Кулі (Лондан) — Вікікрыніцы\nАўтар: Джэк Лондан\n1909 (пераклад 1931)\nАрыгінальная назва: The Chinago\nПераклад з расійскае мовы\nГалоўлітбел № 1122.\n5000 экз.(¾ арк.).\nА-Чо нічога дрэннага не зрабіў, і таму нічога не баяўся. Ён зусім ня ўдзельнічаў у забойстве. Праўда, ён быў пры забойстве, і Шэмэр, галоўны прыганяты, увашоўшы ў барак зараз-жа пасьля забойства, убачыў там А-Чо разам з іншымі чатырма-пяцьцю кітайцамі, але-ж гэта глупства. На целе Чун-Га былі дзьве раны. Ясна, што пяць чалавек не маглі зрабіць дзьвюх ран. Найбольш забойцаў было двое. Вось як разважаў А-Чо. Ён не баяўся і быў пэўны, што ўрэшце іх пусьцяць. Яны ўсе былі ў гэтым пераконаны. І сапраўды, хіба-ж можна адсячы галовы пяці людзям за дзьве раны? Апроч таго, ніводзін чужаземны чорт ня быў пры забойстве, але-ж гэтыя французы такія дурныя. Вось у Кітаі было-б зусім іначай. А-Чо ведае, што кітайскі судзьдзя загадаў-бы катаваць усіх падсудных і дайшоў- бы праўды. Такім чынам, можна вельмі хутка даведацца, хто забойца. Але французы ня катуюць. Яны нейкія дурныя людзі. Ну, а ў такім выпадку яны, напэўна, не даведаюцца, хто забіў Чун-Га.\nА-Чо не разумеў гэтага. Ён сядзеў у судовай залі і чакаў прысуду, які вызваліць яго і таварышоў. Тады яны вернуцца на плянтацыю і будуць працаваць. Хутка суд абвесьціць сваю пастанову. Разгляд справы зараз скончыцца. Сьведкаў больш ня пытаюць, і французы больш не балбочуць. Францускія чэрці таксама змарыліся і з нецярплівасьцю чакаюць прысуду. І, чакаючы канца, А-Чо пачаў успамінаць усё сваё жыцьцё аж да таго моманту, калі ён падпісаў контракт і на параходзе адплыў у Таіці. Цяжка жылося яму ў роднай вёсцы, — і ён лічыў сябе бяз меры шчасьлівым, калі падпісаў контракт на 5 год з умоваю працаваць каля Паўднёвых мораў, за 50 мэксіканскіх цэнтаў у дзень. Праўда, работа вельмі цяжкая, але затое праз пяць гадоў ён вернецца дадому і ужо больш ня будзе працаваць. Ён будзе багатым чалавекам, у яго будзе свая хата, у яго будзе жонка і дзеці, якія будуць расьці і шанаваць яго. Так, хата... А за хатаю ён выгадуе маленькі сад, месца для разважаньняў і адпачынку... Так, у маленькай сажалцы будуць плаваць залатыя рыбкі, а прыемны ветрык будзе калыхаць галінкі дрэў. Сад ён агародзіць высокаю сьцяною, і ніхто і нішто не пашкодзіць яго адпачынку і развагам.\nНу, вось, тры гады з пяці ён ужо адпрацаваў. Землякі ўжо лічылі яго "багатыром". Яму заставалася толькі два гады папрацаваць на баваўнянай плянтацыі, а потым родная старонка і адпачынак. Але якраз цяпер ён растрачваў грошы і толькі таму, што быў пры забойстве Чун-Га. Ён ужо тры тыдні прабыў у астрозе і кожны дзень траціў па 50 цэнтаў. Але цяпер вырашэньне суду амаль што гатова, і ён вернецца на работу. А-Чо было 22 гады. Гэта быў добры, жыцьцярады чалавек з вясёлым, круглым, як месяц, тварам. Добры характар меў А-Чо. Ён ніколі нікому не рабіў крыўды і ні з кім ня лаяўся. Гуляць ён ня любіў і здавальняўся маленькімі радасьцямі. Вялікае здавальненьне і супакой адчуваў ён увечары пасьля гарачага дню у полі. Раззажаючы аб таямніцах жыцьця, ён мог шмат гадзін сядзець і пазіраць на самотную кветку. Блакітная чапля на пясчаным беразе, плюхаценьне рыб, прыгожы захад сонца рабілі на яго такое моцнае ўражаньне, што ён забываў цяжкую працу і бізун Шэмэра.