Нявыкрутка, альбо Жыцьцёвае кола вучонага агранома.\nАднойчы я падумаў: а чаму выпускнікам сельскагаспадарчых акадэміяў ды інстытутаў у дыпломах, у радку «сьпецыяльнасьць» пішуць «вучоны аграном». Ва ўсіх звычайна: доктар, настаўнік, будаўнік... А тут – «вучоны»... І даўмеў. Справа ў тым, што ўсе мы крышку аграномы, яшчэ ад праайца нашага Адама, пасьля выгнаньня з раю. Трэба ж было неяк сілкавацца. Найпрасьцей – з расьлінаў. Паспрабаваў на зуб зярнятка – нішто сабе, і задумаўся далёкі продак, як гэтую расьлінку памножыць непадалёк ад свайго жытла, займець «свае соткі».\nА калі гектары, ды не свае, тады да іх прыстаўлены адмысловец – вучоны аграном.\nУ калгасе «Чырвоная прышчэпка» такім быў Яўген Верацейка, яшчэ маладога веку мужчына, а ўжо галоўны ў расьлінаводстве гаспадаркі. Тое-сёе нам вядома пра чатыры дні яго доўгага і збальшыні шчасьлівага жыцьця.\nДзень першы, веснавы\nНя дужа-ткі турбавала Яўгена ў гэтым годзе вясна. Трактары ў асноўным падладзілі, а ўвосень узьнялі, як ніколі шмат, зябліва. Пасеяць якіх-небудзь сямсот гектараў ярыны – невялікая напруга. Дык Яўген Цімафеевіч і не прысьпешваў механізатараў, чакаў, калі найлепш угрэецца глеба.\nА вось агранома прысьпешвалі – раз-пораз тэлефанавалі з «Сельгасхарчу» і пыталіся, колькі ўзарана, пабаранавана, падкормлена азіміны ды траў... А ў чацьвер даслалі тэлефанаграму: заўтра семінар па глыбокаму ворыву. Каб быў! А сакратарка «Сельгасхарчу» яшчэ і перапыталася, хто прыняў, нібыта дагэтуль ніколі ня чула Яўгенавага голасу.\nГалоўны аграном папярэдзіў старшыню і пачаў рыхтавацца да паездкі. Як і большасьць калгасных аграномаў, ён меў зграбны пікапчык, з кабінкай на два сядзеньні і крытым кузаўком за сьпіною, у якім круглы год вазіў колькі абладжаных вудзільнаў ды ахапак духмянага чэрвеньскага сена. Вудзільны выяўлялі яго невыводную мару – калі-небудзь збочыць з езджаных-пераезджаных калгасных дарожак ды заруліць на дзянёк на ціхае лясное возера і лавіць, лавіць, лавіць у сонечных хвалях дзіцячыя рыбацкія ўспаміны. На роспыты пра ахапак сена Яўген аджартоўваўся, маўляў, пах пуні за сьпіной важу, каб на свае хатне-гаспадарчыя абавязкі не забываць.\n...У пятніцу галоўны аграном устаў раней звычайнага. Зрабіў тое-сёе па гаспадарцы, накарміў ганчака, заліў у радыятар цёплай вады, каб лаўчэй завялася машына, бо яшчэ крыху прымарожвала. Сам дзеля сугрэву выпіў добры кубак гарбаты, ды і паехаў сабе.\nПад шынамі шаргацеў крохкі лядок, і гэты шоргат зусім не псаваў музычнае сугучча, якое лілося з магнітолы. На ўсе раённыя мерапрыемствы Яўген выязджаў вось так загадзя, бо не любіў сьпяшацца. Апроч таго, ён амаль заўсёды даваў кругаля, ехаў «цяплейшай» дарогай. Найперш заязджаў у “бетонны пасёлак”, дзе ў адным са страхалюдных двухпавярховікаў жыла Паліна Зімко, аграном па кормавытворчасьці, а галоўнае – Яўгенава каханка. І сэрца сагравалася, як птушачка ў гнязьдзечку, калі маладзён паглядаў на яе сьветлазорнае акно.\nГэтым разам яно было яшчэ зацемненае – зарана, але ўсё адно прыемна глянуць.\nЯўген газануў і выскачыў на масток праз Язьмінку, які, па сутнасьці, прылучаў вясковую вуліцу да бальшака. На колькі кіламетраў ён струніўся ў прысадах таполяў, і ўзьнікала двоеснае пачуцьцё: і хуткасьці карцела прыбавіць, і ў той жа час – нясьпешна палюбавацца карункавымі спляценьнямі густых галінаў. Вельмі ўтульна было ў прасьцяжным тапалёвым калідоры, які суладна надточваў і далягляд шчымлівага пачуцьця. Яно ўзьнікала заўсёды, калі Яўгену хоць драбок-драбнічка засьведчвала прысутнасьць у сьвеце каханкі. Толькі пасьля прысадаў, у чыстым полі аграном трошкі прысьпешыў хаду пікапчыка ды зьнячэўку зацягнуў на ўсю моцу: «Поля, родная По-о-ля...»\nА Палінцы сьніўся, можа, пяты ці шосты за гэтую ноч сон. Маладзенькая, яна яшчэ лётала ў адкрытых Марфеем абсягах. Вось, як цяпер: на вёрткім кукурузьніку, поплеч з лётчыкам Васілём Смажнікам, усьмешлівым хварсістым мальцам.\nВасіль робіць круты віраж, і бруя паветра – а ляцяць яны ў адкрытай кабіне – задзірае Паліне спадніцу. Ды так ёмка, што адкрываюцца ўсе яе вабноты. Хлопец залівіста сьмяецца і яшчэ круцей выпісвае дугу. Паліна аберуч абціскае падол і штомоцы крычыць: «Васька, будзеш ванадаваць – не падпішу пуцёўку. Кіруй на Саколіна азіміну аглядаць. Не дурэй!» І тут насустрач вылятае пярэсты дзяцел, надзвычай падобны на ўчарашняга, якога яна бачыла ў калгасным садзе, і вострай дзюбай б’е ў шкло кабіны, нібы спрабуе пратараніць самалёт...\nПаліна, якая зазвычай спала вельмі чуйна, прачнулася ад ценькага звону шыбы. «Няўжо дзяцел?» – спрасоньня падумала яна і падышла да акна. Адхінула фіранку – і ўбачыла... Васіля Смажніка, які замахваўся шпульнуць у акно яшчэ адзін глыжок. Убачыўшы Паліну, хлопец адумаўся, ветла ўсьміхнуўся і, узняўшы руку, торкнуў пальцам у гадзіньнік: маўляў, пара ўставаць, мая каралева, хутка старшыня збор пратрубіць. А потым правёў рукамі па сваіх баках і ўзняў угору вялікі палец. Толькі тады Паліна зразумела, што стаіць, як ёсьць – у нацельнай карункавай кашульцы. Зачырванелася і хуценька захінула фіранку.\nОх, гэты ухажорчык! Ужо другі год сохне ён па Палінцы.\nПа сутнасьці, мясцовы хлопец, родам з Клячына, што ў суседняй гаспадарцы, Смажнік, як ён сам заўсёды казаў, служыў у «эскадрыльлі «Язьмінка–Нёман» Узброеных паветраных сілаў абласнога прадпрыемства «Сельгасхімія». І марыў аб заваёве сэрца Паліны Зімко. Марыў, бо ня надта хінулася да яго аграномка. Як толькі прыехала ў гаспадарку пасьля тэхнікума, штосьці наклёўвалася, а потым нібы хто халадзёнкай між імі лінуў. Ссох бы Васька, калі б Паліна была яго адзінай марай. Але ж, дзякаваць Богу, грэла сэрца і яшчэ адна – стаць штурманам дальняй авіяцыі. Калі быў з нагоды ў сталіцы, ён не паленаваўся аб’ехаць з дзесятак камісійных крамаў, пакуль не натрапіў на адмысловую лётчыцкую паддзёвачку, цёмна-блакітную, з мяккім футравым падбоем. Угрэўную, як сама тая мара. Дарэчы, гэта быў першы дзень, як Васілёк выйшаў у абноўцы.\n«А яму да твару неба...», – падумала Паліна і пайшла ў лазеньку наводзіць красу, зьбірацца на працу.\nСтаробіна – другое мясьцейка, якое ніколі не прамінаў Верацейка. Вёска стаяла непадалёк ад бальшака, а на дальнім яе канцы раскінуў шаты спаконвечны неабдымны дуб, у каравыя галіны якога за пяцігоддзе ўплялося столькі даверлівых думак чульлівага Яўгена. У вёсцы ўжо прызвычаіліся да таго, што зрэдчасу ля помнага дуба прыпыняецца зялёны пікапчык, хоць Яўген і стараўся асабліва не патрапляць на людскія вочы. Ён затуляўся за дрэва-волат і прыхінаўся да камля сьпінай, разьвінаў рукі і таксама як мага шчыльней прысланяў іх да ствала, ды прасіў у дуба мацунку. Не маліўся, як паганец які, а проста прамаўляў, спавядаўся, нібы надзейнаму сябру. І прыкмеціў: дапамагае.\nА яшчэ дуб вабіў Яўгена запаволенасьцю, у параўнаньні з іншымі дрэвамі, ня кажучы ўжо пра расьліны, праходжаньня свайго гадавога круга. Волат, з яго марудлівым сілкаваньнем пупышак, здавалася, і на кроплю ня верыць у абяцаную веснавымі капяжамі цеплыню, як дзяды-гарапашцы ня вераць у абяцаны з трыбуны росквіт. Па ўсім было відаць, што ён жыве ў сваім рытме, па сваім, не зусім суладным з прыродным, гадзіньніку. Хоць не насуперак, а ўсьлед, але па-свойму.\nЯўген глянуў на гадзіньнік. Час прысьпешваў, пара было ехаць.\nЯк заведзена, аграномы зьбіраліся ў фае адміністрацыйнага будынка «Сельгасхарчу» ля вялізнага гіпсавага барэльефа, які захінаў амаль усю сьцяну. Выява была звыклай: чубаты ўсьмешлівы механізатар абшчаперыў за плечы і прытуліў да сябе спрытную жанчынку, якая, нібы куль з немаўляткам, трымае аберуч вялізны жытнёвы сноп. Унізе барэльефу, якраз ля чаравіка маладзіцы, была патаемная ямачка (пра яе, вядома, усе ведалі), у якой сельскагаспадарчыя адмыслоўцы тушылі свае недакуркі.\nВось і цяпер аграномы ў большасьці сваёй палілі, абменьваліся жартамі, кепікамі, сьвежымі показкамі. І ні слова пра якія-небудзь вытворчыя праблемы, быццам хто ўсклаў табу на гэтую тэму.\nІ далей усё пайшло, як па пісаным. Аўтобус – саўгас “Шчыгульня”, які месьціцца побач з райцэнтрам, – поле.\nВысозны ярка-жоўты «Кіравец» з доўгай счэпкай плугоў, а ў кабіне – усім знаёмы трактарыст-перадавік Сёмка Дымакур у новай кухвайцы з нагоды. Ля трактара – галоўны чыньнік усіх раённых семінараў Адам Шоргат, намесьнік начальніка «Сельгасхарчу» па расьлінаводстве.\n– Усе – у круг, падыходзьце, падыходзьце, павыкідвалі цыгарэты, слухаем. Раней пачнём – раней скончым, – пачаў свой рэй Адам.\nПотым падрабязна распавёў пра будову перадплужнікаў, іх гістарычную ролю ў паглыбленьні ворыва, без чаго ў мясцовых умовах проста немагчыма атрымаць добры ўраджай. Незаменны агратэхнічны прыём! Шоргат у якасьці ўказкі трымаў у руцэ вярбовы дубец, і гэта вельмі пасавала яго строгаму абліччу. Начальнік рабіў выгляд, што адкрывае вучоным аграномам Амерыку, тыя ў сваю чаргу – што пра Амерыку і чуць ня чулі.\nУся гэтая вучоба заняла хвілінаў сорак, а потым, як заўсёды, – у аўтобус і ў саўгасны клуб на “разбор палётаў”.\nЯўген прадчуваў, што зноў пападзе і ў хвост, і ў грыву. Аграному наогул падалося, што напрацягу двух апошніх гадоў Адам праводзіць свае семінары толькі дзеля таго, каб у пух і прах расчахвосьціць менавіта яго, прынізіць, зьвінаваціць хоць у якой драбніцы, калі няма да чаго прычапіцца.\n– А возьмем калгас «Чырвоная прышчэпка», – амаль у самым пачатку сваёй прамовы ўзяўся за любімую тэму Шоргат. У Яўгена захаладзела пад лыжачкай. – Тэлефануюць: пасеяна шэсцьдзесят гектараў ячменю... Прыязджаем, правяраем – і дваццаці няма. Я ня ведаю, як працаваць з такім галоўным аграномам...\nІ пайшло-паехала. Яўген слухаў, трымаючы ў кішэні кукіш. Сьцяўся, уцягнуў галаву ў плечы. Раней спрабаваў пярэчыць Адаму, але атрымлівалася яшчэ горш. Бо любы аргумент успрымаўся толькі як хітрая спроба апраўданьня. Вучоны аграном зразумеў, што зламысьнік уядае яго зусім не за якія-небудзь канкрэтныя правіны ці ўпушчэньні, а проста як нялюбага чалавека – несугучнага, з прыкрым сьветапоглядам, надта незалежнага. Прычым месяц за месяцам Адам глыбіў і глыбіў сваю варажнечу на тле, як яму здавалася, маральнага пераўзыходства, якое было ўсяго толькі начальніцкім узвышкам. Але ж прыкметным! Многія ж прылучанасьць да дзяржаўнага стырна ўспрымаюць як асабістае пераўзыходства.\nАдам нагаворваў на Яўгена вышэйшаму начальству і шкодзіў дзе толькі мог – то ўгнаеньнямі абдзеліць, то правяраючых з вобласьці заверне ў гаспадарку, то прыдзярэцца да чаго ды прэмію абрэжа... Не пералічыць усяго. І кожнаму сустрэчнаму-папярэчнаму плявузгаў: «Верацейка – ня наш чалавек, палітычна несьвядомы, ненадзейны...» А якая палітычная сьвядомасьць патрэбна пры вырошчваньні буракоў ці турнэпсу – пра гэта ніхто і не задумваўся. Вінаваты, раз начальнік кажа.