Ziele na kraterze. Wańkowicz Melchior - PDF Free Download\nZiele na kraterze. Wańkowicz Melchior\nDownload "Ziele na kraterze. Wańkowicz Melchior"\n1 Wańkowicz Melchior Ziele na kraterze Kiełkowanie. Wielkopolskie niemowlęctwo. Najpierw był embrion. Potem było w łonie matki zamknięte pulsujące Ŝycie. Wreszcie był dziecinny pokój świat nie do ogarnięcia w całym swoim ogromie, całej niespoŝytej róŝnorakości. Dla opanowania tego pokoju przebyć dopiero trzeba było całe epoki poprzez rozróŝnianie poszczególnych sprzętów. Nim się ogarnęło dziw nad dziwy kończenie się miękkości dywanu i poczynanie się twardości podłogi, uchylanie się jednego, z lekka poznanego świata i ukazywanie się drugiego, absolutnie nierozpoznawalnego, którym było wnętrze szafy po rozwarciu się drzwi, nim się opanowało wstrząs, jakim jest odbicie w lustrze, i zupełnie przechodzące pojęcie zjawisko szyby, po której z tamtej strony łazi mucha dumną opoką, z której szły dzień w dzień te wspaniałe podboje, było głębokie łóŝeczko, kolebusia, obciągnięta kretonem, mieszcząca w sobie zasiedziałe sprawy: kołderkę, przyjemnym ciepłem podpełzającą pod brodę, ściankę kolebusi, łaskawym cieniem wstającą między oczkami, zapuchającymi na sen a dalekim mŝeniem nieznanej lampy, sztucznego kota z obcmoktanym ogonem. To łóŝeczko ląd stały, prowincja pierwsza, z której powstaje imperium Ŝycia, brania wypadowa w awanturę świata zewnętrznego pozostaje przez długie lata dziecinne czymś mającym znaczenie nadnaturalne. Jeśli w tym czymś nadnaturalnym zdarzy się jakiś ewenement, jest on przyjmowany z maksimum wzburzenia: takim jest zasiusianie prześcieradła, kiedy się juŝ wyawansowało do wysadzania na nocniczek, wetknięcie się nagłe psiej głowy za siatkę, wtargnięcie konika polnego, spadnięcie w nocy poduszki na podłogę. Bezradność dramatycznego powiadamiania Mamy, śpiącej obok: Mama paduśka zgubiła się, jest równie alarmistyczna, jak na przykład byłby pewnego dnia komunikat, Ŝe znikły kopalnie węgla i juŝ odtąd będzie zimno.\n2 ŁóŜko czasem zdradzało. Matka, wróciwszy późno, zastawała dwie skostniałe figurki śpiące na kołdrach. PołoŜyły się tak, Ŝeby nie zasnąć i doczekać Mamy. Licha tam!... Zdradziło i wciągnęło łóŝeczko. Mama to rozumie ten związek z łóŝkiem. Mama jest duŝa opanowała juŝ nie tylko dręczącą zagadkę muchy za szybą, jest nie tylko bez ceremonii z wnętrzem szafy, ale przemierzyła lądy, od których w głowie się mąci. A i teraz jednak, kiedy dozna krzywdy od Olbzyma smyka do łóŝka. Olbzym, którego korci własna niegodziwość, po chwili pyta dosyć niepewnym głosem: Co ty tam robisz? Siedzę sobie odpowiada głos z łóŝka-fortecy. Jest w tym zaznaczenie skrzywdzenia, anons, Ŝe pozycje są ufortyfikowane, ale Ŝe istnieje gotowość do pertraktacji. To łóŝeczko dziecinne to był pierwszy cypel nowego Ŝycia, wynurzającego się z topieli, rozpoczynanego w mieszkaniu na trzecim piętrze warszawskiej kamienicy czynszowej na Elektoralnej. Front kamienicy zajęty był przez sklep gotowych ubrań pana Segała; w oknach sklepu stały zabójcze brunety z wosku w tandetnych ubraniach; w bramie pyszniły się gabloty pana Piekacza, fotografa, który miał pracownię w podwórzu; okna naszego mieszkania wychodziły na toŝ samo zaplute podwórko, na którym chrypiały zaropiałe dziady; mieszkanko to na trzecim piętrze nie miało windy, elektryczności, łazienki, miało za to pluskwy o Ŝelaznych zasadach i ubikację zrujnowaną. Było zimno. Na opał nie było nas stać. Przed urodzeniem pierwszego dziecka matka jego została poraŝona nieszczęściem: w lipcu 1919 roku polegli w odstępie trzytygodniowym jej jedyni, nad wszystko ukochani bracia. Jako starsza siostra w domu, który za ich wczesnego dzieciństwa odumarła matka, była ich opiekunką. Teraz, kiedy powstawała Polska i zdawało się, Ŝe rozpocznie się nowe Ŝycie, zabrakło ich. Kiedy Krysia wreszcie przyszła na świat w tym zimnym mieszkaniu na Elektoralnej, matka jej nie była zdolna do Ŝycia. Przenosząc dziecko do przewijania, trzymała je kurczowo w obawie, Ŝe wypadnie... przez okno. Problemat wygotowania butelki, ugotowania kaszy, kaŝdy element realnego świata był skomplikowaną nad siły czynnością. Świat ten przesiąkał brzydotą. Na pierwsze miejsce wypychała się ohydna wysiedziana zielona kanapa, na której trzeba było słać wieczorem pościel dla męŝa. Przy mijaniu manekinów pana Segała, gablot pana Piekacza, naleŝało wyrobić w sobie całą skomplikowaną dyscyplinę niewidzenia. Ratunki nikłe były i słabe: batik zielony, ukająjący lampę... hejnał z wieŝy straŝackiej w koszarach Mirowskich... tani kwiatek od przekupki za pobliską śelazną Bramą. I dziecko nie było zdolne do Ŝycia. Konało z przeŝyć matki i nie mogło oddychać w tym świecie. Dusiło się. lekarze mówili astma, mówili fałszywy krup. Trzy lata gościły w domu butle z tlenem, wilgotne prześcieradła wisiały dokoła kolebki. Dopiero pediatra, doktor Szenajch, odkrył, Ŝe te duszności są na tle nerwowym, i z wolna wyprowadził z tego dziecko jakąś surowicą sprowadzoną z ParyŜa. Tak zapewne po wybuchu wulkanu ziele na kraterze puszcza ponownie pierwsze pędy ze spopielałego gruntu z trudem i niełatwo. Pomagają mu ptaki, wiatry nanoszące, słońce, woda i bieg lat. Pomagali koledzy chłopców, narzeczona poległego brata i takŝe pomagał płynący czas. śołnierze z- pancerki przysyłali delegacje, prezenty, krzyŝyk złoty, kołderkę, misiulka. PrzyjeŜdŜali na urlopy, stawali spartym murem dokoła kolebki, patrząc ponuro i bezradnie. Czy jednak wyŝyje?... Czy wzrośnie?... Czy na wypalonym miejscu pójdą pędy? Wanda, narzeczona Staśka, siedziała całe noce przy chorej Krysi. Nie zdąŝyła sfotografować się na prośbę Staśka w tym krótkim narzeczeńskim okresie przedzielonym teraz przez przepaść\n3 martwego czasu. Chciała zostawić Krysi fotografię narzeczeńską. Poszła do fotografa w jasnej wiosennej sukience, z bukiecikiem kwiatów, usiłowała uśmiechać się wesołym dziewczyńskim uśmiechem. Popiół z kataklizmu dziejowego sypał się na dom, ludzie ratowali się, jak mogli. Czy dzięki tym lekom paryskim, czy teŝ dzięki tym lekom serc ziele na kraterze przechorowało wejście w Ŝycie i poczęło rosnąć. Dwudziestokilkuletni ojciec rodziny był równieŝ nie przygotowany do Ŝycia. Wychowano go w naboŝnej obawie pokoleń przed stratą majątku. Taki, co stracił majątek, szedł na rezydenta albo zmywał się z oczu sąsiadów w nieznany świat i na pewno gdzieś teraz nocuje po ławkach w parkach miejskich. A właśnie on stracił majątek, świat otaczający był obcy, siły własne niewiadome i wiara w moŝność zarobienia czegoś bardzo mglista. Tymczasem juŝ wzburzona fala historii wygładzała się drobnym ciurkiem napływających na wystawy sklepowe towarów. Po latach uniesień zrobiło się w mieszkaniu na Elektoralnej szaro i bezradnie. Z tych lat we wspomnieniu moim pozostaje deska klozetowa. Dłu-gośmy cierpieli jej brak, nie przypuszczając, Ŝe naszą kieszeń stać na inwestycje. Wreszcie dowiedziałem się ze zdumieniem, Ŝe kosztuje drobną sumę, i przyniosłem ją z triumfem. Odtąd w języku rodzinnym mówiło się: A moŝe to jest jak z tą deską? Co po Mickiewiczowsku znaczyło: Mierz siły na zamiary. Wsparty o to doświadczenie, postanowiłem dokończyć zaczęte przed wojną prawo, bo posiadany dyplom Szkoły Nauk Politycznych był według oceny teścia (który swoje Dobrogoszczyce wymienił na kamienice, a te z kolei na błyskawicznie spadające marki) dobry dla dziedzica Jodańc, ale nie dla człowieka, który musi zarabiać. Zredagowałem więc numer kresowy Świata zastrzegłszy połowę dochodu z ogłoszeń jako honorarium, kupiłem najlepszą, jaka była, lampę naftową, zapakowaliśmy w pieluszki wciąŝ chorą Krysię i pojechaliśmy na pół roku mego końcowego kucia do brata w Poznańskie, gdzie Tol, wróciwszy z kampanii pod zagończykiem Dąbrowskim, uczepił się dzier-ŝawczyny. Tam właśnie przyszła na świat następna córka, Tili. Rodząc się, z punktu zademonstrowała, Ŝe zamierza iść przez Ŝycie w sposób lŝejszy niŝ starsza siostra: po prostu, wybrawszy niedzielne popołudnie, kiedy wszyscy byli w kościele, skorzystała, Ŝe Mama przechodzi od okna, pod którym bawiła się Krysia, na łóŝko, wycelowała, gdzie miękko i wypadła głową na dywanik przy łóŝku. Domownicy otoczywszy kolebkę maleńtasa, którego znaleźli w wyśmienitym humorze, kiwali głowami. Krysia, licząca rok i dziesięć miesięcy, zajrzawszy do kolebki rozpromieniła się: Rąćki tili... Nóziećki tili pokazywała rozstawionymi paluszkami malusieńka tilitili... Wobec czego nazwa Tili, uŝywana Ŝartobliwie, zdawałoby się przejściowo, przylgnęła. ŁóŜeczko Tili stało więc w Jerce. Jerka była to dzierŝawa domeny państwowej, którą Tol otrzymał na osiemnaście lat. Mały domek ekonomski stał na skrzyŝowaniu szos: Leszno Śrem i Kościan Gostyń. Do tego domku spłynęły jakimś cudem ocalałe rozbitki: jakieś trochę trofeów z polowań najstarszego brata w Afryce i w Azji. Jakieś obrazy Walentego Wańkowicza. Czechowicza, Smuglewicza, rękopisy Bartelsa, nieco portretów rodzinnych; wszystko to w tym domku przy skrzyŝowaniu dwu szos, dwu traktów, przy skrzyŝowaniu jakichś nie w pełni nam wówczas znanych rzutów idących z głębi dziejów w głąb przyszłości. Sześć głowin dziecinnych znowu rosło ze stratowanego Ŝycia. Jur, Hania, Rom, Irenka Tolów; Krysia oraz Tili nasze. Naokół był pas pól buraczanych, swąd gorzelni, zgrzyt wąskotorówki, tak zwanej bimby, bo jechała, ostrzegając dzwonieniem w wielki dzwon. Dalszy pas jaśniewielmoŝnych sąsiedztw, połączonych wszelakim powinowactwem, które najeŝdŝały rajdami gwiaździstymi domek przy\n4 zapylonym trakcie. Coś widać emanowało z tych starych portretów i z tych ludzi startych w pierwszym ruszeniu międzyepoki. Spotkały się dwa ziemiańskie elementy wschodni i zachodni. Zabawnie, oni tam w Poznańskiem mimo pałaców, lokai, aut byli bliŝsi ludu i bardziej demokratyczni, a zarazem bardziej obskuranccy i bardziej prostaczkowaci, a równocześnie więcej cywilizowani. W parafii kościańskiej, w której osiedli Tolowie, ziemianin utytułowany przepraszał parafię ustami proboszcza z ambony za zgorszenie, jakiego był powodem, rozstając się z Ŝoną. Wszystko tu się wykładało kawę na ławę, po prostu i po BoŜemu. W Gazecie Polskiej wychodzącej w Kościanie ktoś bona fuk rewokował, iŝ nieprawdą jest, co rozgłaszał, jakoby ksiądz proboszcz Ŝył ze swoją gospodynią. Dzieci nieprawych omal nie było, bo sprawcy byli za kark doprowadzani do ołtarza. t Kobiety po urodzeniu dziecka musiały być oczyszczone przez wprowadzenie ponownie przez księdza do kościoła. W domu Ŝyło się cnotliwie, w Poznaniu, w Warszawie juŝ całkiem nieźle, a w Berlinie lub Wrocławiu na całego. Z tym demokratyzmem, pozwalającym na Zgodną współpracę z chłopem w kółkach rolniczych, szła w parze zaciekła stanowczość. Pieniądz istotnie mało znaczył u tych ludzi, ale kto zacz^ wszystko. Najbogatszy pono człowiek w Polsce, bankier Rotwand, który jakimś fuksem wŝenił się w podupadającą ziemiankę i w majątek ziemski, nie mógł ani rusz doczekać się rewizyt. Tata, zaraŝony jakobinizmem po świecie, układał kuplety pocieszenia ziemiańskiej kuzynce, szalejącej, Ŝe jej brat oŝenił się z uroczą, ale nie herbową panną: Damć radę na twą biedę: Wstaw jej do herbu bede, Naczynie to jest wierne, Całkiem modernę. Kiedy przyszła próba, ten śmieszny, solidny, zacofany świat wykazał swą wartość. Lider poznańskiego ziemiaństwa, świętej pamięci Mieczysław Chłapowski z Kopaszowa, prowadzony na śmierć w pierwsze dni inwazji niemieckiej, ukląkł spokojnie z róŝańcem w ręku na rynku rodzinnego Kościana i zginął pod kulami z okrzykiem: Niech Ŝyje Polska, niech Ŝyje Francja, niech Ŝyje Anglia!... W domku przeflancowanym z puszcz nadberezyńskich na skrzyŝowanie szos mŝyła dawnym światłem Alina, panna respektowa mojej matki, która wychowała nas wszystkich; Alina, która, będąc odcięta od Polski po traktacie ryskim, przewędrowała przez zieloną granicę holowana przez dawną słuŝbę i przeniosła na łonie wiersze swego chowańczyka, opiewające wiecznie i tymi samymi rymami szynkę-alinkę. Biedna stara w piętkę juŝ nieco goniła, siedziała na kanapie i miała za złe. IleŜ to trzeba było wziąć za złe temu nowemu światu, tak innemu niŝ świat powstańca nieboszczyka pana Melchiora i jego Ŝony ze Szwoynickich, z którą jako panna respektowa przywędrowała z Kowieńszczyzny na Białoruś! W czasie rewolucji rosyjskiej, kiedy trzeba się było schronić do Mińska, Alinka nigdy nie zapaliła elektryczności w pokoju. Tfu, nie cierpię, nienawidzę tych wymysłów oburzała się, zapalając lampę naftową. W Jerce elektryczności nie było, moŝna było po dawnemu oprawiać lampy, wyrównując opalone knoty i pokrzykując na słuŝebnice. Ale gniot gleichszaltowy zbyt uciskał duszę kresową. Mama cieszyła się względami Aliny, która stale obiecywała, Ŝe umierając przekaŝe jej tajemnicę zamawiania róŝy. Zaczynało się to tak oto: Szedł Pan Jezus drogą i znalazł trzy róŝe, Jedna zginęła, druga przepadła, trzecia sczezła. Tak ty zgiń, tak ty przepadnij, tak ty sczeźnij. Ale pełną formułkę moŝna, było zwierzyć umierając tylko jednemu człowiekowi. Alinka zamawiać zamawiała imieniem Boskim, Ŝegnać kąty domu Ŝegnała przed pogaszeniem świateł, ale obracając się między państwem i słuŝbą w zabawny sposób łączyła w sobie folklor z racjonalizmem. PrzecieŜ to w KaluŜycach ktoś kiedyś zobaczył babulkę przysłaną do pilnowania chorej ciotki, jak klęcząc modliła się, czytając śywot Chrystusa Renana. U Alinki ta poboŝność dziwnie łączyła się ze szlacheckim farmazoństwem, jak u mego chrzestnego, który w Boga nie wierzył, ale miał kult dla Matki Boskiej i stawiał Jej kapliczki.