1 Twoje cia³o Twoje zdrowie - Bezpieczni od HIV/AIDS Informator powsta³ dziêki finansowemu wsparciu Wojewody Lubuskiego w ramach realizacji zadania publicznego w zakresie ochrony zdrowia - zapobieganie zaka eniom HIV/AIDS w 2011 roku. Zielona Góra\n2 Lubuskie Stowarzyszenie na Rzecz Kobiet "BABA" Autorzy broszury: doktor Janusz Gawron prawniczka Dorota Zubrzycka-Urbañska Lubuskie Stowarzyszenie na Rzecz Kobiet "BABA" Zielona Góra, Stary Rynek 17 (wejœcie od ul. Lisowskiego) tel./fax: ,\n3 Spis treœci: 1. HIV i AIDS co musisz wiedzieæ? B¹dŸmy bezpieczni od HIV/AIDS Zaka enia HIV i choroba AIDS Zasady opieki medycznej nad ciê arn¹ zaka on¹ HIV 5. Kiedy nie nale y baæ siê zaka enia HIV? Objawy zaka enia HIV Postêpowanie po ekspozycji na HIV Leczenie. Profilaktyka poekspozycyjna Ochrona prawna przed zaka eniem HIV Odpowiedzialnoœæ cywilna za zaka enie wirusem HIV 11. Prawa osób zaka onych HIV Przemoc seksualna Œwiatowy dzieñ AIDS\n5 HIV i AIDS CO MUSISZ WIEDZIEÆ? Tak bardzo przyzwyczailiœmy siê do œwiadomoœci, e wirusem HIV nie jest ³atwo siê zaraziæ, e uznaliœmy, e problem dotyczy tylko grup ryzyka, do których na pewno nie nale ymy. Pierwsze zachorowania na AIDS zauwa ono w 1981 r. w Stanach Zjednoczonych. Choroba rozprzestrzenia³a siê pocz¹tkowo wœród homoseksualnych mê czyzn i narkomanów. St¹d w œwiadomoœci wielu ludzi nadal funkcjonuje przekonanie, e HIV i AIDS dotyka wy³¹cznie te grupy spo³eczne. Jest to nieprawda. Obecnie zaka enie wirusem HIV wystêpuje równie czêsto wœród osób heteroseksualnych. Kobiety s¹ dwukrotnie bardziej nara one na zaka enie wirusem HIV podczas stosunku p³ciowego ni mê czyÿni. Wynika to z ich budowy anatomicznej. Maj¹ te mniejsze mo liwoœci ochrony przed chorob¹, a czasami nara ane s¹ na zaka enie w wyniku przemocy lub przestêpstwa. Co czwarta osoba zaka ana w Polsce to kobieta. Dlatego tak wa ne jest, aby wszyscy mieli konieczn¹ wiedzê o chorobie i metodach jej zapobiegania. Nie mo na udawaæ, e Ciebie to nie dotyczy. HIV HIV to skrót angielskiej nazwy: Human Immunodeficiency Virus, co oznacza po polsku wirus nabytego upoœledzenia odpornoœci. Wirus atakuje i niszczy system odpornoœciowy cz³owieka, który przestaje walczyæ z bakteriami, grzybami czy wirusami chorobotwórczymi. W efekcie cz³owiek zaka ony wirusem HIV czêsto przez wiele, wiele lat nie odczuwa adnych dolegliwoœci, jest sprawny fizycznie, wygl¹da zdrowo, nie ma adnych widocznych objawów zaka enia i prowadzi zupe³nie normalne ycie. Mo e jednak zara aæ innych ludzi. U takiego cz³owieka do wykrycia zaka enia dochodzi wy³¹cznie wówczas, jeœli podda siê testowi na obecnoœæ wirusa HIV. Osoba, która jest zaka ona HIV, nie jest jeszcze chora na AIDS. AIDS AIDS to ostatnie, ju objawowe stadium zaka enia wirusem HIV, kiedy zniszczony zostaje uk³ad odpornoœciowy cz³owieka. AIDS nie jest uleczalny i prowadzi do œmierci. Cz³owiek, u którego wyst¹pi³y objawy AIDS, 5\n6 umiera wyniku wielu innych chorób. Wiêkszoœæ ludzi zaka onych HIV zapada na AIDS ale nie wszyscy. Uzale nione jest to od wczesnego wykrycia i prawid³owego leczenia. Nie ma obecnie lekarstwa ca³kowicie usuwaj¹cego wirus HIV z organizmu. S¹ jednak coraz bardziej doskona³e lekarstwa ograniczaj¹ce namna anie siê wirusa tak, aby nie dopuœciæ do wyst¹pienia objawów AIDS lub odsun¹æ je w czasie. Wiêcej na ten temat piszemy w drugiej czêœci broszurki napisanej przez lekarza. W tym miejscu chcemy jedynie przedstawiæ Ci ró nicê pomiêdzy HIV a AIDS, aby obudziæ w Tobie czujnoœæ. Jak mo na zaraziæ siê HIV Wirus HIV ma ograniczone mo liwoœci przenoszenia siê z cz³owieka na cz³owieka. Do zaka enia dochodzi wówczas, gdy wiêksza iloœæ wirusów dostanie siê do organizmu drugiego cz³owieka. HIV przenosi siê wy³¹cznie: Drog¹ p³ciow¹ podczas stosunku p³ciowego waginalnego i analnego bez zastosowania prezerwatywy zarówno homo- jak i heteroseksualnego, kiedy do organizmu dostan¹ siê p³yny ustrojowe (nasienie i wydzielina z pochwy), uprawianie seksu oralnego równie mo e doprowadziæ do zaka enia ryzyko jednak jest znacznie ni sze. Wzrasta ono, je eli masz w ustach jakieœ skaleczenia, ranki czy otarcia. Zaka- enie siê przez poca³unki jest bardzo ma³o prawdopodobne. Poprzez wnikniêcie zaka onej krwi do krwioobiegu osoby zdrowej np. kontakt uszkodzonej skóry z zaka on¹ krwi¹, w nastêpstwie transfuzji je eli krew nie zosta³a zbadana na obecnoœæ wirusa HIV, u ycie tej samej ig³y do wstrzykniêæ. Nie ma mo liwoœci skutecznej sterylizacji plastikowych strzykawek czy igie³. Osoba przyjmuj¹ca narkotyki, u ywaj¹c sprzêt do iniekcji wspólnie z innymi osobami, nara- a siê na zaka enie wirusem HIV. Nawet niewielka iloœæ krwi w strzykawce czy igle mo e doprowadziæ do zaka enia. Zaka ona kobieta mo e zakaziæ dziecko jeszcze podczas ycia p³odowego, zakaziæ je w trakcie porodu lub karmienia piersi¹. 6\n7 O zaka eniu HIV mo na dowiedzieæ siê jedynie wówczas, gdy wykona siê test na istnienie przeciwcia³ anty-hiv. Wynik dodatni oznacza, e znaleziono przeciwcia³a, wiêc dosz³o do zaka enia wirusem HIV. Wynik ujemny oznacza, e nie znaleziono przeciwcia³. Nie oznacza to jednak, e nie dosz³o do zaka enia, je eli nie min¹³ odpowiedni czas (12 tygodni) od ostatniego ryzykownego kontaktu. Okres pomiêdzy zaka eniem a mo liwoœci¹ wykrycia przeciwcia³ anty-hiv nazywa siê okienkiem serologicznym. Badanie nale y powtórzyæ. Test mo na zrobiæ bezp³atnie i anonimowo w Punktach konsultacyjno-diagnostycznych na terenie ca³ego kraju. Wykaz placówek znajdziesz na stronie krajowego centrum ds. AIDS: Jak nie mo na zaraziæ siê HIV? Wirus HIV nie przenosi siê z jednej osoby na drug¹ podczas normalnych kontaktów zawodowych, domowych czy towarzyskich. Nie zarazisz siê wirusem HIV, dotykaj¹c osobê chor¹, np. podaj¹c jej rêkê, przebywaj¹c w tym samym pomieszczeniu, u ywaj¹c tych samych przedmiotów: talerzy, szklanek, korzystaj¹c z tej samej toalety. Wirus nie przenosi siê drog¹ kropelkow¹, kiedy osoba zaka ona kicha, kaszle. Nie jest przenoszony przez pot, ³zy, mocz czy stolec osób zaka onych HIV. Nie przenosz¹ go komary ani inne insekty. Nie przenosz¹ go zwierzêta domowe. Nie mo na siê zaraziæ przez wspóln¹ k¹piel w basenie. Jedynym zagro eniem mo e byæ krew osoby zaka onej HIV, np. w przypadku skaleczenia, krwotoku z nosa. Wirusa w tym przypadku ca³kowicie unieszkodliwiaj¹ zwykle œrodki dezynfekcyjne z zawartoœci¹ chloru, zabrudzon¹ odzie nale y wypraæ w proszku do prania w temperaturze powy ej 56 stopni. Ludzka skóra jest dobr¹ barier¹ zapobiegaj¹c¹ wnikniêciu wirusa HIV, je eli zaka ona krew czy inne p³yny ustrojowe (nasienie, wydzielina z pochwy) dostanie siê na nieuszkodzon¹ skórê wystarczy umyæ j¹ myd³em i ciep³¹ wod¹. Do sprz¹tania pomieszczeñ i rzeczy zabrudzonych krwi¹ lub wydzielinami osoby zaka onej wirusem HIV u ywaj rêkawic gumowych, które przed zdjêciem umyj w wodzie z œrodkiem dezynfekcyjnym a nastêpnie zdejmij i wyrzuæ. Mo esz mieszkaæ razem z osob¹ zaka on¹ wirusem HIV w jednym mieszkaniu i nic Ci siê nie stanie pod warunkiem przestrzegania podstawowych zasad higie- 7\n8 ny, np. u ywania w³asnej szczoteczki do zêbów, c¹ ków do paznokci, pilniczka, maszynki do golenia itp., czyli niedopuszczenia do ewentualnego kontaktu z krwi¹ osoby zaka onej. Nie bój siê osób chorych na HIV/AIDS. Je eli s¹ to osoby Ci bliskie, nie unikaj ich, nie dyskryminuj. Potrzebuj¹ Twojego wsparcia. A Tobie nic nie grozi. Mimo stosowanej profilaktyki i edukacji osób zaka onych wirusem HIV wci¹ przybywa. Coraz doskonalsze metody leczenia powoduj¹, e osoby z HIV yj¹ coraz d³u ej, mog¹ do yæ do naturalnej œmierci, nie odczuwaj¹ adnych dolegliwoœci i s¹ aktywne zawodowo i towarzysko. Osoby te nie powinny byæ izolowane w œrodowisku. 8\n9 B D MY BEZPIECZNI OD HIV/AIDS Obecnie wirus HIV najczêœciej przenosi siê drog¹ kontaktów seksualnych. Ka dy cz³owiek chce byæ kochany, chce mieæ drugiego bliskiego mu cz³owieka. Chce mieæ satysfakcjonuj¹ce ycie seksualne. Jest to intymna i bardzo delikatna sfera ycia cz³owieka. Cz³owiek dojrzewa, dorasta i przychodzi moment, kiedy podejmuje pierwsze kontakty seksualne. Nie ka dy wie o tym, e jest zaka ony wirusem HIV, nie ka dy mówi o tym swoim partnerom seksualnym. W Polsce s¹ osoby, które zosta³y zaka one przez swojego pierwszego i jedynego partnera seksualnego. Musisz zapoznaæ siê z pewnymi zasadami, które warto przestrzegaæ, by byæ zdrowym przez ca³e ycie. Monogamiczne zwi¹zki Oczywiœcie najbezpieczniej by³oby, aby dwoje partnerów przed podjêciem ycia p³ciowego nie mia³o adnych innych kontaktów seksualnych a nastêpnie dochowa³o sobie wiernoœci. Ale czêsto tak nie jest. Nigdy nie mo esz mieæ pewnoœci, e Twój partner/partnerka nie mia³ wczeœniej doœwiadczeñ seksualnych, a teraz wstydzi siê przyznaæ, czy te ma za sob¹ nieudany zwi¹zek. Spytaj go/j¹, czy kiedykolwiek robi³/robi³a sobie test na HIV. Zaproponuj, e zrobicie go wspólnie. Test musicie powtórzyæ po kilku tygodniach, istnieje mo liwoœæ, e badanie przeprowadzono w okresie tzw. okienka serologicznego i wówczas wynik nie bêdzie prawid³owy. Powtórzenie badania ju daje pewnoœæ, e jesteœcie zdrowi. Rozmawiaj z partnerem o bezpieczeñstwie Wa ne jest, by przed rozpoczêciem ycia seksualnego dobrze poznaæ partnera. Tak, aby pomiêdzy Wami powsta³y na tyle bliskie wiêzi, i bez skrêpowania bêdziecie potrafili uzgodniæ pomiêdzy sob¹ metody zapobiegania zaka eniu HIV oraz niechcianej ci¹ y. Czêsto poczucie skrêpowania jest tak du e, e mo esz nie byæ w stanie rozmawiaæ swobodnie o sprawie zabezpieczenia siê podczas uprawiania seksu. Brak komunikacji pomiêdzy partnerami seksualnymi prowadzi czêsto do ryzykownych zachowañ. 