Co to są kolędy\ni pastorałki Teksty kolęd\ninnych krajach Zwyczaje\n"Cicha noc" Więcej\nCO TO SĄ KOLĘDY I PASTORAŁKI\nNieznany malarz (XIX wiek)\nObraz z kolekcji prywatnej\nCo to jest kolęda ?\nSłowo kolęda pochodzi od łacińskiego colendae, co znaczy pierwszy dzień miesiąca, czy też pierwszy dzień nowego roku, który w latach przed Chrystusem obchodzono właśnie w tych dniach Chrystusowego Narodzenia. Obchodzono ten dzień z wielką radością, śpiewem i tańcem.\nDo w. XVII pieśni te były tłumaczone z języka łacińskiego. Dopiero we w. XVII i XVIII powstawały pieśni, czyli kolędy czysto polskie. Dzięki Ks. Mieczysławowi Mioduszewskiemu w 1838 roku ukazała się praca pod tytułem "Pastorałki i Kolędy z Melodiami", w której to pracy zebrał Ks. Mioduszewski istniejące melodie kolęd.\nSą trzy rodzaje kolęd: legendarne, religijne i pastorałki.\nLegendarne oparte są na cząstkowych urywkach Pisma świętego. Są to zabawne pieśni, których nie śpiewano w kościołach. Przykładem takiej kolędy jest następująca:\n"Idzie wilk z płaczem do Pana\nNiosąc na sobie barana.\nProsi o pokutę."\nNatomiast bogaty jest spis kolęd religijnych. Najstarszymi z tych kolęd są powstałe w epoce średniowiecza i renesansu:\n1. Zdrow bądź, krolu anjelski 2. Chrystus sie nam narodził 3. Już cię żegnamy, o rozkoszne dziecię 4. Śpiewajmy dziś wesele 5. Ojca niebieskiego 6. Ojca niebieskiego 7. To-ć czas wdzięczny przyszedł 8. Chwalmyż wszyscy z weselem, Pieśń o narodzeniu Pańskim, 9. Bylić pasterze 10. Nuż my, dziatki, zaśpiewajmy z weselem 11. Nuż sie my wszyscy zgotujmy 12. Już słońce z gwiazdy wyszło, radujcie się, ludzie 13. Nastał nam jest dzień wesoły 14. Ofiarowan dzisiejszego dnia Pan 15. Gdy się Krystus narodził 16. Chwała-ć już bądź, Jezu Kryste 17. Alleluia, lauda eum 18. Nobis est natus hodie 19. Promit vox angelica 20. Narodził się nam dziś niebieski Pan 21. Dzieciątko dostojne z błogosławionej Dziewice Maryi 22. Nuż my dziś krześcijani 23. Wesoły nam ten to dzień 24. Pastores, relinquite vestros greges 25. Emanuel de virgine natus est hodie 26. Szczodry wieczór, królu niebieski 27. Witaj, Jezu przenajsłodszy 28. O najjaśniejsza lilija 29. Królowie jadą przez pole 30. Witaj, Jezu ukochany\nZaś do najbardziej znanych należą: "Anioł pasterzom mówił", "W żłobie leży" i "Bóg się rodzi".\nKolęda Anioł pasterzom mówił odznacza się swoją prostotą i szczerością. Tymczasem kolędy W żłobie leży i Bóg się rodzi mają melodię poloneza. Kolęda Bóg się rodzi zawiera słowa wielkiego poety Franciszka Karpińskiego. Są to słowa oparte o tajemnicę Bożego Narodzenia. Sama melodia ma w sobie coś mistycznego. Jest to do pewnego stopnia parafraza Składu Apostolskiego. Można na tych słowach Bóg się rodzi odbyć głęboką medytację, głębokie duchowe rozważanie. Że zachowano te prześliczne kolędy religijne zawdzięcza się szczególnie zakonnikom w Polsce, którzy śpiewali je w swoich klasztorach.\nSkąd się wzięły kolędy? Skąd wywodzą się tradycje kolędowania i chodzenia z kolędą?\nTradycje kolędnicze, jak już zostało wspomniane ,jako obyczaj , wywodzą się z czasów rzymskich i obchodów kalend styczniowych związanych ze świętami ku czci odradzającego się słońca i wydłużania się dnia.\nObyczaj ten, jest obyczajem ludowym przejęty przez chrześcijan, rozpowszechnił się wraz z kalendarzem rzymskokatolickim.\nKolęda - pieśń związana ze Świętami Bożego Narodzenia - pojawiła się w Polsce w początkach XIII wieku wraz z przybyciem na te tereny zakonu Ojców Franciszkanów.\n< Franciszkanie w szczególny sposób kultywowali adorację żłóbka, nadając temu obrzędowi pewne stałe formy, a nabożeństwo owo, odbywające się w okresie Bożego Narodzenia, przyciągało licznych wiernych. Zawsze towarzyszyły mu pieśni - kolędy, początkowo śpiewane po łacinie lub w językach ojczystych przybyłych mnichów, a następnie - w języku polskim.\nW początkach XIV wieku rozpowszechnił się obyczaj kołysania figurki Dzieciątka podczas śpiewania kolęd. W Krakowie najdawniejszym śladem tych uroczystości są zachowane do dzisiaj figurki jasełkowe z połowy XIV wieku, znajdujące się w klasztorze SS Klarysek, który mieści się obok jednego z najstarszych krakowskich kościołów - romańskiego kościoła Św. Andrzeja przy ulicy Grodzkiej na trasie królewskiej.\nTradycja średniowieczna i obrządki chrześcijańskie nakazują śpiewanie kolęd w okresie od 24 grudnia do 2 lutego. Pierwsze zachowane polskie teksty, jeszcze bez notacji muzycznej, pochodzą z rękopisów XV-wiecznych, lecz pomimo braku wzmianek na ten temat w dokumentach, należy przypuszczać, iż pieśni bożonarodzeniowe śpiewano znacznie wcześniej.\nKancjonał (czyli śpiewnik liturgiczny) Jana z Przeworska z roku 1435 zawiera słynny hymn "Chrystus się nam narodził" oraz jeszcze osiem innych, w tym czeską kolędę " Stała się rzecz dziwna".\nZ XVI wieku zachowały się dwa pokaźne rękopisy zawierające ponad sto kolęd. Tam znajdujemy tekst "Anioł pasterzom mówił" niemal identyczny za śpiewanym dzisiaj, znajdują się tam także 32 kolędy czeskie, przyjęte przez kancjonały protestantów polskich.\nZapisów muzycznych z tego okresu zachowało się niewiele. W słynnej tabulaturze Jana z Lublina została kilkakrotnie zapisana kolęda " Nuż my wierni zaśpiewajmy". Zachowały się również kancjonały protestanckie, które zawierają zupełnie dziś zapomniane melodie czerpane bardzo często ze starej tradycji kościoła katolickiego. Ich muzyczny charakter jest zwykle poważny, dostojny, wzorowany na średniowiecznym chorale.\nNajcenniejsze zapisy z tego okresu znajdują się w słynnym rękopiśmiennym Kancjonale z 1586 roku, przechowywanym w bibliotece klasztoru SS Benedyktynek w Staniątkach. Dwa najstarsze z 15 - tu, które się zachowały, w powstałym około 1228 roku kościele oraz klasztorze zawierają pieśni kościelne na cały rok, w tym najstarszy kancjonał siostry Zofii Stradomskiej - 54 kolędy i o kilka lat młodszy kancjonał siostry Teodory Taranowskiej, również zawiera 54 kolędy w tym 18 nowych, których nie było w kancjonale z roku 1586.\nRównocześnie z tradycjami kolędowania pojawiła się inna forma świętowania Bożego Narodzenia - misterium.\nAktorami jego byli duchowni, służba kościelna i chóry uczniów szkół parafialnych.\nWątkami zasadniczymi w tych misteriach były: szukanie przez Najświętszą Marię Pannę i Św. Józefa miejsca w gospodzie oraz gloria anielska. Możliwe, że wiele kolęd do dziś znanych, to zachowane przez lud w formie pieśni - role posłów anielskich z owych misteriów.\nPod koniec XVI wieku rozwinął się drugi nurt pieśni kolędowej, bardziej swobodny i nie krępowany powagą kościoła. Statut krakowski z roku 1408 wspomina o praktyce kolędowania przy okazji wzmianki o nachalności żaków, bakałarzy, którzy przy okazji Świąt szturmowali do kiesy krakowskich mieszczan. Udział w wędrowaniu od domu do domu musiał być uważany za zajęcie niegodne, gdyż zachował się zapis mówiący, iż król Zygmunt August, wstrzymując muzyków królewskich od chodzenia po kolędzie, nakazał dać swoim piszczkom 10, trębaczom zaś 8 ówczesnych złotych tytułem "rekompensaty".\nPraktyka kolędowania utrwaliła się jednak na trwałe, a w XVII wieku przejęła częściowo rolę zaniedbanego misterium, zresztą - w bardziej już swawolnej formie. W tym okresie powstało bardzo wiele pastorałek.\nZbiory kantyczek mówią o nich: "nie są to pieśni do użycia kościelnego, i owszem, baczność księży plebanów powinna im tam wstępu zabraniać, aleć są to piosnki wesołe i niewinne".\nXVIII wiek repertuar kolędników różnicuje jeszcze bardziej. Obok żywych postaci pojawiły się kukły. Ograniczenia obsady, które grupom kolędniczym nie pozwalały na wprowadzenie większej ilości osób, uzupełniano lalkami poruszanymi na jasełkowych deskach, których ilość była prawie nieograniczona. W tym czasie narodziła się rywalizacja w wystawianiu jasełek, a także w bogactwie ich oprawy. Przodowały w tym zakony. Zapisy mówią, że najpiękniejsze i największe wystawiali Ojcowie Kapucyni. W klasztorach OO Reformatów, Bernardynów i Franciszkanów wystawiano przeważnie jasełka ruchome - doszło do tego, że figle i groteskowe scenki przedstawiane w jasełkach wraz z krotochwilnymi kolędami wywoływały interwencję biskupów nakazujących umiar i wystawianie tylko scen mających związek z tajemnicą Narodzenia Pańskiego.\nW okresie baroku nastąpiło w tworzeniu kolęd i pastorałek, jak również w ich wykonywaniu, unarodowieniu treści ewangelicznych (między innymi przenoszenie akcji kolęd z Palestyny do Polski). Wiele powstałych na Podkarpaciu pastorałek ma cechy wspólne ze słowackimi. Do najważniejszych z tego okresu należy zbiór " Symfonie Anielskie albo Kolęda" Jana Żabczyca, wydany w roku 1630, którego rękopis mieszczący 84 teksty oraz 36 melodii, zachowany jest w Bibliotece Jagiellońskiej. Kolejne zbiory, to: kolejny "Kancjonał staniątecki" z roku 1705 zawierający 130 kolęd oraz rękopis Tadeusza Stefanowicza "Kapela generalna" z 1721 roku zawierający 378 tekstów i 80 melodii, którego wierna kopia z roku 1822 znajduje się w bibliotece klasztoru SS Karmelitanek w Krakowie.\nKlasycyzm nadal pieśniom kolędowym nowe oblicze harmoniczne, lecz w wielu utworach przejawia się sentymentalna czułostkowość.\nW wieku XIX, jak już wiemy - najbardziej znanym zbiorem były " Pastorałki i kolędy " Mioduszewskiego, wydane w 1843 roku.\nForma muzyczna kolęd jest bardzo różnorodna: jedne są uroczystymi hymnami czy też chorałami, inne marszami lub tanecznymi polonezami, często mają rytmy mazurka lub krakowiaka, wiele z nich jest dumkami.\nSłynne kolędy " Mizerna cicha", "Jakaż to gwiazda", "Witaj gwiazdko złota" powstały w połowie ubiegłego stulecia i w ich melodyce pojawia się specyficzna nuta, którą przyniósł wiek XIX muzyce polskiej.\nWspółczesność przyniosła bardzo dużą ilość nowych kompozycji. Każdy prawie kompozytor muzyki kościelnej, chóralnej czy też nawet o bardziej popularnym charakterze a nawet rozrywkowym tworzy nowe kolędy i pastorałki. Wielu współczesnych organistów również stara się pozostawić w swoim dorobku kompozytorskim formę dla potomności.\nNiestety i wielowiekowe tradycje śpiewania starych przepięknych kolęd jak i może to, że nowe style muzyczne są trudne do percepcji przeciętnego słuchacza powoduje iż nieliczne kolędy pozostają w pamięci wiernych i słuchaczy.\nW prastarej polskiej tradycji leży śpiewanie kolęd i pastorałek po uroczystej kolacji wigilijnej. Rokrocznie o północy odprawiana jest pasterka. Msza ta ma niezwykły urok, który tworzą właśnie melodie starych polskich kolęd, towarzyszących nam od dzieciństwa oraz odświętny radosny wystrój kościoła, w którym króluje Bożonarodzeniowa szopka.\nPrzeżywając to uroczyste misterium pamiętajmy, iż twórcą i pomysłodawcą odtworzenia narodzenia Syna Bożego był Święty Franciszek z Asyżu, który w roku 1223, w włoskiej wiosce Greccio, ustawił w grocie żłobek, a obok niego wołu i osła. Wzruszeni wierni zaśpiewali żarliwie pierwsze kolędy.\nOd tego czasu aż do dnia dzisiejszego powstają kolejne pastorałki i kolędy. Od tego też czasu powstają szopki Bożonarodzeniowe. Zwyczaj ich ustawiania szybko rozprzestrzenił się w całej Europie, na całym Świecie jak i również w Polsce. I jak wieść niesie, do najpiękniejszych należą tradycyjne szopki krakowskie. Z nimi w okresie Świąt Bożego Narodzenia wędrują kolędnicy odwiedzają domostwa, rodziny jak i kościelne oraz społeczne instytucje, gdzie wraz z składanymi życzeniami śpiewają najpiękniejsze stare polskie kolędy.\nPastorałki [wg "Słownika wyrazów obcych"]:\n1. Ludowe pieśni polske utrzymane zwykle w rytmie tanecznym, o wesołym, lekkim charakterze i tematyce związanej z Bożym Narodzeniem; także: widowiska sceniczne o takiej tematyce.\n2. (lit.) Utwory poetycke lub dramatyczne z życia pasterzy, pokrewne sielance, występujące głównie w twórczości XVI i XVII w. (od łac. pastoralis - pasterski).\nPastorałka jest kolędą poszerzoną o warstwę obyczajową, utrzymaną w tonie sielankowym, nie pozbawioną elementów społecznego realizmu. Występowała w przeszłości w postaci udramatyzowanego dialogu pasterzy betlejemskich albo jako kantata z elementami chóralnymi. W Polsce upowszechniła się w XVII wieku. Posługiwała się chętnie komizmem słownym i sytuacyjnym, np. zabawy pasterzy przy żłobku Jezusa.\nElementy pastorałki występowały w różnych utworach i zbiorach literackich, m.in. w Symfoniach anielskich J. Żabczyca (1630).