\n5 Pani Zosiu mówiła do Mamy jak będę umierać, to proszę do mnie Ŝadnych dewotek nie wpuszczać, Ŝeby śpiewały jakieś zimne poty. Proszę tylko Ojcze nasz zmówić i Kto się w opiekę, moja złocista... Mieszkając w KaluŜycach, ani do kościoła odległego o dwadzieścia wiorst nie przywykła jeździć, ani chodzić do spowiedzi. Cnotliwe Poznańskie, które praktykowało publiczne odwoływanie grzechów, przysłało ojca benedyktyna dla zbadania tej owieczki. Ojciec benedyktyn okazał się zwolennikiem gry w sześćdziesiąt sześć i obie strony wyraŝały zadowolenie z odbytej konferencji. Między tym wszystkim portretami i wspominkami, burakami i gorzelnią, jaśnie wielmoŝnymi i niedostatkiem rosło sześć głowin nie podejrzewających, Ŝe przyszły do Ŝycia na pęknięciu świata. Była to komuna tak doskonała, Ŝe kiedy Mama pojechała na parę tygodni do Warszawy, rodzone dziatki, wzorem Toląt (dzieci brata, Tola) zwracały się do niej po powrocie przez ciociu. Na powrót Mamy były przygotowane Ŝywe obrazy. Kilkomiesięczna Tili wspaniale odegrała rolę łątki. LeŜała golutka na brzuszku na kolorowej poduszce, z przypiętymi srebrnymi skrzydełkami. Kiedy Tata konferansjer doszedł do anonsowania jej występu: Tili maleńka łątka wylazła ze swego kątka, gdy cię ujrzała, mamusiu, z radości zrobiła siusiu obeszła się bez suflera, zagrawszy swoją rolę z wylaniem. Mały Biś (Irenka), teŝ jeszcze nie dorosły do roli mówionej, był wyspą Tahiti. Kiedy mianowicie chór śpiewał KsięŜyc nad Tahiti bladym światłem lśni, a Rom i Krysia, udrapowani w szale, odwalali Tahitańczyków w blasku kulistej lampy naftowej, oblepionej złotą bibułką i imitującej księŝyc Biś, stojąc na czworakach, nakryty pledem, cierpliwie reprezentował wyspę Tahiti. Ciociu dopominał się basem po przedstawieniu czy ciocia widziała, Ŝe byłam górą? I tak szły dni na niewiadome. Tata kuł przy oknie wychodzącym na podskubany ogródek, do którego z sąsiadów ma naleŝeć insula in flumine nuta. Przed oknem stal kojec, w którym rezydowała Tili. s/peiul z głową wystrzyŝoną przy skórze, z ogromną pajdą chleba z masłem, którego połowa była na buzi. JuŜ bowiem minęło karmienie piersią, kiedy witała wchodzącą matkę smakowitym ćmoktaniem, jakby wnoszono befsztyk. Czasem pod oknem rozlegał się wrzask, kiedy mimo mocowania się z kundlem kundel okazywał się mocniejszy i wyrywał pajdę. Połknąwszy ją, zapalał fajkę pokoju, zlizując resztę masła z gębusi. Powoli z tych pierwszych ptasich z kojca wygwizdów i pokrzykiwań, z tych nieartykułowanych dźwięków wyłaniał się język ludzki. Pamiętam, kiedy wypłynęło pierwsze ludzkie słowo (bo tata, mama, cioci, ensi, papu stoją jeszcze na pograniczu zwierzątkowych po-chrząkiwań, pomruków i popisków). Kiedy pochyliłem się nad głęboką kolebeczką, w głębi której malec juŝ się nadął do snu, otworzył w napuchniętej przedsennie buzi oczka (miał je z typową mongolską fałdą, odziedziczoną po Tatarach BaczyŜ-malskich, przy czym lewe było dropiate, z Ŝółtą łatką na tęczówce) i chytrze spojrzał na mnie; podniósł pulchny paluszek i zwierzył się z ogromnego dorobku: Pałać... W tym dniu nauczył się, Ŝe tak się nazywa palec. Potem słowo nikło jednak w czeluści rozwaŝań i obserwacji, dziecinnych przymierzań i miarkowania, aŝ wreszcie kiedyś wypływało ponownie juŝ jako prawidłowy palec. Krysia za to Ŝywsza, wraŝliwsza, nie czekała na ostateczne ukształtowanie słowa i stworzyła wokabularz swoich najwłaśniejszych słów: Przekupka była krzepupką, papuga papuka, kot bury z piosenki paradował jako kobuły, mordka - mostka, zepsuty ipsiuty, prześcieradło popścieradło, kubeczek pubeciek,\n6 placek - klaciek. kiełbasa kowbasia, punkcik pumcik obrzydliwy - uobzie-dliwy, grzeczny gzieć, chwila wchila, chwała Bogu wchwała Bogu, rzeczywiście ziiście, gwizdać gwiździe ; domagała się nie chleba, tylko laba, a to, na czym się siedzi, nazywała najprzód drugim brzuszkiem, aŝ ochrzciła celnym neologizmem siądźka. I zaraz, ledwo ten język dziecinny począł się sklejać w dwa słówka, na krzyŝ przepasane trzecim, juŝ ta ebrionalna mowa poszła w słuŝbę walki o prawa, którą dotąd wspierały tylko gesty i pokrzykiwania. Kiedy przyszła pierwsza butla, Tili dzieciak przyzwyczajony do piersi, mógł tylko wrzasnąć zdecydowanym protestem. Nagle strzyknął mu do gębki pierwszy łyk - przypięła się rączkami i dla pewności dwiema pulchnymi nóŝkami i poczęła dudlić do ostatniej kropli. Teraz ma półtora roku. juŝ z gaworzenia wchodzi w mówienie i nagle, kiedy jej matka zwraca uwagę, by nie rozrzucała kaszy, powiada: Wciale. Tego wyrazu gdzieś się nauczyła i naduŝywała do wszystkich protestów. Spać? wciale. Nie rozrzucać kaszy? wciale. Co tu robić z półtorarocznym skrzatem? Nie będę ci wciale kaszy dawać konkluduje matka. Pazofia będzie da-a-a-ć... Nie będę replikuje panna Zofia. bona. Ikcia będzie da-a-a-ć... Ale Wikcia przyłącza się do akcji pedagogicznej: Nie będę. jesteś uobziedliwa. Ciocia Maieta będzie da-a-a-ć... Sprowadzona specjalnie Marietta z oburzeniem odparła ofertę. Dzieciak nie dał za wygraną, aŝ przeskrutynizował wszystkich domowników aŝ do garbatej Walerci od świń bez skutku. Dopiero ryknął wielkim głosem. Warszawskie dzieciństwo Wraz z powrotem do mieszkania na Elektoralnej skończyła się, choć tak uboŝuchna w Jerce, wieś, skończyły się, choć tak nieliczne, cudem z topieli wojennej ocalałe portrety rodzinne. I atmosfera, którą stwarzali tolowie. Był pan Piekacz ze swymi wyrobami fotograficznymi w bramie, pan Segał z manekinami, na których wisiały tandetne płaszcze, podwórko zaplute i szare rozlazłe sprawy na jego asfalcie. A przecieŝ przez tę szarość wlewało się kolorowe Ŝycie oczkami, uszami, powonieniem, wraŝeniami, asocjacjami wszystkimi porami duchowego organizmu. Coraz nowe obrazy osaczały dziecinne istnienie wzburzoną, szturmującą falą. Przychodziły zewsząd, choćby przez tę niewinną loteryjkę obrazkową. Co kwadrat kolorowy to inny przedmiot. Krysia zna juŝ wszystkie kwadraty. Tili siedzi naburmuszona w dziecinnym krzesełku, z którego zwisają jej nóŝki w powietrzu. Ambit ją boli. Matka za nią kładzie obrazki na odpowiedni kwadracik, ale dzieciak czyha na ten jeden, który zna: Kota głowa!... woła triumfalnie. I odtąd przez jakiś czas sama się zwie Kota głowa. Jeśli przez loteryjki Ŝycie sączyło się strumykami, to przez Agnieszkę chlustało szerokim potokiem. Agnieszka, pierwsza słuŝąca, na jaką zdobyliśmy się dla taniości ospowata i przychodnia wdowa wypływała z jakichś najgłębszych lumpenproletariackich dołów Warszawy. Ta kobieta, bo tak ją dzieci nazywały, uczyła je jakichś pioseneczek, nie znanych dzieciństwu Taty i Mamy. W dziecinnych usteczkach te piosenki nabierały świeŝości: gołąbeczku, leć w drogę, leć do mojej mamusi, lecieć z tobą nie mogę, mimo wielkiej pokusi. Bardzo wzruszająca była piosenka o Helence: Za mostem, za wodą, gdzie łączka zielona, Stojała Helenka bardzo zadumiona.\n7 Ku zachwytowi Taty latorośle produkowały się teŝ piosenką wywiezioną z Poznańskiego, w której on ją pyta, czy ona juŝ jest jego, ona zaś do końca nie kapituluje, nawet przy ołtarzu: Gdy pójdziemy do ołtarza, czy będziesz moja?, Oj, nie, jesce nie, jesce jestem swobodna, pannom podobna... Zabawnie było patrzeć na pannom podobną z szurpatą mordką, z łepetyną wystrzyŝoną na kulę i bardzo przywiteczną (teŝ neologizm). Ale wreszcie z tą pannom podobną z piosenki źle się kończyło: Gdy pójdziemy do łóŝeczka, czy będziesz moja? O tak, juŝ wierzę, bo przy tobie juŝ leŝę. Tidy-ridy-ra. W to Ŝycie szare, jeŝeli dziecinne Ŝycie moŝe być szare, w to Ŝycie, w kaŝdym razie nie związane z kulturalnym podłoŝem pokoleń, wlewała matka piosenki, lśniące jak słońcć w trawie, mieniące się jak słońce w obłokach, drgające jak słońce na wodzie. Przebijały one Ŝycie w kamienicy na Elektoralnej, jak promień przebija do głębi wodę i z nagła na jej dnie rozświetla Ŝwir, piasek i wodorosty inny świat zupełnie: z tamtej strony, a przecieŝ tu wyrazisty, namacalny, istniejący. Krysia wiele jeszcze chorowała. Duszące się, gorączkujące dziecko padało po ataku na poduszki i prosiło: Mama, piewaj. I Mama śpiewała całe noce. Czasem juŝ zdawało się, Ŝe jest zupełnie źle, dziecko majaczyło. Powiedz, Ŝe wyŝyje Mama podnosi oczy ku Tacie. I nagle z poduszki szedł zakrztuszony spazmem szept: Piewaj. Mama znowu śpiewała o kotkach, o pieskach, o aniołkach, o wodzie, o łące. Kiedy dzieci były zdrowe, piosenki rozświetlały się, opowiadały o cudach, cudecznościach. Dzieci chodziły w piosenkach na spacer: Rosną sobie kwiatki na łące, Maki, chabry i goździki pachnące... Natykały się na rzekę: Za tą groblą, za tym brodem, Tam stanęła rzeka lodem, Ani szumi, ani płynie, Tylko duma w swej głębinie. Dzieci widziały jak: Ukryte w gałązkach tarni czy kaliny Jaś znalazł gniazdeczko maleńkiej ptaszyny. Wieczorem matka je zabierała z tych czarodziejskich krain do domu: Słyszysz, Krysiu, dzwon wieczora? Krówki z łąk wracają... Z krówkami wracał i Tata, i Mama zaraz śpiewała wileńską piosneczkę: Dzień do pracy, noc do spania, A cudny wieczór do kochania. Potem rozpoczynały się baje: o Marysi sierotce dyŝurna baja, wieczna baja, którą sobie kazały opowiadać na sen, jeszcze przygotowując się do matury o krasnoludkach. Wreszcie przychodził sam Baj: Chodzi Baj po świecie W czerwonym kaftanie, Baj, Baj, Baj małe butki ma, Baj, Baj, Baj na skrzypeczkach gra... Jak tu spać? Senek juŝ jest tuŝ, tuŝ. Chodzi Senek koło płotka; Cicho, bo juŝ śpi Dorotka... I znów Senek płoszy się Baja w czerwonym kaftanie. I znów Mama śpiewa cichym głosem, nie ma pęknięcia świata na ten na brzegu i na ten na prześwietlonym dnie, jest przecudna lekkość chodzenia z krasnoludkami, z aniołkami. Mamo mówi Krysia rzeczowo, siedząc na łóŝeczku widziałaś aniołka?. Nie jest wcale wzruszona. Pyta tak, jakby anonsowała, Ŝe kotek przebiegł. Gdzie? pyta matka. No, tam za oknem, co tylko pokazuje rączką. Jest spokojna, nie podniecona. Ten spokój moŝe dać tylko poczucie tego, Ŝe aniołek jest częścią składową otaczającego świata, Ŝe znów pokaŝe się jutro.