9\n10 Nie ulegaj nastrojowej chwil, czy naleganiu partnera/partnerki. Nigdy nie decyduj siê na stosunek p³ciowy bez odpowiedniego zabezpieczenia przed zaka eniem. Spróbujcie bezpiecznych metod uzyskiwania satysfakcji seksualnej bez ryzyka zaka enia. Nie ufaj Nadal panuje przekonanie, e AIDS dotyka wy³¹cznie tzw. grupy ryzyka, czyli narkomanów, homoseksualistów, prostytutki. To jest nieprawda. Osoba zaka ona HIV? To mo e byæ ka dy: klasowy przystojniak z dobrej rodziny, wa ny biznesmen, spokojny ch³opak z s¹siedztwa, najpiêkniejsza dziewczyna na dyskotece. Niech nie uœpi Twojej czujnoœci zdrowy wygl¹d, czy dobre pochodzenie spo³eczne. Pamiêtaj, e od zaka enia do zachorowania mija wiele, wiele, lat. Tak d³ugo, jak nie bêdziesz mia³/mia³a pewnoœci, co do zdrowia Twojego partnera/partnerki, zabezpieczaj siê prezerwatyw¹. Kup prezerwatywy Warto zaopatrzyæ siê w prezerwatywy. Obecnie mo na je nabyæ bez skrêpowania w drogeriach samoobs³ugowych czy aptekach internetowych. Kupuj prezerwatywy dobrej jakoœci z lateksu lub poliuretanu i pamiêtaj o terminie ich przydatnoœci do u ycia. Stara, czy Ÿle przechowywana prezerwatywa nie zabezpieczy Ciê wystarczaj¹co. SprawdŸ, czy ma atest Ministerstwa Zdrowia. Nigdy nie u ywaj ponownie tej samej prezerwatywy. Aby mieæ pewnoœæ, e prezerwatywa nie pêknie podczas stosunku nawil aj j¹. Kup specjalny preparat do nawil ania nie stosuj do tego celu olejków, kremów, balsamów, bo mog¹ spowodowaæ pêkanie prezerwatywy. Równie wa ne jest, by partner prawid³owo za³o y³ prezerwatywê. W opakowaniu prezerwatywy powinna byæ instrukcja. Istniej¹ prezerwatywy dla kobiet niestety w Polsce raczej niedostêpne. Podczas seksu oralnego równie stosuj prezerwatywê lub chusteczki lateksowe. Zapobiegaj¹ one zaka eniu. Do seksu oralnego przeznaczone s¹ prezerwatywy smakowe. Prezerwatywy do seksu analnego s¹ specjalnie pogrubione, przy stosunku analnym konieczne jest u ycie lubrykantu. Dla osób uczulonych na lateks przygotowano prezerwatywy nielateksowe. 10\n11 Unikaj przygodnych zwi¹zków seksualnych Najlepiej wspó³ yæ z jednym, sta³ym i zdrowym partnerem. Je eli ju decydujesz siê na przygodê, bezwzglêdnie stosuj prezerwatywê. Prezerwatywa zabezpiecza przed zaka eniem ale nie jest to metoda 100% pewna. Zawsze mo e zdarzyæ siê, e prezerwatywa pêknie, zsunie siê i wówczas zaka enie staje siê mo liwe. Pamiêtaj, e alkohol, narkotyki czy œrodki psychotropowe sprzyjaj¹ podejmowaniu ryzykownych zachowañ. Pamiêtaj! Nawet tylko jedno ryzykowne zachowanie seksualne mo e skoñczyæ siê zaka eniem. Lêk jedn¹ z przyczyn szerzenia siê choroby Wiele zaka onych osób, które jeszcze nie maj¹ objawów chorobowych, nie wie, e jest zaka ona. Nie wie bo nie chce wykonaæ testu na obecnoœæ wirusa HIV. Woli nie wiedzieæ, czy jest chora, czy nie. Sama myœl o tej strasznej chorobie wywo³uje w cz³owieku lêk tak du y, e woli po prostu o tym nie myœleæ. Wypiera w swojej œwiadomoœci istnienie takiej mo liwoœci tylko po to, by poczuæ siê przez moment z³udnie bezpiecznym. Szybkie wykrycie zaka enia wirusem HIV i podjêcie leczenia powoduje znaczne zahamowanie rozmna ania siê wirusa a wiêc znacznie opóÿnia wyst¹pienie AIDS lub nawet zapobiega wyst¹pieniu w ogóle. Z wirusem mo na teraz yæ wiele, wiele lat. Mo na prze yæ nawet ca³e ycie, nie zapadaj¹c na AIDS. Na pewno wynalezione zostanie lekarstwo to tylko kwestia czasu. Je eli podj¹³eœ/podjê³aœ kiedykolwiek ryzykowne zachowanie seksualne zrób test na obecnoœæ wirusa HIV. Gdy chcesz zostaæ mam¹ Kobieta zaka ona HIV mo e urodziæ dziecko równie zaka one. Wczeœnie podjêta terapia w znacznej wiêkszoœci przypadków zapobiegnie zaka eniu dziecka (99%). Je eli planujesz urodzenie dziecka lub jesteœ w ci¹ y, warto byœ pomyœla³a o jego zdrowiu i bezpieczeñstwie. W Polsce lekarze nie maj¹ obowi¹zku kierowania kobiet ciê arnych na badania wykrywaj¹ce obecnoœæ wirusa HIV. Niewielki odsetek kobiet jest podda- 11\n12 wanych badaniu. To niedobrze, nigdy nie mo esz mieæ pewnoœci, czy jesteœ zdrowa. Od zaka enia HIV do pierwszych objawów choroby mija czêsto kilkanaœcie lat. A przecie œwiadomoœæ zaka enia wirusem daje mo liwoœæ lekarzowi zastosowania odpowiedniej terapii w czasie ci¹ y, odpowiedniego poprowadzenia porodu i urodzenia zupe³nie zdrowego dziecka. Spytaj swojego ginekologa, gdzie mo esz przeprowadziæ badanie w kierunku HIV. Skorzystaj z badañ miej pewnoœæ, e Twoje dziecko bêdzie zdrowe. Przek³uwanie skóry Je eli decydujesz siê na przek³uwanie uszu czy innych czêœci cia³a, upewnij siê, e osoba wykonuj¹ca us³ugê u ywa sprzêtu jednorazowego u ytku. Warto udaæ siê do profesjonalnego zak³adu œwiadcz¹cego us³ugi kosmetyczne. S¹ one kontrolowane przez stacje sanitarno-epidemiologiczne i musz¹ stosowaæ odpowiednie procedury sanitarne. Przyjrzyj siê, czy osoba wykonuj¹ca us³ugê przy Tobie otwiera sprzêt jednorazowego u ytku z opakowania. Nie zgadzaj siê na nak³ucie ig³¹ o nieznanym pochodzeniu, bez opakowania. Tak samo postêpuj, gdy chcesz wykonaæ tatua. Nie decyduj siê na wykonanie tatua u, bez ca³kowitej pewnoœci, i bêdzie wykonywany sterylnym sprzêtem. Narkotyki Najlepiej nie u ywaæ narkotyków ani adnych œrodków psychotropowych. Powoduj¹ one wiêksz¹ sk³onnoœæ do podejmowania ryzykownych zachowañ. Osoby za ywaj¹ce narkotyki czêsto ignoruj¹ ryzyko zaka enia wirusem HIV, g³ód narkotyczny powoduje, e trac¹ ca³kowicie swój instynkt samozachowawczy i za ycie narkotyku staje siê wa niejsze ni zdrowie i ycie. Wirus HIV przenosi siê poprzez wspólne u ywanie igie³ i strzykawek. Je eli jednak za ywasz narkotyki dbaj o to, by zawsze, bezwzglêdnie u ywaæ jednorazowych, nowych i sterylnych igie³ i strzykawek. Mo esz je nabyæ w ka dej aptece, bez recepty za kilkadziesi¹t groszy. Je eli decydujesz u ywaæ ponownie tej samej ig³y i strzykawki, umyj j¹ kilkakrotnie w œrodku dezynfekcyjnym zawieraj¹cym chlor (wci¹gnij i wypuœæ do strzykawki za ka dym razem œwie ¹ porcjê) a nastêpnie dobrze wyp³ucz kilkakrotnie w wodzie i wygotuj przez pó³ godziny. Nigdy nie po yczaj sprzêtu do iniekcji innym osobom. 12\n13 ZAKA ENIA HIV I CHOROBA AIDS WyobraŸnia jest wa niejsza od wiedzy. Albert Einstein Na œwiecie yje z HIV ju 42 miliony ludzi. Codziennie 16 tysiêcy osób zaka a siê HIV. Epidemiolodzy bij¹ na alarm ludzie zobojêtnieli na codzienne niebezpieczeñstwo zwi¹zane z AIDS. Wiêkszoœæ z nich to ludzie m³odzi, miêdzy 16 a 25 rokiem ycia. Wiêkszoœæ nowych zaka eñ pojawia siê w Afryce i Azji, co nie znaczy wcale, e nie dotyczy to Polski. Pañstwowy Zak³ad Higieny w Warszawie podaje co miesi¹c informacje o nowych zaka eniach HIV. Od wdro enia badañ w 1985 roku do 31 maja 2011 roku stwierdzono u obywateli polskich zaka enie HIV, z tego u 5751 dowiedziono zaka enia w zwi¹zku ze stosowaniem narkotyków. Ka dego roku wykrywa siê œrednio zaka eñ. Z ogólnej liczby zaka onych, na AIDS zachorowa³o 2576 osób, z tego zmar³o Szacuje siê, e w Polsce tylko oko³o 30% osób zaka onych HIV jest œwiadomych swojego statusu serologicznego. Oznacza to, e 2/3 osób nie wie o swoim zaka eniu i e osoby te nie s¹ ujmowane w statystykach. Zachorowania na AIDS rozpoznane w latach wed³ug grup ryzyka: 85% brak danych 4 % ryzykowne kontakty heteroseksualne 5% kontakty homoseksualne mê czyzn 5% do ylne wstrzykiwanie narkotyków 2% dzieci matek zaka onych HIV 0,1% zaka enia jatrogenne W Polsce HIV dotyka ludzi m³odych; 56% osób, które uleg³y zaka- eniu HIV, nie ukoñczy³o 29 roku ycia, w tym 8% w momencie zaka enia nie ukoñczy³o 20 roku ycia. Najliczniejsz¹ grupê, oko³o 75%, wœród osób zaka onych HIV i chorych na AIDS w Polsce, stanowi¹ osoby w wieku produkcyjnym (20-49 lat). 