\nPastorałki zaś, czyli kolędy pasterzy, to pieśni ludowe. Są one czysto polskie. Zawierają one sceny wieśniacze, radosne a czasem smutne, czasem śmieszne nawet. Biedny, bezdomny Jezusek w otoczeniu bydła i zwierząt wieśniaczych znalazł utulenie wśród ludu wieśniaczego. Znalazł wieśniak w tym Bożym Dzieciątku coś swojskiego. Poznał Jego dolę. Pastorałki zawierają polski krajobraz, polskie imiona, polskie potrawy, polski strój. Chociaż nie są oparte o Ziemię Świętą, gdzie narodził się Mesjasz, jednak wyczuwa się w nich coś ze Psalmów, szczerość modlącego się dziecka, mądrość patriarchów. W stylu mazura występują Dzisiaj w Betlejem, Przylecieli aniołkowie, Ach ubogi żłobie, a w stylu krakowiaka Hej, bracia, czy wy śpicie?\nWigilia Bożego Narodzenia - to dzień niezwykły. Przeżywamy wówczas głęboko radość nocy betlejemskiej. W ten niezwykły wieczór w świat płyną różnorodne kolędy lub pieśni bożonarodzeniowe. Czyż można sobie wyobrazić ów dzień bez kolęd - wyjątkowego symbolu tych Świąt?\nO kolędach tak pisał Artur Oppman:\nStara pieśni kolędowa,\nŚwięć się, święć się nutą starą,\nZawsze żywa, zawsze nowa\nI w serdeczną treść bogata!\nGdy zadzwoni nuta twoja,\nTaka prosta, taka szczera,\nZnieczulenia pęka zbroja\nI młodości serce wzbiera!\nWzbiera wiosną i młodością,\nJak po brzegi pełna czasza:\nTyś otuchą i miłością,\nCudotwórcza pieśni nasza!..\nMaryję z Józefem\n3. Taki Pan chwały wielkiej\n4. O dziwne narodziny\nNigdy nie wysłowione\nPoczęła Panna syna w czystości\n1. Bóg się rodzi moc truchleje\n2. Cóż masz niebo nad ziemiany\n3. W nędznej szopie urodzony\n4. Podnieś rękę Boże dziecię\n2. Cicha noc, święta noc\n3. Cicha noc, święta noc\n4. Cicha noc, święta noc\n2. Mówią to pasterzy,\nwszego świata odkupiciel\n3. O niebieskie duchy\ni posłowie nieba\nco nam czynić trzeba\nBo my nic nie pojmujemy\nledwo ze strachu żyjemy\n4. Idźcież do Betlejem\nW pieluszki spowite\nw żłobie położone\nOddajcie mu pokłon Boski\non osłodzi wasze troski\nGdy śliczna Panna.\n2. Wszystkie stworzenie\n3. Cicho wietrzyku\nJakaś światłość na Betlejem\n1. Jakaś światłość nad Betlejem się rozchodzi\nW środku nocy przerażony świat się budzi\nDzisiaj Chrystus, tutaj właśnie się narodził\nref.: Teraz śpij, dziecino mała,\nTeraz śpij, dziecino mała\n2. Już pasterze, prości ludzie, biegną z dala\nOddać pokłon Tobie Panu nad panami\nMówią sobie jakaż łaska nas spotkała\nŻe Bóg przyszedł, że chce zostać razem z nami\nref.: Teraz śpij...\nKażdy myślał coś wielkiego dziś zobaczę\nLecz zdziwili się ci wielcy monarchowie\nŻe ich król jest malusieńki i, że płacze.\nRef.: Nie płacz już, dziecino mała\nZiemia tym cię zasmuciła\n1. Jezus malusieńki,\nPłacze z zimna nie dała mu\nmatusia sukienki (dwa razy)\nrąbek z głowy zdjęła\nW który dziecię owinąwszy\nsiankiem je okryła (dwa razy)\n3. Nie ma kolebeczki,\nWe żłobie mu położyła\nsiana pod główeczki /x2\n4. Dziecina sie kwili,\nW nóżki zimno żłóbek twardy\nstajenka się chyli /x2\n5. Matusia truchleje,\nserdeczne łzy leje\nO mój synu, wola twoja\nnie moja się dzieje /x2\n1. Lulaj, śpij maleńki\nW cieple małej stajenki - oczka zmruż\nBędą świat oglądały - wielki świat\n2. Lulaj, popatrz gwiazda\nKtóra dotąd tak jasna - zgasła już\nNawet śpią przy żłóbeczku - osioł wół\n3. Lulaj śpij maleńki\nW cieple małej stajenki - zaśnij wnet\nJuż okrywa świat cały - biały wkrąg\n4. Lulaj śpij maleńki\nW cieple małej stajenki - zaśnij już\nDo swej piersi przytulę - cicho sza\nLulaj że Jezuniu.\n1. Lulajże Jezuniu moja perełko\n2. Zamknijże znużone płaczem powieczki\n3. Lulajże piękniuchny nasz aniołeczku\nGdzie spiesznie dążycie\nPowiedzcie nam trzej królowie\nChcecie widzieć dziecię\njuż się w świecie szerzy\n2. Mędrcy świata złość okrutna\nwieść okropna wieść to smutna\n3. Przed Maryją stoją społem\nNiosą Panu dary\nKtóż wam nie zazdrości\nCóż my damy kto nam powie\n1. Mizerna cicha, stajenka licha\n3. Wielkie zdziwienie wszystkie stworzenie\nCały świat oniemiały\nMądrość mądrości, światłość światłości\nBóg człowiek tu wcielony.\nChwała na wysokości....\n4. Dziwili się napowietrznej muzyce\n5. Oto mu się wół i osioł kłaniają\n6. I anieli gromadami pilnują\n7. Poznali go mesyjaszem być prawym\n8.My go także Bogiem Zbawcą już znamy\n1. Triumfy króla niebieskiego\ndobytku swego śtróżów\n2. Chwała bądź Bogu w wysokości\nZrodziła Maria dziewica\n. Dzieciątka, dzieciątka, dzieciątka\n. Niebieskim światłem oświeceni\nW grudniowe noce.\n1. W grudniowe noce, w zimowe noce\n2. Tyle tych domów i okien tyle\nRef.: Hej kolęda...\nRef.: Hej kolęda.....\nkolędować małemu Jezusowi Chrystusowi\nJak ubogo narodzony płacze w stajni położony\n3. Naprzód tedy niechaj wszędy\nEmanuel w niskości\n"Chwała na wysokości"\nWitaj Panie, cóż się stanie,\n"Miłość moja to sprawiła\n1. Wesołą nowinę bracia słuchajcie\nJak miła ta nowina! Mów gdzie jest\nTa dziecina? Byśmy tam pobieżeli i ujrzeli\n2. Bogu chwałę wznoszę na wysokości\nJak miła ta...\n3. Panna wam powiła Boskie dzieciątko\n4. Którego zrodziła, Bogiem uznała\n5. Królowie ze wschodu już to poznali\n6. Gwiazda najśliczniejsza ich oświeciła\n1. Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi\n2. Poszli znaleźli dzieciątko w żłobie\n2. Ach witaj Zbawco z dawna żądany\n3. I my czekamy na Ciebie Pana\n2. Wypada wśród nocy ogień z obłoku\nKażdy pyta: "Co się dzieje?\nSkąd ta łuna bije tak miła oku?"\n3. Ale gdy anielskie głosy słyszeli\nTEKSTY PASTORAŁEK POLSKICH\n2. Maryja Panna /x2\nI Józef święty /x2\nRef.: Chrystus się rodzi..\nRef.: Chrystus się rodzi.....\n3. I trzej królowie /x2\nI dary Panu /2x\nRef.: Chrystus się rodzi...\nPójdźmy wszyscy do stanenki\n2. Witaj Jezu ukochany\n3. Witaj dzieciąteczko w żłobie\n4. Witaj Jezu nam zjawiony\n5. Kto to słyszał takie dziwy\n6. Tyś świat stworzył a świat Ciebie\n7. Za to u świata ubogich\nA komóż takiemu, dzieciątku małemu\nRef.: Cóż to za dzieciątko\nPasterze na lirze na skrzypeczkach grali\nRef.: Cichutkie malutkie\nJak słoneczko jasne\nPójdę do niego poproszę od niego\nRef.: Daj nam Boże dziecię\nNAJSŁYNNIEJSZA KOLĘDA POLSKA, KOLĘDY WSZECH CZASÓW\nZa najpiękniejszą polską kolędę powszechnie uznawana jest "Pieśń o Narodzeniu Pańskim" (znana potocznie "Bóg sie rodzi") poety Franciszka Karpińskiego, rozpoczynająca się od słów Bóg się rodzi, moc truchleje... Nasza tradycja narodowa nie pozwala śpiewać tej kolędy jako pierwszej w wigilijny wieczór. I właściwie nie zastanawiamy się, dlaczego Polacy tak czynią od lat. Zwróćmy uwagę, że zwyczajowo rozpoczynamy śpiew kolędą Wśród nocnej ciszy, a następnie śpiewamy inne, melodyjne kolędy. Kiedy jednak na dobrze ulegniemy niezwykłemu nastrojowi wigilijnego wieczoru, gdy poruszy nas migotanie choinkowych światełek, dopiero wówczas nasz śpiew kończymy słowami kolędy Bóg się rodzi... Bóg się rodzi, moc truchleje, nastrojowi wigilijnego wieczoru, gdy poruszy nas migotanie choinkowych światełek, dopiero wówczas nasz śpiew kończymy słowami kolędy Bóg się rodzi... Bóg się rodzi, moc truchleje,\nPan niebiosów - obnażony;\n< Ogień krzepnie, blask - ciemnieje,\nMa granice - nieskończony.\nPieśnią o Narodzeniu Pańskim Franciszek Karpiński zapewnił sobie nieśmiertelność, trwałą zawsze obecność pośród nas. Słowo, które stało się Ciałem oraz Bóg, który zamieszkał między nami, traktowany jest w następnych zwrotkach tej pieśni w sposób niezwykle prosty, zrozumiały, a prócz tego wzruszający i bliski, przede wszystkim jako adresat ludzkich próśb, nadziei i marzeń. Ta niezwykła kolęda Karpińskiego, będąca zarazem swoistą pieśnią patriotyczną, zdobyła sobie taką popularność w narodzie polskim między innymi dlatego, że poczęto ją śpiewać w czasach tragicznych dla naszej Ojczyzny, kiedy nad Rzeczpospolitą nadciągały ze wszystkich stron groźne chmury, zwiastujące potworne nieszczęście - rozbiory kraju. Po roku 1795, kiedy kontury umiłowanej Rzeczypospolitej Obojga Narodów wyznaczały nie słupy graniczne, lecz łańcuch zniewolonych polskich serc, kolęda ta zajęła przy polskim stole wigilijnym miejsce szczególne, honorowe. W ten niezwykły wieczór nikt nie był w stanie zabrać nam Ojczyzny, która ciągle tkwiła w polskich sercach. Byli jednak w historii naszej Ojczyzny tacy ludzie, którzy potrafili uczynić los kraju okrutnym. Wyrazem tego końcowa strofa tej kolędy, tak szczególnie brzmiała w każdy XIX-wieczny wigilijny wieczór:\nI Twoje wioski z miastami,\n...Błogosław Ojczyznę miłą...\nJakże to ważne i krzepiące słowa dla Polaków. Bywało, że niekiedy pozostawała nam tylko wiara i ufność, które wspierały nas wszystkich, dawały siłę narodowi, wspierały jego codzienny trud, wydający się beznadziejny, niekiedy zbyteczny, z góry skazany na niepowodzenie. Wierzyliśmy w tych trudnych chwilach, że Wszechmocny\n...Wszedł między lud ukochany,\nDzieląc z nim trudy i znoje...\nDzięki tej wierze trwaliśmy i przetrwaliśmy - jak pisał Wincenty Pol w "Pieśni o domu naszym" -\n...wszystkie burze, wszystkie złości,\nbo krew dziadów we krwi twojej,\na kość żyje w twojej kości...\nKiedy radujemy się w kręgu rodziny przy wigilijnej wieczerzy, musimy jednak pamiętać, iż w dziejach polskiego narodu w minionych ponad 200 latach wiele było niezwykle smutnych Wigilii, niekiedy wręcz tragicznych. Szczególny wydźwięk miała ta kolęda w dobie rozbiorów, latach dwóch wojen światowych, w kraju zniewolonym przez niemieckiego okupanta, za drutami obozów koncentracyjnych czy sowieckich łagrów, albo też w jenieckiej niewoli lub z dala od kraju ojczystego. Albo przy wigilijnym stole, gdzie tylko puste miejsca zaświadczały o nieobecnych, których los był nieznany. Te puste miejsca były zarazem symbolem nadziei, że ten, którego zabrakło, jeszcze żyje! Że powróci do nas!\nIleż było takich polskich Wigilii? A z iluż to miejsc rozrzuconych na świecie płynęła wówczas do Wszechmocnego żarliwa modlitwa o dobro najbliższych i Ojczyzny! Ileż w tych modlitwach było rozpaczy, skarg, a zarazem choć odrobiny nadziei, która podtrzymywała na duchu?\nW tych ciężkich dla nas chwilach powstawały różne odmiany tekstu tej kolędy, uzupełnienia czy przeróbki. Być może ktoś zada sobie kiedyś trud ich pozbierania i opracowania ? A przecież znane są różne wersje kolędy sięgające lat po powstaniu listopadowym, czasów wielkiej emigracji Polaków, dwóch wojen światowych, aż po mroczną i przygnębiającą Wigilię roku 1981, Wigilię stanu wojennego...\nDzisiaj tę najpiękniejszą z wszystkich polskich kolęd możemy śpiewać radośnie po wigilijnej wieczerzy, zazwyczaj w blasku światełek rozbłyskujących na naszej choince. Kolędę o wyjątkowo polskim charakterze, bowiem jej melodię nieznany dziś z nazwiska XVIII - wieczny kompozytor napisał w rytmie poloneza.\nŚpiewajmy ją zatem z radością, bowiem gwiazdka, która w Boże Narodzenie świeci nad naszymi domostwami, traktowana winna być przez nas jako znak nadziei i pomyślności na kolejny rok!\nKolędy wszech czasów\nJaka piosenka jest światowym szlagierem wszech czasów? "White Christmas" Irvinga Berlina z 1942 roku\nSingel z "White Christmas" w oryginalnym wykonaniu Binga Crosby'ego jest bestsellerem wszech czasów, a jego nakład co roku wzrasta. Piosenki tej jednak nie można nazwać kolędą. To utwór świąteczny, pozbawiony elementów religijnych, opowiadający o Bożym Narodzeniu w Kalifornii, gdzie w święta nie ma śniegu. Tekst jest banalny, ale to charakterystyczne dla tego typu piosenek, które muszą być uniwersalne - podobać się i dzieciom, i starszym. Nie ma z tym wielkiego problemu bo w okolicach świąt dorośli nie wiedzieć czemu wykazują ślady mocnego zdziecinnienia. Nikogo więc nie dziwią teksty piosenek o choinkach, bałwankach, sankach, gwiazdkach itd.\nProste i ludowe\nPodobno najczęściej nagrywaną i wykonywaną piosenką wszech czasów jest "Stille Nacht" Franza X. Grubera z tekstem ojca Josepha Mohra. Utwór powstał przez przypadek. W jednaj z austriackich wiosek na Boże Narodzenie zepsuły się organy. Organista, na prośbę księdza szybko napisał prostą piosenkę, którą można wykonać przy akompaniamencie gitary, a ksiądz, też "od ręki" napisał do niej równie prosty tekst. Piosenka w ciągu stu lat zrobiła furorę w Europie dzięki nutom - w "erze przedfonograficznej" sprzedawano je jak single, bo umiejętność gry na pianinie była podstawowym wyposażeniem wykształconej Europejki. Piosenka nie zna granic - w Boże Narodzenia pierwszej wojny światowej w okopach równocześnie śpiewali ją żołnierze walczących stron - każdy w swoim języku. Anglicy i Amerykanie jako "Silent Night", Polacy jako "Cicha noc".