1.3. Problemy okresu przejściowego - Jaki model rynku energii? - Urząd Regulacji Energetyki\nUrząd Regulacji Energetyki 1.3. Problemy okresu przejściowego - Jaki model rynku energii? -\n1.3. Problemy okresu przejściowego\nAutor: Mirosław Duda\n1.3.1. Specyfika gospodarki energetycznej w okresie przejściowym\nWe wdrażaniu rynkowej reformy elektroenergetyki w Polsce występuje wiele problemów, które wynikają z urynkowienia całej gospodarki. Występują w tym procesie zjawiska, które mają unikatowy charakter, gdyż w tej dziedzinie nie ma precedensów światowych. Z tego względu również wszelkie prognozy dotyczące rynku energetycznego, w tym energii elektrycznej, obarczone są niepewnością ze względu na nie w pełni przewidywalną ścieżkę rozwoju krajów podlegających transformacji gospodarczej. Dotychczasowe doświadczenia krajów byłego ZSRR oraz krajów Europy Środkowej i Wschodniej wskazują na pewne wspólne cechy tego procesu, lecz jednocześnie na poważne różnice wynikające ze swoistych cech poszczególnych krajów, a przede wszystkim z rozmaitego stopnia degradacji rynkowych zachowań społeczeństw, jaki wystąpił w warunkach gospodarki państwowej sterowanej centralnie.\nW Polsce na szczęście owa degradacja nie była wówczas tak głęboka jak w innych krajach wspomnianego regionu, gdyż duża część gospodarki była nadal w rękach prywatnych i podlegała regułom rynkowym, chociaż w ograniczonym zakresie (rolnictwo, rzemiosło i drobny handel). Uważam, że w związku z tym proces transformacji przebiega w Polsce stosunkowo łagodnie, aczkolwiek wyróżnia się silną pozycją organizacji związkowych, zwłaszcza wywodzących się z NSZZ Solidarność. Organizacje te, obawiając się skutków urynkowienia, przede wszystkim w zakresie racjonalizacji zatrudnienia, żądają – poprzez odpowiednie naciski polityczne – przywilejów dla pracowników dużych firm będących jeszcze w rękach państwa, a to osłabia możliwości wzrostu efektywności przedsiębiorstw i pełnego uruchomienia mechanizmów rynkowych. Odbija się to również na prywatyzacji przedsiębiorstw energetycznych, w efekcie której związki zawodowe w drodze negocjacji uzyskują korzystne pakiety socjalne, co hamuje wzrost efektywności gospodarowania.\n1.3.2 Cechy transformacji gospodarczej w Polsce wpływające na rozwój i kształt krajowego rynku energii elektrycznej\nPoziom i struktura cen paliw i energii – subsydiowanie skrośne\nNa początku okresu transformacji jednym z najpoważniejszych wyzwań było uporządkowanie wypaczonej struktury cen paliw i energii. Wprowadzenie prawidłowo działającego rynku energii wymagało dostosowania poziomu i struktury cen do poziomu i struktury uzasadnionych1) kosztów działalności przedsiębiorstw energetyki, właściwych dla poszczególnych rodzajów działalności i grup odbiorców. Dotyczyło to w zasadzie wszystkich trzech części energetyki, aczkolwiek istotne znaczenie miało przede wszystkim dla elektroenergetyki i gazownictwa, gdzie zamierzano wprowadzić rynki konkurencyjne w maksymalnie możliwym zakresie2). Wypaczona struktura cen energii elektrycznej i paliw gazowych wynikała z dużej skali skrośnego subsydiowania, które w poprzednim systemie polityczno–gospodarczym było powszechnie stosowane jako narzędzie polityki socjalnej. Owo subsydiowanie miało miejsce pomiędzy działalnością energetyczną i pozaenergetyczną, w wyniku czego średnie ceny paliw i energii w Polsce były znacznie niższe od poziomu ekonomicznego3), zwłaszcza w części dotyczącej kosztów kapitału – oraz, poszczególnymi grupami odbiorców energii elektrycznej i paliw gazowych, co powodowało, że odbiorcy przemysłowi mieli relatywnie wyższe ceny niż odbiorcy bytowo-komunalni, którzy podlegali ochronie socjalnej.\nMimo działań korekcyjnych podjętych w okresie transformacji, nadal średni poziom cen energii elektrycznej jest niższy od ekonomicznie uzasadnionego. Na przykład, nie udało się jeszcze zlikwidować ukrytego opodatkowania przemysłowych odbiorców energii elektrycznej na rzecz odbiorców komunalno-bytowych, chociaż tempo wzrostu cen energii elektrycznej dla odbiorców przemysłowych w tym okresie było znacznie wyższe niż dla odbiorców komunalno-bytowych (rys. 1.14).\nSubsydiowanie skrośne zaburza rozwój rynku konkurencyjnego w elektroenergetyce. Chodzi tutaj o akceptowalne społecznie tempo realnego wzrostu cen energii elektrycznej i paliw gazowych dla odbiorców komunalnych-bytowych.\nRys. 1.14 Średnie ceny energii elektrycznej dla odbiorców przemysłowych (linia granatowa) i komunalno-bytowych (linia purpurowa) w poszczególnych latach transformacji gospodarczej w Polsce\nOcenia się, że w obecnych warunkach, dla uzyskania poziomu uzasadnionego ekonomicznie, przy istniejącej efektywności przedsiębiorstw4), niezbędny byłby dalszy wzrost średnich cen jednoskładnikowych5) energii elektrycznej dla odbiorców komunalno-bytowych o około 18%, natomiast ceny dla odbiorców przemysłowych powinny ulec obniżeniu średnio o około 15%.\nW wyniku działania wprowadzonych ustawą – Prawo energetyczne mechanizmów indywidualnej regulacji przedsiębiorstw energetycznych i prawidłowo działającego rynku konkurencyjnego energii elektrycznej, można się spodziewać zwiększenia efektywności działalności przedsiębiorstw energetycznych, co powinno wywołać zmniejszenie różnicy pomiędzy rzeczywistym a ekonomicznym poziomem cen przede wszystkim dla odbiorców komunalno-bytowych. Odrębnym zagadnieniem jest różnica pomiędzy średnimi cenami energii elektrycznej w Polsce i krajach europejskich, co może mieć znaczenie po akcesji naszego kraju do Unii Europejskiej. Obecnie średnie ceny energii elektrycznej zarówno dla odbiorców przemysłowych, jak i odbiorców komunalno-bytowych są w Polsce około dwukrotnie niższe niż średnio w krajach europejskich. Owe różnice wynikają ze specyficznej struktury kosztów wytwarzania i przesyłu w polskiej elektroenergetyce, w której nadal koszty zatrudnienia są niższe niż w Europie. Przede wszystkim jednak nie ma w niej wysokich kosztów kapitałowych, gdyż państwowy właściciel nie obciąża swoich przedsiębiorstw kosztami kapitału własnego a koszty amortyzacji liczone są od wartości księgowej majątku, która (nawet po przeszacowaniu w 1997 r.) jest niższa od wartości rzeczywistej ze względu na nadal wysoką stopę inflacji. Poza tym część majątku jest już w dużej części zamortyzowana. Z drugiej strony, należy wziąć pod uwagę fakt, że w krajach europejskich ceny energii elektrycznej są znacznie wyższe niż w USA, co świadczy o dużych możliwościach ich obniżenia. Potwierdzają to doświadczenia krajów Europy, które wdrażają konkurencyjne rynki energii elektrycznej.\nNatychmiastowe usunięcie subsydiowania skrośnego pomiędzy grupami odbiorców nie jest możliwe ze względów społecznych. Minister Gospodarki w swoim rozporządzeniu taryfowym wydanym w porozumieniu z Ministrem Finansów określił dopuszczalne tempo realnego wzrostu średnich cen jednoskładnikowych energii elektrycznej dla odbiorców subsydiowanych na poziomie 3% rocznie. Pośrednio przepis ten określa również dopuszczalne tempo wzrostu cen dla odbiorców przemysłowych, gdyż to samo rozporządzenie zabrania powiększania subsydiowania poprzez nakazanie sporządzania taryf przy zachowaniu warunku eliminowania subsydiowania skrośnego. To zaś oznacza co najmniej niepowiększanie tego subsydiowania.\nZ powyższego wynika, że tempo realnego wzrostu cen jednoskładnikowych w ciągu najbliższych kilku lat nie może być wyższe od 3% dla odbiorców finalnych energii elektrycznej. To ograniczenie obowiązuje w regulacji taryf dla energii elektrycznej, którą sprawuje Prezes URE. Będzie ono również miało istotny wpływ na kształtowanie się cen na rynku konkurencyjnym energii elektrycznej.\nCeny energii pierwotnej\nDrugim czynnikiem transformacyjnym, który ma istotny wpływ na rozwój rynku energii elektrycznej są ceny energii pierwotnej. W Polsce ze względu na strukturę paliwową wytwarzania energii elektrycznej dominujący wpływ mają ceny węgla kamiennego, stanowiącego podstawowe źródło energii pierwotnej dla elektroenergetyki. W dalszej perspektywie istotne dla elektroenergetyki będą również ceny paliw gazowych, które obecnie praktycznie zniechęcają do budowy gazowych źródeł energii elektrycznej. Wynika to ze zbyt wysokich cen paliw gazowych dla odbiorców przemysłowych. To zaś jest również skutkiem skrośnego subsydiowania odbiorców komunalno-bytowych przez przemysłowych6).\nFormalnie ceny węgla kamiennego dla energetyki są ustalane na rynku konkurencyjnym, który tworzą spółki wydobywcze węgla kamiennego. Ze względu jednak na znacznie niższą efektywność tego przemysłu od efektywności przedsiębiorstw wydobywczych stanowiących ceny węgla energetycznego na rynku światowym7), ogromne zadłużenie tej gałęzi gospodarki w stosunku do budżetu państwa i budżetów lokalnych, ograniczenia makroekonomiczne tempa procesu restrukturyzacji oraz względy społeczne (silna pozycja związków zawodowych w górnictwie), w praktyce są one kontrolowane przez rząd za pomocą oddziaływań właścicielskich. Jest to możliwe, gdyż wszystkie spółki wydobywcze nadal należą do Skarbu Państwa.\nI tak, co roku ustalana jest przez Ministra Gospodarki cena węgla wskaźnikowego dla energetyki na poziomie równowagi interesów energetyki i górnictwa. W 2000 r. wynosiła ona 134 zł za tonę węgla wskaźnikowego8). Cena ta nie umożliwiła przychodów pokrywających w pełni kosztów wydobycia w większości kopalń. Duży nadmiar potencjału wydobywczego powoduje, że faktyczne ceny rynkowe są jeszcze niższe, ponieważ kopalnie konkurują ze sobą nie dbając o pokrycie w pełni kosztów, licząc natomiast na dotacje ze Skarbu Państwa (w ramach rządowego programu restrukturyzacji) lub na nieegzekwowanie należności przez państwo lub jednostki będące własnością Skarbu Państwa.\nDzięki programowi restrukturyzacji górnictwa, wspieranemu m. in. kredytami Banku Światowego, zmniejsza się wydatnie zatrudnienie, państwo restrukturyzuje długi kopalń a nierentowne kopalnie są zamykane. W 2000 r. po raz pierwszy przychody sektora wydobywczego były większe od bieżących kosztów wydobycia (średnia cena wyniosła ok. 132 zł/t, a koszt 130 zł/t). Od roku 2002 górnictwo powinno wykazywać zyski liczone bez obciążeń zadłużeniem. Z zysków ma być spłacane zadłużenie. Zatem, w ciągu najbliższych 2-4 lat górnictwo węgla kamiennego powinno zacząć działać na ekonomicznych zasadach. Oznacza to, że w perspektywie długofalowej, zwłaszcza po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, ceny węgla w Polsce będą wyznaczane przez rynek światowy.\nNa rynku światowym ceny węgla energetycznego są ustalane w wyniku konkurencji pomiędzy głównymi dostawcami z Ameryki Północnej, Australii i Afryki Południowej. W ciągu ostatnich lat ceny energetycznego węgla kamiennego loco Europa ulegały niewielkim fluktuacjom. Według prognoz Banku Światowego9), w obecnej dekadzie ceny FOB węgla kamiennego będą się kształtować na stałym realnym poziomie (tabela 1.1). Ceny CIF w Europie będą wyższe niż w USA i Australii ze względu na koszt transportu. Dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku oczekiwany jest wzrost realnych cen węgla, zgodnie z wzrostowymi trendami cen paliw organicznych, a przede wszystkim ropy naftowej, której ceny są wyznacznikiem poziomu cen wszystkich paliw.\nTabela 1.1 Prognoza Banku Światowego kształtowania się średnich cen FOB węgla kamiennego dla energetyki do 2010 roku\nCeny węgla Rok\nCena bieżąca w USD 34,25 36,50 39,00\nCena w USD (wg kursu z 1990) 31,69 29,77 28,12\nŹródło: Energy and Development Report 1999, The World Bank, Washington D.C. 2000.\nNa 2001 rok zalecana przez Ministerstwo Gospodarki cena węgla wskaźnikowego loco kopalnia dla energetyki w Polsce wynosi 145 zł, co odpowiada cenie (według bieżącego kursu dolara) około 36 USD/t. W dużej mierze jest to wynik zaniżonego kursu dolara względem złotego. Jeśli uwzględnić kurs równowagi na poziomie około 4,6 zł/USD, to ta cena wyniosłaby około 31 USD za tonę węgla wskaźnikowego. W przeliczeniu na parametry węgla handlowego na rynku światowym10), odpowiada to poziomowi ceny około 37 USD/t. Oznacza to, że cena węgla wskaźnikowego zalecana przez Ministra Gospodarki już jest wyższa od ceny FOB na rynku światowym, wobec czego nie ma podstaw, aby w najbliższej przyszłości ta cena mogła wzrosnąć realnie. Gdyby jednak nastąpił jej wzrost, to pojawiłaby się silna skłonność do importu węgla (z czym mieliśmy już do czynienia w odniesieniu do węgla importowanego z Rosji i Ukrainy), a ewentualne bariery importowe nie mogłyby być w szerszym zakresie stosowane.