Maio | 2012 | Á Sombra de Bouza Panda\nPRESENTACIÓN DO LIBRO “POEMARIO DO GAFOS”\nEsta tarde, a asociación Vaipolorío -colectivo responsable, entre outros moitos méritos, de que hoxe tódolos pontevedreses podamos gozar dun espazo natural recuperado e limpo e como é o do río dos Gafos- presentou o libro “PoemaRio do Gafos”. Unha obra colectiva promovida por esta asociación e na que tiven a sorte de participar con dous traballos: un relato e un artigo de crónica histórica.\nOs amigos de Vaipolorío convidáronme a que fixera lectura, no acto de presentación, dunha das miñas achegas incluídas neste libro, así que aquí vos deixo o texto do relato que lin esta tarde á sombra dos carballos da ribeira do Gafos. Cero estou de que non imaxino mellor lugar que o Gafos para presentar un libro como este, nin mellor compaña que as xentes de Vaipolorío e os seu amigos.\nFotografías cortesía de Antonio Vázquez\nAfundiu os pés nus na terra morna dun sol que polo Santiago quentara todo o día. Como cada ano tocaba apaña-las patacas na veiga do río e a ela gustáballe senti-las cóxegas da terra ó pasarlle entre as dedas cando calcaba forte os seus pequenos pés contra o chan. Era o que máis lle gustaba de sacha-las patacas. Iso e a empanada de bacallau con pasas que facía a súa avoa para a merenda da xornaleira que lles axudaba no campo dende que morrera o avó aquel frío inverno no que o rachador fora visto nos campos da Cancela.\nCorrer descalza pola terra recén cavada e despois meter eses pés morriñentos na auga fresca do río Tomeza e agardar sentada nas rochas a que unha troita lle belisque as dedas ou a que a súa nai a chame a berros cando vexa que tarda moito en volver. A súa nai sempre lle dicía: saca os pés desa auga fría que che vai facer dano e pasa para a casa a lavarte no bidé. O do bidé tamén tiña o seu, sentaba naquela banqueta de madeira que fixera o seu avó, somerxía os pés na auga quente mentres refregaba co xabrón e despois deixaba corre-la auga marrón polo sumidoiro, deixando un cerco de terra no branco sanitario e no seu inxenuo corazón.\nA onde ía a auga con tanta présa? Como podía correr tanto sen non tiña pés coma ela? Sempre lle chamou a atención ver corre-la auga por iso adoitaba acompaña-la súa avoa cando baixaba ó río Tomeza a torna-la auga para rega-la veiga. Púñase ó seu carón e axudábaa a abri-la portela da presa, a auga corría entón axiña por aquela vella canle de pedra e ela aproveitaba para botar a navegar un improvisado barquiño feito con cortiza de piñeiro e arborado cun garabullo e unha folla de loureiro.\nA ela aínda non lle deixaban manexa-lo legón. Era demasiado pequena e estragaba as patacas. Ademais a ela o que lle gustaba era andar coma un sarillo correndo polo medio da xente e remexendo coas mans naquela terra vella que se metía nas unllas e na alma. O dela era remexer na procura daquel milagre matafames e de miñocas que despois lle daba ó seu pai para ir pescar ó río. Remexer e enche-los capachos que o seu irmán levaba a costas por aquela veiga arriba para botalas na barra que había no baixo da casa.\nTamén era a encargada de se subir á barra e estira-las patacas para que non podrecesen. Era a máis pequena, pitiño chamáballe a súa avoa, e gapeaba por aquela escada estreita de chanzos de madeira coma se fose un esquío. Á súa nai dábanlle noxo os ratos e non subía, pero a ela tanto lle tiña. Os ratos non facían dano, o único perigo que tiñan é que che levasen un dente de leite cando che caía. Por iso a avoa sempre os gardaba nun tarriño de cristal cando a ela lle caía algún. Así que, sentaba alí arriba, estendía os capachos que os homes lle subían, atenta, como lle dicía o seu pai, a non bater coa testa na placa ó erguerse.\nCando atopaba unha con becho botábaa nun cesto e igual facía coas que estaban cortadas, que había que comer antes de que se perdesen. Se quedaban patacas revellas do ano pasado, desas engurradas e cheas de ollos, había que guinda-las abaixo para non mesturalas coas novas.\nNo supermercado da vila vendíanas conxeladas. En bolsiñas de plástico con moitos debuxos e cores. Patacas que xa viñan peladas e cortadas todas da mesma forma. Pero non sabían igual. Un día probounas cando a convidou a comer unha compañeira da escola. A nai de Vanesa dicía que así era moito máis doado e non se perdía tanto tempo. Pero ela sospeitaba que se non se perdía tempo sería porque se perdían outras cousas. Ademais esas patacas non servían para facer cachelos, nin podía facer monecos unindo con pauciños as patacas máis redondiñas e pequenas. E por suposto, o cocho botaría en falla as súas mondas na lavadura.\nNon, definitivamente aquelas patacas non servían para moito e incluso tiña dúbidas de que realmente fosen patacas. Igual eran o que o seu mestre chamaba tubérculo e que tanto lles facía rir cando o repetían separando as sílabas da palabra: tu-ber-culo. A quen se lle ocorrería chamarlle así a unha pataca.\nA súa nai sempre berraba coa súa avoa e dicíalle que non había necesidade de andar coma escravos a sachar e carrexar nas patacas. Que agora custaban dous pesos e que ó final gastaban máis botándoas que mercándoas. Pero a súa avoa non entendía de economía. Ela só entendía dos minguantes da lúa, da sementeira, dos santos e de concas e ferrados. E como dicía a avoa, vas comparar ti patacas como as da casa, ademais eles non lle botaban química ningunha. Así que cada ano, por non aturala, volvían bota-las patacas naquela leira de catro concas que cando o inverno viña mollado e o río Tomeza xeneroso ficaba asolagada baixo dous palmos de auga.\nPero a ela non lle gustaba velas ás dúas así, alporizadas discutindo mentres o seu irmán rosmaba por detrás, repetindo que estaba farto de cargar capachos coma un burro. Non, a ela non lle gustaba velas berrar porque sabía que o día que a avoa deixase de falar non se botarían patacas na veiga do río nunca máis, e ela xa non podería volver senti-la terra morna e recén sachada nos seus pés espidos, non podería mete-los seus pés na auga do río e move-las dedas coma pequenos vermes a espera dunha troita famenta. E o que era máis grave, non podería volver remexer coas mans naquela terra escura, naquela terra fértil na que un día atopou unha vella moeda de cobre que perdera a moura do pozo do río, ou cando menos iso lle contara a súa avoa.\nRelato incluído no libro “PoemaRio do Gafos”\nLIGAZÓN DO VIDEO EN PONTEVEDRA TV:\nOs Gafos xa ten o seu Poema-río en Ponte.tv\nPublicado en 04. RELATOS, POEMAS E PARTITURAS, 07. PRESENTACIÓNS, CHARLAS E CONFERENCIAS, 09. NOVAS\nO SANTUARIO DA PEDRA FITA DE ADAI NA RADIO GALEGA\nAudio da entrevista no programa Milenio da Radio Galega. Data de emisión: 28/05/2012\nVista aérea do Castrillón, no santuario da Pedra Fita de Adai.\nCaptura do sigpac (http://sigpac.mapa.es/fega/visor/) cortesía de Carlos Sánchez-Montaña\nPublicado en 01. ANTROPOLOXÍA E ETNOGRAFÍA, 02. ARQUEOLOXÍA E HISTORIA, 03. MITOLOXÍA E XEOGRAFÍAS SAGRADAS, 08. MULTIMEDIA\nO ANUARIO “FOL DE VELENO” EN LA VOZ DE GALICIA\nLA VOZ DE GALICIA. Edición de Ourense. Data: 24/05/2012\nPublicado en 01. ANTROPOLOXÍA E ETNOGRAFÍA, 02. ARQUEOLOXÍA E HISTORIA, 09. NOVAS\nO SANTUARIO DA PEDRA FITA DE ADAI E O SEU TEMPLO PERDIDO, UNHA INCÓGNITA ARQUEOLÓXICA\nO outro día Manuel Gago, no seu recomendable blog Capítulo 0, falaba dun posible santuario na parroquia de Adai, en Lugo. O post orixinou moitos comentarios en torno á cal podía se-la funcionalidade dalgúns dos elementos deste peculiar espazo, como por exemplo os canais que unen os buratos dos postes dunha moi rara estructura que aparece no lugar. Como o espazo dos comentario resúltame limitado para facer tódolos apuntamentos que quero facer, fareino no meu blog para poder falar dalgúns elementos que coido son interesantes e que non aparecen no artigo de Manuel. Por outra banda, este post servirame para paga-la débeda que tiña con algúns amigos que me pediron hai tempo que falara deste lugar e aínda non o fixera.\nHai algo máis dun ano puiden visita-la zona e estudar este intrigante espazo. Din co lugar grazas ó amigo David Outeiro que, como xa teño dito noutras ocasións, é o meu guía aborixe na zona. Pero o Castrillón e o posible templo de Pedra Fita —dúas das construcións que cita Gago— non son os únicos elementos que destacan neste espazo, senón que existen toda unha serie de elementos que, considerados no seu conxunto, conforman un verdadeiro espazo simbólico cuxo uso tan só podemos intuír ou especular sobre el.\nO primeiro elemento ou subespazo deste peculiar e suxerinte conxunto atopámolo cando cruzando a aldea Vilamaior empezamos a subir pola pista forestal que conduce á chaira da Pedra Fita. A man dereita en no que hoxe é un prado observamos un dolmen que forma parte dun campo tumular.\nA Pena do Castrillón: petróglifos, pías e cadeiras\nSeguindo polo camiño forestal atopamos a man dereita un outeiriño, ou conxunto rochoso, que aparece rematado por un penedo erosionado con grandes cazoletas e que presenta tres elementos moi interesantes. Unha laxe con 17 petróglifos de cruces inscritas en círculos, a carón deles, e labrada na mesma laxe, unha pía circular con canais que a comunican cunha serie de sete pías de forma rectangular (semellantes a muíños naviculares).\nO penedo que coroa o outeiro, e a cuxos pés están estas gravuras, é un penedo de granito ó cal a erosión deulle a fasquía da típica cadeira dos mouros, coa salvedade de que o improvisado trono de pedra semella retraballado, de forma que unha das grandes cazoletas foi cortada para darlle a aparencia de asento ou, cando menos, iso é o que parece. Outros penedos do lugar sufriron tamén a acción antrópica, neste caso a mans dos canteiros que deixaron na rocha a pegada dos seus guillos. Esta penedo, segundo teño entendido, recibe o nome popular de Pena do Castrillón, interesantísimo topónimo que o relaciona coa misteriosa estrutura que existe máis arriba e coa cal, xa que logo, podería ter algún tipo de relación.\nA seguinte estación que podemos atopar na nosa viaxe por este espazo simbólico é a coñecida como o Castrillón, un recinto duns 20 metros de diámetro delimitado por un parapeto e un foso. O primeiro que se observa ó chegar ó lugar é a grande presenza de bloques de seixo branco que aparecen esparexidos pola lomba do bosque onde se sitúa o Castrillón. Uns bloques que cando se estudan con detemento non parecen dispostos ó chou, senón seguindo unha orde e formando un total de quince aliñamentos que cunha orientación E-W case perfecta (de 260º) percorren o espazo que se estende pola parte alta da lomba onde se sitúa o Castrillón e no medio dun frondoso piñeiral. O interior do recinto está libre de seixo e hoxe en día foi despexado de árbores, o que lle dá o aspecto dun grande cráter. Tampouco se aprecia restos de construción algunha. A presenza de tanto seixo na zona e colocado dun xeito intencionado coido que debería ser obxecto dunha análise detallada pois, como é ben sabido, o seixo non é unha pedra calqueira e na nosa tradición popular sempre se lle asociou un carácter apotropaico, e aínda hoxe é posible ver en moitas fachadas das casas tradicionais e dos alpendres unha pedra de seixo con fin protector da edificación e dos seus moradores, por non falar das famosas pedras do raio ou da contrastada presenza de seixos —con carácter simbólico— nos xacementos arqueolóxicos dende o paleolítico.\nOs expertos que estudaron o lugar non se poñen de acordo sobre o uso, orixe e función do Castrillón. Así que temos interpretacións para tódolos gustos. Felipe Arias identificou esta construción como unha estrutura de control viario de época romana. García Quintela fala da posible relación entre o Castrillón, o espazo do santuario de Pedra Fita e Lucus Augusti, incluso avanza a hipótese de que a estrutura de postes da Pedra Fita puidese ser un santuario adicado ós deus pancéltico Lug. Manuel Santos, quen fixo un estudo sobre a zona de Adai, non dá ningunha interpretación para o Castrillón pero comentar que as súas condicións de emprazamento e a altura da súa muralla de terra son pouco apropiadas para a defensa, ademais o seu tamaño é moi reducido para albergar un castro polo que desconfía de que sexa un castro, tal e como está catalogado.