπηση 4,5 119 κριτικέςΕξαιρετικό64%Πολύ καλό30%Μέτριο4%Ανεπαρκές1%Πολύ κακό1%Ώρες εστιατορίου + Προσθήκη ωρώνΚΟΥΖΙΝΕΣ Φαστ φουντ, Αγγλική, Θαλασσινά ΤΙΜΗ €ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΕΣ ΕξυπηρέτησηΦαγητόΑξίαΑτμόσφαιραΤΟΠΟΘΕΣΙΑ 37 King Street, Belper DE56 1PX, ΑγγλίαΌλες οι λεπτομέρειες Βελτίωση αυτής της καταχώρισηςΑυτό το εστιατόριο είναι καλό για μπραντς;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για μεσημεριανό γεύμα;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για βραδινό γεύμα;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι για θαλασσινά;Ναι Όχι Άγνωστο Μπορεί ένας χορτοφάγος να απολαύσει ένα καλό γεύμα σε αυτό το εστιατόριο;Ναι Όχι Άγνωστο Μπορεί κάποιος που δεν τρώει γλουτένη να απολαύσει ένα καλό γεύμα σε αυτό το εστιατόριο;Ναι Όχι Άγνωστο Μπορεί ένας χορτοφάγος βίγκαν να απολαύσει ένα καλό γεύμα σε αυτό το εστιατόριο;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο προσφέρει διανομή φαγητού στο χώρο σας;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο δέχεται κρατήσεις;Ναι Όχι Άγνωστο Αυτό το εστιατόριο είναι καλό για μεγάλες παρέες;Ναι Όχι Άγνωστο Ευχαριστούμε για τη βοήθειά σας! Μοιραστείτε άλλη μια εμπειρία πριν φύγετε. Γράψτε μια κριτικήΚριτικές (119)Βαθμολογία ταξιδιωτών Εξαιρετικό34Πολύ καλό16Μέτριο1Ανεπαρκές0Πολύ κακό0Τύπος ταξιδιώτηΟικογένειεςΖευγάριαΜόνος-ηΕπαγγελμ. ταξίδιΦίλοιΠερίοδος του χρόνου Μάρ.-ΜάιοςΙούν.-Αύγ.Σεπ.-Νοέμ.Δεκ.-Φεβ.Γλώσσα Όλες οι γλώσσες Ελληνικά (51)Αγγλικά (118)Ολλανδικά (1)Γλώσσα Ελληνικά (51)Αγγλικά (118)Ολλανδικά (1)Δείτε τι λένε οι ταξιδιώτες: 1 - 10 από 51 κριτικές\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιjcobcreekDerbyshire, England5643Η κριτική γράφτηκε πριν από 3 εβδομάδες Καλύτερο ψάρι με πατάτες από μακριάΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχι202MikeyΝτέρμπι, Ηνωμένο Βασίλειο6241Η κριτική γράφτηκε 20 Ιουνίου 2017 Αργά τη νύχτα επιδρομήΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιsmeehooBelper, Ηνωμένο Βασίλειο5421Η κριτική γράφτηκε 6 Μαΐου 2017 μέσω κινητής συσκευής Γρήγορη φάτε μεσημεριανόΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιSamantha BBelper, Ηνωμένο Βασίλειο314Η κριτική γράφτηκε 8 Απριλίου 2017 μέσω κινητής συσκευής ΠεντανόστιμαΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιvickie187048Ντέρμπι, Ηνωμένο Βασίλειο5126Η κριτική γράφτηκε 13 Φεβρουαρίου 2017 μέσω κινητής συσκευής Εξαιρετική κάθε φοράΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιNigelVardyBelper, Ηνωμένο Βασίλειο57Η κριτική γράφτηκε 13 Φεβρουαρίου 2017 Πάντα εξαίρετη και ευγενικόΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιdavecullen00Σόλιχαλ, Ηνωμένο Βασίλειο4Η κριτική γράφτηκε 4 Δεκεμβρίου 2016 Μεγάλη ομάδα παράδοσηςΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιMargaret HΝτέρμπι, Ηνωμένο Βασίλειο13039Η κριτική γράφτηκε 25 Νοεμβρίου 2016 Μια πραγματική Chippy στα ΑγγλικάΠερισσότεραΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχι_contact_clareΣαουθάμπτον, Ηνωμένο Βασίλειο9418Η κριτική γράφτηκε 20 Νοεμβρίου 2016 ΝόστιμοΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΑυτή η κριτική μεταφράστηκε μηχανικά από τα Αγγλικά Τι είναι αυτό; Με σκοπό την καλύτερη ενημέρωσή σας από τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ταξιδιωτών, αυτή η κριτική μεταφράστηκε αυτόματα στα ελληνικά και ενδέχεται να μην αντιστοιχεί πλήρως στο πρωτότυπο. Ελπίζουμε ότι θα σας βοηθήσει να προγραμματίσετε το ταξίδι σας. Να εμφανίζονται μηχανικές μεταφράσεις; ΝαιΌχιandyinderbyDerbyshire, Ηνωμένο Βασίλειο32Η κριτική γράφτηκε 16 Νοεμβρίου 2016 Καλύτερο ψάρι με πατάτες για kmΠώς ήταν αυτή η μετάφραση;Ευχαριστούμε για την υποβολή της διόρθωσης. Εξετάζουμε την πρότασή σας. Βαθμολογήστε την Καλή OK Κακή Βελτίωση μετάφρασης Σας ευχαριστούμε για τη βαθμολογία σας\nΠροηγούμενοΕπόμενο123456Ενημέρωση καταχώρισης… Στην περιοχή Κοντινά εστιατόριαThe Loft83 κριτικές 0,15 χλμ μακριά Beaurepaire Patisserie121 κριτικές 0,02 χλμ μακριά Nourish at No44493 κριτικές 0,01 χλμ μακριά Κοντινά αξιοθέαταBelper River Gardens170 κριτικές 0,75 χλμ μακριά Chucklebutties Play and Party Centre140 κριτικές 0,65 χλμ μακριά Strutt's North Mill98 κριτικές 0,71 χλμ μακριά Belper Park Local Nature Reserve8 κριτικές 0,19 χλμ μακριά Ερωτήσεις & ΑπαντήσειςΛάβετε γρήγορα απαντήσεις από το προσωπικό του King Street Fish Bar και από προηγούμενους επισκέπτες.Σημείωση: η ερώτησή σας θα δημοσιευθεί στη σελίδα Ερωτήσεις & Απαντήσεις.Επαλήθευση: Οδηγίες δημοσίευσηςΥποβολή\n37 King Street, Belper DE56 1PX, Αγγλία Τοποθεσία:


Βραβεία Γκονκούρ και Ρενοντό 2015 – dimart\n4 Νοεμβρίου 2015 dimartblog Βιβλίο Σχολιάστε\nΤο μυθιστόρημα του Mathias Énard με τίτλο Bussole (Πυξίδα — εκδ. Actes Sud) κέρδισε το φετινό Goncourt, το σπουδαιότερο και παλαιότερο βραβείο των γαλλικών γραμμάτων. Η ανακοίνωση έγινε χθες, 3 Νοεμβρίου, και σύμφωνα με την παράδοση, μετά από γεύμα των μελών της επιτροπής. Το χρηματικό βραβείο είναι απολύτως συμβολικό (10 ευρώ), η διάκριση ωστόσο εξασφαλίζει στον νικητή πάντοτε υψηλές πωλήσεις.\nΤο βιβλίο του Énard καταπιάνεται με τις επιδράσεις της κουλτούρας της Ανατολής στον Δυτικό πολιτισμό, μέσα από τις αναπολήσεις ενός βαριά άρρωστου αυστριακού μουσικολόγου. Πρόκειται για ένα θέμα που ο συγγραφέας —πολυταξιδεμένος στη Μέση Ανατολή και καθηγητής αραβικών στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης— γνωρίζει σε βάθος· από τη βραχεία λίστα των υποψηφιοτήτων όμως φαίνεται πως οι σχέσεις της Δύσης με το Ισλάμ λειτουργούν τελευταία σαν μαγνήτης για τους Γάλλους συγγραφείς.\nΤο Bussole απέσπασε φέτος και πλήθος άλλα βραβεία στη Γαλλία, ο 43χρονος Énard όμως είχε ήδη γίνει μεγάλο όνομα χάρη στο Zone (2008), ένα μυθιστόρημα 500 σελίδων γραμμένο ολόκληρο σε μία και μόνο πρόταση.\nΤαυτόχρονα με το Goncourt απονεμήθηκε, όπως πάντα, και ένα ακόμα βραβείο μεγάλου κύρους, το Renaudot, αυτή τη φορά στη συγγραφέα Delphine de Vignan για το βιβλίο της D’après une histoire vraie (Βασισμένο σε αληθινή ιστορία – εκδ. JC Lattès). Το βραβείο Renaudot θεωρείται, ανεπίσημα, ένα είδος «δεύτερης θέσης», μετά τον νικητή του Goncourt.\nΗ Delphine de Vignan (δεξιά, με το βιβλίο της στο χέρι) με την εκδότριά της, Karina Hocine\nΕικόνα εξωφύλλου: Etienne Laurent / EPA\nDelphine de VignanGoncourtΜαργαρίτα ΖαχαριάδουMathias ÉnardRenaudot\nPrevious Post: Ισόβια!\nNext Post: Άσ’ τα τα μαλλάκια σου


Age of the Gods: God of Storms ανά [%s:taxonomy_name] | Μπόνους & Επιστρ. στον παίκτη\nΑξιολόγηση κουλοχέρηδων Age of the Gods: God of Storms\nΤο Age of the Gods είναι μια φιλόδοξη νέα σειρά από την Playtech, η οποία βασίζεται στους θεούς της Αρχαίας Ελλάδας. Φαίνεται να επικεντρώνονται σκληρά σε αυτό, και έχουν ήδη κυκλοφορήσει τον έβδομο κουλοχέρη με αυτό το γενικό θέμα. Ο Θεός των Καταιγίδων είναι αυτός ο έβδομος τίτλος. Εστιάζοντας στο Poseidon, αυτό το παιχνίδι έχει μερικά ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά και τα συνηθισμένα γραφικά που δανείζονται από τον τρόπο που τα πράγματα φαινόταν πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια. Το God of Storms θα δώσει στους παίκτες 5 τροχούς για να γυρίσουν, με 25 ενεργές γραμμές να υπάρχουν πάνω τους. Τελικά, θα έχετε τη δυνατότητα να κερδίσετε έως και $ 5.000 παίζοντας αυτόν τον κουλοχέρη, με χαρακτηριστικά μέσα, όπως wilds και wild wild, καθώς και Wild Wind Respins.\nΥπάρχουν δύο πλευρές στα στοιχήματα που επιλέγετε για το παιχνίδι, τα στοιχήματα γραμμών και γραμμών. Ο αριθμός των γραμμών είναι συνήθως 25, αλλά μπορεί να μειωθεί από παίκτες που θέλουν να το κάνουν. Το στοίχημα γραμμής ξεκινά από τη συνήθη ελάχιστη τιμή των 0,01 $ και μπορεί να ληφθεί μέχρι και $ 10. Το μέγιστο επιλέξιμο στοίχημα για το God of Storms θα φτάσει την τιμή των $ 250.