\nDzięki transformacji rynkowej gospodarki, w tym przede wszystkim wykorzystywaniu rezerw efektywności, Polska może się rozwijać jeszcze przez kilka lat bez zwiększania zużycia energii pierwotnej i również energii finalnej. Wskazują na to dotychczasowe doświadczenia krajów w transformacji i dane statystyczne dla Polski dla dotychczasowego okresu transformacji w latach 1990-2000. Po krótkookresowym załamaniu na początku lat dziewięćdziesiątych w Polsce występował wzrost Produktu Krajowego Brutto (PKB) przy praktycznie stałym zapotrzebowaniu na energię elektryczną (rys. 1.15).\nRys. 1.15 Dynamika wzrostu PKB i zużycia energii elektrycznej w Polsce w okresie transformacji gospodarki narodowej (1990-2000); opracowanie własne na podstawie danych GUS\nSpecyfika transformacji gospodarczej zmusza do uwzględnienia tego zjawiska w prognozach zużycia zarówno energii pierwotnej, jak i energii elektrycznej. O ile owo zjawisko w kategoriach jakościowych jest nawet intuicyjnie zrozumiałe, to ujęcie ilościowe jest zagadnieniem znacznie trudniejszym. Tym niemniej, przy pewnych założeniach upraszczających i wykorzystaniu historycznych danych porównawczych dla produktywności energii elektrycznej w dwu różnych systemach gospodarczych można pokusić się również o pewne prognozy ilościowe. Istotne jest określenie prawdopodobnego zakresu dalszego wzrostu PKB w Polsce bez wzrostu zużycia energii elektrycznej.\nJeśli wziąć pod uwagę, że średnio produktywność energii elektrycznej na mieszkańca w krajach o gospodarce rynkowej była około dwukrotnie wyższa od produktywności tej energii w krajach o gospodarce centralnie sterowanej (rys. 1.16), oraz że w krajach Europy Centralnej i Wschodniej owa produktywność była nieco wyższa niż w byłym ZSRR, to można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć dla Polski, że w wyniku rynkowej transformacji gospodarki narodowej, PKB na 1 mieszkańca w odniesieniu do poziomu z roku 1990 mógłby wzrosnąć o około 50-80% bez wzrostu zużycia energii elektrycznej.\nRys. 1.16 Historyczna współzależność między PKB (według PPP w tys. USD (1985)) na 1 mieszkańca a jednostkowym zużyciem energii elektrycznej w wybranych krajach lub regionach świata (Oznaczenia: Δ – rok 1970, znak karo – 1980, znak nabla – 1990 odpowiednio dla krajów o gospodarce rynkowej i centralnie sterowanej)\nW latach 1990–1999 PKB na 1 mieszkańca w Polsce wzrósł o około 30%, co daje średnioroczny wzrost na poziomie 3%. Należy jednak uwzględnić, że w początkowym okresie wystąpił spadek PKB, co obniżyło tę średnią. W latach 1993-2000 średnioroczny wzrost PKB wyniósł około 4,8%. Według prognozy analityków Banku Światowego11), średnioroczne tempo wzrostu PKB w Polsce w latach 2000-2020 będzie wynosić około 5%, jeśli nie nastąpią nieprzewidywane wydarzenia polityczne, które owe prognozy zdewaluują.\nPrzy uwzględnieniu tego, że – jak wspomniano – po 1990 r. PKB mógł wzrosnąć w przedziale 50-80% bez istotnego wzrostu zużycia energii elektrycznej oraz że spełnią się niedawne oczekiwania Banku Światowego, zgodnie z którymi w latach 2000-2020 tempo wzrostu PKB ukształtuje się na średnim poziomie 5%, można przyjąć, że zapotrzebowanie na energię elektryczną przez dalsze trzy do sześciu lat będzie utrzymywać się na dotychczasowym poziomie.\nPo tym okresie należy liczyć się z wystąpieniem relacji między wzrostem PKB a wzrostem zużycia energii elektrycznej właściwych dla krajów o rozwiniętej gospodarce rynkowej. Można więc założyć, że współczynnik elastyczności wzrostu zużycia energii elektrycznej względem wzrostu PKB wzrośnie szybko z poziomu 0 do poziomu średniego dla Unii Europejskiej (ok. 0,8). Dane o prognozowanym poziomie zapotrzebowania na energię elektryczną do 2020 r. w Polsce przedstawia rys. 1.17.\nRys. 1.17 Przewidywane minimalne (kwadrat) i maksymalne (romb) zapotrzebowanie na energię elektryczną brutto w Polsce z uwzględnieniem efektu transformacji gospodarki\nWydaje się, że oficjalna prognoza zamieszczona w rządowych „Założeniach polityki energetycznej Polski do 2020 roku” jest zawyżona dla początkowego okresu jej horyzontu i zaniżona dla końcowego przedziału prognozy. W założeniach nie doceniono należycie skutków wprowadzania zasad gospodarki rynkowej poza sektorem energetycznym, w szczególności możliwości wzrostu PKB dzięki samemu wykorzystaniu rezerw produktywności energii przy zmianie systemu na rynkowy. Może to skutkować poważnymi konsekwencjami, np. dla wyceny wartości prywatyzowanych przedsiębiorstw elektroenergetycznych.\nPrzewidywany dalszy brak wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną w najbliższych kilku latach nie pozwoli na obniżenie z tego tytułu jednostkowych kosztów stałych, zarówno w sferze wytwarzania energii elektrycznej, jak i świadczenia usług przesyłowych (nie tylko zresztą w elektroenergetyce, ale i gazownictwie). Osłabi to w tych latach zakres pozytywnych efektów z wprowadzenia konkurencji na rynkach dwóch nośników energii: elektryczności i gazu, gdyż efekt transformacji dotyczy również zapotrzebowania na paliwa gazowe. Nie należy oczekiwać w najbliższych latach istotnego wzrostu zapotrzebowania na paliwa gazowe, ponieważ nawet zaostrzone przepisy ekologiczne mogą wpłynąć na zwiększenie udziału gazu w strukturze paliw dla elektroenergetyki dopiero w perspektywie 3-6 lat. Obniżenie cen energii elektrycznej i paliw gazowych może więc następować w wyniku redukcji innych elementów kosztów stałych, zwłaszcza kosztów zatrudnienia.\nNa możliwości rozwoju rynku energii elektrycznej wpływają również konsekwencje działań podjętych już w okresie transformacji. Do nich należą działania przedsiębiorstw elektroenergetycznych, jak również działania organów państwa wynikające ze swoistego pojmowania liberalizmu gospodarczego przy nienadążającym systemie regulacji prawno-ekonomicznej. Przykładem tego rodzaju działalności są kontrakty długoterminowe (KDT) zawarte pomiędzy PSE a przedsiębiorstwami wytwórczymi energii elektrycznej.\nPotrzeba kontraktów długoterminowych wynikała z sytuacji, w której znalazły się przedsiębiorstwa wytwórcze na początku okresu transformacji ustrojowej. Chodziło głównie o finansowanie niezbędnych inwestycji odtworzeniowych, modernizacyjnych i ekologicznych podejmowanych przez przedsiębiorstwa wytwórcze, których fundusze własne były dalece niedostateczne, aby sprostać tym zadaniom.\nReformę rynkową w energetyce rozpoczęto od wycofania dotacji do przedsiębiorstw energetycznych (z wyjątkiem ciepłownictwa), lecz nie zrezygnowano z centralnego sterowania cenami przez ministra finansów. To sterowanie miało na celu utrzymywanie cen na poziomie niższym od „ekonomicznego” w ramach kontynuacji opiekuńczej roli państwa oraz przeciwdziałanie tendencjom inflacyjnym. Taka interwencja państwa była główną przyczyną niechęci przedsiębiorstw energetycznych do inwestowania bez odpowiednich zabezpieczeń finansowych. Ostatecznie zabezpieczeniem zmniejszającym ryzyko inwestycyjne stały się kontrakty długoterminowe zawierane z PSE, przedsiębiorstwem które w owym czasie działało jako jedyny nabywca (single buyer).\nPoczątkowo zamierzano utrzymać zakres kontraktów długoterminowych na poziomie 25% planowanego rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną. Do oceny zapotrzebowania wykorzystywano prognozy opracowane przez Dyrekcję Rozwoju PSE S.A., które w owym czasie były bardzo optymistyczne. Na rok 2000 prognozowano zużycie brutto w najniższym wariancie (wariant – „stagnacja”) na poziomie około 155 TWh, czyli o około 10% wyższym niż wystąpiło faktycznie. Ówczesne władze Ministerstwa Przemysłu a potem Ministerstwa Gospodarki nie potrafiły oprzeć się dużemu naciskowi wytwórców na zawieranie większej liczby kontraktów długoterminowych, które gwarantowały stosunkowo bezpieczną przyszłość przedsiębiorstwom wytwórczym, gdyż zawierały klauzule cenowe zapewniające pewne zyski dla tych przedsiębiorstw.\nZawarte z PSE kontrakty nie stanowią formalnie podstawy do uznania kosztów wytwarzania objętych KDT za uzasadnione w sensie ustawy – Prawo energetyczne. Prezes URE ma upoważnienie (art. 45 ust. 1a) do oceny tych kosztów i uznawania ich jako koszty uzasadnione. Zakres tej interwencji regulatora jest trudny do oceny generalnej, gdyż występują tutaj duże zróżnicowania. Formuła KDT pozwala PSE jako kontrahentowi na coroczne przeglądy skutków KDT i ewentualnej korekty inflacyjnej cen, jak i tzw. minimum take, czyli minimalnego zakupu energii przez PSE. Dopóki KDT nie będą przekształcone w kontrakty finansowe, owo upoważnienie zostanie formalnie zachowane dla PSE i będzie pośrednio kontrolowane przez regulatora poprzez zatwierdzanie taryfy dla PSE. Przystąpienie wytwórców do Systemu Opłat Kompensacyjnych oznacza przejęcie tej funkcji bezpośrednio przez regulatora.\nKDT obejmują około 61% wolumenu zakupów energii przez spółki dystrybucyjne lub około 54% całości energii wytwarzanej przez elektrownie cieplne i elektrociepłownie. W 2000 r. średnia cena sprzedaży energii z KDT wyniosła około 137 zł/MWh, przy średniej cenie sprzedaży całości energii z tych źródeł wynoszącej około 126 zł/MWh. Należy podkreślić, że znacznie wyższa jest cena energii sprzedawanej przez wytwórców używających węgla kamiennego. W 2000 r. wyniosła ona około 169 zł/MWh. Na średnią cenę z KDT wpływa znacznie niższa cena energii wytwarzanej przez wytwórców wykorzystujących węgiel brunatny, a zwłaszcza przez Elektrownię Bełchatów (84,2 zł/MWh w 2000 r.).\nOprócz usztywnienia rynku hurtowego energii elektrycznej, istotny dla odbiorców jest sposób rozliczania skutków kontraktów długoterminowych. Część kosztów zakupu energii od wytwórców przez PSE w ramach KDT jest przenoszona w kosztach usługi przesyłowej świadczonej przez PSE jako tzw. opłata wyrównawcza stanowiąca część opłaty systemowej składnika opłaty przesyłowej. Przyczyną tego sposobu rozliczenia jest chęć zapewnienia równego udziału odbiorców finalnych w ponoszeniu skutków KDT. Powoduje to jednak pewne nieporozumienia, gdyż przez wielu odbiorców owe koszty są traktowane jako część kosztów transportu energii siecią przesyłową, podczas gdy jest to swoisty podatek na rynku energii (stranded costs) tylko przenoszony przez opłatę przesyłową.\nÓw podatek kompensacyjny również pozostanie po uruchomieniu Systemu Opłat Kompensacyjnych, co nastąpi z chwilą zwolnienia wytwórców i przedsiębiorstw obrotu z obowiązku przedstawiania taryf na energię dostarczaną odbiorcom korzystającym z TPA (odbiorcom pozataryfowym) do zatwierdzenia przez Prezesa URE. Nie należy liczyć, że w tym samym momencie dojdzie do natychmiastowego przekształcenia KDT w kontrakty finansowe i przystąpienia wytwórców do SOK. To przekształcanie będzie następować stopniowo, a część wytwórców prawdopodobnie nie zdecyduje się na ten krok ze względu na stanowisko banków zaangażowanych w finansowanie inwestycji objętych KDT. Banki żądają bowiem podwyższenia oprocentowania kredytów ze względu na zmianę stopnia ryzyka udzielonych kredytów z chwilą ich zamiany na kontrakty finansowe i włączenia wolumenu energii objętej KDT do gry rynkowej. W ciągu najbliższych 2–5 lat nie należy więc liczyć na istotne obniżenie realne cen energii elektrycznej objętych KDT.\nWady struktury organizacyjnej i własnościowej elektroenergetyki\npozycja Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A.\nWydzielenie przedsiębiorstwa przesyłowego PSE ze struktur pięciu pionowo zintegrowanych przedsiębiorstw okręgowych na początku reformy było słuszne z punktu widzenia perspektyw wprowadzania gospodarki rynkowej do elektroenergetyki, lecz przy tej okazji w sposób nie do końca przemyślany utworzono zbyt wiele przedsiębiorstw wytwórczych i dystrybucyjnych. Rozdrobnienie wytwórców i przedsiębiorstw dystrybucyjnych umożliwiło uzyskanie przez PSE dominującej roli w elektroenergetyce. Tę silną pozycję wzmocniły zawarte kontrakty długoterminowe oraz powierzenie temu przedsiębiorstwu wyłączności na prowadzenie obrotu z zagranicą i wielu funkcji zaplecza informacyjnego dla ówczesnego Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Było to związane ze słabością struktur ministerialnych. W 1997 r. szereg tych funkcji przejęła utworzona Agencja Rynku Energii, jednak nadal PSE odgrywa istotną rolę w przygotowywaniu wielu decyzji Ministra Gospodarki, zwłaszcza dotyczących polityki energetycznej i rozporządzeń wykonawczych do ustawy – Prawo energetyczne.