\n8 Mama wtedy poczyna mówić o pajączku, który właził na nieskończoną ilość wypiętrzonych na łóŝku poduszek: Wlazł na trzecią poduszezynę I odpoczął odrobinę. Przy piątej poduszczynie oczy są juŝ zupełnie maleńkie. Mama prędko kreśli krzyŝyk na czole i obtyka jakimiś derkami; nie mieliśmy dla nich kołderek. Teraz, kiedy dzieci całkowicie przeniosły się w krainę bai, rodzice zostają sami w mieszkaniu na Elektoralnej. Aniołki wywędrowały z dziećmi, natomiast Tata przyniósł z miasta naręcz pełną świństwa. Tata aplikuje w sądzie bezpłatnie i zarobkuje jako sekretarz Kuriera Porannego. Tam się pracuje od szóstej wieczorem do szóstej rano, bo redakcja stoi na stanowisku, Ŝe ten, kto adiustuje, musi równieŝ łamać. Kiedy przychodzi, raz na tydzień, posiedzenie w Wydziale Karnym Sądu Apelacyjnego, Tata wprost z redakcji idzie do sądu i z sądu znowu do redakcji. W ten sposób pracuje bez przerwy trzydzieści sześć godzin. Ale wczoraj zdarzył się fakt, Ŝe Tata obruszył się na oszczerczy i kłamliwy artykuł przedwyborczy o księdzu Lutosławskim, z którym jeszcze w 1912 skończył kurs harcerski w Skolem. Przeczytawszy artykuł, wziął czapkę na głowę i rzucił redakcję. Mama mówi, Ŝe ma pieniądze tylko na jutrzejszy obiad. Będziemy myśleć odburkuje Tata. Snadź coś kombinuje, ale niezbyt jest pewien. PołóŜ się mówi Mama co tam... Ściele otomanę, pokrywa ją płaszczem i śpiewa tym razem wyłącznie dla Taty: Zaprzęgajcie sześć par koni, Bo ja muszę jechać do niej, Ja bez ciebie, ty beze mnie, Nasza kochannia miłosierna... Nie tak jak Ŝycie. Mieszkanko na Elektoralnej usypia. Nazajutrz rano Tata, wyspany, jak dawno się nie zdarzyło, coś pilnie gryzmoli. W łóŝeczkach za siatkami pisnęło coś przebudzonego. Czujna Mama przypada z poranną piosneczką: Panimoja, pani, jak się pani spało? Czy się dobrze wstało? Ale uobziedliwy Tata dołącza basem: Czy się sucho wstało? Z łóŝeczek protestujący dwugłos: Mama, nie pozwól MU... Więc Mama natychmiast zaśpiewuje pigułkę tatową: Pani mi się śniła to dobry znak. Pani była miła i jeszcze jak... Tak oto wyświechtany szymmel kolejnego szlagiera spływa w uśmiechach i jasności. Szpetul jeden lub drugi, do którego jest skierowany, podskakuje w łóŝeczku, okazując wystrzyŝoną na kolano szurpatą mordkę i okrutne zadowolenie, Ŝe to on jest to miłą panią. Tata tymczasem połyka śniadanie, zbiera popisane notatki i wychodzi z tajemniczą miną. Mama, ciekawa jak to kobiety, ogląda papiery porozrzucane po stoliku; widzi Kurier Warszawski z pozakreślanymi ogłoszeniami. Co ten Tata? Wezbrało go na zakupy, kiedy w domu nie ma ani grosza wzdycha Mama i idzie do miasta. Tymczasem Tata wkracza do najbliŝszego sklepu konfekcji damskiej EUGENIA Elektoralna 11. Mam tu dla pani wierszyk, o pani napisali mówi do grubej śydówki, właścicielki: MęŜu, czy masz sumienie? Idzie BoŜe Narodzenie, Stasia w błękitnym jumperze Postać hrabiny przybierze, Zosia w sukni z tricotiny Stroić będzie dumne miny, A mnie, gdy światła zabłysną, Łzy gorzkie z oczu wytrysną. W dalszym ciągu wiersza okazuje się, Ŝe jeśli chcecie zaoszczędzić Ŝonom Spazmów, cierpień i łez idźcie do Eugenii, tam robić suknie kaŝcie: Elektoralna jedenaście.\n9 Tłusta kupcowa kazała mi jeszcze raz to przeczytać zwołanym pannom sklepowym, potem musiałem czekać na męŝa, sprowadzonego z mieszkania, i wykroczyłem wreszcie z pierwszą w Ŝyciu deklaracją ogłoszeniową podpisaną dla Bluszczu. Wchodząc, nowo kreowany akwizytor natknął się na Mamę z koszem. Patrz, to kupiłam za wszystkie pieniądze. Nic się nie bój stuknął się Tata po kieszeni, w której spoczywa deklaracja z tego będziemy Ŝyli pięć dni, a jeszcze nie wieczór. Znalazłeś pieniądze na ulicy? pyta podejrzliwie Mama. A jakŝe, pod numerem jedenastym mówi Tata. Czekaj! Mógł być taki pewny, bo Bluszcz obiecał wypłacać pięćdziesiąt procent prowizji i to tegoŝ dnia gotówką. Przed wieczorem istotnie zebrał jeszcze kilka zamówień. W dyrekcji Ŝarówek Philipsa zarobił znacznie. Przyniósł im wiersze o tym, Ŝe: Holandia jest to kraj cwany: Van Hutten i tulipany, Młyny, ląd skanalizowany... GdzieŜ jednak zakopali psa? Jest to Ŝarówka Philipsa. Pod wieczór skombinował Tata, Ŝe w jednym dniu zarobił miesięczne pobory sekretarza redakcji. Pobory to były małe, ale Tata ratował się michałkami. Były to róŝne opowiaduszki na ostatnią stronę. Tacie obiecano dwa grosze od wiersza. Niebawem ujrzał w którymś z polskoamerykańskich pism bardzo ciekawy michałek : Kura zabiła dziecko. Ciachnął noŝyczkami i zarobił 80 groszy. Pod koniec miesiąca redaktor Fryze (onŝe właściciel pisma) przyleciał z pyskiem: Zawala pan całą czwartą stronę i ja za tę ohydną polszczyznę muszę panu wypłacać dodatkowo więcej, niŝ wynoszą pana podwójne pobory miesięczne. MoŜe mam zły styl, panie redaktorze odął się Tata ale niech pan zwaŝy, ile się muszę nalatać, Ŝeby takie pierwszorzędne michałki powyciągać. Skąd pan to wszystko bierze? zdumiewał się redaktor. Ale nie dowiedział się, boby dwugroszówki pękły. Mimo takich honorariów za michałki Tata był olśniony lukratywnością poetycko-akwizytorskiej muzy. Przed samym zamknięciem sklepów zdąŝył jeszcze do sklepu kołder na placu Trzech KrzyŜy. Rad jest z tego byle szołdra, Gdy go kryje zwykła kołdra, Ale gentleman zaŝąda, By kołdra była z wielbłąda. Właściciel nie był w stanie nie uznać dobitności przekonywania klienteli ani czaru poetyckiego, ale chciał płacić tylko towarem. Stanęło na tym, Ŝe dał dwie kołderki dziecięce na wielbłądziej wacie. Tego wieczoru Senek i Aniołek, przyszedłszy po Baju do łóŝeczek dziecięcych, juŝ nie ujrzeli przetartych derek, którymi obtulaly jak umiały mamowe ręce, tylko dwie pyszne, błękitne, pikowane, leciuchne i ciepluchne kołderki. Tata teraz był juŝ bardziej niezaleŝny, mógł nieco czasu poświęcić dzieciom. Dotąd, zamknięte na trzecim piętrze, nieraz na próŝno domagały się od zajętej matki wylotu na świat. W niedzielę tylko chodzą mamusie z córeczkami na spacer usiłowała tłumaczyć matka. Xiii zmagazynowała sobie to w głowie, po czym w czasie niedzielnego spaceru wypaliła: Sama widziałam: był piątek i sła. Kto? Jedna mamusia. Z córecko. Mama spojrzała rozbawiona w dół. Tam dreptał mały człowieczek ubrany w brązową salopkę, tak wywatowaną, Ŝe rączki odstawały. Xiii wyglądała w tym jak mała brązowa kulka, z której szły tak mądre dyskursa. Mama uświadomiła sobie, Ŝe to ma trzy lata ( Tsy pół skwapliwie korygowała Xiii) i zdumiała się: Ŝe to tam wszystko w tym modeliku człowieka tak samo funkcjonuje, tak samo logicznie myśli jak w duŝym modelu. Taka kropeczka!\n10 Wówczas i Tata otrzymał polecenie wyprowadzania na przepęd, z czego następnie poczęły się nieobliczalne pospólne przestępstwa. Ale po spacerze znów było szare mieszkanko, szare mimo wszelkie mamowe przy-pstrzania. Wówczas Tata począł urządzać Cooka. Wyprawy imaginacyjne po róŝnych krajach. Córeczki siadały na kolana i jechaliśmy w świat, w nieznane. Kolacja gotowa! wołał melodyjny głos Mamy. Mamusiu! rozlegał się dwugłos protestujący właśnie wjeŝdŝamy do połtu. Jednak Tata był niemiłosierny. Kolana poczynały podrzucać coraz ciszej to kapitan kazał iść małą parą i przyjeŝdŝamy na kolację specjalnie spuszczoną szalupą, bo pilot, który wprowadzi okręt do portu, ma dopiero przyjechać po kolacji. Tatowe biuro podróŝy organizowało teŝ podróŝe kolejami. Tata, który najprzód był kasjerem, sprzedawał bilety za całuski. Szanpani bilecik? MoŜe do Szczypina? Piękne letnisko. Bilecik trzy całuski. A ja wolę dalej jechać mówi Krysia. Do Kłujewa moŝe? A ile to kosztuje? Cztery całuski. Xiii, młodsza, podejrzewa, Ŝe znów jest wykiwana, ale przez honor wydyma się i mówi: Wciale. Wciale to jest pierwsza pomoc w nagłych wypadkach. Wypaliwszy to wciale, dopiero szuka w kilkoletniej głowie uzasadnienia: BliŜej będzie do Wałsawy, a jesce, nie daj BoŜe, któłe dziecko zacho-łuje mówi małpeczkagramofonik, naśladując Mamę. Siadły, pociąg rusza. Najprzód lokomotywa poczyna sapać: O-o-ch cięŝko! o-o-o-ch cięŝko!... och-czko, och-czko, czko czko, czko-czko, czkoczko... Potem duŝe pulmany: To nic... To nic... To nic nic... nic... nic... Wreszcie cieszą się małe wagoniki na końcu: Po-je-e-e-chali... po-je-e-chali, pojech-li, pojechali... p-chli... pchli... p-chli, li... lii... li... Pociąg odszedł, juŝ ledwo tylko słychać ostatnie wagoniki. Mama bowiem, przechodząca właśnie przez pokój, ma stać na peronie i machać chusteczką, póki słyszy ten dźwięk wagoników. Szczypin! anonsuje Tata, który tymczasem stał się konduktorem (w kolejnych metamorfozach bywa portierem, dyrektorem hotelu, kelnerem, złodziejem hotelowym, policjantem, sędzią, właścicielem traktierni portowej, przemytnikiem, torreadorem a poniewaŝ dzieci siedzą w loŝy na corridzie i nie mogą być bykiem, a Mama nie chce, więc cały Cook z klientelą jest rozŝalony, a Tata gorzko wymawia, Ŝe ty kaŝdą zabawę musisz nam zepsuć ). Na dowód tego, Ŝe to istotnie Szczypin, pasaŝerka wysiadająca otrzymuje pełno szczypów. Krysia triumfuje niech tam Tili cierpi za to, Ŝe będzie miała do dzieci bliŝej. Kłujewo! tu Krysia musi wysiadać, wobec czego dostaje kłujkę w bok. Mamo, nie pozwól!... krzyczy cały pociąg. Mama łapie, osłania i, jak zawsze poniewczasie, sączy miodopłynną mądrość: Zawsze się dacie oszukać... ToteŜ juŝ następnym razem starannie wybierają stację. Jedna wykupuje bilet do Całuska, druga do Gładkowa. Ledwie jednak wyjechali za Śródborów, konduktor straszliwym głosem obwieszcza:.. Szczypin! Przesiadka do Całuska i Gładkowa.\n11 Znowu gwałt. Mama, interwencja. Następnym razem wykupują bilety, informując się u bardzo uprzejmego kasjera, Ŝe jedzie się bez przesiadania. Tymczasem w drodze Tata zmienia się w nadkonduktora, który przychodzi bardzo przeprosić szanowne pasaŝerki za niewygodę, jaka je spotyka, bowiem lokomotywa zepsuła się i naleŝy wysiąść. A jak się nazywa ta stacja? pytają struchlałe. Ale juŝ wypada Tata z rykiem wielkim jako naczelnik stacji... Szczypin. No i wyładowuje. Mamusiu, bo ON taki oszukliwy skarŝą się, pocierając niewyma-wialne części ciała. Nie będę was bronić mówi oburzona Matka, dmuchając na poszkodowane okolice zawsze same się napraszacie, a potem ryk. Ale jazd nie dosyć trzeba jakoś ubarwić tę nudną Elektoralną. CóŜ bo tu jest? Tyle, Ŝe ta nieszczęsna Siusia. Jest to wielka lalka celuloidowa, nie wiadomo czemu umiłowana przez dzieci i prześladowana przez Tatę. To ON tak paskudnie przerobił poetyczną nazwę Wisienka na Wisia, Wisiunia i wreszcie Siusia. Co dzień, gdy wraca do domu, po chwili powstaje gwałt, okazuje się, Ŝe Siusię postawił w kącie do góry nogami. Więc aby choć coś Ŝywego i ciepłego wreszcie było, Tata znosi wszelakie zwierzaki. Najprzód były dwa purpurowe tkacze australijskie Mama się cieszyła. Potem wjechało akwarium. Mama siadała pod nim z cerowaniem, a słońce, przefiltrowane przez wodne rośliny, padało na pokój. Dzieci promenowały na tratwach aksalotle. Wtedy Tata wybrał chytrze czas, kiedy Mama wyjechała na parę dni, i przyniósł jeŝa. Kiedy Mama wróciła, było juŝ za późno na interwencję. JeŜ gospodarował po całym domu jak po swoim. Dał się nosić dzieciom, zwisając czterema łapkami i nie próbując się zwijać; łapał jak kot papierek ciągany na sznurku; puszczony na stół, bezceremonialnie odpychał ręce domowników, dobierając się do półmiska. Wreszcie kiedyś Mama zastała pałac z białymi myszami. Pałac był ogromny, zawadzał w pokoju, miał cztery baszty, wiele kruŝganków i zwodzony most huśtawkę. JuŜ w przedpokoju powitała Mamę ciała łodzina wesioła, tym razem rodzina prestidigitatorów, bo kaŝdemu mysz wyłaziła z kaŝdego rękawa, zza kołnierza, a Tacie i z nogawek ku wielkiej zazdrości latorośli. Mama bezradna stanęła w tym myszowisku i wówczas musiała odsłuchać ogłuszającej serenady murzyńskiej, a potem odtańczyć dwa rodzinne tany. Jeden, wcześniejszy, zwał się Tutti-Rutti i był dosyć głupawym freblówkowym podrygiwaniem w miejscu; za to drugi rodowy tan, zwany, nie wiem juŝ dlaczego, terebentem, wymagał wielkiej precyzji: tańczący brali jeden drugiego za głowę i pląsali w dostojnym zwolnionym tempie, podnosząc w bok jak najwyŝej nogi i przechylając ciała. Dziwne to było wychowanie między Mamą i Tatą. Mama to miękkie ręce. Mama to melodyjny głos, to chuchanie na uderzone miejsce. Mama to samo dobro i sama przyjemność, coś, co dobrze jest mieć w kaŝdej chwili Ŝycia koło siebie, dookoła siebie, gdzieś na horyzoncie. A jednak równocześnie Mama to szereg praw, niezłomnych pójściów spać, okropnych proszę to włoŝyć : Mama to szorowanie ostrym ręcznikiem, to godziny odmierzone, Ŝywot przyjemny, Ŝyczliwy, słoneczny, ale bez niespodzianek i zanadto świątobliwy. Tata całkiem co innego. Niebezpiecznie się nawijać, bo Olbzym nie ominie, Ŝeby nie kujknąć. Czasem wpadnie, wyciągnie z łóŝeczka, ryczy straszliwie, udając, Ŝe bije. Mamaaa, b-y-y-y-je. Matka wpada z pomocą, utula; łzy dzieciakowi z samego strachu sypią się jak groch. Matka, tuląc, usiłuje nie pokazać, Ŝe się śmieje. Tu jeszcze wielkie łzy kapią, a tu juŝ mordka, zatulona w mamowy peniuar, wyłania