\nΗ Αρχαία Ελλάδα και οι πολλοί θεοί της ήταν το επίκεντρο αυτής της νέας σειράς κουλοχέρηδων από την Playtech. Ο προγραμματιστής επέλεξε το θέμα αφού τους έδωσε πολύ χώρο για ελιγμούς και με τόσους πολλούς θεούς που είχαν, είχαν πολλές ευκαιρίες να δημιουργήσουν κουλοχέρηδες βάσει αυτών. Αυτό είναι το έβδομο παιχνίδι που έβαλαν σε αυτή τη σειρά και πήγαν με θέμα εμπνευσμένο από τη θάλασσα αυτή τη φορά, με τον Poseidon να είναι αυτός στον κύριο ρόλο. Η προοπτική είναι από μια ελληνική πόλη που βρίσκεται στην άκρη της Μεσογείου, έτσι έχετε κτίρια στα αριστερά των τροχών και την ακτή και το νερό στα δεξιά. Οι τροχοί είναι στη μέση, φτιαγμένοι από μάρμαρο και αθλητικές εικόνες πάνω τους που έχουν αρκετά χαρτιά πόκερ που φαίνεται να είναι κατασκευασμένα από χρυσό. Τα σημαντικά σύμβολα, αυτά που δεν έχουν τα βαρετά λογότυπα καρτών, παίζουν τις εικόνες θαλάσσιων φιδιών, έναν αμφορέα, τοξότες, στρατιώτες και ακόμη και γυναίκες που κρατούν κοντά σπαθιά. Το χαρακτηριστικό σύμβολο έχει ελληνικό πλοίο σε στοιβαγμένη μορφή. Η ποιότητα εδώ είναι αρκετά καλή, αλλά δεν είναι ένας υπέροχος κουλοχέρης, θα μπορούσε ακόμα να έχει πάρει περισσότερη δουλειά και κανείς δεν θα είχε παραπονεθεί.\nΤα χαρακτηριστικά αποτελούν μια σχετικά σύντομη λίστα, μια που έχει μόνο ένα σημαντικό σύμβολο. Είναι ένα στοιβαγμένο σύμβολο άγριου που έχει την εικόνα ενός ελληνικού πλοίου ή ενός άγριου λογότυπου, το οποίο αν είστε τυχεροί θα έχετε κάλυψη ολόκληρου του κυλίνδρου στον οποίο εμφανίζεται. Φυσικά, τα σύμβολα μπαλαντέρ μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζί με σύμβολα χαμηλής ή υψηλής νίκης, βοηθώντας τα να σχηματίσουν τους νέους συνδυασμούς τους. Τα σύμβολα μπαλαντέρ χρησιμοποιούνται μόνο στη στήλη 2, 3 και 4, οπότε δεν θα σχηματίσουν από μόνα τους συνδυασμό. Μπορούν ακόμη να προσφέρουν ανταμοιβή έως και 25 φορές, αν λάβετε τρία Ship Wilds. Ένα χαρακτηριστικό που ονομάζεται Wild Wind Respin πρόκειται να ξεκινήσει εάν έχετε ένα Ship Wild που καλύπτει τις τρεις θέσεις ενός τροχού στο οποίο προσγειώνεται. Το πλοίο θα πνέει από τον άνεμο προς την αριστερή πλευρά κάθε απόκριση, κινείται κατά μία θέση κάθε φορά. Οι ανταπόκριση συνεχίζονται μέχρι το πλοίο να φύγει από την περιοχή του παιχνιδιού. Ταυτόχρονα, με κάθε ανταπόκριση που περνά, θα υπάρχει και ένας πολλαπλασιαστής για τις νίκες αυτών των γύρων. Ένας μέγιστος πολλαπλασιαστής 5x μπορεί να εφαρμοστεί στις νίκες που λαμβάνετε κατά τη διάρκεια των απαντήσεων.\nΑν μιλάμε για κανονικές πληρωμές που ενδέχεται να έρθουν, θα θέλατε το σύμβολο του Στρατιώτη να καταλαμβάνει θέσεις και στους πέντε τροχούς και στην ίδια γραμμή, είτε μόνος του είτε με τα άγρια να το βοηθούν. Θα πληρώσει έως και 500x στο βασικό παιχνίδι ή έως 2.500x κατά τη διάρκεια των απαντήσεων. Η πραγματική αξία μετρητών θα ήταν $ 5.000 και $ 25.000, αντίστοιχα. Μια εναλλακτική λύση θα ήταν το Age of the Gods Jackpot, το οποίο χρησιμοποιεί η Playtech σε όλους τους κουλοχέρηδες που σχεδιάζει για αυτήν τη σειρά. Υπάρχουν τέσσερα από αυτά, και έχουν διαφορετικές τιμές, που κυμαίνονται από Power, έως Extra Power, Super Power και Ultimate Power. Υπάρχει ένα παιχνίδι μπόνους που μπορεί να σας προκαλέσει να μπείτε μέσα, ένα τυχαίο παιχνίδι. Απλώς αποκαλύπτετε τι κρύβεται κάτω από τα 20 νομίσματα που εμφανίζονται στην οθόνη. Μόλις λάβετε τρία σύμβολα που ταιριάζουν, θα λάβετε αυτό το προοδευτικό τζάκποτ. Ας ελπίσουμε ότι θα είναι το τζάκποτ Ultimate Power που θα αποκαλυφθεί.\nΤο Gods of Storm είναι ένας τυπικός κουλοχέρης για τη σειρά Age of the Gods. Έχει τα συνηθισμένα γραφικά πάνω από το μέσο όρο, μια εστίαση σε έναν Έλληνα θεό και μερικά ασυνήθιστα χαρακτηριστικά που μπορεί να είναι διασκεδαστικό να παίζετε.


Νέα συσκευασία έτους\nΛίγες μόνο μέρες έμειναν πριν αγαπημένες διακοπές του καθενός - Νέο Έτος. Το μόνο που σπεύδουν στιγμή για να αγοράσει δώρα για τους αγαπημένους και την οικογένεια, τους συναδέλφους και τους φίλους. Αλλά σωστά λένε ότι το κύριο πράγμα δεν είναι ένα δώρο, και η προσοχή που δίνετε στα αγαπημένα σας πρόσωπα. Και ξέρετε ότι δεν έχει σημασία πόσο πολύ το δώρο σας, θα μπορούσε να είναι κάτι πολύ πολύτιμο και αναγκαίο, ή μια απλή ταχυδρομική κάρτα, χειροποίητα, προσοχή είναι ανεκτίμητη. Δεν μπορεί να αγοραστεί για οποιαδήποτε χρήματα.\nΑλλά συσκευάσει ένα δώρο που είναι πάντα πιο πολύτιμο και σίγουρα το πιο αποκλειστικό, γιατί δεν είναι δύσκολο, το μόνο που χρειάζεται λίγη φαντασία και μια μεγάλη επιθυμία να ευχαριστήσει !!! Κάποιος πρέπει μόνο να δοκιμάσετε μια φορά και δεν σταμάτησε, γιατί είναι πολύ διασκεδαστικό και φέρνει πολύ διασκεδαστικό να το κάνουμε. Ειδικά όταν το αποτέλεσμα δεν είναι σας ευχαριστεί μόνο !! Αν δεν ξέρετε τι να δώσει, η θάλασσα της πρωτότυπα δώρα μπορείτε να βρείτε εδώ. Συμφωνούν στην ευχάριστη θέση να λάβετε ένα δώρο όμορφο και ασυνήθιστο σχέδιο του πράγματος, και πόση χαρά δίνει την εξαγωγή αγαπημένες έκπληξη, κρύβεται πίσω από ένα όμορφο Νέο Έτος πακέτο και κρύβει το από περίεργα μάτια μας, προσθέτοντας ακόμα περισσότερο ενθουσιασμό τη στιγμή !!!\nΓια να Χριστούγεννα πακέτο παρουσιάζουν πιο κατάλληλη κόκκινο, πράσινο και λευκό χρώμα, είναι η προσωποποίηση των διακοπών. Kraft χαρτί, απομεινάρια των αποκόμματα ύφασμα, χάντρες, κορδέλες διάφορα - τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε συσκευασία αυτο-δώρο, και πιστέψτε με, θα δούμε ένα εκατομμύριο !!!!\nΔεν με πιστεύετε; Δείτε τις παρακάτω ιδέες και να ψηφίσουν για τον εαυτό σας)))\nΕπιλέγοντας ένα διακοπές των Χριστουγέννων στολίδια για τα μαλλιά\nΠρωτότυπα δώρα για άλλη επέτειο. Ο καλύτερος φίλος!\nΡομαντικό δώρα για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου 2016\nΤι δώρο να εκπλήξει και να ευχαριστήσει τους συναδέλφους;\nΙδέες για δώρα: ένα παζλ από Daru\nΙδέες ωραία δώρα για τον άνδρα στο νέο έτος\nΚορυφαία πολυπόθητο δώρα για τους άνδρες για την παραμονή της Πρωτοχρονιάς\nΤι πρέπει να δώσει στον άντρα της για τα γενέθλιά του\nΕνδιαφέρουσες ιδέες δώρων για το νέο έτος\nΕκπτωτικά κουπόνια για τις μάρκες μόδας από Promokodvip\nΘέλει να λάβετε ένα δώρο από έναν άνδρα;\nΤι πρέπει να δώσει την αγαπημένη του στις 14 Φεβρουαρίου\nΙδέες δώρων για το νέο έτος από την Guess. Holiday 2012 συλλογή από αξεσουάρ\n4 λόγοι για τους οποίους ένα πιστοποιητικό στο κέντρο κοσμετολογίας - το τέλειο δώρο


Μίνα - Ξενοδοχεία\nΜίνα: Αναζήτηση ξενοδοχείων\nΜίνα: Πότε επισκέπτεστε αυτόν τον προορισμό;\nΔείτε ξενοδοχεία για Μίνα στο χάρτη\nΜίνα: Εξερευνήστε την πόλη\nΜίνα: Αυτός ο φιλόξενος προορισμός έχει κάτι για όλους. Οι επισκέπτες δεν θα βρουν πολλά αξιοθέατα στην περιοχή (Μίνα), όμως δεν θα χρειαστεί να πάνε μακριά, για να επισκεφτούν μέρη όπως: Πύργοι της Κοίτας και Παραλία Γερολιμένα. Μπορείτε, αν θέλετε, να εξερευνήσετε τη γύρω περιοχή και να δείτε αξιοθέατα, όπως: Σπήλαια Διρού.\nΜίνα: Πού να μείνετε\nΕίτε σκοπεύετε να μείνετε πολύ, είτε μόνο για ένα σαββατοκύριακο, ο προορισμός αυτός (Μίνα) έχει καταλύματα για κάθε τύπο ταξιδιώτη. Μπορείτε να βρείτε έως και 38 προσφορές για καταλύματα στην περιοχή (Μίνα) στη Hotels.com, ορισμένα εκ των οποίων με έκπτωση έως και 20%. Έχουμε τιμές δωματίων που ξεκινούν από 29 USD τη νύχτα και παρακάτω θα βρείτε τα ξενοδοχεία με βάση την αξιολόγηση με αστέρια σε Μίνα, καθώς και στη γύρω περιοχή:\nΜίνα: Τι να δείτε στη γύρω περιοχή\n• Πύργοι της Κοίτας (3,9 χλμ. από το κέντρο της πόλης)\n• Παραλία Γερολιμένα (7,7 χλμ. από το κέντρο της πόλης)\n• Σπήλαια Διρού (10,3 χλμ. από το κέντρο της πόλης)\nΜίνα: Πότε να πάτε