13\n14 Europejskie Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (ECDPC) stwierdza, e krajem o najwy szym na naszym kontynencie odsetku zaka eñ HIV wœród osób niemaj¹cych o tym pojêcia jest Polska, gdzie prawdopodobnie ponad po³owa ludzi nie wie, e jest zaka ona (œrednia dla Europy wynosi 30%; najmniejsz¹ nieœwiadomoœæ maj¹ w tym zakresie Szwedzi 12% i Duñczycy 15%). Skala tego problemu spowodowa³a w³¹czenie Polski przez ECDPC do grupy krajów, w których próbuje siê znaleÿæ przyczynê tak nieodpowiedzialnej postawy obywateli, rezygnuj¹cych gremialnie z wykonywania nawet darmowych testów diagnostycznych. Ponadto Polska jest krajem z najwiêksz¹ liczb¹ nowych zaka eñ w centralnej Europie (750 rocznie) oraz najwiêkszym odsetkiem noworodków z zaka eniem przekazanym przez matkê. Ryzyko przeniesienia zaka enia HIV od matki do dziecka nie udaje siê obni yæ poni ej 10%; czyli na oko³o 90 porodów zaka onych matek rocznie, u dzieci stwierdza siê obecnoœæ wirusa. Lekarze w Polsce zbyt ma³o uwagi zwracaj¹ na mo liwoœæ wykonywania testów wykrywaj¹cych ewentualne zaka enie HIV u kobiet bêd¹cych w ci¹ y (w Polsce z testów korzysta zaledwie 0,2 ciê arnych, na zachodzie Europy œrednio 60%, a na Ukrainie nawet 70%). Warto pamiêtaæ: wiêkszoœæ osób z tak zwanych grup ryzyka nie jest zaka onych HIV, wiêkszoœæ zaka onych HIV nie zdaje sobie z tego sprawy. Z infekcj¹ HIV mo na yæ œrednio lat bez adnych objawów zwi¹zanych z zaka eniem. Wywo³uje j¹ wirus upoœledzenia odpornoœci, którego informacjê genetyczn¹ stanowi RNA (kwas rybonukleinowy). Nale y do rodziny lentivirusów, okreœlanych jako nieonkogenne, wywo³uj¹ce efekt cytopatyczny (uszkodzenia komórek). Znane s¹ dwa retrowirusy powoduj¹ce AIDS: HIV 1 i HIV 2, które maj¹ podobne struktury w 40-50%. Oznacza to, i mia³y wspólnego przodka w procesie ewolucji. Ryzyko przeniesienia infekcji od zaka onego HIV pacjenta zale y od iloœci wirusa w jego krwi: 14\n15 iloœæ wirusa HIV jest wzglêdnie ma³a, gdy pacjent znajduje siê w bezobjawowym stadium infekcji, du e miano wirusa we krwi maj¹ zwykle pacjenci z zaawansowanym AIDS lub ostr¹ infekcj¹ HIV, du a iloœæ wirusa jest tak e we krwi pacjentów, których poziom wirusa (wiremia) jest wysoki lub wzrós³ w ostatnim czasie. Istniej¹ 3 drogi przenoszenia zaka enia HIV: poprzez krew, poprzez kontakty seksualne, z zaka onej matki na dziecko. Zaka enie przez krew mo e dokonaæ siê w kilku sytuacjach: przetoczenie zaka onej krwi niebadanej na obecnoœæ wirusa HIV, przetoczenie zaka onej krwi badanej na obecnoœæ wirusa HIV, z wynikiem negatywnym, gdy dawca znajdowa³ siê w okresie przed serokonwersj¹ (pojawienie siê przeciwcia³ anty-hiv u osoby, u której wczeœniej ich nie stwierdzano), zaka enie przez podanie preparatów krwiopochodnych wytworzonych z krwi osób zaka onych HIV, zaka enie u chorych na hemofiliê w okresie przed wprowadzeniem metod unieczynnienia HIV w preparatach przeciwhemofilowych, zaka enie wœród narkomanów wymieniaj¹cych miêdzy sob¹ ig³y i strzykawki, zaka enie preparatami narkotycznymi pobieranymi z naczynia do którego wprowadzono zaka on¹ krew, zaka enie niewyja³owionym lub Ÿle wyja³owionym sprzêtem medycznym, zaka enie zawodowe u pracowników ochrony zdrowia, zaka enie w zwi¹zku z przeszczepianiem tkanek i narz¹dów pobranych od nosicieli HIV. Przetoczenie zaka onej krwi spowodowa³o w USA zaka enie 2% doros³ych nosicieli HIV i 9% dzieci. Ryzyko przeniesienia infekcji HIV drog¹ przetoczenia krwi jest wysokie i wynosi 90% wówczas, gdy biorca otrzymuje krew zaka onego HIV dawcy. Wprowadzenie testów diagnostycznych 15\n16 (anty-hiv) oraz rygorystycznych metod selekcji dawców krwi ryzyko to w olbrzymim stopniu zmniejszy³o. W Polsce od 1995 nie odnotowano przypadku zaka enia t¹ drog¹. Narkomani s¹ czêstymi ofiarami zaka enia HIV w ró nych krajach na œwiecie, gdy s¹ uzale nieni od preparatów stosowanych do ylnie. W Polsce to ci¹gle grupa najwy szego ryzyka. Narkomani mog¹ byæ Ÿród³em szerzenia siê zaka eñ na drodze homo i heteroseksualnej. ZAKA ENIA SEKSUALNE AIDS jest chorob¹ zaliczan¹ do grupy chorób przenoszonych drog¹ kontaktów seksualnych (STD, sexualy transmitted diseases). Mo liwoœæ zaka enia HIV jest ma³a w porównaniu z innymi chorobami przenoszonymi drog¹ p³ciow¹ (rze ¹czka, ki³a, chlamydioza). ZakaŸnoœæ osoby HIV+ zale y od stadium infekcji HIV i poziomu wiremii (iloœci wirusa w organizmie). Zaka enie w wyniku kontaktów seksualnych z partnerami w stadium AIDS wykazuje szybszy postêp choroby. Zaka enia mo e nast¹piæ wówczas, gdy kontakty seksualne dotycz¹ nastêpuj¹cych par, w których jeden z partnerów jest zaka ony: mê czyzna-kobieta (stosunki heteroseksualne), mê czyzna-mê czyzna (stosunki homoseksualne), mê czyzna-kobieta (stosunki heteroseksualne z partnerem biseksualnym), kobieta-kobieta (stosunki lesbijskie) zdarza siê to bardzo rzadko. Zaka enie mo e nast¹piæ w wyniku jednego kontaktu seksualnego bez zabezpieczenia, znane s¹ tak e osoby, które pozostaj¹ niezaka one po wielu takich kontaktach lub po latach wysoce ryzykownych zachowañ. Wiêksze stê enie wirusa stwierdzane jest w nasieniu i p³ynie nasiennym ni w wydzielinie z pochwy. Powoduje to ³atwiejsze przenoszenie zaka enia z mê czyzny na kobietê ni z kobiety na mê czyznê. Bior¹c pod uwagê, e liczba zaka onych mê czyzn jest wiêksza, prawdopodobieñstwo spotkania zaka onego HIV partnera jest wiêksze dla kobiety ni dla heteroseksualnego mê czyzny. Obrzezanie mê czyzny jest czynnikiem zmniejszaj¹cym ryzyko zaka enia. Kobiety zbyt czêsto maj¹ poczucie, e to partner powinien je chroniæ, zarówno przed nieplanowan¹ ci¹ ¹, jak i potencjalnym zaka eniem. Niewiele kobiet zdaje sobie sprawê, i to one 16\n17 same odpowiadaj¹ za swoje zdrowie i ycie. A jeszcze mniej jest w stanie porozmawiaæ ze swoim partnerem o u ywaniu prezerwatyw. Kobiety coraz czêœciej nabywaj¹ zaka enie HIV w konsekwencji kontaktów seksualnych. W po³owie lat 90. XX wieku HIV by³ trzeci¹ (po chorobach nowotworowych i wypadkach komunikacyjnych) przyczyn¹ œmierci wœród amerykañskich kobiet w wieku od 22 do 45 lat. Jeszcze wiêksze zagro enie stanowi HIV dla kobiet w krajach rozwijaj¹cych siê. Najbardziej ryzykownym rodzajem aktywnoœci seksualnej s¹ kontakty analne. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie dotycz¹ one wy³¹cznie homoseksualnych mê czyzn. Badania angielskie dowodz¹, e 1/3 par heteroseksualnych w Wielkiej Brytanii praktykuje od czasu do czasu kontakty analne, a oko³o 10% preferuje je lub uprawia stale. W opublikowanych w 1998 roku wynikach badañ zachowañ seksualnych Polaków profesor Zbigniew Izdebski poda³, e 11,4% ankietowanych kobiet deklarowa³o, i mia- ³o kontakt analny. Kontakty seksualne podczas miesi¹czki zwiêkszaj¹ ryzyko zaka enia kobiety, zwiêksza je równie krwawienie niezwi¹zane z miesi¹czk¹, a które wyst¹pi³o podczas kontaktu. Ryzyko zaka enia mê czyzny w trakcie kontaktu z partnerk¹ HIV+ podczas miesi¹czki jest wiêksze ponad 3 razy, ni podczas kontaktu z t¹ sam¹ partnerk¹ niebêd¹c¹ w okresie miesi¹czki. Ci¹gle pojawiaj¹ siê kontrowersje co do zakaÿnoœci œliny. W badaniach wykazano, e niezwykle rzadko izoluje siê wirusa HIV ze œliny zaka- onych osób, nawet jeœli maj¹ one choroby dzi¹se³. Œlina zmniejsza zakaÿnoœæ HIV dziêki obecnoœci w niej ró nych substancji o dzia³aniu nieswoistym przeciwwirusowym i przeciwbakteryjnym, wychwytuj¹cym wirusa mucynom. Inne praktyki seksualne, przy których nie dochodzi do kontaktu spermy lub krwi z b³onami œluzowymi s¹ bezpieczne. Przeniesienie HIV przez nieuszkodzon¹ skórê jest bardzo ma³o prawdopodobne. Zabiegi sztucznego zap³odnienia stwarza³y ryzyko zaka enia HIV dla kobiety przed wprowadzeniem obowi¹zkowych badañ dawców nasienia w kierunku obecnoœci przeciwcia³ anty-hiv. W Polsce dawców nasienia obowi¹zuje przeprowadzenie dwukrotnego badania serologicznego w kierunku zaka enia HIV, pierwsze w dniu pobrania i po 6-miesiêcznym okresie karencji nasienia. Pobrane nasienie mo na zastosowaæ po uzyskaniu wyników, stwierdzaj¹cych brak przeciwcia³ anty-hiv u dawcy w obu badaniach. 17\n18 ZASADY OPIEKI MEDYCZNEJ NAD CIÊ ARN ZAKA ON HIV Zwiêkszenie siê liczby kobiet zaka onych heteroseksualnie zwiêksza ryzyko zaka enia ich potomstwa. Jest to logiczn¹ konsekwencj¹ rozwoju pandemii HIV/AIDS. Czêstoœæ zaka eñ p³odu urodzonego z zaka onej matki okreœlana jest œrednio na 30%. Doœwiadczenia z USA i Wielkiej Brytanii wskazuj¹, e, dziêki upowszechnieniu oferowania testów w kierunku zaka- enia HIV kobietom ciê arnym, uda³o siê zmniejszyæ liczbê nowych zaka- eñ u dzieci o ponad 60%. W roku 2008 w ramach Programu profilaktyki zaka eñ wertykalnych (z matki na noworodka), leczeniem antyretrowirusowym objêto 70 kobiet ciê arnych zaka onych HIV. Odby³o siê 69 porodów kobiet zaka onych HIV. Leki antyretrowirusowe otrzyma³o równie 69 noworodków. Dziêki zastosowaniu profilaktyki antyretrowirusowej, odsetek zaka eñ HIV w grupie noworodków zmniejszy³ siê z 23% przed rokiem 1989 do < 1,0% zaka- eñ obecnie. Istniej¹ 3 drogi zaka enia matka-p³ód: wewn¹trzmaciczna (przejœcie wirusa przez ³o ysko), poprzez ekspozycjê p³odu na krew i wydzieliny matki w czasie porodu, w okresie poporodowym w zwi¹zku z karmieniem piersi¹. W przypadku potwierdzenia zaka enia HIV u kobiety w ci¹ y najistotniejsze jest zapewnienie jej wczesnego objêcia opiek¹ oraz jak najbardziej specjalistycznym poradnictwem, obejmuj¹cym zagadnienia zwi¹zane z ci¹ ¹, zaka