zaciekawione i śmiejące się spojrzenie tak, z matczynych ramion to nawet ciekawie spoglądać, co ON wyprawia. Bo ON jest straszliwie psotny; nie szczędzi i tortur moralnych. Sam dzwoni do drzwi wejściowych i kłóci się dwoma głosami własnym i jakimś okropnym, starczym, zachrypniętym, który przyszedł po dwie córeczki, bo przecieŝ są niegrzeczne i przecieŝ Tata go wezwał. Tata grzecznie tłumaczy, Ŝe się jednak rozmyślił, Ŝe moŝe nie... Ale ten straszliwy zachrypieć mówi, Ŝe skoro juŝ był\n12 wezwany, to trudno. Więc Tata bardzo grzecznie prosi, Ŝe moŝe pan zechce darować i Ŝe, skoro juŝ coś musi wziąć, to moŝe na ten raz zadowoli się Siusia. Mamie pierwszej nie dotrzymują nerwy i jak zwykle psuje zabawę: Ŝe jak moŝna dzieci straszyć, Ŝe nie słyszała o takiej pedagogice, Ŝe, dzieci kochane, nie ma nikogo to Tatuś udaje. Baw się tu z babami... Najgorsza rzecz to z tymi szyderstwami Taty. Z krwawymi szyderstwami, których nie moŝna przewidzieć. Krysia juŝ nosi sukienkę, a Tilusia jeszcze majteczki wie piece. To Tata zaraz podnosi ryk, wyśmiewanie straszliwe: E-h-e-e-e, e-h-e-e-e!... majteczki nosi. Albo niech dzieciak nie umie czego zrobić: Eheee! Dzidziuś!... Nie umie!... Tak boją się tego tatowego wyśmiewania, Ŝe kiedy zachorują na grypę drapę albo na brzuszek i kiedy pod mamowymi dobrotliwymi i pogodnymi rządami zapada straszliwy wyrok Ŝe naleŝy dac lewatywkę, wzywa się z łóŝeczka pospiesznie Agnieszkę: Kobieto, płoszę płędko, póki ON nie włócił. Jednym słowem ON to jest niebezpieczne zwierzę, ale bardzo interesujące. Tylko trzeba przebrnąć daninę strachu, a zawsze coś ciekawego z tego wyjdzie. Kiedy kupił gramofon, nie pokazał go, tylko płytę z jakimś kłótliwym pijackim dialogiem nastawił w drugim pokoju w zamkniętej szafie. Obie głowiny smyknęły do Mamy, która teŝ nie od razu zorientowała się, co to znaczy. Mama stara się ppskramiać te praktyki. Moderuje Tatę, a dzieciom czyni uwagi: Jak wy moŝecie do ojca tak mówić? PrzecieŜ to Tatuś. To niech się zachowuje jak Tatuś. JuŜ nauczyły się nakładać płyty. Co za rozkosz rozpoznawać coraz coś nowego. Na przykład piosenka: Były sobie świnki trzy I był wilk okropnie zły. To jak u nas w łodzinie zakonkludowała Krysia. To r Krysi nagle pewnego wieczoru przyszło zaczęła je wynta-wiać. Rano, kiedy się zbudziła, zaczęła rąbać jak z nut: Rrrak! Rryba! Rrobak! Cały dom zleciał się na tę uroczystość. Xiii leŝała skurczona za siatką w łóŝeczku. Okropny ambit był w tym małym i wesołym ciałku. Zwinęła buzię w roŝek i woła na słuŝącą Franię, niby Ŝe to jej litera r nic nie obchodzi, ale z zatajoną nadzieją, Ŝe i z nią się cud stanie: F-h-a-n-i-u! Ale Tata przejrzał bezpłodny wysiłek: E-he-he. Nie umie! Dzidziuś! Czałna kłowa w kłopki bołdo łusza łogiem kłęcąc mołdą. Tata jest paskudny i uobziedliwy. Kiedyś podmówił Tili, by zadeklamowała na występie przed gośćmi: Na podwółcu belwedełskim Stoi wiałus polskiej wiały Na łajtłoku oficełskim KrzyŜ Yiłtuti Militałi. Tili, w przeciwieństwie do Krysi, lubiła się popisywać. Recytowała z zapałem, a kiedy nagle ujrzała szatańską uciechę na obliczu Taty, ryknęła z konfuzji. Mamo, czy ON jest? było pierwsze pytanie przy wracaniu ze szkoły. Nie, Tatuś jeszcze nie wrócił. O, skoda... A potem będziecie piszczeć... Tata i Mama kreatury całkiem odmienne od siebie, ale jednakowo wszechwładne, dzierŝyciele Fatum, od którego zaleŝał dziecinny los, pochodzili z jakichś spraw odległych, nieznanych i mgławych, z krainy wzruszeń i przypowiaduszek, z których uleciał wszelaki uchwytny sens. Jak tu było, na przykład, zrozumieć, kiedy Tata miał być rozstrzeliwany, a kiedy ojciec Taty został złapany z kasą powstańczą przez Kozaków w tym jakimś powstaniu. Łodzice oŝenili się, jak było powstanie słyszymy, jak informują swoje koleŝanki.. AleŜ, głuptasy. W czasie wojny. No właśnie, tak mówimy.\n13 Rodzice patrzą na siebie rozświetlonymi oczyma: jakie to szczęście, Ŝe dla tych szkrabów to juŝ wszystko jedno, Ŝe będą miały o tyle lŝejsze, wyrównane Ŝycie. Kiedy rodzice opowiadają o wojnie roku, znowuŝ trzeba się rozeznawać w wujku Kaziku, w wujku Staśku, którzy polegli przed ich urodzeniem. Tili biega od matki do ojca, zaglądając w oczy, pytając: O czym wy mówicie? Ja nic nie wiem, ja nic nie pamiętam, ja nic nie rozumiem na wpół z płaczem. Niegodny Tata spostrzega natęŝenie rozpaczy i zaraz: E-he-he... Nic nie wie, nic nie rozumie... Dzidziuś... (To jest słowo bardzo obraźliwe). Urodziła się po wojnie... E-he-he!... O niecałe dwa lata starsza Krysia urodziła się w czasie wojny i to jest powód, dla którego zwraca się do Tili per maleńtas. Minęło jedno pokolenie i w czasie Powstania Warszawskiego Dorotka Morawska, ich siostrzenica, mówiła z taką samą dumą do Mamy o raczkującym wśród huku eksplozji rodzeństwie: Bo one są wojenne; ja tylkć? jestem przedwojenna. W Jastarni siedmioletnia Tłii na swoje imieniny nasprowadzała kupę dzieciaków. Spadło to na ciastka niby chmara wróbli. Akurat przyjechał odwiedzić Mamę stryj z Sopotu, Paweł Wańkowicz. Jego ojciec, marszałek szlachty powiatu ihumeńskiego, zebrał z całego rodu Wańkowiczowskiego papiery i wyprawił się do Departamentu Heraldyki w Petersburgu prawować się o przywrócenie tytułu ksiąŝęcego, jako Ŝe Jerzy, syn księcia Wacława Mazowieckiego (hm... hm...), który przechylił pod Płowcami bitwę na korzyść Łokietka, oŝenił się z Giedy-minówną i spłodził syna nazwanego na pamiątkę dziada Wacławem alias Wańką, który znowuŝ miał syna Wańkowicza i brekekeks, i brekekeks. Papiery, na szczęście, skradziono w pociągu staremu marszałkowi na amen i na zawsze. Stryj Paweł w swoich Szypianach miał piękne obrazy, numizmatykę i potrafił zjeździć świat, szukając jakiegoś upatrzonego dzieła sztuki. Teraz, siedząc na werandzie, stary pan o rasowym profilu, oparłszy ręce w zamszowych rękawiczkach na lasce z wielką gałką z kości słoniowej, pytał z pewnym niepokojem: O, a skąd to te miłe dzieci? O, to bałdzo dobłe znajome z przekonaniem odpowiada Tili. SkądŜe to? skrutynizował stryj Paweł, obserwując nie bez zainteresowania pomięte porcięta, spadające pończochy, poobtłukiwane kolana i wstąŝeczki za dwa grosze w mysich ogonkach miłych dzieci. Z ulicy, dziaduniu. Kiedy potem zamieszkaliśmy na śoliborzu, dziewczynki w tramwaju spotkały panią z Kresów. Córki Melchiora? Zaraz... to wy, znaczy, z których Wańkowiczów? Z tych z Zoliboza dumnie stwierdziły panny. Tata wówczas po tamtej wojnie okrutnie się cieszył z tej odpowiedzi w tramwaju. Czuł, jak mu spada kamień z serca. A teraz... Córki Tili, urodzone w New Jersey, USA jak będą odpowiadać? Tata nie ma wątpliwości. I nie ma juŝ sił się cieszyć. Ziele ludzkie, uczepione Elektoralnej i potem śoliborza, rosło krzepko i pewnie. Mama bolała nieco, Ŝe to nie kwiatuszki. Ja wiem mówi z chytrą miną Tili ty chciałaś mieć takie cółeczki ti-titi, z loćkami, a tu takie połodziły się... Ha-ha-haL. PrzecieŜ kiedyś matka ją przyskrzybła na przeglądaniu się w lusterku: No i cóŝ tam widzisz? Rzadki brzydul... Widać i przyglądająca się nie ujrzała nic godnego uwagi, bo się rezolutnie pocieszyła: Muszą być i bzydkie, i ładne... I znowuŝ Ha-ha... nie wiadomo, na jaką okoliczność. A raczej wiadomo. To dziecko zbierało w sobie, magazynowało rezerwy. Od małego. Od tej chwili, kiedy na płocie stacji kolejowej pocieszała się: Dobze, ze sobie pojechali..., odkąd nie poddawała się, Ŝe przecieŝ znajdzie się ktoś, kto tę kaszę będzie daać. Tata więc hodował nie na kwiatek, ale na mocne ziele, nie z loczkami, ale z tysiącem piegów na przepalonych gębusiach. Mama jak to mama:,a pamiętaj, Ŝe to są przecieŝ dziewczynki.\n14 A nie moŝna chować za twardo.,a bo to przecieŝ ciupuliny czego od nich wymagać! A Tata na to, Ŝe to przecieŝ modeliki duŝych ludzi niczego im nie brak, Ŝadnego elementu, tak samo kojarzą tyle Ŝe mają mniej nagromadzonych wiadomości. No i raz zdarzyło się. Tata po dłuŝszej nieobecności wrócił z Meksyku. Mama powiedziała: To ty teraz spróbuj dom poprowadzić i dzieci wychowywać. I pojechała do Zakopanego. Tata przyjął ofertę z niekłamanym zadowoleniem. Odnośnie prowadzenia domu przez pierwszy tydzień dysponował obiady z niesłychaną pieczołowitością. Stara Maria, kucharka importowana z Wilna, jako Ŝe umiała robić kołduny takie, co jego jak językiem, znaczy się, naciśniesz, tak on w ta pora w jeden raz w sześci miejscach sok puska, a ponadto szwilpiki, skrydle, abraduki i kindziuk oparta o drzwi, wysłuchiwała Ŝądań tatowych z naboŝeństwem. Niech Maria pojedzie do Hirszfelda, widziałem, Ŝe ma pstrągi łososiowe. Wie Maria? Taka ryba większa od pstrąga i ma róŝowe mięso. O, tu zapisuję Marii na karteczce. I wie Maria co? najlepiej dać do lego sos holenderski, zielony. Maria bierze kartkę, chowa pod chustkę i powiada: Tak, to tak... Ale musi ja panu zrobią rosół, a na mięso w sam raz befsztyki podejdo. I na obiad był rosół i befsztyki. Zniechęcony Tata przerzucił się do działalności pedagogicznej. Coś tam z tych funkcji zastępczo zdarzało mu się spełniać i przedtem. Na przykład, skoro Mama była nieobecna, a trzeba się juŝ było kłaść, a zasnąć nie moŝna było bez krzyŝyka połoŝonego ręką Mamy na czole, skoro nie udawało się osiągnąć tego krzyŝyka nawet przez telefon, Tata kpiarz i nieposkromiony cynik był wzywany do tego obrządku z duŝą dozą zaŝenowania. Starał się sprostać powierzonej funkcji z maksimum powagi i dostojeństwa, ale cóŝ, skoro nie bardzo wiedział, jak to się na kimś krzyŝyk robi (tak jak się nie wie, jak na kimś innym zawiązuje się krawat z prawa na lewo czy odwrotnie) i kiedy miał taką duŝą i twardą łapę. I kiedy nie było miękkiej mamowej ręki, obrządzającej na sen dzie-siątkiem nieuchwytnych muśnięć poprawień kołderki, poduszki, prześcieradła, podpytaniem czółka czy nie za gorące, pięt czy nie obtarte, kolanek czy nie pokaleczone, włosków czy nie zmierzwione. Pewnie zasypiało się wtedy z niedosytem w dziecinnym sercu. Tata stary koń równieŝ miewał w sercu te niedosyty. Mamy w domu nie było, nie było komu poboŝnie się przejąć jakowąś przykrością (a ja mówiłam!...), bez Ŝadnych widoków powodzenia upominać przed wyjściem, Ŝeby wziął palto, bo będzie chłodno, albo lŝejsze ubranie, bo się zgrzeje, nie było tego lubego brzęku powszedniego, Ŝe Tata rzucił pantofle na środek pokoju, Ŝe do zapozna pisze, ostrzegań przed zbyt łatwowiernym poŝyczaniem ludziom i brekekeks, i brekekeks. Tata się złościł, wzruszał ramionami (zwłaszcza na to wieczne a mówiłam ), aŝ tu ci się nagle cichutko robiło w domu po zaśnięciu dzieci jak makiem siał. Tata z początku bardzo sobie chwalił robił czarną kawę o dwunastej, wyzyskał cały kontyngent zabronionych rzeczy ale rychło zrobiło mu się smutno i straszno, kiedy w uśpionym mieszkaniu wyłaziły wyolbrzymione troski dnia powszedniego i rosły w potworne kształty jak cień na ścianie. Tata skradał się wówczas do dziecięcego pokoju. RóŜowa pięta sterczała spod kołderki, w łóŝeczku odchodziło zapamiętałe, napęczniałe spanie. Tata siadał na dywanie i brał ostroŝnie piętę w dłonie. Z wolna wychodziło z niego całe zdenerwowanie i szedł spać. Mama, kiedy przyjechała i dowiedziała się o tych praktykach, zgniewała się bardzo: Ŝe to w dziecko przechodzą strapienia i moŝe mieć niespokojne sny. Tata, który bez ceremonii w takich wypadkach budził Mamę, wkładając palec w czeluść poduszki pod śpiący nos i wyciągając borsuka z nory, dziwił się bardzo, Ŝe Mama nawet za piętę nie pozwala potrzymać dzieciaka. Ale Mama srogo mówiła, Ŝe to jest co innego, a to co innego, Ŝe ona jest po to właśnie, Ŝeby być wyciąganą z najgłębszego snu do byle zmartwienia, a dzieci mają swoje Ŝycie no i brekekeks.