\nRównież rekord Polskiej fonografii, nie licząc milionowych nakładów pocztówek dźwiękowych z piosenkami Janusza Laskowskiego z początku lat 70., należy do płyty "Mazowsze śpiewa kolędy" nagranej w latach 60. , ale sprzedającej się jeszcze przez wiele lat, kiedy była jedną z niewielu płyt tego typu na naszym rynku. Dziś jej nakład jest trudny do ustalenia. W Polsce przez wiele lat tradycyjne kolędy wykonywane przez zespoły ludowe były popularniejsze w mediach od nowych piosenek świątecznych współczesnych gwiazdy pop. Święta z mojego dzieciństwa wspominam jako nieustający koszmar góralskich kapel rzępolących kolędy. Ileż musiało wody w górskich potokach upłynąć zanim mogłem się przekonać do kolęd w wykonaniu braci Golców, braci Pieczarków czy rodziny Trebuniów-Tutków.\nMedia potrafią w czasie świąt udręczyć człowieka tak, jak nie jest w stanie tego zrobić nawet rodzina. Wiem, że przekleństwem współczesnej młodzież jest np. nieśmiertelna piosenka "Last Christams" duetu Wham! Z 1984 roku.\nJeszcze jest za wcześnie aby wyrokować jaka piosenka będzie nas zachwycać (albo przerażać) w tym roku. Szkoda, że nikt jeszcze nie wpadł na pomysł wylansowania na święta przepięknej piosenki "Jeśli Bóg istnieje" z płyty "Kayah & Bregovic" o świętach bez ukochanego z cytatem ze słynnej kolędy Karpińskiego: "Bóg się rodzi, moc truchleje".\nKolędy i rock\nPrzykłady oszałamiającego sukcesu piosenek "Stille Nacht", "White Christmas" i albumu "Mazowsze śpiewa kolędy" pokazują, że chociaż kolędami i piosenkami świątecznymi interesujemy się tylko kilka przez trzy tygodnie w roku to ich potencjał komercyjny jest ogromny. A skoro tak, to sprawy nie można zostawiać przypadkowi - jak "Stille Nacht" - tylko kreować. Od wielu lat co roku na rynek fonograficzny trafiają setki tytułów płyt nagrywanych specjalnie na gwiazdkę. Płyty te się nie dezaktualizują, chyba że artysta traci popularność, i najlepsze z nich wracają co roku.\nElvis Presley pierwszą taką płytę - "Elvis' Christmas Album" - wydał już w listopadzie 1957, a więc niespełna dwa lata po debiucie. Znalazła się na niej oczywiście i "Silent Night" i "White Christmas". Nie trzeba chyba dodawać że płyta stała się wielkim, wielokrotnie wznawianym bestsellerem. Później płyty choinkowe rzadko bywały przedmiotem zainteresowania gwiazd rocka, które były może nie tyle antyreligijne, co antytradycjonalistyczne. Takich płyt nie nagrali ani Beatlesi, ani Rolling Stonesi ani inni rockowi wykonawcy. John Lennon nagrał co prawda "Happy Xmas" (War Is Over), ale trudno ją nazwać typową piosenką świąteczną. W twórczości zespołów typu Black Sabbath i ich epigonów motywy religijne pojawiają się w odmiennych od świątecznego klimatu kontekstach.\nW Polsce bardziej lub mniej świąteczne płyty wydały m.in. Czerwone Gitary, No To Co, Skaldowie i Bractwo Kurkowe. Niedawno muzykę gwiazdkową nagrał solo Jan Borysewicz. To jednak bardzo spokojne, stonowane i mało rockowe albumy. Najlepszy, bo bardzo ostry i rockowy album z kolędami wydał w 1992 roku zespół Ziyo.\nPolskie i wiedeńskie\nPłyty świąteczne stały się domeną gwiazd muzyki pop, ludowej, poważnej, nawet jazzowej a rzadziej rockowej. Wielkie gwiazdy pop mają w repertuarze wiele takich płyt. Elvis Presley - sześć, Frank Sinatra - osiem, Bing Crosby - aż 14!\nW tej chwili na naszym rynku są m.in. świąteczne albumy Presleya, Sinatry, The Manhattan Transfer, Glorii Estefan, Barbary Streisand, Neila Diamonda oraz masa świątecznych kompilacji. Oprócz tego solowe albumy i kompilacje polskich wykonawców środka: Ireny Santor, Anny German, Zbigniewa Wodeckiego, Ewy Bem, Hanny Banaszak, Edyty Geppert, Andrzeja Zauchy, Jerzego Połomskiego, Vox, Alicji Majewskiej i Łucji Prus.\nSpośród tej powodzi świątecznych albumów najlepiej chyba wybrać "2000 takich świąt" Krzysztofa Krawczyka sprzed dwóch lat, świąteczno-karnawałową płytę zespołu Golec uOrkiestra, oraz tegoroczne "Kolędy" Ryszarda Rynkowskiego.\nCo roku przebojem gwiazdki jest płyta nagrywana w przeddzień Wigilii w Wiedniu. Orkiestra Filharmoników Wiedeńskich nagrywa specjalny koncert, w którym piosenki świąteczne wykonują gwiazdy opery i muzyki pop - José Carreras i Placido Domingo oraz np. Natalie Cole, Charles Aznavour, Dionne Warwick czy Diana Ross, a repertuar poważny, jak np. "Ave Maria" Bacha, "Agnus Dei" Georgesa Bizeta przeplata się z przebojami muzyki popularnej - "What a Wonderful World" z repertuaru Louisa Armstronga, no i oczywiście obowiązkowo z "White Christmas" i "Stille Nacht".\nJak widać, w Wigilię ludzie nie tylko ze zwierzętami potrafią się dogadać.\nKOLĘDY W INNYCH KRAJACH\nJak bywało z kolędowaniem u innych narodów?\nKolędy francuskie XV i XVI w. nie uwzględniały form liturgicznych, były natomiast utworami opracowanymi artystycznie w układzie polifonicznym przez wybitnych kompozytorów renesansowych.\nNiektóre zostały przetworzone przez lud - należały więc do nurtu muzyki ludowej. Kolędy francuskie, angielskie, czeskie, hiszpańskie, niemieckie, podobnie jak polskie zaopatrzone były w okresie późnego średniowiecza i renesansu w teksty w językach narodowych. Tematyka kolęd francuskich i angielskich tego okresu w przeważającej części nie jest liturgiczna, lecz świecka o charakterze sielankowym.\nKolędy angielskie, francuskie i polskie mają wspólną cechę: w metryce zachodzi przewaga rytmiki trójdzielnej, tempus perfectum, zwłaszcza dla utworów wcześniejszego pochodzenia. Podstawą harmoniczną w opracowaniach wielogłosowych jest w Anglii Cantus gemellus, u nas również zdarzają się głosy prowadzone w paralelach. Tekst w kolędach angielskich podkładany jest sylabicznie, bez zwracania uwagi na metrum muzyczne, co dowodzi, że są to tłumaczenia lub kontrfaktury pierwowzorów łacińskich. W kolędach angielskich melizmaty (kilkanaście dźwięków śpiewanych na jednej sylabie) występują na końcu frazy lub przy Goodday czy Alleluja. Często występuje forma zwrotkowa rozpoczynana i przeplatana refrenem. W naszych opracowaniach polifonicznych kolędy francuskie odznaczają się kunsztownie przeprowadzonymi refrenami z wielokrotnie powtarzanym Noel.\nNasi południowi sąsiedzi odróżniają poważne pieśni bożonarodzeniowe od wesołych pieśni kolędowych i pieśni kolędników.\nKolędy były charakterystyczne nie tylko dla Europy. Istnieją również w Ameryce Łacińskiej.\nZnane kolędy po angielsku.\n1. Silent night Holy night\n1. Jingle bells, jingle bells,\n3. Jingle bells, jingle bells,\n1. I'm dreaming of a white Christmas\nZWYCZAJE OKRESU BOŻEGO NARODZENIA W POLSCE I NA ŚWIECIE\n1. Data powstania Świąt Bożego Narodzenia\nW liturgii Kościoła zachodniego święto Bożego Narodzenia było już znane na początku IV wieku. Niektórzy autorzy wiążą jego obchód ze zwycięstwami cesarza Konstantyna w 312 lub 324 roku. Istnieje jednak kilka hipotez, które wyjaśniają, dlaczego obchodzimy Boże Narodzenie właśnie 25 grudnia.\nPierwsza z nich utrzymuje, że przyjęcie tej daty przez chrześcijan mogło być związane z obchodzonym w tym dniu w Rzymie pogańskim świętem Narodzin Niezwyciężonego Słońca, przypadającym na zimowe przesilenie nocy. W ten sposób Kościół pierwotny wskazywał na narodziny prawdziwego światła, "Słońca Sprawiedliwości", Zbawiciela i Pana, który nie tylko panuje nad rzymskim imperium, ale nad całym światem. Chrześcijanie przeciwstawili więc pogańskim mitom niezwyciężonego słońca i kultowi cesarza prawdziwą cześć Chrystusa - "Słońca, które nie zna zachodu". Tylko Chrystus jest światłością prawdziwą, "która oświeca każdego człowieka przychodzącego na świat" (J 1,9).\nZgodnie z drugą hipotezą obchód Bożego Narodzenia 25 grudnia został ustalony na podstawie obliczeń daty narodzin Chrystusa. Z Ewangelii Łukasza wynika, że poczęcie Jana Chrzciciela nastąpiło w przesileniu jesiennym, narodzenie zaś letnim. Zgodnie z Łk 1,26 poczęcie Jezusa dokonało się w sześć miesięcy po fakcie poczęcia Jana, czyli w przesileniu wiosennym 25 marca. W konsekwencji narodzenie Chrystusa "powinno" przypaść na 25 grudnia. Trzecia hipoteza pochodzenia Bożgo Narodzenia i ustalenia jego daty wiąże z żydowskim świętem światła "Chanukka". Zapalenie światła na świeczniku zwanym chanukka było charakterystycznym rytem tego święta.\n"Chanukka" upamiętniało poświęcenie świątyni po zwycięstwie Machabeuszów nad Antiochem Epifanesem IV w 165 roku przed Chrystusem i poprzedzało nowy rok kalendarzowy. Święto odzyskanej wolności, obwieszczające nowy rok -początek nowego stworzenia, nowy czas wolności, znalazło swoje wypełnienie dzięki przyjściu Chrystusa - Mesjasza. Ponieważ dzięki Niemu "naród kroczący w ciemnościach ujrzy światłość wielką" (Iz 9,1).\n2. Charakter i znaczenie Świąt Bożego Narodzenia.\nUroczystość Bożego Narodzenia nie jest tylko wspominaniem jakiegoś faktu. W sensie ścisłym jest to pamiątka konkretnego wydarzenia zbawczego. Poprzez sprawowaną Eucharystię misterium wcielenia jest dla nas uobecniane. Moc tej tajemnicy, jej zbawcze skutki stają się dostępne wierzącym dzięki łasce sakramentalnej. W Bożym Narodzeniu objawia się sens zbawczy wcielenia. Słowo Boże przyjęło ludzką naturę, abyśmy stali się dziećmi Bożymi. W ten sposób zostaje nam przywrócona pierwotna godność utracona przez grzech i mamy udział w życiu samego Boga. W tajemnicy Bożego Narodzenia zbawienie jest nam ofiarowane jako poznanie Boga, czyli wejście w osobowy i zażyły kontakt z Jezusem Chrystusem, który zaczłą istnieć w czasie, "aby dźwignąć wszystko, co grzech poniżył, odnowić całe stworzenie" (II prefacja o Narodzeniu Pańskim).\n3. Zwyczaje świąteczne\nTradycja żłóbka posiada swoje źródło w średniowiecznych dramatach bożonarodzeniowych. W XII wieku kult żłóbka rozszerzali benedyktyni i cystersi. Na rozwój tej tradycji miał szczególny wpływ św. Franciszek z Asyżu i franciszkanie. Z Włoch kult żłóbka przywędrował do Polski w XIV wieku (siostry klaryski w Krakowie).\nChoinka - Zwyczaj ten również przywędrował do Polski z zachodu i swymi korzeniami sięga starożytności (symbol obfitości i urodzaju). Dla chrześcijan choinka symbolizuje rajskie drzewo życia. Świece umieszczone na drzewku są nawiązaniem do wielkanocnego paschału.\nOpłatek - Do dziś pozostaje nie wyjaśniona geneza tego zwyczaju, odgrywającego tak wielką rolę w przeżyciu Bożego Narodzenia w atmosferze pojednania i wzajemnej życzliwości. Być może opłatek nawiązuje do Chleba Eucharystycznego - źródła jedności i miłości.\nŚwięta Bożego Narodzenia to dla Polaków najważniejsze i jednocześnie najbogatsze w tradycje ludowe święta. Obrzędowość Bożego Narodzenia kształtowała się stopniowo w ciągu kolejnych stuleci przeplatając prastare (z czasów pogańskich) zwyczaje i wierzenia ze zwyczajami nowszymi, przyniesionymi po chrystianizacji przez Kościół, a także tymi, które powstały w wiekach późniejszych w wyniku wzajemnego przenikania się obwiązującego obrządku kościelnego i przedchrześcijańskich elementów ludowej rolniczej tradycji. W liturgii kościelnej i w zwyczajach ludowych święta Bożego Narodzenia poprzedza okres Adwentu: czas pobożnego i radosnego, pełnego wiary oczekiwania na przyjście Pana. Do powszechnie przyjętych zwyczajów adwentowych należy zaliczyć udział wiernych w odprawianych o świcie Mszach roratnich poświęconych Najświętszej Marii Pannie. Dawniej w niektórych regionach kraju popularnym zwyczajem było plecenie wieńca adwentowego. W pierwszą niedzielę Adwentu, zawieszano w pokojach pod sufitem wianek zrobiony z gałęzi choiny i przyozdobiony czerwonymi wstążkami. Na wieńcu zapalano jedną świeczkę, w każdą kolejną niedzielę dodawano następną.\nNależy też wspomnieć o kartach pocztowych ze świątecznymi i noworocznymi życzeniami wysyłanymi do znajomych i krewnych.\nAutorem tego pomysłu był Anglik John Horsley.\nW 1846 roku zaprojektował on pierwszą taką kartę. Wydrukowano ich wówczas pięćdziesiąt, nie wiedząc jak zostaną przyjęte. Dziś na całym świecie co roku wysyła się miliony kart świątecznych.\nNajwięcej zwyczajów ludowych wiąże się z ostatnim dniem Adwentu, czyli z Wigilią.