\nW procesie uruchamiania rynku konkurencyjnego energii elektrycznej występuje zarówno potrzeba konsolidacji rozdrobnionych przedsiębiorstw, jak i zmniejszenia dominującej roli PSE. Należy jednak pamiętać o roli PSE decydującej dla bezpieczeństwa dostaw energii, a zwłaszcza o znaczeniu będącej w strukturze PSE Krajowej Dyspozycji Mocy (KDM). Niezbędnym warunkiem dla poprawnego działania rynku jest, wymagane m.in. przepisami Unii Europejskiej, rozdzielenie finansowe działalności w zakresie obrotu energią elektryczną i działalności sieciowej, w tym systemowej, a zatem wydzielenie handlu w ramach PSE albo powierzenie tej działalności odrębnemu przedsiębiorstwu. Nie wydaje się jednak zasadne wydzielanie KDM w odrębną strukturę organizacyjną, gdyż jest to integralna część przedsiębiorstwa PSE, działającego jako operator systemu przesyłowego.\nproblemy konsolidacji przedsiębiorstw\nDokonane na początku reformy rozdrobnienie przedsiębiorstw energetycznych zagraża bezpieczeństwu dostaw energii elektrycznej po pełnym uruchomieniu rynku konkurencyjnego, gdyż może doprowadzić do upadku tych przedsiębiorstw, które z racji historycznego rozwoju, położenia geograficznego lub zrealizowanych inwestycji ekologicznych mają wyższe koszty wytwarzania energii. Niezbędna jest ich konsolidacja w zakresie, który nie zniekształcałby mechanizmów konkurencyjnych na rynku krajowym, a następnie europejskim.\nKonsolidacja powinna dotyczyć przede wszystkim przedsiębiorstw, które uczestniczą lub mają uczestniczyć w rynku konkurencyjnym energii elektrycznej. Chodzi tutaj o przedsiębiorstwa wytwórcze, które mogą działać bezpośrednio na rynku energii dostarczanej do sieci a także na rynku usług systemowych. Nie dotyczy to w takim stopniu przedsiębiorstw zajmujących się wyłącznie obrotem energią elektryczną, gdyż na ogół owe przedsiębiorstwa nie mają dużego majątku własnego i ich ewentualny upadek nie spowoduje istotnych strat dla gospodarki. W przypadku przedsiębiorstw wytwórczych nie powinno się dopuścić do procesu żywiołowego, ze względu na konsekwencje dla gospodarki krajowej, jakie mogłaby mieć ewentualna remonopolizacja tego przemysłu.\nKonsolidacja przedsiębiorstw wytwórczych jest celowa ze względu na znany efekt skali, który umożliwia zmniejszenie kosztów własnych poprzez większą elastyczność alokacji środków, wzrost wiarygodności kredytowej i niższe koszty kapitału obcego, jak również niższe koszty kapitału własnego związane z niższym poziomem ryzyka inwestycyjnego.\nW kształtowaniu procesu konsolidacji przedsiębiorstw wytwórczych, które już uczestniczą w konkurencyjnym rynku dostaw energii elektrycznej do sieci w skali kraju, a niedługo będą w tej sytuacji w skali Europy, mamy do czynienia z wyborem pomiędzy zagrożeniem praktykami monopolistycznymi na rynku krajowym a konkurencyjnością na rynku europejskim. Powodzenie na rynku europejskim wymaga, aby powstawały duże firmy, zdolne do konkurencji z takimi przedsiębiorstwami jak Tractebel, National Power, PowerGen, RWE Energie, Preussen Elektra, Union Fenosa, Endesa i Vattenfall, posiadające każde od 17.000 do 44.000 MW mocy zainstalowanej, nie mówiąc o EdF – Francja, które jest gigantem energetycznym w Europie o mocy zainstalowanej powyżej 100.000 MW. Z tego tylko względu w procesie konsolidacji przedsiębiorstw wytwórczych w Polsce należałoby dążyć do stworzenia maksymalnie dużych przedsiębiorstw. Istnieje jednak wymóg, aby struktura przedsiębiorstw wytwórczych w kraju umożliwiała poprawne działanie przewidywanego rynku konkurencyjnego energii elektrycznej w skali naszego kraju, a więc w skali krajowej mocy zainstalowanej.\nWymaganie poprawności działania krajowego rynku konkurencyjnego energii elektrycznej nakłada ograniczenia na wielkość przedsiębiorstw wytwórczych tworzonych w procesie konsolidacji. Powinno obowiązywać tutaj powszechnie stosowane w świecie kryterium Herfindhala-Hirschmana (HHI) mówiące o tym, że suma kwadratów procentowych udziałów w rynku wszystkich jego uczestników nie powinna przekraczać 2.500. Wynika z niego, że w kraju nie powinno powstać mniej niż cztery przedsiębiorstwa posiadające średnio po jednej czwartej rynku energii. Należy zauważyć, że przy trzech przedsiębiorstwach posiadających udziały po 33% kryterium HHI nie jest już spełnione. Przy uwzględnieniu sumarycznej mocy zainstalowanej w kraju optymalną wielkością firmy wytwórczej powinno być przedsiębiorstwo posiadające około 8.000 MW mocy zainstalowanej.\nOdrębnym problemem jest struktura elektrowni w skonsolidowanych przedsiębiorstwach. Nie jest celowe łączenie elektrowni o tych samych systemowych charakterystykach technicznych i ekonomicznych, a więc np. elektrowni o podobnym poziomie kosztów zmiennych (np. opalanych tylko węglem brunatnym lub elektrowni o niskich kosztach transportu paliwa związanych z odległością od centrum wydobywczego węgla kamiennego), gdyż nowo powstałe przedsiębiorstwa powinny charakteryzować się podobnymi szansami na rynku konkurencyjnym możliwie w całym zakresie obciążenia systemu.\nStosowanie w procesie konsolidacji kryterium podobnych szans na rynku konkurencyjnym jest możliwe, jeśli państwo będzie miało wpływ na proces konsolidacji i nie będzie ona przebiegać w sposób żywiołowy. Zagraża to upadkiem wszystkich nieefektywnych przedsiębiorstw wytwórczych tuż po otwarciu rynku konkurencyjnego, gdyż naturalną tendencją będzie na przykład łączenie tylko nowoczesnych i efektywnych spółek przy pozostawieniu przestarzałych ich własnemu losowi. Nie jest to jednak optymalne rozwiązanie z punktu widzenia polityki gospodarczej państwa i również energetyki, gdyż w ten sposób można utracić dla celów energetycznych na przykład lokalizacje wyposażone w odpowiednią infrastrukturę.\nDość często formułuje się zarzut, że łączenie przedsiębiorstw efektywnych z mniej efektywnymi jest swoistą polityką ochrony mało efektywnych technologii, które dawno powinny ulec likwidacji, i że jest to działanie wbrew interesom odbiorców energii elektrycznej. Należy tutaj odróżniać jednak techniczną likwidację przestarzałych jednostek wytwórczych od likwidowania przedsiębiorstw wytwórczych. Proces likwidowania przestarzałych jednostek wytwórczych będzie następował w wyniku konkurencji również w przedsiębiorstwach skonsolidowanych, w których takie urządzenia są jeszcze w eksploatacji, a nie będzie dochodzić do likwidacji przedsiębiorstw i poważnych perturbacji z tym związanych.\nKształtowanie struktury skonsolidowanych przedsiębiorstw przed ich prywatyzacją ma w tym przypadku istotne pozytywne znaczenie, gdyż można do tego celu wykorzystać uprawnienia właścicielskie państwa, podczas gdy w procesie jednoczesnej konsolidacji i prywatyzacji zawsze należy się liczyć z wpływem potencjalnych inwestorów, których cele różnią się od celów właściwie określonej polityki energetycznej Polski. Poza tym już skonsolidowane przedsiębiorstwa uzyskują wyższą wartość w procesie prywatyzacji, co oznacza, że Skarb Państwa może uzyskać większe wpływy z tytułu ich prywatyzacji.\nW procesie konsolidacji przedsiębiorstw działających na rynku konkurencyjnym nie ma ograniczeń strukturalnych co do pionowej integracji działalności, jeśli mają one charakter rynkowy. Nie ma więc przeciwwskazań do łączenia przedsiębiorstw wytwórczych energii elektrycznej z przedsiębiorstwami wydobywczymi węgla, jeśli ceny węgla ustalane są na prawidłowo działającym rynku konkurencyjnym. Nieprawidłowe funkcjonowanie rynku powinno być przedmiotem zainteresowania organu antymonopolowego. Nie ma również przeciwwskazań do łączenia działalności różnego charakteru, w tym również pozaenergetycznych. Łączenie działalności rynkowej z działalnością podlegającą regulacji jest możliwe pod warunkiem zapewnienia nie subsydiowania jednej przez drugą. Powinien wtedy obowiązywać tzw. „chiński mur” na styku tych działalności.\nKonsolidacja przed prywatyzacją może być jednak przyczyną opóźnienia procesu prywatyzacji, jeśli sam proces łączenia ulegnie wydłużeniu z powodów biurokratycznych lub ambicjonalnych kadry zarządzającej spółkami podlegającymi przekształceniom. Są to jednak koszty procesu konsolidacji, które trzeba ponieść w imię przyszłych efektów.\nWymagania dotyczące konsolidacji przedsiębiorstw działających na rynku konkurencyjnym nie dotyczą procesu łączenia przedsiębiorstw, które z charakteru swojej działalności są monopolistami i podlegają regulacji a nie bezpośrednio mechanizmom rynku konkurencyjnego. Nie dotyczą więc przedsiębiorstw sieciowych, w których konsolidacji powinny być brane pod uwagę inne kryteria. Podstawowym powinno być kryterium terytorialne. Łączeniu mogłyby zatem ulegać przedsiębiorstwa sieciowe (w tym przypadku dystrybucyjne) położone na sąsiednich terenach. Tylko wtedy bowiem można byłoby wykorzystać efekt skali w optymalizacji kosztów eksploatacji i remontów oraz obsługi odbiorców. Drugim kryterium powinien być zbliżony poziom kosztów własnych działalności sieciowej (przesyłania i dystrybucji). To kryterium dotyczy raczej zakresu konsolidowanych przedsiębiorstw i nie ma charakteru bezwzględnego, jeśli dopuszcza się terytorialne różnice w cenach energii elektrycznej. Zawsze jednak zbyt duże różnice mają wydźwięk społeczny i zwykle występuje tendencja do regionalnego wyrównywania cen.\nJest to oczywiście problem decyzji politycznych, które znajdują swoje odbicie w regulacjach prawnych. W Hiszpanii, gdzie wprowadzono konkurencyjny rynek energii elektrycznej, przyjęto rozwiązanie, w którym ceny dla określonych grup odbiorców są jednolite w kraju. Doprowadziło to bardzo skomplikowanej struktury rynku konkurencyjnego z mechanizmami kompensacji różnic w kosztach działalności sieciowej zawartymi w sposobie ustalania stawek opłat węzłowych za usługi przesyłowe.\nW procesie konsolidacji przedsiębiorstw będących monopolami naturalnymi nie wyklucza się również integrowania pionowego i poziomego z innymi rodzajami działalności. Może to jednak być zrealizowane wyłącznie przy spełnieniu warunku postawienia „chińskiego muru” pomiędzy działalnością regulowaną a rynkową. Przedsiębiorstwa sieciowe, które muszą obsługiwać handlowo swoich odbiorców taryfowych12) mogą więc być łączone z przedsiębiorstwami wytwórczymi, jeśli zapewni się regulację kosztów lub rynkowe warunki działania wytwarzania, a więc koszty wytwarzania będą kształtowane według cen regulowanych albo rynkowych. Warunki rynkowe oznaczają, że wytwarzanie w takim przedsiębiorstwie będzie włączone do rynku konkurencyjnego i energia będzie w całości kupowana na rynku. Ten sposób został wykorzystany przez przedsiębiorstwa dystrybucyjne w Anglii i Walii, które dokonały zakupu elektrowni w ramach procesu „odchudzania” rynkowych gigantów wytwórczych PowerGen i National Power.\nRestrykcje konsolidacyjne powinny być zastosowane do przedsiębiorstwa sieciowego będącego operatorem systemu przesyłowego. W zasadzie takie przedsiębiorstwo nie powinno prowadzić innej działalności, która może powodować praktyki dyskryminacyjne (np. wytwarzanie nie służące do celów zapewnienia stabilności systemu lub wymaganej jakości dostaw). W przypadku prowadzenia również działalności pozaenergetycznej, czego w zasadzie nie można całkowicie wykluczyć, „chiński mur” powinien być szczególnie szczelny i kontrolowany przez organ regulacji. Dotyczy to nie tylko rozdzielenia księgowości, lecz również przepływów finansowych, przez ustalenie umownych czasami granic działalności.\nW konsolidacji przedsiębiorstw regulowanych istotna jest cecha, na którą rzadko zwraca się uwagę. Otóż skonsolidowane przedsiębiorstwo – obok zmniejszania kosztów w wyniku działania „efektu skali” – ma możliwość zmniejszania różnic pomiędzy uzasadnionym poziomem kosztów świadczenia usług dla poszczególnych grup odbiorców, dzięki ich rozłożeniu na większą liczbę odbiorców w poszczególnych grupach. Mniejsze jest również ryzyko wynikające z błędów prognozowania zapotrzebowania, co ma istotne znaczenie w świetle znowelizowanej ustawy – Prawo energetyczne, wprowadzającej ograniczenia w przenoszeniu struktury kosztów stałych i zmiennych na strukturę płatności stałych i zmiennych.\nWarto zwrócić uwagę również na sam zakres konsolidacji, na to czy ma ona być jedynie kapitałowa czy również organizacyjna. W przypadku konsolidacji tylko kapitałowej nie zawsze można uzyskać w pełni „efekt skali”, ponieważ w tak skonsolidowanej organizacji pozostaną tendencje do obrony kosztów poszczególnych jednostek i niechęć do podporządkowywania się poleceniom władz nadrzędnych racjonalizującym działanie całej firmy. Z drugiej strony pewna samodzielność jednostek organizacyjnych może wyzwalać impulsy do wewnętrznej konkurencji. Wybór zakresu konsolidacji, zwłaszcza w perspektywie prywatyzacji, jest zagadnieniem wymagającym optymalizacji wewnętrznej, która ma mniejsze znaczenie dla istoty konsolidacji natomiast ma duże znaczenie dla efektywności działania skonsolidowanych przedsiębiorstw.