\nIso mesmo foi o que pensei eu tan pronto estiven fronte a esta construción, a súa localización na lomba do monte en vez de na súa parte alta farían imposible unha defensa minimamente eficaz, pois con só pórse a 20 metros do recinto pola parte alta da lomba xa estariamos nun plano superior ó das murallas e con total visibilidade e dominio do interior do suposto castro. Isto, unido a ausencia doutros elementos defensivos de consistencia, agás o pequeno parapeto e o foxo, e o reducido tamaño do recinto (20X20 m aproximadamente) fan que teñamos serias dúbidas, por non dicir descartar, de que o Castrillón puidese ser un castro, a menos que fose o castro dos pitufos.\nBrincadeiras aparte, Manuel Gago, pola súa banda, di que lle lembra a algunha castronela altomedieval, pois coñécense castronelas en localizacións similares. A min, que como todo fillo de veciño teño a miña propia opinión, ó que me lembra é a un deses henges que adobían a campiña inglesa. Non digo que o Castrillón sexa un henge, o que digo é que se asemella moito a esas construción megalíticas. Aínda que se botamos man da definición ou descrición física dun henge (segundo á web do English Heritage) poderíamos dicir que o Castrillón é realmente un henge.\nHenge: palabra inglesa para definir unha estrutura arquitectónica prehistórica de forma case circular ou ovalada, de máis de 20 metros de diámetro que consiste nunha escavación limitada por unha zanxa e un terraplén, cunha ou varias (2 ou catro, xeralmente) vías de acceso ó interior abertas no propio parapeto.\nNo tocante ó seu uso, dise que foron usualmente construídos no período neolítico e poderían ter relación con actos rituais e usos relixiosos —como monumentos cerimoniais—, lugares de encontro, centros de comercio e intercambio, areas sagradas ou un pouco de todo, como serían posteriormente os oenagh célticos. Obviamente, e a falta dunha escavación, este tipo de construción pola súa simple fisionomía poden ser facilmente confundidas con outro tipo de edificacións de épocas posteriores e de usos moi distintos, como curros, necrópoles, edificacións romanas ou medievais, etc, etc.\nHenge de Arbor Low\nFarei un paréntese para comentar algo ó respecto. En Galicia temos mostras de case tódalas expresións construtivas do megalitismo, cítense: dolmens ou antas, menhires ou pedrafitas (por ducias no noso país, aínda que só se cite a lapa de Gargantáns como “auténtico menhir”), mámoas, túmulos, crómlechs ou círculos líticos (hoxe case desaparecidos). Pero non deixa de ser curioso que sendo uns dos posibles berces do megalitismo atlántico non apareza ningún henge, aínda que o feito de non ter sido atopado ningún non quere dicir que non existisen pois, en Galicia e en materia de prospección arqueolóxica, aínda hai moitísimo por facer, por dicilo dun xeito xeneroso. Así que postos a elucubrar, e a risco de cometer un deleito de herexía, eu digo que o Castrillón se me asemella a un henge, aínda que podería ser algún tipo de construción de control viario, como xa se dixo; un curro ou recinto para o gando ou, por suposto, unha estrutura para prácticas cerimoniais, ben relixiosas, ben políticas ou ámbalas dúas xuntas, como é o propio nas sociedades precapitalistas.\nSexa os Castrillón unha estructura defensiva, profana ou relixiosa, hai que ter en conta que a súa forma, dotada de fosos e parapetos, dende o punto de vista simbólico, fálannos dunha concepción monumentalizada do monte. Son un signo de posesión, de apropiación física e simbólica do espazo. Sirven para diferencia-lo espazo propio do alleo, son construcións delimitadoras e creadoras de espazos propios e identitarios funcionando, asemande, para diferenciar estes novos espazos do caos da natureza adxacente. Son, xa que logo, a expresión física e tanxible da separación entre o espazo humanizado e a natureza salvaxe e como tal tiñan un valor simbólico e, ás veces cenemonial e sacro, pois nos santuarios defínese o espazo sagrado respecto ó profano e existe sempre un terreo circunscrito de culto.\nO Castrillón (Fonte:http://maps.google.com/)\nO penedo con coviñas\nPero prosigámo-lo percorrido. O seguinte elemento reseñable, situado a un centenar de metros do Castrillón e en dirección nordeste, é un grande penedo con dúas ringleiras de coviñas (oito e seis, respectivamente). Estas cazoletiñas, ó igual que o bloques de seixo, están aliñadas nunha orientación E-W.\nO templo da chaira da Pedra Fita\nDeixamos este penedo á nosa esquerda e entramos no grande prado que fai de antesala ó outeiriño onde se atopa a estrutura máis singular de todas elas, o posible templo da Pedra Fita. Na parte baixa do outeiro e xa perto do límite co prado descubrimos baixo o manto de follas de piñeiro unha grande laxe de granito duns 12 metros por 6 metros na que atopamos labrados unha serie de buratos para postes, canais que cicunvalan o espazo e no centro da laxe unha pía circular, de diámetro 26cm, que desauga noutra rectangular de 80cmX32cm.\nFronte a estas dúas pías ábrese unha especie de espazo semicircular, delimitado e rebaixado na pedra, duns 3.30 metros de ancho por 3 metros de longo.\nA meirande parte dos buratos para postes aparecen comunicados por unha especie de canle ou rebaixe labrado na laxe. Entre cada dous buratos de poste existe un burato máis pequeno e menos profundo. Na miña opinión este suco serviría de basamento para un murete, posiblemente de materiais vexetais, tipo parede de vimbias entrelazadas. Os buratos pequenos interpostes aloxarían estacas que darían maior consistencia ó peche. Non vexo pois, nesas canles ningún uso ritual senón un mero uso funcional como solución arquitectónica.\nDe tódolos xeitos, como opcións de partida poderíamos falar de tres posibilidades arquitectónicas para este edificio:\nUn recinto navicular formado por 18 postes chantados na pedra, sen paredes e sen cuberta.\nUn recinto pechado por muretes, cunha estrutura formada por 18 postes e cuberto por un teito, posiblemente a dúas os catro augas.\nUn recinto navicular formado por unha estrutura de postes cuberta por un tellado e carente de paredes exteriores.\nPero existe unha cuarta posibilidade que, aínda que remota, debería ser contemplada, polo menos como unha hipótese máis de traballo. Esta é a posibilidade de que os buratos da nosa construción non fosen feitos para alberga-lo postes que sosteñen unha estrutura senón para fixar ídolos-poste de madeira. Isto podería xustifica-lo uso ritual que algúns atribúen as canles que conectan entre si gran parte dos buratos dos postes, pois estas supostas canles axudarían a distribuír por todo o perímetro do templo —onde ficarían os ídolos ou representación das deidades— as libracións e ofrendas líquidas que se depositaran ou esparexeran sobre os troncos dos diferentes ídolos. Este tipo de representacións das deidades e de prácticas rituais está recollido sobre todo na Europa xermánica e tamén no mundo céltico polo que, a priori, non se debería descarta-la probabilidade de que existira algo similar na Gallaecia.\nMalia ó dito e como dixen antes, eu inclínome pola terceira opción, un templete pechado e cuberto cun tellado. A ausencia de buratos para postes centrais no interior do recinto fai pensar que a solución arquitectónica para a cobertura do edificio debeu ser un tellado a dúas ou catro augas. A ausencia de tella nos arredores, aínda que non concluinte, indica que esta cuberta —de ter existido— estaría feita de materiais perecedoiros, ben vexetal (xesta, colmo, palla, etc) ou madeira.\nComo ven, tan só temos especulacións pero iso é a base teórica para poder trazar unha hipótese de partida. Ademais, estes lugares parece que foron feitos para iso: para facernos pensar, para esperta-la nosa imaxinación e a nosa fame espeulativa. É certo que a estrutura da Pedra Fita non ten parangón no rexistro arqueolóxico coñecido de Galicia, pero do que temos moitas mostras similares é das pías que aparecen no interior do posible templo. Coñécense en Galicia varios santuarios que amosan pías rectangulares moi similares á de Adai. Quizais, un dos máis parecidos sexa a Pena Escrita, o altar de Vilar de Perdizes, situado nunha chaira ós pés do monte Larouco.\nAltar de Pedra Escrita.\n(Fotografía: María Joao Correia Santos in «Santuarios rupestres no Ocidente da Hispania Indo-europeia: ensaio de tipologia e classificação)\nObsérvense as similitudes entre a pía ou lacus rectangular da construción de Adai e a de Vilar de Perdizes, no Larouco.\nA similitude entre ámabalas dúas formacións estaríanos a falar de que nos haxamos ante unha estructura de uso similar, neste caso o altar ou pedra cerimonial dun sntuario, un santuario a ceo aberto no caso portugués e unha construción máis elaborada —probablemente un templo— no caso galego .\nDeixamos o candidato a templo e nos adentramos no outeiro. A súa parte alta está coroada por grandes penedos que forman numerosos abrigos rochosos.\nMoitos destes pelouros presentan grandes cazoletas froito da erosión. Foi nun destes abrigos onde atopei un interesante anaco de cerámica. En datas posteriores, un arqueólogo especialista en cerámica confirmaríame que o anaco atopado pertence a época medieval, o cal aínda me deixa máis perplexo. Seica nos anos 80 foron atopados, entre outros obxectos, numerosos fragmentos de cerámica no prado da Pedra Fita.\nComo conclusión reitero que, en canto á funcionalidade da peculiar estrutura de postes, a min non me cabe dúbida de que estamos ante un templo, un espazo sagrado e ritual, máis o tipo de prácticas relixiosas, a súa advocación –se é que a tiña—, a cronoloxía do seu uso e a súa datación é algo que a día de hoxe, e a falta de maiores estudos, descoñecemos.\nO que si podemos facer é abri-lo noso diafragma, a nosa óptica de visión e ver se en Europa atopamos estruturas similares e cal era o seu uso. Unha ollada rápida revélanos a existencia de estruturas de postes de aparencia similar á de Adai, aínda que nesta quedaría por determina-lo seu uso e a cronoloxía para saber se corresponde aplica-lo método comparativo con rigor e fundamento ou simplemente estamos comparando formas similares pero fondos distintos. García Quintela e Santos Estévez citan varios templos que poderían corresponder a estruturas paralelas á da Pedra Fita.\nO templo de Knockaulin en Irlanda, unha construción circular de troncos datada no século IV a.dC.\nReconstrución do santuario irlandés de Knockaulin\nO santuario francés de Gournay-sur-Aronde que sufriu varias modificación ó longo do tempo pero que inicialmente estaba formado por unha estructura de foso ovalado, de tamaño similar á de Lugo, e rodeada por nove buratos circulares.\nReconstrución do santuario de Gournay-sur-Aronde no século III adC.\n(Deseño de J.J. Brunaux) (Fonte: http://www.gournaysuraronde.com/histoire.html)\nPlano xeral das estruturas do santuario de Gournay-sur-Aronde\nO santuario de Le Donon en Alsacia, o de Libenice en Chequia ou o de Piavalle en Italtia son outros dos que citan estes historiadores como posibles paralelos –cando menos arquitectónicos— coa Pedra Fita. Eu engadirei tres exemplos máis. Dous datados na Idade do Bronce e outro na Idade do Ferro.\nO primeiro deles é a Totenhouse ou templo mortuorio de Grünhof-Tesperhunde. Unha estrutura rectangular de postes e cuberta . a diferenza do templo de Adai que está realizado sobre unha laxe de granito, o alemán está feito sobre unha base feita con pedra e cachotería na que se realizaron os buratos para os postes. É interesante o feito de que hoxe en día ámbalas dúas construcións fican no linde dun bosque e a carón dun grande prado. Ademais, a arquitectura do templo mortuorio de Grünhof-Tesperhunde ben podería ser moi similar á que presentaba no seu día o da Pedra Fita de Adai.\nTemplo mortuorio de Grünhof-Tesperhunde\n(Fonte: libro “Sociedade europeas en la Edad del Bronce”, de A.F. Harding. Debuxo orixinal do traballo de K. Kersten Das Totenhaus von Grünhof-Tesperhunde (1936))\nBase de pedra cos buratos para os postes sobre a que se erixía o templo de Grünhof-Tesperhunde\nUn segundo exemplo é o templete de postes atopado nunha zona pantanosa de Barger-Oosterveld.