eniem HIV i mo liwoœciami ograniczenia zaka enia dziecka. Opieka powinna byæ prowadzona w okresie ci¹ y, porodu i w okresie poporodowym. U zaka onej ciê arnej wykonuje siê badania, w ka dym trymestrze, liczby limfocytów CD4 oraz poziomu RNA wirusa HIV. Krytycznym problemem jest w³¹czenie lub kontynuacja leczenia przeciwwirusowego w okresie ci¹ y u pacjentki HIV+. Podejmuj¹c decyzjê leczenia przeciwwirusowego w ci¹ y, nale y braæ pod uwagê ogólny stan organizmu chorej, poziom wirusa we krwi oraz odpornoœæ. Jednoczeœnie 18\n19 trzeba braæ pod uwagê potencjalne skutki uboczne tego leczenia dla rozwoju wewn¹trzmacicznego p³odu. Decyzjê o rozpoczêciu lub zmianie terapii przeciwwirusowej podejmuje ciê arna po konsultacji z lekarzem, który ma obowi¹zek poinformowania jej o wszystkich, korzystnych i ubocznych, znanych konsekwencjach zastosowania leczenia w ci¹ y. Poród jest okresem, w którym zwykle nastêpuje, zarówno naruszenie integralnoœci tkanki ³o yskowej, co zwiêksza mo liwoœæ przecieków krwi p³odowo-matczynych i matczyno-p³odowych, jak i bezpoœredni kontakt p³odu z krwi¹ oraz wydzielinami szyjki macicy i pochwy matki. Z tego wzglêdu unika siê metod intensywnego nadzoru p³odu, które wi¹ ¹ siê z naruszeniem ci¹g³oœci pow³oki skórnej p³odu. W sytuacji zaistnienia koniecznoœci skrócenia operacyjnego drugiego okresu porodu, zaleca siê operacjê kleszczow¹ jako mniej uszkadzaj¹c¹ skórê g³ówki p³odu, ani eli wyci¹gacz pró - niowy. Nale y d¹ yæ do jak najd³u szego utrzymania ci¹g³oœci pêcherza p³odowego, aby zmniejszyæ mo liwoœæ zaka enia odmatczynego. W okresie poporodowym zaleca siê: edukacjê matki w zakresie karmienia piersi¹ dziecka, edukacjê matki w zakresie antykoncepcji, okresowych badañ cytologicznych, zapobiegania przenoszenia zaka enia HIV, ocenê sytuacji rodzinnej i spo³ecznej matki i jej dziecka (ewentualny kontakt z oœrodkiem pomocy spo³ecznej lub organizacjami pozarz¹dowymi), ustalenie daty wizyty u ginekologa po ukoñczeniu okresu po³ogu (po 6-8 tygodniach). Upowszechnienie oferowania testów w kierunku zaka enia HIV w Polsce wszystkim kobietom ciê arnym oraz tym, które planuj¹ ci¹ ê w najbli - szym czasie, jest pilnym zadaniem dla wszystkich lekarzy ginekologów oraz rodzinnych. Rozwi¹zanie ci¹ y poprzez ciêcie cesarskie nie zmniejsza ryzyka zaka enia noworodka. W krajach rozwiniêtych nie zaleca siê karmienia piersi¹ niemowl¹t przez zaka one matki. Natomiast w krajach rozwijaj¹cych siê jest wskazane, gdy istniej¹ trudnoœci w przygotowaniu odpowiedników pokarmowych. 19\n20 KIEDY NIE NALE Y BAÆ SIÊ ZAKA ENIA HIV? Od czasu rozpoznania pierwszych przypadków AIDS i potwierdzenia czynnika sprawczego w postaci zaka enia HIV prowadzi siê wiele badañ w ró nych krajach. Badania potwierdzaj¹, e domowe kontakty z nosicielami HIV nie prowadz¹ do zaka enia. Dotyczy to u ywania tej samej ³azienki, toalety oraz spania w jednym ³ó ku, u ywania wspólnych sztuæców, talerzy, misek. Podobnie przedstawia siê problem przypadkowych kontaktów w miejscach publicznych z osobami zaka onymi. HIV nie przenosi siê przez u ywanie sztuæców i naczyñ w barach, restauracjach i kawiarniach, nawet wówczas, gdy miejsca te mog¹ budziæ w¹tpliwoœci co do poziomu sanitarnohigienicznego. Nieznane s¹ przypadki zaka enia w k¹pieliskach. Nie ma ryzyka w miejscu pracy, podczas codziennych, nawet wieloletnich kontaktów z nosicielami HIV. Nie wykazano zaka eñ dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, przebywaj¹cych w zak³adach wychowawczych i w szko³ach z zaka onymi HIV rówieœnikami. Dzieci te wchodzi³y ze sob¹ w ró ne kontakty: wymienia³y zabawki podczas wspólnej zabawy oraz przybory do jedzenia. Dane laboratoryjne i epidemiologiczne nie daj¹ podstaw do stwierdzenia, e zaka enie HIV mog¹ przenosiæ owady. HIV nie namna a siê w organizmach pluskiew i komarów, a one same nie przenosz¹ wirusów. 20\nUCHWAŁA NR XXVII/559/2011 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 17 listopada 2011 r.\nUCHWAŁA NR XXVII/559/2011 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie Programu Przeciwdziałania Zakażeniom HIV i Działań Na Rzecz Osób Żyjących z HIV/AIDS na lata 2012 2015 Na


Dieta South Beach – zasady, fazy, efekty, opinie, przeciwwskazania, jadłospis - Fabryka Siły\nDieta South Beach – zasady, fazy, efekty, opinie, przeciwwskazania, jadłospis\nDieta South Beach, nazywana również dietą plaż południowych, została opracowana przez Arthura Agatstona, amerykańskiego kardiologa. Stworzył ją już w 1995 roku z zamysłem poprawy stanu zdrowia i kondycji swoich pacjentów chorych na serce i cierpiących na cukrzycę typu 2. Nie spodziewał się, że jego plan żywieniowy będzie na tyle skuteczny, że telewizyjna stacja w Miami zaproponuje mu występ w jednym z programów. Przyczyniło się to dużej popularności diety wśród mieszkańców Florydy, którzy chwalą się redukcją nadmiaru kilogramów i dobrym samopoczuciem. W 2003 roku doktor Agatston wydał swoją pierwszą książkę, która rozeszła się w 23 milionach egzemplarzy.\nModa na ten sposób żywienia opanowała cały świat. Wydano kolejne poradniki, książki kucharskie i dodatkowe przewodniki przetłumaczone na wiele języków.\n1. Ogólne zasady i założenia diety South Beach\n2. Fazy diety South Beach i ich przebieg\n3. Efekty możliwe do uzyskania\n4. Opinie specjalistów i osób stosujących dietę\n5. Przeciwwskazania, czyli czy po dietę South Beach może sięgnąć każdy?\n6. Przykładowy jadłospis na jeden dzień z fazy I, II oraz III\n7. Podsumowanie – czy ten model żywienia ma więcej wad czy zalet?\nDieta South Beach opiera się na prostych zasadach. Przede wszystkim nie bierze się w niej pod uwagę ani kaloryczności posiłków, ani odpowiedniej ilości makroskładników, takich jak białka, węglowodany i tłuszcze, nie trzeba również zwracać uwagi na dostarczane ilości witamin i składników mineralnych, co niestety może prowadzić do licznych niedoborów.\nJedyne, co jest w tej diecie istotne, to indeks glikemiczny (IG). Pod tym względem ten model żywienia pokrywa się z zaleceniami M. Montignaca, który jako pierwszy zwrócił uwagę na to, jak istotna jest jakość dostarczanych z pożywieniem węglowodanów. Warto jednak wspomnieć, że w przeciwieństwie do tych założeń w diecie South Beach nie zwraca się uwagi na ładunek glikemiczny, mimo że od lat wiadomo, że jest on bardziej miarodajnym wskaźnikiem niż indeks glikemiczny.\nNależy również pamiętać, że spożywanie produktów o dużej zawartości czystej glukozy w małych ilościach daje ten sam efekt, co zjedzenie dużej ilości pożywienia opartego na węglowodanach złożonych. Niestety w założeniach diety South Beach nie ma o tym żadnej wzmianki, mimo że Agatston zaleca spożywanie dowolnej wielkości porcji .\nW diecie South Beach należy wyeliminować z menu produkty wysokoprzetworzone, zawierające duże ilości kwasów tłuszczowych nasyconych, i te, których indeks glikemiczny jest wyższy niż 60. Autor podkreśla, że po zjedzeniu potraw np. z białym makaronem czy pieczywem nie dość, że dochodzi do wysokiego wyrzutu cukru do krwi, to jeszcze na skutek szybkiego trawienia praktycznie zaraz pojawia się uczucie głodu. Zaleca on więc zamienić je na produkty pełnoziarniste, a także warzywa i owoce, ale tylko te, których IG nie przekracza 50.\nDo codziennego jadłospisu można włączyć również białko, ale jednocześnie ograniczyć należy dostarczanie tego makroskładnika z nabiału. Ważne są też dobre źródła tłuszczów nienasyconych takie jak oleje roślinne, awokado oraz ryby morskie. Jeżeli chodzi o napoje, zaleca się wodę mineralną niegazowaną, soki, ale tylko warzywne, kawę bezkofeinową i herbaty, które nie zawierają teiny. Takie produkty można pić w dowolnych ilościach.\nNie wolno unikać śniadań, to bardzo ważna zasada diety South Beach. Bez tego posiłku organizm jest narażony na nagłe ataki głodu i zwiększa się ochota na słodycze. Dzięki tak skomponowanemu menu nie będzie dochodzić do dużych skoków glikemii w ciągu dnia, ale również nie powinno się odczuwać zbyt często głodu .\nDieta South Beach składa się z trzech faz, w których włącza się do menu poszczególne produkty lub je z niego eliminuje. Każdy etap różni się restrykcyjnymi założeniami. Zakłada się, że taki model żywieniowy pozwala na redukcję nawet 6 kg już w pierwszych dwóch tygodniach stosowania. Mimo że Agatston podkreśla w swoich założeniach, że kalorie nie są ważne, to w poszczególnych fazach kaloryczność opracowanego przez niego jadłospisu często nie przekracza 1200 lub 1400 kcal. U osób, które stosują tylko dozwolone produkty, ale rzeczywiście spożywają ich dowolne ilości, często nie dochodzi do utraty wagi, a nawet odnotowuje się jej wzrost .\nPriorytetowym założeniem pierwszego etapu diety plaż południowych jest wyrównanie glikemii, a tym samym unormowanie wyników badań u osób z cukrzycą typu 2. W tej fazie, trwającej zaledwie dwa tygodnie, w zależności od tzw. startowej masy ciała można schudnąć nawet do 6,5 kg. Oczywiście im więcej waży się na początku, tym bardziej znaczące i efektowne są zmiany.