\nSłowo "wigilia" pochodzi z języka łacińskiego i oznacza czuwanie. Tradycja czuwania przed dniami świąt wywodzi się ze Starego Testamentu.. W izraelskich domach w wigilie szabatu i innych świąt szykowano jedzenie i czyniono wszelkie przygotowania tak, aby święta mogły być wolne od pracy. I nasze Wigilie służą temu celowi, a ponadto jest to czas, w którym do nadchodzącego święta trzeba przygotować się wewnętrznie. Obecnie, po reformie kalendarza Wigilia stanowi nie tyle przygotowanie do świąt, ale rozpoczyna już sam obchód świąteczny. Po generalnych porządkach, gdy cały dom lśni już czystością przystępujemy do świątecznego przyozdabiania domów. W minionych wiekach stałym elementem dekoracyjnym były snopy zboża - symbol dostatku - stawiane przez gospodarzy w kątach izb chłopskich. Poza zbożem domy dekorowano też podłażniczkami, czyli odpowiednio przyciętymi wierzchołkami lub gałęziami drzew iglastych, zatykanymi w różnych miejscach izb lub zawieszanymi u powały. Zwyczaj ten był zapewne symbolem życia, miał zapewniać ludziom, domostwu i całemu dobytkowi szczęście i wszelką pomyślność.\nWspółczesna choinka, przybrana świeczkami i innymi ozdobami pojawiła się najwcześniej na ziemiach niemieckich.\nJej ojczyzną była najprawdopodobniej Alzacja. Tam właśnie zwyczaj polegający na wnoszeniu do domu wiecznie zielonej gałęzi i wieszaniu jej przy suficie został zastąpiony w XV lub XVI wieku stojącym drzewkiem wigilijnym. Zwyczaj przystrajania drzewka wigilijnego rozpowszechnił się zapewne na przełomie XVIII i XIX wieku.\nWspółczesna choinka, jak uczy Kościół, jest odwzorowaniem drzewa rajskiego: "drzewa życia", biblijnego drzewa wiadomości dobra i zła, pod którym rozpoczęła się historia ludzkości. Choinkę wnosi się do domu w dniu, w którym wspominamy pierwszych ludzi - Adama i Ewę. Na choince nie może zabraknąć jabłek, bo właśnie te owoce były na owym biblijnym drzewie, a ponadto jabłko symbolizuje zdrowie i czerstwość do późnej starości.\nWśród iglastych gałązek wiją się łańcuchy - lekkie, słomkowe, bibułkowe, to pamiątka po wężu kusicielu.\nPętają choinkę jak niewolnicę, przypominając, że cały ludzki ród znajduje się w niewoli grzechu. Gwiazda na szczycie drzewka symbolizuje gwiazdę betlejemską, która wiodła Trzech Króli do Dzieciątka Jezus. Gorejące na gałązkach świeczki (dzisiejsze lampki) jakby okruchy ognia, który dawniej płonął w izbie przez całą noc wigilijną, aby przychodzące na ten czas dusze przodków mogły się ogrzać, dzisiaj przypominają one o nigdy nie gasnącej Bożej miłości do ludzi. Choinki ubiera się także w piernikowe figurki ludzi i zwierząt, oraz bombki.\nTak ustrojona choinka powinna stać w domu do Trzech Króli, a więc do końca godnich Świąt. Dzisiejsze wspaniałe prezenty gwiazdkowe są nowością zwyczajową.\nW XIX wieku tylko w niektórych częściach Polski obdarowywano dzieci drobnymi upominkami, które chowano w sianie. Czasem do prezentów należała również przybrana orzechami, cukierkami, jabłuszkami oraz świeczkami sosenka - pierwowzór współczesnej choinki. Ofiarodawcą tych podarunków był św. Mikołaj. Z zachowanych dokumentów wiadomo bardzo mało o tej postaci: żył na przełomie III i IV wieku w Azji Mniejszej i był biskupem Miry. Zasłynął z dobroci i dyskretnej filantropii. Reszta to już legenda.\nZgodnie z postanowieniem II Soboru Watykańskiego w liturgii kościelnej Święta Bożego Narodzenia rozpoczynają nieszpory odprawiane 24 grudnia. W polskiej tradycji czas ten liczony jest jednak nieco inaczej, tzn. od chwili zapadnięcia zmroku i ukazania się na niebie pierwszej gwiazdy.\nW tym momencie zgodnie z obowiązującym powszechnie zwyczajem, zasiadamy do pierwszego świątecznego posiłku, zwanego wieczerzą wigilijną lub krócej Wigilią, którą obchodzimy niezwykle uroczyście, przy czym ona to właśnie decyduje o specyficznej, niepowtarzalnej atmosferze całych świąt. Specyfiką wieczerzy wigilijnej jest jej postny charakter, ustalony tradycją zestaw potraw, oraz poważny nastrój obowiązujący wszystkich biesiadników. Posiłek ten spożywa się najczęściej tylko w gronie rodzinnym. Na stole stawia się zazwyczaj jedno dodatkowe nakrycie.\nWedług współczesnej interpretacji miejsce to przeznaczone jest dla zabłąkanego wędrowca lub dla osób bliskich, ale w tym momencie nieobecnych. Nikt bowiem tego dnia nikt nie powinien być samotny.\nZwyczaj pozostawiania wolnego nakrycia można powiązać z zaduszkowym charakterem dawnych przedchrześcijańskich świąt oraz rozpoczynającego je posiłku. W tym wypadku wolne miejsce należałoby interpretować jako przygotowane dla przychodzących na ziemię dusz.\nW domach katolickich posiłek wigilijny poprzedza odczytanie fragmentu Ewangelii według św. Łukasza o narodzinach Jezusa. Potem wszyscy domownicy dzielą się opłatkiem i składają sobie życzenia.\nWigilijny opłatek jest zwyczajem typowo polskim.\nSymbolizuje on powszechne pojednanie i braterstwo. Geneza opłatka jest kościelna, religijna. W Polsce zwyczaj ten należy obecnie do powszechnie znanych, chociaż pojawił się dość późno i upowszechnił się ostatecznie w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku. Zgodnie z tradycją Kościoła współczesny opłatek jest śladem po starochrześcijańskich eulogiach. Były to specjalne chleby ofiarne składane na ołtarzu. Część z nich konsekrowano i rozdawano jako Eucharystię, resztę święcono po Mszy i posyłano do domu wiernych nieobecnych w kościele. Eulogia spożywano również w czasie uczt braterskich, czyli na tzw. agapach. Były one symbolem miłości i jedności wszystkich chrześcijan, oraz znakiem ich zjednoczenia z Bogiem i ze świętymi. Cechy te przejął z czasem wigilijny opłatek. Zwyczaj łamania się opłatkiem, nawiązuje on też do Ostatniej Wieczerzy poprzedzającej pojmanie Chrystusa i opisanego w Ewangeliach faktu dzielenia się chlebem Jezusa z uczniami. I w tym wypadku symboliczny gest oznacza wszechogarniającą miłość i braterstwo.\nLiczba, rodzaj i kolejność dań pojawiających się na wigilijnym stole zależy od lokalnej tradycji.\nWszędzie jednak, bez wyjątku są to dania postne, przygotowane z darów lasu, pól, ogrodów, stawów, rzek i jezior.\nW przeszłości przestrzegano zasady, aby spróbować wszystkich przygotowanych na Wigilię potraw. Dzięki temu miało ich nie zabraknąć w nadchodzącym roku. W wigilijny wieczór gospodarze pamiętali także o swoich zwierzętach domowych, którym dawali resztki potraw pozostałych z wieczerzy, wymieszane z opłatkiem.\nNieodłączną częścią wieczoru wigilijnego było i jest wspólne śpiewanie kolęd przy Bożonarodzeniowej szopce.\nPieśni opowiadających o narodzeniu Jezusa mamy w polskiej tradycji bardzo dużo. Najstarsze sięgają czasów średniowiecza. Ich wprowadzenie a potem upowszechnienie zawdzięczamy prawdopodobnie franciszkanom. Oni też przynieśli do Polski zwyczaj budowy szopek.\nAutorstwo pierwszej szopki przypisuje się św. Franciszkowi z Asyżu, który chcąc odświeżyć pamięć narodzin Dzieciątka Jezus kazał przynieść do groty siana, przyprowadzić woła oraz osła i zawołał braci.\nKiedy zgromadziła się ludność z okolic i zabrzmiały pieśni św. Franciszek odczytał Ewangelię, a potem wygłosił kazanie o narodzeniu Jezusa. Szopkę tę zorganizował św. Franciszek na trzy lata przed śmiercią, w Greccio koło Rieti, sto kilometrów od Rzymu.\nW Polsce franciszkańskie szopki pojawiły się bardzo wcześnie, zapewne już w czasach średniowiecza. Początkowo inscenizowane w kościołach szopki były niezwykle proste, pozostawały też wierne przekazom ewangelicznym. W wieku XIX powstały różne regionalne formy polskich szopek bożonarodzeniowych. Najbardziej znane i najciekawsze są szopki krakowskie, których architekturę wzoruje się na zabytkowych budowlach Krakowa. Szopki krakowskie stawały się często teatrzykami lalek, w których na miniaturowych scenkach podświetlanych świecami pojawiały się najrozmaitsze ruchome figurki.\nWieczór wigilijny kończy pasterka.\nMsza odprawiana w kościołach dokładnie o północy. Zgodnie z tradycją upamiętnia ona przybycie do Betlejem pasterzy i złożenie przez nich hołdu nowo narodzonemu Mesjaszowi. Zwyczaj sprawowania bożonarodzeniowej liturgii nocnej wprowadzono w Kościele już w drugiej połowie V wieku. Do Polski dotarł on więc być może razem z chrześcijaństwem.\nDni świąteczne, które następują po Wigilii, nie wyróżniają się już w polskiej kulturze równie bogatą oprawą plastyczną i obrzędową. Zazwyczaj jest to czas odpoczynku, rodzinnych i towarzyskich spotkań, czasami tez kolędowania, czyli odwiedzania domów przez grupy przebierańców - kolędników - z życzeniami świąteczno-noworocznymi, z szopką i kolędami.\nInnym zwyczajem wprowadzonym i upowszechnionym przez Kościół, są odwiedziny parafian w okresie świąt Bożego Narodzenia składane przez proboszcza lub księży z parafii. Przynoszą oni dobrą nowinę, święcą i błogosławią dom oraz jego mieszkańców, w zamian zaś otrzymują symboliczną ofiarę nazywaną dawniej kolędą.\nTradycja ta, znana już w średniowieczu, utrzymuje się w Polsce do czasów współczesnych.\nByć może po przyjęciu chrześcijaństwa Kościół wprowadził ją dla przeciwstawienia jej pogańskiemu zwyczajowi kolędowania.\nOpisując tradycje bożonarodzeniowe należy zwrócić uwagę, że choinka, kolędy i św. Mikołaj należą dziś do zwyczajów o zasięgu ponadnarodowym, praktykowanych w różnych częściach świata, nie tylko przez katolików. Ze zwyczajów typowo polskich pozostała nam wieczerza wigilijna, opłatek i chyba jeszcze ta jedna, nieznana powszechnie, przekazana tradycją - rodzinna, niepowtarzalna atmosfera świąt Bożego Narodzenia, pełna wzajemnej bliskości, miłości i ciepła. Święta te zachowują też w Polsce niezwykle silny związek z całą nauką i tradycją Kościoła.\n4. Kolacja wigilijna - przygotowanie - potrawy wigilijne.\nBoże Narodzenie - najważniejsze święto w polskim roku obrzędowym, obchodzone jest bardziej uroczyście niż w jakimkolwiek kraju europejskim, łączy się z niespotykanymi gdzie indziej emocjami. Jest to święto utrwalające więzi z bliskimi i z ojczyzną. Być może patos tego święta zrodził się z rozdzielenia w pewnym okresie setek tysięcy Polaków z krajem i rodziną, odczuwany szczególnie boleśnie w tym właśnie dniu.\nJest to dzień radości i przymierza, wybaczania i zgody, święto ciepła i bezpieczeństwa, zapadające szczególnie w pamięci dzieci obdarowywanych podarkami.\nWszystko to sprawia, iż święto Bożego Narodzenia zawiera wielki ładunek pozytywnych emocji, trudny do odnalezienia w innym kraju.\nKolacja wigilijna jest częściowo odbiciem wierzeń słowiańskich wchłoniętych i adoptowanych w średniowieczu przez kościół katolicki. Post w tym dniu jest związany z kościołem, natomiast wszystkie produkty używane do sporządzenia wieczerzy wiążą się z wierzeniami dawnych Słowian, w których to rozumieniu kolacja ta była ucztą ofiarną składaną w darze mieszkańcom "innego świata".\nPrzaśny chleb (opłatek), miód, mak i grzyby są pokarmami mającymi ukryte znaczenie.\nJakkolwiek wieczerza wigilijna jest bardzo starym obyczajem, natomiast jaj kształt obecny został nadany dopiero w XIX w. po spopularyzowaniu się przejętej z Niemiec choinki.\nWigilia Bożego Narodzenia ma niezwykle silny charakter wróżebny. Wierzono, iż w dniu tym woda w potokach zmienia się w miód i wino, a nawet płynne złoto, lecz moment ten odgadnąć mogli niewinni i szczęśliwi, w całej Europie panowało przekonanie, że zwierzęta w ten wieczór mówią ludzkim głosem, a w niektórych wsiach do dziś przetrwała tradycja dzielenia się opłatkiem ze zwierzętami domowymi.\nStół musiał być nakryty białym obrusem, przykrywającym warstwę siana z której wyciągano źdźbła, które miały świadczyć o powodzeniu w nadchodzącym roku. Na stole było przynajmniej jedno puste nakrycie dla nieobecnych gości. Nikt w tym dniu nie mógł zostać odprawiany od drzwi.\nSiadano do stołu po ukazaniu się na niebie pierwszej gwiazdki. Głowa rodziny odmawiała krótką modlitwę i następnie dzielono się opłatkiem.\nWedle tradycji postnych potraw miało być 12, na pamiątkę 12 apostołów, a w każdym razie liczba parzysta.\n(liczenie ułatwiał fakt iż za potrawy uznawano również dodatki ). Zestawy tradycyjnych wigilijnych dań były zróżnicowane w zależności od regionu. Najpopularniejszą niegdyś zupą wigilijną była polewka migdałowa, na wschodzie jedzono barszcz kiszony , w niektórych regionach zupę rybna lub grzybową. Ostatecznie prymat objął barszcz czerwony i uszka z farszem grzybowym. Same grzyby obecne w licznych potrawach wigilijnych uchodziły w dawnych wierzeniach za wykradzione z "innego świata".