\n– Дык што будзем рабіць, Яўген Цімафеевіч? – падводзячы рысу пад сваім доўгім крытычным вычварэньнем, зьвярнуўся Шоргат да Верацейкі.\n– Будзем выпраўляць хібы... – узьняўшыся з месца, вінавата прамовіў вучоны аграном, які даўно ўжо засвоіў, што ў такіх выпадках гэта лепшы з усіх магчымых адказаў.\nІ ён, дарэчы, цалкам задавальняў уедлівага Адама, бо зьяўляўся своеасаблівым белым сьцягам маральнай капітуляцыі, прызнаньнем недахопу сілы і мужнасьці для адчайнага двубою.\n«І калі ён ад цябе адчэпіцца?!» – спачувальна казалі пасьля заканчэньня семінару калегі-аграномы, паляпвалі Яўгена па плячы, як маглі, падбадзёрвалі. Але ўадкрытую ніколі не падтрымлівалі, бо таксама былі вучонымі.\nЯўген рупненька выруліў з райцэнтру ды імкліва пагнаў па бальшаку свой пікапчык. Цяпер, у адрозьненьне ад раніцы, яму не хацелася марудзіць і ўжо зусім не цікавілі краявіды. Прыгнечвалі змрочныя думкі.\n«Напэўна, на кожнага ў гэтым сьвеце знаходзіцца контрчалавек, яго супрацьлеглы «знак» ці полюс. Туліся не туліся на ўзбочыну, а ўсё адно рана ці позна стрэнешся, – разважаў Верацейка. – Здаецца ж і не чапаў ніколі, не замінаў, не пярэчыў, а на табе – стрэмку пад пазногаць, каб жыцьцё цукрам не здавалася. Як ні сорамна, але ж і дагаджаць спрабаваў – каб табе вокам лыпнуў. І чарку ж разам бралі: ты шчыранька тост прамаўляеш, а ён лыч убок верне, зьедліва ўсьміхаецца хаўрусьнікам, маўляў, ня верце ніводнаму слову... Што й казаць – сапраўдны асабісты вораг, жорсткі і няўмольны, ды яшчэ правіць свае разборкі ад імя дзяржавы...»\nЯўген запаліў, прычым так незаўважна для сябе, што нават ня ўспомніў пра зарок не дакранацца больш да тытуню. Аграном нават ня ўцяміў, што і цыгарэты ён падхапіў старшынёвы, якія той забыўся ў бардачку, калі ў выхадныя браў пікапчык для пільнай паездкі.\n«І чаму я такі чульлівы, такі неахаваны. Чаго ўжо толькі ні раблю – і дулю складваю ў кішэні, і «сам ты даўбень» шапчу, а ўсё адно працінае сэрца, – вярнуўся да сваіх гнятлівых думак Яўген. – А можа, Адаму гэта толькі і трэба: думай пра яго, перажывай, нудзіся... Ёсьць жа, кажуць, такія своеасаблівыя вампіры, якія правакуюць найчасьцей думаць пра іх і праз сьпецыяльны касьмічны канал паглынаюць тую энергію думаньня, «кроў» душы высмоктваюць...»\n– А хай цябе бура заб’е! – прамовіў услых Верацейка бабульчын праклён ды павялічыў хуткасьць.\nТолькі ля павароту на Старобіна ён крышку прыцішыў рух, і то на імгненьне, бо перадумаў заязджаць да дрэва-сябра, каб не прыгнечваць яго чыстую аўру паскудствам.\nПа прыезьдзе Яўген паставіў машыну ля канторы, зайшоў на колькі хвілінаў да старшыні распавесьці пра глыбокае ворыва.\n– Рабі па-ранейшаму, – буркнуў заклапочаны кіраўнік. Што і трэба было даказаць.\nКалі вучоны аграном выйшаў на двор, дык адразу заўважыў: Палінка ўжо прыкмеціла яго таямнічы знак і накіравалася ў бок Рымзуліна. Такая ў іх была дамова: калі пікапчык пастаўлены фарамі ў вокны канторы, а да люстэрка ў кабіне прычэплены футравы зайчык, значыць, вельмі пажадана сустрэцца – кроч на аселіцу.\nЯўген нагнаў Паліну, як толькі яна схавалася за пагоркам, прыпыніўся, расчыніў дзьверцы – і каханка хуценька апынулася ў кабіне. І яны паехалі на нядаўна аблюбаванае Яўгенам месца на ўзвышшы непадалёку ад старых крушняў. Толькі пыл закурэў сьледам.\nНа першы погляд, месца гэтае было зусім непрыдатнае для таемных сустрэчаў каханкаў: гола наўкруг – ані кусьціка. А ў тым і штука! Яўгенка добра засвоіў павучаньні свайго папярэдніка, вучонага агранома Міколы Кірдуна: станаві машыну не ў затулак, бо незнарок набрыдзе хто незаўважна, а ты і нагавіцы ўзьдзець не пасьпееш. Займай вышыню, каб далёка бачна было наўкруг чыстае поле – мала што табе там трэба, можа пасевы аглядаць прыехаў...\nЯны ляжалі поплеч – улагоджаныя і супакоеныя. Толькі якая рэдкая кропля з блуклівай веснавой хмаркі абуджала іх сутоньне, калі гучна разьбівалася аб бляхавы дах пікапчыка. Але бяды! Каханкаў хінула ў сон, і ня толькі стома, але і духмяна-п’янючы пах шапатлівага сена. Яўген прымружыў вейкі і навобмацак пачаў пяшчотна абводзіць далоняй вабныя выгіны Палінінага цела. І тады дзяўчына ўсклала сваю руку на яго, прыціснула яе да ўлоньня:\n– Ты мяне кахаеш?\nПросьценькім дыялогам, здавалася, былі вырашаныя ўсе праблемы сьвету, згабляваныя ўсе яго несуладнасьці. Узрушаны Яўген нахінуўся ўперад і разнасьцежыў дзьверцы кузаўка. Было ціха і дарма, што ня дужа цёпла, бо каханкаў сагравала шчасьлівае пачуцьцё.\nСонца хілілася долу якраз у праёме расчыненых дзьверцаў. На яго тле недарэчна і трошкі сьмешна выглядалі голыя ногі палюбоўнікаў – нібы дзіўная купіна з чатырох парасткаў, увершаных бульбінкамі пальцаў. І Яўген, і Паліна адразу зьвярнулі на гэта ўвагу. Яўген хацеў пажартаваць, маўляў, раскусьціліся мы з табой, Поля, ня горш ад азіміны, як пачуўся моцны гул, а праз колькі імгненьняў па пікапчыку дробна загрукацеў ні то цяжкі шрот, ні то град. Яўген хуценька зачыніў дзьверцы.\n– Не хвалюйся, – супакоіла яго Паліна. – Гэта Васька Смажнік салетру расьсявае. Забыў хіба?.. А можа, і наўмысна завярнуў сюды, лётчык. Крушні ж...\nІ яны пачалі сьпешна зьбірацца, каб пасьпець зьехаць да таго, як Васіль выведзе кукурузьнік на новы загон.\nКалі ад’язджалі, вучоны аграном не прамінуў абгледзець усеяную тукамі паласу, ацаніць, ці шчыльна лягло ўгнаеньне. І гэтае хутка-лёгкае пераключэньне на гаспадарчае было чыста мужчынскім.\nПа вяртаньні дамоў Яўген знайшоў у паштовай скрынцы пісьмо ад жонкі.\n«Штодзень працую ў архіве. Тут, у бібліятэках і архівах паўночнай сталіцы, куды больш зьвестак па маёй тэме, чым у нас. Лічы, на палову дысертацыі ўжо сабрала», – пісала малады навуковец Сьцеша Верацейка.\n«І для чаго нам даюцца разумныя жонкі?» – падумаў вучоны аграном і лёг спаць.\nДзень другі, летні\nЯўген не любіў лета, як і Пушкін, – за сьпёку, за камароў, за мух... А яшчэ за тое, што расьліны набіраліся завяршальнай моцы, буялі навыперадкі, аж да зьніценьня цягнуліся ўгору, ішлі ўсуплёт, чубаціліся, і здавалася, што гэтая зялёная навала заваладарыла абшарамі самачынна, без якога-кольвечы ўдзелу чалавека. Лета, па сутнасьці, прыніжала кшталт прафесіі агранома. Вядома, калі толькі ўдала зробленая хімпраполка.\nА яе лепш за ўсё рабіць з самалёту. Але ж на яго чарга, так што кукурузьнік прыляцеў у «Чырвоную прышчэпку» напачатку чэрвеня, калі калгасныя механізатары пасьпелі ўжо тое-сёе «прахімічыць» трактарнымі апырсквальнікамі.\nДарэчы, пры ўсёй складанасьці пачуцьцяў да лета, першыя чэрвеньскія дні ўсё ж усьцешвалі Яўгена. Бо давалі хоць якую перадышку завіранаму неадкладнымі клопатамі хлебаробу: сяўба завершаная, а касавіца яшчэ не пачалася – можна перавесьці дух.\nАле ў гэты пагодлівы дзянёк Яўген з палёгкай мог уздыхнуць толькі ў першай яго палове, бо на другую (добра, што яшчэ не на вечар) Адам Шоргат запланаваў семінар па догляду пашы. З усіх гаспадарак выклікаў аграномаў па кормавытворчасьці, а з «Чырвонай прышчэпкі» – галоўнага, маўляў, трэба атрымаць колькі тлумачэньняў па справаздачах аб сяўбе. Прадчуваньне чарговай лупцоўкі прыгнечвала Верацейку, але была і ўцеха – усё ж ён трохі затуліць Паліну, бо немаведама чаму і на яе займеў зуб нястомны Адам.\nДа таго ж б’е ў сонечны бубен запрашальная раніца: радуйся жыцьцю! Яўген прычапіў да люстэрка зайчыка і паехаў да канторы.\nЯны скіраваліся ў бок Старобіна, каб па дарозе агледзець пасевы, травастой... Паліна яшчэ ня ведала, што каханак меў і таямнічы план, які высьпеў у яго яшчэ на тым тыдні. І вельмі зьдзівілася, калі Яўген прамінуў паварот на вёску, бо ня мела сумневу, што ён заруліць да свайго дрэва-сябра – шмат жа наслухалася пра яго ачышчальную аўру. Між тым Яўген прыбавіў хуткасьці. Паліна радасна ўсьміхнулася: па ўсім было відаць, што паездка абяцала ня толькі хуткацечныя і пудлівыя, хоць і нязводна-салодкія любошчы ў полі, але і штосьці большае, нязнанае дагэтуль. Ёй падабалася і проста быць побач з каханым, глядзець на яго мілае аблічча, туліцца да плечука, удыхаць п’янючы пах валасоў... А яшчэ любое пашырэньне звыклых зносінаў давала надзею на перамены да лепшага ў іх супольным жыцьці. Каханьне ж прышпіленае да паўсядзённасьці гузікамі рэальных дзеяў.\n...Дарога вывела ў лес. Сонца вісела наўпрост над дарожнай прасекай, і зыркія промні білі ў ветравое шкло.\n– А ў цябе, Яўгенка, ужо сівыя валосікі пачалі пракідвацца, – з прыкметнай цеплынёю ў голасе прамовіла Паліна і правяла далонькай па яго скроні. – Вось адзін, другі, а больш не хачу лічыць.\nМіж тым пікапчык узьляцеў на пагорак, і ўнізе, скрозь засень дрэваў заблішчэла сталёвая палоска возера.\n– А я тут ніколі не была! – усклікнула Паліна.\n– А тут наогул мала хто бывае, асабліва ў маім куточку. Ды і я – таксама... – азваўся Яўген і збочыў з дарогі ды паціху патачыўся між дрэваў уздоўж берагавых чаратоў. Ехалі даволі доўга, пакуль ня ўпёрліся ў вузкую затоку, якая глыбока ўразалася ў лес.\n– Затулак ад усіх прыкрасьцяў сьвету! – усклікнуў Яўген і расчыніў дзьверцы багажніку.\n– Што і ў мядзьвежым куце будзем хавацца ў гэтай бляшанцы? – сумелася Паліна.\n– Каб навечна закансерваваць нашае каханьне! – пажартаваў у адказ Яўген і дастаў з пікапчыка... колькі бярозавых цурбачкоў, чым таксама зьдзівіў сяброўку.\n– Цьвердзь, вада, неба, агонь і ціхае сумоўе двух каханкаў – вось табе і асноватворнасьць сьвету, – задумліва прамовіў вучоны аграном.\nЗакрываючы багажнік, ён міжволі зірнуў на свае вудзільны і на хвілінку запаволіўся ў разгубленасьці. Так заўсёды бывае з мужчынамі, якія раптам са зьдзіўленьнем прыкмячаюць, што і самае вялікае пачуцьцё не адцурае ад прыемных жыцьцёвых повязяў.\nАле трэба было раскладваць вогнішча, і Яўген, гэты вясковы думаньнік і кнігалюб, пачаў акуратна складваць дровы намёцікам ды зьбіраць кару на падпал.\n...Яны цялёпкаліся на водмелі нібы ў адмысловых ночвах маці-прыроды, абдавалі адзін аднаго пырскамі, грэліся ля агню і любіліся, любіліся, любіліся... Цалкам упэўненыя, што ў іх затулак ніхто не зазірне, падстаўлялі плечы і грудзі пад сонечныя промні. І Сонца цалавала іх. Каханкі цяпер нагадвалі сабою Адама і Еву, выгнаных з раю, але не з Зямлі.\nА потым Яўген і Паліна перакусвалі дамашнімі бутэрбродамі і запівалі іх гарбатай з тэрмасу. А калі прыйшоў час ад’язджаць і пачалі апранацца, вучоны аграном з сумам агледзеў навакольле і замаркоціўся. Ён раптам згадаў думку аднаго сербскага пісьменьніка пра тое, што за сваё жыцьцё мы неаднойчы бываем у раі, але заўсёды памятаем толькі выгнаньне.