\n15 Tymczasem w czasie nieobecności Mamy zaszedł cięŝki kazus pedagogiczny. Frani, słuŝącej, zginęła dwuzłotówka. Indagowane dzieci nic o tym nie wiedziały. Krysia Don Kichot, organicznie nie umiała skłamać. Ale pięcioletni Sancho Pansa, Kmiotek-Roztropek, mógł próbować. Zarządzone śledztwo wykryło dwuzłotówkę pod podłogą domu lalek. Tata był zmiaŝdŝony. KradzieŜ to najmniejsza. Rozumiał, Ŝe pieniądz ma dla dziecka znaczenie raczej przedmiotu, świecidełka, Ŝe kradzieŝ była raczej kradzieŝą sroki. Ale premedytacja? Ale zatajenie? Ale wyparcie się?... Tata z zakłopotaniem spoglądał na winowajcę. Dobrze, Maria ma dziś wychodne, ale my z Krysią i Franią równieŝ wychodzimy. Idziemy do kina... A kino to było nowo zawieszone słońce w niebie marzeń. Właśnie poszły przed tygodniem do pierwszego w Ŝyciu kina. AŜ dotąd Mama opierała się temu. Kiedy coś zaczęło jechać, coś biegać po ekranie, dzieci stawały na paluszkach i piały w głos z uciechy. Była jakaś bajka wschodnia, jakiś królewicz prześladowany przez czarownika. Królewicza ścinają, wierny towarzysz leci go ratować na czarodziejskim dywanie. Królewicza wprowadzają na szafot. Szkoda gadać, utną mu łeb stwierdza Tata. Krysia uczepiła się rączką ręki tatowej: Nie, nie zetną, nie zetną, zobaczysz... A tu widać juŝ, jak pomoc leci, a tu znowu juŝ królewiczowi kaŝą klękać. A co? mówi Tata. Słychać biadolenie Mamy, Ŝe mówiła, Ŝeby na filmy nie prowadzić, Ŝe do czego to podobne, ale mowy nie ma, Ŝeby wyprowadzić je teraz. Nie zetną go, zobaczysz Ŝarliwie utwierdza się Don Kichot, a tu juŝ okropny kat wznosi miecz... Krysia wspina się na paluszki i krzyczy przez całą salę ku ekranowi najgorszymi wyzwiskami, jakie zdołała zebrać na peryferiach swego siedmioletniego Ŝycia: Świnia... Idiota!... Nie ścinaj królewicza!:.. No i naturalnie czarodziejski dywan przyleciał w czas. Wróciliśmy szczęśliwi do domu, ale Mama nie dała się rozbroić happy endem. I na noc do łóŝeczka opowiedziała wiecznie opowiadaną baję o sierotce Marysi. Tam przynajmniej nic okropnego nie ma, cnotliwa Marysia, która wybrała się ze ściełecko i scotecko i wymiatała wszystkie sto sal, w których było po sto komód, a w kaŝdej komodzie po sto szuflad, nie dbając o pantofelki, a tylko o porządek, tak ze te łycerze kichali od kuzu i uciekali psed ściełecko i scotecko Marysia nie ma Ŝadnych kłopotów ze swoim królewiczem. Ta bajka jest na wstrząsy psychiczne jak masowanie przejedzonego brzuszka i czasem nawet Tata prosi, Ŝeby mu ją opowiadać na sen. No i teraz, kiedy takie cudne światy odkrywa ten poznany film przestępca ma nań nie iść, nie dość na tym, ma zostać sam w pustym mieszkaniu zmierzchająca porą, wsadzony do łóŝeczka za siatką z jakąś okropną ksiąŝką z obrazkami. Krysia jedzie ze zmiaŝdŝoną duszą na ten film: wstyd jej, Ŝe Tili nie pojechała, ale Tata jest nieubłagany. Film jest jeszcze cudowniejszy niŝ ten z królewiczem: Jackie Coogan, mały chłopczyk, między małpkami. Kiedy wracają, zastają złoczyńcę siedzącego samotnie w łóŝeczku z miną niezaleŝną. Tata jednak widzi mokry róg poduszki i robi mu się straszliwie miękko na sercu. Krysia przysiada się do delikwenta i opowiada treść filmu. Malec stara się słuchać z godnością, w pewnym jednak miejscu upewnia się: I te małpeczki ześli do niego z dzewa? Okazuje się zeszły!... Wówczas na buzi pojawia się nieruchoma podkówka, trwa przez dłuŝszą chwilę po czym kończy się płaczem za utraconymi moŝliwościami. Tata uwaŝa, Ŝe dobrze, Ŝe doprowadził do tego płaczu, do ukorzenia się. Rad jest, Ŝe nie ma Mamy, boby juŝ było obejmowanie, a tu trzeba doprowadzić operację do końca. Tata wraca z młotkiem i wbija nad łóŝeczkiem ćwieczek. Na ćwieczku wiesza pięciopalczastą dyscyplinę, którą kupił za śelazną Bramą. To jest dyscyplina! mówi. Tą dyscypliną zawsze bili kłamców. Dyscyplina to jest taka sama wstrętna rzecz jak kłamstwo i jest uŝywana w stosunku do wstrętnych dzieci i wstrętnych ludzi, którzy popełniają wstrętne uczynki.\n16 Mały wstrętus zasypia w cieniu tej wstrętnej, przeraŝającej rzeczy spłakany i bez krzyŝyka. Rano, jak zwykle, ptasie pogwizdy budzą Tatę. Wchodzi do dziecięcego pokoju i widzi Tilusię iśpaną, czerwoną ze snu, bardzo wesolutką, jak wstała na tylne nóŝki, trzyma się rączkami siatki i wyskakuje. Ma na sobie koszulkę odziedziczoną po Krysi, za krótką z kolei i na nią. Kiedy Tata wyśmiewał się z kusości, Sancho Pansa, który nie lubi się martwić, orzekł, Ŝe koszulka jest jedwabna. Odtąd zawsze kaŝda koszulka, która nie sięgała dalej niŝ do połowy siądźki, nazywała się,jedwabna. Nagle buzia ucieszonej istotki ścina się w podkówkę. Tata idzie za jej wzrokiem. Pamiętasz, co to jest? Wyściplina mówi ze skruchą. I odtąd wyściplina ciąŝy nad Ŝyciem dziecinnym. W środku najbardziej oŝywionego gadulenia zjawia się nieoczekiwanie podkówka, gdy dziecko spojrzy na nią. Tata juŝ sam się pasuje ze sobą i czeka na powrót Mamy. Wreszcie przychodzi wiadomość, Ŝe Mama wraca. Jak zwykle przygotowujemy na jej przyjęcie występy. Tata proponuje między innymi tekst, w którym jest taki passus: Ale Ŝal serce jej łamie, Bo młodsze jej dziecko kłamie. Komisja jednak nie zatwierdziła tego tekstu. Mama wysiadła z pociągu jakaś blada i zmęczona. Miała na sobie krótki Ŝakiecik karakułowy z przypiętym bukiecikiem fiołków, pachniała jakimiś subtelnymi perfumami i pilno nam było mieć ją w domu, aby znów pachniała mlećkiem przynoszonym do łóŝeczek. W drodze z dworca Mama opowiadała, Ŝe cieszy się, Ŝe juŝ wraca, Ŝe przez trzy dni wiał halniak, przez trzy noce źle spała i miała coś na kształt bólów serca. Nagle na Tilusiowej buzi pojawia się powtarzająca się podczas mamowej nieobecności podkówka. Tilusiu, co ci to, córeczko? pochyliła się. Mamo, cy napławdę cisełce łamało? pytało dziecko z przeraŝeniem w oczach. Mama nie rozumiała, dałem jej znak, Ŝe wyjaśnię. TegoŜ dnia była zdjęta dyscyplina i zakończony cały Grand Guignol. Dyscyplinę Mama chciała powiesić nad łóŝkiem Tacie, ale się wyprosił, Ŝeby nie obracała w Ŝarty tego, co zrobił, bo dziecko zapłaciło duŝą cenę i niech to przynajmniej nie będzie na darmo. Tego dnia zasypiając nacałowana, nakrzyŝykowana i napieszczona Tili wyznała Mamie: Mamusiu (cała Ŝarliwość skruchy jest w tym słowie) - ja nie wiedziałam, Ŝe to taka stłaszna rzecz kłamstwo. JuŜ nigdy tego nie Ŝłobię. Po czym jednak rozsądny Sancho Pansa dodał: A śkoda... Bo to by było tak wygodnie. Nie przypominam sobie od tego czasu ani jednego wypadku kłamstwa. Od liter do literatury. Ciekawe to było i chwytliwe. Zanim wyłabudały się z rozeznawania tajników alfabetu, w czym była nie tyle zasługa rodziców, ile szyldów pana Piekacza, pana Segała, Eugenii i innych odchodziło całymi wieczorami czytanie z Mamą. Na pierwszy ogień poszło W pustyni i w puszczy i od tego czasu na pamiątkę słonia utkwionego w wąwozie i karmionego przez dzieci Tata został Kingiem. Potem, poniewaŝ wybieraliśmy się do Rzymu (Kingowi coraz lepiej zaczynało się powodzić), przyszło Quo vadis. King czasem wyręczał w czytaniu Mamę i wtedy znienacka wprowadzał swoje dodatki sęk był w tym, jak prędko się tropną. A wiec w ustępie, kiedy się pali Rzym i oszalały Winicjusz szuka Ligii, King czytał, Ŝe Winicjusz jechał na białej mulicy.\n17 Biała mulica, no to biała mulica. I co dalej? Co dalej nim Mama kaŝe iść spać. Więc to i to, i to, i znowu... biała mulica. A potem wyrostek Ŝydowski prowadzi do katakumb i znowu biała mulica? Wracają z katakumb i znowu pęta się biała mulica? Tata kątem oka widzi, Ŝe dwie czujne głowy, podnoszą się z łóŝeczek i czyhają. Jeszcze jedna biała mulica i ani chybi rozlegnie się protest: Mama. nie pozwól JEMU. King czuje, Ŝe jest rozszyfrowany, i postanawia, Ŝe jak spadać, to z wysokiego konia:..zaprawdę, miłość wasza jest bez grzechu połoŝył dłonie na ich głowach Święty Piotr a wtem ryknęła biała mulica... Mama! - rozlega się SOS. Wyszło na jaw ostatecznie nie tylko oszukaństwo, ale oszustwo połączone z nieludzkim natrząsaniem się. E-he-he! szydzi King pięć razy wsadziłem białą mulicę i jakbym jej w tej właśnie chwili nie kazał ryknąć, tobym jeszcze pięć razy wsadził, ale juŝ nie miałem czasu, bo pora spać. Z jazdy do Rzymu nic nie wyszło i jako rekompensatę Tata ofiarował rodzinie Quo vadis w kinie. Mama trochę się waŝyła, ale zamiar prześliznął się do powszechności i powszechność zrobiła wielkie gaudium na temat, Ŝe zobaczy- Ligię i Winicjusza, i Nerona. Teraz trudno się juŝ było od tego wykręcić i Mama oczyściła swoje sumienie tym, Ŝe kino zbliŝy dzieci do szczytnych dziejów pierwotnego chrześcijaństwa. Szczytność szczytnością, ale bachantki bachantkami, baŝanty i pawie w pełnym upierzeniu wnoszone przez niewolników na tacach, falern lejący się z kruŝ, wieńce na głowach, centurioni, pułapy z jedwabnych zasłon rozstępujące się i sypiące deszczem róŝ, muzyka, śpiewacy, tancerki, cięte cieniutko kryształy, władza... Szkoda, Ŝe nie moŝna, bo tak lubiłabym się neronić zadecydował Sancho Pansa po powrocie do domu. Mama mówi o zwalczaniu pokus i o niebie. Jakby się moŝna tak wypokusić, wypokusić zastanawia się Sancho Pansa toby potem moŝna nie robić grzechów. Tata wpada w zachwyt. To właśnie jego zasada: nigdy nie walczyć z pokusami, bo jeśli się im nie ulegnie, to się osłabia charakter. Tata mówi, Ŝe ledwo się pokaŝe na horyzoncie pokusa, juŝ jej się poddaje, pokusa nie ma zadowolenia, Ŝe zwalczyła smoka cnoty, i odchodzi, a cnotliwy Tata muśnie nieco zburzone piórka dzióbkiem i juŝ jest jako śnieg biały; podczas kiedy po walce z pokusą byłby utytłany i świnia. Tata gorszy tymi teoriami tylko Mamę, ale nie śmie popisywać się nimi przed córkami. ToteŜ burknął tylko coś nieuprzejmie o niebie Ŝe tam pewno nudno. Chłopek-Roztropek jednak wie, Ŝe co trzeba, to trzeba, i Ŝe od nieba się wymigać nie moŝna. JuŜ ja sobie tam jakiegoś świętuszka znajdę, moŝe Zosię Kondełską mówi zrezygnowana i chodziłybyśmy sobie... A co się działo, kiedy przyszła Trylogia! Tu juŝ starsi państwo wzruszali się tak samo jak dzieci. King często zastanawia się jak teŝ maluje malarz? Wziął na pędzel tego koloru, owego koloru i nagle na płótnie jest twarz. Albo granie: są cztery kiszki baranie i nagle symfonia. King nie moŝe pojąć tych czarów. Jak się to robi? W pisaniu więcej chwyta i rozumie. No, na przykład śeromski. Wspaniały poeta! King wie,*ŝe nigdy by tak nie potrafił, zachwyca się, wzrusza słowotwórstwem rosnącym od gleby, ale rozumie, jak to mistrz kraje, widzi niezliczone pozszywane fiszki rapperswilskie i inne, krwawy trud, wielki mozół, przepyszną robotę snycerską. King wie, Ŝe gdyby sam zechciał toczyć dzbanek o tak filigranowych kształtach, o tak rafinowanie cienkich nóŝkach, toby mu tworzywo pękło w niezdarnych rękach. Ale wie, jak to się robi, rozumie proces roboty. Ale jak pisze Sienkiewicz? Pan z panów bez trudu. Jedzie ze swymi bohaterami po kraju, mówi jch językiem o ich ubiorach, zbrojach, sprzęcie, rzędach końskich, obyczajach, porusza się po Ŝmudzkich zaściankach, ukraińskich chutorach, nad Wisłą, w Wielkopolsce, jakby to wszystko schodził, jakby w tym wszystkim był. Czytając innych autorów powieści historycznych wciąŝ\n18 zastanawiamy się, czy utrafili. Tu wierzy się absolutnie, nie dość: chyba bohaterowie musieli rządzić Sienkiewiczem, Ŝyli, jak chcieli. Czwórka czytelników przeŝywała więc co wieczór niezapomniane emocje i dyscyplina mamowa poczynała szwankować z tym chodzeniem spać. JakŜe iść spać, nie dowiedziawszy się, czy Zagłoba w chlewiku dostanie się w ręce Kozaków, czy nie? Śmierć Longinusa przeŝywaliśmy jak cięŝkie nieszczęście rodzinne. Małe rączki gorączkowo zaciskały się na kołderkach. Nie wierzyliśmy do końca, wiedzieliśmy, Ŝe na pewno musi się uratować. AŜ kiedy głos Mamy się załamał, czytając słowa litanii, którą odmawia umierający rycerz, zrozumieliśmy, Ŝe to juŝ koniec. To juŝ nie będzie pana Longinusa? pytały. I nie rozumieliśmy jakŝe to będziemy czytać dalej, jak wojować, jak gwarzyć, jak bronić ZbaraŜa? Bez Longinusa? I następnego dnia, ujrzawszy ciało zawieszone na oblęŝniczej maszynie, biegliśmy w wyobraźni z oszalałymi z bólu Zagłobą i Wołodyjowskim, tak samo pełni Ŝądzy odwetu. Tak to w tym niepedagogicznym domu czytaliśmy niepedagogiczne ksiąŝki. CóŜ dziwnego, Ŝe nie było szczegółu, który by się nie wrył na zawsze w świeŝe umysły dziecinne. Adwokat Stanisław Święcicki dzwonił nie tylko w interesach prawnych do Kinga. UłoŜyli sobie z dziewczynkami swoistą grę w zielone na tematy Trylogii. Chytrze dzwonił na samej granicy limitu czasu, koło dziesiątej wieczorem, kiedy suponował, Ŝe partnerki będą śpiące i łatwiej dadzą się zbić z pantałyku: A z jakiego sukna miał mundur pan Podbipięta? Ha-ha! Nic pan nie ma trudniejszego? Naturalnie, Ŝe ze świebo-dzińskiego. Po czym: szep-szep-szep... w