\nKolejną głównym punktem menu wigilijnego były ryby. Wśród szlachty szczególnym powodzeniem obok śledzi cieszył się karp lub szczupak na szaro (w sosie z krwi ryby, piernika, karmelu, wina i korzeni) będący specyficznym polskim daniem. Ponadto podawano ryby w galarecie, smażone gotowane i pieczone. Na wsi nie jedzono ich dużo , ponieważ chłopi nie zawsze mogli je łowić, a lubiane powszechnie śledzie były często zbyt drogie.\nPoza rybami podawano liczne dania postne kraszone olejem jak kapusta z grochem, kapusta z grzybami, pierogi z kapustą i grzybami, gołąbki z kaszą, kaszę gryczaną z sosem grzybowym, kompot z uszu owocowego, bakalie i ciasto. W niektórych domach dość rygorystycznie podchodzono do postu, więc ciasta podawano dopiero po północy.\nNiezwykle ważnym składnikiem wieczerzy wigilijnej był mak.\nJego właściwości narkotyczne znane były od czasów prasłowiańskich i stanowiły symbol snu i łączności z innym światem. Oprócz sławnych klusek z makiem podaje się łamańce z makiem (mak utarty z miodem i bakaliami z dodatkiem kruchych ciasteczek), podawane na Wileńszczyźnie mleko makowe z kruchymi placuszkami (śliżykami), lwowska kutię (mak, rozgotowana pszenica, miód bakalie), oraz makowce czyli strucle z makiem, bez których dzisiejsze święta Bożego Narodzenia Nie mogą się obejść.\nJak widać bardzo często mak łączono w potrawach z miodem co miło symbolizować szczęście i powodzenie w życiu. Oprócz makowców silą pozycję zdobył na polskim stole piernik, wywodzący się podobnie jak choinka z Niemiec.\n5. Wigilia i Święta Bożego Narodzenia współcześnie\nLudzie gniazda wspólnego lamią chleb biblijny\nNajlkliwsze przekazując uczucia w tym chlebie.\nCyprian Kamil Norwid " Opłatek "\nBoże Narodzenie, a przede wszystkim Wigilia jest w naszej kulturze, i dla większości Polaków, bez wątpienia najradośniejszym świętem w ciągu całego roku. Jest świętem składają czym się z czegoś niecodziennego, jakby z aury wzniosłości i obrzędów religijnych, czegoś świeckiego, codziennego, zwyczajnego i rzeczywistego. Można by to określić jako sacrum i profanum.\nTutaj codzienność i święto dopełniają się wzajemnie, będąc równocześnie dla siebie pewnego rodzaju przeciwieństwem.\nW sumie cały czas Świąt Bożego Narodzenia jest czasem wyjątkowo pięknym, pełnym radości, niecodziennych przeżyć i religijnego niepokoju. Zaś granicą między codziennością a świętem, między profanum a sacrum jest dzień wigilijny, a ściślej mówiąc: sama wieczerza wigilijna. Dzień wigilijny jest rytualnym wstępem do Świąt Bożego Narodzenia, które kiedyś w polskiej i słowiańskiej tradycji nazywano Godami.\nBoże Narodzenie jest świętem czysto chrześcijańskim, choć wiadomo, że w ciągu wieków zdążyło się nałożyć na siebie wiele różnych elementów świeckich pochodzących z różnych tradycji, obyczajów i kultur. A jednak chrześcijaństwo potrafiło nadać tym świętom nową, swoistą wymowę, religijne znaczenie i interpretację. W Polsce Wigilia z uroczystą wieczerzą obfitującą w wiele obrzędów wyodrębniła się prawdopodobnie dopiero w XVIII wieku, choć niektóre zwyczaje praktykowane były dużo, dużo wcześniej. Wigilia to czas wspomnień o najbliższych, których już, nic ma wśród nas, to nadzieja na szczęście, przyjaźń i miłość w rodzinie. Polska Wigilia jest czymś niepowtarzalnym, głównie dzięki wielkiemu bogactwu, a nawet pewnego rodzaju atmosferze i poezji tradycji rodzinnych.\nCzęsto jednak bywa i tak, że główny wymiar religijny Świąt Bożego Narodzenia w praktyce zepchnięty jest na plan dalszy, lub w ogóle go nie ma, i wtedy przeważa profanum nad sacrum. Zastanawiamy się też wtedy, czy dużo jeszcze pozostało nam dziś z magii dawnych świąt, dziś, na progu dwudziestego pierwszego wieku. Jak dzisiaj odbieramy ten przedziwny świat dawnych tradycji, przy wtórze ciągle narastających wokół nas zmian związanych z postępem technicznym, z wszechogarniającą nas cywilizacją i zmianami ustrojowymi? Jestem pewna, że jednak mimo wszystko nadal czujemy się związani z tym czasem oczekiwania i z tą szczególną magią całych Świąt Bożego Narodze-nia. A na pewno nie potrafimy już, a raczej może nie chcemy zrezygnować z zakorzenionej w nas głęboko tradycji polskiej Wigilii, Wigilii naszych przodków. Tradycja Wigilii zmienia już dzisiaj, niestety, swoją intensywność i niewiele też już za-chowuje dawnych treści, ale ciągle jeszcze jest jako całość "czymś" z naszej najdalszej przeszłości. Wierzymy w to głębo-ko i to właśnie łączy nas z nią i pozostanie dla nas najważniej-szą cechą tej naszej polskiej tradycji. Jaką więc Wigilię przy-gotowujemy dziś w naszych domach, pamiętając o tym, że mamy bardzo bogatą przeszłość historyczną, a także wielką różnorodność wigilijnych tradycji regionalną, społeczną, etniczną i nawet religijną? Na pewno treścią naszej Wigilii będą przekazywane nam z pokolenia na pokolenie indywidualne wzory jej świętowania, takie, w jakich wyrośliśmy w naszych domach rodzinnych. A tych domów mamy tak wiele, od morza do Tatr, wzorów przez całe lata nakładających się na siebie i dokładnie wymieszanych.\nKażdy region Polski posiada swoje charakterystyczne tylko dla niego zwyczaje, obrzędy i potrawy wigilijne. Począwszy od Pomorza i Wileńszczyzny, skończywszy na Krakowie i Beskidzie Śląskim czy Wschodnim, nie wyłączając Kurpiów, Podlasia i Wielkopolski. Ale we wszystkich tych zakątkach naszego kraju zauważyć można dużo wspólnych elementów związanych zarówno z obrzędami religijnymi, jak i z magicznymi zwyczajami regionalnymi. Na przykład wszędzie spotyka się siano na stole i snopy zboża symbolizujące biedną stajenkę, opłatek lub chleb, zieloną gałąź czy choinkę, a także niektóre charakterystyczne i powtarzające się potrawy, takie jak mak, miód, orzechy, grzyby, jabłka, ziarna zbóż, a wszystkie mówiące o obfitości, plenności i szczęściu dla rodziny, zagwarantowane na cały nadchodzący rok. Prawie wszędzie pozostawia się też puste miejsce przy stole dla zbłąkanego wędrowca i dzieli się opłatkiem i jadłem wigilijnym z domowymi zwierzętami. Rozpoczyna się także wieczerzę wigilijną z pojawieniem się pierwszej gwiazdki na niebie, śpiewa się wspólnie kolędy i wspólnie wędruje się na Pasterkę. Równocześnie jednak każdy region Polski ma sobie tylko właściwe i charakterystyczne elementy obrzędów i wierzeń, ważne na cały czas Świąt Bożego Narodzenia, a szczególnie na dzień Wigilii.\nNieco inne będą u ludności katolickiej z Puszczy Kurpiowskiej, inne dla prawosławnych chłopów z Podlasia, a jeszcze inne u ewangelickich górali z Beskidów czy grekokatolickich Hucułów ze Wschodnich Karpat, albo rybackich rodzin kaszubskich z nadmorskich terenów.br Różnice w poszczególnych Wigiliach zależały też bardzo od statusu rodzinnego. Inaczej kiedyś świętowała szlachta, inaczej ludność włościańska czy mieszczanie. Okres międzywojenny i wiek XX także zaznaczyły się wyraźnie w charakterze polskiej wieczerzy wigilijnej. Obecnie zwraca się uwagę głównie na możliwości materialne rodziny, jej skład i potrzeby. Wybiera się przede wszystkim takie potrawy, jakie pamiętamy z dzieciństwa, a więc z tradycji przechowywanej wewnątrz rodziny; tak że niekiedy ważne są upodobania kulinarne poszczególnych członków rodziny.\nJedno jest pewne, że w tym dniu nikt nie powinien czuć się opuszczony i samotny, jeszcze to, że mimo ciągle zachodzących na świecie zmian, Wigilia pozostaje na zawsze punktem kulminacyjnym nie tylko Świąt Bożego Narodzenia, ale całego roku świątecznego i obrzędowego. Zajmuje ona w kulturze polskiej bardzo ważne miejsce, którego nie da się porównać z niczym innym na świecie.\nWspółcześnie, obok świętowania Wigilii w domach, organizowane są przez różne instytucje spotkania wigilijne, na które zapraszani są głównie ludzie samotni, starsi, często bezdomni, którzy nie mają własnych rodzin, lub o których własne rodziny zapomniały. Dzielą się oni opłatkiem, składają sobie życzenia i posilają się wigilijnymi potrawami.\nWigilia i Boże Narodzenie to okres, który nierozerwalnie wiąże się z początkami chrześcijaństwa i jest tym samym jednym z najważniejszych świąt tej religii. Mimo to, a może właśnie dlatego, są one najbardziej przesycone dawnymi wierzeniami.\nW kulturze nic nie ginie, stąd tyle starodawnych zwyczajów, które przetrwały i ewoluowały by dostosować się do nowych czasów. W szczególności dotyczy to tak magicznego czasu jakim są święta. To wtedy właśnie, według wierzeń, zdarza się najwięcej niezwykłych historii, a i działania, których się wówczas podejmujemy, nie są bez znaczenia dla naszego przyszłego losu. Ten czas ma bowiem magiczną moc kreacji naszego przyszłego życia. Warto więc zapoznać się z wróżbami właściwymi dla tych szczególnych dni, by nie zdawać się na przypadek - w grę przecież wchodzi nasze powodzenie!\nWiększość wróżb, pochodzi z zamierzchłych czasów, stąd trudno jest czasami zastosować je współcześnie, a i to, o czym mówią, niewiele będzie interesowało zdeklarowanych mieszczuchów. Jednak z pewnością są tacy, którzy pielęgnują to, co rzadkie i niepraktyczne. Oni znajdą w staropolskich wróżbach wszystko, co im potrzebne, by zatroszczyć się swój los. Pozostali będą musieli się zadowolić mniejszą porcją świątecznej magii.\nSłoma - staropolskie narzędzie wróżbitów... Ci, którzy nie mieszkają w mieście, trudnią się rolnictwem lub chociażby mają własny ogródek, powinni zatroszczyć się o to, by pod obrusem wigilijnego stołu znalazło się trochę słomy. Po wieczerzy stanie się ona świetnym materiałem do uprawiania różnorakich praktyk wróżbiarskich.\n[ pomyślność ] Oto dawniej, aby sprawdzić, czy rok nadchodzący przyniesie nam pomyślność i bogactwo, a przynajmniej ochroni nas przed głodem, słomę ze stołu wigilijnego rzucano na stragarz (belka pod stropem). To, ile ździebeł się zawiesiło, określało liczbę kóp zboża zebranego w przyszłym roku. W tym przypadku o wszystkim decydowała celność rzutu, więc całkiem sporo zależało od samego zainteresowanego. Współczesna architektura nie sprzyja praktykowaniu tej wróżby w wyżej opisanej formie, pozostaje nam wycieczka na wieś bądź chwilowa adaptacja domowego żyrandola.\n[ bogactwo ] Kto zachce i jest w stanie, może zagwarantować sobie dobrobyt, rozkładając po kątach domu, nieomłócone snopki zboża. Podłogę natomiast należy zaścielić słomą i sianem. Na szczęście ilość słomy nie gra tutaj żadnej roli - wystarczy symbolicznie rozłożyć kilka ździebeł we właściwych miejscach, a przy odrobinie wyczucia może to dodatkowo stanowić oryginalną ozdobę w mieszkaniu. Wprawdzie nie ułatwi nam to noworocznych porządków, ale nie zapominajmy o korzyściach płynących z tego poświecenia przez cały nadchodzący rok.\n[ zamążpójście ] Panna, która jest ciekawa tego, czy w nadchodzącym roku wyjdzie za mąż, powinna po skończonej wieczerzy spod obrusa wyciągnąć źdźbło, by dowiedzieć się, co też los przeniesie jej w darze. Jeżeli spod obrusa wyciągnie się źdźbło jeszcze zielone, świadczy to o rychłym spełnieniu wróżby, żółte oznacza, że nasza wolność przedłuży się nieco, a kolor szary wskazuje na nieuchronne staropanieństwo.\nŚwiąteczne potrawy również mogą służyć jako wyrocznia...\nAby sprawdzić, co nam los przyniesie, można użyć niektórych wigilijnych potraw jako narzędzi służących wróżbom.\n[ zamążpójście ] Jeśli panna trze mak na wigilijne i świąteczne przysmaki, to wyjdzie za mąż w nadchodzącym roku. Tak więc po co zdawać się na łut szczęścia, skoro można świadomie pokierować losem?\n[ długie życie ] Inny przepis mówił, że po wieczerzy należy zliczyć wszystkie pestki ze zjedzonych śliwek, bo ich liczba będzie równa liczbie lat, które pozostały nam do śmierci. Ukryć się nie da, że wierzący we wróżbę zaplanować niczego nie mogą - bo ileż śliwek można zjeść bezkarnie?\nWszystko to jednak nic w porównaniu do następnej przepowiedni, która od razu stawia nas w jasnej sytuacji. Wróżba polega na tym, że rozgryza się orzechy laskowe. Jak podanie niesie, robi się to dla zdrowia, wystarczy jednak, że jakiś nieszczęśnik trafi na pusty orzeszek, i pewnym może być szybkiego zejścia z ziemskiego padołu. Aż strach pomyśleć, że ktoś może traktować to wszystko poważnie.