Ελληνικές αποικίες στη Μεγάλη Ελλάδα\nΟ Αποικισμός: Μεγάλη Ελλάδα\nΗ Ιστορία των Αποικιών και η προσφορά τους στον κλασικό πολιτισμό\nΣτο μάθημα αυτό θα μας απασχολήσει γενικά η γεωγραφική και ιστορική διαμόρφωση της Μεγάλης Ελλάδος (εικ.1), δηλαδή του πλήθους των ελληνικών πόλεων στην Κάτω Ιταλία και τη Σικελία, που κατά τους αρχαίους ιστορικούς χρόνους, χονδρικά δηλαδή από τον 8ο π.Χ. αιώνα μέχρι την επικράτηση της Ρώμης έδωσαν ελληνικό χαρακτήρα στις περιοχές αυτές. Ο όρος Μεγάλη Ελλάδα είναι αρχαίος και αναφέρεται ήδη τον 2ο π.Χ. αι. από τον ιστορικό Πολύβιο.\nΟ αποικισμός της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας από τους Έλληνες άρχισε τον 8ο π.Χ. αιώνα, όμως οι περιοχές αυτές δεν ήταν άγνωστες στους κατοίκους της Ελλάδας και των νησιών της. Πρώτοι οι κάτοικοι της Μινωικής Κρήτης πρέπει να ταξίδευαν ως εκεί για εμπορικούς λόγους και για προμήθεια πρώτων υλών. Χαρακτηριστική είναι η παράδοση της Ηράκλειας Μινώας στη Σικελία (εικ.2), σύμφωνα με την οποία η πόλη ιδρύθηκε από τον βασιλιά της Κρήτης Μίνωα, ο οποίος έφθασε εκεί, όπου και πέθανε, καταδιώκοντας τον Δαίδαλο. Ο Δαίδαλος λεγόταν ότι είχε καταφύγει σε τόπο κοντά στον Ακράγαντα ή στην Κύμη στον κόλπο της Νεάπολης, και ότι κατασκεύασε εκεί φρούριο ή ναό και γλυπτά για τους ντόπιους. Μια σχετική παράδοση δείχνει τον χαρακτήρα των πρώιμων αυτών εγκαταστάσεων, την εξέλιξή τους, καθώς και τις επιμειξίες με τους ντόπιους. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο μετά από το θάνατο του Μίνωα στη Μινώα, οι κρητικοί εκστράτευσαν με μεγάλο στόλο εναντίον της και την πολιόρκησαν. Όμως δεν μπόρεσαν να την καταλάβουν και τους χτύπησαν πείνα και αρρώστιες.\nΈτσι έφυγαν και στο γυρισμό πόδισαν στις ακτές της Ιαπυγίας (Απουλίας), όπου έχτισαν την πόλη Υρία. Ο Ηρόδοτος συνεχίζει: Κι έτσι από Κρήτες έγιναν Ιάπυγες και από νησιώτες ηπειρώτες. Και από την Υρία ίδρυσαν τις άλλες πόλεις, τις οποίες πολύ αργότερα ξεσήκωσαν οι Ταραντίνοι.\nΕκτός από τους Κρήτες και οι Μυκηναίοι εντοπίζονται, αυτή τη φορά με αρχαιολογικά τεκμήρια, στην Ιταλία. Στις Αιόλιες νήσους (εικ.3, Λίπαρι, Φιλικούδι κ.ά.) η παρουσία των Μυκηναίων\nτεκμηριώνεται από τον 15ο ήδη αιώνα, τόσο με λουτρά της εποχής, όσο και με πολυάριθμα αγγεία (εικ.4). Ανάλογη δραστηριότητα των Μυκηναίων τεκμηριώνεται πλούσια στη Θάψο σε χερσόνησο-νησί κοντά στις Συρακούσες (εικ.5). Εκεί έχουν βρεθεί ένας οικισμός και λαξευτοί τάφοι που θυμίζουν μυκηναϊκά πρότυπα, καθώς και άφθονη μυκηναϊκή κεραμεική (εικ.6) από τον 14ο-13ο π.Χ. αιώνα.\nΕικ.4. Μυκην. κεραμεική από τις Αιόλιες νήσους. – Εικ.5. Λείψανα 14ου-13ου π.Χ. αι. στη Θάψο.\nΟ εληνικός αποικισμός της Δύσης άρχισε τον 8ο π.Χ. αιώνα. Είναι όμως χαρακτηριστικό για τη διατήρηση των επαφών των Ελλήνων με την περιοχή της Νότιας Ιταλίας και της Σικελίας και μετά το τέλος του μυκηναϊκού πολιτισμού το γεγονός,\nότι στη Θάψο πρωτοβρέθηκαν πολλά αγγεία του ύστερου 8ου π.Χ. αιώνα που χαρακτηρίζουν τη βόρεια Πελοπόννησο (εικ.7), και πήραν το συμβατικό όνομά τους από το μέρος αυτό. Και ακόμα, ότι οι Μεγαρείς, πριν ιδρύσουν τα Μέγαρα Υβλαία το 728 π.Χ. εγκαταστάθηκαν για μικρό διάστημα στη Θάψο.\nΟι λόγοι που οδήγησαν τους Έλληνες στην ίδρυση αποικιών κατά την εποχή της δημιουργίας της πόλης-κράτους (από τον 8ο π.Χ. αι.) ήταν η ασύμμετρη με τις δυνατότητες της μητρόπολης αύξηση του πληθυσμού, οι φυλετικές και πολιτικές συγκρούσεις, η αναζήτηση πρώτων υλών και προϊόντων και η δημιουργία νέων αγορών με πιο έντονο τον στόχο της ανάπτυξης του θαλάσσιου εμπορίου. Για την πρώτη περίπτωση, της δημογραφικής ανάπτυξης και της ανεπάρκειας των πόλεων για τη συντήρηση του πληθυσμού τους, χαρακτηριστική είναι η παράδοση της ίδρυσης του Ρηγίου από τους Χαλκιδείς (εικ.8), οι οποίοι ταλαιπωρούνταν από λιμό και αφιέρωσαν το 1/10 του πληθυσμού της πόλης τους στον Απόλλωνα των Δελφών,\nδηλαδή στο θεό που καθόριζε την ίδρυση αποικίας. Η δεύτερη περίπτωση, των φυλετικών-πολιτικών συγκρούσεων, ήταν η αιτία της ίδρυσης του Τάραντα από τους Σπαρτιάτες (εικ.9). Τα παιδιά που είχαν κάμει οι Σπαρτιάτισες με είλωτες κατά την απουσία των συζύγων τους στον πρώτο Μεσσηνιακό πόλεμο, θεωρήθηκαν νόθα. Επαναστάτησαν και στάλθηκαν μετά από συμφωνία με τους γνήσους πολίτες να ιδρύσουν την αποικία.\nΗ ναυτιλία σημείωσε κατά τον 8ο, 7ο και 6ο π.Χ. αιώνα ιδιαίτερη πρόοδο, που διευκόλυνε και τα ποντοπόρα ταξίδια, αλλά και την αποστολή αποικιών, ακόμη και τη δυναμική – αν χρειαζόταν – εγκατάσταση στον τόπο του προορισμού. Ο Θουκυδίδης παραδίδει ότι η Κόρινθος – που ήταν ιδιαίτερα δραστήρια στον αποικισμό - ήταν η πρώτη πόλη που αναμόρφωσε τη ναυπηγική και κατασκεύασε τριήρεις (εικ.10, πλοία με τρεις σειρές κωπηλατών σε αντίστοιχα καταστρώματα).\nΗ αποστολή μιας αποικίας ήταν μια καλά οργανωμένη επιχείρηση: Ο προορισμός ελεγχόταν είτε με αναγνωριστικές αποστολές ή με πληροφορίες που έφερναν τολμηροί περιπλανώμενοι θαλασσοπόροι. Η συναίνεση των θεών εξασφαλιζόταν με χρησμό από τον Απόλλωνα των Δελφών. Πολλές φορές συνεργάζονταν περισσότερες πόλεις και πάντα οριζόταν ένας ή περισσότεροι αρχηγοί. Στην αποικία η γη μοιραζόταν στους αποίκους με κλήρο. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική των αιτίων και της διαδικασίας ίδρυσης μιας αποικίας είναι η παράδοση για την ίδρυση της Κυρήνης, στην απέναντι από την Κρήτη αφρικανική ακτή (εικ.11).\nΤον 7ο π.Χ. αι. ο Θήρας απόγονος του Κάδμου, που είχε φθάσει παλιότερα από τη Φοινίκη στην Ελλάδα και κατέληξε στη Θήβα, ήταν θείος και επίτροπος των ανηλίκων βασιλιάδων της Σπάρτης. Όταν αυτοί ενηλικιώθηκαν, δεν άντεξε, άρχων ως τότε αυτός, να υποβιβασθεί σε υπήκοο των νεαρών βασιλιάδων. Έτσι συγκέντρωσε έναν αριθμό φίλων Σπαρτιατών, πρόσθεσε Μινύες, κατοίκους της περιοχής που ανήκαν σε ένα παλιότερο φύλο και τους είχαν κακομεταχειρισθεί οι Σπαρτιάτες και έφυγε για τη Θήρα (τη Σαντορίνη) για “να βρει”, όπως είπε, “τους συγγενείς του”, δηλαδή τους κατοίκους της Θήρας, στην οποία, σύμφωνα με την παράδοση, ο Κάδμος είχε ιδρύσει πόλη. Ο Θήρας και η συνοδεία του αναμείχθηκαν ειρηνικά με τους Θηραίους. Ο υπαινιγμός φυλετικών και πολιτικών συγκρούσεων είναι στην παράδοση αυτή σαφής. Στη συνέχεια οι απόγονοι του Θήρα και γενικότερα οι Θηραίοι αντιμετώπισαν ξηρασία για επτά χρόνια. Τότε ρώτησαν τον Απόλλωνα στους Δελφούς τί να κάμουν και αυτός τους υπέδειξε να κτίσουν μια πόλη στη Λιβύη. Εδώ πάλι η παράδοση υπαινίσσεται την αδυναμία της μητρόπολης να θρέψει τον πληθυσμό της. Μη γνωρίζοντας οι Θηραίοι που βρίσκεται η Λιβύη, έψαξαν στην Κρήτη και βρήκαν έναν αλιέα πορφύρας, που είχε παρασυρθεί κάποτε από τρικυμία στη Λιβύη και την είχε γνωρίσει. Του έδωσαν λοιπόν λίγους “επισκόπους”, όπως λέγει ο Ηρόδοτος, δηλαδή ειδικούς για αναγνώριση της περιοχής, αυτός τους οδήγησε εκεί, κι’ εκείνοι τον εγκατέστησαν σε ένα νησάκι απέναντι από την ακτή, δίνοντάς του τις αναγκαίες προμήθειες, ενώ οι ίδιοι έσπευσαν στη Θήρα για να ετοιμάσουν την αποστολή, λέγοντας ότι έχουν ήδη ιδρύσει την αποικία. Η αναγνώριση της περιοχής πριν από την αποστολή της αποικίας και η εκμετάλλευση των γνώσεων τολμηρών εξερευνητών παρουσιάζεται στο τμήμα αυτό της παράδοσης ανάγλυφη. Οι Θηραίοι στη συνέχεια επέλεξαν τους αποίκους αντλώντας τους από τις επτά περιοχές του νησιού και παίρνοντας από κάθε οικογένεια με κλήρο ένα από περισσότερα αδέλφια. Ακολούθησε η ίδρυση της Κυρήνης και χρειάσθηκε ένα διάστημα για να δαμασθεί η αντίσταση των Λιβύων. Η συνέργεια περισσοτέρων πόλεων, ο νομιμοποιητικός χρησμός του Απόλλωνα, η δημοκρατική, με κλήρο σύνθεση των αποίκων και οι δυσκολίες με τους ντόπιους μέχρι να επιτευχθεί η ώσμωση παλιών και νέων κατοίκων διαφαίνονται εξ ίσου καθαρά στην παράδοση αυτή. Η μεταγενέστερη εξέλιξη αυτής της αποικίας και η μοναδικότητά της στην παραγωγή και το εμπόριο του σιλφίου, ενός σπάνιου θεραπευτικού φυτού, δείχνει και τον άλλο λόγο ίδρυσης αποικιών, την προμήθεια σπανίων υλών και προϊόντων. Το σίλφιο έμοιαζε με μαϊντανό, ή μάραθο και το χρησιμοποίησαν οι αρχαίοι και στο μαγείρεμα, ιδιαίτερα όμως ως αντισυλληπτικό και για εκτρώσεις. Η ζήτησή του ήταν τόσο μεγάλη, που γρήγορα εξαφανίσθηκε.\nΟι πρώτες αποικιακές κινήσεις έγιναν από την Εύβοια λίγο πριν από τα μέσα του 8ου π.