\nAlicerces da estructura recangular de postes de Barger-Oosterveld\nRecreación do templete de Barger-Oosterveld\nO terceiro recinto cerimonial que podemos traer a colación é o recentemente descuberto en Noruega, refírome ó templo pagán adicado a Odín da localidade de Ranheim. Un recinto que estivo en uso dende o século VI-V adC. ata o X dC., cando foi abandonado por mor da presión do cristianismo e das súas conversións forzosas.\nEste tipo de santuarios escandinavos adoitaban ter grandes recintos dotados dunha grande sala central chamada hof, e con frecuencia tamén posuía un pequeno edificio a xeito de capela, que é a estrutura rectangular de postes que se ve na fotografía. Nestes santuarios adoitaba representarse os antepasados e os deuses Odín, Thor e Frey en forma de rostros tallados en postes de madeira. Uns ídolos ós que se lles ofrecían sacrificios e se lles rendía culto dentro destes templetes ou capelas.\nRecreación artística do santuario. Obsérvese o templo de postes, o altar sacrificial, a casa cerimonial e a avenida procesional. (Autor: Preben Rønne, Science Museum/NTNU]\nPor suposto, o achádego espertou o interese da comunidade científica e tivo ampla repercusión nos medios de comunicación. Segundo eles, é un santuario sen parangón en Noruega, tal e como podería se-lo da Pedra Fita en Galicia, pero para iso axudaría tamén ter unha Administración concienciada e involucrada coa protección do noso patrimonio e a investigación da nosa historia e unha Academia con ganas de saírse do guión de estudo do sota-cabalo e rei ou, o que é o mesmo, mámoa-petróglifo e castro se falamos do pau de ouros ou castrexo-romano e medieval se falamos do pau de espadas.\nQuero aclarar que o motivo de citar todos estes templos non é facer unha comparación estrita e unha extrapolación entre o noso presunto templo de Adai e estes santuarios europeos, senón chama-la atención de que no rexistro arqueolóxico europeo, tanto da Idade do Bronce como da Idade do Ferro, constátase a existencia de espazos rituais e cerimoniais construídos ex profeso para o culto. A lóxica antropolóxica (tendo en conta os contextos históricos e culturais dos pobos da Europa do Bronce e do Ferro e o seu mundo simbólico e relixioso, moitas veces compartido) lévamos a pensar que en Galicia deberon tamén existir construcións deste tipo, é dicir verdadeiros templos monumentais, máis alá dos santuarios naturais e das hierofanías en fragas ríos e montes.\nBen, deixémo-las comparación que sempre son perigosas cando non se fan dentro da mesma área cultural e do mesmo horizonte cronolóxico, e continuemos analizando o resto de elementos do noso particular “santuario”.\nA pedrafita da Penela\nO último elemento deste gran e complexo espazo simbólico localizámolo no límite nordeste deste pradairo de altura. Alí, a carón dun carreiro atopamos unha grande pedrafita, quizais a que deu o nome de Pedra Fita a toda esta contorna. O rústico menhir é un bloque de granito de 1.60 m de altura por algo máis de ancho, na súa parte baixa.\nÓ redor da pedrafita aparecen outros grandes bloques de granito, incluso semella que a pedrafita estea aliñada con algunha destas rochas, feito que tamén podería ser casual.\nPor último, non quero finalizar este artigo sen facer mención a un par de topónimos da zona. O primeiro é ó topónimo da montaña onde se atopa o espazo simbólico que vimos de describir, a Pena do Rei, un nome máis que suxerinte tendo en conta todos os elementos que aparecen na súas lombas. O segundo é o de Lamaboa, nome dun regato que correo pola zona e dun espazo xeográfico entre a Pena do Rei e a Pedra Fita. A historiadora Blanca García Fernández-Albalat cando fala sobre os oenach célticos, e sobre as sete características que ten que cumprir un lugar para poder catalogalo como tal afirma que un oenach —lugar de reunión, festa e asemblea— isto é, un santuario sagrado do mundo celta ten que ser:\n“Unha paisaxe considerada chan, e esta chaira soe vir expresada en termos mitolóxicos A asemblea debe ter lugar nunha chaira posto que a chaira é a imaxe da superficie do mar e conecta co mundo do alén. Por ese motivo prodúcese, en ocasións, unha desconexión entre a xeografía real e a mítica e dáse o caso de que se denomine lugar chan ou chaira a un terreo montañoso.[…] Os oenach estaban situados en medio dos grupos de poboación que reunían, é dicir, un lugar entre castros.”\nSegundo a mesma investigadora, topónimos como Lama terían este significado de chan intermedio, de chaira sagrada, do que se podería deducir que o topónimo Lamaboa podería evocar a ese antigo santuario. Por suposto, o topónimo Lama —no sentido latino de lodo— en galego tamén pode facer referencia a terreo enchoupado.\nChegamos ó final con máis interrogantes aínda das que tiñamos ó principio. Son tódolos elementos deste espazo da mesma cronoloxía, ou estamos ante un totum revolutum de restos megalíticos, da Idade do Bronce, do Ferro ou incluso medievais? Son, como intúe García Quintela, os distintos petróglifos que atopamos pola contorna marcas delimitadoras dun santuario ou indicadores da ancestral rota que conduce a el ou estamos ante elementos inconexos entre si? É o Castrillón un antigo lugar de congregación, un espazo cerimonial como aparecen noutros lugares da Europa céltica atlántica e que tan ben ten estudado Blanca García-Albalat ou André Pena ou é unha construción militar ou un simple curro? É a estrutura de postes un antigo templo galaico? Estamos ante o noso particular Entremont ou Roquepertuse? E o máis interesante, se é un santuario canto tempo estivo en activo, que ritos se celebraron alí e a que deidades se lles rendeu culto?\nQueda o reto lanzado, agora cómpre ós especialistas intentar dilucidar todas estas incógnitas e moitas outras que de certo xurdirán ante a contemplación e o estudo do santuario de Adai. Eu, pola miña banda, irei traballando a miña teoría.\nComo poden ver, atopámonos ante un dos espazos construídos máis interesantes e enigmáticos de canto resto arqueolóxico temos en Galicia. Quizais por iso, e por que estamos no país que estamos, ata hoxe en día non foi obxecto de estudo, prospección e investigación profunda, máis alá dalgúns interesantes —pero loxicamente limitados—traballos interpretativos feitos en base á observación superficial dos diferentes elementos e ó método comparativo.\nSería desexable pois, un estudo profundo e urxente, unha investigación arqueolóxica seria, multidisciplinar e pilotada por espertos en relixión galaica e en santuarios. Só así se podería dar luz sobre o que hoxe é un misterio. Un máis dos centos de misterios que alberga a nosa arqueoloxía e o noso pasado. O enigmático templo perdido da Pedra Fita e o seu círculo —ou henge— misterioso. Non dirán que non temos unha terra fascinate….\nPublicado en 01. ANTROPOLOXÍA E ETNOGRAFÍA, 02. ARQUEOLOXÍA E HISTORIA, 03. MITOLOXÍA E XEOGRAFÍAS SAGRADAS\nÉ para min unha grande satisfacción anunciar que xa está na rúa o anuario “Fol de Veleno”. Unha publicación da Sociedade Antropolóxica Galega (SAGA) que dá continuidade a aquel modesto proxecto editorial que parín hai xa seis anos e polo que levo loitando todos este tempo. Con este anuario de antropoloxía e historia inauguramos unha nova etapa na cabeceira Fol de Veleno, e ábrese un horizonte renovado, cheo de proxectos, esperanzas e ilusións que, con traballo e a inestimable axuda e apoio da SAGA, estou certo de que poderemos sacar adiante.\nAchego o sumario de artigos e o texto da editorial que abre este número de “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”\nCada vez que empezamos un novo proxecto, ou que abrimos unha nova etapa nunha aventura editorial como é publicar unha revista de antropoloxía e historia cómpre facer balance do feito. Cómpre mira-lo pasado, cos pés no presente e a vista no futuro, para saber de onde se ven e onde se quere ir. Para corrixir erros e tentar ir mellorando día a día ata acada-la meta e os propósitos que nos marcamos cando nos lanzamos a esta empresa fascinante pero arriscada. Co paso dos anos un vai aprendendo dos erros e da inexperiencia pero, inevitablemente, tamén vai cometendo novos erros. Velaí a dinámica da aprendizaxe e da mellora continua. Mais, por sorte, os anos tamén van dando novos compañeiros de viaxe, novos folgos e ideas e, asemade, tamén van consolidando fieis apoios e vellas amizades e colaboradores. Así que hoxe é para min unha grande satisfacción inaugurar con este número de Fol de Veleno unha nova etapa desta modesta pero sempre dinámica cabeceira\nO anuario “FOL DE VELENO” que hoxe teñen nas súas mans ten a súa orixe na publicación “Fol de Veleno”, un fanzine cultural e de opinión creado e editado polo que aquí escribe aló polo ano 2006. Aquel modesto fanzine que naceu co ánimo de dar a coñecer, dun xeito ameno e asequible, ós distintos aspectos da cultura popular galega, así como de ser un foro libre para a crítica social, foi retomado no ano 2010 polo Grupo de Estudos Etnográficos Serpe Bichoca para transformalo nunha revista de historia e etnografía, o que daría lugar a “FOL DE VELENO. Revista de Etnografía e Historia de Galiza”, cuxo primeiro número saíu á rúa en outubro do 2010. Velaí o pasado, vexamos agora o presente. No ano 2011 a Sociedade Antropolóxica Galega recolle o legado deste proxecto editorial e decide facerse cargo da edición, financiamento e publicación de FOL DE VELENO, mellorando o seu formato, a súa extensión e os seus contidos para reconvertelo no anuario que hoxe presentamos.\n“FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza” é un espazo libre e de calidade onde especialistas da etnografía, da arqueoloxía, da historia e da antropoloxía galega poidan expo-las súas achegas e as súas investigacións. Ademais ofrece ós novos investigadores que traballan no eido da descuberta e da recuperación da nosa cultura popular e da nosa historia unha canle onde publica-los seus traballos. FOL DE VELENO tamén está aberto ás achegas doutros investigadores de fóra de Galicia e a traballos alleos ó ámbito galego pero que pola súa temática poidan ser de interese para os nosos lectores. Este é pois o futuro, e poden estar ben certos de que os que hoxe compoñemos o equipo editorial desta publicación loitaremos e traballaremos a reo, como ata agora viñemos facendo, para que esta nova etapa deste vello proxecto sexa o máis frutífera posible e cumpra e satisfaga tódalas expectativas que vostedes, amigos lectores, teñen depositadas nela. Non lles roubo máis tempo, pasen páxina pois, e mergúllense sen máis demora na descuberta dos interesantes artigos que lles agardan en “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”.\nÚnete aos outros 133 segidores


Portelo Dixital Concello de Marin\nO Concello na casa, sen esperas, sen colas, sen horarios.\nO Portelo Dixital é unha extensión virtual das oficinas do Concello e integra todos os servizos electrónicos aos que se pode acceder, sen limitacións horarias e con total seguridade.\nNa sede accédese a tres tipos de servizo: servizos de información, servizos de carácter público e servizos de carácter privado.\nOs servizos de información engloban información municipal, dos seus servizos, e axudas de navegación e procura de contidos.\nOs servizos de carácter público son aqueles en os que non é necesario utilizar un certificado dixital nin para identificar á persoa nin para asinar o trámite. Exemplos de servizos deste tipo son: a descarga de instancias, a solicitude de volantes sen firma electrónica;, o pago de recibos ou a consulta de convocatorias de emprego público.\nOs servizos de carácter privado son aqueles que requiren certificado dixital ben para identificarse ou ben para asinar electronicamente. Exemplos destes servizos son: o acceso a expedientes persoais , a consulta de notificacións electrónicas, o acceso ao rexistro electrónico para enviar instancias asinadas electronicamente ou o acceso ao Portal do Provedor, no que se poden presentar facturas electrónicas.\nTodos os días do ano, durante as 24 horas do día. Con todo, as instancias presentadas en día inhábil entenderanse efectuadas na primeira hora do primeiro día hábil seguinte.\nO Concello está a traballar para que o máis axiña posible este Portelo Dixital estea plenamente operativa e cunha ampla oferta de servizos.