\nNa pierwszym etapie w jadłospisie powinno znaleźć się ok. 6 posiłków, których wielkość powinna w pełni zaspokoić głód . Niestety lista produktów, które mogą znaleźć się w tej fazie, nie jest zbyt obszerna.\nJeśli chodzi o produkty mięsne, zaleca się głównie chudą wołowinę, szczególnie polędwicę, rostbef i łatę krzyżową, pozbawioną tłuszczu wieprzowinę w postaci szynki, antrykot, udziec lub nerkówkę cielęcą oraz comber jagnięcy. Najlepiej wybierać wędliny drobiowe, z małą ilością tłuszczu, najlepiej z gotowanej lub wędzonej piersi z kurczaka lub indyka. W menu mogą znaleźć się wszystkie ryby, skorupiaki i wodorosty.\nZalecane są również rośliny strączkowe zarówno świeże, jak i te mrożone i z puszki, pod warunkiem, że nie zawierają w składzie cukrów. Najczęściej wymieniane są biała, czarna i czerwona fasola, w tym też mung, ciecierzyca, soczewica, soja i wszelkie jej przetwory z ograniczoną zawartością tłuszczów, w tym też napój roślinny z jej nasion. W jadłospisie mogą znaleźć się też jajka w nieograniczonej ilości.\nJeżeli zaś chodzi o warzywa, najbardziej polecane są bakłażan, boćwina, kapusta chińska, czyli bok choy, a także jej kwitnąca odmiana, czyli choy sum (w Polsce znana też jako chiński brokuł), brukselka, cebula, czosnek, wszystkie odmiany dyni, endywia, eskariola, fasolka szparagowa, koper włoski, groszek bezłykowy, każdy rodzaj grzybów, jarmuż, jicama, czyli tzw. ziemniak meksykański, kalarepa, kopary, kalafior, kapusty: biała, modra, pekińska, włoska, bezgłowa oraz kwaszona, karczochy, jadalna ketmia, koktajle na bazie soków warzywnych, kiełki lucerny, brokułów, fasoli, soczewicy, rzodkiewki i słonecznika, kolczoch, liście gorczycy sarepskiej, rzepy oraz winogron, ogórek: zielony i kwaszony, orzech wodny, papryka ostra, pomidorowa i jednoroczna, pietruszka naciowa, sztucznie słodzone pikle, każdy rodzaj pomidorów, por, rabarbar, czerwona cykoria, rukola, rukiew wodna, rzodkiewki, w tym również odmiana japońska, każdy rodzaj sałaty, seler korzeniowy i naciowy, karczochy, serca palmowe, sok z pomidorów, groch cukrowy, szalotka, szczypiorek, szparagi, szpinak oraz brokuł.\nCodziennie w menu powinna również znaleźć się dokładnie określona porcja orzechów bądź nasion (15 sztuk migdałów, nerkowca albo włoskich lub 3 łyżki nasion sezamu bądź słonecznika, w innym przypadku siemienia lnianego albo pestek dyni). Może to być również 30 pistacji, orzechów piniowych, 25 orzechów laskowych albo ¼ szklanki nasion soi.\nJeśli chodzi o tłuszcze, maksymalna dopuszczalna dzienna ilość to 2 łyżki jednego wybranego rodzaju oleju. Zaleca się oleje: rzepakowy, kukurydziany, lniany, sezamowy, słonecznikowy, sojowy, oliwę extra vergine i olej z pestek winogron. Co ciekawe, poleca się również majonez niskotłuszczowy i miękkie margaryny. Z kolei w pierwszej fazie do pełnowartościowych dodatków i przypraw należą: bulion, chrzan, sok z cytryny bądź limonki, pasta paprykowa, olejki aromatyczne i wszystko, co nadaje potrawom smaku, ale nie zawiera glukozy.\nJako zamiennik zwykłego cukru Agatston rekomenduje dostarczanie 27–100 kcal dziennie w postaci fruktozy i sacharyny. Dozwolone napoje to herbaty ziołowe, np. mięta, rumianek lub koperek, umiarkowane ilości kawy i herbaty, soki warzywne oraz napoje gazowane niezawierające cukru .\nWarto zaznaczyć, że dietetyka oparta na badaniach już pewien czas temu wykluczyła z grupy zdrowych produktów jakiekolwiek napoje, do których wtłaczany jest w sposób przemysłowy dwutlenek węgla. Gaz ten prowadzi do powstawania greliny, czyli hormonu głodu .\nKilka lat po wydaniu pierwszej książki pojawiło się jej drugie wydanie, w którym pierwsza faza ostała rozszerzona o kilka produktów nabiałowych, jak odtłuszczone mleko lub maślanka (maksymalnie 1% tłuszczu w składzie), jogurty naturalne 0%, sery light i twarożki zawierające mniej niż 3% lipidów. Co ciekawe, nowe zalecenia pozwalają również na dostarczanie dziennie 75–100 kcal z takich produktów jak galaretki, dżemy, kakao, lody, gumy do żucia. Oczywiście wszystkie wymienione artykuły spożywcze nie mogą zawierać cukru.\nCo najbardziej zadziwiające, wszystkie owoce, także te o niskim indeksie glikemicznym, są przez autora zakazane, natomiast można dodawać do potraw sztuczną fruktozę . Tak rygorystyczne zalecenia i ograniczona liczba produktów mogą prowadzić do licznych niedoborów niebezpiecznych dla zdrowia, szczególnie w przypadku pacjentów z problemami kardiologicznymi i cukrzycą typu 2, dla których został stworzony ten model żywienia.\nPo prawdopodobnie najtrudniejszym dwutygodniowym etapie początkowym rozpoczyna się faza druga. Trwa ona do czasu uzyskania upragnionej masy ciała, mimo że w tym okresie spadki wagi są o wiele wolniejsze niż na początku. Jadłospis na tym etapie jest powoli wzbogacany o produkty węglowodanowe. Agatston zaleca bardzo powolne wprowadzanie potraw z pełnoziarnistym pieczywem, brązowym ryżem, razowym makaronem i owocami o niskim IG. Jest to uzasadniane koniecznością przywyknięcia organizmu do zwiększonego wyrzutu cukru do krwi. Dodatkowo ma to sprawdzić, jak ciało reaguje na konkretny produkt.\nW pierwszym tygodniu fazy drugiej można spożywać tylko jeden owoc i jeden produkt skrobiowy dziennie. Na śniadanie zakazane są jednak plony drzew, ponieważ według autora mogą być przyczyną zwiększonego łaknienia. Dodatkowo składniki te można przyjmować tylko w połączeniu ze źródłem białka, np. odtłuszczonym jogurtem.\nW drugim tygodniu można spożywać nadal jeden owoc, ale już dwa produkty skrobiowe. W kolejnej dobie można włączyć do diety jeden plon z drzewa. Następnie znów dodać składnik zawierający węglowodany złożone i taki stan utrzymywać przez 48 godzin. Następnie już do końca tygodnia należy spożywać 3 owoce i 2 posiłki oparte na skrobi .\nW drugiej fazie diety South Beach można włączać konkretne produkty z różnych grup żywieniowych. Zezwala się na wprowadzenie do menu jogurtów owocowych typu light. Jeśli chodzi o zboża, możliwe jest spożywanie produktów jęczmiennych, nieprzetworzonych płatków, razowych makaronów, pieczywa pełnoziarnistego lub tworzonego na zakwasie, ryżu dzikiego lub brązowego oraz pity pieczonej ze śruty lub na bazie mąki z pełnego przemiału.\nZezwala się na włączenie do jadłospisu tylko konkretnych gatunków owoców, jak grejpfruty, brzoskwinie, czarne jagody, truskawki, gruszki, jabłka, kiwi, mango, kantalupa, pomarańcze, śliwki, wiśnie, jeżyny, maliny, a także winogrona o wysokim IG oraz morele zarówno w postaci świeżej, jak i suszonej. W fazie drugiej można dodać zielony groszek, fasolę czarną i pinto, a według niektórych źródeł – również słodkie i zwykłe ziemniaki, ale tylko w małych ilościach. Na tym etapie można również spożywać małe porcje czekolady gorzkiej oraz czerwonego wina .\nMimo że zgodnie z główną zasadą nie należy liczyć kilokalorii i można jeść do woli, by nie czuć głodu, porcje większości produktów, które pojawiają się w tej fazie, są bardzo dokładnie określone. W ciągu doby można zjeść tylko ¾ szklanki agrestu lub borówek amerykańskich, truskawek, malin czy żurawiny. Według części źródeł dozwolony jest również jeden średni banan dziennie. W menu może się znaleźć nie więcej niż jedna, niezbyt duża brzoskwinia, gruszka, pomarańcza, granat lub kiwi, czy też małe jabłko albo papaja. Można wybrać również połówkę grejpfruta czy mango, ¼ melona, 15 kulek winogron, 2 zwykłe śliwki lub 4 suszone, 12 wiśni lub czereśni i 4 morele.\nJeśli chodzi o produkty zbożowe, nie można pozwolić sobie na więcej niż 1 kromkę pełnoziarnistego pieczywa, ½ szklanki makaronu razowego, gryczanego lub sojowego albo brązowego czy dzikiego ryżu. Według części źródeł dozwolone są też 3 szklanki popcornu i płatki śniadaniowe o średniej zawartości cukru. Jeśli chodzi o warzywa, określone porcje dotyczą tylko marchewki i groszku – nie należy jeść więcej niż połowę przeciętnej wielkości kubka. Jeśli chodzi o wcześniej wymienione wino, zaleca się maksymalnie 2 kieliszki, chociaż niektórzy twierdzą, że 330 ml piwa też jest dopuszczalne. W dalszym ciągu do menu nie można wprowadzać takich produktów jak buraki, ananasy, arbuzy, liczi, daktyle, figi, rodzynki, miód oraz dosładzane lody i desery .\nTen etap diety jest już stanowczo bardziej urozmaicony. Niezrozumiałe jest jednak wprowadzanie do jadłospisu niezdrowych produktów, jak jogurty owocowe light, dosładzane płatki śniadaniowe czy piwo, natomiast produkty nadal zakazane na tym etapie nie są nieszkodliwe dla organizmu.