Χ αιώνα (εικ.12). Η Χαλκίδα ήταν μια πόλη γεωκτημόνων κυρίως, φαίνεται όμως ότι ο πληθυσμός της είχε αυξηθεί ιδιαίτερα. Η Ερέτρια πάλι ήταν μια νεαρή πόλη, που βασίσθηκε από την αρχή στη ναυτική δραστηριότητα. Το όνομα της, Ερέτρια, που σημαίνει κωπηλάτισσα, δείχνει την άμεση σχέση της με τη θάλασσα. Ακόμη αμεσότερη ένδειξη για την εξάρτηση των κατοίκων της από τη θάλασσα είναι οι ἀειναῦται, μια ομάδα πολιτών της Ερέτριας που αναφέρουν οι πηγές χωρίς να κάνουν σαφή την ταυτότητά τους. Όμως ο χαρακτηρισμός των ανθρώπων αυτών με το όνομα αειναύται, δηλαδή οι πάντα ναύτες, οι διαρκώς ναυτιλλόμενοι, τους συνδέει άρρηκτα με τη ναυσιπλοΐα. Οι Χαλκιδείς λοιπόν με το ανθρώπινο δυναμικό και οι Ερετριείς με τα πλοία συνεργάσθηκαν στην ίδρυση των Πιθηκουσσών πάνω στο ομώνυμο νησί που σήμερα λέγεται Ίσκια, έξω από τον κόλπο της Νεάπολης (εικ.13)\nγύρω στο 760 π.Χ. Πρωιμότερα ελληνικά αγγεία που βρίσκονται σποραδικά στην περιοχή της νοτιοδυτικής Ιταλίας δείχνουν ότι υπήρχαν ήδη από τον 9ο αιώνα επαφές. Πάντως οι πρώτοι αυτοί κανονικοί άποικοι πρέπει να ελκύσθηκαν από την εύφορη γη – το νησί ήλεγχε την πρόσβαση προς την πλούσια Ετρουρία – κυρίως όμως ελκύσθηκαν από τα μεταλλεία σιδήρου του νησιού της Έλβας, που λεγόταν Αιθάλη στην αρχαιότητα. Εκτός από την εκμετάλλευση της γης, η δραστηριότητά τους ήταν βεβαίως το ναυτικό εμπόριο, με τους αναπόφευκτους κινδύνους του, όπως βλέπουμε σε ένα δικό τους αγγείο (εικ.14), όπου απεικονίζεται ναυάγιο. Το εμπόριο αυτό εξυπηρετούσε την ανταλλαγή προϊόντων γενικότερα, αλλά στήριζε και μια έντονη βιοτεχνική παραγωγή των αποίκων. Έχουν ανασκαφεί εργαστήρια μεταλλουργών που δούλευαν τον σίδηρο, που προερχόταν βεβαιωμένα από την Έλβα. Οι αρχαίοι παραδίδουν ότι οι Πιθηκούσσιοι δούλευαν και τον χρυσό.\nΧρυσός δεν υπήρχε στην περιοχή, αλλά οι Ερετριείς ξέρουμε ότι ήταν ικανότατοι χρυσοχόοι, και φαίνεται ότι κάποιοι μετέφεραν την τέχνη τους στην αποικία, φέρνοντας από μακριά την πρώτη ύλη. Οι άποικοι πάντως έφεραν μαζί τους και ανεπτυγμένο πολιτισμό, αφού από τα πρώτα τους βήματα έχουν σωθεί αγγεία (εικ.15)\nμε επιγραφές, στο αλφάβητο της Εύβοιας, το οποίο μεταδόθηκε έτσι σ’ όλη τη Δύση. Είναι πολύ γνωστό το λεγόμενο ποτήρι του Νέστορα, με την έμμετρη επιγραφή που λέγει: Είμαι του Νέστορα το γλυκόπιοτο ποτήρι. Όποιος πιεί απ’ αυτό το ποτήρι, αυτόν αμέσως θα καταλάβει ο πόθος της καλλιστέφανης Αφροδίτης. Αλλά η βιοτεχνική δραστηριότητα δεν περιοριζόταν μόνο στη μεταλλουργία. Η παραγωγή π.χ. κεραμεικών τεκμηριώνεται από τεμάχιο αγγείου με την παλιότερη υπογραφή έλληνα αγγειοπλάστη (εικ.16).\nΈνα άλλο συμπέρασμα από τα ευρήματα στο νεκροταφείο της Ίσκιας είναι επίσης χαρακτηριστικό για τις αρχαιότερες αυτές περιπτώσεις αποικισμού. Αρκετά χάλκινα περιδέραια, πόρπες και βραχιόλια που βρέθηκαν στους τάφους και ανήκουν σε έναν ιταλικό, όχι ελληνικό πολιτισμικό ορίζοντα, δείχνουν ότι οι πρώτοι άποικοι πήραν ντόπιες γυναίκες.\nΛίγο αργότερα, προς το 730 π.Χ., οι Ευβοείς, γνωρίζοντας ασφαλώς την εγκατάσταση στις Πιθηκούσσες, ιδρύουν στην απέναντι ακτή την ιταλική Κύμη (εικ.17).\nΚαι εδώ οι πηγές ομιλούν για συνεργασία δύο ευβοϊκών πόλεων, αυτή τη φορά της Χαλκίδας και της Κύμης (εικ.18). Αναφέρονται μάλιστα και οι όροι της συνεργασίας.\nΑρχηγοί της αποστολής ορίσθηκαν ο Μεγασθένης από τη Χαλκίδα και ο Ιπποκλής από την Κύμη. Συμφώνησαν η αποικία να θεωρείται χαλκιδική, οι Κυμαίοι όμως να της δώσουν το όνομά τους. Εδώ υποδηλώνεται σαφέστερα αυτό που συνέβη και με τις Πιθηκούσες: Η Χαλκίδα φαίνεται ότι έδωσε πάλι τα περισσότερα άτομα, ενώ η Κύμη, προφανώς ναυτικότερη, εξυπηρέτησε την αποστολή κυρίως με το στόλο της.\nΟι Χαλκιδείς έκτισαν άλλη μια αποικία το 734 π.Χ., συνεργαζόμενοι πάλι με μια πόλη, που χρειαζόταν κι’ αυτή ανακούφιση λόγω ανάπτυξης και κοινωνικών αντιθέσεων, διέθετε όμως και τα απαραίτητα πλοία για την αποστολή. Η πόλη αυτή ήταν αυτή τη φορά ένα κυκλαδονήσι, η Νάξος (εικ.19). Η αποικία, η πρώτη που ιδρύθηκε στη Σικελία, θεωρήθηκε χαλκιδική, πήρε όμως, όπως και στην περίπτωση της Κύμης, το όνομα της Νάξου του Αιγαίου (εικ.20 – εικ.21).\nΑρχηγός της αποστολής ήταν ο Θουκλής (εικ.22), για τον οποίο ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι διέθετε ήδη γνώση της περιοχής στην οποία οδήγησε την αποικία.\nΤαξιδεύοντας, λένε, παλιότερα είχε παρασυρθεί από ανέμους στη Σικελία και είχε παρατηρήσει την ποιότητα της γης εκεί (εύφορη ηφαιστειακή γη), καθώς και την έλλειψη ισχύος των ντόπιων κατοίκων. Με αυτά τα επιχειρήματα έπεισε τους Χαλκιδείς να τον στείλουν με αποίκους σ’ αυτή την περιοχή. Οι συμμετέχοντες με τους Χαλκιδείς πολίτες άλλων περιοχών αναφέρονται από τις πηγές ως Ίωνες και Δωριείς. Με τους Ίωνες όμως είναι βέβαιο ότι εννοούνται οι Νάξιοι, που αναφέρονται ονομαστικά από τον ιστορικό Ελλάνικο. Τη βεβαιότητα υποστηρίζουν πρώτον μια πρωιμότατη επιγραφή της αποικίας που είναι γραμμένη στο ναξιακό αλφάβητο, και δεύτερον το γεγονός ότι οι θεοί της Νάξου του Αιγαίου, δηλαδή ο Διόνυσος και ο Απόλλων ήταν οι κύριοι και στην αποικία. Στην περιοχή της ιδρύθηκε και ο βωμός του Αρχηγέτου Απόλλωνος, δηλαδή του θεού του αποικισμού. Σ’ αυτόν, που σηματοδοτούσε την πρώτη εγκατάσταση στο νησί, θυσίαζαν όλοι οι θεωροί των σικελικών πόλεων πριν φύγουν για την αποστολή τους [οι θεωροί ήταν είδος θρησκευτικών πρέσβεων που επισκέπτονταν πόλεις για να οργανώσουν μεγάλες γιορτές και αγώνες]. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα νομίσματα του Ταυρομενίου (Taormina) (εικ.23), της πόλης που ίδρυσαν οι Νάξιοι το 358 π.Χ., απεικονίζουν αυτόν τον Απόλλωνα Αρχηγέτη ως σύμβολο της ταυτότητάς τους. Η Νάξος είχε ανεπανόρθωτα καταστραφεί μισό αιώνα πριν από τον τύραννο των Συρακουσών Διονύσιο, και οι κάτοικοί της περιφέρονταν εξόριστοι σε διάφορα μέρη της Σικελίας μέχρι να ανασυνταχθούν και να εγκατασταθούν στο Ταυρομένιο.\nΑλλά ας επιστρέψουμε στις αρχές: Ο Θουκλής φαίνεται ότι ήταν πολύ καλός γνώστης της ανατολικής Σικελίας, αλλά και ικανός ηγέτης. Έξη μόλις χρόνια μετά την εγκατάσταση στη Νάξο οδήγησε τους αποίκους να δημιουργήσουν μια νέα αποικία νοτιότερα, στους Λεοντίνους (εικ.24), τόπο που ήλεγχε μεγάλη πεδιάδα στα βόρειά της.\nΓια να δημιουργήσουν τη θυγατρική αποικία τους οι Νάξιοι έδιωξαν τους Σικελούς που κατείχαν την περιοχή. Κατά την ίδια μεταναστευτική κίνηση, μόλις έγινε η εγκατάσταση στους Λεοντίνους, ένα τμήμα των μετακινουμένων αποίκων μετακινήθηκε βορειότερα στην εύφορη πεδιάδα και ίδρυσε κοντά στη θάλασσα την Κατάνη (εικ.25). Οικιστής της ορίσθηκε από τους προφανώς από την ομάδα των Λεοντίνων κάποιος Εύαρχος.\nΑσαφείς αναφορές στις αρχαίες πηγές εμφανίζουν και τους Μεγαρείς να έχουν λάβει μέρος στον αποικισμό της Νάξου. Την ίδια εποχή που οι Νάξιοι ίδρυαν τους Λεοντίνους και την Κατάνη παραδίδεται πάντως ότι Μεγαρείς υπό έναν αρχηγό που ονομαζόταν Λάμης ήρθαν στη Σικελία, όπου για ένα διάστημα συγκατοίκησαν με τους Ναξίους στους Λεοντίνους, γρήγορα όμως ήρθαν σε σύγκρουση μ’ αυτούς και εκδιώχθηκαν. Αφού κατέφυγαν προσωρινά στη Θάψο, εγκαταστάθηκαν σε ευλίμενη περιοχή που τους υπέδειξε ο Σικελός ηγεμόνας Ύβλων λίγο πιο νότια από τους Λεοντίνους και ίδρυσαν τα Υβλαία Μέγαρα (εικ.26). Κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι η ίδρυση των Υβλαίων Μεγάρων έγινε ταυτόχρονα με εκείνη της Νάξου. Εξ άλλου οι σχέσεις Χαλκίδας και Νάξου των Κυκλάδων, καθώς και της δεύτερης με τα Μέγαρα τεκμηριώνονται με πολλά στοιχεία για την πρώιμη εκείνη εποχή. Έτσι δεν αποκλείεται Μεγαρείς που είχαν λάβει μέρος μαζί με τους Χαλκιδείς και τους Ναξίους στην ίδρυση της Νάξου, να έφυγαν μαζί με το Θουκλή για τους Λεοντίνους, να συγκρούσθηκαν κι εκεί με την χαλκιδική πλειοψηφία και προσκαλώντας νέα αποστολή από τα Μέγαρα να ίδρυσαν δυνατοί πια τα σικελικά Μέγαρα. Πάντως η αποικία αυτή, που παρουσιάζει από τις πρώτες την διανομή ίσων\nκλήρων στους κατοίκους – αυτό που ονομάστικε ιπποδάμεια πολεοδομία – ευημέρησε γρήγορα και σε περίπου εκατό χρόνια αργότερα έστειλε η ίδια αποικία, στην άλλη πλευρά της Σικελίας, τον Σελινούντα (εικ.27).