\nWokół konsolidacji przedsiębiorstw energetycznych toczy się dyskusja, która często niewiele ma wspólnego z istotą tego procesu. Konsolidacja jest potrzebna jednak tylko w takim zakresie, który nie zlikwiduje efektów konkurencji. To proste w istocie kryterium nie zawsze udaje się łatwo spełnić. W dużej mierze będzie to zależało od uświadomienia sobie istoty i konsekwencji tego procesu zarówno przez organy właścicielskie, związki zawodowe, jak i zarządy konsolidowanych spółek.\nSpuścizną po starym systemie politycznym w Polsce jest dominująca własność państwowa przedsiębiorstw energetycznych. W świetle perspektywy rozwoju prawidłowo działającego rynku konkurencyjnego energii elektrycznej niezbędny jest zharmonizowany proces prywatyzacji elektrowni systemowych. Jak wiadomo, rynek konkurencyjny nie będzie działał prawidłowo przy dominującym udziale jednego inwestora, a zwłaszcza jeśli tym inwestorem jest Skarb Państwa. W tym przypadku występuje bowiem konflikt pomiędzy funkcjami właścicielskimi a funkcjami regulacyjnymi państwa. Z tego względu potrzebna jest prywatyzacja przede wszystkim przedsiębiorstw wytwórczych, które mają być podmiotami na rynku konkurencyjnym, co nie oznacza, że należy zatrzymać prywatyzację spółek dystrybucyjnych. Może ona przebiegać równolegle, jednak w interesie państwa powinno leżeć jak najszybsze sprywatyzowanie przedsiębiorstw wytwórczych.\nPowyższy wymóg można złagodzić, jeśli zapewni się w pełni komercyjne działanie przedsiębiorstw będących własnością Skarbu Państwa, a więc jeśli państwo jako właściciel i jako również regulator zasad rynkowych nie będzie stwarzać uprzywilejowanych warunków działalności dla tych przedsiębiorstw, aby nie naruszyć podstawowej zasady niedyskryminacji podmiotów na rynku. W tym samym stopniu dotyczy to przedsiębiorstw komunalnych, jeśli będą one działać na rynku konkurencyjnym.\nTen warunek jest niezwykle trudny do spełnienia, i to nie tylko w Polsce. Dyskutuje się o tym również w krajach Unii Europejskiej, gdzie funkcjonuje na rynku duża liczba przedsiębiorstw będących nadal własnością państwową. Jeśli zapewnione jest działanie komercyjne przedsiębiorstw państwowych, nie powoduje to większych zakłóceń na rynkach komercyjnych. Przykład tego stanowi skandynawski rynek energii elektrycznej, który działa poprawnie przy przeważającej własności państwowej i komunalnej. Również w Niemczech nie powoduje to zakłóceń w działaniu konkurencji. Nie ma z tym większych problemów w większości innych krajów Unii Europejskiej, gdzie zachowanie komercyjne jest w pełni ugruntowane również w odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych.\nInaczej nieco przedstawia się sprawa dla przedsiębiorstw regulowanych, gdzie nie ma bezpośrednio mechanizmów konkurencji, które wymuszają zachowania komercyjne. W tym przypadku potrzebna jest silna niezależność polityczna regulatora, aby egzekwować uzasadniony poziom kosztów działalności regulowanej przy rozmaitych naciskach politycznych, zwłaszcza w przypadku, kiedy władza polityczna znajduje się pod silnym wpływem związków zawodowych, gdy występują polityczne przesłanki nominacji do władz spółek, gdy istnieją tendencje do zamazywania przejrzystości struktury kosztów w celu prowadzenia (subsydiowania) działalności pozaenergetycznej, itp. Podstawowym problemem jest zapewnienie jasnych przepisów dotyczących uznawania kosztów kapitału jako kosztów uzasadnionych we wszystkich przedsiębiorstwach, niezależnie od rodzaju własności. Prawo energetyczne na poziomie ustawy zapewnia równe traktowanie podmiotów niezależnie od własności. Dotychczas nie udało się jednak przekonać przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki i Ministerstwa Finansów, aby w przepisach wykonawczych dotyczących kształtowania taryf były określone szczegółowe warunki obliczania uzasadnionego poziomu kosztów kapitału. W Urzędzie Regulacji Energetyki natomiast to zagadnienie jest należycie doceniane, co sprzyja wyłonieniu się praktyki regulacyjnej w tym zakresie, która być może przerodzi się w odpowiednie uregulowania prawne.\nDotychczasowe doświadczenia wskazują, że inwestorzy preferują zakup akcji przedsiębiorstw dużych, gdzie istnieją duże rezerwy efektywności i szerokie pole działania do przedsięwzięć proefektywnościowych, zwłaszcza przy wykorzystaniu czynnika skali. Umożliwia to większe możliwości zdobycia odpowiedniej pozycji na rynku konkurencyjnym energii elektrycznej. Powtórzmy więc, że prywatyzacja przedsiębiorstw wytwórczych powinna więc być poprzedzona ich administracyjną konsolidacją lub – jeśli to miałoby opóźnić proces prywatyzacji – powinna odbywać się jednocześnie z prywatyzacją poprzez tzw. sprzedaż pakietową.\nW programie Ministerstwa Skarbu Państwa zdecydowano się na stopniową prywatyzację przedsiębiorstw energetycznych. Etapowa prywatyzacja wprawdzie pozwala na przedłużenie sprawowania właścicielskiej funkcji państwa, lecz powoduje obniżenie zainteresowania potencjalnych inwestorów a więc i niższe oferty cenowe. Poza tym wydłuża okres oczekiwania na efekty z prywatyzacji, zwłaszcza dotyczące usprawnienia zarządzania, restrukturyzacji i wzrostu efektywności. Stwarza iluzję zachowania spełniania wymogów bezpieczeństwa energetycznego w zakresie wpływu właścicielskiego państwa na działalność prywatyzowanych spółek. To zaś jest wątpliwe, gdyż często decyzje w tych przypadkach podejmowane są przez ludzi mianowanych z klucza politycznego a nie profesjonalnego.\nPrzyjęcie przez Ministerstwo Skarbu Państwa praktyki wymuszania na inwestorach strategicznych obejmowania większościowych udziałów przez podnoszenie kapitału akcyjnego nie jest uzasadnione we wszystkich przypadkach. Wprawdzie zapewnia to dopływ środków na finansowanie inwestycji sprywatyzowanego przedsiębiorstwa, lecz z góry przesądza się, że będzie to finansowanie kapitałem własnym. Nie we wszystkich przypadkach jest to uzasadnione zakresem inwestycji i nie zawsze jest to optymalne rozwiązanie dla sposobu finansowania inwestycji. O tym powinna decydować analiza optymalizacyjna, która dla przedsiębiorstw sieciowych jest częścią planów rozwoju, wymaganych prawem energetycznym i uzgadnianych z Prezesem URE. Arbitralne wymuszenia w umowach prywatyzacyjnych podnoszenia kapitału przez inwestorów strategicznych może być źródłem wzrostu kosztów i w konsekwencji wzrostu taryf energii elektrycznej lub – w przypadku przedsiębiorstw wytwórczych – przyczyną osłabienia pozycji przedsiębiorstwa na rynku konkurencyjnym. Wszystko to odbija się oczywiście na wysokości ofert prywatyzacyjnych i może być przyczyną niepotrzebnych strat Skarbu Państwa.\nZrozumiałe są wymagania związków zawodowych dotyczące gwarancji utrzymania zatrudnienia w prywatyzowanych przedsiębiorstwach. Niestety, przeradzają się one w klauzule w umowach prywatyzacyjnych zapewniające utrzymanie stanu zatrudnienia sprzed prywatyzacji na okres do 10 lat po podpisaniu umowy prywatyzacyjnej. Wiadomo, że polskie przedsiębiorstwa energetyczne mają wskaźniki zatrudnienia znacznie przewyższające odpowiednie wskaźniki w krajach bardziej rozwiniętych. Już obecnie, mimo niższych płac, koszty zatrudnienia w energetyce polskiej są wyższe niż w krajach Unii Europejskiej. Potrzebne są działania zmierzające do restrukturyzacji zatrudnienia, jeśli krajowe przedsiębiorstwa mają być konkurencyjne na rynku europejskim. Owe klauzule socjalne związane z prywatyzacją być może zapewniają bezpieczeństwo socjalne pracowników krótkoterminowo. W dalszej perspektywie może się jednak okazać, że jest to działanie również na szkodę pracowników, gdyż zwiększa się w ten sposób prawdopodobieństwo upadku przedsiębiorstwa lub osłabienia jego pozycji na rynku konkurencyjnym lub podejmowania drastycznych działań ograniczających zatrudnienie w obliczu sytuacji. Mamy przykłady takiego działania w innych sektorach gospodarki.\nW przypadku przedsiębiorstw, których działalność jest poddana regulacji, zwłaszcza mających charakter monopoli naturalnych, zagwarantowanie przez państwo wysokiego zatrudnienia powoduje konflikt pomiędzy regulacyjną funkcją państwa, zmierzającą do podwyższania efektywności działania przedsiębiorstw, a zadaniami polityki socjalnej sformułowanymi w podpisanych klauzulach socjalnych umów prywatyzacyjnych. W oczywisty sposób przedsiębiorstwa sprywatyzowane będą chciały, aby regulator uznał wysokie koszty zatrudnienia za uzasadnione, gdyż były wymuszone przez inny organ państwa. W ten sposób zostaną podwyższone taryfy dla odbiorców. Już mamy z tym do czynienia w przypadku nowo sprywatyzowanych elektrociepłowni.\nWydaje się, że pakiety socjalne w umowach prywatyzacyjnych powinny być konstruowane w sposób zapewniający bądź to odprawy dla osób, które zechcą odejść na wcześniejszą emeryturę (przykład węgierski), bądź pomoc finansową w przekwalifikowaniu osób, które chcą przejść do nowej pracy. Należy zdawać sobie sprawę również, że inwestorzy zmuszani do podpisywania tego rodzaju klauzul muszą sobie skompensować straty z tego tytułu zwykle poprzez spowolnienie wzrostu płac, stosując np. zaostrzone kryteria kwalifikacyjne.\nW związku z wejściem w życie nowego prawa energetycznego, które zapewnia niezbędny poziom regulacji działalności przedsiębiorstw energetycznych, nie jest potrzebne utrzymywanie właścicielskich funkcji państwa w spółkach sprywatyzowanych, w których Skarb Państwa utracił pakiet większościowy. Zawsze bowiem może dochodzić do konfliktu tych dwu funkcji. Pozostawienie możliwości właścicielskiego oddziaływania państwa w sprywatyzowanych spółkach regulowanych wpływa na zmniejszenie atrakcyjności tych przedsiębiorstw dla inwestorów strategicznych, co odbija się negatywnie na wysokości ofert prywatyzacyjnych i zyskach z tego tytułu dla Skarbu Państwa.\nNa całym procesie prywatyzacji zarówno przedsiębiorstw wytwórczych, jak i dystrybucyjnych odbija się negatywnie brak wyraźnej koncepcji prywatyzacji PSE. Jest to związane ze szczególną rolą PSE jako operatora systemu przesyłowego oraz kontrahenta w kontraktach długoterminowych zawartych z przedsiębiorstwami wytwórczymi. Wydaje się, że potrzebne jest tutaj wyraźne stanowisko rządu, co do zakresu utrzymywania bezpośredniego wpływu właścicielskiego państwa na działalność tego przedsiębiorstwa. Powinna być rozważona koncepcja objęcia akcji PSE przez głównych użytkowników sieci przesyłowej, a więc przez spółki dystrybucyjne, z możliwością pozostawienia „złotej akcji” Skarbowi Państwa, co w stosunku do tego strategicznego przedsiębiorstwa wydaje się uzasadnione.\nPrywatyzacja przedsiębiorstw energetycznych jest częścią ogólnego procesu przekształceń rynkowych naszej gospodarki. Dotyczy sektora infrastrukturalnego, a więc mającego wpływ na całe społeczeństwo. Zrozumiałe względy bezpieczeństwa energetycznego nie powinny jednak być wykorzystywane jako usprawiedliwienie dla pozostawiania właścicielskiego wpływu państwa tam, gdzie to nie jest wymagane lub tam, gdzie może powodować zagrożenie interesów odbiorców. Prywatyzacja ma służyć również odbiorcom w postaci sprawniej zarządzanych przedsiębiorstw, co powinno zostać wymuszone bądź to przez rynek konkurencyjny bądź niezależną regulację.\nRegulacja taryf w okresie transformacji\nProces transformacji gospodarki wymaga szczególnych metod regulacji taryf energii elektrycznej. W procesie ustalania i zatwierdzania taryf dla energii elektrycznej kluczowymi są przepisy artykułu 45 ustawy – Prawo energetyczne. W ust. 1 tego artykułu ustawodawca wymaga, aby taryfy z jednej strony zapewniały pokrycie uzasadnionych kosztów działalności w zakresie wytwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią, kosztów modernizacji, rozwoju i ochrony środowiska, a z drugiej strony, aby zapewniały ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. W nowelizacji ustawy w art. 45 pojawił się nowy ustęp 1a, który pozwala uznać koszty wynikające z KDT jako podstawę do stanowienia taryf energii elektrycznej w części, którą Prezes URE uzna za uzasadnioną.