\nШэмэр, Кароль Шэмэр быў зьвер, ад усіх зьвяроў зьвер. Але ён добра выконваў сваю службу, і за гэта яму добра плацілі. З 500 нявольнікаў ён выціскаў усю сілу, усю працаздольнасьць, на якую яны былі здольны. Так пад канец тэрміну контракту яны ўсе былі нявольнікамі. Шэмэр шмат працаваў для таго, каб выціснуць усю сілу з гэтых 500 потных цел. Такому бязьлітаснаму абыходжаньню, галоўным чынам, спрыяла яго ўладная, жорсткая натура.\nАдзін раз, гадоў тры таму назад, Шэмэр адным махам кулака забіў кулі. Ён не расьціснуў галавы кітайца, бы яйцо, — але так моцна выцяў, што ўсё нутро кітайца пераблыталася, і ён праз тыдзень памёр. Але кітайцы не паскардзіліся францускім чарцям, што панавалі ў Таіці. Яны павінны таксама сьцерагчыся гневу Шэмэра, як сьцерагуцца тысячаножак, што ціхенька шапацяць у траве і ў дажджлівыя ночы ўпаўзаюць і ў іх памяшканьні. Чынаго — так іх звалі гультаі- тубыльцы, — уважліва сачылі за тым, каб не рабіць няпрыемнасьці Шэмэру. Гэта значыла — даць яму поўную меру вытворчай працы. Забойства Шэмэрам кулі зрабіла сваю карысную справу, дало шмат тысяч даляраў кампаніі, — і ніякіх няпрыемнасьцяй з-за яго ня было.\nФранцузы, пазбаўленыя інстынкту колёнізацыі, былі надзвычайна здаволены вялізарнымі посьпехамі ангельскай кампаніі. Не вялікая бяда, калі там Шэмэр распраўляецца кулакамі з кулі. Не вялікая бяда, калі памрэ адзін з чынаго. Бо нарэшце-ж ён толькі чынаго...\nНіяк нельга зразумець гэтых белых чарцей. А-Чо сядзеў у судовай залі і, чакаючы прысуду, разважаў. Ніяк нельга сказаць, што зьвязвае іх думку. У сваім жыцьці ён бачыў шмат белых, але ўсе яны аднолькавы: і афіцэры, і матросы на параходзе, і чыноўнікі на зямлі, і прыганятыя ў полі. Таксама і Шэмэр. Нейкія таемныя шляхі ўласьцівы іх думкам. Яны злуюцца без відавочнай прычыны, і гнеў іх заўсёды небясьпечны. У такія моманты яны падобны да дзікіх зьвяроў. Яны хвалююцца з-за глупства, ні ў чым ня ведаюць меры, шмат ядуць і яшчэ больш п'юць. Чынаго ніколі ня можа ведаць, ці будзе здаволены белы яго ўчынкам, ці абурыцца на яго. Адно ім сёньня падабаецца, а заўтра гэта-ж самае выклікае злосьць. За вачыма белых чарцей ёсьць такая заслона, якая хавае іх думкі ад наглядаў чынаго. Якія дзіўныя і незразумелыя гэтыя белыя людзі! Яны бы чэрці. Адно толькі зірні на Шэмэра...