O río dá Freixeira pasa por O Cachafeiro e discorre xunto ao Polígono Industrial do Cachafeiro. Pouco despois do seu paso pola área Recreativa dá Freixeira un gran muíño aproveitaba a enerxía que lle brindaba o río para un gran traballo industrial. Ese traballo consistía en moenda de fariña, serradoiro, carpintería e mesmo ferrería.\nA súa historia remóntase ao ano 1920 cando o veciño de Cachafeiro D. Manuel Camba encarga ao enxeñeiro D. Antonio Saez Díez e proxecto para aproveitar a auga do río para serra e muíño. Con todo o primeiro intento resultou un fracaso pois un incendio e o mal funcionamento da instalación provocou o seu abandono.\nCase vinte anos despois (1939) o ferreiro D. Manuel Márquez Rozados (Alias O Petirro veciño de Covas) adquire a propiedade ruinosa e transfórmaa nunha próspera industria. Para iso chega a comprar un martelo pilón traído desde o País Vasco. A fábrica convértese de novo nunha ferrería, carpintería e muíño de moenda.\nA finais da década dos 50 a fábrica é provista de enerxía eléctrica aínda que a súa actividade redúcese considerablemente. A chegada da electricidade provoca o acceso a maquinarias de uso particular que provocarían o abandono de este e de moitas fábricas similares. A actividade da Fábrica do Petirro cesou moi pouco despois quedando en abandono ata finais da primeira década do século XXI cando foi acondicionado (2010) grazas aos herdeiros da fábrica que promoveron a súa rehabilitación.\nO edificio é unha construción rectangular de 11,80 x 17,70 metros asentada en parte sobre o leito do río. Cóbrese a dúas augas con chapa metálica. Ten dúas plantas, a de abaixo denominada "o inferno" onde a auga entra e sae para o movemento dos rodicios e outra planta superior denominada "tremiñado" onde se situaban as ferramentas e maquinarias propias da ferrería, carpintería e do muíño de fariña cuxa tipoloxía se engloba dentro dos de tipo "cubo".\nPara alimentar a maquinaria existe unha ceña que embalsa a auga por medio de esquistos en chapacuñas (verticais).\nComarca de Tabeirós-Terra de Montes Ferrerías FORCAREI Muíños PROVINCIA DE PONTEVEDRA Serradoiros


Escola de familias - Outubro 2019 - A EMPATÍA\nDetalles: | Publicado: 28 Octubre 2019\nDurante este curso dende o Departamento de Orientación, tanto cos vosos fillos/as como aquí na escola de Nais e Pais, imos traballar seguindo tres eixes. No primeiro trimestre trataremos as Habilidades Sociais e emocionais.\nNo segundo, como afrontar as Novas Tecnoloxías e no terceiro a educación afectivo-sexual.\nNeste mes de outubro, imos falar un pouco sobre a empatía, que se enmarca dentro da intelixencia emocional. Moita xente relaciona esa palabra co dito de “trata aos demais como che gustaría que te trataran a ti”. Pero visto dunha forma obxectiva, non a todo o mundo lle gusta o mesmo, hai xente que é máis aberta e lle gusta que lles pregunten directamente polas cousas, e hai outra que é máis reservada e algo tan directo pódelle parecer agresivo.\nA clave da empatía é tratar aos demais como lles gustaría que lles trataran, e para iso hai que coñecelos primeiro.\nCando os nenos/as son moi pequenos pensan que todo o mundo xira ao seu redor, polo que como se senten os demais non lles é importante. Cando van crecendo van comprendendo o que lles pasa aos demais, por exemplo choran cando ven unha película triste ou rinse cando é graciosa, porque se identifican coas personaxes e as súas emocións. Iso quere dicir que xa comezan a desenvolver a capacidade da empatía.\nUnha das ferramentas que axudan a que se desenvolva esta habilidade é poñerlle nome a esas emocións, axudarlles a que expresen o que lles ocorre.\nA empatía axuda sobre todo aos máis pequenos a tratar mellor ás persoas que nos rodean, e a xestionar os conflitos que surxan con elas. E esta como o resto de habilidades da intelixencia emocional pódese mellorar.\nA mellor maneira de traballala é mediante o exemplo, polo que un paso esencial para inculcar a súa relevancia é aplicándoa no noso día a día. Se os pais/nais prestamos atención ás cousas que lles ocorren aos nosos fillos/as e lles facemos ver que nos importan e que temos en conta as súas opinións, faremos que sexan empáticos cos demais (como o somos nos con eles).\nOs nenos/as empáticos son máis comunicativos porque saben expresar mellor as súas emocións e teñen máis autoestima porque se senten máis seguros\nAdemais o desenvolvemento da empatía mellora as relacións sociais, con interaccións máis ricas e con vínculos máis fortes. Isto tamén contribúe moito á súa socialización.\nPara rematar deixámosvos algunhas actividades que podedes facer na casa, para axudar, aínda máis a mellorar e desenvolver a empatía dos vosos fillos e fillas máis pequenos:\n- Traballala mediante contos, cancións, poesías, preguntándolles , como se sente esta personaxe?ou, que farías ti para que se sentira mellor?\n- Facer teatrillos representando as personaxes, cambiando os papeis, para que se den conta de como se sinte cada un deles.\n- Traballar as emocións con debuxos de caras con distintas emocións (poñéndoos na neveira, na súa habitación...) e ao longo do día, que exprese como se sinte, como vos sentides vos, así ademais de darse conta dos seus sentimentos, lles poñerá nome e entenderá cando a outra persoa os sinte.\nSe os demais senten que nos (os adultos) somos empáticos confiarán máis en nos, comezando polos nosos fillos.


A vida de Adèle ou o cinema que amosa onde acontece a vida – disquecool\nPor Tera Cine, Escenas 28/10/2013\nEsta fin de semana estreouse ‘A vida de Adèle’, do director franco-tunecino Abdellatif Kechiche, que está baseada na novela gráfica francesa ‘Le Bleu est une couleur chaude’ [O azul é unha cor cálida], publicada por Julie Maroh en 2010, e que gañou a Palma de Ouro do último Festival de Cannes.\nGran parte desta historia cóntase a través do rostro e do corpo de Adèle. A cámara ponnos durante todo filme moi preto do seu corpo para amosarnos que a vida acontece sobre todo aí, máis aló do discurso social e, incluso, do discurso íntimo. Silenciosa e bafexante, dubidante, segura, erótica, sorrinte, con mocos e bágoas.\nAdèle durme, corre ao instituto, escoita as clases de literatura, ten sexo cun rapaz pero soña que fai o amor cunha rapaza de cabelo azul coa que se cruza un día pola rúa. Chora, síntese soa, non comprende, pero segue o seu instinto. E así descubre o amor. E así comeza a historia.\nSe poden resultar turbadoras para algunhas persoas as escenas de sexo (como para a muller que estaba sentada canda nós no cine e murmuraba a súa turbación ante esas imaxes), coido que é unha reacción posible entre outras e que vén de seu coa película. Porque precisamente o filme amosa de diferentes maneiras, e non só a través do sexo, a tensión que se dá ás veces entre os limitados e limitadores parámetros establecidos por unha certa vida social fronte á realidade da vida íntima, instintiva e emocional, radical e libre.\nE iso é, na miña opinión, o máis interesante da película de Kechiche (que noutros aspectos me parece menos audaz e máis previsible): o feito de que logre transmitir, xunto coa vertixe da confusión e a desorientación amorosas e vitais, esa autenticidade física, esa plenitude da liberdade e da diversidade, dos sentidos e da conciencia.\nAbdellatif Kechichecine independentecrítica cinematográficapelículas\nAnteriorVídeos para a fin de semana: cando nas películas empezan a cantar\nSeguintePor que Barrio Sésamo xoga a Homeland? (con moitos vídeos)\n28/10/2013 ás 10:23\nbuah e ademáis ca impresionante anción de Lykke li, the follow rivers!\n28/10/2013 ás 14:08\nCerto! Xa me tiraron das orellas por non falar da banda sonora… Que alguen se anime a facelo! :-)


Os chanzos: SEPULCROS GÓTICOS\nNun percorrido polo do interior de Portugal baixando de Lamego, na proximidade de localidades con resonancias tan achegadas a nós como poden ser Lalim e Cambres, cheguei á pequena vila de Tarouca onde, nunha curta visita ó mosteiro de São João, encontreime co sepulcro do Conde de Barcelos, don Pedro, fillo bastardo do rei don Dinis, o das flores, ai flores do verde pino.\nO primeiro que se me veu á cabeza foi a semellanza deste monumento funerario co de Fernán Pérez de Andrade en San Francisco de Betanzos, o cal por outra parte non deixa de resultar natural por seren ambos dunha mesma época, medio século arriba ou abaixo.\nPero xa meténdome un pouco máis en fariña fun atopar información doutro sepulcro similar, este bastante anterior no tempo, noutra localidade próxima, Paço de Sousa, onde se encontra o monumento funerario de Egas Moniz, aio do futuro primeiro rei de Portugal e tal vez antepasado do premio Nóbel António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz.\nRespecto a este sepulcro encontrei unha información curiosa: disque aquel Egas Moniz deixara sona de tratarse dun home forte e de extraordinaria corpulencia, o cal fixo que a mediados do século XVIII un abade do antedito mosteiro de Paço de Sousa, moi rufo e pagado da súa elevada estatura, ordenase remover a tampa do túmulo para confrontar o tamaño de fémures e tibias do guerreiro medieval coas súas proias extremidades.\nTal vez porque os ósos de Egas Moniz resultasen ser máis longos que os das súas canelas, o caso é que o abade organizou semellante estrago nos restos do defunto que a estas alturas seica non é moi doado saber o que naquel sepulcro se encontra.\nComo sempre facemos, ou polo menos fago eu, agora fun buscar información nesa pouco fiable fonte da Wikipedia e alí atópome coa seguinte indicación: “No interior do túmulo existe unha pequena caixa de cobre coas súas cinzas (de Egas Moniz)”.\n¿Con cal dato me debo quedar? ¿Ou tal vez despois da desfeita organizada polo abade do século XVIII, para evitar novas tentacións medidoras se meteu na caixa unha manchea de ósos o tum-tum e asunto arranxado?


Tags como-dicilo - Sermos Galiza - Diario de intereses galegos\no ter e máis o...\nMallar é, primitivamente, bater cun instrumento agrícola chamado mallo para separar o gran da palla nos cereais despois da colleita. Ese labor, en tempos efectuado manualmente na eira e hoxe por aparatos mecánicos, é a malla.\nCousas e lousas [por Henrique Harguindey]\nHai cousas que mesmo parecen lousas. Velaí unha frase feita que recollía Federico Zamora no seu útil libro Refráns e ditos populares galegos (Galaxia, 1972). Esa recadádiva presenta, con todo, unha eiva: non explica o sentido...\nArganas [por Henrique Harguindey]\nCitabamos esoutro día a frase galega Facer dunha aresta un palleiro, é dicir ‘facer dun asunto miúdo un problema enorme’. Os portugueses teñen unha frase equivalente en Fazer de um argueiro um cavaleiro. Como...\nAresta [por Henrique Harguindey]\nAínda podemos escoitar en galego palabras como aresta, argana, argueiro ou aruxo que normalmente son infrecuentes e adoitan ser substituídas por outras palabras sinónimas, do mesmo significado. Debido á rareza do seu emprego son...\nMadia leva! [por Henrique Harguindey]\nMadia leva, ou Madia che leva. Ou tamén Madia levas, madia ten e outras variantes. E mesmo co acento no i: Madía. Velaí unha construción ben galega e ben polivalente. E ben misteriosa canto á súa orixe. Imos só poñer...\nNin eira nin beira [por Henrique Harguindey]\nUnha bonita locución moi empregada en Portugal e o Brasil caracteriza certeiramente a persoa que está nunha pobreza extrema dicindo que não tem eira nem beira. Normalmente incorpórase á frase unha pequena prolongación:...\nArea [por Henrique Harguindey]\nA area é un conxunto de partículas de orixe mineral, aínda que tamén pode referirse a unha partícula ou a algunhas por separado. E en sentido figurado, falamos de unha area ou unhas areas para partículas...\nRegañar [por Henrique Harguindey]\nEn galego o verbo regañar é sinónimo de ‘fender, lañar, abrirse en regañas’ (A parede regañou/ Coa seca a terra estaba toda regañada, etc.). Non ten na nosa lingua o significado que é...\nCon pelica de animal [por Henrique Harguindey]\nComo lle cadra á súa importancia e presenza na sociedade galega tradicional, Xan tamén é un dos nomes máis presentes nesoutro mundiño dos contos que pinta o noso baixo pelica de animal. É o nome dun dos...\nPara sinalarmos a equivalencia de dúas accións, dúas cousas ou dúas persoas, empregamos en galego frases construídas co verbo ser/ dar, ter e os dous termos comparativos tanto/tan…como, coma…...\nDa testa ao rabo (ou viceversa) [por Henrique Harguindey]\nO rabo, a parte derradeira do animal se imos de enriba a embaixo ou de diante para atrás, pódese comer ou non, mais está claro que entrementres siga aí, a cousa non está rematada. Aínda está o rabo por esfolar...\nNon che é por aí [por Henrique Harguindey]\nÁs veces, cando alguén está a nos contar algo que nos parece deliberadamente enganoso, facémoslle un sinal inequívoco de suave desacordo, de advertencia amistosa. O máis frecuente é que levemos o dedo índice dunha man...\nVacas, por Henrique Harguindey\n«Un millón de vacas » caracterizaba Manuel Rivas o noso país con fulgurante fórmula no ano 1990. Hoxe, case trinta anos despois : cantas?\nCon todo, o gando vacún segue aínda impregnando a...\nDa boca [por Henrique Harguindey]\nComéntame o meu amigo Luís Cachafeiro unha expresión (Boca pecha non teme o que veña) dun dos protagonistas do conto de Ánxel Fole O tesouro. Ramón, o criado do pazo de Louxío, di nun momento: “A mellor palabra é a que está por dicir, como din os vellos. Boca pecha non teme o que veña”. Efectivamente, a segunda frase asemella un refrán e Luís apunta ben cando a achega ao español En boca cerrada no entran moscas. A min gústame tamén máis a frase do Ramón, e vexo no dicionario de Eladio Rodríguez Boca pechada é forte coma unha muralla, un refrán que viría corroborar o carácter tradicional da frase do conto.\nA excepción e a regra [por Henrique Harguindey]\nDis que non hai regra sen excepción, ou que a excepción confirma a regra, mais non queremos traer aquí un debate sobre a razón ou a precisión deste aserto senón lembrarmos o principio de que, para establecer unha conclusión,...\n1.-En latín clásico "cabeza" dicíase căput e desta palabra deriva o...