\nΑυτή τη φορά αναφέρεται ρητά από τους αρχαίους συγγραφείς ότι για την αποικία αυτή προστέθηκε στους αποίκους από τα Υβλαία Μέγαρα μια καινούρια φουρνιά Μεγαρέων από την ελληνική μητρόπολη. Το γεγονός αυτό, που το συνατήσαμε – και θα το συνατήσουμε –και σε άλλες περιπτώσεις, δείχνει τις στενές σχέσεις που διατηρούσαν πολλές αποικίες με τη μητρόπολή τους. Και τα Υβλαία Μέγαρα είχαν θαυμάσιο ιπποδάμειο σχεδιασμό και τα λείψανά τους είναι από τα καλύτερα σωζόμενα στη Σικελία.\nΠαρακινούμενοι ίσως από την δραστηριότητα των Ευβοέων κινήθηκαν προς τη Δύση παράλληλα μ’ αυτούς οι Κορίνθιοι. Ένα χρόνο μετά την ίδρυση της Νάξου οι Κορίνθιοι ιδρύουν τις Συρακούσες το 733 π.Χ. (εικ.28). Και εδώ οι παραδόσεις υπαινίσσονται αδυναμία διατροφής όλου του πληθυσμού της μητρόπολης. Ο Αρχίας, που τέθηκε επικεφαλής των αποίκων είχε σύμφωνα με την παράδοση διαπράξει ανόσια πράγματα, είχε δηλαδή άθελά του οδηγήσει στο θάνατο τόσο ενός ερωμένου του όσο και του πατέρα του νεαρού, επισύροντας το θυμό των θεών που έστειλαν πείνα στην Κόρινθο. Ο Απόλλων ερωτηθείς είπε ότι έπρεπε να εξιλεωθεί για το αμάρτημα του ο Αρχίας. Έτσι αυτός αυτοεξωρίσθηκε, ιδρύοντας μαζί με όσους ήθελαν να τον ακολουθήσουν την αποικία. Ουσιαστικότερη όμως αιτία φαίνεται η βούληση των Κορινθίων να ελέγξουν τους δρόμους του εμπορίου προς τη Δύση. Στην αρχή οι άποικοι εγκαταστάθηκαν στο νησάκι Ορτυγία απέναντι από την ακτή, ίσως και γιατί συνάντησαν αντίσταση στην απέναντι παραλία από τους αυτόχθονες. Φαίνεται όμως ότι οι Σικελοί αποδείχθηκαν συνεννοήσιμοι και γρήγορα εκτοπίσθηκαν και από την ακτή.\nΜετά από έλευση νέων αποίκων απ΄την Κόρινθο και την Ήλιδα αυτή τη φορά, οι Συρακούσιοι επέχωσαν τον πορθμό, η πόλη τους επεκτάθηκε στην ξηρά, και εξελίχθηκε γρήγορα σε μια από τις πιο ισχυρές και ευημερούσες πόλεις της Μεσογείου (εικ.29). Πολλά μνημεία από την αρχαία πόλη, όπως ο ναός του Απόλλωνα και το θέατρό της σώζονται και μαρτυρούν την αρχαία της δόξα. Η πηγή Αρέθουσα θυμίζει ακόμη τον μύθο της ακολούθου της Αρτέμιδος Αρέθουσας,\nπου για να αποφύγει τον έρωτα του Αλφειού πέρασε στη Σικελία και μεταμορφώθηκε στην ομώνυμη πηγή, όπου όμως τη συνάντησε ο Αλφειός περνώντας κάτω από τη θάλασσα τα νερά του μέχρι την Ορτυγία. Ο μύθος αυτός πρέπει να οφείλεται στους Ηλείους που στη δεύτερη φάση ενίσχυσαν τους Κορίνθιους αποίκους. Οι Συρακούσιοι ίδρυσαν και αυτοί αποικίες στην περιοχή νότια της πόλης τους (εικ.30), τις Άκρες, τις Κασμένες, τις Ακρίλλες και τον Έλωρο τον 7ο π.Χ. αιώνα και την Καμάρινα στις αρχές του 6ου.\nΟι Αχαιοί της Πελοποννήσου έστειλαν επίσης αρκετές αποικίες στη Δύση. Περί το 710 π.Χ. ο Μύσκελλος από τις Ρύπες της Αχαΐας οδήγησε τους Αχαιούς στον Κρότωνα (εικ.31), μια περιοχή που εκτός από εύφορη γη και χαλκορυχεία είχε και πολύ υγιεινό κλίμα. Είναι χαρακτηριστικά της έρευνας για επιλογή του τόπου της αποικίας από τους αρχηγούς της τα ανέκδοτα γύρω από την ίδρυση του Κρότωνα, ότι στο Μύσκελλο άρεσε στην αρχή περισσότερο η θέση της Σύβαρης, αλλά ο θεός τον διέταξε να πάει εκεί που του είχε ορίσει, ή το άλλο ότι η αποστολή της αποικίας γινόταν ταυτόχρονα με εκείνη του Αρχία για τις Συρακούσες, και ότι σε συζήτηση ο μεν Αρχίας διάλεξε τον πλούτο, ενώ ο Μύσκελλος την υγεία.\nΟι Κροτωνιάτες έλεγαν ακόμη ότι ο Ηρακλής είχε περάσει γυρίζοντας από τον Γηρυόνη από εκεί και προφήτεψε την ίδρυση της πόλης τους, και έτσι τον θεωρούσαν κι’ αυτόν οικιστή τους (εικ.32). Οι άποικοι συχνά δημιουργούσαν παραδόσεις για ηρωϊκή υπόσταση του αυτού που τους οδήγησε στη νέα τους πατρίδα. Ο Κρότων έγινε γρήγορα ισχυρή πόλη και το σημαντικότερο ιερό του λίγο έξω από την πόλη αφιερωμένο στην Ήρα ήταν ο τόπος ετήσιας συνόδου όλων των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας.\nΤα ίδια περίπου χρόνια που ιδρύθηκε ο Κρότων, περί το 710 π.Χ., άλλοι Αχαιοί, από την Ελίκη αυτή τη φορά (εικ.33), συνοδευόμενοι από Τροιζήνιους,\nέφθασαν στην Οινωτρία, βαθύτερα στον κόλπο του Τάραντα, και εκτοπίζοντας τους ντόπιους ίδρυσαν τη Σύβαρη στις εκβολές ενός ποταμού που του έδωσαν το ίδιο όνομα με το ποτάμι της πατρίδας τους, τον Κράθη. Οι Τροιζήνιοι που είχαν έλθει μαζί απορροφήθηκαν ή απομακρύνθηκαν. Η πόλη έφθασε πολύ γρήγορα σε μεγάλη ακμή με την εύφορη γη και το μεγάλο της λιμάνι (εικ.34, πλημμύρα, εικ.35, ελληνοϊταλική ανασκαφή).\nΟι Συβαρίτες επέκτειναν την κυριαρχία τους στην ευρύτερη περιοχή τους, και η πόλη τους έφθασε τον 6ο π.Χ. αι. ένα πληθυσμό όμοιο περίπου με αυτόν της Αθήνας. Ο πλούτος και η χλιδή των κατοίκων της έγινε παροιμιώδης (συβαριτισμός). Χαρακτηριστική είναι η πληροφορία ότι στη Σύβαρη εκδηλώθηκε μια πρώτη μορφή προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, που ήταν η πρόβλεψη ότι οι μάγειροι είχαν το δικαίωμα της αποκλειστικής εκμετάλλευσης των πιάτων δικής τους επινόησης για ένα χρόνο. Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς αναφέρονται σε ένα εξέχοντα πολίτη της Σύβαρης, τον Σμινδυρίδη, ο οποίος έζησε στον πρώιμο 6ο π.Χ. αι. Λένε ότι δεν μπορούσε να κοιμηθεί στο στρωμένο με ροδοπέταλα κρεβάτι του γιατί έβγαζε φούσκες, ότι είχε χίλιους δούλους για ψάρεμα, κυνήγι και μαγείρεμα, και ότι πήγε στη Σικυώνα να ζητήσει την κόρη του τυράννου της Κλεισθένη, όπου αποδείχθηκε ο πλουσιότερος γαμπρός. Η πρώιμη ακμή της Σύβαρης τρόμαξε τους Κροτωνιάτες, οι οποίοι το 509 π.Χ. νίκησαν το στρατό της και την κατέστρεψαν αφανίζοντας και μεγάλο μέρος του πληθυσμού της. Επανειλημμένες επάνοδοι του πληθυσμού στην πόλη και νέες καταστροφές, κατέληξαν στην τελική εκδίωξη των κατοίκων της Σύβαρης από τους Κροτωνιάτες το 446 π.Χ. Η Σύβαρις πάντως κατά την περίοδο της ακμής της έστειλε η ίδια αποικίες, μια από τις οποίες ήταν η Ποσειδωνία (εικ.36), στη δυτική ιταλική ακτή νότια της Νεάπολης, που ιδρύθηκε γύρω στο 600 π.Χ. Είναι μάλιστα πολύ πιθανόν οι άποικοι που πήγαν εκεί να ήταν οι Τροιζήνιοι που είχαν ακολουθήσει τους Αχαιούς, γιατί κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς θεωρούν την Ποσειδωνία δωρική αποικία και η Τροιζήνα αναφέρεται ότι ονομαζόταν παλιότερα κι’ αυτή Ποσειδωνία.\nΟι Αχαιοί ίδρυσαν και άλλες αποικίες στην Κάτω Ιταλία (εικ.37), με σημαντικότερες το Μεταπόντιο (πρώτο τέταρτο του 7ου π.Χ. αι.) και την Καυλωνία (δεύτερο τέταρτο του ίδιου αιώνα).\nΟι Δωριείς της Πελοποννήσου, κυρίως οι Κορίνθιοι, έφθασαν όπως είδαμε νωρίς και εξαπλώθηκαν στο νότιο τμήμα της Σικελίας. Η κατ’ εξοχήν δωρική πόλη, η Σπάρτη, έστειλε κι’ αυτή νωρίς, το 707 π.Χ., την μοναδική της αποικία στον Τάραντα (→, εικ.38). Τις συνθήκες της αποστολής με πυρήνα τα νόθα παιδιά των Σπαρτιατισσών\nμετά τον πρώτο Μεσσηνιακό πόλεμο, είδαμε ήδη νωρίτερα. Η αποικία με το ασφαλές και μεγάλο λιμάνι αυξήθηκε γρήγορα ως εμπορική δύναμη και αποτέλεσε ένα από τα κύρια ελληνικά κέντρα της Κάτω Ιταλίας. Μια καταστροφική ήττα το 472 π.Χ. στην προσπάθεια της πόλης να επιβληθεί στους ντόπιους (Ιάπυγες, Μεσσάπιοι, Πευκέτιοι και Λουκανοί) δεν ανέκοψε την ανάπτυξή της, που έφθασε τη μεγαλύτερη ακμή της τον πρώιμο 4ο π.Χ. αι., όταν άρχων της ήταν ο φιλόσοφος Αρχύτας. Αυτό το διάστημα ήταν η σημαντικότερη πόλη της Μεγάλης Ελλάδας και το κύριο εμπορικό της λιμάνι, και διέθετε το μεγαλύτερο στρατό και στόλο. Μετά την αρχή του Αρχύτα άρχισε η παρακμή της πόλης. Οι Κροτωνιάτες ανήγαν την αρχή της πόλης τους επίσης σε έναν ήρωα, τον Τάραντα, γιο του Ποσειδώνα (εικ.39). Έλεγαν ότι υπέδειξε τον τόπο όταν ναυάγησε και ένα δελφίνι, σταλμένο από τον πατέρα του, τον οδήγησε στην πλάτη του εκεί.\nΕικ.39. Νομίσματα Τάραντος, 3ος π.Χ. αι. - Εικ.40. Αποίκηση της Γέλας από Ρόδιους και Κρητικούς\nΆλλοι Δωριείς, από τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου, έστειλαν επίσης αποικίες στη Δύση. Περί το 688 π.Χ. ιδρύεται η Γέλα από τους Ρόδιους, που συνοδεύονται από κατοίκους Κρητικών πόλεων (εικ.40).\nΚαι αυτή η πόλη είχε ιδιαίτερη αύξηση (εικ.41) και τον πρώιμο 5ο π.