\n...На гэты раз Яўген запомніў шчымлівую постаць Паліны, калі яна, як бусьліха, стоячы на адной назе, узьдзявала на другую чаравік. Сэрца зашчыміла, Яўген чамусьці пашкадаваў каханую.\nУ гаспадарку, балазе быў яшчэ запас часу, ён вырашыў вяртацца кружной дарогай (калі па сваім сьледзе – спудзіш шанцунак) ды агледзець і палі суседзяў, бо кожны вучоны аграном употай нацэлены на самы важкі ўраджай.\nВасіль Смажнік быў лётчыкам-дуронікам. Чаго ён толькі ні вычвараў у сельскагаспадарчым небе ўдалечыні ад начальніцкага вока. Без малога – фігуры вышэйшага пілатажу, асабліва, калі ляцеў паражняком.\nГэтым разам бакі былі напоўнены аміннай сольлю, але маладзёну ўсё роўна закарцела падурэць. Ён ішоў нізенька, уздоўж палявой дарогі і, убачыўшы ў паветры шпака, пачаў гайдаць кукурузьнік з крыла на крыло, нераўнуючы як пілоты вайсковых перахопнікаў, якія такім чынам загадваюць ляцець за імі варожым парушальнікам паветраных межаў ды садзіцца на аэрадром. Шпачок у імгненьне вока порснуў у зарасьнік алешніку. І дарэчы, бо Васілю трэба было ўжо пільней сачыць за мясцовасьцю, каб не прамінуць сваё поле, якое пачыналася за пералескам. І тут паветраны хуліган убачыў на дарозе зялёны пікапчык. Можа, дзяцінства куды кальнула Ваську, бо ён з дурным крыкам «Алес капут!» адразу ж з’імітаваў атаку.\nЯўген, які ведаў, што Смажнік апрацоўвае пасевы аміннай сольлю, не на жартачкі ўпудзіўся: а што як гэты шалапут запырскае атрутай машыну?! Прасьмярдзіць усё, а сёньня ж на «семінарскія»...\nВучоны аграном да плешкі ўціснуў акселератар, каб найхутчэй ускочыць у выратавальны сасоньнік. А потым адумаўся і рэзка затармазіў. Разьлік быў правільны. Вясковы ас праскочыў паўз іх у адно імгненьне.\nВаська, не раўнуючы як падчас гульні са шпаком, пагайдаў з крыла на крыло кукурузьнік. Яўген зрушыў з месца, хуценька ўехаў у падлесак, збочыў з дарогі і выключыў рухавік. Але Смажнік і ня думаў вяртацца.\nПрасёлкавая дарога, па якой ехалі каханкі, вывела ў Старобіна, толькі з супрацьлеглага ад шашы боку.\nЛя дуба-волата завіхалася з дзесятак вясковых мужчынаў. Яўген успомніў, што яшчэ зімой адзін тутэйшы дзядок хваліўся яму, што гэтым летам ладзіцца замацаваць у разложыстай кроне борць. Дык вось і здарылася.\nВулку загарадзіла чарада хлапчукоў і дзяўчынак, якія, прыставіўшы да вачэй далонькі, сачылі за незвычайнай дзеяй. Яўгену не хацелася турбаваць гэтых захопленых гледачоў. Нічога не заставалася, як паставіць машыну ды самім пацікаваць за бортнікамі. Стаў крыху воддаль.\nІ вось борць, прычэпленая да перакінутай цераз таўшчэзны сук вяроўкі, адарвалася ад зямлі і высілкамі мужчынаў, якія па каманьдзе рыўкамі цягнулі вяроўку за другі канец, паплыла ўгору. Пара хлопцаў з маткамі дроту ў руках ужо чакалі яе на вышыні.\n«А гэта ж па сутнасьці асьвячэньне майго своеасаблівага храма, – падумаў Яўген. – Заснаваньне царскай брамы для сонечных пырскаў...»\nЁн усьміхнуўся, але Паліне не адкрыў сваіх дзівацкіх думак.\n– А ведаеш, якое было любімае выслоўе ў нашага папярэдніка Міколы Кірдуна? – зьвярнуўся Яўген да каханкі. – «Усё – гумно, апроч пчол!» Дарэчы, як толькі Адам выбіўся ў начальнікі, дык адразу натачыў зуб на Міколу Ігнатавіча...\n– Яўгенка, а ўжо часу ў абрэз, – глянула на гадзіньнік Паліна. – Выпраўляйся, а я напрасткі пешкі прайдуся, колькі тут. Заадно і палі агледжу.\nТак і парашылі.\nЯкая прыкрасьць для Верацейкі сьпяшацца да Адама!\nТаполевыя прысады і ля Старобіна шчыльна затулялі бальшак, але цяпер ужо не заманьвалася імі любавацца: як вясной карцела найхутчэй пабачыць першыя лісьцікі, так цяпер, у пару буяньня – першыя прыкметы заміраньня жывой зеляніны ды вяртаньня да графікі галінаў.\n«Як гэта добра, што прырода нічым не дагаджае чалавеку, а толькі ўводзіць у зман сваімі метамарфозамі, калі здаецца, што яны адбываюцца ня столькі наяве, колькі ў тваёй душы, – зноў занурыўся ў свае роздумы Яўген. – І ніколі ня спраўдзішся ў ёй, хіба што «Тут быў Вася!» на скале, дрэве надрапаеш ці намалюеш».\nВерацейка прыехаў у «Сельгасхарч» за паўгадзіны да семінара, як і дамаўляліся з Шоргатам: «каб крышку пагутарыць».\nАдам стрэў яго ветла. Ён любіў борзьдзенька рукацца, каб наведнік адчуў яго неўтаймоўную энергетыку, ды хуценька ўсаджваць, усчынаць размову, нават у этыкетнай звыкласьці праяўляць сваю змушальную волю.\n– Вось вы заўсёды хочаце быць мудрэй за дзяржаву, спадар Верацейка... – здалёк пачаў намесьнік. – Паглядзіце, з гэтым вы знаёмы? – Шоргат падаў са стала дробна раздрукаваны аркуш.\nЯўген пазнаў у ім сваё планаваньне пасяўных плошчаў на гэты год.\n– І чый там подпіс, апроч старшынёўскага? Правільна, ваш. І колькі ў нас жыта запланавана? Правільна, 210 гектараў. А ў наяўнасьці? – метадычна доўжыў свой слаба прыхаваны зьдзек Адам. – Правільна, 170 гектарчыкаў... – ня даваў ён Яўгену ўставіць слова.\n– Дык вымакла ж увесну азіміна, самі бачылі! – нарэшце прабіўся вучоны аграном.\n– Правільна, – дзяўбаў, як дзяцел, Адам Шоргат. – А перасеяць жытца было ж чым, аднак вам клін рапсу захацелася пашырыць...\n– Дык будзеце трымаць адказ на бліжэйшым пасяджэньні райвыканкаму. Я вас, галубчыкаў, пакрываць не зьбіраюся. Можаце ісьці. І будзьце гатовы, на семінары дам слова...\nГэта каб не здымаць напружаньня. Насамрэч ня даў, толькі калі Сямён Дымакур застракатаў сваёй адладжанай касілкай і пачаў падраўноўваць купкі нязьедзенай каровамі травы, Шоргат зьдзекліва пажартаваў: «Бачыце, як стрыжэ, лепш, чым некаторыя нашы аграномы свае вусы машынкай...»\nЯўгена перасмыкнула, ён міжволі агледзеў грамаду, хоць і без таго было ясна: з вусамі толькі адзін ён. У асноўным жа на семінар прыехалі аграномкі.Адам Шоргат любіў вось так што-небудзь адрасаваць чалавеку і прытым не называць яго імя. Але ж усе ведалі, пра каго гаворка, і гэта яшчэ больш раздражняла і злавала.\nПа дарозе дадому Яўген зноў не ўтрымаўся, адкрыў зьненавіднаму вампіру свой касьмічны канал – зноў пачаў думаць пра свае стасункі з Адамам, згадваць, дзе, калі яму перайшоў дарогу. А таго ня ведаў, што замінаў уедліваму начальніку ўсім сваім існаваньнем, вальналюбствам, спосабам думаньня і нават адказнасьцю ды творчасьцю ў працы, што было нязвыклым, а значыць, і не дзяржаўным.\n«А можа, ён дадзены мне звысаку, – думаў Яўген. – Як дакор за маё няўмецтва годна ладзіць з людзьмі, ашчасьлівіць хаця б аднаго чалавека на сьвеце. Поля ж пра гэта адкрыта ніколі ня скажа...»\nГэтым разам вучоны аграном вырашыў завярнуць у Старобіна: карцела аднаму паглядзець, як там трымаецца борць, наогул, як пачуваецца волат, ці не задужа цесна абкруцілі хлопцы дротам яго сукі.\nА борць, гэты неабгабляваны цурбак з адтулінай, дарэчы, была ня дужа прыкметная на шэра-карычневым тле кары. Праўда, зьверху даносілася зумканьне пчол, якія, прываджаныя кавалкам мядовай вузы, пакладзеным знаўцамі на дно прылады, мітусіліся ў кроне.\n«З пчолкамі яшчэ лепш!» – зрабіў выснову Яўген.\nДзень трэці, восеньскі\nВаська Смажнік абышоў наўкруг свой «кукурузьнік» і паляпаў па яго борце даланёй – разьвітваўся са сваёй «баявой» машынай перад тым, як у апошні раз узьняць яе ў паветра. Тукі рассыпаныя, гербіцыды распырсканыя – усё пароблена. Да налецьця, але гэта ўжо без яго. Васіль цьвёрда вырашыў вучыцца на лётчыка-«дальнабойшчыка»: папярэдзіў начальства пра свай намер звольніцца сёлета, неадкладна, каб не засмоктваў вір клопатаў чарговага сезону. Можа, выбітны авіятар і не спяшаўся б так, калі б хоць які знак дала яму ўпірыстая Палінка, хоць бы брывом павяла ці вочкам міргнула. А так закарцела хлопцу ўзьняцца над гэтай крыўдай на тысячы і тысячы метраў, а калі-небудзь прыехаць на пабыўку ў новенькай, сваёй, а не з чужога пляча лётніцкай паддзёвачцы ды ў фуражцы з срэбнай адмысловай цэшкай.\nВасіль узьняў самалёт і пачаў набіраць вышыню, каб з-за рагу лесу адкрыўся выгляд на родную вёску, хату з ліпавымі прысадамі. На разьвітаньне, бо калі яшчэ ў жыцьці пабачыш такі краявід. Потым хлопец зрабіў даволі круты віраж і скіраваў «кукурузьнік» у бок Шалафанаў, цэнтральнай сядзібы калгаса «Чырвоная прышчэпка». А гэта ж побач – перакуліцца цераз гару ды пару невялічкіх гаёў. Тут ужо Васіль ляцеў нізенька, бо ня столькі цікавілі краявіды, колькі людзі, з якімі з усёй акругі найбольш здружыўся. І вядома ж, хлопцу хацелася, каб хаця б рукой на разьвітаньне махнула яму Палінка.\nСмажнік нарэзаў пару кругоў над майстэрняй, і механізатары, балазе яшчэ ня выйшлі ў поле, прывітальна замахалі яму. Яны ўжо ведалі, што гэта разьвітальныя кругі іх незаменнага памочніка.\nА з канторы дык ніхто і носу не паказаў.\n«Можа, старшыня сьпяцоў на ранішнюю нараду сабраў», – падумаў Васіль, выраўняў самалёт і лёг на курс. Бядак ня ведаў: каб на сустрэчу выйшла Паліна, трэба садзіцца ды прырульваць да самай канторы, а ў кабіне павінен вісець футравы зайчык, такі мілы і цёпленькі. Але і гэтага замала. Трэба выяўляць такі вытанчаны розум і пранікнёнасьць (вось з ім і цікава!), як Яўген Верацейка. І гэта ня ўсё. Каб жа і пах цела быў непаўторны, п’янючы, водарны, як у Яўгенкі.\nВасіль ляцеў над пералескамі, рэчкамі, ржышчамі і думаў пра тое, што яго мары, нібы дамы-мураванкі, маюць паверхі. Найвышэйшая – зааблочная, кіламетраў за дзесяць над узроўнем мора, ніжэй – злучаная з роднасьцю краявідаў, шчупачыным тузаньнем лёскі і баравіковай таямнічай затоенасьцю, яшчэ ніжэй – людское, звабліва-няпэўнае і сардэчна-балючае. Васіль трошкі пашкадаваў, што думкі яго зноў сышліся на Паліне, глянуў колькі можна ўперад: авохці! які прасьцяг перад вачыма! Ляці сабе...\nЯк заўсёды перад семінарам, а на гэты раз Шоргат задумаў падвучыць, як сеяць азіміну, Яўген устаў ні сьвет ні зара. Апроч усяго, увечары павінна была прыехаць Леакадзія, дык трэба было прыбраць непрывабныя сьляды свайго халасьцяцкага жыцьця. Але не пасьпеў ён памыць і першую талерку, як патэлефанавалі з «Сельгасхарчу»: семінар пераносіцца ў гаспадаркі, пойдзе па імкліваму графіку, у вас – сёньня ранічкай, так што затрымайце механізатараў перад выездам у поле...\n«Так Шоргат загадаў», – зацьвердзіў паведамленьне работнік «Сельгасхарчу»: маўляў, аніякай самадзейнасьці ды вольнасьці, усё па графіку.\nА вучоны аграном і ня думаў пярэчыць. Ён зноў узяўся за мыцьцё талерак і крыху пашкадаваў толькі аб тым, што ня дасьць кругаля па сваіх «цёплых» мясьцінках – ня ўгледзіцца па дарозе ў акенца Паліны, не адведае таўстарукага волата ды не дазнаецца ў вяскоўцаў, як там «прыжылася» борць і ці займелі з яе якую кроплю асалоды...