\nА-Чо не разумеў, чаму так марудзіць суд з прыгаворам. Ні адзін-жа з падсудных не чапаў Чунг-Га. Яго пільнаваў А-Сан. Гэта зрабіў А-Сан, які адной рукой схапіў Чунг-Га за касу, а другою усадзіў нож у яго цела. Два разы ўсадзіў нож. І, заплюшчыўшы вочы, А-Чо зноў убачыў забойства, так як яно і адбылося. Ён пачуў сварку, лаянку і абразу паважаных продкаў, праклёны мінулых пакаленьняў... Бачыў, як скокнуу А-Сан, як ён схапіў Чунг-Га і два разы ўсадзіў у яго цела нож... Потым расчыніліся дзьверы, ускочыў Шэмэр, а А-Сан уцёк. Шэмэр замахнуўся папругаю і стрэліў з рэвольвэра, клікаў сабе дапамогу. А-Чо дрыжаў, успамінаючы і перажываючы ўсё гэта. Шэмэр папругаю расьсек яму твар і крыху зьдзёр скуру. Цяпер Шэмэр, гаворачы аб удзеле ў забойстве А-Чо, зварачаў увагу якраз на тыя рубцы, што былі на яго твары. Так, моцна выцяў яго Шэмэр. Крышку бліжэй — і вока прапала-б. Але пасьля ўсіх гэтых няпрыемнасьцяй А-Чо ўявіў сабе сад разважаньняў і адпачынку, які ён набудзе, як вернецца ў сваю вёску.\nКалі судзьдзя чытаў прысуд, твар А-Чо быў зусім спакойны. Таксама выглядалі і яго чатыры таварышы. Ніяк не зьмяніліся яны і пасьля таго, калі ім вытлумачылі, што ўсе пяцёра вінаваты ў забойстве Чунг-Га.\nУ А-Чоў адсякуць галаву; А-Чо засуджаны на 20 год астрогу у Новай Каледоніі, Ван-Лі на 12 год, а А-Тонг на 10. Вялікі клопат! Ці варта хвалявацца? Нават А-Чоў быў зусім спакойны, як мумія, калі яму сказалі, што ў яго адсякуць галаву.\nУвесь тыдзень А-Чо часта вельмі ласкава і з цікавасьцю пазіраў на А-Чоў; у полі ужо робяць гільотыну, якою адсякуць у яго галаву; ён не дажыве да старасьці, ня ўгледзіць саду разважаньняў і адпачынку. Як і раней, А-Чо разважаў аб жыцьці і сьмерці. Аб сабе асабліва ён клапаціўся мала. Дваццаць гадоў, усяго толькі дваццаць гадоў! Значыцца, свой сад ён угледзіць праз дваццаць гадоў, вось і ўсё. Ён малады і ад прыроды мае азіяцкую цярплівасьць. Хутка праляцяць гэтыя дваццаць год. За гэты час кроў яго крыху астыне, і ён яшчэ лепш будзе адчуваць сябе ў сваім садзе. Ён назаве свой сад Садам Ранішніх Разважаньняў. Ад гэтай думкі ён быў шчасьлівы цэлы дзень і надумаў нават напісаць апавяданьне аб значэньні цярплівасьці.\nКрушо быў жандар. Ён дваццаць гадоў служыў у Францускіх колёніях — ад Нігеру і Сэнэгаліі аж да Паўднёвых Мораў, але за гэтыя дваццаць год ён аніяк не паразумнеў. Як быў некалі ў юнацкія гады яшчэ ў Францыі, так і цяпер ён застаўся дурным. Ён прызнаваў дысцыпліну і аўторытэт, і перад начальствам быў надзвычайна пакорлівым.\nІ вось якраз гэтаму Крушо па загаду павінны былі выдаць з астрогу засуджанага А-Чоў. Але здарылася так, што галоўны судзьдзя напярэдадні наладжваў абед з капітанам і афіцэрамі Францускага броня-карабля. Калі ён пісаў загад, дык рука яго дрыжала, а ад бяссоннай ночы так балелі вочы, што ён на загад і ня зірнуў. Ды ці варта нават турбавацца з-за нейкага кітайца? І ён не заўважыў, што ў імені А-Чоў ня было апошняй літары... У загадзе было напісана "А-Чо", і, выконваючы загад начальства, службоўцы перадалі Крушо асобу А-Чо. Крушо пасадзіў гэту асобу побач з сабою на воз, запрэжаны парай валоў, і паехаў.