INVERSA segue apostando por innovar en Blockchain: unímonos a ALASTRIA | Inversa Academia | Inversa Invoice Market\nINVERSA segue apostando por innovar en Blockchain: unímonos a ALASTRIA\nTemos o pracer de comunicarvos que INVERSA acaba de unirse a unha nova asociación: ALASTRIA. Trátase dunha asociación sen ánimo de lucro que fomenta a economía dixital a través do desenvolvemento de tecnoloxías de rexistro descentralizadas e Blockchain.\nALASTRIA naceu a mediados do 2017 coa visión de democratizar o acceso a Blockchain no noso país e, rapidamente, optar por unha expansión internacional multisectorial. Desde entón non parou de crecer: é un dos maiores consorcios públicos permisionados e multisectoriais do mundo, en número de socios e diversidade.\nTen unha clara vocación de ser un proxecto pioneiro, de referencia, na xeración de novos modelos de Economía Dixital. Promove unha metodoloxía de innovación que anticipa as necesidades da nosa sociedade en relación co uso de produtos e servizos baseados en tecnoloxías descentralizadas.\nALASTRIA conta hoxe con 559 socios que proceden de 11 países diferentes e que están repartidos da seguinte maneira:\n11% GRAN EMPRESA.\nDestes socios, 49 son administracións públicas e 53 son universidades. ALASTRIA abarca 21 sectores de actividade. Os socios impulsan e consolidan un ecosistema multisectorial, permiten a capitalización do coñecemento e promoven a interacción de maneira transversal, dentro de diferentes sectores e cun alcance internacional.\nA coopetición (cooperación + competición) permite sinerxias con grandes beneficios para todos os participantes. INVERSA e todos os socios colaboramos naquilo que nos beneficia a todos –neste caso, novas tecnoloxías—para competir nun futuro moi inmediato con novos modelos económicos.\nINVERSA EN ALASTRIA\nEn INVERSA apostamos pola tecnoloxía Blockchain desde o principio. Porque somos conscientes das súas múltiples aplicacións e desenvolvementos. Todos os contratos asinados a través da nosa plataforma quedan rexistrados na rede Blockchain dun modo inmutable e inalterable no tempo, a modo de notario virtual.\nConverternos en socios de ALASTRIA ábrenos agora un abanico de posibilidades para ofrecer novas funcionalidades, como o rexistro de eventos e a tokenización das facturas. Un token é unha proba de titularidade dun dereito, no noso caso de propiedade ou de cobranza, que pode considerarse como instrumento financeiro. Mediante a tokenización, a cada factura asígnaselle un token (identificador), transformándoa nun activo dixital, o cal permite o deseño dunha perfecta trazabilidad do activo. Isto achega a máxima seguridade en calquera estado do proceso (cesión, endoso …), evita a fraude e a falsificación, e axiliza os trámites.\nTodo isto permitiranos seguir posicionándonos coas empresas máis punteiras na nosa aposta pola mellora e a innovación continua. Por iso, en INVERSA estamos moi satisfeitos de formar parte do ecosistema ALASTRIA.


Os libreiros lanzan un SOS\nEsta noticia de Galicia hoxe non me pasou desapercibida. A valente denuncia realizada pola Federación de Libreiros de Galicia demostra que, ademais de implementar novas políticas de fomento do libro e da lectura (como é o caso deste convenio asinado pola Consellaría de Cultura e Deporte e o Ministerio de Cultura para a dotación das bibliotecas galegas por medio de compras nas librarías, unha medida tan acertada como necesaria), cómpre tamén xestionalas coa mellor eficiencia. As economías das pequenas librarías galegas teñen marxe de manobra moi reducida, razón pola que se comprende este SOS que os libreiros emitiron onte, onde detectamos un aceno da agre melancolía da derrota.Marcadores: Librarías\nposted by Brétemas at 30.4.08\nVía Juan Gallo.Marcadores: Publicidade, Vídeos\nposted by Brétemas at 28.4.08\nNo artigo a semana propoño unha reflexión, que pretendemos continuar en vindeiras semanas, a raíz do decreto de uso e promoción do galego, sobre a necesidade dunha modelo de educación plurilingüe coma un grande consenso nacional, expresión do noso nivel de convivencia e civilizatorio.Marcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo de Granada, Lingua\nposted by Brétemas at 27.4.08\nFebre nas bancadas\nAnagrama acaba de lanzar en Panorama de narrativas Fiebre en las gradas, unha nova edición do primeiro libro do meu admirado Nick Hornby, o narrador que mellor escribe de fútbol dos que coñezo. Estas son as memorias dun seareiro do Arsenal, desque o seu pai o levou, con apenas once anos, ao estado de Highbury e comprobou que "o espectáculo en forma de dor era un concepto totalmente novo" para el. O libro é moi divertido e melancólico, aínda que queda un pouco desfasado (publicouse en 1992), cando aínda non chegara ao clube londiniense Arsene Wenger nin contaban no centro do campo co xogo matemático de Cecs Fábregas. Con todo as opinións de Hornby sobre o momento actual do Arsenal poden seguirse dende o seu blog. Recomendo o libro ao meu amigo o editor e escritor Henrique Alvarellos.Marcadores: Fútbol, Narrativa\nposted by Brétemas at 26.4.08\n"A represión lingüística en Galiza"\nInmersos nun profundo debate sobre o futuro da lingua, acaba de chegarnos ao almacén A represión lingüística en Galiza no século XX, obra preparada pola profesora pontevedresa María Pilar Freitas Juvino. Un libro moi importante, froito da súa tese de doutoramento, sobre o que volveremos nos próximos días.Marcadores: Ensaio, Lingua, Xerais\nposted by Brétemas at 25.4.08\nPareceume magnífica esta iniciativa, promovida dende a Universidade de Vigo, coa intención de divulgar os contidos do decreto de promoción do galego no sistema educativo non universitario e de informarsobre a Europa plurilingüe.Este intelixente traballo en man común é o que debera ter feito hai case un ano a Consellaría de Educación e apropia Secretaría Xeral de Política Lingüística. Beizóns aos promotores.Marcadores: Lingua\nposted by Brétemas at 24.4.08\nA forza da túa asinatura\nNon coñecía este vídeo de Amnistía Internacional, premiado en Cannes en 2007.Vía Tíscar.Marcadores: Dereitos_humanos, Vídeos\nEste texto de Carlo Frabetti si é das pezas que animan a ler no Día do Libro e dos dereitos de autor. Como estoutra magnífica iniciativa de Espazo lectura, ou aqueloutra das Bibliotecas Municipais da Coruña.Marcadores: Lectura, Promoción do libro\nposted by Brétemas at 23.4.08\n"Máis libros", o anuncio\nO anuncio da campaña é xeitoso visualmente, aínda que me custa entender que non apareza, sequera nalgunha ráfaga, algún dos soportes convencionais de lectura, sexan os impresos ou as pantallas. Con todo, o máis frouxo, pareceume, o tópico de considerar a lectura como unha "actividade apaixonante", desbotando o concepto de utilidade na construción persoal. Mágoa que estes publicistas (entendo que coruñeses) non atinasen neste anuncio tanto como fixeron noutras ocasións anteriores.Marcadores: Lectura, Librarías, Promoción do libro, Publicidade, Vídeos\nImprenta de tipos móbiles\nVía: El futuro del libro.Marcadores: Edición, Vídeos\nposted by Brétemas at 22.4.08\nPolo pouco que puiden ver ata agora, a campaña Máis libros, incluída no Plan galego de Lectura, ten moi boas trazas. O concepto de lectura utilizado é o que vimos defendendo, situándoa por riba do soporte libro e do espazo onde se realiza. A aposta decidida pola libraría de cultura e pola biblioteca fundamental. O eslogan é moi acertado, vencellado a lectura cos valores da liberdade, subliñando así o seu carácter cívico. O deseño gráfico, baseado no protagonismo dos textos sobre diversos soportes cotiáns (briks de leite, rolos de facturas...) pareceume moi elegante. En definitiva, gustoume moito e levei unha boa alegría. A campaña promete. Porén, chamoume a atención, segundo puiden ver no vídeo da noticia de Vieiros, que na presentación da campaña da Consellaría de Cultura se colocasen sobre a mesa "monstros de libros" publicados por editoriais privadas co logotipo da Xunta de Galicia no lombo. Constitúe unha imaxe equívoca que pode levar a malentendidos e subliminalmente a afondar no prexuízo de sector subvencionado que dende tantos anos persegue aos editores privados galegos.Marcadores: Lectura, Promoción do libro, Publicidade\nA homenaxe á Enrique X. Macías\nO Máis alá de Vieiros publica unha anotación moi agarimosa e ben contextualizada sobre a homenaxe prevista ao noso amigo o músico Enrique X. Macías. Agardamos que as actividades previstas no mes de maio pola Consellaría de Cultura e a Concellaría de Cultura de Vigo estean á altura que se merece un dos nosos creadores máis interesantes da nosa contemporaneidade.Marcadores: Música\nposted by Brétemas at 21.4.08\nDespois de cinco anos de render moi bos servizos, esta madrugada un erro fatal ("kernel panic") estragou o meu vello mac de bola. Quedamos, pois, sen ordenador na casa (desacougado que estou con algunhas perdas de información), razón pola que estes días teremos moitas dificultades para manter actualizadas estas brétemas. Volveremos cando contemos cun novo (hai que buscar as mellores ofertas). Pregamos desculpas.Marcadores: Persoal\nCampo do Fragoso LIX\nSOUBO A POUCOOs pouco máis de catro mil resistentes espallados polas bancadas estragadas de Balaídos acudimos ao estadio con escasas esperanzas de saír minimamente satisfeitos. Habituados a unha tempada de xogo nefasto e resultados decepcionantes, a vitoria raquítica fronte ao Hércules sóubonos a pouco. Outra xornada máis, quedamos co mel nos beizos de poder gozar dunha vitoria ampla e de non sufrir o desacougo de pedir medrosos á hora nos minutos finais. Onte o Celta, sen facer un partido doutro xoves (a esta altura, os celtistas somos de moi bo conformar), mereceu un resultado máis avultado polas numerosas oportunidades que elaborou e por un xogo de calidade moi superior ao dun Hércules anémico e desorganizado. Sen ter apenas problemas defensivos e, cada vez mellor asentado no medio de campo, onde a parella Rosada-Michu vai collendo o seu punto, os nosos aseñoraron o partido durante oitenta minutos, nos que tiveron oportunidades abondas para acadar un resultado máis amplo. O gol de Okkas, no minuto trece, anticipándose na área pequena á defensa alacantina e rematando un saque de falta de Larena dende o lateral, prometía que poderíamos asistir, por fin, a un encontro tranquilo. Poucos minutos despois, Núñez culminou cun pexegazo raso, magnífico, unha combinación de toda a dianteira, acción que repetiu, ben entrada a reanudación, con outro formidable disparo, dende trinta metros, repelido pola escuadra, que botou na mesma liña de gol. Michu tamén puido marcar cun cabezazo que lambeu o poste. Outrosí sucedeulle a un Diego Costa famento de gol, mais que non tivo o seu mellor día: ao comezo da segunda parte, o poste malogrou a súa fermosa chilena dende a área pequena; tampouco tivo fortuna e serenidade suficiente, noutro par de ocasións, para canear ao porteiro no momento decisivo. O Hércules, un equipiño de veteráns, de capa caída, coma o noso, conseguiu desfacerse do control celeste no derradeiro treito do partido, no que conseguiu a súa única chegada, un formidable remate ao longueiro de Ión Vélez, que nos puxo un nó na gorxa, demostrando que este Celta, mesmo cando gaña, é un equipo agónico de seu. Con todo, a vitoria aforra desacougos e o medo a imprevistos de última hora, colocando aos celestes no camiño de comezar o proxecto da vindeira tempada. Antonio López ten a oportunidade de foguear aos canteiráns nas xornadas que restan. Unha boa oportunidade para recuperar a ilusión perdida.Etiquetas: Celta_VigoMarcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo do Fragoso, Celta de