\nАле што дуб – так, сузіраньне, калі сэрца ные па каханцы, якую апошнім часам Яўген жартам пачаў называць «мая Палінэзія». «А ты мой Поль Гаген. Давай хоць прылюдна распрануся!» – казала яна ў адказ і ўсьміхалася сваёй чароўнай усьмешкай.\nАле апошнім часам з чутак, якімі заўсёды поўніцца сяло, яна ўжо дазналася, што прыязджае Леакадзія, і надзьмула вусенкі, стала не такой гаваркой, ды ўсё часьцей, і з нагоды, і бяз дай прычыны пранікліва зазіраючы ў вочы, пачала пытацца: «Ты мяне кахаеш?».«Кахаю...», – па-ранейшаму шчыра адказваў Яўген і лавіў сябе на думцы, што гэта ўсё ж адказ на пытаньне і не абыходзіцца бяз пэўнага змушэньня, а на душы ў яго цяжар ад раздваеньня ды заблытанасьці пачуцьцяў. І задумваўся: «А які я па сутнасьці чалавек? Калі б сьпешна трэба было падсумаваць пражытае, які быў бы падрахунак? Добрыя ж намеры і памкненьні не пакладзеш як наробак на вагі...» А яшчэ Паліна пры разьвітаньні пачала прыкметна марудзіць, падоўгу маўчаць, не жадаючы выпускаць са шчэпу яго руку. Аднойчы ж і наогул прамовіла тужліва-прыкрае ды трошкі адчуджанае:\n– І што вы, мой саколік, з Леакадзіяй аніяк дзіцятка ня зладзіце. Я табе вунь колькі нарадзіла б...\nЯўген змаўчаў, але сэрца яго сьцялася ў макавую пушку. Такім разам яму не хацелася жыць. І жаданьне гэтае цьвердзілася як жалезны прэнт, так, што ён падоўгу сядзеў зьнерухомлены ў якім-небудзь цёмным кутку і глядзеў у адну кропку.\nПаліну ён кахаў, Леакадзію шкадаваў – столькі ж гадкоў разам і ў горы, і ў якой там ні было радасьці, а дзе яна, мяжа паміж шкадаваньнем і цяпельцам каханьня, ніхто ня ведае.\nАдзінае, чым суцяшаў сябе вучоны аграном у такія моманты, дык гэта ўспамінам пра выпадак з жыцьця сябра-мастака. Аднойчы той уваліўся ў хату нападпітку і ня даў вачам веры: на кухні за распачатай бутэлькай віна сядзелі ды мірна гаманілі жонка і яго мілосная каханачка. Як толькі пабачылі яго, дык давай у два голасы ўшчуваць, выказваць набалелае.\n– Я кахаю вас абедзьвух! – як адрэзаў мастак і забурыўся спаць.\nМеханізатары, па ўсім было відаць, нярвуюцца. Просьбу Яўгена затрымацца сустрэлі з непрытоеным зьдзіўленьнем. Заўсёды прысьпешваў, а тут: пачакайце паўгадзінкі, потым чвэрцьгадзінкі... І што той раённы начальнік, калі на сёньня запланаваныя дажынкі і старшыня абяцаў увечары ёмкую чарчыну, а на закусь наважыўся парашыць спраўнага бычка.\nГэтым годам у жніўні добра задажджыла, і дажынкі трошкі запазьніліся супраць звычайнага. Але ж не бяды, калі верасень такі пагодліва-крамяны, як сьпелы яблык.\n– Цімафеевіч, а, можа, няхай сейбіты застаюцца, а мы паедзем, і хвілінка ж дорага, – ня вытрымаў адзін з механізатараў.\n– Хлопцы, прашу вас, пачакайце... – Яўген прыкмеціў, што пачынае раздражняцца, і ня столькі ад таго, што ня едуць Адамавы выслужэнцы, колькі ад вострага адчуваньня сваёй залежнасьці ад іх волі, якая почасту зьяўляецца вытворнай звычайнай бязглузьдзіцы ці якога шалу.\nАле гэтае раздражненьне раптам «утрамбавалі» шыны «уазіка», які ўкаціўся на машынны двор. У «Чырвоную прышчэпку» прыехала правая рука Шоргата, галоўная ў раёне аграномка па кармах Домна Астрашаб. Яшчэ маладога веку жанчына, зграбная і рухавая. Пагаворвалі, што яны даўно сябруюць, разам вучыліся ў акадэміі і Адам «выпісаў» яе на падмогу аднекуль з паўднёвага рэгіёну краіны.\nДомна ветла павіталася з мужчынамі, а Яўгену нават падала руку і падзякавала, што дачакаліся. Дастала з рэдыкюльчыка паперы і пачала прамаўляць.\n– Вось тут Адам Пятровіч падрабязна ўсё распісаў...\nАле, дзякаваць Богу, ня стала зачытваць усе сьціслыя радочкі, а сваімі словамі пераказала, на якую глыбіню запраўляць зерне, як рэгуляваць сеялкі, рабіць счэпкі, пра норму высеву, адным словам, тое, што механізатары даўно ведалі. І яны не хавалі сваёй абыякавасьці: пазяхалі, курылі, хто сядзеў у позе вароны, хто прыпёршыся да кола камбайна ці трактара. І толькі Яўген быў сама ўважлівасьць, нават тое-сёе запісваў у нататнік.\nУ Домны хапіла розуму доўга не разводзіць «анцімонію», і хутка машынны двор абудзіўся гулам рухавікоў. А яшчэ і таму аграномка скруціла паперы, што па «імкліваму графіку» ёй трэба было пабываць яшчэ ў некалькіх суседніх гаспадарках.\nНа разьвітаньне вучоны аграном шчыра падзякаваў ёй за навуку і запрасіў увечары на дажынкі: ён і на хвілю не сумняваўся, што паманеныя чаркай камбайнеры гадзінаў да чатырох састрыгуць збажыну да апошняга каліва.\n– Буду, калі ўпраўлюся, – без усялякага ламаньня пагадзілася Домна.\n«І чаму ў нас так мала жанчын у кіраўніцтве», – падумаў падбадзёраны Яўген. І пры гэтым усё ж згадаў зламыснага Шоргата, праўда, на якое імгненьне. Бо Адам тыдзень таму патрапіў у бальніцу, а толькі недавярак які можа сьпяліць з гэтага радасьць. У намесьніка начальніка «Сельгасхарчу» здалі нервы. Злыя языкі плявузгалі, што ён, дзякуючы сваяку са сталіцы, уладкаваўся ў адмысловую вар’ятню. А таго ня ведаюць, што і ў псіхдамах ёсьць утульныя затулачкі для сваіх людзей, дзе табе і душ Шарко ўключаць, і масаж турэцкі ў саўне зробяць, і ў гаючай гразі пакачаюць, і пад поўную псіхалагічную разгрузку паставяць... Не, крый Божа, каб Яўген радаваўся, проста яму стала крыху лягчэй і вальней. А сон стаў куды спакайнейшым.\nКамбайны зьехаліся на ўрочышча «Умесьніца», пасталі наўкруг вакол даўжэзнага, зьбітага з дошак стала на казлах. Сонца было яшчэ даволі высока, і промні весела бегалі па сьвежаму габляваньню. Атрымалася своеасаблівая тэатральная пляцоўка для нязьменнай штогадовай дзеі. Усё было падрыхтавана, і ўвішныя маладзіцы (работніцы канторы ды ўдзельніцы самадзейнасьці) за лічаныя хвіліны паслалі сурвэткі ды расставілі стравы, у тым ліку і толькі што зьнятыя з агню клёцкі з душамі, проста ў вялікім сагане. Загадчыца клубу Зіна Салавей, якая завіхалася ля агню, падлічыла, што па адной хопіць усім, а сьмелым, дык і па дзьве. (І чаго мы так «падселі» на гэтыя клёцкі?).Механізатары мыліся, трошкі папраўлялі вопратку, купкаваліся, палілі. Падбіўся да іх і старшыня.\n– Хлопцы, няхай сёньня камбайны ў полі застаюцца, а дамоў вас на аўтобусе адвязём, – на ўсялякі выпадак закінуў ён прапанову.\n– Ды што нам упершыню, Іванавіч, усё будзе нармальна, – адказаў за ўсіх Юрка Крыклівец.\nНа зьдзіўленьне Яўгена, акурат перад пачаткам бяседы прыкаціла Домна Астрашаб у суправаджэньні старшынёўскай сакратаркі.\nЯк водзіцца, ёй першай далі слова.\n– Дарагія таварышы, шчыра віншую вас з паспяховым завяршэньнем гэтай на самой справе бітвы за ўраджай. З перамогай! Хачу паведаміць вам прыемную навіну. Па апошніх дадзеных вы трывала замацаваліся ў дзясятцы найбольш ураджайных гаспадарак вобласьці. Малайцы! Але ж вы можаце быць наогул першымі, рэзерваў дзеля гэтага дастаткова...\nУ апошняй фразе Яўген учуў ноткі ўедлівага Адама: маўляў, як ні высільвайцеся, а ўсё адно ня ўсьцешылі – ёсць жа рэзервы... «А можа, проста па інерцыі гэты начальніцкі максімалізм з іх прэ», – суцешыў сябе Яўген і кульнуў чарку.\n...І завірыла вясёлая бяседа. Механізатары гаманілі, па-поўніцы выпівалі, апетытна закусвалі і аказаліся самымі «сьмелымі» – разьмялі ўсе клёцкі.\nСьпяваў гармонік, а ў суплёце з яго галасамі ды басамі і Зіна Салавей зацягнула традыцыйную «Выходил на поля молодой агроном...»\nУ гэтых «полях» Яўгену пачулася штосьці большае, і вучоны аграном нават крышку сумеўся.\nАле пачала ўжо разганяць па жылах кроў пылкая гарэліца... Яўген не прапускаў ніводнай чаркі, бо ўсё было ў ахвотку, нібыта яго натхніла вялікая ўдача. А што! Ураджай неблагі, засекі поўныя, людзі паважаюць, душу грэе каханьне... І Верацейка ўзьняў позірк на Паліну, якая сядзела за сталом насупраць, побач з Домнай Астрашаб.\nЁн наогул абвёў вачамі ўвесь стол: сябрына сядзела радком ды ладком – і цеплыня замілаваньня зварухнула Яўгенаву душу. Ён згадаў сваю даўнюю паездку да нямецкіх фермераў, калі там вось так сядзелі сябрынай з нагоды, гаманілі, частаваліся півам са смажанымі кілбаскамі. І тады Верацейка прыкмеціў, што як толькі фрыцы паселі за стол, дык адразу зьнік між імі хоць які знак субардынацыі. Усе раўня – і кіроўца аўто, і чарнарабочы, і гаспадар прадпрыемства, усе. Выйшлі з-за стала – зноў жыцьцё-тэатр, дзе ў кожнага свая роля. І тады вучоны аграном зразумеў, што такія людскія стасункі – прыкмета моцнай, згуртаванай нацыянальнай супольнасьці, калі цёплае, душэўнае выструньвае па кшталту душы, а не па значнасьці пасады, а фармальна-службовае навідавоку толькі ў будзённасьці. Вось гэта еднасьць!\n«А чаму ж у нас такая апастыленасьць між людцаў, такая пажада ў многіх стаць начальнікам, здаецца, толькі дзеля таго, каб прынізіць, здратаваць учарашніх таварышаў, узвысіцца над імі?..»\nЯўгенава сэрца ўсё яшчэ сьлімачыў і сьлімачыў смоўж крыўды, нават цяпер аграном аніяк ня мог даць веры, што і ў нас, не раўнуючы як у тых немцаў, сябрына родніць.\nАле заглыбляцца ў тэму не было калі. Зінаіда Салавей аб’явіла перапынак ды ўсіх запрасіла ў круг на пацеху. Сьпявалі, таньчылі. Яўген падышоў да Паліны, і гэтым зараз жа скарысталася загадчыца клуба: крадком наблізілася ззаду і перакінула цераз галовы каханкаў ды сашчапіла, зьвязала даўжэзнае, напэўна, загадзя падрыхтаванае вязьмо.\n— Вось і куль аграномікаў, рупліўчыкаў нашых. Зараз мы іх пажыцьцёва зьвяжам, – зашчабятала Зіна і пад галасісты сьпеў гармоніка пацягнула сваіх «палонных» у круг.\nА тады, як заўсёды, было хвіліннае замаркочваньне, і чальцы вясёлай дзеі разышліся па купках, каб яшчэ больш поўна выявіць сваю ўзрушаную шчырасьць.\nПаліна і Домна прыселі ў сьвежую капу духмянай саломы. Убачыўшы самотнага Яўгена, Домна запрасіла яго ў кампанію. Вучоны аграном схадзіў па чаркі і напоўніў іх густа-чырвоным «Кабернэ», бутэльку якога прадбачліва залучыў у схованку. І сеў паміж ня менш вучонымі аграномкамі.\nЯны цадзілі вінцо і гаварылі неабавязковыя словы. Пры такой улагоджанасьці залішняй была б якая-небудзь глыбокадумнасьць.\nЖытнёвы водар хмяліў галаву ня горш, чым сьпелае «Кабернэ». І Яўген падумаў пра тое, што ўвосень поле пахне сьвірнам, а сьвіран – полем, і такім чынам адбываецца скразное яднаньне ўсіх існых сьветаў, у тым ліку і асабістых, чалавечых.\nСьвята атрымалася. Ніхто не перапіў (на прыродзе – мудры старшыня! – ня так разьбірае), не пабіўся.\nЗ Домнай разьвіталіся ля канторы. Яўген шчыра, хоць і зусім няўцямна за што, дзякаваў і дзякаваў візіцёрцы. Паліна тым часам вынесла з канторы вялізны сноп, які каласок да каласка, сьцясьніла для маючай адбыцца раённай выставы сялянскіх дасягненьняў. Але старанную аграномку перасмыкнула, калі яна пабачыла, як неахайна запіхвала сноп у багажнік начальніца. Ды і ці трэба ж быць такой чульлівай у нашым жорстка-дзівацкім сьвеце?