\nDo kolejnego, ostatniego etapu przechodzi się po osiągnięciu upragnionej wagi. Faza trzecia według autora powinna trwać do końca życia. Nie ma już w tym momencie żadnych produktów zakazanych. Należy jednak obserwować swój organizm i w razie potrzeby samodzielnie eliminować to, co uznaje się za szkodliwe lub powodujące wzrost wagi . Nadal zaleca się spożywanie artykułów spożywczych o indeksie glikemicznym niższym niż 50. W przypadku wzrostu wagi Agatston zaleca powrót do fazy drugiej . Zadziwiający może być fakt, że autor pozwala na samodzielne wykluczanie wybranych produktów i przechodzenie pomiędzy etapami.\nZwolennicy diety South Beach wymieniają liczne korzystne efekty, które uzyskali, kiedy zaczęli stosować ten model odżywiania. Najważniejsze z nich to oczywiście duży i dość szybki spadek wagi, szczególnie w pierwszych dwóch tygodniach, w których rekordziści gubią nawet 10 kg. Podczas całej kuracji spadek masy ciała zazwyczaj waha się w przedziale 15–20 kg. Niektóre osoby łączą dietę South Beach z dietą 1000 kcal, aby uzyskać jeszcze lepsze i bardziej spektakularne efekty podczas dążenia do idealnej sylwetki .\nNiestety dieta South Beach może nieść za sobą negatywne skutki zdrowotne związane z rozregulowaniem systemu metabolicznego, niedoborami witaminowymi i mineralnymi, obciążeniem wątroby i nerek zbyt dużą ilością białka. Może to prowadzić do wystąpienia chorób związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem tych narządów.\nNa efekty uboczne wskazują też sami pacjenci, szczególnie w fazie pierwszej skarżą się na zmęczenie, rozdrażnienie, ogólną nerwowość i osłabienie, prawdopodobnie ze względu na całkowite wyeliminowanie wszystkich źródeł węglowodanów, co może prowadzić do hipoglikemii, szczególnie niebezpiecznej dla osób chorujących na cukrzycę, w ich przypadku może się to skończyć nawet śmiercią .\nTrzeba też podkreślić, że mózg funkcjonuje i czerpie energię wyłącznie z glukozy, więc przez pierwsze dwa tygodnie nie będzie on pracował prawidłowo. Niestety duża część osób stosująca dietę South Beach i uzyskująca wymarzoną sylwetkę w trzecim etapie szybko wraca do dawnej wagi. U niektórych osób może wystąpić efekt jo-jo.\nNa wielu stronach internetowych i forach osoby zadowolone z powodu szybkiej utraty kilogramów dzielą się swoimi doświadczeniami i chwalą stosowanie tego modelu żywienia. Jedyne minusy, które zauważają, to rezygnacja z pieczywa, ale czego się nie robi dla idealnego wyglądu. Niektórzy dietetycy również uważają tę dietę za zdrową i racjonalną i propagują jej stosowanie. Jedynie pojedyncze źródła podkreślają, że dieta South Beach nie jest bezpieczna dla zdrowia.\nNależy podkreślić, że istnieją zdrowe sposoby na pozbycie się nadwagi i uzyskanie wspaniałej sylwetki nie na chwilę, a na lata. Warto w tym celu skonsultować się z dietetykiem, który pomoże wdrożyć zdrowe nawyki żywieniowe.\nGłównymi przeciwwskazaniami do stosowania diety South Beach według aktualnych źródeł są choroby nerek, cukrzyca bądź częste wahania poziomu glukozy we krwi . Niestety ze względu na niewłaściwe zbilansowanie tego sposobu żywienia nie powinien on być polecany nikomu, a tym bardziej osobom młodym i nastolatkom, które często zasięgają opinii na forach internetowych i podążają za tym, co modne, szybkie i skuteczne. Uzyskanie, często tylko na chwilę, atrakcyjnej i szczupłej sylwetki nie jest warte utraty zdrowia. Szczególnie, jeśli można zadbać o zadowalający wygląd i dobre zdrowie dzięki innym sposobom.\nPoniżej przedstawione są przykładowe propozycje jadłospisów na każdym etapie diety South Beach.\nI śniadanie: sałatka z owocami morza i herbata bez teiny.\nII śniadanie: sok warzywny.\nObiad: gotowana pierś z kurczaka, kalafior gotowany, łyżka oliwy z oliwek, woda niegazowana.\nPodwieczorek: krojone warzywa, kawa bezkofeinowa.\nKolacja: grillowana cukinia i bakłażan z wędzonym łososiem, woda niegazowana.\nPrzekąska: 3 łyżki nasion słonecznika, woda niegazowana.\nI śniadanie: jajko gotowane na twardo, pomidor, czerwona papryka, woda niegazowana.\nII śniadanie: jogurt naturalny light, małe jabłko, herbata bez teiny.\nObiad: ½ szklanki ugotowanego dzikiego ryżu, pieczony pstrąg, sałatka z kiszonej kapusty, sok warzywny.\nPodwieczorek: 2 kostki gorzkiej czekolady, woda niegazowana.\nKolacja: jedna kromka chleba pełnoziarnistego z miękką margaryną, plastrem szynki drobiowej bez tłuszczu, z papryką zieloną, herbata bez teiny.\nPrzekąska: sok warzywny.\nI śniadanie: płatki śniadaniowe na mleku 1%, woda niegazowana.\nII śniadanie: kanapka z chudym twarożkiem, pomidor, kawa bezkofeinowa.\nPrzekąska: 3 kostki czekolady gorzkiej.\nJak widać na powyższych przykładach, szczególnie na etapach pierwszym i drugim tak skomponowane menu nie może dostarczać wszystkich niezbędnych witamin, składników mineralnych, składników odżywczych i odpowiedniej ilości energii.\nModel żywienia stworzony przez doktora Arthura Agatstona może negatywnie wpływać na organizm. Jedynym plusem jest szybka utrata kilogramów w pierwszych dwóch tygodniach stosowania diety.\nNiestety wad diety South Beach jest o wiele więcej. Niedobory witamin, składników, stany hipoglikemii, osłabienie, nerwowość, zbyt duża podaż białka i ogólne nieprawidłowe zbilansowanie posiłków i całodobowego jadłospisu prowadzące do utraty zdrowia nie mogą być akceptowalnymi efektami ubocznymi kuracji.\nAby uzyskać piękną sylwetkę i jednocześnie zachować zdrowie, wystarczy przestrzegać zdrowych nawyków żywieniowych i wprowadzić minimum 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej do swojego codziennego harmonogramu. Jeśli ktoś nie potrafi samodzielnie zmienić swojego stylu życia, może zwrócić się o pomoc do specjalisty. Powodzenia!\n1. Walla S., Dieta South Beach – zasady, fazy, efekty oraz przeciwwskazania, bonavita.pl/dieta-South-Beach-zasady-fazy-efekty-oraz-przeciwwskazania (29.11. 2017).\n2. Dieta South Beach, Faza 2, dietaSouthBeach.pl/dieta-soutch-Beach/faza-2 (29.11.2017).\n3. Konował M., Leptyna i grelina, dietetycy.org.pl/tag/grelina (29.11.2017).\n4. Kościołek A., Dieta South Beach – założenia, odchudzanie, efekty, jadłospis, portal.abczdrowie.pl/dieta-south-beach (29.11.2017).\n5. Mikuła-Meyer M., Dieta South Beach, zasadyzywienia.pl/dieta-South-Beach.html (29.11.2017).


Truma LevelControl + iNet Box stale w korzystnej cenie\nInteligentny zestaw startowy\nŁączność cyfrowa w przyczepach kempingowych i pojazdach turystycznych jest ciągle na czasie. Dlatego od maja 2018 roku Truma na stałe wprowadza do swojego asortymentu zestaw LevelControl Set:\nObejmuje on LevelControl i iNet Box w korzystnej cenie. Klienci mogą je przetestować u swojego partnera Truma Partner.\nTe dwa produkty umożliwiają wygodne i dokładne sprawdzanie zapasów gazu przy użyciu aplikacji: Truma LevelControl za pomocą ultradźwięków mierzy poziom gazu w butli i przesyła dane przez iNet Box do smartfona lub tabletu.\nW bezpłatnej aplikacji Truma App klienci otrzymują szczegółowe informacje o zapasie gazu w kilogramach i procentach oraz o pozostałym czasie pracy.\nAle to nie wszystko. Jeżeli klienci mają iNet Box w pojeździe, uzyskują dostęp do wszystkich innych funkcji świata Truma iNet:\nSterują swoim ogrzewaniem Truma lub Alde oraz klimatyzacjami Truma przez aplikację, korzystają z automatycznej klimatyzacji oraz sprawdzają status pojazdu lub urządzenia. Odbywa się to w pojeździe lub w jego pobliżu przez Bluetooth oraz przez SMS w trasie.\nFunkcja alarmu SMS zapewnia przekazanie informacji, jeżeli w mobilnym mieszkaniu jest za gorąco lub za zimno, napięcie pokładowe spadnie poniżej określonej wartości lub zostało niewiele gazu.\nZestaw LevelControl Set jest dostępny u wszystkich autoryzowanych partnerów Truma Partner.


WÓJTOWICZ MICHAŁ akt notarialny Bielsko Biała | witryna: WÓJTOWICZ MICHAŁ akt notarialny Bielsko Biała w katalogu => Dodaj.pl\nWÓJTOWICZ MICHAŁ akt notarialny Bielsko Biała Data dodania wpisu: 26 08 2014\nTytuł: WÓJTOWICZ MICHAŁ akt notarialny Bielsko Biała\nWójtowicz Bielsko, akt notarialny Bielsko, kancelaria notarialna Bielsko Biała, akt notarialny Bielsko Biała\nNasza kancelaria notarialna funkcjonuje w Bielsku-Białej. Pomoc notarialną zapewniamy osobom prywatnym, a dodatkowo klientom biznesowym i instytucjonalnym, również z innych miejscowości. Na mocy nadanych nam uprawnień oraz zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawnymi, świadczymy pełny zakres usług notarialnych. Notariusz, jako osoba zaufania społecznego ma obowiązek dbania o wysoką jakość usług. W naszym biurze notarialnym realizujemy m.in. takie czynności, jak: tworzenie aktów notarialnych, poświadczeń, weksli, czeków oraz innego rodzaju umów. Przechowujemy także pieniądze, dokumenty oraz papiery wartościowe. Więcej na witrynie www.\nDodano: 01.12.2011 Zobacz szczegóły wpisu »\nKancelaria prawnicza Kohut zajmuje się udzielaniem porad prawnych tak klientom prywatnym, jak i organizacjom. Zapewniamy całkowitą oraz profesjonlną obsługę prawniczą na najwyższym poziomie. Doświadczenie jakie mamy oraz kwalifikacje nabyte w czasie wielu lat działalności zapewniają efektywne działa...