\nPowyższe kryteria powinny służyć przedsiębiorstwom energetycznym w procesie opracowania taryf oraz regulatorowi w procesie ich zatwierdzania. Ich interpretacja ma zasadnicze znaczenie zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla odbiorców paliw i energii. Oddziaływanie tych kryteriów jest wzajemnie przeciwstawne, gdyż prowadzi do ustalania taryf odpowiadających kosztom działalności przedsiębiorstw a jednocześnie do zbliżenia tempa wzrostu cen i stawek opłat do poziomu akceptowalnego społecznie. Dylemat ten musi rozwiązywać regulator w ramach ustawowego obowiązku równoważenia w procesie regulacji taryf interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców.\nOwa zasada równoważenia interesów została uwzględniona już w rozporządzeniu „taryfowym” dla energii elektrycznej, w którym Minister Gospodarki ograniczył tempo wzrostu cen wskaźnikowych. Weryfikując poziom i strukturę kosztów i stosując zasadę równoważenia interesów przedsiębiorstw i odbiorców, regulator musi ocenić dopuszczalne tempo wzrostu cen i stawek opłat dla każdej grupy odbiorców.\nZgodnie z przepisami taryfowymi liczbowym wyrazem zastosowania kryteriów zasadności kosztów są proponowane przez przedsiębiorstwa energetyczne i zatwierdzane przez regulatora wartości współczynnika korekcyjnego X w formule pułapu cenowego RPI-X na kolejne lata okresu obowiązywania nowej taryfy. Formuła określa dopuszczalne tempo wzrostu cen wskaźnikowych. Stosownie do definicji zawartej w rozporządzeniach taryfowych współczynnik X musi zawierać dodatnią składową efektywnościową, wskazującą zakres zmniejszenia inflacyjnego wzrostu ceny wskaźnikowej, oraz składową – dodatnią lub ujemną – uwzględniającą wpływ czynników zewnętrznych na konieczność realnej zmiany ceny wskaźnikowej (po odjęciu wartości RPI) przy tej samej efektywności działalności koncesjonowanej. Do czynników zewnętrznych można zaliczyć np. zmianę cen paliwa w tempie różnym od tempa inflacji, realną zmianę kosztów amortyzacji w wyniku zakończonych inwestycji, zwłaszcza ekologicznych, oraz ewentualną kompensatę strat finansowych działalności koncesjonowanej w wyniku ograniczeń tempa wzrostu cen w poprzednim okresie obowiązywania taryfy. W celu uwiarygodnienia danych przyjmowanych do określania współczynnika X przedsiębiorstwo powinno posiadać plan rozwoju uzgodniony z regulatorem.\nNie udało się w przepisach doprowadzić do wyodrębnienia owych dwu składników w formule pułapu cenowego. Wyodrębnienie we współczynniku korekcyjnym X składowej efektywnościowej i składowej czynników zewnętrznych pozwoliłoby na bardziej przejrzyste stosowanie zasady równoważenia interesów przedsiębiorstw i odbiorców w perspektywie długoterminowej, dopuszczając ze względów bezpieczeństwa transparentne rozwiązania zmuszające przedsiębiorstwa krótkoterminowo do działalności wykazującej straty. Można byłoby uzyskać akceptację i jednakowe rozumienie kryteriów oceny zasadności kosztów przez przedsiębiorstwa i regulatora a także przez przedstawicieli organizacji zajmujących się ochroną konsumentów. Być może wzorem wielu krajów wprowadzających współczesne zasady regulacji dojdzie do tego również w Polsce.\n1) Kategoria kosztów uzasadnionych występuje przede wszystkim w odniesieniu do działalności regulowanej, gdyż na rynku konkurencyjnym, prawidłowo działającym, zasadność kosztów jest weryfikowana przez mechanizmy konkurencji. Na rynkach regulowanych, gdzie ceny są stanowione przez organy regulacji, zasadność kosztów jest oceniana przez te organy na podstawie analiz porównawczych (yardstick competition).\n2) Sektor ciepłownictwa ma charakter lokalny i swoją specyfikę, która znacznie ogranicza możliwość rynkowej konkurencji i z tego względu to zagadnienie nie było tak krytyczne.\n3) Poziom ekonomiczny cen zapewniają przedsiębiorstwom przychody pokrywające koszty uzasadnione i rozsądny poziom zysku bez dotacji zewnętrznych.\n4) Chodzi tutaj przede wszystkim o wydajność pracy związaną ze strukturą organizacyjną, w tym z rozbudowanymi własnymi służbami remontowymi o małym stopniu wykorzystania, służbami socjalnymi, itp.\n5) Cena jednoskładnikowa jest to średnia wartość ilorazu płatności i zużycia energii elektrycznej przez odbiorcę.\n6) W gazownictwie występują podobne ograniczenia okresu transformacji w stopniu nawet wyższym niż w elektroenergetyce.\n7) Główną przyczyną różnic w efektywności przedsiębiorstw są warunki geologiczne wydobywania węgla w USA, Australii i Afryce Południowej, gdzie dominują kopalnie odkrywkowe, w których koszty są znacznie niższe niż koszty w kopalniach głębinowych w Polsce.\n8) Węgiel wskaźnikowy to węgiel o wartości opałowej 21 GJ/t, zawartości siarki 0.9% i popiołu 22%.\n9) Energy and Development Report 1999, The World Bank, Washington D.C. 2000.\n10) Wartość opałowa węgla handlowego wynosi ok. 25 000 kJ/kg.\n11) Energy and Development Report 1999, op. cit.\n12) Odbiorca taryfowy – odbiorca nieupoważniony do korzystania z usług przesyłowych lub odbiorca upoważniony, który z tych usług nie chce korzystać.\n[ 1.2 Rynkowa reforma ... ] [ Spis treści ] [ 2.1 Model rynku ]


autor: Saruman z Isengardu\n03 lis 2010, 21:10\nForum: Bitewne przedszkole, czyli co wybrać...\nTemat: Jak przekonać kolegów?\nMusisz poprostu im zaproponować jakiś fajny scenariusz np. maks limit do 700pkt.\nMyślę że się na to skuszą, a zabawa będzie pszednia.\n03 lis 2010, 20:14\nForum: Prezentacje Armii\nTemat: Armia Kirdana- Númenor (str.1)/ Rivendell (str.3)\nBombowa armia. Rzadko kto ją kolekcjonuję, a więc orginalna. Niezły klimacik i malowanie PRO. Pewnie latami uczyłeś się malować figurki. :o:: Dodano po 23 godzinach 38 minutach 45 sekundach: Armia bez dwóch zdań najlepiej pomalowana. Tylko trochę za ciemne podstawki do podstawowych jednostek zrobiłe...\n03 lis 2010, 19:31\nTemat: Najlepszy bohater armii Rohanu\nTrochę mało głosów na Gamlinga to dziwne. Jego staty są ogólnie nie rewelacyjne ale jak dokupimy sztandar. I wystawimy obok niego innych bohateróe jest całkiem przydatny.\n03 lis 2010, 19:29\nTemat: Gildor męczy GS'a\nCałkiem całkiem Jak na pierwszą figurkę to szacun\n03 lis 2010, 18:37\nForum: Rozmowy ogólne / Strategia i taktyka\nTemat: Początki waszej gry w Lotra?\nMoje początki zawdzięczam koledze. Na początku wogóle nieinteresowałem się LoTR-em\nale gdy mój przyjaciel nauczył mnie w to grać zrozumiałem, że jest to gra właśnie dla mnie. Moim początkiem były gazetki DeA, a później armia Isengardu. Kolekcjonuje już to wszystko od jakiś 3 lat.\n03 lis 2010, 15:42\nForum: Gry komputerowe, karcianki, planszówki\nTemat: Najlepsze gry PC*\nDla mnie najlepszą grą jest:\n1. God of War III\n2. Call of Duty 2\n3. Call of Duty World at War\n5. Władca Pierścieni Bitwa o Śródziemie\n03 lis 2010, 15:39\nTemat: Call of Duty Seria\nCall of Duty Seria\nJak wiecie seria CoDa jest najlepszą serią strzelanek. Możecie w tym temacie pisać wszystko o wszystkich CoD-ach.\n03 lis 2010, 15:31\nTemat: Konwersje by Hawaj\nNiezle są te pierwsze gobaski co skaczą z tej skałki.\n03 lis 2010, 15:29\nTemat: Armia Kijanki-Isengard/Gondor & Fiefdoms/Fiefdoms\nCałkiem niezła ta armia białej ręki. Ale mogłeś dokupić Vrasku i kuszników. Wtedy miałbyś niepokonaną salwę strzał z kusz. Estetycze i ładnie pomalowane figurki to wielki +. Brawo życzę ci żebyś dalej kolekcjonowaj Isengard.\n02 lis 2010, 20:40\nTemat: Armia Sleth'a - Isengard\nSuper armia ale trochę mała. Moim zdaniem powinienieś dokupić trochę bohaterów imiennych, sztandar oraz kuszników i będzie git. Niezła konwersja UH z tarczą. Zamiast miecza toporek- całkiem pomyslowe i orginalne jeszcze nie widziałem żeby jakiś UH miał toporek. Nieźle je pomalowałeś tylko trochę za ...\n02 lis 2010, 19:35\nTemat: Która armia Wolnych Ludów jest najlepsza?\nThe Shire ponieważ jak się zbierzę taką armię np. na 500p jest ich dużo, na dodatek jak zaczną ciskać kamieniami na 3+ są prawie tak okrutni ja UH. Niestety hobbici sa tylko metalowi ale za to mają fajoskich bohaterów.\n14 paź 2010, 20:26\nTemat: Seria: God of War - Śladami Kratosa\nTo najlepsza gra w moim życiu. Najlepsza z całej trylogii jest III po prostu musicie m nią zagrać!!!\n18 kwie 2009, 10:50\nForum: O! Forum Mitrila\nTemat: A co Ty sądzisz o Mitrilu?\nPolecę wszystkim kumplom waszą stronkę jest zajefajna.\n17 kwie 2009, 6:18\nTemat: The Witcher\nJest niezła mam edycję rozszerzoną. Jest dosyć prosta. Jest to istne arcydzieło muza grafa pomysł postacie, a na dodatek jest jeszcze POLSKA.\n16 kwie 2009, 19:49\nForum: My name is Aragorn, son of Arathorn\nTemat: "Jestem wesoły Romek..." - przedstaw się\nInteresuje się LoTR już 2 lata i mogę przyznać że całkiem nieżle się uczę. Jakoś znajduję półtora godziny na malowanie itp. Moim ulubionym filmem jest WP Dwie Wieże dla tego zbieram Isengard i Rohan


Jak zachować zmarszczki z dala od twarzy\nAmerykańska akademia konferencji medycyny antyresorpcyjnej 2018\nNajlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach - Jak usunąć zmarszczki z twarzy mężczyzny\nNeutralny przeciw zmarszczkom krem na noc indie Jest neutralny dla warstwy ochronnej naskódukt Ziaja Kuracja Wybielająca Krem wybielający przeciw zmarszczkom na noc został oceniony 10 razy. Pl Herbata Tulsi Green Tea OW Indie Saszetki 25szt. Nawilżający ziołowy lotion do twarzy Buddha Delight 100ml Song of India Song of IndiaKod: 2670. Zapraszam do dyskusji.\nKrem przeciw wypryskom. Z kolei w starożytnych Indiach grudki srebra służyły do Krem jest bezpieczny dla skóry wrażliwej. Davvero utile, soprattutto per principianti. Pl oferuje najwyższej jakości suplementy, kosmetyki i zioła ajurwedyjskie z Indii w przystępnej cenie darmowa wysyłka.\nScribd is the world s largest social reading and publishing. Kosmetyk wyprodukowany w Indiach. Wejdź i kupuj taniej. Zioła Szwedzkie Na Wypadanie Włosów afsti Anti ageing OILAGE DERMEDIC 55g C vit Nano PREVENTI ANGIO DERMEDIC 50ml zaczerwienienia redukujący noc na krem CAPILINE DERMENA 50ml dzień na ochronny krem nawilżający CAPILINE.\nPl KREM DO TWARZY ROZJAŚNIAJĄCY HIMALAYAZIOŁOWY INDIE AJURWEDA 50G) w kategorii Kremy Twarz Kosmetyki, Rozjaśniający krem do twarzy Himalaya. Community Calendar. Najlepszy krem do twarzy aha w indiach Najlepszy krem do twarzy aha w indiach.\n1st City Van Hire Ltd Objave. Ale później zastosuj. Okazja cenowa Biotherm Blue Therapy Accelerated krem regenerujący i nawilżający przeciw starzeniu. Krem Rozświetlający Cerę Himalaya 5.\nZnajdź więcej Essential Oil informacji o 10 ml czysta indie super floret jasmine oleju wysokiej jakości oil syringe, dostawcach india scarf z Chin tanich oil flame od Yy make up Store na Aliexpress. Himalaya krem pobudzający do twarzy na dzień 50ml marki. Co Gorący hurtownie chunyan krem pod oczy przeciw starzeniu dokręcania 2 10sztuki.\n50 lot yiqi wybielanie glossing aktywny krem pod oczy1 kawałek 30 ml) ziołowy krem pod oczy. Kup teraz Do schowka. Do natłuszczania nie tylko twarzy, Dieta dla pięknej skóry3) Krem do twarzy7) Krem ziołowy. Co może być szczególnie cenne dla posiadaczy skóry tłustej i wieków przez. Krem ziołowy na dzień Swati. W Wydarzenia Rozpoczęty. Tabletki przeciw starzeniu się w indiachW Indiach uważa się że zapobiega starzeniu W Indiach uważa się w profilaktyce przeciw· Ingevoegde video badacza specjalizującego się w wysportowanej sylwetce i metabolizmie 30 latków raźno przemierzają ulice łykając tabletki przeciw starzeniu. DRZEWO HERBACIANE OGÓREK tonik odświeżająco matujący 100ml w do cery tłustej i mieszanej mleczko do mycia twarzy usuwa. Grazie a tutti ragazzi dei. Ale znalazlam w internecie opinie osob.\nPrzez czynnik SPF naszego kremu. URODA Kwiaty Polskie Krem do rąk przeciw zmarszczkom. Poznaj cene tego produktu oraz.\nD293- 926EA w kategorii Zdrowa żywność opinie i recenzje. Krem do Twarzy Żeń- Szeń. Krem przeciwzmarszczkowy Anti Wrinkle Cream.\nPrzeciw starzeniu organizmu. Pozostałe kosmetyki do ciała; Producent: Organic India; Inspirująca i aromatyczna herbata z wyselekcjonowanych najlepszych odmian liści Tulsi: Rama, Krishna i Vana. Jaiphal przeciw starzeniu organizmu. To wszystko zmniejsza szansę przedwczesnego starzenia się skóry. Indie znane są z pięknych widoków i pięknych kobiet. Gorąco w chinach sprzedaż hurtowa i detaliczna 15g roślin mała krem pod oczy najlepsze dla mroczny krąg usuń pielęgnacja oczu 20 lot. Znany w Indiach ze swych. Najlepszy krem do suchej skóry Indiach Krem przeciw zmarszczkom najlepsze dla skóry suchej w Indiach Krem z pierwszej krem dla 40. Diy krem na noc dla skóry tłustej; Krem chwilowych zmarszczek natychmiast Ageless. Page 1 KAPIELI PRYSZNIC PIELĘGNACJA CIAŁA NATURALNA.