\nКалі Палінка вярталася ў кантору, яна зьвярнула ўвагу на Яўгенаў «пікапчык», які стаяў кабінкай да будынку, а ўсярэдзіне, падвешаны на нітцы да люстэрка пакручваўся ў скразьнячковай бруйцы знакаміты зайчык. І яна азірнулася.\n– Не забудзь жонку на станцыі сустрэць, зайка ты мой, – зьедліва кінула Яўгену.\nТак і зайшло за хмару рэўнасьці сонца добрага настрою вучонага агранома.\nДзень чацьвёрты, зімовы, кароткі\nСямён Дымакур па загадзе Шоргата пачаў заводзіць дызель. Трактар быў яшчэ даволі новы, і рухавік схапіў амаль адразу. Нібы стромкі цёплы хвост дыму над комінам у марознае надвор’е, пачала ўзьнімацца пара. Зтоўпленыя аграномы пускалі хукі, ды пастуквалі нага аб нагу – мароз шчыпаў за насы і пяты. Аднаму ўмеламу і незаменнаму Сямёну было лацьвей у сьвежазваляных валёнках ды кажушку, ён і гора ня ведаў. Трактарыст, як толькі Адам даў адмашку, уключыў хуткасьць і пачаў сноўдаць туды-сюды па бетоннай пляцоўцы. Адгарне кучку гною – едзе ў другі бок, каб прыгарнуць торфу, потым зноў гною, зноў торфу...\n– Вось бачыце, як барляць трэба! І зьвярніце ўвагу на цьвердзь пляцоўкі, – загалдучыў у мегафон нястомны Адам, калі Дымакур па яго каманьдзе заглушыў рухавік. – А каб мы ўсюды так рабілі кампосты! А то прыцярушаць зьверху гной тарфакрошкай – і парадак. А хіба ж там пойдуць біялагічныя працэсы? Вядома, не. Вось і падумайце: ці спажыўнае такое ўгнаеньне?..\n– Вядома, не, – азваўся хтосьці з натоўпу.\n– А толькі і чуеш: мы ўсё ведаем, самі з вусамі, у перадавіках ходзім, – не зьвярнуў на яго ўвагі Шоргат. – А калі падумаць, колькі мы недабіраем ураджаю з-за дрэннага прыгатаваньня кампостаў...\n– А ведаеш, мая маці на торф кажа «турпа». Ды і наогул усе старыя людзі ў вёсцы. А мне і падабаецца. Услухайся: «турпа»... – зьвярнуўся да Яўгена Зьмітрок Гаркун, галоўны аграном калгаса «Чырвонае суквецьце».\n– Невялікая карысьць з гэтай турпы, – азваўся Верацейка.\n– А Шоргат пасьля больніцы аніяк формы набраць ня можа... Спалатнелы, і гаворка, здаецца, замарудзілася, – з відавочнай надзеяй патрапіць Яўгену падоўжыў гаворку Зьмітрок. Але вучоны аграном змаўчаў, чым даў зразумець, што яму зусім нецікава гэта абмяркоўваць.\nЯго наогул мала што цікавіла апошнім часам, бо пасьля таго, як пахаладнела ў сваёй палкасьці Паліна, жыцьцё скасабочылася, нібы карабель, які атрымаў прабоіну ў борце. Цяпер ён нарэшце зразумеў, што любыя падколкі ці ўшчуваньні і разносы несправядлівага, прыдзірлівага Шоргата амаль не дапякаюць.\nЯўген і на паседжаньні, якое па завядзёнцы праходзіла тут жа, у «Шчыгульні», лічы, ня слухаў прамоўцу, нават ня ўзьняў вачэй на Адама, які пагражаў выгнаць з работы тых, хто хоць на гектар зьменіць зацьверджаны севазварот ды структуру пасяўных плошчаў: маўляў, гэта сёлета вам мінулася...\nПад заслону дакучлівай гаварыльні Верацейку знайшла сакратарка дырэктара «Шчыгульні».\n– Вам нейкую дзіўную тэлефанаграму прасілі перадаць, – зьвярнулася яна да агранома, балазе той сядзеў якраз ля ўваходу. Хлопец невядомы перадаў, сказаў, што гэта вельмі важна, вы ўсё зразумееце. З гаспадаркі вашай тэлефанавалі.\nЯўген разгарнуў цыдулку:\n«Дубянец-Старобінскі, Палінэзія чакаюць разам. Пасьля семінару», – прачытаў ён напісанае.\nВучоны аграном усё зразумеў: Палінка прызначала яму спатканьне.\n«Нарэшце ты ня выцерпела, мая красачка, пахінулася. Столькі дзянькоў адчужэньня, нарэшце», – усхвалявана прамаўляў пра сабе Верацейка. На яго нават зьвярнулі ўвагу. Ды гэта і зразумела, бо пісьмёны каханьня і з глыбіні душы праступаюць і на абліччы, хоць крышку, хоць якім дробным знакам, які тут жа распазнаецца ўсімі, хто хоць аднойчы кахаў.\nЯўген узьняў галаву і заўважыў, што ў яго ўтаропіўся Адам, нібыта ўпершыню бачыць. І тады Верацейка ледзь прыкметна, куточкамі вуснаў усьміхнуўся яму. Адам зьбіўся з тропу, папярхнуўся, нібы ад гарачай дробнай бульбінкі. Але няўцямнасьць была нядоўгай. Калі Шоргат пачаў разглядаць папярэднія планы сяўбы на наступны год, вядома ж, у агранамічнай службы «Чырвонай прышчэпкі» яны аказаліся самымі легкадумнымі і непераканаўчымі. Ды дзіва: цяпер Яўген ужо толькі краем вуха слухаў зьністажальную Адамаву крытыку, проста каб не згубіць ніткі размовы. Ён круціў у руках цыдулку, зноў і зноў неўпрыкмет перачытваў яе і зьдзіўляўся гумару ды хітрасьці сваёй Палінэзіі – гэта ж трэба так зашыфраваць пасланьне. Але перадай яна нават просьценькае «буду», Яўген адразу здагадаўся б, дзе тое верагоднае месца спатканьня. А каб не здагадаўся, дык пешкі ўсю акругу абхадзіў бы.\nДумкі гэтыя ды маючая адбыцца сустрэча грэлі і адначасна вярэдзілі сэрца, і Яўген зноў і зноў усьміхаўся, іншы раз нават міжволі. Шоргат перастаў і глядзець у яго бок, і пра гаспадарку больш ня згадваў. А які сэнс, калі Верацейку нібы прышчэпку якую зрабілі – абыякавым раптам стаў.\n...Ніколі так хутка ня езьдзіў узімку на сваім «пікапчыку» вучоны аграном. Пару разоў яго нават добра занясло ў гурбы на ўзбочыне бальшака, але, дзякаваць Богу, выязджаў сваім ходам. І тады зноў даваў газу па плешку. Яўген ведаў, што Паліна даведаецца, калі скончыўся семінар, па тэлефоне, пазваніўшы ў кантору «Шчыпульні», прыкіне час на дарогу і пойдзе да дуба напрасткі – хады той з паўгадзіны. Але ўсё адно турбаваўся: ужо прыкметна пашарэла, а ісьці ж і цераз пералесак... На шызым небе ўжо засьвяціўся серпік маладзіка, бралася на добры мароз – калі добра апрануцца не надумае, закалее дзеўка...\nЯк шмат у каханьні дробных перажываньняў і турботаў, без якіх, дарэчы, яно проста памірае.\nСтаробіна патанала ў густым мораку. Толькі адзін ліхтар мерна гайдаў на ўезьдзе жоўты конус сьвятла ды зіхцелі рэдкія вокны, у асноўным тыя, што выходзілі на дзяньнікі. Гаспадыні ўходжваліся па гаспадарцы. А вось на другім канцы вёскі, побач з дубам Яўген заўважыў сьвятло мірглівае і зыркае. Пад’ехаўшы, убачыў Палінку і дзеда Халімона, жыхара крайняй хаты, якія палілі вогнішча. Дровы былі з кладні, бярозавыя, стромка пастаўленыя, яны жвавенька сыходзілі полымем.\n«Малайчына, дзяўчынка, не прападзе. Дзеда надумалася залучыць. Можа, гарэліцай спакусіла?..»\nВерацейка прыязна паздароўкаўся, з Халімонам – парукаўся, але і слова сказаць не пасьпеў, як радасна зашчабятала Паліна:\n– А да мяне брат-студэнт прыехаў. Ён і «тэлефанаграму» адбіў і сюды праводзіў. Вось цяпер з дзедам Халімонам вінцо цэдзім... А падзівіся, чым прыкусваем, – і падала яму невялічкі збанок. Яўген, паколькі было цемнавата, вырашыў панюхаць, што там за прысмакі. Знарошку гучна засоп, уцягваючы ў сябе паветра. І з чарадзейнага збанка забруілася кветкавым разнатраўем лета.\n– Няўжо з борці? – глянуў вучоны аграном на дзядулю.\n– Угадаў, – усьміхнуўся негаваркі Халімон. – Няхай кропля, ды якая!\nЁн падкінуў у вогнішча апошнія дровы і зазьбіраўся дадому:\n– Ваша дзела маладое, а мая сярэдзіна доўгага вераду не вытрымлівае, ня любіць, калі яе стацьмака трымаюць...\n– Тады збанок вазьміце, – падышла да яго Паліна.\n– Даядайце смакату з борці, а посуд, як ад’язджаць будзеце, на ганак пастаўце.\n– Тады вось гэта, – дзяўчына падала старому ладна недапітую пляшку віна.\n– О, гэта не адпіхну, – Халімон далікатна ўставіў пляшку ў глыбокую кішэню паддзёўкі і патрусіў дахаты. Не пасьпеў ён зрабіць і пяць крокаў, як каханкі імкліва абшчапіліся і зашапталі адно аднаму:\n– Я так змаркоцілася без цябе...\n– А я думаў, мы ўжо проста калегамі сталі. Зайчык мой вісіць у кабіне круглыя суткі. Цяпер ніколі не адчэпліваю...\n– Падары мне яго.\nЯўген адчыніў кабіну, але перад тым, як адчапіць футравага вушасьціка, завёў машыну, даў крышку ўзад, так, што дзьверы багажніка апынуліся ля самага вогнішча. Вучоны аграном расчыніў іх, прысеў на ўскраек ды запрасіў Паліну. І яна з радасьцю прысела побач. І зноў усчаліся згадкі пра тое, што каханьне – невылечная хвароба, ад якой нельга адкараскацца. Пра гэтае колішняе сваё адкрыцьцё, якое маладой парой зрабілі многія, яны гаварылі ўзрушана і з вялікай асалодай. І ўсьцеўна радаваліся, бо калі б каханьне было хваробай лёгкай і хуткацечнай, як, напрыклад, прастуда, дык згасла б усё ў сьвеце да сьмяротнай цемры. Значыць, жыцьцё – гэта шчасьлівая пакута ў верадзе нязводнай жарсьці. І выйсьця з яго ніхто не шукае.\nПаліна падправіла палкай галавешкі, і ўгару шугануў сноп іскраў. Супакоеная, яна пачала назіраць за тым, як яны прападаюць сярод буйных зімовых зорак. І раптам падалося, што адна іскарка ня згасла, а пачала раўнамерна міргаць на схіле глыбокага неба. «Самалёт!» – здагадалася Паліна.\n– Глядзі, Яўгенка, вось так калі-небудзь і Васька Смажнік над намі паляціць – мая сініца ў небе. Але адтуль ужо салетрай не пасыплеш, праўда? – пажартавала яна.\nЯўген не азваўся. Ён падрыхліў сена і адкінуўся ў фургончык, утульна ўладкаваўся. Паліна агледзела вясковую вуліцу – ці ня йдзе хто, і легла побач. Яна так і трымала ў руках падоранага зайку.\n– А хочаш, давай сабе сьмерць зробім, – прашаптала раптам на вуха каханка. Яўген зварухнуўся, ён ужо чуў аднойчы такое. – Каб не выскнарваць у лёсу па кропельцы шчасьцейка, а здаволіцца адным годным імгненьнем ды і ўвечніць яго...\nЯўген маўчаў. Разумней памаўчаць у такім выпадку.\nІ чаму жанчыны не баяцца сьмерці? Можа таму, што носяць пад сэрцам гнязьдзечка, у якім не заўсёды ціўкае птушанятка, але ж з якога ніколі не сыходзіць цеплыня надзеі...\nВерацейка паклаў пад голаў руку, і яму ў праёме дзьверцаў паўней адкрылася вогнішча, якое ўжо сыходзіла ў чырвонае мігценьне прысаку. Але і на гэтым цьмяным тле яшчэ даволі выразна былі бачныя іх ногі. Палініны, у зграбных падшытых валёнках, і яго, у кругланосых зімовых боціках. І тады Яўген згадаў вясну, калі яны, напоеныя асалодай любошчаў, вось так ляжалі басанож...\nВучонаму аграному раптам да мятлікаў уваччу захацелася вясны – першаснага адліку новага жыцьцёвага кола. Верацейка добра разумеў, што кола чалавечага жыцьця зусім не зьнітаванае наўпрост з прыродай, што яно можа пачацца і ўзімку, і ўвосень, і раніцай, і ноччу, калі заўгодна, бо душа сілкуецца не спажыўнасьцю рэчываў, а спадзевам на жыцьцё, напоўненае каханьнем. Насуперак усяму. У тым ліку такім, як Шоргат ды іншая валадарная пошасьць, ад якой нікуды не падзецца, як ад дрэннага надвор’я.\nЯўген абшчапіў Паліну, і яны паляжалі яшчэ колькі хвілінак. А маглі б ляжаць вось так да самай вясны і шаптаць адно аднаму што-небудзь прыемнае і сагравальнае. Ды прысак амаль ачах, і час было ехаць. Ужо з цяжкасьцю распазнаваліся абрысы дуба, толькі было чутно, як у высокіх галінах пад парывамі ветру ўпарта шаргацяць нібы выразаныя з бляхі лісьцінкі.\nІ чаму дуб-волат так разджагерыста ўпарціцца прадвызначанай хадзе часу?