\nА-Чо быў здаволены, што выйшаў на сонца. Ён сядзеў побач з жандарам і быў вельмі вясёлы. Яшчэ лепш ён адчуў сябе, калі заўважыў, што яго вязуць на поўдзень, у кірунку на Атымаоно. Ясна, што Шэмэр паслаў па яго, каб вярнуць на работу. Шэмэр хоча, каб ён працаваў. Добра, ён будзе працаваць, ён будзе вельмі добра працаваць. У Шэмэра больш ня будзе прычын скардзіцца на яго.\n— Ты вельмі дзіўны, — сказаў ён урэшце. А-Чо кіўнуў галавою і павесялеў яшчэ больш. Крушо гаварыў з ім на канакскай мове, якую А-Чо разумеў.\n— А ўжо, бадай, пасьля сёнешняга дню больш ня будзеш! — І Крушо моцна і шчыра засьмяяўся. Яму спадабаўся ўласны жарт. — Бачыш, пасьля сёнешняга дню ты наўрад ці зможаш працаваць. Чалавек без галавы ня можа працаваць. Як ты думаеш? — ён штурхнуу кітайца у бок і ўсьміхнуўся.\n— Гэта памылка, — сур'ёзна сказаў А-Чо. — Я — ня той кітаец, у якога трэба адсячы галаву. Я-А-Чо. Паважаны судзьдзя ўхваліў, што я буду дваццаць год на Новай Каледоніі.\n— Не палохайся, — сказаў Крушо з добрым намерам зрабіць лягчэйшымі апошнія хвіліны жыцьця свайго нявольніка, — такім спосабам лёгка памерці. — Ён пстрыкнуў пальцамі, — гэта робіцца хутка. Вось так. Гэта ня тое, што вісець на вяроўцы, дрыгаць нагамі і ў працягу пяці хвілін мяняцца ў твары. Гэта хутчэй падобна на тое, як у куранят адсякаюць галовы. Адсякуць у цябе галаву — і канец. Праўда, можа быць, нож паласкоча трохі, — хто яго ведае. Ніхто з памерлых так і не вярнуўся, каб расказаць, як гэта было.\n— Я-не А-Чоў... — пачаў А-Чо.\n— Ну, досыць, — спыніў яго жандар. Ëн надзьмуўся і зрабіў злоснае аблічча.\n— Ды кажу-ж табе, што я не... — зноў пачаў гаварыць А-Чо.\nПасьля гэтага яны ехалі моўчкі. Ад Папіто да Атымаоно было дваццаць міль. Яны ужо з палавіну праехалі. Кітаец асьмеліўся і сказаў:\n— Я бачыў цябе ў судовай залі. Ты памятаеш, што А-Чоў, у якога трэба адсячы галаву, быў высокі. А зірні на мяне. раптам устаў, і Крушо заўважыў, што ён малога росту.\nЁн сьцебануў мулаў і паехаў далей. Зірнуў на свой гадзіньнік. Найменш ён спозьніцца на паўгадзіны, і сэржант будзе лаяцца. Ён хутчэй пагнаў мулаў. Ён добра ведаў, што вязе не таго чалавека. Настрой яго зусім сапсаваўся. Пасьля таго, калі жандар выцяў А-Чо пугаю і голасна загадаў маўчаць, таму нічога іншага не заставалася рабіць, як маўчаць. Усю дарогу яны маўчалі. А-Чо разважаў аб дзіўных учынках белых чарцей. Іх ніяк нельга зразумець. Іх учынак з ім зьяўляецца тыповым узорам усіх іх учынкаў. Спачатку яны засудзілі 5 нявінных людзей, а потым адсякаюць галаву ў таго, каго самі-ж засудзілі толькі на дваццаць год катаргі. Што ён можа рабіць? Ён павінен толькі сядзець і спакойна чакаць вырашэньня свайго лёсу тымі, хто над ім мае поўную ўладу. Жудасна зрабілася яму, і на ўсім целе выступіў халодны пот, але ён перамог гэта. Ён імкнуўся падначаліцца свайму лёсу і пачаў успамінаць і паўтараць вядомыя радкі з „Іін-Чы-Уэн" (Дзялянка мірнага шляху), але заместа гэтага бачыў сваю неадступную мару: Сад ранішніх разважаньняў, месца спакою і адпачынку. Нарэшце ён аддаўся сваёй мары, расьсеўся ў сваім садзе і стаў прыслухоўвацца да срэбнага шэпту ветру ў дрэвах. І толькі цяпер ён успомніў строфы з „Іін-Чы-Уэну".