piŝamkach przy telefonie; podtaczają pod pana Stanisława za dnia naszykowaną machinę oblęŝniczą: A jak miał na imię Bohun? I tu był triumf niezapomniany... Z tamtej strony telefonu słychać było bezradne postękiwania, wreszcie adwokackie wyłgiwanie się, Ŝe o tym w Trylogii nic nie ma. Jak to? A przecieŝ Krzywonos mówi: Jurku, mój przyjacielu. Na drugi dzień mecenas Święcicki zjawia się z wielkim zającem z czekolady. Jako Ŝe powiada w dawnej Polszcze, gdy kto nie dopisał w wyprawie wojennej, tedy mu kazano skórę zajęczą nosić. Musiał wiec trzy razy, dla dokładniejszego pohańbienia, obnieść tego zająca naokoło pokoju, po czym go otwieramy i z zającowego brzuszka sypią się cukierki. A wśród nich buteleczki czekoladowe z likierem. No, to właściwie pierwszy wasz zarobek na literaturze powiada King pierwsze honorarium. Mówi to z pewnym smutkiem. Sam powiedział sobie, Ŝe będzie pisał dopiero wiele lat później, zdobywszy pewność, Ŝe nie będzie potrzebował tym zarabiać. Kiedy przyszły cięŝkie lata, czytelnicy Sienkiewicza nie zawiedli. Mecenas Święcicki trzy dni wisiał na Lesznie na wzór i postrach i przez trzy dni Niemcy nie pozwolili usunąć ciała. Czy miała Krysia przed oczami, idąc na barykadę, to powieszone ciało przyjaciela, jak ci, przed trzystu laty atakujący beluardę? Ale ta moja ksiąŝka przecieŝ jest wesoła. PrzecieŜ ta ksiąŝka jest dla mamuś i dla tych, którzy mieli dzieci, i dla tych, którzy byli dziećmi. Ta ksiąŝka jest po to, Ŝeby złoŝyli samotne ręce stwardniałe od pracy i przypomnieli. Ta ksiąŝka przeprasza, Ŝe co pewien czas rozdzierają się jej pogodne na razie karty. Więc wieczór po pracy. Bajanie poczyna się jeszcze w stołowym pokoju, po kolacji przenosi się do biblioteki, potem do maminego, potem do dziecinnego pokoju. (To juŝ było po wybudowaniu Domeczku.) Trudno stłumić Mamie cowieczorne bajanie. Pewnego razu powiada Tata - wy juŝ poszłyście na górę, my z Mamą siedzimy tak sobie oto wieczorem, aŝ nagle słychać dzwonek -przepraszam, nie dzwonek:\n19 pukanie. Wisia otwiera, po chwili wraca, chce coś powiedzieć, ale tuŝ za nią wchodzą goście kolorowi. Pasy słuckie. Ŝupany, karabele. Patrzę, oczom nie wierzę, ale przecie rozumiem wyraźnie to oni. -» Zechce nam waszmość pan wybaczyć mówi Zagłoba iŝ go inko-modujemy o tak późnej porze, chcieliśmy wszelakoŝ swoją atencję złoŝyć, a jako Ŝe nam świtaniem w dalszą drogę pilno, przeto tuszymy, Ŝe dobre nasze chęci instancjonować za nas będą. A zwracając się do Mamy: Bo i to zechciej łaskawa pani zwaŝyć, Ŝe wyruszyliśmy w drogę zaraz po Ogniem i mieczem, kiedy pana Sienkiewiczowy opus wlumen secundum napisany jeszcze nie został, tandem ci dwaj oto godni kawalerowie (wskazuje na Kmicica i Wołodyjowskiego, którzy się kłaniają), będąc wolnego stanu i strzałą Amora nie tknięci, zasłyszawszy, Ŝe w tym zacnym i z cnót staroŝytnych szeroko znanym domu hodują się dwie waćpanny. które jak sława niesie matkę samą przeszedłszy, o ile w blasku słońce prześcignąć moŝna... W tym miejscu do stołowego, w którym jeszcze przy deserze poczęła się rozmowa, wsadza głowę Wisia: Czy pani kaŝe herbatę podać tu, czy do biblioteki? Wisia! spada na zdumioną Wisię rozgorączkowany dwugłos proszę nie przeszkadzać... No i co Mama im odpowiedziała? Ach jej! Mama odpowiedziała, Ŝe zaraz was zawoła, no i weszłyście. Porwali się witać rycerze. Pan Zagłoba spojrzał, zachłysnął się i oracja ugrzęzła mu w gardle. No to juŝ chyba pójdziemy na wodę sodową do budki na rogu z rezygnacją zaproponował pan Michał. Mama, nie pozwól!... Obrzydliwy King!... Mama... Z wolna z infekcji literackiej poczęły się pierwsze kiełki: Krysia niewprawną ręką, drukowanymi literami, spróbowała klecić pierwsze wiersze. Maleńtas wzdął się ambicją Ŝe on teŝ... Pierwszy wiersz poczęła tak: Wisi obraz na ścianie... No i co dalej? dopytywała się Mama. Ale dalej nie było nic. E-he-heL. znęcał się King wisi... no to i co? E-he-heL. nie umie znaleźć rymu. Co to łym? nadął się modelik człowieka. No, Ŝeby było choć tak: Wisi obraz na ścianie To bez rymu pisanie. Rzeczownik z rzeczownikiem odczasownikowym jęknęła Mama pięknie ich ponauczasz... Będziemy mieli lawinę wierszy. King spojrzał na ociupinę terminującą w kunszcie poetyckim. Dropiate oko biegało od Taty do Mamy nic nie rozumiała. - No, Mama mówi wyjaśnił King Ŝe jak będziesz pisała tak na przykład, Ŝe przy ścianie siedzę na otomanie i moje pisanie piękne jak malowanie, to tak moŝesz pisać i pisać bez końca i to Ŝadna sztuka, kaŝdy tak potrafi. King czuje, Ŝe jest za długo pedagogiczny, i korci go. śebyś choć tak napisała: Obraz na ścianie wisi. Tili nie dorówna Krysi. Mama, nie pozwól... Na następny dzień domowy Sancho Pansa, truchtający w ślady Don Kichota, wysmaŝył utwór następujący: Pan Ludwik jest bardzo wesoły. Ale go gryzą pscoły, A pani Ludwikowa Zawsze go od pscołów chowa. King się rozczulił, ale powiada srogo:\n20 Rym tu lepszy, ale sensu nie ma. Co za pan Ludwik? Matka jak kokosz juŝ nadlatuje z pomocą: Sens dziecko wzięło z Ŝycia: mało ja się ciebie od pscołów na-chowam?... Minęło bardzo wiele lat. Tata siedział zaskładowany na Cyprze, a Tili juŝ była w Ameryce. Tata na Cyprze napisał szopkę, w której kukiełce Stańczyka (błazna Zygmuntowskiego) przydzielił patriotyczny wierszowany prolog. Dumny nie mniej niŝ ongiś córka z wierszyka o panu Ludwiku, wysłał jej ten majstersztyk do oceny. Niebawem nadszedł długi, jak zwykle, list, a przy nim dopisek: Tatuśku, ale juŝ Ty lepiej pisz prozą... Epoka wspólnego czytania miała się ku końcowi, kiedy dzieci poŝeglo-wały od poznania alfabetu do samodzielnego opanowywania lektury. Pamiętam tę chwilę, kiedy nauka alfabetu była ukończona, bo łączy się ona zpamiętnym zdarzeniem rodzinnym: powstaniem legalnej i usankcjonowanej przez prawo rodzinne instytucji szczypów. Tata, juŝ umiem cały alfabet zaanonsował pewnego dnia Sancho Pansa. E-he-he!... Gdzie by taki dzidziuś umiał... No, to przepytaj. Darmo będę przepytywał? ZałóŜmy się. O co? O szczypa. Jak ja przegrani, to będę musiał połoŝyć się i ty z całym spokojem będziesz mogła dać naj-najmocniejszego szczypa. Dobrze, dobrze!... podskakuje. Ale nie skręcisz? Wtedy jest wzywana Mama rejent najpewniejszy i nieprzekupny wszelkich transakcji: No, to teraz napisz literę Q. Mama! Ale rejent z boleścią w głosie musi stwierdzić Ŝe taka litera istnieje. Spłata zakładu odbywa się lojalnie i za zezwoleniem strony przegranej. Nagle jednak delikwent zrywa się z otomany, płacze i pędzi do rejenta. Mama, ON dał szczypa z zakręcaniem. Kiedy więc opanowany alfabet, juŝ wreszcie z tą nieszczęsną literą Q, przyniósł sztukę czytania, hodowane fasole poczęły puszczać nowe, nieznane i całkiem śmieszne pędy. U Sancho Pansy rezultaty występowały przy posiłkach: Albo to... anonsował smacznym głosem i wygłaszał jakiś śmiesznie stary w ustach dziecinnych dowcip. Matka rozpaczała, aŝ wyśledziła, Ŝe malec poluje na wesołe kąciki w dziennikach. Z tej lektury, zaczętej w szóstym roku Ŝycia, od której nie sposób było było ustrzec, napływało do wokabularza dziecięcego mnóstwo słów nie związanych organicznie z naturalnym rozwojem. Tili magazynowała je skrzętnie w głowie, po czym jej dziecinny język roił się od uroczystych zwrotów. Tili, dać ci jabłko? Nie, dziękuję, mamusiu, natomiast zjadłabym głuszkę. Czas warunkowy i zaprzeszły równieŝ był uwaŝany za finefleur dorosłego mówienia i niegodny Tata pouczał swoje małpki mówić w plusąuamperfectum. Nie, odwłotnie, wzięłabym była głuszkę. Plusąuamperfectum zwłaszcza obowiązywało jako objaw szacunku; przy zwracaniu się do Taty Ŝadna prośba nie miała powodzenia, o ile nie była wyraŝona w czasie zaprzeszłym: Tatusiu, chciałabym była pójść na kajak. Tata zaśmiewał się i upewniał Mamę, Ŝe z czasem przyjdzie naleŝyte wywaŝenie słowa, Ŝe te wszystkie natomiast, odwrotnie, zwaŝywszy, absolutnie i niezaprzeczalnie spłyną, jak kiedyś przyjdzie i spłynie fala, w której będzie pełno słówek takich jak aspekt, wyŝywać\nSZOPKA. Pomysły i realizacja: Joanna Góźdź\nSZOPKA na Boże Narodzenie Pomysły i realizacja: Joanna Góźdź 4 Maryja wstała dosyć wcześnie, ubrała się, umyła, zjadła śniadanie i zaczęła się krzątać po domu. Bądź pozdrowiona! potężny głos nagle wypełnił\nRozdział II. Wraz z jego pojawieniem się w moim życiu coś umarło, radość i poczucie, że idę naprzód.\nRozdział II Kupiłam sobie dwa staniki. Jeden biały, z cienkimi ramiączkami, drugi czarny, trochę jak bardotka, cały koronkowy. Czuję się w nim tak, jakby mężczyzna trzymał mnie mocno za piersi. Stanik


Gambia z Europy za ok. 1132 zł | Darmolot.pl, każdy może latać\nGambia z Europy za ok. 1132 zł\nMarzy Wam się podróż do Afryki, ale przerażają Was wysokie ceny biletów? Mamy dla Was dobrą propozycję: loty do Gambii z Barcelony za nieco ponad 1000 zł ( 265 EUR).\nPrzeloty obsługują linie Vueling. Rezerwacji dokonujemy na stronie www.vueling.com. W cenę wliczony bagaż. Warto dodać, że do Barcelony i z powrotem dotrzemy za niewielkie pieniądze tanimi liniami z wielu miast polskich. Najtańsze bilety znajdziemy w marcu 2014 r.\nPoniżej przykłady z rezerwacjami:\nTAGI: afryka, gambia, vueling


Co to jest hipotensja? - O zdrowiu i urodzie\nNiedociśnienie tętnicze to inaczej hipotensja. Można o niej mówić dopiero kiedy wartość ciśnienia tętniczego spadnie poniżej 100 mmHg w przypadku ciśnienia skurczowego lub poniżej 60 mmHg w przypadku rozkurczowego. Czasami obydwie wartości ciśnienia są bardzo niskie, ale taka sytuacja ma miejsce rzadziej. Zdarza się się, że ciężko jest zdiagnozować hipotensję ponieważ pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości. Jednak u niektórych osób występują zaburzenia widzenia wraz z mroczkami, mają problemy z koncentracją i skupieniem uwagi. Pojawiają się również szumy w uszach oraz zimne dłonie i ręce, do tego dochodzi nadmierna senność.\nJakie są rodzaje hipotensji?\nMożna wyróżnić trzy rodzaje hipotensji: pierwotna, wtórna i ortostatyczna. Hipotensja pierwotna ma niezbadane pochodzenie, uważa się ją za przypadłość dziedziczną. Natomiast wtórna jest powiązana z chorobami współistniejącymi. Niedociśnienie wtórne związane jest z występowaniem chorób serca: zawał, niewydolność, zapalenie mięśnia sercowego, zatorowość płucna. Czasami niedociśnienie związane jest z przebytymi infekcjami oraz u osób chorujących na cukrzycę. Do hipotensji może dojść w wyniku przedawkowania leków obniżających wartość ciśnienia tętniczego osób leczących się na nadciśnienie. Ponadto ciśnienie ulega obniżeniu po spożyciu alkoholu. Niedociśnienie ortostatyczne oznaczane jest wtedy, gdy w trakcie trzyminutowego testu pionizacyjnego ulegnie obniżeniu przynajmniej o 10mmHg w przypadku ciśnienia rozkurczowego i 20 mmHg przy ciśnieniu skurczowym. W prawidłowym badaniu ciśnienie w pozycji leżącej i stojącej powinno być podobne. Przyczyną powstania hipotensji ortostatycznej jest przyjmowanie leków moczopędnych, leków rozszerzających naczynia krwionośne oraz nadużywania alkoholu.\nJak leczyć hipotensję?\nW leczeniu niedociśnienia stosuje się zarówno leczenie farmakologiczne, jak i inne. Wskazane jest picie dużej ilości płynów, minimalnie 2,5 litra na dobę. Należy wybierać słone potrawy, ponieważ sól podnosi ciśnienie, ale jednocześnie unikać zbyt obfitych posiłków. W leczeniu hipotensji bardzo istotna jest aktywność fizyczna, która pobudza krążenie krwi. Kładąc się spać powinno się układać głowę kilka centymetrów powyżej reszty ciała, a siedzą zakładać nogę na nogę. W niektórych przypadkach dobrze jest się zaopatrzyć w rajstopy uciskowe, które wpływają na zmniejszenie ilości krwi zalegającej w nogach. Podczas prysznica dobrze jest naprzemiennie korzystać raz ciepłej i zimnej wody, która ma ważny wpływ na stymulację krążenia. Podejmując się leczenia farmakologicznego, należy najpierw zadbać o prawidłowe leczenie innych chorób. Podając leki zatrzymujące w organizmie sód, podnosi się jednocześnie ciśnienie tętnicze. Należy jednak wcześniej właściwie oszacować powód powstawania hipotensji, ponieważ może mieć podłoże pierwotne. Mogą być to uwarunkowania genetyczne, które nie dają żadnych dolegliwości. Jeżeli jednak takie się pojawią, należy skonsultować to z lekarzem.