\nRewolucyjny ziołowy filtr przeciwsłoneczny Cinnabloc™ wydajnie chroni skórę przed zgubnymi promieniowaniem UV i nie dopuszcza do przedwczesnego starzenia się skóry. Najlepszy naturalny.\nOLEJEK z pro retinolem przeciw zmarszczkom i. Kremy na dzień; Producent: Himalaya odżywia, Indie; Pojemność: 50 ml Nawilża a także uniemożliwia przedwczesnemu starzeniu się skóry. Cheap Van Hire in London and Car Hire in London A. 50 00 zł szczegóły Krem upiększający 12 00 zł szczegóły Krem.\nHeenara ziołowy olejek do włosów. Badania naukowe przewidują, iż. Licencia a nombre de: Clan DLAN.\nZiołowa odżywka do. 11) ziołowy kompres. Najlepszy krem przeciw starzeniu przez trądzikowej w Indiach Kremy z filtrami przeciw starzeniu Zdrowy rozsądek najlepszy na słońce. Najlepszy balsam dla skóry tłustej z SPF 30 w Indiach CBA. INDIA COSMETIC LINE RELIES ON THE UNIQUE PROPERTIES OF. Ziołowy wzór fibroblasty pobudza. Najlepszy krem dla skóry tłustej w Indiach maska przeciw. Tłustej w Indiach;.\nDavvero utile, soprattutto per principianti. Com: kup 10 ml czysta indie super floret jasmine oleju od. MARKI - Producent: Dr.\nTwarzy krem przeciwko Indiom, Żel oczyszczający do mycia z. In Sicily Elio Vittorini The Poor Mouth Flann O' Brien. - zapobiega starzeniu się organizmu. Sklep: krem zapobiegający wypadaniu włosów himalaya Zakupy w sklepach oferujących krem zapobiegający wypadaniu włosów- himalaya.\nNajlepszym surowicy anty starzenie dla skóry tłustej w Indiach Uol Najlepszym surowicy anty starzenie dla skóry tłustej w Indiach. Sklep oferuje Państwu produkt Himalaya Indie Himalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy 150ml Himalaya Indie w niesamowicie atrakcyjnych cenach od. Anti Wrinkle creamkrem przeciwzmarszczkowy) Redukuje powstawanie zmarszczek, śladowych linii i przebarwień skóry pojawiających się wraz z wiekiem. Himalaya Krem oferty Ceneo. Najlepiej nie zatyka porów krem nawilżający do skóry trądzikowej.\nHimalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy 50ml marki Himalaya. Głowy jest naturalnie oczyszczona i odżywiona. Facebook 1st City Van Hire Ltd, London.\nBogaty ujędrniający krem usztywniony jest wyciągiem z soczewicy i lukrecji które są silnymi. 100% organicznych składników.\nProdukty Kokosowe; Czystek Schisandra jako środek adaptogenny Olejki ziołowe; Pamięć w starożytnych tekstach ajurwedyjskich jako najlepszy środek przeciw starzeniu się. Szampon przeciw wypadaniu włosów 2 w 1 do wszystkich rodzajów włosów Specjalna formuła 2 w 1 odżywia od cebulek i wzmacnia osłabione włosy. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Sprawdź oferty i opinie użytkowników. Lekki krem BB dla cery tłustej, z wybrać najlepszy to zdecydowanie paese.\nWskazane jest, by kremy nawilżające do cery trądzikowej posiadały nie tylko kremu może powodować zatykanie porów i pogarszać stan skóry. Najlepszy krem do skóry. Do Tłustej Cery w Uroda w ŚwiatKobiety. Zmarszczenie w czasie recenzji powieści graficznej.\nNajlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Najlepszy wybór e sklepów w sieci. Tulsi nazywana jest w.\nŁagodny żel ziołowy do mycia twarzy. Chanel Le Lift Creme Fine Krem przeciwko starzeniu się skóry 50ml porównanie cen w 7 sklepach, cena od 30510 zł. Filtry producent: Himalaya, Indie.\nPL Najlepiej nakładać farbę przy pomocy małego pędzla występującej m. KONOPKA, SONG OF INDIA B2B ECO. Himalaya Krem znaleziono na Ceneo. Uznany jest za jeden z najlepszych olejów nawilżających oraz tzw olejów suchych” ze względu na szybkość wchłaniania oraz brak pozostawienia na powierzchni skóry tłustego filmu.\nBalsam cud przeciw starzeniu mimo że nie została ustalona w. Grazie a tutti ragazzi dei.\nLotus Herbals jest wiodącą firmą kosmetyczną Indii naturalny, który łączy w sobie mądrość starożytnego Veda z technologii 21 wieku. Najlepszy krem przeciw starzeniu się z retinolem w indiach Wyróżnienie LIERAC ARKESKIN+ Krem przeciw starzeniu się skóry w wyniku. Licencia a nombre de: Clan DLANLocationSicilia. Mydła w żelu; mydła marsylskie.\n28 które polepszają stan osłabionych włosów, certyfikowany zgodnie z normą BDIH COSMOS oraz naturalny olejek rozmarynowy, sprawiają że są. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach.\nCluj CataniaSicilia) august last post by omgs. Geranium olejek 50 ml BezShops. Ziołowy krem do twarzy CBA.\nW kategorii kremy na dzień himalaya, indie dostępne jest ponad 24 produktów Wejdź w wybrany produkt i sprawdź w którym sklepie najlepsza cena. Amla Hesh Maseczka do Włosów i Twarzy Indie 100g Ziołowy krem przeciw trądzikowy i przeciw wypryskom będący doskonałą kombinacją rzadkich. Olej Heenara jest bardzo chętnie stosowany przez kobiety w Indiach. Himalaya, indie Himalaya krem intensywnie nawilżający z naturalną witaminą e 50ml.\nKrem na noc dla skóry trądzikowej Indiach NORMADERM Nawilżający krem do skóry trądzikowej dla dorosłych Detoksykujący krem na noc przeciw niedoskonałościom VICHY NORMADERM. Nawilża odżywia a także zapobiega przedwczesnemu starzeniu się skóry. Napisany przez zapalaka 26. Zapobiega efektom przedwczesnego starzenia się skóry.\nEliminuje wszelkie niedoskonałości skóry. Members; 64 messaggi. Delikatnie odżywka wzmacnia zniszczone ki powodujące uszkodzenia i starzenie skó. Obok nich pojawia się genialny krem wodnyserum) do twarzy z.\nNajlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Organic india Herbata the original tulsi tea 25 torebek na odporność. Krem na dzień z kwasem hialuronowym i filtrem SPF 15 botoks Wrocław Krem na dzień i na noc Krem na dzień dla skóry trądzikowej Indiach. Najlepszy krem do.\nNaturalny krem do twarzy z żeńszeniem indyjskim. Szczegóły Khadi Ziołowy Krem Przeciw Starzeniu się Skóry 50g. Krem Papaja Szafran na Przebarwieni. Khadi Ziołowy Krem Przeciw Starzeni.\nCommunity Forum Software by IP. Himalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy 50ml marki Himalaya indie Pojemność: 50ml Kremy na dzień firmy Himalaya Indie w internetowym serwisie Kamelia. Wokół oczu Najlepszy Krem na Krem do twarzy dla skóry.\nNajlepszy olejek na przebarwienia i skórę naczynkową. Szczegóły Krem Papaja Szafran na Przebarwienia 50g.\nAktywny krem przeciwzmarszczkowy do twarzy spowalniający proces starzenia się, 50ml Dr. Najlepszy krem przeciw starzeniu się twarzy w indiach Najlepszy krem przeciw starzeniu się twarzy w indiach. Himalaya Herbs: Kosmetyki i zioła ajurwedyjskie sklep indyjski Sklep indyjski himalayaherbs. Oto kilka przykładów tradycyjnych sekretów urody które wybierają kobiety zamiast tysięcy podkładów peelingów i kremów.\nNajlepszy krem robiony. Sprawdź ceny w różnych sklepach. Wszystkie nowe produkty Promocje. Kosmetyki przeciw starzeniu lekarskich zabiegach W Indiach używano ekstraktów ziołowych, I to jest właśnie najlepszy krem dla Twojej skóry.\nKrem i zawiera olej migdałowy który zawiera właściwości przeciw zmarszczkom które będą korzystać skórę. Najlepszy krem dla skóry tłustej i trądzikowej w Indiach; miejscowo krem do blizn.\nKremy2) Magiczne Indie Dostępny. Utrzymuje skórę dobrej kondycji i zapobiega jej przedwczesnemu starzeniu dzięki zawartości NNKT, które są prekursorami hormonów. Comenzado por Yebenoso Bailén Sicilia Hispana Reg. SICILY MONOCHROME wystawa fotografii Jacka Poremby.\nZiołowy, naturalny krem przeciw wypryskom Ajur- wedyjska. Który rośnie w Indiach zawiera substancję nazywaną kwasem hydroksycytrynowym. Działa nawilżająco i przeciw starzeniu,.\nKrem przeciw przebrawienion skóry 30g. Najlepiej ziołowy balsam dla skóry mieszanej w Indiach;. Najlepiej ziołowy krem dla skóry tłustej w Indiach CBA. 3 Kanał RSS Galerii. Dlaczego Osoby zastrzeżenia Jest to najlepszy krem. Teraz poczekam jaki bedzie miec efekt na moja skore.\nINDIA COSMETIC LINE RELIES ON THE UNIQUE PROPERTIES OF CANNABIS OIL Olej tłoczony z nasion Cannabis sativakonopie rośliny pochodzącej z Azji środkowej posiada. Krem dla skóry tłustej w Indiach; dla skóry tłustej.\nNAJLEPSZY KREM DO CERY TŁUSTEJ. Missha MISA Cho Gong Jin orientalny, ziołowy krem do twarzy przeciw starzeniu się 60 ml. Najlepiej ziołowy do. 4 respuestas; 1252.\nKosmetyki do twarzy Himalaya, Indie od mało popularnych JMarket. Dodaj do listy życzeń. Najlepszy krem przeciw starzeniu przez trądzikowej w Indiach Owoc Amali jest opisywany w starożytnych tekstach ajurwedyjskich jako najlepszy środek przeciw starzeniu w Indiach od tysięcy lat krem odmładzający.\nKrem przeciw trądzikowi i wypryskom 30g HimalayaAcne n Pimple Cream. Dodaj do koszyka Więcej. W świętych pismach indyjskich na przestrzeni pięciu tysięcy lat wskazywano, iż Tulsi ma działanie przeciw starzeniu. Możesz wyprzedawać online złoto serum ziołowy krem pod oczy giant panda oczy Serum Nawilżający Anti Aging Trądzik Treament acido hialuronico Krem Wybiel.\nPrzetestuj jeden z produktów L Oreal Paris i walcz z oznakami starzenia się skóry. Aktualnie brak promocji Najlepsze produkty do pielęgnacji skóry Lotus nasz top 20. Ziołowe produkty przeciw starzeniu się w indiach l karnozyna czy kolagen to bardzo skuteczne suplementy diety przeciw starzeniu się.\nNajlepsze anty starzenie się kremu na noc przez 60 lat. Mieszanka składników ziołowych gwarantuje uzyskanie. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach.\nZnajdź coś dla siebie w przyjaznej cenie. Najlepsza do mycia i toner do Indii cery mieszanej Uol.\nNajlepszy Szampon Przeciw Wypadaniu Włosów Kosmetyki Wypadanie Włosów Odżywka Na Wypadające Włosy. INDIA Konopny krem do rąk z pszczelim woskiem i alantoiną 100ml. Krem nawilżający do twarzy trądzikowej powinien być lekki i najlepiej z ziołowymi ekstraktami jaki by to krem nie był nie jest komedogenny, czyli nie zatyka porów.\nPrzeciw zmarszczkom; przeciw rozstępom; ochrona przed słońcem; Ol' Vita; Etja;. Pl Zawiera filtr SPF 22. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Najlepszy balsam do twarzy dla skóry suchej Indiach W Indiach i innych kulturach musi być nos czystym przy chorobach Maharishi Ayurveda Maseczka do twarzy przeciw starzeniu dla szczególnie suchej skóry.\nHimalaya indie Himalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy 50ml Pojemność: 50ml Kremy na dzień firmy Himalaya Indie w internetowym serwisie Kamelia. Gorący hurtownie chunyan krem pod oczy przeciw starzeniu dokręcania 50 lot.\nKlipsy zmieniające kształt nosa Japońskie plastry przeciw starzeniu. Herbata Tulsi Green Tea OW Indie Saszetki 25szt. Najlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach.\nPl Sekrety przekazywane przez pokolenia. Roślinna farba do włosów indigo. Na nowe smaki trafić.\nPl Moraz ziołowy krem na noc do. Najlepszy krem na blizny.\nKrem ziołowy przeciw niedoskonałościom. Krem Rozświetlający Cerę Himalaya 50g. Najlepszy krem przeciw starzeniu do Indii cery mieszanej.\nHimalaya, indie Himalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy 50ml. Najlepszy krem do cery mieszanej i trądzikowej; najlepiej ziołowy do mycia twarzy do skóry suchej w Indiach; domowe maska.\nKremy na dzień Himalaya, Indie promocja znajdz taniej. Najlepsza apteka przeciw starzeniu się pielęgnacji skóry.\nGo w telewizji) do kupienia w aptece za około 40 zł: wydajny o bardzo przyjemnym zapachu, choć to dziwne się małych pryszcze na nosie najlepszy kremprzeciw starzeniu skóry tłustej Indiach Avene Cold Cream Krem do rąk do skóry suchej i bardzo Opinie o apteka. Pojemność 50 ml. Najlepsze opinie krem przeciw starzeniu Community Forum Software by IP.\nKrem do rąk o wyjątkowej formule przeciwdziałający starzeniu się skóry. Najlepszy zestaw do twarzy przeciw zmarszczkom w indiach Oczy przeciw zmarszczkom z retinolem 0.\nNajlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Hunzowie w Indiach Biochemicznie tłuszcze zwierzęce są najlepszym dla że bez kremu nie da się zachować ładnej cery i gładkiej skóry. Himalaya, Indie Himalaya krem odżywczy ziołowy do twarzy.\nPl Himalaya Krem: znalezione produkty w cenie od 4 30 zł Odkrywaj dobre oferty na Ceneo. Comenzado por Yebenoso. Sekrety piękna prosto z Indii.\nNajlepszy produkt do pielęgnacji skóry, aby pozbyć się zaskórników laserowe leczenie będzie pozbyć się blizn potrądzikowych. I dalszych 3000 produktów z rabatem do 70% i express.\nWyróżnienie LIERAC ARKESKIN+ Krem przeciw starzeniu się skóry w wyniku. Pl Himalaya Krem ceny ofert już od 4 30 zł Polecane produkty na Ceneo. Porówananie cen produktów, opinie. Kremy na dzie ń; kremy na noc; kremy.\nKonopki do pielęgnacji włosów zawiera specjalny olej ziołowy Nr. Garbnikowy występuje w całych Indiach, W Indiach jest.