"Іспанская вёска" ў Крыме\n"Іспанская вёска" (Алупка) - выдатны комплекс, у якім можна адпачыць на поўдні Крыма. Усё тут выдатна! І прасвядная зямля, і свежае паветра, і блакітнае мора. Нічым не парушаны іх першапачатковы выгляд.\nТакія цудоўныя ўмовы, якія мае "Іспанская вёска", можна знайсці хіба што ў курортных комплексах, якія ўпрыгожваюць сабой Міжземнамор'е. Госці, якія прыехалі сюды, змогуць скарыстацца тэрыторыяй, якую ахоўваюць, парковачнымі месцамі, адкрытым басейнам, якія складаюцца з трох узроўняў.\n"Іспанская вёска" (Алупка) дае выдатную магчымасць пазагараць на шэзлонгу. Можна падсілкавацца ў рэстаране, які парадуе выдатнай кухняй. "Іспанская вёска" мае ўласны адрэзак пляжу. Гадзіны, праведзеныя там, вы яшчэ доўга будзеце ўспамінаць з асалодай.\nБлізкасць да пляжу\nКалі бачыш тое, што прапануе "Іспанская вёска" (Крым), здаецца, што трапіў у раскошны асабняк галівудскай зоркі. Машыну можна прыпаркаваць ў спецыяльна адведзеным месцы за асобную плату. Да пляжу трэба прайсці не больш за 100 метраў, што робіць карыстанне ім асабліва зручным. Вялікім плюсам і прывабнай дэталлю з'яўляецца менавіта тое, што так блізка ад блакітнага берага селит людзей у апартаменты "Іспанская вёска". Дызайн тутэйшых пакояў вельмі радуе сваімі эстэтычнымі якасцямі і выгодамі. Прысутнічаюць рысы класічнага стылю. Ёсць вялікі прастор і добрая праходнасць святла. Можна выйсці на балкон і зірнуць на панараму мора.\nШто прапануе комплекс\n"Іспанская вёска" - вельмі прыгожае месца, зачаравальнае погляд, вабнае. Цёплая вада лашчыць пясок. Прыемна тут і днём, і ў начную пару. Адчуваецца дотык да вечнасці, да першароднай прыродзе. Камфортам і якасцю радуе "Іспанская вёска". Водгукі прыезджых кажуць пра тое, што шмат каму хочацца пабываць у Алупке для гэтага зноў.\nМожна размясціцца ў нумары з выглядам на моры. Плошча жылога памяшкання 18 кв. м. Маюцца двухспальным і адзінарныя ложка. Працуе кандыцыянер, можна скласці еду ў халадзільнік, паглядзець тэлевізар. У добрым стане ўтрымліваецца санвузел і душавая.\nАкрамя гэтага, у карыстанне прадастаўляецца фен, ручнікі, зручны халат і подсцілу для пляжнага адпачынку. На ўтульным балконе можна пасядзець на крэслах за столікам і палюбавацца марской роўняддзю. Стандартна тут размяшчаюцца два чалавекі, аднак можна арганізаваць дадатковую ложак.\nШто ён можа выкарыстаць\nУ кожным нумары прысутнічаюць шафа, столікі, люстэрка. Даступныя паслугі спадарожнікавага тэлебачання. Значна палягчае жыццё кандыцыянер. У якасці дадатковага месца можа выступаць еврораскладушка або паўнавартаснае ложку. На кухні да вашых паслуг будзе электрачайнік.\nМожна разагрэць ежу ў мікрахвалевай печы, скарыстацца посудам, пагладзіць рэчы на адмысловай дошцы прасам, які таксама дае "Іспанская вёска". Па вялікім рахунку, вы будзеце адчуваць сябе як дома. За асобную даплату вам прыгатуюць паесці ў мясцовым рэстаране і прынясуць ежу прама ў нумар. Пастаянна ў наяўнасці гарачая і халодная вада.\nУ кошт таксама ўключана карыстанне басейнам, атрыманне загару ў салярыі і адпачынак на шэзлонгу. Дадаткова трэба заплаціць за еўрапейскую кухню, якую можна замовіць у рэстаране. Таксама даступная паслуга трансферу з чыгуначных вакзалаў Севастопаля і Сімферопаля. Акрамя таго, вас могуць забраць з аэрапорта на машыне. Пра гэта трэба папярэдне дамовіцца і ўзгадніць цану, якая можа мяняцца ў залежнасці ад кошту бензіну.\nАдміністрацыя курортнага комплексу карпатліва збірае водгукі наведвальнікаў, як станоўчыя, так і адмоўныя, таму што для яе вельмі важна ведаць, у якім кірунку варта развівацца. Дзякуючы такому аналізу уражанняў турыстаў складаецца план далейшых дзеянняў.\nШмат хто называе гэта месца проста гатэлем або апартаментамі, у той час як шыкоўны комплекс некалькі выходзіць за гэтыя вузкія рамкі. Тэрыторыя зачынена і старанна дагледжаная. Першапачаткова меркавалася, што жыхары будуць знаходзіцца тут пастаянна. З часам прадпрымальныя гаспадары пачалі зарабляць арэндай, паколькі паток жадаючых быў сапраўды вельмі вялікі. Бізнэс пайшоў уверх. З часам гэтую тэндэнцыю перанялі і ўсе астатнія, паколькі не было адчування стабільнасці, кожны дзень у калідоры мільгала твар новага суседа. Тым больш што турысты не заўсёды адрозніваюцца ціхім паводзінамі, так што выгоды станавілася ўсё менш.\nЛюдзі, якія адпачывалі тут, згадвалі, што ім пару разоў даводзілася сутыкнуцца з зычлівыя позіркі заўсёдніка. Раяць здымаць нумар у пансіёне або гатэлі, дзе да турыстаў ставяцца прафесійна. Алупка - вялікі курортны цэнтр, дзе ёсць з чаго выбраць. Аднак і не ў кожнай гасцініцы можна сутыкнуцца з падобным шыкам.\nВыгадна і незабыўна\nМногія адпачывалі тут людзі падкрэсліваюць, што паміж якасцю паслуг і цэнавай палітыкай ёсць баланс. Падабаецца ім плёскацца ў басейне. Прыемным бонусам з'яўляецца магчымасць замацаваць за сабой шэзлонг, што робіць адпачынак больш камфортным. Захапляе прыгажосць тутэйшай тэрыторыі, за ёй старанна даглядаюць і стараюцца трымаць на высокім узроўні.\nБлізкасць пляжу таксама заслугоўвае мноства захопленых водгукаў. Няма гармідару і таўкучкі, адчуваеш сябе спакойна і залагоджана, сапраўды аддаўшыся Благадатнага адпачынку. Гатэлі вельмі зручныя, асабліва тыя нумары, дзе з акна можна палюбавацца цудоўным пейзажам. Некаторыя турысты шкадуюць аб тым, што ў гасцінічны комплекс не праведзены вайфай. Аднак гэта прыемнае карысць можна знайсці ў басейна і ў рэстаране. У агульнай складанасці людзям вельмі падабаецца тут, і яны імкнуцца пабываць у гэтых краях зноў.\nБадэн-Бадэн: славутасці і знакавыя месцы нямецкага курорта\nГорад Фрязино, Маскоўская вобласць: апісанне, фота\nРайскі адпачынак: самыя добрыя пляжы свету\nБрытанская Калумбія. Дзе знаходзіцца Калумбія Брытанская?\nДзіцячая чыгунка (Казань): апісанне і фота\nАналіз Маякоўскага "Аб дрэні". Верш В. В. Маякоўскага "Аб дрэні"\nМедыкамент "Кальцекс": інструкцыя па ўжыванні, водгукі\nЯк вылічаюць аб'ём піраміды?\nЗ чым насіць мужчынскія восеньскія паліто?\n"Залдиар": інструкцыя па ўжыванні. Водгукі, цана, апісанне прэпарата


14 верасень 2021, 14:32\nЗатрыманьне студэнтаў у Горадні, 1 верасьня 2020\nОфіс па адукацыі каманды Сьвятланы Ціханоўскай распачаў кампанію акадэмічнай падтрымкі зьняволеных беларускіх студэнтаў. Мэта ініцыятывы — залічыць несправядліва пакараных маладых людзей ва ўнівэрсытэт за межамі Беларусі ці атрымаць іншую форму падтрымкі ў залежнасьці ад канкрэтных абставінаў, гаворыцца на сайце Офісу.\n«Колькасьць студэнтаў і студэнтак, якія несправядліва пазбаўленыя волі за палітычныя перакананьні і знаходзяцца ў беларускіх турмах, перасягнула чатыры дзясяткі. Яны ня толькі незаконна перасьледуюцца ў крымінальным парадку за свае палітычныя погляды, а і пазбаўленыя права на адукацыю», — адзначаюць ініцыятары кампаніі.\nПершыя прыклад супрацы ўжо ёсьць: экс-студэнт хімічнага факультэту БДУ Арцём Баярскі залічаны ў Ковенскі ўнівэрсытэт на бакаляўрскую праграму «Біятэхналёгіі», дзе зможа працягнуць навучаньне пасьля вызваленьня.\nПалітвязьня Арцёма Баярскага залічылі ў Ковенскі ўнівэрсытэт. Ён застаецца пад вартай\nПрадстаўнікі Офісу па адукацыі каманды Сьвятланы Ціханоўскай заклікаюць замежныя навучальныя ўстановы выказаць салідарнасьць зь беларускім народам і дапамагчы пацярпелым маладым людзям.\nСьпіс асуджаных і зьняволеных беларускіх студэнтаў ТУТ.


Пераўтварэнне Брунэйскі даляр (BND) і даляр ЗША (USD) - Калькулятар Курс валют пераўтварэнні\nБрунэйскі даляр у USD\nBND у USD - Брунэйскі даляр у даляр ЗША канвэртар валют\nНашы Брунэйскі даляр да даляр ЗША канвертара з'яўляецца ўдакладненых з абменнымі курсамі ад 25.10.2021. Увядзіце любую зададзеную суму, якая будзе канвертаваць ў полі злева ад Брунэйскі даляр. Выкарыстоўвайце «своп валюты» -Кнопка зрабіць даляр ЗША валюту па змаўчанні. Націсніце на даляр ЗША або Брунэйскі даляр, каб канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nБрунэйскі даляр у даляр ЗША канвэртар валют\nКурсы валют Абноўлена: 25.10.2021 02:37\nЯкі бягучы курс абмену для Брунэйскі даляр у даляр ЗША?\nБрунэйскі даляр курс у даляр ЗША = 0,74\nКанверсія BND у даляр ЗША\nВы выбралі зыходную валюту BND і мэтавую валюту даляр ЗША з сумай 1 BND. Вы можаце выбраць абменныя курсы ў двух спісах для больш чым 160 міжнародных валют. Абменныя курсы абнаўляюцца з рэгулярнымі інтэрваламі і ў звычайнай колькасці прадстаўлены ў таблічнай форме. Вы таксама можаце ўбачыць гістарычныя курсы іншых наведвальнікаў.\nBND у USD канвэртар валют\nБрунэйскі даляр валюта ў Бруней. даляр ЗША валюта ў усходні Тымор, Эквадор, Сальвадор, Маршалавы выспы, Мікранезія, Palau, Злучаныя Штаты, Зімбабвэ. Сімвал BND з'яўляецца $. Сімвал USD з'яўляецца $. Абменны курс для Брунэйскі даляр быў актуалізаваны Oktober 25, 2021. Абменны курс валюты для даляр ЗША быў актуалізаваны Oktober 25, 2021. Каэфіцыент BND мае 5 ўважаецца лічбаў. Каэфіцыент USD мае 5 ўважаецца лічбаў.\nабменны курс Брунэйскі даляр у даляр ЗША = 0,74.\nBND у AUDBND у CNYBND у HKDBND у IDRBND у INRBND у JPYBND у NOKBND у NZDBND у RUBBND у VND


Надзвычайны і паўнамоцны амбасадар Францыі ў Рэспубліцы Беларусь Дыдзье Канэс сустрэўся з журналістамі «Белсату» у менскім офісе тэлеканалу, каб з першых вуснаў даведацца пра сітуацыю з пераследам уладаў і выказаць сваю падтрымку.\nДыпламат распытаў пра дэталі крымінальнай справы, якую ўлады распачалі супраць «Белсату»: нас вінавацяць у «паклёпе» (арт. 188 Крымінальнага кодэксу). Канэс пацікавіўся, якім чынам у офісе адбываўся ператрус 9 красавіка.\nСупрацоўнік тэлеканалу «Белсат» Аляксей Мінчонак распавядае Дыдзье Канэсу пра абставіны крымінальнай справы. Фота beksat.eu\nДыдзье Канэс. Фота belsat.eu\nДыпламат таксама адзначыў, што амбасада Францыі назірае за сітуацыяй са свабодай слова ў Беларусі і перадаў словы падтрымкі незалежнай прэсе.\nТэгі: амбасада Францыі Дыдзье Канэс дыпламаты пераслед Белсату ціск уладаў


Падарожжа ў забыццё • Слуцк • Газета «Інфа-Кур’ер»\nТак здарылася, што мы, паэт і асветнік Яўген Гучок і я, адначасова змовіліся выехаць з Мінска і Баранавічаў у сталіцу былых залатых слуцкіх паясоў на сустрэчу да Альгерда Абуховіча — «каларытнай, цікавай фігуры», як адзначыў наш вучоны Алег Лойка, і да даследчыка яго жыцця і творчасці Рыгора Родчанкі.\nЯўген Гучок — ураджэнец Слуцка, 4 лістапада яму споўніцца 70. Я ж на пяць гадоў маладзей. Так сталася, што тры гады я таксама пражыў ля ракі Случ. Дамовіліся мы сустрэцца каля Белай Брамы, паблізу якой і знаходзіцца магіла Альгерда Абуховіча (1840−1898). Як пісаў той жа Алег Лойка: «Мемуары Абуховіча стаяць ля вытокаў нацыянальнай беларускай прозы. Яны напісаны яркай мовай чалавекам, схільным да досціпу, сумленным».\nМы стаялі ля яго магілы і адчувалі страшныя пакуты, горыч, боль, сорам за горад Слуцк, яго насельнікаў, адукаваную частку — інтэлігенцыю, бо месца вечнага адпачывання творцы стаяла за межамі нейкай маралі, адказнасці. Я пачаў апытваць гараджан, але ніхто не мог сказаць мне, дзе жыў, што рабіў, што напісаў гэты Рамантык. Я ўжо не запытваў пра нейкія літаратурныя маршруты ў гонар творцы «Графа Бандзінелі», мемарыяльныя шыльды.\nУ Слуцку ёсць краязнаўчы музей, бібліятэкі, аддзел культуры, якія, як ніхто іншыя, павінны мець клопаты, турботы і аб прапагандзе творчасці Альгерда Абуховіча, і, відавочна, аб яго магіле… Не ведаю, мо за гэта адказвае, як і за ўсё, жылкамунгас?! Здаецца, у горадзе ёсць і настаўнікі гісторыі, беларускай мовы і літаратуры… Але аб чым я пішу, калі ёсць такая з’ява, як раўнадушша, абыякавасць.\n… Не было мемарыяльнай шыльды і на доме, дзе жыў і памёр Вялікі Краязнаўца Случчыны Рыгор Родчанка. Мы памкнуліся ў яго кватэру, але добрыя людзі - мужчына і дзве жанчыны (маці і дачка) — сказалі, што ў ёй жывуць зусім чужыя людзі, а потым ціха і радасна пачалі ўспамінаць, які гэта быў выдатны чалавек і працаўнік…\nІ Яўген Гучок, і я добра ведалі Рыгора Родчанку, у яго і ў мяне захавалася шмат сведчанняў - публікацыі, лісты, вершы, кнігі.\nУ 1988 годзе я быў прызначаны начальнікам ваеннага універсітэта марксізму-ленінізму (у Слуцкім гарнізоне — Заўв.рэд.) і пры азнаямленні з жыццём і з творчымі здабыткамі Рыгора Родчанкі прапанаваў яму ўзначаліць факультатыў па гісторыі, культуры і літаратуры Беларусі. З гэтай задачай ён выдатна справіўся і на працягу некалькіх гадоў красаваў універсітэт і беларускай мовай, і далучэннем афіцэраў і прапаршчыкаў да любові да роднага краю, да Белай Русі.\nТаксама, як і з Абуховічам, колькі я не звяртаўся да гараджан Слуцка, найболей моладзі, імя гэтага Чалавека забыта.\nСловам, прыехалі мы да забыцця. А на развітанне Яўген Гучок перадаў мне сваё чатырохрадкоўе:\nБыць у Слуцку пахаваным\nНе хацеў Рыгор,\nБо той Слуцак толькі раны\nНёс душы яго ва ўпор.\nАД РЭДАКЦЫІ. Можна па-рознаму адносіцца да меркаванняў, выказаных аўтарам. Але трэба згадзіцца, што гісторыя Случчыны і памяць пра людзей, якія праславілі нашу зямлю, заслугоўваюць больш паважлівых адносін нашчадкаў. Пакінем убаку матэрыяльныя сведчанні мінулага, якія яшчэ захаваліся ў горадзе. Адзначым толькі, што іх — адзінкі. Міхась Маліноўскі ў чымсьці правы: рэдка хто сёння назаве імёны нават трох вялікіх і славутых случчан. Ведаюць пра Сафію Слуцкую (дзякуючы помніку), княгіню Анастасію (глядзелі фільм). Каго яшчэ? Узгадвайце?\nСорамна, але імёны многіх случчан, што назаўсёды ўвайшлі ў летапіс чалавецтва, гучаць за мяжой часцей, чым на радзіме, у Слуцку. Чаму? Гэта ж наша гісторыя, яна значна шырэйшая і багацейшая гісторыі КПСС.\nЦі ж не заслужыла княгіня Анастасія таго, каб яе імем была названа цэнтральная плошча горада? Тым больш, што падчас яе княжання яна і ўзнікла. Не маем мы права забыць імя князя Аляксандра Алелькі, які кіраваў слуцкімі ваярамі ў Грунвальдскай бітве (дарэчы, 15 ліпеня будзем адзначаць яе 600-годдзе).\nНе павінны быць забытыя князі Сімяон Алелькавіч, Януш і Багуслаў Радзівілы, Юрый ІІІ, этнограф Аляксандр Сержпутоўскі, дзяржаўны дзеяч і мецэнат Эдвард Вайніловіч, астраном Вітольд Цэраскі, вучоны-падарожнік Канстанцін Валасовіч, стваральнікі слуцкіх паясоў і шмат хто іншы.\nПра ўвекавечванне памяці Альгерда Абуховіча трэба сказаць асобна. Некалькі год таму была выраблена мемарыяльная дошка, але пытанне яе ўстаноўкі рашыць не ўдалося. У Слуцку не знайшлося ані добрай волі, ані месца для ўшанавання памяці славутага земляка. Такі ж лёс і ў памятнага знака ў гонар слуцкіх ткачых, услаўленых Максімам Багдановічам.\nМіхась Маліноўскі, правадзейны член Геаграфічнага таварыства\nАПОШНІ ПРЫТУЛАК. Прах Альгерда Абуховіча пахаваны на Слуцкіх могілках у 1898 годзе. За 112 год у горадзе нічога не зроблена для таго, каб ушанаваць яго памяць.