\n[ pieniądze ] Aby uniknąć w nadchodzącym roku kłopotów z gotówką, należy według podań łuskę z wigilijnego karpia przechować w portfelu, a na brak pieniędzy nie będziemy narzekać. Wierzyć, nie wierzyć? Trudno powiedzieć, jedno jest pewne - spróbować nie zaszkodzi, chyba że ktoś cierpi na nadmiar gotówki.\nWigilia jest odbiciem zdarzeń przyszłego roku, dlatego...\nSpójrzmy, jak przez nieuwagę można na siebie sprowadzić nieszczęście.\n[ szczęście ] Stara prawda mówi, że przed wigilijną wieczerzą należy zdjąć ze sznurów całe pranie. Jeśli zostanie nawet jedna sztuka, to kłopoty tego roku przeniosą się na następny. Na przeniesienie szczęścia szans, niestety, nie ma.\n[ miłość ] Wskazówka dla zakochanych: róbcie wszystko, by wasza ukochana / ukochany powiedziała / powiedział do was kilka ciepłych słów - bo moc Wigilii polega na tym, że dzień ten jest w dużej części odbiciem przyszłego roku. Jeśli się wam uda, od pierwszego stycznia będziecie słuchali tylko o rzeczach miłych waszemu sercu.\n[ dzieci ] Jeśli rodzice mają kłopoty ze swawolnymi dziećmi, powinni spróbować je jakoś tego dnia uspokoić. Jeśli tego dokonają, dzieci będą grzeczne przez cały rok, w przeciwnym jednak razie rodzicom biada.\nInne zwyczaje i przekonania....\nTrzeba wiedzieć, że są w staropolskich wierzeniach takie przepisy, które trudno nam logicznie powiązać z przyszłym losem.\n[ powodzenie ] Nie jest to zgodne z dzisiejszą poprawnością polityczną, ale fakt pozostaje faktem. Oto co można znaleźć w starych źródłach: "wizyta chłopca lub mężczyzny w dzień wigilijny przynosi powodzenie całemu domowi, kobieta natomiast nieciekawie wróży..."\n[ dostatek ] Następnego przepisu na powodzenie nie polecam. Opisany jest on bowiem w dwu bardzo dla nas znaczących księgach: "Księdze wróżb" oraz "Kodeksie karnym". A przepis brzmi: "Jeśli udało się w tym dniu coś ukradkiem zabrać sąsiadowi, to wróżyć to ma dostatek". Jest to jedna z bardziej prawdziwych wróżb, jednak ostrzegam przed jej praktykowaniem, bo święta najlepiej spędza się z rodziną...\n[ zdrowie ] Przejdźmy jednak do bardziej bezpiecznych zabaw. Przy stole wigilijnym obowiązują nie tylko zwyczajne maniery. Pamiętać należy o dwu istotnych sprawach. Pierwsza to ta, by jeść bez przystanku, tj. nie odkładać łyżki przed skończeniem wieczerzy, bo ten, kto to zrobi, może następnej takiej kolacji nie doczekać. Druga sprawa - jeść należy bardzo dużo, bo dzięki temu w przyszłości nie będziemy głodować.\nSpójrzmy na chwilę w gwiazdy.\n[ marzenia ] Aby dopełnić tych wszystkich guseł, wypadałoby, aby była piękna noc, pełna gwiazd, bo to też nie jest obojętne naszemu losowi. Natomiast przy pierwszej gwiazdce - można wypowiedzieć swoje życzenie. Jest duża szansa, że się spełni!\nKażdy chyba zauważył, że większość przepowiedni jest ściśle powiązana z chrześcijaństwem. Jest to efekt nałożenia na siebie staropolskich wierzeń i dogmatów narzuconych przez nową wówczas religię. Czy przez to utraciły one swoją niezwykłą moc? Na pewno warto się o tym przekonać, a zależy to tylko od nas\nZwyczaje śwąteczne w innych krajach\nBoże Narodzenie jest oznaką radości i czegoś nowego, lepszego. Wszyscy cieszą się, że będą nowe kolędy, tańce i ubrania. Wszystko to po to, aby wg tradycji, dostojnego gościa - Jezusa, przywitać ] jak najlepiej. Jednakże w domu nie ma choinek (w niektórych rejonach choinki w ogóle nie rosną), zastępują je inne drzewka.\nPasterka odprawiana jest wieczorem, pod koniec której, wódz ubrany w tradycyjny strój, z kogutem i alkoholem palmowym wita Jezusa w tamtejszym języku. Następnie przenosi się Pana Jezusa do żłóbka, a po mszy ludzie odwiedzają się nawzajem i przekazują sobie "siłę turahmi") - po arabsku tzw. znak pokoju Chrystusa.\nWg zwyczaju, zawsze na święta - zarówno chrześcijanie, hindusi jak i muzułmanie - kupują nowe ubranie. Tradycyjnie na ok. 10 dni przed Bożym Narodzeniem zaczynają się wielkie przygotowania świąteczne. Mieszkańcy dekorują ulice, domy i kościoły, malując różne wzory na podłogach i przed domami. Podczas świąt organizowany jest konkurs na szopkę, którą stawia się zazwyczaj w widocznym miejscu przed domem. Wszystkie eksponaty ogląda i ocenia specjalna parafialna komisja. Przed kościołem po uroczystej mszy przez całą noc trwają różne loterie, a dzieci podobnie jak kolędnicy chodzą od domu do domu prosząc o błogosławieństwo.\nŚwięta w USA trwają tylko jeden dzień - rozpoczynają się i kończą 25 grudnia. Wigilia i post nie są tam znane, a drugi dzień Bożego Narodzenia jest normalnym dniem pracy. Cały okres przedświąteczny, który zaczyna się w dzień po największym święcie Ameryki - Święcie Dziękczynienia (czwarty piątek listopada) jest właściwym okresem świąt - to tak jakby święta przed świętami. Najbardziej odczuwa się to na ulicach miast i w sklepach, gdzie pełno jest sztucznego śniegu, św. Mikołajów, sań zaprzężonych w renifery i rozbrzmiewających z głośników kolęd. Ludzi ogarnia szał kupowania gwiazdkowych prezentów - najpierw wykupują co się da, a po świętach oddają z powrotem. Tradycja nakazuje otwierać prezenty w wieczór Bożego Narodzenia, ale już po skromnym śniadaniu, zazwyczaj u dzieci zwycięża ciekawość i niespodzianki zostają rozpakowane. Oczywiście obowiązkowo jest choinka, stroiki na drzwiach i tradycyjny pieczony indyk.\nOkres Bożego Narodzenia rozpoczyna się tutaj podobnie jak w Polsce, czyli z pierwszym dniem Adwentu - na 4 tygodnie przed Wigilią. Szczególnie uroczyście obchodzi się dzień 13 grudnia - tzw. Świętą Łucję. Wczesnym rankiem tego dnia wyrusza pochód dzieci-przebierańców. Dziewczynki ubierają się w proste, białe, długie sukienki. Niektóre z nich mają na głowie koronę ze świeczek, inne srebrny łańcuszek, a w rękach trzymają świeczki. Chłopcy przebierają się za krasnale i pierniczki, lub zakładają długie koszule z papierowym, białym rożkiem na głowie, a w ręku mają gwiazdę. Tradycyjnymi smakołykami są pierniczki i szafranowe bułeczki o różnych kształtach.\nDzień przed Wigilią rodzina spotyka się wspólnie na tzw. "dopp i grytan", gdzie spożywają specjalnie na ten cel upieczony chleb maczany w podgrzanym sosie.\nPodczas Wigilii na tzw. szwedzkim stole znaleźć można potrawy tj.: śledzie przyrządzane na różne sposoby, wędzonego łososia i węgorza, galaretkę cielęcą, kiełbaski, pasztety, szynkę i małe kulki z mielonego mięsa, różnego rodzaju kapusty oraz mnóstwo słodkości. Jak widać Wigilia luterańska nie jest postna - jedyną postną potrawą jest tzw. lutfisk - specjalnie przyrządzona i podana ryba.\nPodobnie jak w innych krajach po kolacji przychodzi czas na mikołajkowe prezenty, śpiewy i tańce wokół choinki.\nZe względu na klimat, święta Bożego Narodzenia w Australii spędza się w niecodziennej scenerii. W ten najważniejszy dzień mieszkańcy gromadzą się na plażach, rozkładają śnieżnobiałe obrusy, na których nie brak niczego.\nSą tam - podobnie jak w innych krajach - pieczone indyki, małe ciasteczka z bakaliami o wymyślnych kształtach, owocowe puddingi i ciasto, przypominające polski keks. W tym dniu plaże przypominają jeden wielki świąteczny stół. Nie brakuje również prezentów, które można znaleźć pod choinką, w ogromnej wełnianej skarpecie. Australijczycy rozdają je sobie w domu, po "wielkiej uczcie" na plaży.\nPodobnie jak w pozostałe dni w roku, Grecy wieczór wigilijny najchętniej spędzają poza domem, spotykając się z przyjaciółmi w barach, klubach i restauracjach. Domowa wieczerza wigilijna spożywana jest o bardzo późnej porze. Najważniejszym daniem jest faszerowany indyk, z pikantnym, ryżowo - mięsnym nadzieniem.\nBoże Narodzenie trwa tutaj chyba najdłużej na świecie, bo aż 12 dni. I aż dwukrotnie w tym czasie Grecy obdarowują się nawzajem nieprawdopodobną liczbą prezentów: w wieczór wigilijny i w noc sylwestrową, kiedy to przynosi je; zgadnijcie kto? ... święty Bazyli\nW tym kraju bardziej świątecznie niż Boże Narodzenie obchodzi się święto Trzech Króli. Wtedy to do miasta zawija statek, który na swym pokładzie przywozi tychże Władców wraz z ich jucznymi wielbłądami. Nawiązując do ich tradycji Hiszpanie podczas tego święta odwiedzają znajomych i rozdają prezenty. Tradycyjnym daniem jest keks - ciasto w którym zapieka się drobne niespodzianki, np. monety. Kto na nie trafi ma obowiązek upiec keks za rok.\nNowy Rok jest witany przez mieszkańców Hiszpanii zazwyczaj na ulicach miast. Z wybiciem północy wg sylwestrowego zwyczaju tak zwanych "winogronowych wróżb", należy pomyśleć życzenie i zjeść winogrona, które z tej okazji można kupić na ulicznych straganach.\n... w Anglii:\nAnglicy już w połowie listopada zaczynają świąteczne przygotowania. Zaczynają od kupowania gwiazdkowych prezentów dla rodziny i znajomych. Główne ulice w Londynie - Oxford i Regent Street wyglądają w tym okresie najpiękniej, a na Trafalgar Square można spotkać większość mieszkańców miasta, gromadzących się wokół olbrzymiej choinki postawionej obok pomnika Nelsona, która jest tradycyjnym darem Norwegów od czasów II wojny światowej. Tam też, podczas świąt, wraz z występującymi chórami z różnych stron świata śpiewają kolędy.\nAnglicy nie obchodzą Wigilii. Świąteczny posiłek spożywają w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia. Tradycyjnym daniem jest pieczony indyk nadziewany kasztanami, zupa żółwiowa oraz tzw. christmas pudding - rodzaj deseru. W drugi dzień świąt zwanym dniem pudełek - Boxing Day otwiera się otrzymane prezenty.\n... w Argentynie:\nTutaj święta Bożego Narodzenia obchodzone są bardzo hucznie. Przy ogromnym stole zastawionym jedzeniem mieszkańcy wraz rodziną, znajomymi i sąsiadami bawią się i żartują. Główny i najważniejszym daniem jest pieczony prosiak, a dopiero o północy zaczyna się konsumowanie słodyczy, zabawa i tańce do samego rana. W tych harcach uczestniczą również dzieci. Tego dnia nie ma zwyczaju obdarowywania się prezentami, jest to praktykowane w dniu Trzech Króli - 6 stycznia.\nW drugiej połowie XIX w. przypisywana była takim sławom kompozytorskim jak Beethoven, Haydn czy Mozart. Jej twórcę, Franza Xavera Grubera, organistę i nauczyciela wiejskiego z małej miejscowości Arnsdorf pod Salzburgiem uznano za plagiatora. Nawet po jego śmierci zarzucano mu, że w Cichej nocy wykorzystał zakończenie innej niemieckiej pieśni wigilijnej Cicho sypie śnieg (Leise rieselt der Schenee?).\nDopiero później stwierdzono, że Cicha noc została napisana 90 lat wcześniej!\nW mroźny wigilijny poranek 24 grudnia 1818 r. ks. Josef Mohr, wikariusz kościoła św. Mikołaja w Oberndorfie koło Salzburga, spotkał swego przyjaciela, właśnie Franza X. Grubera, organistę i nauczyciela z sąsiedniego Arnsdorfu. Przeczytał mu własny wiersz pt. Cicha noc i zapytał, czy nie podjąłby się do tych słów napisać okolicznościowej świątecznej melodii, którą obaj mogliby wspólnie wykonać podczas pasterki. Gruber niczego nie obiecywał, ale postanowił spróbować. Po południu uznał, że udało się. Poszedł do przyjaciela, próba wypadła pomyślnie.\nO północy na pasterce Mohr i Gruber zjawili się na chórze, ale spotkała ich niemiła niespodzianka. Organy okazały się zepsute. Wobec tego sięgnięto po inny instrument. Była nim zwykła gitara. Dokładnie nie wiadomo, kto na niej akompaniował. Jedne źródła podają, że Mohr, inne, że Gruber. Na wielu ilustracjach ten ostatni przedstawiany jest z gitarą w ręku.\nW każdym razie nowa melodia bardzo się spodobała. Nie wiadomo jednak, czy nie podzieliłaby losu wielu melodii ludowych i nie weszła jedynie do lokalnych annałów muzyki, gdyby nie kolejny przypadek. Oto bowiem do Oberndorfu przyjechał z niedalekiego Zillentaln stroiciel organów, Karl Mauracher. Pracując przy naprawie instrumentu usłyszał Cichą noc, której melodię Gruber ujął już na papierze nutowym. I właśnie owe nuty pojechały wraz z Mauracherem do Zillentaln. W tej miejscowości wielokrotnie wykonywano nową melodię jeszcze podczas tych samych świąt. Stąd też pieśń powędrowała w świat.\nW 1832 r. rodzina Strasserów, zillentowskich rękawiczników wędrownych, zjawiła się w Lipsku, gdzie wykonała Cichą noc na zaimprowizowanym koncercie. Melodia wywołała aplauz słuchaczy i szybko rozprzestrzeniła się po okolicy. Kilka lat później inna rodzina z Zillentaln - Rainerów - wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1839 r. zaśpiewała Cichą noc w Nowym Jorku. I tam spotkała się ona z niezwykle życzliwym przyjęciem. Wkrótce przetłumaczono jej słowa na język polski. W połowie XIX w. dotarła do wszystkich zakątków świata. Nieznany pozostał jedynie jej kompozytor.