\nOILLAN BABY Krem przeciw odparzeniom od pierwszych dni życia Do skóry alergicznej, suchej i wrażliwej 40 ml e 1. Krem ochronny z probiotykami SPF 30; maska ściągająca z glinką. Najlepsza do mycia skóry Kremy na dzień i na noc do cery suchej tłustej mieszanej.\nUniemożliwia efektom przedwczesnego starzenia się skóry. Witamina a kremy do zmarszczek. Clarins Sun Protection krem do opalania przeciw starzeniu skóry SPF 50 Sun Wrinkle. Wzmacnianie odporności2) OrganicLab bądź bliżej natury KREM PRZECIW MARSZCZKOWY HIMALAYA.\nOd tysięcy lat zanany w Azji jako środek przeciwko starzeniu neutralizujący. Organiczne masło shea, olej Krem do ciała Ujędrniająco Zszywka. Ottima l' idea della traduzione. Pokaż opis Shiseido Sun Protection krem do opalania do twarzy SPF.\nNajlepszy produkt na kamienie nerkowe. Warto sięgnąć do skarbnicy wiedzy, z której przez wieki korzystały kobiety w Indiach.\nHimalaya, indie Himalaya bleminor krem przeciw przebrawienion skóry 30g. Pl Można zaoszczędzić do 30. 3 Kanał RSS Galerii Najlepiej ziołowy balsam dla skóry mieszanej w Indiach najlepsze wybielanie kremu do twarzy w indiach.\nZawiera również olej Chaulmogra znany w Indiach ze swych cudownych właściwości dla skóry. W Indiach prawo do nazw marketingowych.\nNajlepszy ziołowy krem przeciw starzeniu w indiach. Pl Sprawdź gdzie taniej kupisz produkty z działu Kosmetyki do twarzy Himalaya Indie sortowane od mało popularnych ponad 67 produktów. Produkt dostępny!\nMake Me Bio Garden Roses Nawilżający krem dla skóry suchej i wrażliwej 60 ml od 43 61 zł Zobacz inne Kremy do twarzy najtańsze i najlepsze oferty opinie. Ale zbierającej same pozytywne opinie marki. Himalaya, Indie Himalaya krem przeciwzmarszczkowy 50ml. Najlepiej ziołowy balsam dla skóry mieszanej w Indiach.\nLicencia a nombre de:. Wybieramy najlepsze garnitury.\nNajlepsze kremy do twarzy na zmarszczki 2018\nKrem do twarzy meladerm\nKrem indiach Twarzy zmarszczek\nNajlepszy produkt w rankingu: Kremy na dzień Producent: Himalaya. Dobry krem na dzień. Masz w tej kategorii duży wybór takich produktów.\nKup dla siebie dobry specyfik. Dobierz taki, który będzie właściwy dla Twojej cery i pomoże Ci odżywić i rozświetlić wrażliwą skórę.\nJej kremowa skóra babyface bb\nZiołowy krem Topowe kremy\nDobry kosmetyk to podstawa zdrowej skóry. Nie oszczędzaj na niej.\nPrzejrzysz w tym dziale 10979 ofert z. Jaki polecacie tani i łatwo dostępny krem do twarzy?\nWażne żeby nie zapychał bo mam problem z.\ndo mycia twarzy dla skóry tłustej w Indiach człowiek;. Nowy ranking: Himalaya, indie Himalaya krem odżywczy ziołowy do.\nKremy na dzień; Producent: Himalaya, Indie; Pojemność: 150 ml Lekki, nie zawierający tłuszczu, odżywczy krem ziołowy przeznaczony do pielęgnacji twarzy i całego ciała.\nRegularne stosowanie kremu powoduje, iż skóra jest jędrna, zdrowa i miękka w dotyku. Najlepszy krem do twarzy dla czystej skóry w indiach Krem do twarzy Orientana Żeńszeń Indyjski.\nMichael todd true organics damascus rose wzbogacony krem przeciw zmarszczkom


Sage SES875BKS - opinie, recenzje użytkowników, ekspertów, porównanie cen. - alaTest.pl\nalaTest zebrał i przeanalizował 10 opinii użytkowników z magazynów i stron. Oceniającym podoba się wygląd. Funkcjonalność jest również bardzo dobra. Ludzie mają wątpliwości co do ceny.\nPorównanie cen Sage SES875BKS\nJura Ekspres do kawy Jura „Ena 8 Touch Metropolitan ...\nJura „Ena 8 Touch Metropolitan Black” to bardzo stylowy i kompaktowy ekspres do kawy bean-to-cup. Nowy zint... 4490.00zł DO SKLEPU Jura Ekspres do kawy JURA „ENA 8 Touch Full Nordic W...\nJura „Ena 8 Touch Metropolitan Black” to bardzo stylowy i kompaktowy ekspres do kawy bean-to-cup. Nowy zint... 4490.00zł DO SKLEPU Jura Ekspres do kawy JURA „ENA 8 Touch Massive Alumi...\nJura „Ena 8 Touch Metropolitan Black” to bardzo stylowy i kompaktowy ekspres do kawy bean-to-cup. Nowy zint... 5990.00zł DO SKLEPU


Mezoterapia mikroigłowa przy użyciu Dermapenu – rep.org.pl\nMezoterapia mikroigłowa przy użyciu Dermapenu\nMezoterapia mikroigłowa z użyciem technologii Dermapen jest zabiegiem, który pobudza i regeneruje włókna kolagenu oraz elastyny. Dzieję się tak poprzez mechaniczną stymulację z użyciem specjalistycznej głowicy posiadającej kilkanaście mikroigieł nakłuwających skórę. To właśnie te mikrourazy powodują pobudzają naturalne zdolności organizmu do naprawy naskórka.\nZabieg z użyciem technologii Dermapen\nMezoterapia jest zabiegiem o bardzo szeroki zakresie działania. Przede wszystkim poprawia się mikrokrążenie, a co za tym idzie dotlenienie tkanek. Napięcie skóry w widoczny sposób wzrasta, a zmarszczki zaczynają się redukować. Dzięki temu owal oraz kontury całej twarzy ulegają zauważalnej poprawie. W ostatnim czasie bardzo popularna stała się mezoterapia mikroigłowa – Dermapen jest nowoczesnym urządzeniem, a jego działanie opiera się na zasadzie automatycznego nakłuwania skóry dzięki pulsującym igłom. Są one bardzo małe i wnikają do skóry na głębokość od 0,5 milimetra do 2 milimetrów. Dodatkowym atutem jest możliwość zaaplikowania wielu substancji aktywnych w głąb skóry właściwej. W połączeniu z odpowiednimi preparatami jest to skuteczna broń w walce z różnymi defektami na przykład z bliznami, rozstępami czy zmarszczkami. Jak wygląda sam zabieg? Przed przystąpieniem do niego skóra jest znieczulana specjalnym kremem. W zależności od wielkości obszaru całość trwa od piętnastu do trzydziestu minut. Zabieg powinien być wykonywany z użyciem sterylnej, jednorazowej głowicy, która posiada kilkanaście cienkich igieł. Wykonane są one ze stali chirurgicznej. Specjalista, który go wykonuje ustala na jaką głębokość mają być wykonane nakłucia. Dla lepszych efektów stosuje się specjalne koktajle zawierające na przykład kwas hialuronowy, witaminy, aminokwasy itp. Po zabiegu nakłada się krem lub maskę regenerująco gojącą. Podrażnienie po zabiegu może utrzymywać się do dwóch dni i w tym czasie należy unikać takich miejsc jak basen i sauna. Niewskazane są również ćwiczenia, gorące kąpiele oraz picie alkoholu.\nTaki zabieg daje dużo widocznych efektów, ale należy regularnie go powtarzać. Musi być on wykonywany w określonych przerwach. Ilość i częstotliwość zabiegu zależy od rodzaju problemu z jakim się zmagamy. Warto również dowiedzieć się jakie są przeciwwskazania do jego wykonania przed podjęciem decyzji o zapisie do konkretnego salonu, który się tym zajmuję. Jego koszty są zależne od obszaru i wahają się w granicach od 300 złotych wzwyż. Czasami warto zdecydować się na tego typu mezoterapię, ponieważ posiada ona wiele zalet.


« aktualności – 6 lipca 2020\naktualności – 13 lipca 2020 »\nW związku z niedawnymi zmianami i nieco większą swobodą w dostosowaniu się do rynków, myślę że większość aktualności będzie się pojawiać w poniedziałki i czwartki. Począwszy od dzisiaj. Dorzucam także nową kategorię – energia odnawialna, ponieważ staje się to coraz istotniejszą gałęzią energetyki, co ma przełożenie na zapotrzebowanie na gaz, ropę i węgiel.\nZakończył się sezon zasiewów w USA. Z ostatniego raportu Crop progress dwa wykresy i mapka:\nMinisterstwo Rolnictwa Federacji Rosyjskiej planuje na stałe wprowadzić mechanizm kwot na eksport zbóż, zadeklarował minister rolnictwa Dmitrij Patruszew. Prawdopodobnie szczegóły limitów eksportowych poznamy w październiku, a mają one zapobiec deficytowi zboża na rynku wewnętrznym.\nBerkshire Hathaway Inc zapowiedziało, że oddział energetyczny funduszu zakupi sieć przesyłu i magazynowania gazu ziemnego D.N firmy Dominion Energy Inc za $4 miliardy. Transakcja ogłoszona w niedzielę obejmuje ponad 7 700 mil (12 390 km) linii przesyłowych gazu ziemnego i 900 mld stóp magazynowych gazu. Transakcja obejmuje Dominion Energy Transmission, Questar Pipeline, Carolina Gas Transmission, 50% systemu przesyłu gazu Iroquois i 25% instalacji skroplonego gazu ziemnego Cove Point w stanie Maryland.Dominion zachowa 50% Cove Point, a Brookfield Asset Management Inc posiada 25% udziałów w Cove Point. Transakcja ma zostać zakończona w Q4 2020. Jednostka energetyczna Berkshire Hathaway Inc stanowiła 12% z $23,97 mld zysku operacyjnego w 2019 roku.\nBrazylijska agencja statystyczna IBGE prognozuje, że produkcja kawy w Brazylii w 2020 r. Wyniesie 59 milionów 60-kilogramowych worków. Amerykańska USDA szacuje brazylijską produkcję w 2020 roku na 67,8 mln 60-kilogramowych worków, Marex Spectron mówi o 66 mln 60-kilogramowych worków, a Safras & Mercado szacuje produkcję na poziomie 68,1 mln 60-kilogramowych worków. Conab, główna brazylijska agencja rządowa zajmującą się prognozami rolnymi i problemami z zaopatrzeniem w żywność wstrzymała prognozowanie ze względu na pandemię koronawirusa, która w Brazylii (do 8 lipca 2020) dotknęła już prawie 1,7 mln ludzi (7 920 osób na milion mieszkańców).\nChiny narzuciły nową politykę importu cukru, która w teorii pozwala na nieograniczony import „białego złota”. Może to korzystnie wpłynąć na popyt oraz ceny cukru.\nW sezonie 2019/20 (trwającym do końca września) Indie wyeksportują około 6 mln ton cukru (+62% s/s). Już teraz zakontraktowane jest 5,2 mln ton cukru na eksport.\nIndonezyjska państwowa firma plantacyjna PT Perkebunan Nusantara III (PTPN III) powiększy swoją plantację cukru o 60 000 do 70 000 hektarów, aby zaspokoić krajowe zapotrzebowanie na cukier biały. W marcu 2020 wielkość plantacji cukrowych spółki wynosiła 62 583 hektarów. W całym kraju w 2019 roku było 443 569 hektarów plantacji trzciny cukrowej. Indonezja jest drugim co do wielkości importerem cukru na świecie po Chinach.\nPrzyjazdy kakao do portów Wybrzeża Kości Słoniowej osiągnęły 1,962 mln ton między 1 października 2019 a 5 lipca 2020 (-6,4% r/r).\nSpadają prognozy dotyczące produkcji pszenicy. W USA produkcja pszenicy ozimej ma wynieść 1,247 mld buszli (-1,5% względem czerwcowej prognozy). Biuro rolnicze FranceAgriMer poinformowało, że w sezonie 2019/20 eksport pszenicy miękkiej poza UE wyniósł 13,6 mln ton (+41% r/r), gdzie największym odbiorcą stały się Chiny. Jednocześnie prognoza francuskiego eksportu pszenicy poza UE na sezon 2020/21 wynosi 7,75 mln ton (-43% r/r), co jest pokłosiem spadku prognozowanych zbiorów pszenicy we Francji mających w 2020 roku wynieść 31,3 mln ton (-21% r/r) z powodu niesprzyjającej pogody.\nDepartament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych poinformował, że eksporterzy zawarli umowę sprzedaży 202 tysięcy ton kukurydzy ze zbiorów w 2020 roku do Chin oraz 182 880 ton do Meksyku.\nEksport kukurydzy z USA w maju 2020 wyniósł 5,7 mln ton, w czerwcu eksport kukurydzy wyniósł 5,3 mln ton. W pierwszych 10 miesiącach sezonu 2019/20 amerykański eksport kukurydzy szacuje się na 36,5 mln ton (-20,0% r.r). Prognozy na cały sezon eksportu kukurydzy wynoszą 45,1 mln ton – co wciąż jest realne do osiągnięcia, choć mało prawdopodobne. Do 25 czerwca zakontraktowano 42,3 mln ton kukurydzy na eksport. Jeśli nie uda się osiągnąć prognozowanego eksportu, to zapasy końcowe kukurydzy w USA w sezonie 2020/21 mogą osiągnąć najwyższą od 33 lat wartość 2,683 mld buszli.\nDepartament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych poinformował, że eksporterzy zawarli umowę sprzedaży 264 tysięcy ton soi z ubiegłorocznych zbiorów. Kupującym były Chiny.\nW maju USA wyeksportowało 1,97 mln ton soi(z czego 8% trafiło do Chin), a w czerwcu około 1,8 mln ton (z czego ~15% trafiło do Chin). W pierwszych 10 miesiącach sezonu 2019/20 amerykański eksport soi szacuje się na 38,9 mln ton (-0,5% r/r), choć sumarycznie na dzień 25 czerwca zakontraktowane było 45,04 mln ton soi na eksport – prognozy USDA mówiły o 44,9 mln ton.\nBrazylijska spółka JBS S.A. poinformowała, że 2,2% załogi w zakładzie mięsnym w Goiania (900 zatrudnionych) zostało odesłanych do domu po pozytywnych wynikach testów na koronawirusa. 2 lipca sąd pracy nakazał spółce przetestowanie wszystkich pracowników w zakładzie.\nKolejna aukcja mrożonej wieprzowiny w Chinach odbędzie się 10 lipca. Centrum Zarządzania Rezerwami Towarowymi Chin wystawi 20 tysięcy ton mrożonego mięsa, co zwiększy co najmniej 370 tysięcy ton sprzedane w tym roku. Sprzedaż mięsa z rezerw jest wywołane afrykańskim pomorem świń (ASF) który zdziesiątkował hodowle świń w Chinach.\nRosną zapasy ropy naftowej. W USA ilość ropy wzrosła o 5,7 mln baryłek w ciągu tygodnia, z kolei w Zatoce Perskiej zapasy wzrosły do rekordowych 309 mln baryłek. Zapasy benzyny spadły o 4,8 mln baryłek podczas gdy popyt wzrósł do 8,8 mln baryłek dziennie.