\nТакім чынам амаль што няпрыкметна і прыемна праходзіў час, аж пакуль яны дабраліся да Атымаоно, і мулы падбеглі да эшафоту, у цені якога стаяў сэржант з выра заю нецярплівасьці на твары. А-Чо хуценька ўзьлез па ўсходах на эшафот. Унізе, з левага боку, ён убачыў усіх кулі. Убачыўшы А-Чо, яны хутка і ціха пачалі паміж сабою гаварыць. Яны заўважылі памылку, але не паказалі гэтага. Пэўна, што белыя чэрці зноў зьмянілі сваю пастанову. Заместа таго, каб узяць жыцьцё аднаго нявіннага чалавека, яны бяруць жыцьцё другога нявіннага чалавека. Хіба для іх ня ўсёроўна хто — А-Чо ці А-Чоў?\nШэмэр сам зрабіў гільотыну. Ён быў вельмі спрытны і, хоць сам ніколі ня бачыў гільотыны, усё-такі зрабіў яе па загаду французаў. Дзякуючы яму, кару парашылі выканаць не ў Папіце, а ў Атымаоно, дзе ўсе кулі маглі быць сьведкамі. Шэмэр сам згадзіўся быць катам і цяпер аглядаў зроблены ім інструмент. Перш за ўсё ён палажыў пад нож гільотыны бананавае дрэва, таўшчынёю і цьвёрдасьцю падобнае на чалавечую шыю. А-Чо увесь час пазіраў на гэта. Немец пакруціў ручку, падняў нож угору, потым пацягнуў тоўсты кавалак вяроўкі і нож апусьціўся і, бліснуўшы на сонцы, зусім разрэзаў дрэва.\n— Паважны судзьдзя сказаў, што галаву адсякуць у А-Чоў, — пачаў ён.\nСэржант кіўнуў галавою. Ён думаў аб тым, як ён сёньня ўгледзіць Бэрту, прыгожую дачку аднаго гандляра пэрламі — Ляпэра.\n— Але-жя-не А-Чоў, я — А-Чо. У астрозе памыліліся. А-Чоў высокі, а я, як бачыш, маленькі.\nНемец буркануў і не адышоў ад гільотыны датуль, пакуль не прымацаваў на ёй дваццаці- фунтовага кавалка жалеза.\n— Паслухайце, — сказаў ён урэшце, — мы ніяк ня можам адкласьці гэту справу. Кулі і так змарнавалі цэлых тры гадзіны. Клопат мне вялікі, — той ці ня той кітаец!\n— Я яшчэ раз паспрабую машыну. — І пры гэтых словах Шэмэр падлажыў пад бананавае дрэва.\nА-Чо ў гэты час успамінаў словы з "Мірнага шляху". „Ня ідзі супроць зла"... успомніў ён, але зразумеў, што гэта сюды да яго не падыходзіць. "Даруй крыўду..." Але-ж тут няма ніякай крыўды, якую трэба дараваць. Шэмэр і усе іншыя робяць гэта бяз жаднай крыўды. Для іх гэта такая самая работа, як чыстка джунгляў, выкопваньне равоў для вады і догляд бавоўны. А-Чо забыў "Дзялянку мірнага шляху". Нож гільотыны хутка апусьціўся і зноў зусім разрэзаў дрэва.\n— Ідзі сюды, А-Чоў, — сказаў ён па-таіцянску.\n— Я не А-Чоу... — пачаў А-Чо.