Χ. αιώνα έφθασε να κατακτήσει πολλές άλλες πόλεις στη Σικελία, όπως τους Λεοντίνους και τη Νάξο, ενώ το δεύτερο τέταρτο του αιώνα, υπό τους τυράννους της Γέλωνα και Ιέρωνα, υπέταξε και διοίκησε ακόμη και τις Συρακούσες.\nΉδη όμως από την αρχή του 6ου αιώνα π.Χ. η Γέλα πρέπει να είχε αυξηθεί, αφού λίγο πριν το 580 ιδρύει, με νέες ενισχύσεις από την μητρόπολη, τον Ακράγαντα (εικ.42), σε μια πλούσια γεωργική περιοχή και κοντά σε ορυχεία θείου και ποτάσας,\nπου μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν πλουτοφόρο πηγή για τον τόπο. Και η θυγατρική αυτή πόλη αυξήθηκε γρήγορα (εικ.43) και έγινε μια από τις πλουσιότερες πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας. Την ακμή της μαρτυρούν οι επτά δωρικοί ναοί από τον 5ο π.Χ. αιώνα\nπου περιλαμβάνει η ιερή περιοχή στη νότια πλευρά της πόλης (εικ.44). Ο μεγαλύτερος ναός, και ένας από τους γενικά μεγαλύτερους ελληνικούς ναούς (εικ.45), με μήκος 113 μ. και με ιδιαίτερα επιβλητική μορφή, που την τόνιζαν οι πελώριοι\nάτλαντες που σήκωναν το θριγκό του, ήταν ο ναός του Ολυμπίου Διός που χτίστηκε για να θυμίζει τη νίκη των Ακραγαντίνων και Συρακουσίων επί των Καρχηδονίων του Αμίλκα στην Ιμέρα, το 480 π.Χ.\nΟ Ακράγας φαίνεται ότι επένδυε και αυτός πολύ στην αρχαιότητα της εγκατάστασής του. Στην περιοχή του είδαμε ότι σύμφωνα με την παράδοση κατέφυγε ο Δαίδαλος φτιάχνοντας για τους ντόπιους που τον φιλοξένησαν πολύτιμα τεχνουργήματα. Μέχρις εκεί τον καταδίωξε ο Μίνως, όπου και πέθανε. Οι Ακραγαντίνοι έδειχναν τον τάφο του και ο τύραννός τους Θήρων, αυτός που νίκησε στην Ιμέρα, ανέσκαψε τον τάφο και επέστρεψε τα οστά του Μίνωα στην Κρήτη, στο βάθος υπογραμμίζοντας το σημαντικό παρελθόν της πόλης.\nΟι σημερινοί Ακραγαντίνοι προβάλλοντας αυτό το παρελθόν (εικ.46), τυλιγμένο μεν με την αφήγηση του μύθου, πραγματικό όμως όπως είδαμε ως προς τις αρχαιότατες σχέσεις Σικελίας και Αιγαίου, έχουν τοποθετήσει στην ακρόπολη του Ακράγαντα ένα μεγάλο άγαλμα του.\nΑποικίες έστειλαν στη Δύση και οι Ίωνες της Μ. Ασίας. Γύρω στο 660 π.Χ. κάτοικοι της Κολοφώνας, μιας ιδιαίτερα πλούσιας ιωνικής πόλης στη Μικρά Ασία, που υποτάχθηκε τότε από τους Λυδούς, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους και φθάνοντας στον κόπο του Τάραντα ίδρυσαν τη Σίριδα (εικ.47). Για την αποικία αυτή γνωρίζουμε ελάχιστα, εκτός από το ότι ανταγωνιζόταν την Σύβαρη σε πολυτέλεια. Μια ιωνική πόλη ανάμεσα σε τόσες αχαϊκές, δεν είχε όμως πολλές προοπτικές. Μαθάινουμε ότι ένα αιώνα μετά την ίδρυσή της οι Μεταπόντιοι, οι Συβαρίτες και οι Κροτωνιάτες συνασπίσθηκαν εναντίον της, την κατέλαβαν και έδιωξαν τους κατοίκους της.\nΗ δεύτερη σημαντική ιωνική αποικία ιδρύθηκε στην Ιταλία γύρω στο 537 π.Χ. από κατοίκους της Φώκαιας. Οι Φωκαείς ήταν σύμφωνα με τον Ηρόδοτο οι πρώτοι από τους Έλληνες που πραγματοποίησαν μακρινά θαλασσινά ταξίδια και αυτοί που γνώρισαν στους άλλους την Αδριατική, την Τυρρηνία, ακόμη και την Ιβηρία και την Ταρτησσό. Οι Φωκαείς, διέσχιζαν τη θάλασσα με πεντηκοντόρους, δυνατά και ευέλικτα πλοία κατάλληλα και για εμπόριο και για πολεμική δράση. Μια άγκυρα που ανέθεσε ο Φωκαεύς Σώστρατος στον Απόλλωνα είναι από τα παλιότερα ευρήματα στην Gravisca, ένα λιμάνι της Ετρουρίας. Όμως το 546 π.Χ. οι Πέρσες επικρατούσαν ήδη στην Ιωνία και βρέθηκαν προ των πυλών της ναυτικής πόλης. Οι Φωκαείς, άνθρωποι μαθημένοι στην απεραντοσύνη της θάλασσας, δεν μπορούσαν ν’ αντέξουν τη σκλαβιά. “Αφού έσυραν τις πεντηκοντόρους τους στη θάλασσα κι’ έβαλαν μέσα τα παιδιά και τις γυναίκες τους, όλα τους τα πράγματα, τα αγάλματα από τα ιερά και τα άλλα αναθήματα εκτός από εκείνα που ήταν από χαλκό ή πέτρα …,” λέει ο Ηρόδοτος, “τράβηξαν για τη Χίο”. Από τους Χιώτες ζήτησαν να αγοράσουν τις Οινούσσες. Οι Χιώτες όμως αρνήθηκαν, “γιατί φοβήθηκαν μήπως τα νησιά αυτά εξελιχθούν σε εμπορικό κέντρο και αποκλεισθεί το δικό τους νησί (από την εμπορική κίνηση)”. Οι εμπορικοί ανταγωνισμοί, οι οποίοι έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην αποστολή αποικών, αναδεικνύονται ιδιαίτερα με την ανεπιτυχή αυτή διαπραγμάτευση ανάμεσα στις δυο ναυτικές πόλεις. Μετά την άρνηση των Χίων οι Φωκαείς αποφάσισαν να φύγουν μακριά, στην Αλαλία που είχαν ιδρύσει στην Κορσική. Προηγουμένως έριξαν στη θάλασσα μια σιδερένια μπάλα και ορκίστηκαν πως δεν θα ξαναγυρίσουν στη Φώκαια πριν ξανανέβει η μπάλα στην επιφάνεια του νερού. Όμως η νοσταλγία και ο πόνος για την απώλεια της πατρίδας, έκαμε πάνω από τους μισούς Φωκαείς να πατήσουν τον όρκο τους και να γυρίσουν στη Φώκαια. Οι υπόλοιποι έφθασαν στην Αλαλία και μετά από περιπέτειες ίδρυσαν περί το 537 π.Χ. στη δυτική ακτή της Ιταλίας την Υέλη, όνομα που γρήγορα έγινε Ελέα. Η πόλη είναι γνωστή κυρίως από την περίφημη Ελεατική φιλοσοφική σχολή που ίδρυσε ο Παρμενίδης.\nΑπό την κεντρική Ελλάδα οι Λοκροί έστειλαν μια μόνο αποικία, στον κόλπο του Τάραντα, που χαρακτήρισαν με το όνομα της πατρίδας τους και τον γεωγραφικό της προσδιορισμό του νεου τόπου, δηλαδή Λοκροί Επζεφύριοι (εικ.48). Η παράδοση της ίδρυσης της αποικίας, που τοποθετείται στις αρχές του 7ου π.Χ. αιώνα, μοιάζει πολύ με εκείνη του Τάραντα που ίδρυσαν οι Σπαρτιάτες. Παραδιδόταν δηλαδή ότι οι άποικοι ήταν δούλοι που έφυγαν από την Λοκρίδα μαζί με γυναίκες από εξέχουσες αριστοκρατικές οικογένειες, με τις οποίες είχαν συνευρεθεί όταν οι σύζυγοί τους έλειπαν παίρνοντας μέρος στο Μεσσηνιακό πόλεμο. Πάντως η πόλη απέβη γρήγορα σημαντικό κέντρο στην περιοχή (εικ.49).\nΠαρά το ότι σας κούρασα με την απαρίθμηση όλης αυτής της εξάπλωσης του Ελληνισμού προς την Ιταλική χερσόνησο, υπήρξαν και άλλες πολλές ελληνικές αποικίες που παραλείπω. Θα τελειώσω την απαρίθμηση με την τελευταία χρονικά σημαντική αποικία, τους Θουρίους (εικ.50).\nΤο 452 π.Χ. Συβαρίτες της διασποράς επιχείρησαν να επανεγκατασταθούν στην κατεστραμένη πόλη τους. Οι Κροτωνιάτες όμως σε λίγο τους ξανάδιωξαν και αυτοί απευθύνθηκαν πρώτα ανεπιτυχώς στη Σπάρτη για υποστήριξη και συνεργασία και μετά στην Αθήνα. Η Αθήνα με τον Περικλή ανταποκρίθηκε και το 443 π.Χ. μια αποστολή από Αθηναίους και Έλληνες στρατολογημένους από διάφορα μέρη της Ελλάδας ήρθε και εγκαταστάθηκε στη θέση της Σύβαρης μαζί με τους εξόριστους Συβαρίτες, οι οποίοι απολάμβαναν πλέον τώρα την προστασία της Αθήνας. Στους αποίκους συμπεριλαμβάνονταν ο ιστορικός Ηρόδοτος και ο ρήτορας Λυσίας. Σύντομα όμως ξέσπασε διαμάχη ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Συβαρίτες, γιατί οι τελευταίοι απαιτούσαν ως ντόπιοι ιδιαίτερα προνόμια. Οι Συβαρίτες εξώσθηκαν πάλι από την πόλη και διασπάρηκαν χωρίς να αφήσουν πια ιστορικά ίχνη. Οι άποικοι που έμειναν στους Θουρίους έκλεισαν ειρήνη με τους Κροτωνιάτες και γρήγορα η πόλη τους ευημέρησε. Νέοι μάλιστα άποικοι έφθασαν εκεί από την Πελοπόννησο. Έτσι, αν και οι Θούριοι εθεωρούντο αθηναϊκή αποικία, σην πραγματικότητα οι Αθηναίοι εκεί ήταν μικρή μειοψηφία, πράγμα που δείχνει η διαίρεση των κατοίκων της πόλης σε δέκα φυλές. Τα ονόματά τους είναι χαρακτηριστικά: Αρκάς, Αχαιίς, Ελεάτις, Βοιωτίς, Αμφικτυονίς, Δωρίς, Ιωνία, Αθηναΐς, Ευβοΐς και Νησιώτις.\nΠοιες ήταν τώρα οι ιστορικές συνέπειες αυτής της εκπληκτικής εξάπλωσης των Ελλήνων; Γενικά οι συνέπειες του Ελληνικού αποικισμού στη Δύση και κυρίως στην Κάτω Ιταλία και Σικελία μπορούν να χαρακτηρισθούν καθοριστικές για τον κλασικό και γενικότερα τον δυτικό πολιτισμό: Τα όρια του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού διευρύνθηκαν. Ο όρος "Πανέλληνες" χρησιμοποιείται πρώτη φορά από τον Ησίοδο στις αρχές και από τον Αρχίλοχο στα μέσα του 7ου π.Χ. αιώνα. Με τις αποικίες διαδόθηκε και ισχυροποιήθηκε το μοντέλο της πολιτικής οργάνωσης των Ελλήνων με βάση την πόλη-κράτος, αφού όλες οι αποικίες σχεδιάσθηκαν με αυτό το μοντέλο (εικ.51), το οποίο εξέφρασε την πιο δημοκρατική άποψη συγκατοίκισης (ισομοιρία). Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη γραπτή νομοθεσία παραδίδεται ότι δημιουργήθηκε από τον Ζάλευκο στους Επιζεφυρίους Λοκρούς περί το 660 π.Χ. και ότι ήδη τον 6ο π.Χ αιώνα οι Χαλκιδικές πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας εφάρμοζαν τη νομοθεσία που είχε δημιουργήσει ο Χαρώνδας από την Κατάνη.\nΟι πολλές νέες αγορές που άνοιξαν στο εμπόριο συνέβαλαν στην ανάπτυξη των συναλλαγών, αλλά και της βιοτεχνίας. Χρήσιμες για την καθημερινή ζωή και για τις τέχνες πρώτες ύλες, όπως τα μέταλλα και τα υφάσματα, αλλά και προϊόντα πρώτης ανάγκης, έδωσαν νέα ώθηση στην οικονομία.\nΟι συνέπειες για τον πολιτισμό υπήρξαν ακόμη πιο σημαντικές. Η γνώση του φυσικού και πνευματικού κόσμου διευρύνθηκε ιδιαίτερα με τη γνωριμία διαφορετικών περιοχών και ανθρώπων με διαφορετικές νοοτροπίες, εμπειρίες και γνώσεις. Οι πρώτοι στίχοι της Οδύσσειας για τον ήρωα που “γνώρισε πολλών ανθρώπων τους τόπους και τη γνώμη” συμπυκνώνουν όλο τον πλούτο των νέων εμπειριών που κέρδισαν οι Έλληνες. Η συμβολή της Μεγάλης Ελλάδας στη φιλοσοφία υπήρξε πρώιμη και μεγάλη (εικ.52), με τον Πυθαγόρα (από τη Σάμο) και τη Σχολή του στον Κρότωνα, τον Ξενοφάνη (από την Κολοφώνα) και τον Παρμενίδη της Ελεατικής Σχολής, τον Εμπεδοκλή από τον Ακράγαντα και άλλους.\nΣυγγενείς ήταν οι σπουδαίοι μαθηματικοί και τεχνολόγοι, ο Αρχιμήδης από τις Συρακούσες και ο Αρχύτας από τον Τάραντα.\nΗ Μεγάλη Ελλάδα παρήγαγε επίσης πολύ πρώιμα μεγάλους γιατρούς, όπως ο Δημοκήδης από τον Κρότωνα (6ος-5ος π.Χ. αι.), που έφθασε μέχρι την περσική αυλή, ο Άκρων από τον Ακράγαντα (5ος αι.) καΙ ο Ηρακλείδης από τον Τάραντα (1ος π.Χ. αι.). Από τα Μέγαρα Υβλαία (εικ.53) προέρχεται ένα άγαλμα αφιερωμένο σε γιατρό, τον Σομβροτίδα, που πρέπει να δρούσε ήδη στα μέσα του 6ου π.Χ. αιώνα.\nΌμως και η λογοτεχνία άνθησε στις αποικίες. Το ελληνικό αλφάβητο για την γραφή (εικ.54), το εργαλείο αποτύπωσης και μεταβίβασης λόγου, σκέψης και πράξεων, διαδόθηκε από τους πρώτους αποίκους στην Ιταλία και εξελίχθηκε στο μέσο γραπτής έκφρασης του Δυτικού Κόσμου.\nΠοιητές όπως ο Στησίχορος από την Ιμέρα, ο Ίβυκος από το Ρήγιο και ο Λεωνίδας από τον Τάραντα συνέβαλαν σημαντικά στην Ελληνική γραμματεία. Δεν είναι τυχαίο ότι σημαντικοί λόγιοι έρχονταν στη Μεγάλη Ελλάδα, όπως ο Αισχύλος που πέθανε στη Γέλα, ο Ηρόδοτος που βρέθηκε στους Θουρίους και ο Πλάτων που προς το τέλος της ζωής του έμεινε για ένα διάστημα στις Συρακούσες.\nΤέλος η Ελληνική τέχνη άνθησε στη Μεγάλη Ελλάδα και μερικά από τα σημαντικότερα αρχαία έργα τέχνης που έχουν σωθεί προέρχονται από τις πόλεις της. Λαμπρά κτίρια κόσμησαν τις αποικίες από τους πρώιμους χρόνους (εικ.55).\nΓια τη γλυπτική παραγωγή στη Μεγάλη Ελλάδα περιορίζομαι να αναφέρω εδώ δυο κλασικά έργα (εικ. 56), τον ηνίοχο των Δελφών, έργο πιθανώς του γλύπτη Πυθαγόρα από το Ρήγιο, και έναν άλλο ηνίοχο, σύγχρονο του προηγούμενου, που βρέθηκε στη Μοτύη, μια φοινικική εγκατάσταση στο δυτικό άκρο της Σικελίας.\nΤο δεύτερο έργο, καθαρά ελληνικής τέχνης, δείχνει τη δύναμη με την οποία κάλυπτε την έκφραση γενικά ήδη των κατοίκων της Σικελίας η εικαστική αντίληψη των Ελήνων.\nΑπό την ζωγραφική αρκεί να θυμηθούμε τον Ζεύξη από την Ηράκλεια, που ζωγράφιζε τον 5ο π.Χ. αιώνα τόσο παραστατικά, ώστε τα πουλιά, σύμφωνα με ένα ανέκδοτο γι’ αυτόν, ξεγελάστηκαν από ένα τσαμπί σταφύλια που έφτιαξε, και πήγαιναν να τσιμπήσουν τις ρώγες. Αλλά και στη μικροτεχνία η Μεγάλη Ελλάδα είχε ιδιαίτερα σημαντική συμβολή. Έργα της χρυσοχοΐας της, όπως τα δείγματα από τον Τάραντα που έχω εδώ (εικ.57), δείχνουν την εξαιρετική ποιότητα της παραγωγής της (εικ.58).\nΩς βιβλιογραφία θεωρώ ότι το βιβλίο που ο κ. Γκρέκο φρόντισε να δώσει στη γλώσσα μας για το ελληνικό κοινό (εικ.59) καλύπτει με το παραπάνω και με σύγχρονη πληροφόρηση όσα σας είπα εδώ.


Τα 10 καλύτερα ξενοδοχεία κοντά σε: Flam Tourist Office\nΤα καλύτερα ξενοδοχεία κοντά σε: Flam Tourist Office\nStasjonsvegen | Flaam, Flam 5742, Νορβηγία\nFlam Tourist Office: Διαβάστε κριτικές\nΣε οποιαδήποτε απόσταση από: Flam Tourist Office\nΦίλτροΣε οποιαδήποτε απόσταση από: Flam Tourist Office\n0,1 χλμ. από Flam Tourist Office\n0,4 χλμ. από Flam Tourist Office\n6,4 χλμ. από Flam Tourist Office\n13,2 χλμ. από Flam Tourist Office\n30,8 χλμ. από Flam Tourist Office\n33,8 χλμ. από Flam Tourist Office\n34,0 χλμ. από Flam Tourist Office\nPromenade 1, 5730, Νορβηγία\n34,7 χλμ. από Flam Tourist Office\n34,9 χλμ. από Flam Tourist Office\n38,0 χλμ. από Flam Tourist Office\n41,0 χλμ. από Flam Tourist Office\n43,3 χλμ. από Flam Tourist Office\n44,0 χλμ. από Flam Tourist Office\n44,2 χλμ. από Flam Tourist Office\n46,3 χλμ. από Flam Tourist Office\n49,0 χλμ. από Flam Tourist Office\n49,6 χλμ. από Flam Tourist Office\n50,9 χλμ. από Flam Tourist Office\n58,7 χλμ. από Flam Tourist Office\n69,2 χλμ. από Flam Tourist Office\n69,5 χλμ. από Flam Tourist Office\n69,8 χλμ. από Flam Tourist Office\n0,2 χλμ. από Flam Tourist Office\nPb. 44, Flam 5742, Νορβηγία\n0,3 χλμ. από Flam Tourist Office\n6,5 χλμ. από Flam Tourist Office\n14,9 χλμ. από Flam Tourist Office


Reviews written by Γιώργος Χριστόπουλος - Page 9\n103 results - showing 81 - 90 « 1 ... 5 6 7 8 9 10 11 »\nReviewed by Γιώργος Χριστόπουλος May 14, 2009\nΑπό τις σχετικά αναμενόμενες "μεγάλες" παραγωγές, εξαιτίας του συνδυασμού του τίτλου της και του σκηνοθέτη της. Απολαυστικό υπερθέαμα για μεγάλη οθόνη, με πολύ προσεγμένο σενάριο και πλειάδα αστείων στιγμών, που δίνουν την νότα εκείνη που χρειάζεται το κοινό σήμερα για να σταματήσει να θεωρεί την επιστημονική φαντασία ως κάτι για τους φαν του απόκοσμου και των εξωγήινων αλλά και ως ένα είδος που μπορεί εξίσου να διασκεδάσει με ευκολία. Η 11η ταινία Star Trek δεν είναι (μόνο) για τους φαν. Είναι για όλους τους φίλους του καλού σινεμά, κι ίσως ακόμα περισσότερο για αυτούς που δεν είχαν ιδέα τόσο καιρό για το Star Trek σύμπαν. Όσοι τη δουν θα πάρουν σίγουρα μια πολύ δυνατή γεύση του κινηματογραφικού αυτού σύμπαντος.\nΜια πολύ ενδιαφέρουσα κωμική προσέγγιση της πραγματικής φύσης των θρησκειών, του χριστιανισμού και του μωαμεθανισμού κυρίως, που καταφέρνει να εκθέσει με τα κενά και τις αντιφάσεις που φέρουν αυτές την ακεραιότητα όχι τόσο των ίδιων των θρησκειών αλλά των πιστών της. Αν ήταν περισσότερο διεισδυτική θα ήταν και πολύ πιο πετυχημένη αυτή η προσέγγιση αλλά τελικά προτίμησε να προκαλέσει μεν αλλά χωρίς να ξεπεράσει τα όρια του πολιτικώς ορθού δε.


busy bee: Να προστατευτεί ο “Καθρέφτης” της Αρκίτσας\nΟ “καθρέφτης” της Αρκίτσας, η γνωστή σε όλους μας κάθετη επιφάνεια πάνω από την Εθνική Οδό στο ύψος της Αρκίτσας, αποτελεί μια εμφάνιση του σεισμικού ρήγματος Αρκίτσας - Καμένων Βούρλων. Ένα ρήγμα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το παλαιότερο ενεργό, κατά τον καθηγητή κ Παπαζάχο. Ονομάζεται κατοπτρική επιφάνεια στη γλώσσα των γεωλόγων, γιατί η επιφάνειά του είναι λεία και μοιάζει με καθρέφτη. Εκτείνεται σε μήκος 300 μέτρων και ύψος 80 μέτρων περίπου. Το ρήγμα εμφανίζεται επιφανειακά με τη μορφή λείων επιφανειών στον ασβεστόλιθο. Οι λείες αυτές επιφάνειες είναι χαραγμένες από αναρίθμητες γραμμώσεις λόγω της τριβής των πετρωμάτων την ώρα του σεισμού και έχουν σχηματιστεί από αλλεπάλληλα σεισμικά γεγονότα τα οποία έχουν πλήξει τη περιοχή. Για το λόγο αυτό καθίσταται ως ένα γεωλογικό φαινόμενο παγκόσμιου ερευνητικού ενδιαφέροντος....Εδώ και αρκετά χρόνια η τότε κοινότητα Αρκίτσας έριχνε στη βάση του “καθρέφτη” τα σκουπίδια της, ενώ σήμερα χρησιμοποιείται ως επίσημη χωματερή του Δήμου Δαφνουσίων. Η εικόνα, την οποία αντικρίζουν όλοι οι Έλληνες και ξένοι επιστήμονες που επισκέπτονται τον “καθρέφτη” για να τον μελετήσουν, είναι απαράδεκτη. Μια εικόνα που δεν τιμά κανέναν, ιδιαίτερα τον Δήμο Δαφνουσίων και το Δημοτικό Διαμέρισμα Αρκίτσας. Δεν τιμά όμως και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Φθιώτιδας, την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και συνολικά την Ελληνική Πολιτεία.