Vigo, Fútbol\nposted by Brétemas at 20.4.08\nNo artigo da semana critico a redución de horas de Filosofía, Historia e Educación Física, que a Consellaría de Educación introduce no decreto que regula o ordenamento e currículum do novo bacharelato. Fago miñas as palabras dos membros da asociación de profesores de Filosofía Sine Nómine que promoven un manifesto na rede sobre esta cuestión (pode asinarse aquí).Marcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo de Granada, Educación\nMemorable "Serán pola paz"\nA de onte foi unha noite moi emocionante e memorable. Un milleiro de persoas (1000, non me trabuquei) ateigaron o Teatro Caixanova para participar no Serán pola paz, onde presentamos os dous primeiros volumes da triloxía Educación e paz e celebramos o 25 aniversario de Educadores pola Paz. A presentación de Manolo Romón foi magnífica. Os discursos institucionais interesantes (especialmente o do alcalde Abel Caballero, que apostou por unha cultura de paz laica e pcomprometida). As intervencións dos autores dos libros acaídas (algunhas como as do teólogo Tamayo e o vicerreitor da Universidade de Lisboa, Luis Moita, extraordinarias). As lecturas dos poetas galegos e portugueses potentes. E as actuacións musicais memorables: Abe Rábade virtuoso, Uxía (a sorpresa non prevista no programa) saudosa e entrañable, e Berrogüetto (xa con Xavier Díaz) impresionante.Porén, e a pesar de todo o expresado (o acto alongouse durante tres horas), o verdadeiramente importante desta noite inesquecible foi a homenaxe que todos lle rendemos á figura de Xesús R. Jares, ese orfebre da cultura de paz. Suso é unha autoridade mundial en Educación para a Paz, como puidemos comprobar pola presenza no acto de persoas chegadas de Latinoamérica (México, Colombia e Chile) e de diversos lugares da península coa única intención de abrazalo e expresarlle o seu recoñecemento. Ao longo da noite, eu que son un sentimental incorrixible, non puiden evitar quedar invadido polas saudades de hai vinte e cinco anos, cando os dous tiñamos arredor de vinte e cinco anos, e desde o grupiño de Nova Escola Galega de Vigo abrimos este vieiro de loita contra o conformismo e a desesperanza no eido educativo. Con todas as beizóns para Suso Jares.Etiquetas: Xesús_R._JaresMarcadores: Educación, Eventos, Presentacións, Xerais\nposted by Brétemas at 19.4.08\nSe hai unha área no actual Goberno Galego da que nos poidamos sentir máis satisfeitos os cidadáns galegos progresistas é a da Consellaría de Vivenda. Dende o inicio da lexislatura, a conselleira do BNG Teresa Táboas ven acometendo un traballo rigoroso e teimudo chamado a provocar unha revolución de calado sobre aspecto tan complexo como é o da política de vivenda, un eido que afecta directamente á calidade de vida das persoas, ao rostro do territorio e, por que agachalo, tamén aos importantes intereses económicos en xogo (na construción de vivendas é onde se cocen hoxe as maiores fortunas). Despois de décadas de fracasos continuados das políticas públicas de acceso a vivenda (un dereito fundamental recollido na Constitución), a conselleira Táboas demostra que neste eido outra política é posible.O primeiro e grande acerto da conselleira foi deseñar unha política estratéxica integral que abordase de forma transversal todos os ámbitos do problema: o regulamento das vivendas rurais, a recuperación dos cascos históricos e cidades monumentais, a política de chan, o mercado de vivenda protexida, os estándares construtivos, a participación corresponsable das administracións autonómicas e locais na xestión edificatoria e urbanística… Eidos todos eles inseridos nun modelo racional e sostible de organización territorial do país, de compensación de desigualdades sociais e territoriais, e de atención ás novas realidades sociais e comunitarias, expresados cun estilo político renovado baseado na discreción, austeridade e diálogo sectorial, o que non lle impide o exercicio da firmeza necesaria na defensa dos intereses colectivos (como sucedeu co presunto fraude das vivendas protexidas de Navia).Entre o amplo abano de actuacións desenvolvidas nestes case tres anos de traballo do equipo de Teresa Táboas merecen o noso aplauso máis entusiasta pola súa afouteza as dúas “medidas corenta”: a que regula o solo urbanizable e as recentes “Normas do Hábitat Galego”. Non entendo, pois, a razón pola que os responsables socialistas da FEGAM, facendo seguidismo dos intereses dos construtores, pretenden boicotear a aplicación dunha norma aprobada polo goberno galego (onde eles están presentes). Ben debería o presidente Touriño clarificar a posición do seu partido. Este xogo partido non se entende.Etiquetas: Teresa_TáboasMarcadores: Política\nposted by Brétemas at 16.4.08\nEditar é sexi\nEsta anotación de Joaquín Rodríguez, con motivo da inauguración da feira do libro de Londres (onde anda estes días Fran Alonso, representando aos editores galegos), non ten desperdicio. A verdade é que ten razón a ministra de cultura británica, os editores, aínda que constituímos xeralmente a primeira industria cultural dun país (como sucede, tamén no caso galego), temos escaso poder de sedución sobre a sociedade e unha imaxe escasamente atractiva para a maior parte da cidadanía (só había que visitar a pasada semana a lánguida Feira do Libro de Compostela). Recuperar a capacidade de sedución que tivo a edición (mellor sería dicir, agora, a lectura) semella un reto que debemos afrontar.Etiquetas: EdiciónMarcadores: Edición, Lectura\nposted by Brétemas at 15.4.08\n14 de abril, Vigo\nMáis fotos, aquí.Etiquetas: RepúblicaMarcadores: Eventos, Política\nAs luces da República\nOs compañeiros da Asemblea Republicana de Vigo convidáronme a pronunciar unhas palabras con motivo da concentración republicana do 14 de abril. Reproduzo o texto que escribín.Estimados compañeiros e compañeiras:Reunímonos para recordar a xesta democrática que un día coma hoxe de hai setenta e sete anos protagonizaron os nosos avós. Facémolo sen nostalxia, sen saudades ningunhas, movidos pola convicción profunda de que aquel lume de esperanza acendido por eles o 14 de abil de 1931 continúa aceso na memoria de moitos corazóns, convencidos de que aqueles seus ideais de renovación democrática, de liberdade, de igualdade e fraternidade están hoxe plenamente vixentes. Aqueles ideais son, tamén, hoxe os nosos ideais.Todos sabemos que nos reunimos nun espazo emblemático da memoria republicana viguesa. En fronte nosa, no muro do león de Pedro Domeq, contiguo ao edificio “El Moderno”, quedaron sinaladas as marcas de fusilaría que o 20 de xullo de 1936 acribillaron, tras a lectura do Bando de Guerra do capitán Antonio Carreró Verges, a Lenin Moreda Vázquez, un rapaz de só catorce anos, que o profesor don Xesús Alonso Montero considera o primeiro mártir vigués da represión.Lembrar hoxe a efeméride do 14 de abril de 1931, un día que foi vivido pola xeración dos nosos avós como un auténtico estourido de alegría, é, ademais, un acto de estrita xustiza histórica; mais aínda nunha cidade como Vigo que, xunto a Eibar e Barcelona, se adiantou en proclamar, tras os resultados das eleccións municipais do 12 de abril, a chegada da nena bonita.Efectivamente, foi o tipógrafo socialista Enrique Heraclio Botana (logo fusilado o 27 de agosto de 1936 en Pereiró, xunto a outros mártires), quen, en representación da xunta republicana viguesa, izou na tardiña daquel martes, catorce, a bandeira tricor na viguesa casa do concello. Abríanse así cinco anos nos que se realizou un colosal esforzo de modernización social baseado na consideración da “pedagoxía como a auténtica ciencia de transformar as sociedades” e na declaración dunha guerra aberta contra o analfabetismo e a ignorancia. Afirmábase así o valor central da educación e da cultura como luces para o progreso e para a convivencia cidadá. Só, alicerzados sobre estes valores, crían os dirixentes republicanos, se podería lograr que España fose unha auténtica democracia.Estas ideas eductivas republicans, defendidas polos membros da Institución Libre de Enseñanza e do movemento de intelectuais rexeracionista, calaron tan fondo que, coa perspectiva do tempo transcorrido, debemos considerar a aquel período republicano como o dunha revolución educativa sen parangón na nosa historia. Tras a creación dunha escola primaria unificada (neutra, coeducadora, gratuita e obrigatoria), planificouse a construción de 27.000 mil escolas (2.200 en Galicia); acometéndose, tamén, a formación de mestres e pedagogos e a mobilización cultural promovida polo Patronato das Misións Pedagóxicas co obxecto, como sinalaba o director xeral de Instrución Pública Rafael Llopis, “de sacudir da modorra a esa España rural e inxusta que permanecía aferrada á tradición monárquica, liberando aos seus habitantes do caciquismo que caracterizou o réxime canovista e a ditadura de Primo de Rivera”.As Misións Pedagóxicas chegaron a Galicia en 1933 contando coa participación do inesquecible Rafael Dieste, ou doutras figuras galegas como o poeta Lorenzo Varela, o pintor Urbano Lugrís ou Otero Espasandín. En medio centenar de poboacións galegas desenvolveron exposicións pitóricas polo día e charlas e proxeccións cinematográficas pola noite, ademais de contribuír a montar bibliotecas escolares, un feito inaudito, daquela: só na provincia de Pontevedra creáronse 155 en dous anos.Aquelas luces educativas reformistas da Segunda República estendéronse ademais a un amplo programa de democratización e de procura de avances sociais: aprobouse o voto feminino, procurouse a incorporación da muller a algúns gobernos e procedeuse a separar a Igrexa e o Estado; aprobáronse os Estatutos de Autonomía de Cataluña, Euskadi e Galicia abríndose, por vez primeira, a posibilidade de construción dunha España plurinacional e do recoñecemento da súa diversidade lingüística e cultural.Setenta e sete anos despois, cómpre recoñecer aquel esforzo de vitalidade democrática e transformación modernizadora emprendido nun intenso tempo de entusiasmo, truncado infelizmente pola intolerancia dos que se alzaron contra o poder lexitimamente constituído e acometeron unha feroz represión xenocida.Xa é tempo de recuperar a historia e recoñecer dunha vez o esforzo realizado por todas aquelas persoas que prenderon e mantiveron contra vento e marea acesas as luces da República. Mais tamén este noso tempo é o acaído para expresar a vixencia e actualidade dos ideais republicáns de globalización de fraternidade, de finalización dos privilexios da igrexa e da coroa, de afirmación do laicismo na organización da sociedade, de honestidade e austeridade no exercicio do goberno e da profundización da participación da cidadanía na xestión do público.Compañeiros e compañeiras: manteñamos acesas as luces da República.Saúde e República!Viva República!O acto, cada ano máis concorrido, reuniu a máis de trescentas persoas.Etiquetas: RepúblicaMarcadores: Eventos, Historia, Política\nposted by Brétemas at 14.4.08\nCampo do Fragoso LVIII\nABURRIDOSPerdido o obxectivo do ascenso, un aburrimento insoportable asolagou Balaídos. O encontro vespertino do sábado fronte a unha decepcionante e temerosa Real Sociedade (que pola fraca actitude amosada, tamén vai ter moi difícil ascender) agoira que o derradeiro treito desta nefasta primeira tempada en segunda vai deixar as bancadas de Balaídos coma un auténtico ermo. Os poucos celtistas voluntariosos e pacientes que aínda acudimos ao estadio perdemos xornada a xornada os escasos azos que nos quedan nas nosas reservas de entusiasmo. Resulta absolutamente decepcionante contemplar o deambular apático e vencido do noso equipo sobre a lameira, incapaz de atopar un vieiro certo da