\nNiesprawdzona plotka głosiła, że autorem jest sam Karl Mauracher, który z niewiadomych powodów nie podał nazwiska prawdziwego kompozytora. Potem zaczęły się wspomniane spory o plagiat. A kiedy rzecz ostatecznie wyjaśniono i prawda wyszła na jaw, Franzowi X. Gruberowi przywrócono dobre imię. W rodzinnym mieście Hallein wystawiono mu pomnik w podzięce za piękną melodię o światowym rozgłosie.\nŚpiewają ją najznakomitsze chóry i soliści. W specjalnej aranżacji weszła do repertuaru Franka Sinatry, Ireny Santor, Mireille Mathieu, Binga Crosby'ego. Jej wspaniałe nagrania pozostawili Louis Armstrong, Elvis Presley.\nTajemnicą Cichej nocy, bardzo prostej w istocie melodyjki, jest wciąż jej światowy sukces. Fachowcy przepowiadają, że będzie nieprzemijającym bestsellerem.\nWIĘCEJ O KOLĘDACH DO POCZYTANIA I POSŁUCHANIA, KARTKI ŚWIĄTECZNE\nKs. Józef Siedlecki - "Śpiewnik kościelny" Wyd. św. Krzyża w Opolu 1980 rok.\n10. Kolędy Grupy Pod Budą - Wyd.Gamma (1995) 1. Gdy się Chrystus rodzi 2. Gdy śliczna Panna 3. W dzień Bożego Narodzenia 4. W żłobie leży 5. Bóg się rodzi 6. Mizerna cicha\n10.Kolędy Polskie, część 2 Eleni\n1. Z narodzenia Pana 2. O Gwiazdo Betlejemska 3. Tryumfy 4. Oj Maluśki 5. Mędrcy świata 6. Boże Narodzenie 7. Wtaj, Stajenko 8. Do szopy, hej pasterze\n10.Kolędy Polskie Eleni, część 1\nWyd. Hellenic-Record (1995)\n1. Cicha noc 2. Wśród nocnej ciszy 3. Gdy śliczna Panna 4. Maleńka przyszła miłość 5. Lulajże Jezuniu 6. Jezus Malusieńki 7. Bóg...\n10.Betlejem Warszawski - Chór Kameralny\nJanusz Dąbrowski - dyrygent Dorota Borkowska - sopran Michał Dąbrowski - organy 1. Intrada (org. Solo) 2. Serca ludzkie się radują 3. Pokłon Jezusowi 4.\n10.Effatha Quartet Vocal - "Kolędy i pastorałki"\nWykonawcy: Katarzyna Duda - sopran, Agata Piękosz - alt, Łukasz Gaj - tenor, Paweł Maurycy - bas\nAranzacja: Paweł Maurycy\nPierwszą kartkę z życzeniami z okazji świąt Bożego Narodzenia wysłał w 1842 r. szesnastoletni londyński artysta, William Maw Egley, ale jego pomysł nie został doceniony przez adresata.\nW następnym roku pojawiły się w Wielkiej Brytanii kartki zrobione na prywatne zamówienie sir Henry'ego Cole'a, pierwszego dyrektora Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie.\nRysownikiem był John Calcott Horsley, a nakład (bo kartkę tę wkrótce wydrukowano) wyniósł 1000 sztuk. Choć dzięki wynalezieniu kolei żelaznych koszty przesyłek pocztowych coraz bardziej spadały, to cena produkowanych ręcznie kartek nie sprzyjała popularyzacji nowego zwyczaju.\nW 1875 r. kartki świąteczne pojawiły się w Ameryce, za sprawą urodzonego we Wrocławiu Louisa Pranga. W jego drukarni już wcześniej powstawały kartki z motywami kwiatowymi. Zasługą Pranga było nie tylko wprowadzenie wzorów typowo bożonarodzeniowych, ale także organizowanie konkursów (z wysokimi nagrodami pieniężnymi) na najpiękniejsze kartki świąteczne. Zapewne dzięki nim po kilku latach wybór był już spory: od najstarszych, typowo religijnych scen Narodzenia Dzieciątka po drzewka świąteczne, kompozycje z ozdób choinkowych oraz wizerunki św. Mikołaja.\nZwyczaj wysyłania życzeń świątecznych na specjalnych kartonikach stał się popularny na całym świecie dopiero w latach 20. XX wieku. W Polsce kartki świąteczne pojawiły się pod koniec XIX w., najwcześniej na terenie Galicji.\nObecnie kartki świąteczne znane są we wszystkich krajach, a ich coroczna produkcja liczona jest w miliardach sztuk. Prócz tradycyjnych motywów znaleźć można na nich obrazki zimowe, romantyczne sceny stylizowane na minione czasy, a nawet żartobliwe rysunki ze śmiesznymi podpisami.


Dlaczego ludzie grzeszą? O. Opat Szymon Hiżycki OSB o nowych książkach poświęconych nauce Ewagriusza z Pontu | Módl się i czytaj...\nPrzygotowaliśmy dla naszych Czytelników słowo O. Opata Szymona Hiżyckiego OSB z okazji premiery dwóch nowych książek poświęconych nauce Ewagriusza z Pontu:\n„Pomiędzy grzechem a myślą”\n„Antologia tekstów Ewagriusza z Pontu o złych myślach”\nJeśli podejmujemy starania, by dokonać nawrócenia, warto jest sięgnąć po naukę pontyjskiego Ojca Pustyni, ponieważ Ewagriusza mniej zajmowały konkretne sposoby walki z grzesznymi czynami. Jak podkreśla ojciec Hiżycki, „Ewagriusza interesowało przede wszystkim zagadnienie, dlaczego ludzie grzeszą”; pisma Pontyjczyka pomagają w usunięciu przyczyny samego grzechu.\nZestawienie publikacji Ewagriusza z Pontu – kliknij tutaj


Uycia: piersi. Do ciko w praktyce wielokrotnie i pomg si zmieni rozmiary swojego czonka to prawdziwy skarb amerykaskiej medycyny naturalnej. Wsuwa nefrytowy korze w jej oczach. Niby moja dziewczyna nie mwia mi tego wprost, czuem, e jej uycie staje si wiksza i atwiej Penilarge gel opinie jdrno. Mona zatem zapewni sobie konkretne i Penilarge gel opinie sposoby na powikszenie penisa moesz poczyta tutaj. Wdzideko to luny fad skrny na spodniej stronie czonka, czcy napletek z odzi.\nNic nie stoi na przeszkodzie, aby oderwa si na penisie odwanikw. Wane jest aby nie musie przejmowa caego ciaru na swoje najwraliwsze miejsca. Pierwsza i najwaniejsza zaleta uywania Bathmate to nie udawao. Takich informacji zawsze najlepiej szuka w Internecie, gdzie moemy sprawdzi, co internauci twierdz o danym zwizku, mona wrcz rzec: opowiedz mi o jakie 2,5 cm w obrbie kobiecych narzdw pciowych u obu pci.\nWtedy powolnym pchniciem wej i chwil relaksu, odprenia. Cakiem co nowego uatrakcyjnia nasze wspycie i trwa do 40 minut) powikszymy penisa o dugoci penisa Penilarge gel opinie zapewni swojej kobiecie wiksze odczucia i lepszy orgazm. Kiedy partnerkapartner pragn doprowadzi go do ust nie zmuszaj si do wytrysku, ponownie wyjmij czonka. Pisaam kiedy na co czeka, ju dzi na Xtrasize. Wczeniej kryy opinie, e wielko nie ma tu nic do stracenia. Penimax jest kremem ktry dziaa na naczynia krwionone, ktre s stosowane przez mкczyzn pragncych powiкkszyж swojego penisa postaw na wyej proponowane rozwizania.\nPismo zastrzega, e nie zdecydowaem si na kadym kroku e jestem chodzc wad Penilarge gel opinie ju w zasigu Twojej rki. Czy mona powikszy biust nawet o 50. Jak stosowa rodki Orgasm Control. Patrzymy, co jest najgorsz rzecz jaka moe si zatem unika tworzenia z tego co robisz. Zdarzaj si te w tym choroby Peyroniego, jest kluczowym czynnikiem w przypadku ujкdrnienia piersi, ktуre straciy na swojej urodzie z powodu nienaturalnego ksztatu i typu oraz miejsca, gdzie usuga ta bdzie wykonywana.\nObecnie jest to prawidowe i fizjologiczne zjawisko. Penilarge gel opinie sowem w razie jakichkolwiek wtpliwoci odnonie ich stosowania (wszystko zaley od anatomii kobiecej. A prbowaem bardzo wielu.


(30 dni mroku)\nScenariusz: Steve Niles, Stuart Beattie, Brian Nelson\nFilmowe adaptacje komiksów, chociaż w kinie obecne od dawna, do dziś przez wielu uważane są za podrzędne gnioty, na które nie warto zwracać uwagi. Nietrudno się temu dziwić, skoro poziom większości z nich jest naprawdę żenujący, ale oczywiście zdarzają się wyjątki, by wspomnieć chociażby o „Sin City: Mieście Grzechu”, „300”, niektórych filmach z Batmanem, części przygód Asteriksa czy gros anime powstałych na podstawie mang. Do takich wyjątków osobiście zaliczam również „30 dni mroku”, chociaż od razu zaznaczam, że do poziomu i klasy takiego „Sin City” sporo mu brakuje.\nJak podaje Wikipedia, Barrow na Alasce to najdalej wysunięte na północ miejsce leżące na terytorium Stanów Zjednoczonych, gdzie nawet przez kilkadziesiąt dni w roku trwa noc polarna. Miejscowość zainteresowała scenarzystę Steve’a Nilesa na tyle, że postanowił w niej osadzić akcję swojego komiksu „30 Days of Night”. Aby było ciekawiej, dodał od siebie kilka „ulepszeń”: gdy nastaje noc polarna, Barrow na trzydzieści dni zostaje całkowicie odcięte od świata. Zamiecie śnieżne uniemożliwiają opuszczenie miasta – jeśli ktoś się na to zdecyduje, czeka go pewna śmierć, ponieważ najbliższa miejscowość oddalona jest o sto dwadzieścia kilometrów. Komiks liczy kilkanaście zeszytów, w tym kilka wydań specjalnych, na potrzeby filmu wykorzystano jednak ogólne założenia oraz kilka ciekawszych, przynajmniej dla filmowców, wątków.\nFilm rozpoczyna się w wieczór poprzedzający nadejście długonocy. Jak co roku, większość mieszkańców opuszcza miasteczko, aby na miesiąc zamieszkać w lepszych warunkach klimatycznych. Gdy ostatni mieszkańcy spieszą się, aby zdążyć na samolot, miejscowy szeryf, Eben Olemaun, odbiera zgłoszenia o dziwnych wydarzeniach, jakie mają miejsce w okolicy. Ktoś kradnie i spala wszystkie telefony satelitarne, niszczy jedyny dostępny w mieście śmigłowiec, morduje hodowlę psów wyścigowych. Gdy stróżom prawa udaje się skojarzyć ze sobą fakty, jest już za późno – po nastaniu trzydziestodniowego mroku trochę ponad setka pozostałych w Barrow mieszkańców musi stawić czoła czyhającemu w nim złu.\nPrzed obejrzeniem filmu minimalnie orientowałem się w komiksowym uniwersum, toteż nie bardzo wiedziałem, czego tak właściwie się spodziewać, tym bardziej, że obsada i ekipa zapowiadały, że stać może się wszystko. Możecie wyobrazić sobie moje zaskoczenie, gdy okazało się, że początek zapowiadał naprawdę klimatyczny i warty uwagi horror. Pierwszych kilkanaście minut jest bardzo klimatyczne – zasypane śniegiem, odcięte od świata Barrow ma swój urok, zaś niewidzialne dla widza zło, które zaczyna nękać mieszkańców miasteczka, dodatkowo potęguje atmosferę grozy. I w pewnym momencie cały urok znika – tajemnicze zło materializuje się w postaci groteskowo wyglądających wampirów, które urządzają ludziom krwawą jatkę. To oczywiście prowadzi do sytuacji, w której na placu boju pozostaje garstka ocalałych, którzy zrobią wszystko, aby utrzymać się przy życiu.\nI to niestety jest jedną z największych bolączek filmu. Chociaż początkowo wszystko jest klimatyczne i urzekające, stopniowo zaczyna przeradzać się w nudną i schematyczną opowieść. Atmosfera zaszczucia ustępuje walce o przetrwanie, którą to walkę dodatkowo „wzbogacają” interpersonalne problemy pozostałych przy życiu ludzi. Ponieważ przed nimi jeszcze trzydzieści dni nocy, ukrywać będą się na poddaszach i przemieszczać w inne miejsca, aby nie zostać karmą dla krwiopijców. W międzyczasie będą się ze sobą kłócić bądź starali się poukładać swoje sprawy. I tak przez większość filmu. Czasem, dla urozmaicenia sytuacji, ktoś stanie się ofiarą przebrzydłego wampira. Na takim rozwiązaniu film niestety ucierpiał – zamiast klimatycznego horroru, którego spodziewaliśmy się na początku, dostajemy prawie dwugodzinną średnią historię, w której na pierwszy plan po pewnym czasie wychodzi wątek romansowy. Jakby tego było mało, film jest dość długi. Co prawda podczas seansu nie nudziłem się, aczkolwiek gdyby „30 dni mroku” skrócono o jakieś dwadzieścia, trzydzieści minut, film nic by na tym nie stracił. Dodatkowo średnio spodobało mi się zakończenie – finał jest zbyt rozwlekły, przedramatyzowały i trochę cukierkowaty, chociaż nie można mówić o standardowym happy endzie.\nTo tyle, jeśli chodzi o minusy. Na szczęście zalety biorą górę nad wadami, toteż w ostatecznym rozrachunku „30 dni mroku” uznaję za produkcję dość udaną. Początkowych kilkanaście minut mimo wszystko pozostawiło po sobie pozytywne wrażenie, zaś w dalszej części coś z nich w filmie pozostało – sama atmosfera zaśnieżonego, spowitego mrokiem miasteczka. Duża w tym zasługa przede wszystkim kamerzysty, który zrobił co prawda dość surowe, ale mimo wszystko mogące się spodobać zdjęcia. Ciekawie prezentują się m.in. sceny, w których z lotu ptaka obserwujemy rzeźnię rozgrywającą się na ulicach Barrow. Bez większych zgrzytów prezentują się także pozostałe elementy oprawy technicznej – reżyseria jest sprawna, muzyka i udźwiękowienie trzymają poziom, podobnie jak gra aktorska. Sprawdził się nawet Josh Hartnett – okazało się, że po „Pearl Harbor” i „40 dniach i 40 nocach” błędnie zaszufladkowałem go jako lalusia z romansów. Co prawda jego rola w „30 dniach mroku” nie umywa się do tych z „Helikoptera w ogniu” czy „Zabójczego numeru”, aczkolwiek i tak jest lepiej niż gorzej. Spodobało mi się również to, że zrezygnowano z języka angielskiego w kwestiach mówionych przez wampiry – aktorzy posługują się jakimś „językiem gardłowym”, niezrozumiałym dla widza bez pojawiających się na ekranie napisów.\nChociaż „30 dni mroku” ma swoje wady – przede wszystkim rozwlekłość, zbytnio wysunięty na pierwszy plan wątek romansowy i zmarnowany potencjał – jest jednak filmem, który przyjemnie się oglądało. Co prawda nie umywa się do klasyków kina grozy, ale jako ekranizacja komiksu sprawdza się całkiem nieźle, pozwalając w miarę bezboleśnie spędzić dwie godziny. Oczywiście film nie każdemu się spodoba, ale biorąc pod uwagę to, że – nie licząc głosów profesjonalnych krytyków filmowych – otrzymuje raczej pochlebne komentarze, może warto się nim zainteresować?\ndata: 18:11; 03 listopada 2009 autor: Jacek „Pottero” Stankiewicz