Наша ўзяла! - Заўтра тваёй краіны\n25 гадоў яны прыдумлялі “свае” сцягі і абвяшчалі іх адзіна афіцыйнымі. Яны збівалі “Пагоню” з Дома ўрада, вешалі туды намаляваны пры цікавых абставінах “свой” герб, які таксама абвяшчалі афіцыйным. І нам нават трэба было паважаць той гімн замест нашага “Магутнага Божа”, той сцяг замест нашага бел-чырвона-белага, той герб, бо яны ж — дзяржаўныя сімвалы, непавага да іх караецца па законе. І мы жылі так, без “Пагоні” на вокладцы пашпартоў. І нехта нават (я ў тым ліку) павесілі насы, бо здавалася, што гэта назаўсёды. І яно было назаўсёды, але цяпер пачало канчацца — зусім як у той кнізе Алекса Юрчака.\nНа 25-ы год існавання іхнай гісторыі, іхных герояў, іхных трактароў “Беларусь”, іхных партызан, іхнай эстрады і ўсяго астатняга, “найлепшага”, савецкага, ладзіцца велізарнае дзяржаўна-спартовае свята. Самая знакавая містэрыя для іх (не для нас, бо мы ад гэтага ўсяго ладна стаміліся). І афіцыйнае адкрыццё гэтага свята абяцае быць трыумфам іхнага наратыву.\nБо вы ж разумееце, мы жывём у часы, калі людскае адчуванне гісторыі паходзіць не з падручніка “Нарысы гісторыі Беларусі” ў дзвюх частках. І нават не з фільмаў — гэты момант ужо таксама амаль сышоў.\nНе, каб прымагніціць да сябе ўвагу мільёнаў, тых, хто не ў тэме, Гульні, якімі выелі мозг усёй краіне, — найлепшы момант. Давайце! Расказвайце нам праўду! Сваю праўду! Што там у вас было? Пра Вялікую Айчынную, пра “рускіх са знакам якасці”, пра Суворава?\nІ што яны робяць? Нам паказваюць “калюмны”, нам паказваюць “Пагоню”, нам распавядаюць пра Быкава — таго самага Быкава, які ў момант росквіту панэльнай новабудоўлі, за якой мы назіраем 25 гадоў, быў проста забаронены для згадак! Нам абяцаюць Нятрэбка, нам нават прывозяць Нятрэбка, але публіка сустракае яе выступ “жыдкімі апладысментамі” (https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/editors/2487854.html), а самай абмеркаванай музычнай падзеяй адкрыцця робіцца мелодыя нашага гурта Vuraj з Сяргеем Доўгушавым на чале.\nІ я магу лепей за любога “аналітыка” патлумачыць, чаму адбылося менавіта так, а не інакш. З 1994 года тут адбудоўвалася дзяржава, якая старанна пераймала “тое харошае, што было ў СССР”. Якая прыхоўвала нашу сапраўдную гісторыю — бо ў той гісторыі шмат было войнаў з каштоўным суседам, крыніцай нашага бягучага (на той момант) дабрабыту. І таму бралася толькі тое, што “яднала” і дазваляла адгружаць “славянскае брацтва”: “Вялікая Айчынная”, Сувораў, “Песняры”, савецкія прамысловыя дасягненні.\nІ 25 гадоў было ў іх на тое, каб вынайсці нешта сваё. Ну вось, таварышы ідэолагі, даю вам уводную: дайце нам такую гісторыю, каб там славянскае братэрства і ніякай бітвы пад Оршай, ніякага ВКЛ з ягонымі калюмнамі, ніякай “Пагоні”, з Пазняком на кані. Секундамер запушчаны — пагналі! Прыдумляйце!


Як і большасць парад, гэта даволі асноўнае, але на практыцы яго складана рэалізаваць. Здаецца, наша паўсядзённае жыццё адштурхоўвае нашу здольнасць захоўваць такія рэчы, як гэта. Магчыма, паколькі гэта толькі чатыры, мы можам гэтага дасягнуць!\nНічога іншыя робяць гэта з-за вас. Тое, што іншыя кажуць і робяць гэта праекцыя іх уласнай рэальнасці, іх уласнай мары. Калі вы неўспрымальныя да меркаванняў і дзеянням іншых людзей, вы не будзеце ахвярай непатрэбных пакут.\nФантастычная парада. Я думаю, у мяне # 1 ўніз, # 4 амаль там ... # 2 У мяне ўсё добра, бо я ўпэўнены ў сабе. # 3 трэба папрацаваць! Дзякуй Жуль, што перадала гэта! У мяне ёсць пэўная праца.


18 кастрычнік 2018, 12:14\nЯўген Бараноўскі, Антон Вяжэвіч і Ягор Скуратовіч на судзе, жнівень 2018 году\nНа працэсе ў справе Коржыча скончыліся спрэчкі бакоў. Адвакаты просяць «як мага меншага пакараньня».\n18 кастрычніка на працэсе ў справе сьмерці Аляксандра Коржыча скончыліся спрэчкі бакоў. Пракурор і пацярпелая Сьвятлана Коржыч выступілі напярэдадні, 18 кастрычніка выступілі адвакаты пацярпелай і абвінавачаных.\nАдвакатка Сьвятланы Коржыч у сваёй прамове зьвярнула ўвагу на тое, што падчас разгляду справы без адказаў засталося некалькі важных пытаньняў. У прыватнасьці, суд так і ня змог высьветліць, чые генэтычныя сьляды былі знойдзеныя на форме Коржыча (у экспэртызе гаворыцца, што гэта сьляды нявысьветленых асобаў. — РС).\nТаксама, на думку адвакаткі Сьвятланы Коржыч суд павінен прыняць да ўвагі паказаньні вайсковага псыхіятра Бубенчык, якая адназначна заявіла на допыце, што не заўважыла ў Аляксандра Коржыча прыкметаў псыхічнага захворваньня, а расстройства, якое ў яго было, ня можа быць прычынай суіцыдальных паводзінаў.\nАсобнай увагі, на думку адвакаткі пацярпелай, заслугоўвае той факт, што сьледчы экспэрымэнт быў праведзены ня ў поўнай адпаведнасьці сытуацыі, у якой знаходзіўся Коржыч. Усім удзельнікам сьледчых экспэрымэнтаў было прадэманстраванае месца павешаньня і пастаўленая задача, у той час як Аляксандар Коржыч трапіў у вэнтыляцыйнае падвальнае памяшканьне самастойна і ня ведаў раней пра яго існаваньне.\n«Асобнай увагі заслугоўвае той факт, што запальнічка, якую нібыта выкарыстоўваў Коржыч падчас самапавешаньня, была знойдзеная ў яго кішэні», — заўважыла адвакатка Коржыч. У канцы сваёй прамовы яна адзначыла, што спадзяецца на справядлівае рашэньне суду, а таксама на тое, што ўсе вінаватыя ў сьмерці Аляксандра Коржыча асобы будуць вызначаныя.\nАдвакаты абвінавачаных падчас сваіх выступаў адзначылі, што, на іх думку віна іх падабаронных даказаная падчас разгляду справы не ў поўнай меры. Яны спаслаліся на супярэчнасьці ў паказаньнях пацярпелых салдат, агучаныя абвінавачанымі факты ціску падчас сьледзтва, адсутнасьць прэтэнзій з боку пацярпелых.\n«Мой падабаронны даваў праўдзівыя паказаньні падчас сьледзтва, — сказала адвакатка Яўгена Бараноўскага. — Таксама ён часткова прызнаў сваю віну і заявіў, што раскайваецца ва ўчыненым. Гэта павінна быць зьмякчальнай акалічнасьцю».\nАдвакатка Яўгена Бараноўскага таксама паставіла пад сумнеў тое, што дзеяньні сяржанта маглі стаць прычынай самагубства Аляксандра Коржыча. Яна зьвярнула ўвагу на тое, што Коржыч нікому і ніколі не скардзіўся на дзеяньні яе падабароннага, а таксама не выказваў праз гэта намеру скончыць жыцьцё самагубствам.\n«Супрацьпраўныя дзеяньні Бараноўскага ў дачыненьні Коржыча мелі месца, — сказала адвакатка. — Аднак яны насілі эпізадычны характар. Паміж імі былі хутчэй сяброўскія адносіны... Я не апраўдваю свайго падабароннага. Аднак прашу заўважыць, што мой падабаронны не зьяўляўся аўтарам нестатутных адносінаў у частцы. Яны існавалі там шмат гадоў. Мой падабаронны таксама зьяўляецца пацярпелым у іншай справе. Прашу прызначыць яму як мага больш мяккае пакараньне».\nНа думку адваката Ягора Скуратовіча, яго падабаронны трапіў у сыстэму пазастатутных дачыненьняў, якая ўжо склалася, ён ня быў яе стваральнікам і дзейнічаў так, як дзейнічалі іншыя сяржанты.\nНа судзе па справе Коржыча, жнівень 2018 году\n«Пры вынясеньні пакараньня прашу ўлічваць невялікую суму атрыманага матэрыяльнага ўзнагароджваньня, — сказаў адвакат. — А таксама тое, што амаль уся атрыманая сума перадавалася вышэйшаму кіраўніцтву... Мой падабаронны ўвогуле мог не прызнаваць сваёй віны ў сувязі з тым, што яна не пацьверджаная нічым, акрамя словаў саміх пацярпелых. Аднак ён ня стаў рабіць гэтага і прызнаў сваю віну.\nЭпізоды з удзелам Коржыча, у якіх абвінавачваюць Скуратовіча, у матэрыялах справы адсутнічаюць увогуле. Ніводзін з эпізодаў, у якім абвінавачваюць майго падабароннага, не адбыўся без прычыны... Калі падсумаваць усе эпізоды з удзелам майго падабароннага, то застанецца 17 удараў па лытцы, 10 зь якіх аднаму з пацярпелых, які зьяўляецца „асаблівым выпадкам“. Боль у выніку такіх удараў калі і быў, то нязначны».\nАдвакат Ягора Скуратовіча зьвярнуў увагу суда на тое, што частка пацярпелых адкрыта гаварыла пра сваё нежаданьне служыць паводле вайсковага статуту. На думку абаронцы, на лаве падсудных акрамя абвінавачаных сяржантаў мусяць быць іншыя асобы, якія адказвалі за ўлік вайскоўцаў у частцы і займаліся аказаньнем мэдычнай дапамогі салдату.\n«Дзеяньні Скуратовіча неабходна ацэньваць як „прымяненьне гвалту“, — сказаў адвакат. — Прашу ўлічыць станоўчыя характарыстыкі Скуратовіча. Тое, што ён заўсёды стараўся дапамагчы салдатам і дапамагаць ім. Устаноўлена, што мой падабаронны не хацеў прысваеньня яму званьня сяржанта... Абарона просіць прызначыць Скуратовічу пакараньне, не зьвязанае з пазбаўленьнем волі».\nАрхіўнае фота з суду па справе Коржыча, жнівень 2018 году\nАдвакатка Антона Вяжэвіча таксама адзначыла, што віна яе падабароннага на працэсе была даказаная ня цалкам, а дзеяньні яе падабароннага ня сталі прычынай самагубства Аляксандра Коржыча.\n«Канфліктаў паміж Вяжэвічам і Коржычам падчас знаходжаньня яго ў мэдроце не было, — адзначыла адвакатка. — Коржыч сам адкупляўся ад фізычных работ. Як разумею, даказаныя на працэсе факты дзедаўшчыны Коржыча задавальнялі. Ніхто не паведамляў кіраўніцтву часткі пра факты пазастатутных адносінаў... У цэлым дзеяньнямі Вяжэвіча Коржычу не былі прычыненыя пакуты альбо боль. Гэтыя сьцьверджаньні абвінавачваньня зьяўляюцца надуманымі...\nКоржыч мог павесіцца ў сувязі зь цяжкімі ўмовамі службы. Не было гарачай вады, стаяла пытаньне аб набыцьці абмундзіраваньня, абутку. Альбо, напрыклад, Коржыча павесілі, альбо прымусілі павесіцца. Гэтыя вэрсіі могуць разглядацца разам з вэрсіяй пра пазастатутныя адносіны. Цяжка зразумець лёгіку сьледзтва і абвінавачваньня ў прынцыпе. Сярод абвінавачаных няма прапаршчыка Вірбала, які карыстаўся карткай Коржыча, напрыклад... Вяжэвіч сам трапіў у сыстэму дзедаўшчыны, сам стаў яе ахвярай. Я мяркую, тут праблема глыбей, праблема ў немагчымасьці камандаваньня навесьці парадак».\nАдвакатка Антона Вяжэвіча папрасіла суд прызначыць свайму падабароннаму «мінімальна магчымае пакараньне».