vitoria ou de amosar sequera aos seus afeccionados resistentes que conta cunha alma aínda non completamente derrotada. Saíu a Real de Juanma Lillo co equipo moi adiantado, chegando con moita facilidade á portaría de Esteban, semellando que viña a facerse cun encontro vital para as súas aspiracións de ascenso. Cando os donostiarras mareaban co seu fútbol combinatorio aos celestes, un inesperado cabezazo de Lequi –tras un bo servizo de Larena dende o recanto e un estrepitoso fallo de marcaxe da defensa vasca– os puxo por diante no minuto vinte e sete. Mais, como xa é adoito, o espellismo dunha posible vitoria céltica non durou nin vinte minutos. Perdida a batalla do centro do campo, onde o traballo solitario de Michu (Rosada non compareceu neste partido) non abondaba para controlar o de Garitano e Martí, e sen bandas ningunhas por onde rachar, un recorte de libro a Lucas permitiu que Castillo centrase moi cómodo dende o extremo da área e que Díaz de Cerio empatase a pracer, cando remataba o primeiro tempo. Aí rematou o escaso fútbol que se viu no encontro. A segunda parte foi aburridísima. A Real achantouse, sometida a un pánico inexplicable e arrepiante, apaxando a pelota mais renunciando a arriscarse a levar un partido que tiña na man fronte a un rival tan endeble e desmotivado. O Celta defendeuse con certa orde e mesmo, nos minutos finais, co público adurmiñado e bocexante, amagou con algún contraataque de certo perigo, mais xa era tarde para intentar recuperar tanto tempo estragado. Finalizado tan aburrido “espectáculo”, tras o ritual minuto de asubíos da bancada dirixido ao señor Mouriño, os afeccionados collemos os paraugas para intentar defendernos do ballón. Coa que estaba caendo sobre Balaídos, mellor era abrigarse.Etiquetas: Celta_VigoMarcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo do Fragoso, Celta de Vigo, Fútbol\nEste programa de TV3 non podía ser emulado en galego pola TVG?Vía Laie CCCBMarcadores: Literatura infantil e xuvenil, Televisión, Vídeos\nposted by Brétemas at 13.4.08\nNo artigo da semana, con motivo da celebración o vindeiro venres en Vigo do Serán pola paz, realizo un breve percorrido polo traballo do grupo Educadores pola Paz de Nova Escola Galega. Recomendo moi vivamente participar neste acto literario-musical no que presentaremos os dous primeiros volumes da triloxía Educación e paz. Sei que aínda quedan unhas poucas entradas. É moi previsible que completemos o aforo de case 800 persoas. As entradas poden retirarse nas oficinas da Concellaría de Educación de Vigo.Etiquetas: Educadores_pola_PazMarcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo de Granada, Dereitos_humanos, Educación, Presentacións\nO escultor australiano Nicholas Jones fai estas pezas a partir de libros. Os libros impresos, ademais de para ser lidos, poden ser transofrmados e moldeados como arxila?Vía Alessandro Martins. A quen lle interese esta utilidade pode consultar outras anotacións sobre "arte con libros".Marcadores: Artes Visuais, Libro\nposted by Brétemas at 12.4.08\nDende hai unha semana estamos desenvolvendo unha versión beta do primeiro blog da editorial. A nosa intención é utilizalo como soporte de comunicación de noticias, presentacións e novidades e de participación dos lectores e lectoras. Pretendemos, ademais, utilizar algunhas das utilidades que nos proporciona a ferramenta para publicar algúns monográficos. Unha vez consolidado e mellorado este primeiro modelo, queremos abrir outros blogs especializados no ámbito educativo e de fomento de lectura. Cremos que esta rede de blogs debe ser o eixo da nosa comunicación editorial na rede.Etiquetas: XeraisMarcadores: Blogs, Xerais\nposted by Brétemas at 10.4.08\nEsta mañá gustei moitas das opinións de Xaime Corral, o presidente da Federación de Libreiros de Galicia, recollidas nunha entrevista que publica Faro de Vigo, con motivo da celebración dos premios Irmandade do Libro en Sanxenxo, onde acudiremos o vindeiro sábado. Corral, un dos mellores coñecedores do mundo da lectura en Galicia, defende a dimensión cultural da libraría, ao tempo que diagnostica algúns dos principais problemas do sector do libro:"Lo digo un poco sarcásticamente cuando se habla de que los jóvenes no leen. Me pregunto qué leen nuestros políticos, los jueces, los médicos, los periodistas, y me temo que si lo vemos, nos llevaríamos una sorpresa o un disgusto, ¿los jóvenes no leen pero los médicos, los jueces o los periodistas sí? El mejor consejo es leer y dar ejemplo.""El librero es un profesional que además de vender un producto cultural informa, prescribe, habla, en un lugar, la librería, que es un espacio para la convivencia. Hay que potenciar la dimensión cultural del negocio, convertir a la librería en epicentro cultural del barrio y no tardar ni un minuto más en aplicar las nuevas tecnologías.""Hay estudios que indican que se producen un millón de ejemplares al día, y estamos ante esa disyuntiva: publicar más o mejor, y mi opinión es que necesitamos entrar en un capítulo sosegado, parar la indigestión de títulos, publicar menos y de mayor calidad."Etiquetas: Xaime_CorralMarcadores: Librarías\n| View | Upload your ownVía Tiscar.Marcadores: Blogs, Slideshare\nposted by Brétemas at 8.4.08\nMoi oportuna a proposta de hoxe de Ferrín sobre a necesidade de ampliar os Premios Nacionais de Cultura aos diversos xéneros literarios.Diante do debate social suscitado, quizais conviría que os responsables da Consellaría de Cultura explicasen como entenden a posta en marcha do artigo 21 da Lei do libro e a lectura, aprobada por unanimidade do Parlmento Galego e co apoio de todo o sector do libro, no que se fai referencia a "Premios, bolsas e outros recoñecementos". En concreto o artigo establece e este teor:"A Xunta de Galicia outorgará, en colaboración cos axentes do sector, os premios da edición de Galicia ás mellores obras publicadas en galego cada ano –narrativa, poesía, teatro, ensaio e literatura infantil e xuvenil–, á mellor tradución, ás obras mellor editadas e aos mellores labores editorial e de fomento da lectura, ás obras mellor ilustradas e outros".Se non nos trabucamos na interpretación do texto, estes premios da edición non deberían ser incompatibles coa convocatoria dos anunciados Premios Nacionais de Cultura. Razón pola que agardamos a súa próxima convocatoria, o que constituiría unha excelente e moi agardada noticia para o mundo da lectura en galego.Etiquetas: Premios_Nacionais_CulturaMarcadores: Cultura, Premios\nposted by Brétemas at 7.4.08\n"O señor Lugrís e a negra sombra", Premio da Crítica 2007\nEstamos entusiasmados coa noticia. Dende que no mes de agosto pasado anunciamos a súa aparición crimos que O señor Lugrís e a negra sombra era unha obra das importantes. A crítica recoñézeo. Beizóns e abrazos para Luís, un dos nosos novelistas primeiros.Etiquetas: Luís_Rei_NúñezMarcadores: Autores, Narrativa, Premios, Xerais\nposted by Brétemas at 6.4.08\nMoi xeitosa a ampla reportaxe de Faro de Vigo sobre a actual "revolución da tradución" no mundo editorial galego e as dificultades dos tradutores e tradutoras. Algunhas das anécdotas que contan as tradutoras son magníficas. Quedo con esta prodixiosa que conta Marga Rodríguez Marcuño, a tradutora d' O segundo sexo: "Recordo ese momento en que acabo a derradeira revisión do prólogo na madrugada do día 9 de xaneiro (de 2008), xusto 100 anos despois de ter nacido Simone. Ela nacera ás catro da mañá". A iso podemos chamalo "providencia laica".Marcadores: Traducións\nNo artigo da semana, diante da intención da Autoridade Portuaria de Vigo de acometer novos recheos na Ría, propoño unha reflexión historica que pode axudar a entender a irracionalidade coa que se levou sempre o proceso de crecemento do porto. Levamos cento cincuenta anos empedrando o noso primeiro patrimonio. Con certeza que debería haber outra solución para a potenciación do porto de Vigo que non pasase por estragar a plataforma do noso anfiteatro.Etiquetas: Ría_VigoMarcadores: Artigos Faro de Vigo, Campo de Granada, Medio_Ambiente, Vigo\nAledeimei moito do nomeamento da Margarita Ledo Andión como novo membro da Academia Galega. Un recoñecemento xustísimo á traxectoria de Marga, vencellada ao mundo da creación literaria, do audiovisual e da comunicación, un perfil que moderniza a institución e a obrigará a dialogar máis estreitamente coa contemporeneidade. Ao mesmo tempo, a presenza de Margarita axuda a reparar o carácter patriarcal da Academia, onde a presenza de mulleres, a pesar das últimas incorporacións, é cativa.No entanto, fago miñas as palabras de Fran Alonso reivindicando a entrada na Academia de María Xosé Queizán, unha personalidade fulcral da cultura galega dos últimos cincuenta anos, que dende hai moito tempo xa debería de formar parte da institución. María Xosé, alén do seu compromiso político feminista, toca con alento todos os paos da nosa creación cultural: narradora, poeta, autora dramática, ensaísta, tradutora, directora de hai vinte anos dunha revista de cultura, activista a prol da lingua e non sei cántas cousas máis. Beicemos a entrada merecidísima de Margarita Ledo Andión, a seguinte incoporación debería ser a de María Xosé Queizán.Etiquetas: Academia_GalegaMarcadores: Autores, Beizóns, Cultura\nposted by Brétemas at 5.4.08\nHoxe Faro de Vigo publica dúas páxinas do debate que sobre o futuro das industrias culturais en Galicia mantivemos con José Antonio Perozo e Ignacio López Chaves. Ao longo da conversa insistín no que entendo son as catro liñas básicas para o desenvolvemento das industriais culturais en Galicia e en galego:"Primeira, unha política cultural pública de carácter transversal, de carácter estratéxico, que ata de agora non existíu; segunda, vencellada á normalización lingüística como sinal de identidade cultural; terceiro, a internacionalización, porque non somos un sector somentes interior; por último, a creación de industrias culturais ten que estar vencellada á innovación tecnolóxica, se non, non hai futuro".Etiquetas: Industrias_CulturaisMarcadores: Cultura\nPublicouse unha interesante WebQuest sobre a figura de Xosé María Álvarez Blázquez, deseñada polos responsables das bibliotecas escolares do IES Afonso X O Sabio (Cambre) e o IES de Fene. Un recurso didáctico valioso para traballar nos centros de ESO a homenaxe do 17 de maio.Por outra banda, dende a editorial estes días mandamos a fabricar A cidade e os días, obra que publicamos en colaboración co concello de Vigo; Xosé María Álvarez Blázquez. Unha Fotobiografía, volume preparado por Afonso Álvarez Cáccamo e Xosé María Álvarez Blázquez. Unidade didáctica, preparada por Irene Pérez Pintos. Rematamos así o proxecto de publicacións sobre a figura tan querida e salientable de don Xosé María.Etiquetas: Xosé_María_Álvarez_BlázquezMarcadores: 17_de_maio, Bibliotecas, Recurso_didáctico, Xerais\nposted by Brétemas at 3.4.08\nMañá falaremos nos Encontros do Plan de mellora de bibliotecas escolares sobre "A lectura en galego no marco da nova literacidade: o caso dos blogs". O máis pavero do asunto é que vai ser retransmitido en directo por Internet. Agardo non estar moi espeso ás catro da tarde. Prego, polo tanto, que as persoas que o vexan sexan benevolentes. Non me vin noutra coma esta.Etiquetas: Bibliotecas_EscolaresMarcadores: Bibliotecas, Eventos\nposted by Brétemas at 2.4.08\nHoxe recibín na caixa de correo un saúdo dende Barcelona do neto de Ángela Iglesias Rebollar, unha das mulleres asasinadas ás que recordabamos no noso artigo do domingo. O correo, moi agarimoso, achega información moi clarificadora sobre a peripecia de Ángela e do seu home (José Niebla García). Polo seu indubidable interese histórico