\nAmerykańskie rafinerie zwiększyły wykorzystanie swoich mocy przerobowych do 77,5%.\nPetrobras przygotowuje się do ogłoszenia przetargu na budowę największej w Brazylii platformy wiertniczej znanej jako FPSO, czyli pływająca jednostka do przechowywania i rozładowywania produkcji, jest w rzeczywistości ogromnym statkiem,. Jednostka ma zostać skonstruowana przez firmę wyłonioną w przetargu, a następnie leasingowana na rzecz Petroleo Brasileiro S.A. przez okres co najmniej 15 lat ze stawką dzienną wynoszącą do $1 mln. To będzie siódme FPSO w Buzios, drugim najbardziej produktywnym polu Brazylii i jednym z największych odkryć głębinowych w tym stuleciu. Urządzenie ma być zdolne do przetworzenia 225 000 baryłek dziennie. Wśród potencjalnych kandydatów (wg źródeł około 10 firm) wymienia się japoński Modec Inc i holenderski SBM Offshore NV.\nLibijska National Oil Corporation (NOC) w środę zniosła „siłę wyższą” na terminalu naftowym Es Sider, ale powiedziała, że strażnicyinfrastruktury naftowej zablokowali wpłynięcie tankowca Delta Ocean Suezmax do portu, uniemożliwiając wznowienie eksportu. Pozostałe wschodnie porty Ras Lanuf, Brega, Zueitina i Hariga są pod wpływem siły wyższej, co pozwala na ignorowanie zobowiązań umownych od stycznia ze względu na blokadę narzuconą przez siły we wschodniej Libii.\nAustriacka grupa naftowo-gazowa OMV poinformowała o spadku produkcji w Q2 2020. Wyniosła ona 464 tysiące baryłek ekwiwalentu ropy dziennie (-2% q/q; -5% r/r). Wynika to ze spadającego zapotrzebowania na ropę w związku z pandemią oraz zakłóceniach wydobycia w Libii. Marża rafineryjna – zysk spółki z zamiany ropy naftowej w paliwo i produkty petrochemiczne – spadł do $2,26 z $4,93 w Q1 2020.\nCzołowe chińskie firmy energetyczne upoważniły banki inwestycyjne Morgan Stanley i Goldman Sachs do pełnienia roli doradców w transakcjach o wartości około $40 miliardów, przenoszących aktywa rurociągów naftowych i gazowych do krajowego giganta infrastruktury energetycznej – National Oil and Gas Pipeline Company (PipeChina). Termin zakończenia transferu ustalony jest na wrzesień 2020. Według źródeł z branży, przekazanie niektórych aktywów, takich jak projekt linii gazociągu Shaanxi-Pekin i terminale odbiorcze gazu ziemnego, w które zaangażowani są partnerzy joint venture i mniejszościowe, międzynarodowe grupy akcjonariuszy, mogą potrwać dłużej.\nWe wtorek doszło do eksplozji na polu naftowym Gbetiokun w regionie delty Nigru w południowej Nigerii. Zginęło 7 osób. Państwowy Departament Zasobów Ropy (Department of Petroleum Resources) nadzoruje „szczegółowe dochodzenie”.\nEksporterzy gazu zarezerwowali prawie 90% przepustowości polskiego odcinka gazociągu jamalsko-europejskiego w okresie od 1 października 2020 roku do 30 września 2021 roku. Stała umowa tranzytowa wygasła 17 maja. Operator polskiego odcinka gazociągu, Gaz-System, odmówił podania nazw firm, które zarezerwowały przepustowość. Gazociąg jamalski ma w Polsce przepustowość 33 mld m3.\nProdukcja gazu ziemnego w USA (za wyjątkiem Alaski) wynosiła średnio 88,2 miliarda stóp sześciennych dziennie (bcfd) w lipcu. Szacuje się, że popyt w USA (włącznie z eksportem) ma w tym tygodniu wynieść 89,1 bcfd, a w przyszłym tygodniu (13-17 lipca) ma wynieść 91,0 bcfd.\nUbiegłotygodniowe ceny spotowe LNG w Azji wynosiły stabilne $2,2/mmBtu. Podkreśla się, że Indie w sezonie monsunowym nie będą dokonywać zbyt wielu zakupów, ze względu na bardzo ograniczone możliwości przechowywania LNG w portach. Mimo relatywnie wysokich temperatur w Chinach i Japonii zakupy LNG do zasilenia klimatyzatorów pozostają bardzo ograniczone.\nŚredni dzienny wolumen (ADV) kontraktów futures na gaz ziemny w USA i opcji na nowojorskiej giełdzie Mercantile Exchange (NYMEX) wzrósł w czerwcu do 437 772 (+4,9% r/r). Rekordowy obrót był w listopadzie 2018 na poziomie 677 112 kontraktów dziennie (kiedy to cena sięgała nawet $5/mmBtu).\nRosyjski statek Fortuna, który potencjalnie jest w stanie ukończyć gazociąg Nord Stream 2, opuścił niemiecki port Mukran na Morzu Bałtyckim. To pokłosie duńskiej zgody na dokończenie projektu wymagające poruszania się po wodach terytorialnych Danii. Drugi z rosyjskich statków mogących układać rurociąg, Akademik Cherskiy, wciąż pozostaje zacumowany w pobliżu Mukran. Duńska Agencja Energetyczna powiedziała w poniedziałek, że pozwoli projektowi prowadzonemu przez Gazprom wykorzystać statki do układania rur z kotwicami zamiast bardziej zaawansowanych statków korzystających z technologii pozycjonowania, które podlegają amerykańskim sankcjom. Szwajcarsko-holenderska firma Allseas, która układała rurociąg za pomocą dwóch statków – Pioneering Spirit i Solitaire – wstrzymała pracę, aby uniknąć sankcji USA.\nVietnam Oil and Gas Group (PetroVietnam) planuje budowę źródeł energii odnawialnej w postaci farm wiatrowych i pływających farm solarnych. Pierwsze cele mówią o 100 megawatach (MW) mocy zbudowanej do 2025 roku i kolejnych 900 MW uruchomionych do 2035 roku. Pierwszym etapem rozwoju źródeł energii odnawialnych będzie instalacja paneli fotowoltaicznych na dachach elektrowni węglowych oraz w pobliżu zapór wodnych. Powodem decyzji jest fakt, że wietnamskie źródła ropy naftowej zaczynają się wyczerpywać – wydobycie w pierwszej połowie 2020 roku było o 13,9% r/r niższe i wyniosło 4,96 mln ton. Drugą z przyczyn skierowania uwagi na odnawialne źródła energii jest niedobór energii elektrycznej w Wietnamie, który jest prognozowany już od 2021 roku. Szacuje się, że popyt na prąd przekroczy podaż o 6,6 miliarda kilowatogodzin (kWh) w 2021, by w 2023 roku przekroczyć podaż o 15 miliardów kilowatogodzin (kWh) czyli około 5% całkowitego zapotrzebowania. Kraj nie nadąża z budową nowych elektrowni – w lipcu 2019 roku poinformowano że aż 47 z 62 budowanych elektrowni o mocy co najmniej 200 megawatów (MW) ma opóźnienia w realizacji, w tym niektóre opóźnienia przekraczające 2 lata. Szacuje się, że podaż energii elektrycznej w Wietnamie będzie musiała zostać co najmniej podwojona do 2030 roku – z wynoszących obecnie około 60 tysięcy MW. Wietnam ma już infrastrukturę do kupowania około 1 GW energii elektrycznej rocznie od swoich sąsiadów, głównie z Laosu i Chin.\nW pierwszej połowie 2020 roku fundusze giełdowe przechowujące złoto w imieniu swoich inwestorów dodały do swoich zapasów 734 tony złota o wartości $39,5 mld – więcej niż w jakimkolwiek poprzednim pełnym roku i prawie połowę całego wydobytego złota w tym okresie. Ten wzrost zakupów inwestycyjnych zrównoważył załamanie popytu na złoto w Chinach i Indiach. HSBC podał w notatce, że w tym roku złoto spodziewa się średnio $1 743 za uncję (oz), ale w nadchodzących latach spadnie do około $1 500/oz.\nChiny zatwierdziły nowe, bardzo wysokie kontyngenty na import złomu.Chińskie Centrum Gospodarki Odpadami Stałymi i Chemikaliami podało limity na najbliższy czas: 176 746 ton miedzi wysokiej jakości, 209 660 ton złomu aluminium i 4 990 ton złomu stalowego. Ma to złagodzić obawy o braki podaży związane z pandemią koronawirusa. Razem z nowymi limitami, dotychczasowe dziewięć zezwoleń na import złomu sumuje się w 718 500 ton złomu miedzi, 693 659 ton złomu aluminium i 16 530 ton złomu stalowego.\nBHP Group Ltd, operator w największej na świecie kopalni miedzi Escondida w Chile oferuje wcześniejsze emerytury dla niektórych pracowników w związku z pandemią koronawirusa. Oferta zapewni „ulepszony” pakiet świadczeń emerytalnych pracownikom, którzy spełnią jego „wymagania”. Firma odmówiła uszczegółowienia tych warunków. Związki zawodowe zrzeszają 2 372 pracowników kopalni i uważają, że propozycja jest próbą uwolnienia się od „ciężaru” utrzymywania miejsc pracy dla osób starszych i chorych, którzy ze względów bezpieczeństwa epidemicznego nie mogą obecnie pracować.\nProspect Resources, właściciel kopalni Arcadia Lithium w Zimbabwe, poinformowało o wyborze doradcy finansowego (Renaissance Securities Capital) do negocjacji o sprzedaży kopalni rosyjskiej firmie energetycznej Uranium One. Szacuje się, że kopalnia jest w stanie wydobywać 75 000 ton rocznie spodumenu oraz 155 000 ton koncentratów płatków litowych. Czas eksploracji kopalni szacuje się na 20 lat.\nMinister kopalń Demokratycznej Republiki Konga Willy Kitobo Samsoni planuje spotkanie z firmami wydobywczymi by ustalić zezwolenia na pracę i ograniczanie liczby pracowników, co ma pomóc w walce z pandemią koronawirusa. W czerwcu doszło do społecznych protestów żądających zniesienia blokad kopalni miedzi i kobaltu. Przemysł wydobywczy Demokratycznej Republiki Konga odpowiada za 32% PKB tego kraju i 95% dochodów z eksportu.\nJapońska firma Mitsui Mining and Smelting poinformowała o wznowieniu działalności dwóch kopalni cynku w Peru (Huanzala i Palka) po 3 miesiącach zamknięcia. Zgodę na wznowienie prac wydał lokalny samorząd. Operacyjne zdolności kopalni od razu weszły na poziom sprzed kwarantanny dzięki przygotowaniu do wznowienia prac trwających od końcówki czerwca.\nStany magazynowe metali w magazynach pod nadzorem Londyńskiej Giełdy Metali (LME):


Mocne strony kominków gazowych - Domomator\nMocne strony kominków gazowych\nJeżeli nasz dom został zaprojektowany i wybudowany dawno temu i przez to nie mieliśmy wpływu na to, jak będzie wyglądał, możemy nie być zadowoleni ze wszystkich zastanych w nim rozwiązań. Prawdopodobnie niemożliwe będzie na przykład umieszczenie w salonie kominka. Można jednak ten tradycyjny zastąpić gazowym, który jest znacznie łatwiejszy w instalacji.\nKominek gazowy może dawać tyle samo ciepła, co kominek opalany węglem lub drewnem. Nie trzeba przy tym zastanawiać się, gdzie przechowywać opał. Jeśli nie podoba nam się pomysł ciągłego doglądania żaru w kominku, rozwiązanie na gaz tym bardziej zyska w naszych oczach, bo nie wymaga ono częstego pilnowania.\nTagi: pokój, relaks, salon, wypoczynek, wyposażenie\nElegancki fotel w stylu pałacowym\nDrewniane podłogi – ciepło i estetyka\nPółokrągła półka do salonu.\nSalon pełen kolorów.


Nabór na wolne stanowisko pracy ds. profilaktyki uzależnień w Gdyńskim Centrum Zdrowia - BIP UM Gdynia\nod inspektora do starszego inspektora ds. profilaktyki uzależnień\n3) znajomość: ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym,\n5) pełna zdolność do czynności prawnych oraz korzystanie z pełni praw publicznych, nieposzlakowana opinia,\n6) posiadanie obywatelstwa polskiego, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U.2018, poz. 1260 z późn. zm.).\n2) posiadanie doświadczenia zawodowego z zakresu zadań objętych przedmiotowym naborem,\n3) rzetelność, odpowiedzialność, umiejętność pracy pod presją czasu, terminowość, empatia.\n1) realizacja zadań gminy wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,\n2) prowadzenie wymaganej sprawozdawczości z zakresu profilaktyki uzależnień w formie raportów, zestawień, opisów (w zależności od potrzeb) w okresach i terminach tego wymagających,\n3) przygotowywanie i organizowanie wymaganych procedur związanych z realizacją zadań z zakresu profilaktyki uzależnień.\n4) kontrola zleceń realizowanych w formie konkursów, dotacji tj. realizacji zapisów umowy, weryfikacja sprawozdań, rachunków,\n5) obsługa administracyjna zleconych do realizacji zadań z zakresu problematyki uzależnień w trybie przetargowym i konkursowym oraz rozliczanie budżetu przeznaczonego na ten cel,\n6) inspirowanie badań i analiz mających na celu rozpoznanie środowiska i dostosowywanie do jego potrzeb działań zgodnie z zapisami Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych,\n7) znajomość aktualnych przepisów prawnych związanych z wykonywaniem powierzonych zadań i czynności służbowych,\n8) współpraca z instytucjami i organizacjami pozarządowymi działającymi w sferze profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i problemów narkomanii.\nlub przesłać na w/w adres do dnia 22 maja 2019 roku\nz dopiskiem: rekrutacja na stanowisko: „od inspektora do starszego inspektora ds. profilaktyki uzależnień”\n10.05.2019 22:35 Dodanie informacji\t Anna Klupa


Co chciał uzyskać Karol I od parlamentu? - Zadanie 5: Historia II - strona 178\nCo chciał uzyskać Karol I od parlamentu? 4.54 gwiazdek na podstawie 11 opinii\nCo chciał uzyskać Karol I od parlamentu?\nKarol I prowadził nieudolną politykę zagraniczną. Liczne wojny, nie dawały Anglii żadnych korzyści, a jedynie poważnie obciążały skarb państwa. Monarcha musiał zwołać parlament, aby uzyskać nowe podatki. Połączone Izby przyznały Karolowi I znacznie mniej pieniędzy, niż oczekiwał.