З кнігай пра Беларусь на занятках „Літаратура на паграніччы” | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nЗ кнігай пра Беларусь на занятках „Літаратура на паграніччы”\nСтудэнты паланістыкі адкрываюць для сябе Беларусь праз кніжку Ганны Кандрацюк-Свярубскай „Беларусь. Каханне і маразм.” У рамках заняткаў „Літаратура на паграніччы” ва ўніверсітэце ў Беластоку прайшла сустрэча з вядомай беларускай рэпарцёркай. Яе ініцыятарамі былі самі студэнты польскай філалогіі, якія адзначылі, што кніжка адкрыла многа дагэтуль невядомых фактаў.\n– Упершыню сутыкнулася з такой літараурай, з такім відам рэпартажу пра Беларусь. Мне ўяўлялася раней, калі аўтары пішуць рэпартажы, то на іншыя тэмы.\n– Тут два погляды на Беларусь. Першая Беларусь – якую мы ведаем з поп-культуры. А другая Беларусь – з яе праблемамі: палітычнымі, нацыянальнымі. Уражвае гэта.\nАльжбета Дамбровіч, прафесар: Калі паглядзець у люстэрка, то можна ўбачыць пэўнае падабенства, якое вынікае з агульнага мінулага. Бо ў кнізе аўтарка звяртаецца да традыцыяў Вялікага княства Літоўскага. На Беласточчыну можна таксама паглядзець у такі спосаб.\nГанна Кандрацюк-Свярубская: Спачатку я мела сустрэчы ў Варшаве, у Познані. Адтуль таксама маю такія весткі, што чытаюць кнігу студэнты ўсходніх напрамкаў. А ў Беластоку гэтую кнігу я прэзентую ўпершыню.\nКніга Ганны Кандрацюк-Свярубскай „Беларусь. Каханне і маразм” выйшла на польскай мове ў 2013 годзе ў выдавецтве „Суседзі”. Большасць тэкстаў рэпартажаў раней друкаваліся ў тыднёвіку беларусаў у Польшчы „Ніва”. Цяпер на яго старонках друкуюцца рэпартажы аўтаркі пра ўкраінскае Палессе.\nЯўген Вапа, Ганна Кандрацюк, Віталь Луба – ганаровыя сябры СБП


Як пазбавіцца ад "вушак" на баках - Прыгажосць 2017 - строгія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс 2017\nстрогія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс ⇒ Прыгажосць 2017 ⇒ Як пазбавіцца ад "вушак" на баках\nНесумненна, для таго, каб прыбраць з бакоў тлушч, неабходныя фізічныя практыкаванні. Хулахуп, папулярны гімнастычны абруч, - выдатны сродак для гэтага. Важна, каб ён быў дастаткова цяжкім, і займацца з ім штодня. Занятак павінен праходзіць не менш 40 хвілін. Адпаведна, для гэтага трэба падчас прагляду любімага тэлесерыяла або тэлеперадачы не сядзець на канапе, а ўставаць перад тэлевізарам, браць абруч і працаваць сцёгнамі і жыватом. Але для хуткага дасягнення выніку займацца толькі хулахупам не дастаткова. Існуе шмат досыць эфектыўных практыкаванняў непасрэдна для касых цягліц жывата, з дапамогай якіх можна прыбраць «вушкі». Гэтыя практыкаванні можна выконваць кожны дзень і без выкарыстання спартыўных трэнажораў. Аднак лепшы варыянт - звярнуцца да інструктара ў фітнес-цэнтры. Ён падкажа комплекс найбольш эфектыўных практыкаванняў, каб прыбраць тлушчавыя адклады на баках. Ад заняткаў у спартзале вы атрымаеце значна больш, чым ад заняткаў у хатніх умовах.\nПерш за ўсё, «вушкі» на баках - гэта тлушч, і якія б фізічныя нагрузкі ні праводзіліся, аднымі практыкаваннямі іх прыбраць не атрымаецца. Ад штодзённых заняткаў спортам мышцы бакоў становяцца моцнымі, але тлушчу пры гэтым шмат не спальваецца, таму без пэўнай дыеты тут не абысціся. У кожнага чалавека яна розная, паколькі кожны арганізм індывідуальны. Рэцэптаў мноства, але яны дадуць свой вынік толькі пры выкананні сталасці. Тлушчавыя пласты на баках даволі шчыльныя, і для таго каб іх адтуль прыбраць, спатрэбіцца нямала высілкаў і часу. Прыйдзецца назапасіцца цярпеннем.\nПрактыка паказала, што лепшы вынік дае захаванне крамлёўскай дыеты, дапоўненай гароднінай, зелянінай і рознымі крупамі. Прымаць крупяныя кашы трэба асобна ад мясных страў, выконваючы прамежак ў часе. Кашы ўжываюцца ў ранішні час, інакш тлушч будзе спальвацца павольней. Добрыя вынікі дае і кефірнай дыета.\nЯшчэ адзін добры спосаб для тых, хто хоча прыбраць «вушкі» на баках, - гэта выкарыстанне масажу. Масаж - выдатны сродак для разагрэву тлушчавых адкладанняў, добры спосаб актывізаваць у іх прыток крыві і абмен рэчываў. Келіх неабходна масажаваць моцнымі і актыўнымі рухамі, не менш за 10 хвілін - па 5 хвілін на кожны. Непасрэдна перад масажам трэба вышмараваць скуру алеем для масажу або простым вазелінам, што выключыць расцяжку і траўміраванне скуры. Пачынаць трэба з пагладжвання, потым злёгку падушыць, а перад заключэннем глыбока і актыўна промять тлушчавыя назапашвання на баках.\nТолькі пры вялікім жаданні, упартасці і сталасці можна дамагчыся пышнага выніку!\nПапярэдні Тэкст Ўмацоўваюцца маска для валасоў\nНаступная Артыкул Перавагі дэкаратыўнай касметыкі


Расейскія вытворцы скардзяцца на дыскрымінацыйныя ўмовы ў Беларусі\n08 верасень 2005, 08:45\nГанна Соусь, Менск У Беларусі працягвае працу беларуска-расейскі эканамічны форум. У гэтыя дні на расейскай нацыянальнай выставе вытворцы з 16 рэгіёнаў прапаноўваюць свае тавары. Але бізнэсоўцы з суседняй краіны адзначаюць, што беларуская эканоміка становіцца ўсё больш закрытай для Расеі. Падчас перамоваў прэм’ераў Сяргея Сідорскага і Міхаіла Фрадкова гучалі скаргі на дыскрымінацыйныя захады беларусаў да расейскіх тавараў.\nКалі зазірнуць на паліцы беларускіх крамаў, то падаецца, што расейскія бізнэсоўцы дарма скардзяцца на дыскрымінацыю. Расейскай прадукцыі, і харчовай, і прамысловай, поўна ў Беларусі. Чаго ня скажаш, напрыклад пра тавары з суседняй Літвы ці Польшчы, і нават Украіны…\nСапраўды, вонкава гэта так, але калі зьвярнуць увагу на лічбы, то напрыклад ўзаемны таваразварот паміж Расеяй і Беларусьсю зьнізіўся за 6 месяцаў гэтага году на 20 адсоткаў. Гэта можна патлумачыць пераходам на прынцып аплаты падатку на даданую вартасьць па краіне прызначэньня, але ня толькі. Як, напрыклад, піша расейская “Газэта”, Беларусь цяпер зьяўляецца лідэрам ва ўжываньні дыскрымінацыйных захадаў у дачыненьні да замежнага бізнэсу. Паводле выданьня, адпаведныя праблемы маюць вытворцы піва, цыгарэтаў, тэкстылю, мукі, крупаў, асфальту, аўтобусаў і гэтак далей. Гэта зьвязана і з тым, што ў сыстэме розьнічнага гандлю Беларусі дзейнічаюць абмежаваньні на імпартныя тавары. Як піша тая ж “Газэта”, агульны арыенцір для розьнічнага гандлю – ня больш за 10 адсоткаў для імпартных тавараў. Пра асаблівасьці гэтак званай абароны ўласных вытворцаў гаворыць намесьнік старшыні аб’яднаньня прадпрымальнікаў “Пэрспэктыва” Анатоль Зьмітровіч.\n(Зьмітровіч: ) “Нам навязваюць неліквідны тавар, неканкурэнтаздольны ані цаной, ані якасьцю, ані дызайнам. Напрыклад, берасьцейскія пліты “Гефэст”, якія карыстаюцца попытам у Расеі, прадпрымальнікам не даюць. А менскія лядоўні ці тэлевізары “Гарызонт” нам навязваюць. Калі ў Менску прадпрымальнікі абавязаныя рэалізоўваць 30 адсоткаў тавараў беларускай вытворчасьці, то ў рэгіёнах ужо дайшло да 90 адсоткаў. У прыватнасьці ў Рагачове прадпрымальнікам не выдавалі ліцэнзіі, пакуль яны не напішуць, што абавязаныя мець асартымэнт беларускай вытворчасьці ня менш за 95 адсоткаў. Імпартныя шкарпэткі каштуюць для прадпрымальніка напрыклад 400-500 рублёў, а беларускія – каля 1 тысячы”.\nАнатоль Зьмітровіч прыводзіць гэтаксама прыклад, як дзейнічаюць мясцовыя ўлады на Гомельшчыне. Там рашэньнем аблвыканкаму сёлета ад 5 траўня індывідуальным прадпрымальнікам даведзеная памеры рэалізацыі непрамысловых тавараў, вырабленых непасрэдна на Гомельшчыне. Такім чынам абавязкова трэба прадаваць ня толькі беларускія, але і тавары мясцовай вытворчасьці.\nАле вернемся да праблемаў, зь якімі сутыкаюцца расейскія вытворцы тавараў на беларускім рынку. Ці можа Крэмль праз розныя эканамічныя форумы, двухбаковыя сустрэчы нейкім чынам паўплываць на сытуацыю?\nШто да расейска-беларускага эканамічнага форуму, то напрыклад экспэрт аналітычнага цэнтру “Стратэгія” Яраслаў Раманчук лічыць яго часткай PR-кампаніі Аляксандра Лукашэнкі, а не сапраўдным інтэграцыйным форумам, куды зь’яжджаюцца інвэстары, каб абмеркаваць, як лепш будаваць ўзаемадачыненьні паміж краінамі.\n(Раманчук: ) “Я супраць таго, каб такімі адміністратыўнымі мэтадамі бараніць унутраны рынак. Калі беларускі ўрад яшчэ больш будзе забараняць імпарт з Расеі, то бізнэс таксама мае магчымасьці пралабіяваць свае інтарэсы праз расейскі ўрад, і тады можна чакаць, што ў нас будзе вельмі шмат праблемаў са збытам на расейскім рынку”.


02 красавік 2021, 15:58\nКансультант Радыё Свабода, палітвязень Ігар Лосік за кратамі з 25 чэрвеня 2020 году — 281 дзень. Тыдзень таму ён пачаў знаёміцца з матэрыяламі абвінавачваньня. Жонка Ігара Дар’я Лосік расказала Свабодзе пра апошнія навіны ад мужа.\n«Учора Ігар атрымаў дзесяць лістоў, але мае яму па-ранейшаму не даходзяць, — кажа Дар’я. — Апошні быў на пачатку сакавіка, 8 чысла. Я ад яго таксама не атрымала. Зараз Ігар працягвае знаёміцца з матэрыяламі справы, разам з адвакатам. Як шмат яны ўжо вывучылі, не магу сказаць, ня ведаю гэтага. На здароўе Ігар ня скардзіцца. Перадачы яму прымаюць без пытаньняў. Я перадала і прадукты, і абутак вясновы таксама».\nІгара Лосіка затрымалі 25 чэрвеня 2020 году ў яго доме ў Баранавічах. У той жа дзень стала вядома, што ў дачыненьні да Лосіка завялі крымінальную справу па артыкуле 342 — «Арганізацыя і падрыхтоўка дзеяньняў, якія груба парушаюць грамадзкі парадак». 15 сьнежня Ігару Лосіку прад’явілі новае абвінавачаньне па 293 артыкуле КК — «падрыхтоўка да ўдзелу ў масавых беспарадках». У знак пратэсту Ігар Лосік абвясьціў бестэрміновую галадоўку, адмаўляўся ад ежы 42 дні.


Вошы\tЯк зразумець, што завяліся вошы? Як пазбавіцца ад вошай ў валасах ў дзяцей. Лячэнне педыкулёзу з дапамогай народных сродкаў. Прафілактычныя меры.\nВятранка ў дзяцей – як лячыць, і чым змываць сляды Зялёнкі, Фукорцина\tВятранка ў дзяцей – разбярэмся праз колькі і як праяўляецца хвароба, якія прычыны захворвання і асаблівасці самастойнага хатняга лячэння вятранкі ў дзіцяці, а так-жа як купаць і мыцца пры ветранай воспе, чым змываць зялёнку і Фукорцин з цела і валасоў, пальцаў рук і пазногцяў. Якія могуць быць ўскладненні і які інкубацыйны перыяд ветраной воспы? Даведаецеся, калі ўжо можна купацца ў басейне і гуляць з іншымі дзецьмі пры ветрянке.\nвертебролог\tШто лечыць вертебролог - спіс захворванняў. Пры якіх сімптомах звяртацца? Як праходзіць прыём? Метады дыягностыкі і лячэння. Кошт кансультацыі\nПохвавая гарднерелла ў жанчын\tПохвавая Гарднерелла у жанчын - адкуль з'яўляецца, асаблівасці ўзнікнення і шляхі перадачы. Сімптомы заражэння бактэрыяй гарднереллы і этапы яе развіцця пры цяжарнасці. Сучасныя медыкаментозныя методыкі лячэння Гарднереллы, свечкамі і народныя рэцэпты тэрапіі на травах, сприцеваниях, тампонах з алеем.\nЗапаленне жоўцевай бурбалкі Як выяўляецца запаленне жоўцевай бурбалкі? Магчыма заўважыць хваробу на ранніх стадыях? Што рабіць пасля ўзнікнення сімптомаў? Асновы лячэння і прафілактыка.\nвінаград\tЧаму карысны вінаград: гаючы склад і лячэбныя ўласцівасці. Якія хваробы лечыць вінаград і як правільна ўжываць ягады. Карысць і шкоду розных гатункаў вінаграду.\nВаўчыная пашча ў дзяцей\tЧаму з'яўляецца ваўчыная пашча: прычыны ўзнікнення і фота дэфекту. Чым небяспечная ваўчыная пашча, і што трэба рабіць пры такой анамаліі: асаблівасці сыходу за хворым. Лячэнне ваўчынай пашчы ў дзяцей, наступствы тэрапіі і прагноз.\nЗахворванні чалавека на літару Ў\nВітамін Е ў капсулах – інструкцыя па ўжыванні, водгукі