transcribo tres dos seus parágrafos:"Veo que de mi abuela es quizá de la que menos información tenéis y me ofrezco para contaros lo que sé, que tampoco es mucho. Hace un par de años, mi padre (es el José que mencionas en tu texto) y yo pedimos permiso al Ministerio de Defensa para consultar el archivo militar del Ferrol. Allí encontramos el legajo de un consejo de guerra a uno de los "fuxidos" que mi abuela tenía refugiado en su casa y allí también encontramos por primera vez testimonios directos de cómo mis abuelos perdieron la vida. Mejor dicho, se la quitaron violenta y salvajemente. En el legajo aparecen las declaraciones de los que participaron en la redada y como poco después aparecieron los cadáveres de mis abuelos asesinados por balas por la espalda. Y muchos comentarios sobre el hecho de que mi abuela era "protestante" y desafecta al régimen.También tengo testimonios de como guardias civiles y falangistas participaron en aquellos hechos. No sé donde estan los cuerpos de mis abuelos, pero si se que su recuerdo está vivo en nosotros, especialmente en mi padre, que se quedó huérfano a los 4 años. Y no sólo perdió a sus padres, también le separaron de su hermano Eliseo, a quien no volvió a ver hasta transcurridos 40 años, en la década de los 70.La hermana de Angela Iglesias, Maruja, aún vive. Es mi abuela-madrina. Cumplió 100 años el pasado mes de octubre..."Moito agradecemos esta información que axudará a restaurar a memoria de Ángela Iglesias Rebollar e José Niebla García. Grazas, moitas grazas.Etiquetas: Memoria_históricaMarcadores: Historia, Vigo\nTen moi boa pinta o programa da IIª Feira do proxecto-edición.Clicando na imaxe pode lerse o programa.Etiquetas: Proxecto-ediciónMarcadores: Artes Visuais, Edición, Eventos\nIIº Premio Teatro Radiofónico\nDespois de fallado o IIº Premio de Teatro Radiofónico, hoxe ultimamos a entrada en imprenta do libro e do cedé coas tres obras premiadas. A presentación está prevista para o 17 de abril no Teatro Principal de Pontevedra e a comercialización do libro cedé nas librarías para a derradeira semana de mes.Etiquetas: Radio_GalegaMarcadores: Premios, Teatro, Xerais\nA sección do IBBY de Thailandia foi este ano a designada para preparar o texto e o cartel da xornada do 2 de abril, Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil. O autor do texto e do cartel foi Chakrabhan Posayakrit. Traducimos o texto, a partir da versión española de Laura Canteros (Imaginaria):"Os libros iluminan, o coñecemento encantaA busca de coñecemento mediante a lectura debe ser unha prioridade e é fundamental estimulala dende a infancia.Na miña opinión, sobre a base dunha cultura e tradición sublimes, dende tempos inmemoriais inculcouse nos nenos thailandeses o desexo de adquirir coñecemento por medio da lectura. Os pais son os seus primeros mestres e os relixiosos son os seus mentores éticos, os que guían e educan intelectual e mentalmente aos mozos tanto en asuntos terreais como espirituais.Para crear esta pintura inspireime en recoñecidas tradicións thailandesas, que comprenden dende a narración de contos aos nenos ata a aprendizaxe mediante a lectura de textos escritos sobre follas de palmeira que se colocan sobre pequenas mesas pregables deseñadas exclusivamente co propósito de ler.Os contos escritos sobre follas de palmeira adoitan provir da tradición budista. Relatan a vida de Buda e transmiten as historias dos "jatakas"* coa noble intención de cultivar as mentes novas e infundir nelas fe, imaxinación e principios morais.Chakrabhand Posayakrit* "Jataka" (en pali e sánscrito, "nacemento"): Colección de contos recompilados arredor do século IV a.Xto. cuxos protagonistas son o Buda (en sánscrito, "iluminado") e os seus discípulos en encarnacións previas. No imaxinario popular considéraselles perlas de sabedoría que abrollaron dos beizos de Buda (Siddharta Gautama) en persoa. Cada conto comeza cunha reflexión sobre o feito que motiva o seu relato e remata coa identificación por parte do Buda dos personaxes da anécdota introdutoria con persoas do pasado. Caracterízanse pola súa diversidade e humor. Divídense en "jatakas" canónicos, que suman 547 e nos que a encarnación previa do Buda é sempre un ser humano, e en "jatakas" non canónicos, relatos folclóricos anteriores á aparición do budismo aínda que os seus personaxes principais se identificaron co Buda e os seus discípulos e nos que o Buda encarnou nun animal durante as súas vidas pasadas. En todos os casos o Buda exemplifica unha virtude que o relato busca inculcar.Os "jatakas" inspiraron numerosas obras de arte, en especial pinturas e esculturas, en todo o ámbito de influenza do budismo e recoñéceselles como antecedente de obras literarias universais como as fábulas de Esopo."Clicando no texto, agrándase a ilustración.Etiquetas: Día_Internacional_Libro_Infantil_XuvenilMarcadores: Efemérides, Literatura infantil e xuvenil\nposted by Brétemas at 1.4.08\nJürg Schubiger, premio Andersen 2008\nO autor suízo Jürg Schubiger foi o gañador do Premio Andersen 2008 (o nobel da LIX), anunciado onte na Feira de Bologna. O pasado ano publicamos Así comezou todo, un libro que escribiu xunto co poeta Franz Hohler. Schubiger combina a actividade de escritor coa de psicoterapeuta en Zürich e Tessin. As súas primeiras historias publicáronse en 1971 baixo o título Die vorgezeigten Dinge, cun prólogo do propio autor que comeza coas seguintes palabras: "Presentar a Jürg Schubiger é un gran pracer, pois levou a vida dun auténtico poeta. A súa mocidade está marcada por continuas expulsións de diferentes centros escolares, así como por oficios da máis diversa índole, como xardineiro no sur de Francia, viticultor en Tessin e leñador en Córsega. Tampouco lle falta a experiencia de interromper a súa formación como cortador de cartón cando estaba a piques de rematala, e finalmente a súa obstinación por recuperar o tempo perdido preparando de forma autodidacta o bacharelato, indo á Universidade de Zürich e mais escribindo unha tesiña sobre A metamorfose de Kafka".Dende 1978, Schubiger dedícase sobre todo a escribir historias para nenos. Entre nós é coñecido só por dúas obras: Cuando el mundo era joven todavía, obra pola que obtivo o Premio Nacional Alemán de Literatura Infantil, e polo xa citado Así comezou todo. 34 historias sobre a orixe do mundo, traducido para o galego por Patricia Buján.Na categoría de ilustración, o Andersen 2008 foi para Roberto Innocenti, de quen Kalandraka publicou o seu extraordinario Pinocchio e A historia de Erika.Estes Andersen son dúas oportunidades para volver sobre a obra destes autores fundamentais, dos que afortunadamente xa hai unha mostra das súas obras en galego (o que demostra a madurez da nosa oferta).Etiquetas: AndersenMarcadores: Autores, Literatura infantil e xuvenil, Premios, Xerais\nNome: Brétemas Local: Vigo, Galicia, Spain Visualizar meu perfil completo\nMedio Ambiente Medios Música Narrativa Novidades\nArume dos piñeiros As túas balas\nCroquesDas orixes de marzo\nDor na retinaElianinhaEmerecindoEngalego


V EDICION DOS PREMIOS DO PLAN DE EMPREGO LOCAL | Cersia\nV EDICION DOS PREMIOS DO PLAN DE EMPREGO LOCAL\nMediante Resolución de Presidencia n.º 2022/23386, do 12 de maio, aprobáronse as bases reguladoras da V edición dos Premios do Plan de Emprego Local (PEL-EPR PREMIO)\nEstablécense tres categorías de premio, polo que cada participante poderá presentar a súa candidatura a unha das categorías que se regulan a continuación:\n1.ª CATEGORÍA: premio á mellor iniciativa empresarial nova, para pequenas e medianas empresas, microempresas e autónomos/as que iniciasen a súa actividade empresarial nas anualidades 2021 ou 2022, sempre con anterioridade á publicación da convocatoria no BOP\n2.ª CATEGORÍA: premio á mellor iniciativa empresarial consolidada, para pequenas e medianas empresas, microempresas e autónomos/as que comezasen a súa actividade empresarial durante a anualidade 2017 ou con anterioridade e a mantiveran ininterrompidamente desde a súa alta\n3.ª CATEGORÍA: premio á mellor asociación empresarial, para asociacións, clústers, agrupacións e federacións de empresarios e empresarias da provincia da Coruña.\nPequenas e medianas empresas, microempresas e autónomos/as:\n-Anexo de memoria de candidatura (máx. 7 páxinas).\n-Certificado de situación censual actualizado expedido pola Axencia Estatal da Administración Tributaria\n-- No caso de microempresas, pequenas e medianas empresas e asociacións empresariais, a escritura de constitución da entidade e as súas modificacións ou variacións posteriores no caso de que as houbera, ou calquera outro documento análogo no que figuren os estatutos, estipulacións ou contratos privados, así como a súa inscrición no rexistro público correspondente.\n-– No caso de empresarios/as individuais, informe da vida laboral actualizado expedido pola Tesourería Xeral da Seguridade Social onde figure a data de alta no RETA ou mutualidade correspondente\nAsociacións empresariais e clústers\n-Anexo de memoria de candidatura (máx. 7 páxinas)\n-Estatutos da asociación e as súas modificacións ou variacións posteriores, no caso de que as houbera\nO anexo de memoria da candidatura estará dispoñible para a súa descarga na plataforma SUBTeL, estruturarase seguindo os criterios de valoración regulados na base 9 e non excederá de sete páxinas. No caso de que a memoria presentada exceda esta extensión non se valorarán as páxinas que nela figuren a partir da oitava, esta incluída. Exclúense do cómputo as páxinas que complementen a memoria, como os índices, as portadas e os anexos.\nO Premio vai dirixido a pequenas, medianas empresas, microempresas, autónomos/as e asociacións e clústers empresariais que cumpran os requisitos que se especifican a continuación\nRequisitos que deben cumprir as pequenas, medianas empresas, microempresas e autónomos/as:\n– Ter o domicilio fiscal e social nun concello da provincia da Coruña.\n– Ter exercicio económico continuado na actividade empresarial durante o período de tempo establecido na categoría á cal se presenta a candidatura.\n– Atoparse ao corrente no cumprimento das súas obrigas coa Facenda Pública, coa Tesourería Xeral da Seguridade Social e coa Deputación da Coruña.\n– Non ter concedidas ou solicitadas axudas por importe superior ao límite establecido polo réxime de minimis, para o sector profesional no que desenvolve a actividade económica a entidade, nesta anualidade e nas dúas anteriores.\n– No caso de persoas físicas, estar dadas de alta no Réxime Especial de Traballadores Autónomos (RETA) ou en calquera outro réxime especial por conta propia da Seguridade Social, ou como mutualista de colexio profesional con data anterior á data de publicación da convocatoria e sempre tendo en conta o requisito de antigüidade especificado en cada categoría.\n– No caso de persoas xurídicas, estar inscritas no Rexistro Mercantil ou rexistro público correspondente con data anterior á data de publicación da convocatoria e sempre tendo en conta o requisito de antigüidade especificado en cada categoría.\nRequisitos que deben cumprir as asociacións e clústers empresariais:\n– Ter domicilio fiscal e social nun concello da provincia da Coruña.\n– Estar legalmente constituído/a con anterioridade á data de publicación da convocatoria no BOP.\n– Ter un número mínimo de 25 socios/as ou partícipes na data de publicación da convocatoria no BOP.\n– Estar ao corrente no cumprimento das súas obrigas coa Facenda Pública, coa Tesourería Xeral da Seguridade Social e coa Deputación da Coruña.\nBoletín Oficial da Provincia de A Coruña nº 93 do 18 de maio de 2022\nBoletín Oficial da Provincia de A Coruña nº 98 do 25 de maio de 2022