Krystaliczne nawozy dolistne MAXIMUS Platinum - Staroń - dystrybucja pasz, nawozów, instalacja systemów nawadniających\nTo uznane i docenione przez rolników nawozy, w których niektóre mikroelementy (Fe, Mn i Zn ) zostały skompleksowane lingosulfonianami i dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększa się sorpcja składników odżywczych, następuje wzrost odporności roślin na uszkodzenia mechaniczne oraz porażenia wywoływane przez sprawców niektórych chorób. Nawozy Maximus Platinum zostały wzbogacone w kompleks MPC2 (Micro Protection Complex ), dzięki któremu stymulują prawidłowy i lepsze wykorzystanie nawożenia doglebowego oraz zapobiegają niedoborom najważniejszych składników odżywczych.\nZnakomity, unwersalny, krystaliczny nawóz dolistny\n– zrównoważony wysokoskoncentrowany skład\n– mikroelementy skompleksowane przez lignosulfoniany\n– zawiera formułę MPC2\n– mieszalny z innymi nawozami\nMaximus Platinum extra N (30-8-11+mikro)\nWieloskładnikowy nawóz z wysoką zawartością azotu. Przeznaczony do nawożenia zbóż, rzepaku, buraków, ziemniaków, warzyw oraz drzew i krzewów owocowych. Skutecznie likwiduje niedobory azotu oraz stymuluje rośliny do intensywnego wzrostu.\nProdukt dostępny w opakowaniach :5kg, 15kg\nMaximus Platinum extra P (12-50-6+mikro)\n– nawóz o zwiększonej zawartości fosforu\n– produkt polecany przede wszystkim w uprawach sadowniczych, ale także wszędzie tam gdzie mogą wystąpić problemy z pobieraniem fosforu\n– warto stosować z nawozami z serii Maximus Aminomicro dla uzyskania całego spectrum dostarczanych składników\n– zalecana dawka 3 ? 5kg/ha\nMaximus Platinum extra K (14-8-32+mikro)\n– nawóz o zwiększonej zawartości potasu, szczególnie polecany w uprawie roślin akumulujących znaczne ilości cukrów złożonych (skrobia w ziemniaku)\n– mieszalny z innymi nawozami i ŚOR\nMaximus Platinum extra Mg (15-5-5-12+mikro)\n– nawóz o zwiększonej zawartości magnezu, polecany w uprawie wszystkich roślin, szczególnie na glebach ubogich w ten składnik\n– produkt polecany w uprawie wszystkich roślin, szczególnie na glebach ubogich w magnez\nMaximus Platinum extra PK (5-20-35+mikro)\n– nawóz fosforowo-potasowy o obniżonej zawartości azotu\n– nawóz zawiera 20g/kg boru ? optymalny dla roślin o zwiększonym zapotrzebowaniu na bor\nMaximus Platinum extra S (7-10-15-50)\nWieloskładnikowy nawóz z wysoką zawartością siarki. Doskonałe źródło łatwo i szybko przyswajalnej siarki w uprawie rzepaku, zbóż, ziemniaków, buraków oraz wielu innych roślin. Szybko i skutecznie likwiduje niedobory siarki oraz stanowi uzupełnienie nawożenia doglebowego w okresach największego zapotrzebowania roślin na siarkę.\nMaximus Platinum extra PKMg (0-25-20-10+mikro)\n– bezazotowy nawóz fosforowo-potasowo-magnezowy\nMAXIMUS Platinum extra PKMg to bezazotowy fosforowo ? potasowo ? magnezowy nawóz zalecany do stosowania przy zabiegach jesiennych oraz wczesnowiosennych. Zapewnia regenerację korzenia i intensywne ruszenie wegetacji po okresie zimowym. Silnie pobudza budowę systemu korzeniowego oraz krzewienie i wiązanie pędów kłosonośnych. Brak azotu w składzie sprawia, że może być stosowany w całej technologii jęczmienia browarnego oraz w ostatnich zabiegach w buraku cukrowym ? znacznie poprawia wartości technologiczne plonu tych roślin. Formuła MPC2 zwiększa wydajność nawozu oraz pozytywnie wpływa na funkcje odpornościowe i pobudza rośliny do wzrostu i regeneracji. Nawóz może być mieszany z innymi nawozami oraz środkami ochrony roślin.\nMaximus extra ZnBMg (ZN-5,B-11,Mg-2,5)\nNawóz cynkowo – borowo – magnezowy do stosowania w sadownictwie\n– krystaliczny, skoncentrowany nawóz cynkowo-borowo-magnezowy do stosowania w sadownictwie, a także w uprawie kukurydzy i ziemniaka\n– cynk w formule ProTrans zwiększającej i przyspieszającej wchłanianie i wykorzystanie tego składnika\n– nawóz dedykowany do upraw sadowniczych\n– zalecane są 2 ? 3 zabiegi po zbiorach owoców\n– dawkowanie 2 ? 4kg/ha\nDoskonale rozpuszczalny nawóz z wysoką zawartością boru (20,8% ) i sodu (14,7%), wzbogacony w molibden (0,02%) Stosowanie nawozu w odpowiednich dawkach i terminach pozwala uzyskać wysokie plony oraz zabezpieczyć rośliny przed niedoborami boru 9( zgorzel liscia sercowego, zgnilizna korzeni buraków, niska zawartość cukrów, słabe zawiązywanie kwiatów i owoców, opadanie łuszczyn, nekrozy i inne).\nProdukt dostępny w opakowaniach: 10kg, 20kg


Michał Wołos (Chełmianka): Na razie musimy żyć ligą, nie meczem z Lechią - Dziennik Wschodni\nRozmowa z Michałem Wołosem, zawodnikiem Chełmianki Chełm\nJak na spokojnie oceniasz mecz Pucharu Polski ze Zniczem Pruszków, który wygraliście dopiero po serii rzutów karnych?\n– Przebieg spotkania był naprawdę szalony. Nigdy nie brałem udziału w takim meczu. Długo po końcowym gwizdku nie mogłem dojść siebie.\nNoga nie drżała przy wykonywaniu tego decydującego rzutu karnego, który dał wam awans?\n– Na pewno serce zabiło mocniej. Bramka zrobiła się bardzo mała, a bramkarz bardzo duży (śmiech). Na szczęście wszystko skończyło się dobrze, trafiłem do siatki i mogliśmy się cieszyć z awansu.\nW dogrywce cały czas wierzyliście w awans?\n– Zdecydowanie tak. Nie poddawaliśmy. Jasny sygnał, że nie można rezygnować dał nam też trener Artur Bożyk, który w 119 minucie, kiedy jeszcze przegrywaliśmy 2:3 zmienił bramkarza. A to oznacza, że cały czas wierzył, że doprowadzimy do rzutów karnych. W końcu Kuba Szymkowiak naprawdę dobrze radzi sobie z jedenastkami podczas treningów. Udało się wyrównać w 120 minucie, a w karnych wszystko potoczyło się po naszej myśli. I najlepszy wynik w historii występów Chełmianki w Pucharze Polski stał się faktem.\nJak podejdziecie do meczu z Lechią w kolejnej rundzie?\n– Fajnie będzie zagrać z tak mocnym zespołem. Dla wielu z nas to będzie mecz życia. Jak wiadomo puchary rządzą się swoimi prawami i kto wie, może uda nam się znowu sprawić niespodziankę? Na pewno będziemy chcieli powalczyć. Na razie trzeba się jednak skupić na lidze. Nie możemy już teraz żyć tylko i wyłącznie tym meczem z Lechią. Sytuacja w tabeli nie jest zbyt wesoła i trzeba zrobić wszystko, żeby ją w najbliższym czasie poprawić.\nZa mecz ze Zniczem i 120 minut walki zapłaciliście już w lidze przy okazji spotkania z Wólczanką. Przegraliście 1:4...\n– Na pewno brakowało sił. Z drugiej strony popełniliśmy sporo prostych błędów, które nie powinny się przydarzyć. Minął kwadrans, a my już przegrywaliśmy 0:2. Nie tylko zmęczenie przesądziło o tej porażce. Na szczęście teraz będziemy mogli trochę odpocząć. W poniedziałek mieliśmy tylko odnowę biologiczną, a dwa następne dni dostaliśmy wolne. Mamy bardzo wąską kadrę i nie możemy sobie pozwolić na żadne kontuzje.\nPrzed wami ważne spotkania z Wisłoką Dębica, a później z Podlasiem Biała Podlaska...\n– Każdy mecz w tej lidze jest ważny i trudny. Na pewno nigdzie nie będzie łatwo o punkty. Musimy jednak zrobić wszystko, żeby przywieźć z Dębicy trzy „oczka”. Na pewno pojedziemy tam z takim zamiarem.\nChełmianka po szalonym meczu lepsza od Znicza Pruszków! 0 8\nPuchar Polski: Chełmianka zagra z Lechią Gdańsk! 0 14\nGość / 1 października 2019 o 22:05\nGłowa do góry w zimie będą na pewno jakieś transfery i powinno być lepiej ze składem i na pewno ligę utrzymają , zresztą z tym budżetem i z tą ilością zawodników to i tak szacunek że tak nie źle grają dużo pkt stracili w ostatnich minutach lub sekundach . Nie można grać w piłkę tylu meczy tak małą liczbą zawodników , 8/9 reszta do nauki na następny sezon .Mecz ze Zniczem to chyba najlepsze spotkanie które oglądałem w Chełmie i to Chełmianka była zespołem lepszym .Tak samo może być ze spotkaniem z Lechia (choć nie musi ) chociaż wiadomo że Lechia jest zespołem nie porównywalnie lepszym większy i profesjonalnym itp itd i jeszcze można by było długo tak wymieniać . Nasza ekstraklapa to nie nie są jacyś herosi pokazał to już w pucharach ks Europe ( ale nie znasz dnia i godziny) i myślę że chłopaki rozegrają mecz życia z ambicją i poświęceniem i wynik będzie otwarty ( w końcu grają też o swoją przyszłość w takim spotkaniu można dużo zyskać w oczach skautów itp )tego im i nam życzę\nGłowa do góry w zimie będą na pewno jakieś transfery i powinno być lepiej ze składem i na pewno ligę utrzymają , zresztą z tym budżetem i z tą ilością zawodników to i tak szacunek że tak nie źle grają dużo pkt stracili w ostatnich minutach lub sekundach . Nie można grać w piłkę tylu meczy tak małą liczbą zawodników , 8/9 reszta do nauki na następny sezon .Mecz ze Zniczem to chyba najlepsze spotkanie które oglądałem w Chełmie i to Chełmianka była zespołem lepszym .Tak samo może być ze spotkaniem z Lechia (choć nie musi ) chociaż ... rozwiń\nGość / 2 października 2019 o 00:45\nBędzie dobrze dochodzą kolejni sponsorzy !\ndemonzydowatyk / 3 października 2019 o 15:04\nwazniejsze dla miejscowych kibicow ,by sie utrzymali w 3 lidze,a w pucharze i tak lechia wystawi rezerwy,niestety ,ale chelmianka dla wiekszosci zawodnikow grajacych w tym klubie jest okresem przejsciowym,tak jest juz od paru lat, i z tymi lepszymi beda gryzc trawe ,by ktos ich zauwazyl np.wolski,a w meczach ligowych nie ma takiego zaangazowania\nStal Kraśnik - Chełmianka Chełm 0:0\nMotor Lublin - Hetman Zamość 4:1\nOrlęta Radzyń Podlaski - KSZO Ostrowiec Św. 0:1\nAvia Świdnik - Wisłoka Dębica 1:0\nPodhale Nowy Targ - Hutnik Kraków 1:2\nWólczanka Wólka Pełkińska - Korona II Kielce 2:0\nPodlasie Biała Podlaska - Siarka Tarnobrzeg 0:1\nWisła Sandomierz - Wisła Puławy 0:1\nJutrzenka Giebułtów - Sokół Sieniawa 0:1\n1. Hutnik 17 32 32-26\n2. Wólczanka 17 31 26-16\n3. Korona II 17 30 35-25\n4. Motor 17 30 27-15\n5. Stal 17 27 25-15\n6. Wisłoka 17 27 21-11\n7. Avia 17 27 25-25\n8. Siarka 17 27 27-20\n9. Sokół 17 24 17-17\n10. Wisła Puławy 17 23 17-19\n11. Podhale 17 22 25-21\n12. Wisła Sandomierz 17 21 21-18\n13. KSZO 17 21 17-17\n14. Hetman 17 18 20-24\n15. Jutrzenka 17 16 13-24\n16. Orlęta 17 15 11-20\n17. Chełmianka 17 10 12-28\n18. Podlasie 17 8 19-49