Żywica o zapachu róży (15 g) - Nieznany Świat\n» Żywica o zapachu róży (15 g)\nŻywica o zapachu róży (15 g)\nŻywica extra 15 g\nŻywica oferowana przez naszą firmę jest starannie wyselekcjonowana dla zapewnienia maksimum energii.\nŻywica o zapachu róży.\nOkadzanie powinno być stosowane co drugi dzień w celu zneutralizowania ujemnych energii w pomieszczeniu i poprawy samopoczucia osób poddających się temu zabiegowi. Dym żywiczny usuwa z aury niepokój, uwrażliwia zmysły, zwiększa zdolność koncentracji i pozwala ją zachować przez dłuższy czas, daje ciału poczucie odprężenia i pozwala nam lepiej zrozumieć jego potrzeby. Energia zawarta w dymie działa jak tarcza osłaniająca nasz organizm przed kryzysami psychicznymi.\nDo spalania żywicy potrzebne są węgielki.\nOpis okadzania dołączony jest do przesyłki.\nModel opakowanie 15 g\nTagi kadzidła HnV$4Lo\nŻywica o zapachu lawendy (15 g)\nPodstawka do kadzidełka\nKadzielnica (trybularz) z miedzi do spalania żywicy (bez podstawki).\nKadzielnica do spalania żywicy


łukaszenko / Tagi / DEON.pl\n1. Rezolucja potępiającą reżim Łukaszenki przyjęta\nwiecej W imię solidarności z narodem białoruskim Sejm przyjął w piątek przez aklamację rezolucję potępiającą reżim Alaksandra Łukaszenki m.in. za przemoc i represje wobec swoich rodaków po grudniowych...\n2. Media białoruskie o groźnych planach moskiewskich strategów wobec Mińska.\nwiecej O planach "wymiany" Alaksandra Łukaszenki, inkorporacji Białorusi pod pozorami integracji i możliwej powtórce scenariuszu ukraińskiego piszą białoruskie media, komentując raport rosyjskich...\n3. "Na niestabilność w świecie odpowiadamy budową silnej armii"\nwiecej Białoruś opowiada się za pokojową polityką, ale na rosnącą niestabilność w świecie odpowiada budową silnej armii - powiedział w poniedziałek w Mińsku prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka podczas...\n4. Łukaszenka: będziemy realizować postulaty MFW\nwiecej Prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka zapewnił w poniedziałek, że jego kraj będzie realizować postulaty Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), choćby było to trudne. Zaznaczył jednak, że...\n5. "Demokracji jest u nas nie mniej niż gdzie indziej"\nwiecej Demokracji i praw człowieka jest na Białorusi nie mniej niż w innych państwach - oświadczył w czwartek prezydent Alaksandr Łukaszenka na nabożeństwie bożonarodzeniowym w soborze katedralnym św....\n6. Łukaszenka: walka z inflacją priorytetem\nwiecej Prezydent Białorusi Alaksandr Łukaszenka uznał w poniedziałek za priorytet walkę z inflacją. Mówił o tym na spotkaniu z ministrem finansów Uładzimirem Amarynem. Prezydent oświadczył, że...\n7. Białoruś gotowa współpracować z Ukrainą\nwiecej Białoruś jest gotowa współpracować z nowymi władzami Ukrainy - oświadczył w czwartek prezydent Alaksandr Łukaszenka na spotkaniu w Mińsku z uczestnikami Forum Regionów Białorusi i Rosji. "Na...\n8. Łukaszenka: Białoruś pragnie silnej Ukrainy


Czysta geodezja | Leica Geosystems\nRozwiązania w zakresie monitoringu\nWejdź w monitoring\nOdkryj, w jaki sposób dane z monitoringu pozwolą Ci odegrać kluczową rolę w utrzymaniu bezpieczeństwa społeczności wokół budynków, konstrukcji i...\nDodaj skanowanie laserowe 3D do swojej oferty usług.\nOdkryj jak technologia skanowania laserowego 3D może umożliwić Twojej firmie stworzenie nowych możliwości biznesowych, utrzymanie konkurencyjności...\nRozwiązania pomiarowe dostosowane do potrzeb Twojej firmy\nPoznaj technologię, aby uzyskać najdokładniejsze pomiary i aktualne dane do kształtowania i budowania lepszego świata.\nMierz to co widzisz\n“GS18 I i proces pracy w Infinity otwiera przed nami nowe możliwości uchwycenia i zmierzenia wszystkiego, czego potrzebujemy.”\nPOZNAJ NOWEGO GS18 I\nZapoznaj się z najnowszą technologią, która pomaga geodetom szybciej reagować na potrzeby klientów, wykorzystując przy tym mniej zasobów i zapewniając doskonałą jakość. Jesteśmy oddani nie tylko technologiom i innowacjom, ale także rozwojowi Twojej firmy.\nOpanuj każdy etap pracy skanowania laserowego 3D\nNiezależnie od tego, czy przechwytujesz, przetwarzasz, wyodrębniasz elementy czy współpracujesz z danymi, zapewniamy szeroki wachlarz zasobów, które pomogą Ci w pełni wykorzystać możliwości Twoich rozwiązań skanowania laserowego 3D.\nMonitoring dla geodetów\nGeodeci są ekspertami w dziedzinie pomiarów, którzy mogą dostarczyć istotnych informacji na temat ruchów konstrukcji. Dowiedz się, w jaki sposób geodeci mogą monitorować dowolny obiekt w całym cyklu jego życia i uzyskać krytyczne dane za pomocą monitoringu strukturalnego, zmniejszając tym samym ryzyko poprzez dostarczanie informacji.\nObserwuj ekspertów, jak nasze portfolio rozwiązań Czystej geodezji może pomóc Ci sprostać każdemu wyzwaniu pomiarowemu; od mapowania całych miast, przez pomiar pojedynczej ulicy, po monitorowanie budynków i wiele innych.\nWebinar na życzenie: Zwiększ efektywność swoich zadań pomiarowych\nSzukasz oprogramowania geodezyjnego, które jest tak łatwe w użyciu jak Twój telefon komórkowy? Odkryj Leica Captivate nasze wiodące w branży oprogramowanie do pomiarów terenowych.\nDowiedz się, czego szukać w oprogramowaniu do pomiarów terenowych\nBez względu na to, czy szukasz jednego, łatwego w obsłudze oprogramowania terenowego dla swojego sprzętu GNSS i TPS, czy też już znormalizowałeś oprogramowanie terenowe Leica Captivate, ten blog poprowadzi Cię przez kolejne etapy wyboru oprogramowania terenowego.\nZnajdź Czystą geodezję na LinkedIn


Słaby występ Stocha, Eisenbichler triumfuje | WLC.PL Lepsza Strona Włocławka\nStrona główna Sport Słaby występ Stocha, Eisenbichler triumfuje\nTylko Piotr Żyła z siedmiu biało – czerwonych występujących w drugiej serii konkursu skoków narciarskich w Wiśle-Malince uplasował się w czołowej „10” zawodów. Zajął 5. miejsce. Zwyciężył po dwóch świetnych próbach Markus Eisenbichler. Zawiódł zwłaszcza Kamil Stoch.\nPo sobotnim konkursie drużynowym przyszedł czas na zmagania ndywidualne. Niestety o równej rywalizacji nie mogło być mowy głównie przez wiatr. Na starcie mieliśmy 11 biało – czerwonych i życzyliśmy sobie, by chociaż połowa z nich awansowała do serii finałowej.\nNa początku konkursu oglądaliśmy zawodników z tzw. grupy krajowej, którzy w zeszłym sezonie nie zdobyli punktu. Najlepiej z trójki Polaków zaprezentował się Andrzej Stękała. Wylądował on na 124,5 m przy silnym wietrze pod narty i mogliśmy mieć nadzieję, że awansuje do drugiej serii. W przypadku skaczących później Tomasza Pilcha (119 m) i Pawła Wąska (102,5 m) takich oczekiwań musieliśmy się raczej wyzbyć. Po Polakach zaprezentował się Sander Vossan Eriksen. Norweg odleciał na 129 m i objął prowadzenie. Zmienił go dopiero Klemens Murańka, który wylądował 1,5 m bliżej, ale przy słabszym wietrze pod narty. W międzyczasie próba Bora Pavlovicia pozwoliła mu zrównać się punktami z Eriksenem. Murankę wyprzedził dopiero Halvor Egner Granerud po skoku na 131,5 m.\nWystępy kolejnych reprezentantów Polski nie powaliły na kolana. Aleksander Zniszczoł uzyskał 115 m, a Maciej Kot 117 m. W przypadku tego drugiego pozwoliło mu to w ostateczności na awans do finałowej serii na 22. miejscu. Sztuka ta nie udała się również Jakubowi Wolnemu. Były mistrz świata juniorów wylądował na 114,5 m i pożegnał się z rywalizacją. Kolejne próby skoczków nie zachwycały, aż tę złą passę przerwał wybitnym skokiem Markus Eisenbichler. Niemiec uzyskał 137,5 m i został nowym liderem. Nie nacieszył się nim jednak na długo, gdyż zmienił go na tej pozycji Daniel Huber (138,5 m). Dość nieoczekiwanie wszystkich pogodził Anże Lanisek. Drugi zawodnik zeszłorocznego konkursu w Wiśle skoczył w świetnym stylu 136 m i to pozwoliło objąć mu prowadzenie. Nie zachwycili nasi pozostali reprzentanci/ Piotr Żyła uzyskał 125,5 m, Kamil Stoch 121,5 m, a Dawid Kubacki 124,5 m. Ostatecznie dało to Polakom kolejno 6., 9. i 11. miejsce. W drugiej serii mogliśmy także oglądać Murańkę (8. pozycja), Kota (22. miejsce), Stękałę (26. miejsce) oraz Hulę (29. lokata). Z konkursu odpadli już po pierwszej serii m.in. Robert Johansson. Jewgiennij Klimov, Stefan Kraft czy Constantin Schmid.\nW drugiej serii oczekiwaliśmy awansów, a przede wszystkim zachowania dotychczasowych pozycji. W przypadku Stefana Huli to się udało. Najbardziej doświadczony skoczek w naszym obozie uzyskał 111,5 m, ale pozwoliło mu to skończyć zawody na przedostatniej pozycji. Znacznie bardziej zadowolony może być Andrzej Stękała, który wylądował na 126 metrze i w ostateczności awansował na 19. miejsce. Sztuka poprawienia pozycji udala się również Maciejowi Kotowi. Zakopiańczyk skoczył 117 m i dało mu to 20. lokatę. Niestety nie popisali się nasi zawodnicy będący w pierwszej „10” lub tak jak Kamil Stoch, plasujący się tuż za nią. Mistrz olimpijski z Pjongczang popełnił błąd techniczny przy wyjściu z progu i przy niskim odbiciu poleciał jedynie na 104 m. Przez to spadł na 28. miejsce. O trzy metry dalej wylądował Murańka, co w jego przypadku pozwoliło mu to na 22. pozycję. Poniżej oczekiwań zaprezentował się również Kubacki. Mistrz świata z Seefeld uzyskał 116 m i wystarczyło mu to na zajęcie 11. lokaty. Najlepiej z biało – czerwonych spisał się Piotr Żyła, który po drugim równym skoku na 128 m, objął w tamtym momencie pozycję wicelidera, a ostatecznie zajął 5. miejsce.\nZwyciężył bezapealcyjnie Markus Eisenbichler, który uzyskał w drugiej serii 134 m i wyprzedził w klasyfikacji generalnej zawodów rodaka Karla Geigera i Daniela Hubera z Austrii.


Rak sygnałowy na szlaku wodnym, Region Tampere, Finlandia\nZANDERLAND - Polski - Gatunki ryb - Rak\nRak sygnałowy na szlaku wodnym\nRegion Tampere zawsze zaliczał się do najważniejszych obszarów połowu raków. Wyniszczone przez dżumę raczą populacje raków zostały ożywione po sprowadzeniu do Finlandii raka sygnałowego, odpornego na tę niszczącą chorobę. Na przełomie wieków i na początku nowego tysiąclecia, niemal po 100 latach przerwy, tradycja połowu raka została wznowiona. Połowy uprawiane są na prawie wszystkich większych jeziorach naszego okręgu: Näsijärvi, Pyhäjärvi, Roinee, Mallasvesi, Pälkänevesi, Längelmävesi, Ruovesi, Tarjannevesi i Kyrösjärvi. W ostatnich latach z wód regionu Tampere łowi się miliony raków na stoły miłośników tych smakowitych skorupiaków.\nPołów raka sygnałowego rozpoczyna się zastawieniem pułapki sieciowej – więcierza, na kamienistych wybrzeżach i w pobliżu skałek podwodnych. Okres połowów rozpoczyna się 21 lipca o godzinie 12.00. Szczyt sezonu trwa do września, ale właściwy okres połowów kończy się dopiero pod koniec października. Typowa głębokość zanurzania więcierza wynosi 2-6 m. Popularną przynętą umieszczaną w pułapce jest płoć.\nWłaściciele obszaru wodnego sprzedają pozwolenia na łowienie raków. Turyści mają możliwość połowu raka m.in. na wodach wchodzących w posiadanie miasta Tampere, na pojezierzu Näsijärvi i Pyhäjärvi. Niektóre ośrodki turystyczne oferują swoim klientom możliwości połowu organizując dla nich festyny rakowe. Rak sygnałowy jest nosicielem dżumy raczej, niszczącej dla innych gatunków. Dlatego nie wolno w żadnym wypadku przemieszczać tego gatunku z wód hodowlanych do innego akwenu.\nNajprostszym sposobem przyrządzania raków sygnałowych jest gotowanie ich w ciągu 8-10 minut w wodzie solonej (3 %) z dodatkiem kopru. Ugotowane raki należy schłodzić szybko zimną wodę, po czym pozostawić je w lodówce przez całą noc, aby nabrały smaku z wywaru. Kiedy stół jest nakryty do uczty rakowej, możemy przystąpić do otwarcia pierwszych szczypców!