Ceny mleka 2016 - Strona 80 - Ceny płodów rolnych i środków produkcji - Agrofoto.pl Forum Rolnicze i Galeria Rolnicza\nChłodnia mleka Westfalia 3500 L\nStrona 80 z 225\nNapisany 29 kwiecień 2016 - 21:01\njak obniżyc?obniżyc.to,se można spozycie,alko lub paliwa poprzez zmnijeszenie zbednych przejazdzek bo w produkcji mleka nie ma mowy o obnizaniu kosztów bo niby jak?nie dasz witamin?nie wezwiesz wet,?nie nakryjesz pryzmy?itd a pie o obnizaniu kosztów przez tych prof w tv i czasopismach to bełkot ludzi oderwanych od rzeczywistosci ,takie jest moje zdanie\nCeny mleka 2016 Dzisiaj, 20:26\nNapisany 29 kwiecień 2016 - 21:06\ndla tych w telewizji obniżanie kosztów to budowa nowej obory za kilka milionów :_\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 07:01\nCeny mleka 2016 Hochland Węgrów -7gr\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 08:04\nCeny mleka 2016 A jednak Mlekovita Działdowo -5 groszy w dół za kwiecień\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 08:52\nJeśli u kogoś produkcja 1l kosztuje 1zł to się długo nie utrzyma. Realny koszt produkcji w naszych warunkach to 70-80gr.\nTak jak piszesz, większy plon z ha mniej potrzebnej powierzchni pól = mniej opłat za podatki/dzierżawy, mniej paliwa, mniej potrzebnego czasu na uprawę. Są przypadki że rolnicy przed kukurydzą jeżdżą trzy razy kultywatorem by .... chyba narobić grudy i przesuszyć ziemie. To są koszta\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 08:53\ndanone na szczęście kwiecień bez obniżki\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 09:30\nTrzeba się z tym jakoś nauczyć żyć bo nic się zrobić nie da ..\nEdytowany przez ThePerkins, 30 kwiecień 2016 - 09:52.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 10:27\nzawsze mozna obnizyc koszty, w prawie kazdym gospodarstwie by sie dalo, ale to kwestia kilku groszy na litrze, czyli malo znaczaco, nie da sie obnizyc na tyle by obecna cena byla zadowalajaca, czy nawet dla wielu oplacalna. Zguba moze byc to ze obecnie gospodarstwa sa przewaznie jednokierunkowe, np mleko, cena spodanie poznizej kosztow i juz jest zle, kiedys w gospodarstwie byla kasa z mleka z trzody z opasow i z upraw kartofle buraki zboza, i bylo gdzie to sprzedac, jesli na jednym sie stracilo na czyms innym sie to zrekompensowalo.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 10:53\nkoszty mozna obnizyc tylko odpowiednimi uprawami i zywieniem np. jalowek. przy 17ha trawy i 50 krowach tj w moim przypadku gdybym mial w tamtym roku zamiast 14ha trawy i 3 lucerny same 17ha lucerny 30tys w kieszeni wiecej by zostalo plus kilkanascie ton saletry w garazu, Lucerna w drugim pokosie dawala 14bel po 600-650kg i 22%bialka a trawa po 6-7bel przy nawozeniu 2 krotnie wiekszym i bialka 15% a trzecim lucerna po 8 a trawa 3. Jalowkom do wzrostu potrzeba dobrej slomy i sianokkiszonki plus do roku troche rzepaku ladnie rosna i i tak tez wygladaja , a jezeli ktos daje im np mieszanke zobzowa i jeszcze kuku to nie dosc ze je kaleczy bo wygladaja jak woly i zamisat tkanki mlecznej maja tluszcz to jeszcze ma kilka ha bez zysku bo jal zjadly i efektu 0 a nawet -\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 11:46\nSąsiad tak żywi młodzież- jak na wiosnę wyprowadził to musiał dobrze popolować żeby mu jastrząb nie porwał...\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 12:29\nmlekovita obniżka o 5 gr za kwiecien oddział kościan\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 12:41\nCeny mleka 2016 Mlekovita centrala to samo.\nInwestując w siebie, pogłębiając wiedzę i umiejętności da się ograniczyć koszty. Śmiali się z nas sąsiedzi, jak zbieraliśmy wcześnie i szybko trawy i ostatni kukurydzę. Ja się z nich mogę pośmiać, bo mniej dodatków białkowo-energetycznych dokupowałam i weterynarza nie widuję. Oby tylko pogoda była łaskawa...\nJałówki trzeba karmić tak, aby wycielały się do dwóch lat i nie trzymać darmozjadów.\nEdytowany przez przezuwaczka, 30 kwiecień 2016 - 12:44.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 12:55\nTylko te kilka groszy obniżki kosztów produkcji w skali roku to są czyste i konkretne pieniądze.\nEdytowany przez bieniek_88, 30 kwiecień 2016 - 12:58.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 13:24\nCeny mleka 2016 Mlekpol niby za kwiecień bez obniżek.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 13:52\nto nie koszta to czyjaś głupota .ten rok był jaki był wiec o planowaniu plonów niema mowy,\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 14:19\nCeny mleka 2016 Mlekpol niby bez zmian ale wprowadzili limity takze bedzie bek pod koniec roku jak bedziemy czytac; mlekpol -20gr litr za ponad limit\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 14:49\nw pon się okaże, a sms przyjdzie jak zawsze w maju jak krowy wyjdą na trawę\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 14:51\nCeny mleka 2016 Oby tylko 20gr. U mnie sąsiad zaproponował 60gr na zebraniu.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 15:15\nMlekovita centrala to samo.\nTo że ktoś odrobine myśli i poczyta w internecie o uprawie i nawożeniu a potem to wykorzysta i nie robi jak tato, dziadzio i pradziadzio nie znaczy jeszcze że dojenie mleka za 80 gr mu sie opłaci.\nCo z tego że rok temu zebrali 1 pokos w połowie maja jeśli drugiego pokosu zebrali tylko 30%? Akurat tamten rok pokazał że wczesne koszenie w obliczu suszy wcale dobre nie jest. Dodatki da się kupić - dobrej jakości siano czy kiszonkę w dobrej cenie - nie.\nCo do jałówek - czasem dwa miesiące dłuższe oczekiwanie na ciele tnie koszt bardziej niż zaoszczędzona pasza.\nNapisany 30 kwiecień 2016 - 15:21\nWątpliwości rozwiane. Ematti miał dobre informacje.\nZa maj też będzie obniżka co najmniej 5gr. Pewnie znów nie uwierzycie ale na koniec miesiąca sms z obniżka przyjdzie\nTylko na agroFakt.pl: Kiedy mleko zdrożeje? zobacz »\nGorące 1368 Odpowiedzi


Babki: Babka czekoladowa\nDziecinnie prosta w przygotowaniu, pyszna babka na każdy dzień. Czekoladowy smak podkreśla dodatek belgijskiej czekolady.\nPrzygotuj ją tak, jak lubisz: w keksówce, formie do muffinek lub w tortownicy z owocami. Za każdym razem inna, za każdym razem pyszna! Receptura o prostym, czystym składzie, bez barwników, oleju palmowego i syropu glukozowego. Wystarczy dodać tylko: jaja, tłuszcz i mleko. W sezonie owocowym dodaj do babki także ulubione owoce: truskawki, maliny, wiśnie i inne. Przez cały rok możesz urozmaicać ją owocami mrożonymi, powidłami i kremem czekoladowym.\nWypróbuj nasze przepisy na szybkie ciasta na bazie Babki czekoladowej. Smacznego!\nBabka czekoladowa (9 szt.)\nInformacje o wartościach odżywczych Babka czekoladowa\n1 porcja = 45 g. Wartość odżywcza po przyrządzeniu (masło, mleko 2% tł.)\nEnergia 1 505 kJ\n1 351 kJ\nZawiera: 365 g


Długość Umowy Na Czas Określony - Finanse w ŚwiatKobiety.pl\nArtykuły na temat: długość umowy na czas określony\n...2016 roku zawieranie takich długich terminowych umów o pracę, jaką ma Waldek, nie jest już dopuszczalne – oznajmiła bratu. – Teraz maksymalny czas trwania umowy o pracę na czas określony nie może być(...). – Po prostu po zakończeniu każdej umowy o pracę na czas określony robili miesiąc przerwy i podpisywali z pracownikiem kolejny dokument. I żadne ograniczenia ich wtedy nie dotyczyły. Grażyna przecząco...\nPracodawcy RP akceptują zaproponowany przez resort pracy 33-miesięczny okres, po którym terminowe umowy o pracę przekształcałyby się w stałe. Według nich, w projekcie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej brakuje propozycji wydłużenia do 6 miesięcy maksymalnego czasu umowy na okres próbny.


Herbata owocowa MALINOWY OGRÓD jest mieszanką stworzoną ze składników o podobnym działaniu w celu uzyskania jak najlepszego efektu obniżającego gorączkę, przeciwzapalnego i przeciwbólowego.\nIntensywny smak owoców połączonych z pokrzywą nadaje lekko ziołową nutkę. Wyczuwalne są porzeczki, maliny i hibiskus bogate w witaminę C, która zwalcza wirusy i obniża temperaturę. Do takiej herbaty po ostudzeniu można dodać miód, co dla maluchów będzie nie tylko korzystne, ale jeszcze zdrowe.\nPokrzywa uznawana przez niektórych za antybiotyk ma działanie przeciwgorączkowe oraz łagodzi bóle wywołane stanami zapalnymi.\nA ze względu na dużą zawartość żelaza zapobiega anemii i zwiększa przyswajalność minerałów, a tym samym wzmacnia organizm.\nSKŁAD HERBATY MALINOWY OGRÓD:\nMieszanka całych owoców malin, porzeczek, listków pokrzywy oraz płatków hibiskusa. .\nparzyć co najmniej 4 minuty


3 mln złotych dotacji z PROW 2014-2020 na przebudowę dróg gminnych\n- Po wielu latach doczekaliśmy się, że z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich można dofinansować drogi lokalne – mówi Jerzy Leszczyński, Marszałek Województwa Podlaskiego.\n- W ramach naboru wpłynęło 280 wniosków, z czego pozytywnie zostało ocenionych 233 wniosków. Ograniczenia finansowe spowodowały jednak, że do podpisania umów zakwalifikować można było tylko pierwszą setkę pozytywnie zweryfikowanych wniosków na kwotę 103 mln zł. (źródło: www.wrotapodlasia.pl)\nCzytaj więcej: 3 mln złotych dotacji z PROW 2014-2020 na przebudowę dróg gminnych\nW dniu 31 maja 2016 r. w Urzędzie Gminy Sztabin odbyło się spotkanie z przedstawicielami gminy Dąbrowa Białostocka oraz przedstawicielami Samorządu Kalwarii na Litwie. Efektem spotkania stało się wspólne przygotowanie wniosku o dofinansowanie projektu pod nazwą „Wzmacnianie zasobów ochrony przeciwpożarowej w regionie przygranicznym” w ramach programu Interreg V-A Litwa-Polska 2014-2020.\nNajlepszy sposób na pełne powitanie wiosny? – to wiosenny bal. Przekonały się o tym dzieci uczestniczące w imprezie poświęconej wiośnie, która odbyła się 16.04.2016 roku w świetlicy Centrum Biblioteczno–Kulturalnego w Sztabinie.\nCzytaj więcej: Wiosenny bal\n6 kwietnia 2016 r. w świetlicy Centrum odbyły się warsztaty plastyczne. W zajęciach uczestniczyło 10 osób, które w kreatywny sposób wykorzystały patyczki od lodów\nCzytaj więcej: "Twórcze wykorzystanie patyczków do lodów" - warsztaty plastyczne\n220 rocznica urodzin hrabiego Karola Brzostowskiego\n11.02.2016 roku minęła 220-ta rocznica urodzin Patrona naszego Stowarzyszenia Karola Brzostowskiego.W tej intencji w sztabińskim kościele została odprawiona Msza święta.\nCzytaj więcej: 220 rocznica urodzin hrabiego Karola Brzostowskiego\nInformacja o plikach cookie!


A206 na sprzedaż - 2 pokoje 52,7 m2 - Lake Hill - ul. Topolowa - Onet Nieruchomości\nNowe 2 pokojowe mieszkanie na sprzedaż o powierzchni 52,7 m2 znajduje się w nowo wybudowanej inwestycji mieszkaniowej Lake Hill przy ul. Topolowa w Sosnówce (1,8 km od Jeleniej Góry). Sprzedaż prowadzi Wprost Nieruchomości.\nNowe mieszkanie o oznaczeniu A206 znajduje się na 2 piętrze, jest 1-poziomowe, a pomieszczenia mają 270 centymetrów wysokości. W mieszkaniu znajdują się 2 pokoje, kuchnia jest otwarta, jest 1 łazienka. Dla przyszłych mieszkańców deweloper przewidział: miejsca postojowe naziemne (120 miejsc).


Czy warto grać w kilku kasynach online naraz? - Btm-mazowsze.pl\nCzy warto grać w kilku kasynach online naraz?\nJeśli planujesz zacząć grać w kasynie online, zdecydowanie warto poszukać informacji o różnych kasynach przed rozpoczęciem gry. Jest to szczególnie ważne, jeśli grasz, chcąc osiągnąć zysk lub po prostu chcesz jak najbardziej ograniczyć straty, ciesząc się tym pierwszym doświadczeniem.\nOkreślenie przewagi kasyna jest najważniejszą rzeczą do rozważenia przy wyborze odpowiedniej strony hazardowej. Przewaga kasyna zawsze może być obliczona na podstawie tabel wypłat i konkretnych zasad do każdej gry. Zwykle przewaga wyraża się w procentach i pokazuje dokładnie, ile pieniędzy wygrasz lub przegrasz w długoterminowej próbie, zakładając, że grasz rozsądnie, to znaczy, że podejmujesz najlepsze decyzje w każdej grze.\nNie ma dwóch kasyn, które mają identyczne tabele wypłat, gry i zasady. Dlatego przewaga może się znacznie różnić w zależności od kasyna. Jest całkiem możliwe, że dla każdej gry, w którą zdecydujesz się zagrać, a nawet dla każdego zakładu, na który zdecydujesz się postawić, różne kasyna zaoferują różne kursy. Jeśli grasz regularnie i chcesz wygrywać, to nie ma nic złego w rozejrzeniu się po różnych kasynach online, w celu znalezienia najlepszych przewagi lub zasad, które cię zadowolą.\nBonusy depozytowe to kolejny ogromny powód, aby grać w różnych kasynach online. Większość kasyn będzie je miała, ale zasady każdego bonusu będą się różnić i mogą mieć duży wpływ na twój zysk. Jest nawet możliwe, że użycie bonusu depozytowego w kasynie online może tymczasowo usunąć przewagę kasyna, lub nawet przekształcić ją w niewielką przewagę dla gracza.\nNikt nie zmusza Cię do pozostania w jednym kasynie. Nie ma absolutnie nic złego w dołączeniu do jednego kasyna, rozegraniu bonusu na start, a następnie wycofywaniu się i graniu w kolejnym kasynie, dopóki nie obrócisz bonusu. Wykorzystując bonusy na swoją korzyść, cały czas wybierając optymalną strategię gry, możesz mieć duży wpływ na swoje wygrane.\nTwoja decyzja wyboru różnych kasyn online może mieć nieskończoną liczbę powodów. Kasyna oferują różne opłacalne turnieje, duże jednorazowe jackpoty i sezonowe bonusy. Wszystkie te rzeczy są korzystne dla tymczasowego gracza. Niektóre kasyna mogą również oferować bezpłatną demo grę lub darmową grę pieniężną, która pozwoli Ci zapoznać się z interesującymi grami przed wpłaceniem prawdziwych pieniędzy na konto kasyna. Jedno kasyno online może zaoferować taki zakład, którego nie znajdziesz w żadnym innym kasynie online. Wolisz oprogramowanie i konkretne gry w innym kasynie? Żaden problem! Możesz spokojnie grać w jednym kasynie online, ale w międzyczasie zajrzeć do innego kasyna, aby zagrać w ulubioną grę.\nIstnieje naprawdę nieskończona liczba powodów, aby przeanalizować ogromną liczbę różnych kasyn online i grać w kilku z nich naraz. Bez wątpienia szukając przyjemniejszych wrażeń i poświęcając więcej czasu na zwiedzanie różnych kasyn, a znajdziesz dokładnie to, czego szukasz.\nCopyright © 2020 Btm-mazowsze.pl