Quintessa Winery (St. Helena, Καλιφόρνια) - Κριτικές\nQuintessa Winery: Εστιατόρια στην περιοχή\nΔραστηριότητες κοντά σε: Quintessa Winery\nQuintessa Winery, St. Helena - Κριτικές\nΝο 35 από 122 δραστηριότητες - St. Helena\nQuintessa ήταν μια υπέροχη ανακάλυψη! Πήραμε μια ευχάριστη διαδρομή με τα πόδια για το βλέπουν στην ιδιοκτησία και είδα τις εντυπωσιακές εγκαταστάσεις οινοποίηση. Οι σπηλιές cool! Κρασιά και ήταν πεντανόστιμα. . . αξίζει να το δείτε!\nΕξαιρετικά κρασιά, απογοητευτικό οργάνωση\nΉμουν πολύ ενθουσιασμένος για αυτό το Οινοποιείο αφού είχα μόλις επισκέφτηκα Neyen Οινοποιείο στη Χιλή. Ο οδηγός μας ήταν πολύ απογοητευτικό καθώς δεν μας δείχνουν κανένα από τα αμπέλια ή σπηλιές. Καθόμασταν στο ένα δωμάτιο και γεύση, κρασί, ενώ έδωσε βασικού διδάγματα από την οινοποίηση....I δεν θα διστάσουν να αγοράσετε κρασιά Quintessa στο σπίτι, αλλά μπορώ να συστήσω το Οινοποιείο για μια εξαιρετική εμπειρίαΠερισσότερα\nΥπέροχο σκηνικό και περιβάλλον, δίνει Darreen ένα καταπληκτικό οργάνωση και εξαιρετικό κρασί. Αξίζει τα λεφτά του! ! !\nΜεγάλη οργάνωση και εκλεκτό κρασί!\nΠροσπαθήστε να τηλεφωνήσει εκ των προτέρων στο αποθεματικό ένα από τα υπαίθρια τραπέζια στην κορυφή του λόφου, στο πίσω μέρος του αμπελώνα. Ο οδηγός μας μας πήγαν εκεί και ήταν απλώς GORGEY - PORGEY σίγουρα μια εξαιρετική στάση αλλά ότι πίσω περιοχή αποκλειστικά! ! !\nΑπό πού να ξεκινήσω;! Ένα τέλειο οινοποιείο επίσκεψη.\nΑυτό ήταν το τέλειο κοιλάδας Νάπα επίσκεψη. Δεν μπορώ να πω αρκετά για την προσωπική ξενάγηση, την εμπεριστατωμένη εξήγηση του οίνου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η γεύση και το καθόλου πουλήσουν. Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο μέρος που απασχολεί πολύ ειδικές ανάγκες. Ακόμα και όταν βρέχει...η ρύθμιση ήταν απολύτως εκπληκτικό. Ο Darren μας ήταν οδηγός εμπειρογνωμόνων και απολαύσαμε τόσο τη γνωριμία μαζί του και Quintessa.Περισσότερα\nΠραγματικά απολαύσαμε την οργάνωση και γευσιγνωσία κρασιού στο Quintessa. Ωραίο κήπο και εγκαταστάσεις με πολύ καλό κρασί. Πολύ ωραίο προσωπικό, αίθουσα γευσιγνωσίας κρασιού\nΕπισκέφθηκε εδώ ως 2 ζευγάρια, επιφυλάξεις. Το οινοποιείο είναι ένα πανέμορφο, οικογενειακά - Λειτουργία που ανήκουν. Το τουριστικό οδηγό, Sip, ήταν πολύ ενημερωμένη και τόσο ωραίο. Η γευσιγνωσία κρασιού ήταν νόστιμο και δεν μας προσέφεραν μια " επανεξετάσουμε " των οίνων αρκετές φορές. Πήραμε ένα...μπουκάλι το 2013 την τρέχουσα έκδοση. Σκοπεύουμε να θέσουμε μακριά για μερικά χρόνια, αλλά δεν μπορώ να περιμένω για να απολαύσετε αυτό το κρασί και πάλι! Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!Περισσότερα\nΦανταστική εμπειρία, το εκπληκτικό κρασί, υπέροχη θέα\nΑυτή η πιο πρόσφατη επίσκεψή μου ήταν η τρίτη φορά που κάνουν την εμπειρία του κρασιού στο Quintessa και θα κάνουμε ξανά και ξανά. Υπάρχουν ένα δυο εμπειρίες που μπορείτε να κάνετε. Προτείνω να κάνουμε την ιδιωτική γευσιγνωσία κρασιού στο αίθριο πάνω από τον αμπελώνα....Έβαλαν στο δικό σου μικρό καλύβα στην κορυφή του βουνού και σας μεταφέρει σε μια αξέχαστη σύζευξη. Η γνώση του ο οικοδεσπότης μας ήταν πολύ εντυπωσιακό. Είχε ένα μάστερ στη δενδροκομία και ένα πολύ εντυπωσιακό κατανόηση του οίνου, η αμπελουργία, η διαδικασία και Quintessa και τι κάνει να ξεχωρίζει. Στην αρχή της δοκιμής κρασιών, είχαμε την ευκαιρία να γευτείτε δύο δείγματα του βαρελιού από διάφορα μέρη του αμπελώνα. I δεν θέλετε να χαλάσετε την εμπειρία για τους μελλοντικούς επισκέπτες, οπότε θα πω απλά ότι μετά πήραμε να δοκιμάσετε εξαιρετική ενός κακού μύρια έπονται και κεκλιμένο πολλά για το έδαφος, το γλεύκος σταφυλιών, ποιότητας και από την οινοποίηση. Θα συνιστούσα ανεπιφύλακτα αυτό το εμπειρία σε οποιονδήποτε αγαπάει καλό κρασί και θέλει να μάθει περισσότερα σχετικά με το πώς πραγματικά καλό κρασί. Είναι μια πολύ διαφορετική εμπειρία από το μέσο οινοποίησης οργάνωση.Περισσότερα\nΕίχαμε μια υπέροχη εμπειρία στο Quintessa. Το προσωπικό ήταν φιλόξενο κατά την άφιξη μας και δεν μπορούμε καν αρχίσει την εκδρομή μας (κάνετε κράτηση εκ των προτέρων) λίγο εύκολη. Μας άρεσε το ξενοδοχείο tour, ιστορίας, και λαμβανομένου υπόψη του οίνου σπηλιές και εγκατάσταση παραγωγής. Και,...φυσικά, η γεύση ήταν φανταστικό. Ήταν μια ευπρόσδεκτη αλλαγή ρυθμού για να απολαύσετε ένα ιδιωτικές γευσιγνωσίες κρασιού με πλήρη περιγραφή κάθε vintage. Τώρα, άλλοι συντάκτες έχουν διαμαρτυρηθεί για την τιμή και την ελάχιστη ποσότητα οίνου που χύνονται. Διαφωνώ. Ενώ δεν Quintessa αμοιβή - ΑΞΊΖΕΙ. Ποιος θέλει να πάει στο πολυσύχναστο οινοποιείο με τους τουρίστες σε φορτίο (σορτς) και τα μωρά που κάθεται στο μπαρ; Δεν έχω ιδέα καλή στιγμή. Και ενός κακού μύρια έπονται - όταν βρήκαμε ένα κρασί μας άρεσε, ο οικοδεσπότης μας χύνονται πάνω στο αίτημά μας. Κανένα πρόβλημα! Όλα τα οινοποιεία που επισκεφθήκαμε κατά τη διάρκεια της διαμονής μας, Quintessa ήταν μακράν το αποκορύφωμα. Ανυπομονώ να επιστρέψω.Περισσότερα\nΠανέμορφο και εξαιρετικά κρασιά\nΑυτό είναι ένα αρχιτεκτονικό delight. Ο οικοδεσπότης μας απολαυστική. Έλαβε μέχρι κρασί στο υψηλό bluff στο sundown με ένα υπέροχο αεράκι. Στη συνέχεια, σύμφωνα με αίθουσα γευσιγνωσίας κρασιού. Γενναιόδωρο, γενναιόδωρη ενός κακού μύρια έπονται και μια υπέροχη αίθουσα γευσιγνωσίας κρασιού. Μας άρεσε πολύ να μπορέσουν...αυτά τα κρασιά. Μετάβαση!Περισσότερα\nΛάβετε γρήγορα απαντήσεις από το προσωπικό του Quintessa Winery και από προηγούμενους επισκέπτες.


Μηταράκης: Να γίνει ψηφοφορία όπως προβλέπει το Σύνταγμα - Newsbeast\nΜηταράκης: Να γίνει ψηφοφορία όπως προβλέπει το Σύνταγμα\n«"Ναι" ή "όχι" στην παραπομπή» είπε για τη Novartis\n«Η Ολομέλεια της Βουλής θα ψηφίσει τη μη παραπομπή των δέκα εμπλεκομένων προσώπων στην υπόθεση Novartis με μία απαράδεκτη μεθόδευση, καθώς η κυβερνητική πλειοψηφία προσπαθεί να επιβάλει στους βουλευτές τής αντιπολίτευσης τη δική σας αιτιολογία για τη δική μας ψήφο».\nΑυτό ανέφερε, μιλώντας σήμερα στην Ολομέλεια κατά τη συζήτηση για τη λήψη απόφασης επί του πορίσματος της Ειδικής Προκαταρκτικής Επιτροπής της Βουλής, ο βουλευτής της ΝΔ, Νότης Μηταράκης.\nΟ κ. Μηταράκης κατηγόρησε την κυβερνητική πλειοψηφία ότι με τις διαδικασίες που ακολουθεί έχει στόχο να διατηρήσει την υπόθεση στην επικαιρότητα και να αποφύγει οποιαδήποτε ουσιαστική διεύρυνση, η οποία θα αποκάλυπτε την ορθότητα της μη παραπομπής λόγω έλλειψης ενδείξεων.\nΣτη συνέχεια ζήτησε να διορθωθεί το ψηφοδέλτιο και η ψηφοφορία να γίνει «όπως προβλέπει το Σύνταγμα. “Ναι” ή “όχι” στην παραπομπή».\nΟ βουλευτής της ΝΔ υποστήριξε ότι από τη μελέτη της δικογραφίας κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην Επιτροπή δεν προέκυψε οποιαδήποτε ένδειξη για πράξη απιστίας που είναι, όπως είπε, προαπαιτούμενο για τη δωροδοκία, ούτε κάποια αξιόπιστη μαρτυρία ή στοιχείο για τέλεση πράξης δωροδοκίας. Δεν υπάρχει περιγραφή καμίας ενέργειας προσώπων που να συνιστά νομιμοποίηση εσόδων από παράνομη δραστηριότητα.\n«Δεν μας επετράπη να εξετάσουμε τους μάρτυρες και να αποδειχτεί ότι έχουνε πραγματικά γνώση των γεγονότων» τόνισε ο κ. Μηταράκης και εκτίμησε πως «με ευθύνη της κυβερνητικής πλειοψηφίας, η Επιτροπή επέλεξε συνειδητά να μη διερευνήσει την υπόθεση και να μην επιτρέψει την πολιτική αποκάλυψη της αλήθειας» σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.\n«Δεν υφίσταται κανένα προηγούμενο όπου το σύνολο της αντιπολίτευσης και των εμπλεκομένων προσώπων να ζητούν από Επιτροπή που ελέγχεται από την κυβερνητική πλειοψηφία να προχωρήσει στην διερεύνηση υπόθεσης και η πλειοψηφία να το αρνείται. Με τον τρόπο αυτό η Επιτροπή κατέστη οργανικό μέρος της κυβερνητικής σκευωρίας για τη σπίλωση των πολιτικών της αντιπάλων» πρόσθεσε.\nΤέλος, ο βουλευτής σημείωσε ότι η υπόθεση Novartis αποτελεί ένα κοινοβουλευτικό φιάσκο και μία σκευωρία σε βάρος των πολιτικών αντιπάλων τής κυβέρνησης. «Στόχος σας είναι να διαιρέσετε τους Έλληνες και να σπείρετε διχόνοια για να κουκουλώσετε τις δικές σας αποτυχίες. Ετοιμάζετε το αφήγημά σας για τις επόμενες εκλογές. Ο ελληνικός λαός καταλαβαίνει και θα σας κρίνει» κατέληξε.


Δεν θέλαμε να προσφέρουμε μια τεχνολογία για να «εξερευνήσουμε», αλλά ένα σύστημα που μπορεί να λύσει άμεσα τα προβλήματα ενός καφέ. Η τεχνολογία gravimetric είναι ακριβώς αυτή: εγγυάται έναν τέλειο καφέ εσπρέσο που γίνεται με τη μέγιστη ακρίβεια εξασφαλίζοντας τον απόλυτο έλεγχο σε όλα τα στάδια της εξαγωγής. Ο barista πρέπει απλώς να ρυθμίσει το βάρος των ml στο κύπελλο για κάθε blend. Απλά, σωστά;\nΜε τη βαρυμετρική τεχνολογία, το βάρος του εκχυλισμένου καφε εσπρεσσο μετράται απευθείας στο κύπελλο. Επομένως, τα δεδομένα είναι πολύ πιο ακριβή και, το πιο σημαντικό, δεν επηρεάζονται από άλλους παράγοντες, όπως το σχήμα του φίλτρου, η δύναμη συμπίεσης στον καφέ, η κατάσταση των ντους και πολλά άλλα. Ο barista έχει πάντα τον πλήρη έλεγχο κάθε παράδοσης ,τα ml του coffee espresso καθως και η ποσότητα του στο κύπελλο προγραμματίζεται πάντα και η διαφορά μεταξύ μιας παράδοσης και της επόμενης εξαλείφεται.\nΜε ΦΠΑ: 15.748,00€\nΕτικέτες: VA388- BLACK- EAGLE GRAVITECH 2 GR