do przodu i w górę: Covidowy trekking po GR11 czyli jak no pasaran skoro pasaran\nJakie akcje są najlepsze? Te, które teoretycznie nie mają prawa się udać.\nTak było i z tegorocznym lipcowym trekkingiem po hiszpańskim szlaku GR 11. Sprawa wisiała na włosku i to coraz cieńszym w zasadzie od kwietnia - wiadomo, pandemia, kwarantanna, zawieszone loty i na dobitkę zaskakująco szybka druga fala właśnie w Katalonii na tydzień przed planowanym wyjazdem*.\nA jednak się udało - przez Frankfurt i Barcelonę, z duszą trochę na ramieniu a ryjkiem w maseczce.\nPokrótce może o głównych punktach programu.\nIdea była taka, żeby zgraną ekipą (w 5 osób) pokonać z plecakami fragment głównego szlaku lecącego przez Pireneje z zachodu na wschód czyli GR 11.\nPrzemierzyliśmy więc sobie niewielki jego fragment (cały szlak ma prawie 900 km) - między Guingeta d'Aneu w Hiszpanii a Arinsal w Andorze (etapy 27-31 wg rozpiski na chyba najlepszej stronie dotyczącej turystyki na tym szlaku czyli Travesiapireneica). Zrobiliśmy w sumie niecałą stówkę. Powiem szczerze że był to kawałek pięknego trekkingu, jakże inny od mojego biegu solo z wywieszonym ozorem przez Lofoty i Kornwalię.\nTu nie istniało słowo "wyczyn".\nZostało wykreślone i zastąpione przez słowa: "czas wolny, relaks, radość", jednym słowem fiesta!\nCzy to znaczy że wzorem brytyjskich turystów skakaliśmy narąbani po maskach samochodów w katalońskich miasteczkach? Hm, byłoby to może ciekawe, byliśmy wyposażeni w dopalacze (jakże hiszpański trunek Jaegermeister i codziennie inne vino tinto) ale jednak mało wykonalne, bo większość mijanych miasteczek była wyludniona i nie oferowała obiektów rodem z Ibizy.\nSzliśmy więc po prostu.\nSzliśmy dziarsko i z zapałem. Robiliśmy między 13 a 21 km dziennie i średnio przewyższenia po 1400 m w górę i to z reguły na połowie trasy.\nSpecyfika etapów była taka, że prawie każdego dnia mniej więcej w połowie docieraliśmy na jebutnie wysoką przełęcz, a potem już pozostało z niej tylko zejść. Tak więc potwierdzam - Pireneje strome są. 500 m w górę na 5 kilometrach nie robiło już na nas wrażenia po pierwszym dniu.\nSpaliśmy najpierw w Barcelonie, potem w miasteczkach (z jednym wybitnym wyjątkiem o którym za chwilę), jedliśmy czasem liofy w krzakach, czasem pizzę w knajpce i było przemiło. Tym milej było, że w obliczu pandemii GR 11 opustoszało zupełnie - z materii ożywionej, przez pierwsze dni spotkaliśmy na szlaku tylko krowę i jednego dzika - na wysokości 2000 m npm.\nNO WŁAŚNIE: W OBLICZU PANDEMII ... JAK WYGLĄDA TREKING ZA GRANICĄ W TAKICH WARUNKACH ?\nZacznijmy od przelotu -\nlotnisko we Frankfurcie i Barcelonie na wpół opustoszałe, część sklepów i kafejek zamknięta na cztery spusty, podróżni snują się w maseczkach po terminalach.\nLufthansa stwarzając pozory social distancing organizuje boarding w grupach, podobnie jak wychodzenie z samolotu - w małych grupkach rzędami (Liebe Damen und Herren, nie wszyscy naraz, każdy zdąży!). W Barcelonie, żeby Cię wpuścili do kraju, trzeba pokazać specjalny kod QR, który tworzy się po wypełnieniu przez nas formularza z danymi - czy jesteś zdrowy/-a, gdzie będziesz przebywać w Hiszpanii, do kiedy i z kim. Było sobie RODO.\nW samej Barcelonie też dziwnie. Byłam tam raz w kwietniu i ledwo przeciskałam się wśród tłumów na głównym deptaku miasta czyli La Rambli. Tym razem wyglądało to tak.\nW hostelu byliśmy chyba jedynymi gośćmi. Autobus który wiózł nas w Pireneje również mieliśmy prawie dla siebie. Smutne to trochę, chociaż oczywiście bardzo komfortowe.\nNo dobrze ale w końcu dotarliśmy na szlak czyli El Sendero GR11. Rozpoczęliśmy symbolicznie - od wizyty w częściowo będącym w ruinie klasztorze San Pere del Burgal, który jest jednym z kluczowych miejsc akcji z książki "Wyznaję" Jaume Cabre (polecam!).\nJednak zaraz po klasztorze, dla którego zboczyliśmy ze szlaku, wskoczyliśmy wreszcie na GR11 i do końca już podążaliśmy za biało-czerwonymi oznakowaniami i kopczykami w górach.\nJak już napisałam turystów na początku zero. Dopiero w weekend pojawiło się sporo osób, niedaleko szczytu Pic de Comapedrosa, a poza weekendem szlak mieliśmy prawie dla siebie.\nKażdy dzień był piękny i każdy inny. GR 11 fascynuje swoją różnorodnością i chyba to jest w nim najfajniejsze. Elementem stałym były góry i słońce, a tak poza tym to:\nDzień pierwszy La Guingeta - Estaon\nSzlak wiedzie wygodnymi ścieżkami, przez opuszczone wioski (Dorve) i dające fajny cień lasy, w górę w górę aż do przełęczy na 2200 m npm.\nPotem zaczyna się nieco karkołomne zejście do doliny, w której jest zamówione przez nas schronisko Estaon. Oj, czwóreczki dostają w kość na zejściu, bo szlak wiedzie momentami prawie prostopadle do poziomic na mapie. Oczywiście źle obliczyliśmy nasze możliwości i stało się w pewnym momencie jasne, że nie dotrzemy do Refugio (gdzie mieliśmy wykupioną kolację) o zakładanej porze. W międzyczasie jeszcze bardziej chciała nas opóźnić jedyna wspomniana forma materii ożywionej, jaką spotkaliśmy tego dnia na szlaku czyli La Vaca.\nNa szczęście Kasia dała radę skłonić krówkę do zejścia ze ścieżki.\nTrzeba było jakoś powiadomić schronisko, więc zebrałam się na odwagę i zadzwoniłam a następnie, łamaną hiszpańszczyzną zapewniłam miłą panią Katalonkę, że owszem idziemy do niej i chcemy jeść. Do malutkiego schroniska Estaon, w którym znów byliśmy sami, dotarliśmy już po zmroku i z radością rzuciliśmy się na piwo i kolację. Na stół wjechały kiełbaski z warzywami - ups, zapomniałam napisać w mailu do schroniska, że jestem wege więc Arek z radością przyjął podwójną porcję kiełbasek, a ja dopchałam się chlebem.\nDzień drugi Estaon - Tavascan\nZnów piękne ścieżki wśród traw i unikalnej flory doprowadziły nas na przełęcz, gdzie standardowo opadły nam z zachwytu koparki.\nTa przestrzeń usiana szczytami gór, niebieskie niebo, zieleń dolin - prawie kicz, a chcesz na to patrzeć bez końca. Po drodze zrobiliśmy w krzakach stopa na gotowanie wody na liofilizaty i wino, po czym bez problemu i w doskonałych humorach dotarliśmy do Tavascan. Tym razem zamieszkaliśmy w 1-gwiazdkowym hoteliku Llacs de Cardos. Maseczki obowiązkowe, a właściciel przyznał że bardzo dziwi się widząc nas bo obcokrajowcy to tu teraz nie przyjeżdżają.\nDzień trzeci - Tavascan - Areu\nTen odcinek zaczyna się mocno - na pięciu kilometrach robi się prawie 500 m w górę, na szczęście sporo przez las. Porównywałam to sobie do naszej Faleniczki, hehe.\nPotem szlak się trochę wypłaszcza, widzie przez fajne kamieniste trawersy i serwuje nam piękne widoki, na góry, pasące się stado koni (to musiały być mustangi, no nie? ) i szybujące nad nami orły, a może to były sępy.\nDo Areu docieramy w sumie znów najedzeni po pikniku w pobliżu przełęczy więc skupiamy się na zimniutkiej Estrelli - Cinco cervesas por favor!\nDzien czwarty Areu - Refugi de Baiau\nDzień pełen niespodzianek zakończony petardą. Zaczyna się niewinnie. Ja i Kasia robimy za forpocztę żeby jak najszybciej zająć miejsca noclegowe w docelowym miejscu, więc nie zamulając pniemy się coraz bardziej w górę.\nPierwsze 2/3 szlaku jest lajtowe, miła leśna ścieżka, potem ścieżka przez górskie łąki i hale, aż w końcu gdzieś na wysokości 2300-2400 m npm wchodzimy w prawdziwsze góry - jest i trochę odcinków wymagających użycia rąk i przede wszystkim cały czas jest górę, jest śnieg, aż wreszcie na końcu tej wspinaczki naszym oczom ukazuje się ... pudełko w którym będziemy spać!\nGenialna sprawa, mały mieszczący 9 pryczy blaszak, dostępny za free dla każdego turysty, który się tam zmieści. Obok dwa jeziora, z których można brać wodę i sporo płaskich miejsc, które zapełniają wkrótce namioty tych osób, które już nie zmieściły się w Refugi. Dzięki szybkiej akcji, nam się udało. W tel majaczy piarżyste, ostre jak sku...syn podejście na Port di Baiau, które czeka nas jutro. A tymczasem napijmy się za udany dzień! No może nie dla wszystkich, bo Arek ciężko odchorował raczenie się wodą prosto z rzeki bez filtrowania i dopadła go zemsta hiszpańskiego faraona. Jakim cudem w takim stanie dotarł na 2517 m npm, nie mam pojęcia :)\nDzień piąty Baiau - Arinsal (Andorra)\nNiesamowicie piękny, zupełnie inny i zupełnie niełatwy odcinek GR11. Fragment trasy biegu Andorra Ultra Trail.\nZaczynamy od wspinaczki w kamienistym a potem żwirowym żlebie. na plecach ciężko, pod stopami ruchomo, coraz ruchomiej, a ogólnie stromo i coraz stromiej. Na podejściu pod przełęcz przydają się dobre buty, a przede wszystkim kijki, żeby się zapierać. ŻADNE ze zdjęć nie oddało tego pionu, więc musicie mi uwierzyć na słowo.\nTym razem jest wokół sporo ludzi, ale nie dziwne bo to niedziela, a poza tym jesteśmy właśnie pod szczytem o pięknej nazwie Pic de Coma Pedrosa (2945 m), który jest najwyższą górą Andorry zaliczaną do Korony Europy. Razem z Kasią decydujemy się na szybki atak szczytowy, na lekko, bez obozów aklimatyzacyjnych i wsparcia ;-) Poszło.\nI znów czeka nas dłuuuugie zejście przez piękną dolinę oraz kilka śnieżnych pól wiodących brzegiem górskich jezior. Kijki znów robią robotę, bo śliski jakiś ten śnieg.\nW Andorze zaczyna po raz pierwszy padać solidny deszcz i z radością lądujemy w pizzerii. Ładuję w siebie obłędnie pyszną pizzę z kozim serem i orzechami włoskimi.\nNasza przygoda z GR11 w zasadzie się tu kończy. Jeszcze następnego dnia robię z Kasią 6-kilometrowy spacer tym szlakiem ponad Andorrą, ale w zasadzie spadamy już do cywilizacji, czyli miasta Andorra La Vella. Następnego dnia rano mamy stamtąd autobus na lotnisko w Barcelonie.\nPodsumowując ta krótka wycieczka tylko pobudziła moje kubki smakowe ale na pewno nie zaspokoiła apetytu na Pireneje. Jest tu pusto, pięknie i niełatwo czyli tak jak lubię najbardziej. A jak jeszcze robi się to w doskonałym towarzystwie (Kasia, Ren, Ela, Arek - dziękuję!!!) to człowiek ma ochotę już zabukować bilet na kolejny rok i wgryźć się w kolejne odcinki El Sendero.\n*Wszelkich zaniepokojonych informuję, że przez 8 dni po wyjeździe izolowałam się, podobnie jak moi znajomi, a ewentualne drobne kontakty nawiązywałam ubrana w maskę typu ffp3.\nfot.: własne, A. Popławski, K. Popławska, E. Baka\nRen A. Gąs 10 sierpnia 2020 16:05\nPost brzmi jak mój pamiętnik - chyba też tam byłam!\nPatrząc na mapę szlaku nieprawdopodobne jest to, że przy całej różnorodności tego, co widzieliśmy, obeszliśmy zaledwie ułamek pasma... Z perspektywy naszych Tatr, to w Hiszpanii są dopiero prawdziwe góry :)\nCovidowy trekking po GR11 czyli jak no pasaran sko...