Doradztwo i audyt - Biuro rachunkowe BRK\nOferujemy usługi księgowo-doradcze, które pomogą Państwo w sprawnym i bezproblemowym zarządzaniu firmą pod kątem rachunkowości. Nasze doradztwo i audyt pomogą zoptymalizować koszty, a także są nieocenione przy zakładaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej. Doradztwo to nieocenione wskazówki, jak obniżyć koszty i usprawnić procesy finansowe w prowadzonej działalności. To także cenne informacje dla osób chcących otworzyć własną działalność gospodarczą. Pomożemy w wyborze najlepszej opcji co do rodzaju działalności, wyboru formy opodatkowania i najlepszej usługi księgowej, a także zajmiemy się sprawami formalnymi, jak rejestracja firmy i zgłoszenie do stosownych urzędów. Proponowany przez nas audyt to wnikliwa analiza i ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Usługa ta dostarcza szczegółowych informacji co do obszarów do poprawy oraz wskazuje nieprawidłowości w prowadzonej dokumentacji firmy.\nAudyt księgowy to usługa mająca na celu zbadanie prawidłowości sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta. Rewizja finansowa stwierdza, czy sprawozdania przedstawiają realną sytuację finansową przedsiębiorstwa oraz czy zostały one sporządzone zgodnie z ustawą o rachunkowości. Gwarantujemy profesjonalne doradztwo oraz audyt oceniające dokładność i bezpieczeństwo procesów księgowych. Nasze rady i wskazówki pomogą Państwu obniżyć koszty prowadzonej rachunkowości, wypracować efektywne rozwiązania dostosowane do potrzeb oraz wyznaczyć cele finansowe dla przedsiębiorstwa.\nAudyt i doradztwo:\ndoradztwo i pomoc przy zakładaniu działalności gospodarczej\nkonsultacje i doradztwo w zakresie optymalizacji procesów księgowych i usług kadrowych\nocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa\nanaliza przedsiębiorstwa w celu dopasowania indywidualnej strategii podatkowej\nwsparcie w procesie postępowania podatkowego\nbadanie i przegląd sprawozdań finansowych\nweryfikacja i kontrola prawidłowości prowadzonych ksiąg rachunkowych\nkontrola dokumentacji księgowej pod kątem formalnym i rachunkowym\nreprezentowanie przed instytucjami skarbowymi i sądami\nw celu uzyskania szczegółowej wyceny\nBRK Finanse świadczy profesjonalne usługi księgowe, kadrowe, podatkowe i doradcze. Obsługujemy w pełnym zakresie małe i średnie przedsiębiorstwa, duże firmy oraz spółki i podmioty indywidualne. Działalność prowadzimy na terenie Nowej Iwicznej i Piaseczna\nSkontaktuj się z nami poprzez sieci społecznościowe\nPodziel się z nami opinią\nul. Główna 12, 05-502 Piaseczno\nCOPYRIGHT BRK Finanse. Wykonanie MarketingSupport24


Badania histopatologiczne w Józefosławiu - 20 Polecanych Specjalistów | ZnanyLekarz.pl\nBadania histopatologiczne specjaliści w Józefosławiu\nbadania histopatologiczne (9)\noperacja nosa (2)\nEkspert: Badania histopatologiczne\nNiestety opinia negatywna. Lekarz przepisał mi antybiotyk z grupy makrolidów, chociaż ciaż wyraźnie wspomniałem, że źle je toleruję (wiedziałem to po wcześniejszych doświadczeniach z tymi lekami). Po przyjęciu leku dostałem mdłości i bólu brzucha. Lekarz powinien słuchać pacjenta. …więcej\nkonsultacja laryngologiczna 140 zł\npłukanie uszu 40 zł\nkonsultacja dermatologiczna dzieci 175 zł\nSympatyczna pani dr, dokładnie mnie zbadała i zaleciła dalszą diagnostykę, zapisała ła także leki łagodzące dolegliwości, jestem zadowolona z wizyty u tego specjalisty …więcej\nZdecydowanie odradzam wizyte u tej Pani. Własnie moj pracodawca zmienił opieke medyczna edyczna na Enelmed i jest to moja pierwsza wizyta w 24 tygodniu ciąży w Enelmed wczesniej prowadziłam ciążę w innej placówce. Pani doktor zdziwiona ze zaczynajac 7 miesiac jest mi juz ciezko i prosze o zwolnienie. Zrobila mi wyklad ze ciąża to nie choroba! Zaczela podnosic glos po czym zmierzyla mi puls i stwierdzila ze konieczna wizyta u kardiologa!! ( sama doprowadzila do tego, aby mnie zdenerwowac!!) Po czym wystawila takie skierowanie i w notatce napisala, abym wrocila do lekarza prowadzącego dodam, ze zmieniono mi opieke o czym ja poinformowałam. A gdy w koncu wystawila zwolnienie na 2 tygodnie pytala mnie co za kod ma wpisać? Naprawde pacjent musi miec taka wiedze? Odradzam. …więcej\nchoroby przewlekł... (3)\ngrzybica skóry (3)\nBadania histopatologiczne w Grójcu\nBadania histopatologiczne w Konstancinie-Jeziornie\nBadania histopatologiczne w Mińsku Mazowieckim\nBadania histopatologiczne w Nowym Dworze Mazowieckim\nBadania histopatologiczne w Piasecznie\nBadania histopatologiczne w Warszawie\nKonsultacja dermatologiczna dzieci w Józefosławiu\nKonsultacja dermatologiczna + dermatoskopia w Józefosławiu


wkowal 05 Lis 2010 15:33 1232 5\n#1 05 Lis 2010 15:33\nPosiadam dwa konwertery światłowodowe Microsens MS410512. W jednym z nich spalił się zasilacz Microsens SA10-0515U 5V 1500mA. Na chwilę obecną podłączyłem uniwersalny do którego przylutowałem końcówkę starego zasilacza. Niby wszystko ok, ale docelowo potrzebny mi jest nowy zasilacz. Kupno takiego samego jest raczej niemożliwe, a jeśli już to za sporą sumę.\nPomyślałem, że kupię zasilacz o takich samych parametrach w zastępstwie spalonego, ale okazuje się, że ma on bardzo nietypową końcówkę wkręcaną do konwertera (według producenta to screw connector -\n) - okrągła z gwintem i dwoma pinami w środku. Czy ktoś wie jak nazywa się ta końcówka i czy można ją gdzieś dostać? Może jest szansa na cały zasilacz (z odpowiednią wtyczką) od jakiegoś innego producenta?\nDla ułatwienia dodaje zdjęcia (na ostatnim jest konwerter), ale są one w bardzo kiepskiej jakości z uwagi na złe ustawienie aparatu i kiepskie oświetlenie. Na zrobienie fotek miałem tylko kilka chwil i nie sprawdziłem jak wyszły.\nGrafikę wklejamy w ten sposób > https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic595877.html. Proszę poprawić. [witux]\n#2 05 Lis 2010 15:44\nI co oczekujesz, że jeszcze ktoś ma "oddawać" własne punkty żeby tobie pomóc?\nKolego zastanów się jeszcze raz czego oczekujesz?\n(i jeszcze dodajesz "kiepskiej jakości").\n#3 05 Lis 2010 16:04\nNajpierw zdejm punkty za transfer a później porozmawiamy.\n#4 05 Lis 2010 19:09\nPrzepraszam Was - pomyliłem się po prostu. Post poprawiony. Nie było w tym żadnej złej woli. Oczywiście, że nikt nie musi oddawać punktów żeby mi pomóc i wbrew podejrzeniom niczego takiego nie oczekuję.\nCo do jakości to tak jak pisałem innej nie mam. Mógłbym zrobić nowe, ale jako że konwerter jest cały czas wykorzystywany nie jest to takie proste. Zdjęcia zrobiłem na szybko bo akurat był dobry moment.\n#5 05 Lis 2010 19:25\n... Na chwilę obecną podłączyłem uniwersalny do którego przylutowałem końcówkę starego zasilacza. Niby wszystko ok, ale docelowo potrzebny mi jest nowy zasilacz. Kupno takiego samego jest raczej niemożliwe, a jeśli już to za sporą sumę.\nPomyślałem, że kupię zasilacz o takich samych parametrach w zastępstwie spalonego,...\nPrzecież problem sam rozwiązałeś. Kupujesz zasilacz o identycznych parametrach,przelutujesz końcówkę i co za problem?\nMożesz zrobić więcej !\nPrzelutuj końcówkę w konwerterze na jakąś normalną, jeśli potrafisz i nie będzie problemu.\n#6 05 Lis 2010 22:11\nPodobne tematy Zasilacz z nietypową końcowką do konwertera światłowodowego\nWitam, Mam pytanie, czy konwerter światłowodowym można połączyć z routerem za pomocą kabla RJ45? Jeśli nie, bardzo bym prosił o pomoc w wytłumac... (6)\nMam pytanie odnośnie dostępu do internetu światłowodu internetowego do mieszkań. Firmy deklarują że będą dostarczać internet światłowodowy // połącze... (7)\nWitam zastanawiam się nad kupnem routera gdzieś w granicach 600 zł, może być trochy ponad. Będzie on używany w domu metraż 80 m + 1 piętro. Aktualnie ... (3)\nSprawdzałem kilka losowych portów (w tym 8080 teraz), jednak żadne nie są odblokowane. Wątpię raczej bym trafił na same porty diagnostyczne. Jeśli c... (22)\nWitam. Zacznę od tego, że w Kołobrzegu wszedł internet światłowodowy i w związku z tym nastąpił wysyp ofert różnych dostawców. Interesuje mnie tylko ... (9)


czyli 6419 dni\nCo pewien czas na forum znajduj� si� wpisy os�b ogarni�tych syndromem „nowej technologii”, kt�rzy w pogoni za najnowszymi osi�gni�ciami techniki w dziedzinie sprz�tu pragn� prze�o�y� swe upodobania do najnowszych prock�w i kart graficznych na temat emulacji zadaj�c tym samym pytania typu „Jak uzyska� najlepsz� grafik� w grze XYZ?” czy „Jakie s� najlepsze / najbardziej optymalne ustawienia dla mojego Radeona 9X00?”. G��wnie dla nich po�wi�cony jest ten tekst (cho� innym te� mo�e przypa�� do gustu), w kt�rym z grubsza opisz� jak dobra� i skonfigurowa� wtyczk� graficzn� by wycisn�� �sme poty z naszego „kosmicznego kombajnu”.\nJak ka�dy doskonale si� orientuj� doboru odpowiednich plugin�w dokonujemy ze wzgl�du na dwa czynniki, a mianowicie: posiadany sprz�t oraz ze wzgl�du na tytu� jaki chcemy odpali�. W przypadku tego� artyku�u z g�ry za�o�y� mo�na, �e pod blach� naszej obudowy znajduje si� krzemowy potw�r, w sk�ad kt�rego wchodzi sprz�t r�wny b�d� lepszy ni�: 2Gigowy procesor, 512MB Ramu (najlepiej DDR) i porz�dna karta graficzna (z min. 64MB DDR�w) obs�uguj�ca standard DX8* z odpowiednio ustawionym opcjami AA i FA*. Dzi�ki temu spokojnie pominiemy kryterium hardware`owe i zajmiemy si� podzia�em ze wzgl�du na obs�ugiwane gry, a dok�adniej na:\n1) Gry dwuwymiarowe\n2) Gry tr�jwymiarowe\n3) Gry z grafik� mieszan�\n1) Gry dwuwymiarowe - w skr�cie 2D.\nJe�li uwa�acie, �e dwuwymiarowe gry to prze�ytek, to jeste�cie w b��dzie. PSX, podobnie jak ka�dy inny system ma do zaoferowania ca�� palet� doskona�ych gier 2D, kt�re nierzadko bij� na g�ow� wi�kszo�� tytu��w przeniesionych w trzeci wymiar. Do tej nokautuj�cej grupy zaliczy�bym np. tytu�y tj: MegamanX6, Marvel vs. Capcom, Capcom vs. SNK, Final Fantasy 6 i Parappa the rapper.\nAle do rzeczy – cho� za najlepszy plugin dla dwuwymiarowych gier powszechnie uznawany jest P.E.Op.S. Soft Driver po kilku testach okaza�o si�, �e mo�na osi�gn�� efekty nawet lepsze ni� jednoczesne zastosowanie filtr�w Super2xSAI i po��czeniu z cieniowaniem poligon�w. A wszystko to za spraw� starych i sprawdzonych wtyczek Pete`s GPU, a dok�adniej po��czeniu opcji „Hi-res textures: 2xSAI” i „screen smoothing” w nich zawartych. Co wi�cej przy takiej konfiguracji wskazane jest wy��czenie filtrowania tekstur przez wtyczk�, co nie tylko zwi�kszy pr�dko�� emulacji, ale sprawi, �e tekst b�dzie wygl�da� tak jak nale�y czyli �adnie. Ze wzgl�du na fakt, �e gry 2D nie korzystaj� przewa�nie (przynajmniej ja si� z takim czy� nie spotka�em) z efekt�w tj.: wiry i rozmycia spokojnie mo�emy ustawi� opcje „Framebuffer texture” na warto�� 1 czyli „Black”, a „Framebuffer access” na 0 (Emulated vram) bo przecie� kilka dodatkowych fps`�w nigdy nie zawadzi. Oto ustawienia z jakich korzystam w Pete`s OpenGL 1.74 przy tytu�ach 2D:\n- 1024x768 Fullscreen mode [32 Bit]\nA oto uzyskany dzi�ki nim efekt.\n2) Gry tr�jwymiarowe - w skr�cie 3D.\nCzyli to, co m�odociani zapale�cy lubi� najbardziej. Pomimo, �e konsola PlayStaion liczy sobie ju� �adnych par� lat, wydane zosta�o na ni� kilkadziesi�t doskona�ych tytu��w, kt�re nawet w chwili obecnej bij� na g�ow� swych PC-towo, -gatunkowych konkurent�w... Wymieni� warto cho�by wspania�e gry tj.: ISS PE2, Tekken 3, GT2, Crash Bandicote 3 oraz ca�� mas� im podobnych. Dzi�ki najnowszym cudom techniki gry �w nie tyko b�d� k�ad�y PC-towe odpowiedniki na �opaty pod wzgl�dem grywalno�ci (potocznie zwanej miodem), ale r�wnie� b�d� dor�wnywa�y im pod wzgl�dem oprawy graficznej.\nZastanawianie si� nad wyborem pluginu graficznego w tej kategorii jest chyba zbyteczny, Pete`s GPU rz�dzi... wr��my jednak do tematu bo czas najwy�szy przedstawi� ustawienia dla tr�jwymiarowych gier.\n- 1024x768 Fullscreen [32 Bit]\nJak widzicie w ustawieniach nast�pi�y pewne zmiany, a mianowicie:\n- Filtrowanie zosta�o zwi�kszone do warto�ci 6 dzi�ki czemu zar�wno obiekty tr�jwymiarowe jak i spite`y nabior� przyjemnego dla oka wyg�adzenia w najlepszym wydaniu.\n- Zwi�kszona zosta�a r�wnie� warto�� opcji ”Framebuffer texture” dzi�ki czemu w grach tj.: „Crash Bandicote 3”, „Ape Escape” czy „Dragon Valor” widoczne b�d� efekty tj.: wiry czy rozmycia ekranu.\nA oto efekt uzyskany dzi�ki powy�szym ustawieniom.\n3) Gry z grafik� mieszan� – skr�tu brak.\nJak zrobi� takiego przek�ada�ca? Bardzo prosto, wystarczy wzi�� p�tora kilo doskonale wygl�daj�cych modeli 3D i dwa tuziny pre-renderowanych te� wszystko doprawi� niesamowitymi efektami �wietlnymi, szczypt� doskona�ego humoru i ca�� mas� miodu. R�wnie ciekawe efekty uzyskac mo�na przez mieszanie tr�jwymiarowych te� z dwuwymiarowymi postaciami. Cho� taki mieszaniec jest ma�o znany po�r�d wszelkiej ma�ci PC-towych wyjadaczy, to w�r�d PSX-maniak�w (a w szczeg�lno�ci fan�w gatunku jRPG) nie jest �adn� nowo�ci�, gdy� w�a�nie na takiej mieszance pracuj� najbardziej zakr�cone i niesamowite RPG-ki tj.: Final Fantasy 7, 8 i 9, ChronoCross, Breath of Fire 3 i 4, XenoGears, Wild Arms i ca�a masa innych, doskona�ych tytu��w.\nWracaj�c jednak do kwestii ustawie� – zn�w nale�y dokona� paru zmian, a mianowicie: zmniejszy� filtrowanie do warto�ci 2, co by czcionka w dialogach nie mia�a grubo�ci 1mm oraz zmieni� warto�� opcji „Framebuffer texture” i „Framebuffer access” co jest spraw� bardzo istotn� zwa�ywszy na fakt, �e 90% „miesza�c�w” korzysta ze specyficznych efekt�w z kt�rymi nie poradz� sobie ustawienia zar�wno dla gier 2D jak i 3D. Tak czy owak oto ustawienia dla gier z hybrydow� grafik�:\nI efekt ich dzia�ania\n„Karta graficzna obs�uguj�ca standard DX8” – to karty z serii GeForce 3, GeForce 4Ti, GeForce FX, ATI Radeon 8500, ATI Radeon 9500, ATI Radeon 9700 i nowsze.\n„odpowiednio ustawionym AA i FA” – dla uzyskania maksymalnej jako�ci obrazu w panelu sterowania kart� graficzn� nale�y ustawi� opcj� AntyAliasowania (w przypadku kart ze stajni ATI opcja nosi nazw� SmoothVision) i Filtrowania Anizotropowego na poziom 4x lub wy�szy.