\nШэмэр пастрашыў яго кулаком, і ён змоўк. Якая карысьць пярэчыць? Усёроўна гэтыя чэрці зробяць па-свойму. Ён пакорліва даў сябе прывязаць да дошкі, даўжынёю з яго цела. Шэмэр моцна нацягнуў рамяні, так моцна, што яны з страшэнным болем урэзаліся ў цела кітайца. Але ён ня скардзіўся, бо нядоўга будзе балець. Калі дошка павярнулася ў паветры, ён заплюшчыў вочы. ў гэты момант ён у апошні раз уявіў сабе Сад Разважаньняў і Адпачынку. Яму здалося, што дзьмухае халодны ветрык, і ў садзе чутны вельмі прыемныя гукі. Птушкі прыгожа сьпяваюць. А за высокай сьцяною чутны заглушаныя гукі вясковага жыцьця.\nПотым ён адчуў, што дошка спынілася, і па напружаньню мускулаў зразумеў, што ляжыць на сьпіне. Ён расплюшчыў вочы і проста перад сабою ўбачыў нож, які зьзяў на сонцы, убачыў яшчэ прычэпленае цяжкае жалеза. Потым пачуў прарэзьлівы голас сэржанта, які аддаваў загад, — і хуценька заплюшчыў вочы. Ён хацеў бачыць, як апу сьціцца нож, але адчуў яго толькі на адзін момант. У гэты момант ён успомніў Крушо і ўсё тое, што Крушо казаў. Але Крушо памыляўся. Нож не ласкатаў. А-Чо даведаўся пра гэта раней, чым страціў сьвядомасьць.\nЦАНА 12 кап.\nУзята з "https://be.wikisource.org/w/index.php?title=Кулі_(Лондан)&oldid=62113"\nПроза Джэка Лондана\nПераклады з англійскай мовы\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 20:38, 5 чэрвеня 2022.


ВІЦЕБСКІЯ ПАШТАЛЬЁНЫ АДМАЎЛЯЮЦЦА РЭКЛЯМАВАЦЬ ГАЗЭТУ “СОВЕТСКАЯ БЕЛОРУССИЯ”\nНі 1-га, ні 4-га чэрвеня паштальёны не пайшлі па кватэрах агітаваць патэнцыйных падпісчыкаў “Советской Белоруссии”, хаця гэта было настойліва рэкамэндавана ў адмысловым дырэктыўным лісьце з рэспубліканскага паштовага ўпраўленьня.\nПрыкладам, падпісчыкі 29-га віцебскага паштовага аддзяленьня ў мінулым квартале выпісвалі ўсяго каля 80 асобнікаў “Советской Белоруссии”, тады як мясцовую газэту “Віцьбічы” выпісвала больш як тысяча чалавек. На думку паштавікоў, і ў наступным квартале сытуацыя ня зьменіцца, нягледзячы нават на тое, што газэта плянуе павялічыць свой аб’ём, выходзіць часьцей ды ў каляровым выглядзе.\nДа слова, у адрозьненьне ад сталіцы, у Віцебску ды ў іншых рэгіёнах “Советская Белоруссия” дагэтуль зьяўляецца ў чорна-белым варыянце, але для правядзеньня рэклямнае кампаніі зь Менску ў Віцебск былі адмыслова дасланыя некалькі каляровых асобнікаў.\nІ нарэшце, трэцяя прычына правалу рэклямнай кампаніі “Советской Белоруссии” ў Віцебску — кошт падпіскі. Хаця гэтае выданьне фінансуе дзяржава ды за кожны нумар падпісчык газэты плаціць значна менш за сабекошт, заплаціць за падпіску на паўгода трэба 15 тысяч беларускіх рублёў. А за любую з трох абласных газэтаў — толькі 12 тысяч. І хаця мясцовыя газэты выходзяць толькі тры разы на тыдзень, а ня шэсьць, як абяцае “Советская Белоруссия”, віцябляне выпісваюць мясцовую прэсу.


Што ў імені тваім? Вераніка і Антоній - Часопіс «Ave Maria»\nУ перакладзе з грэцкай мовы — тая, што прыносіць перамогу, пераможная.\nВераніка з Ерузалема і сапраўды была вельмі адважная, бо не пабаялася суровых рымскіх жаўнераў і выбегла насустрач Езусу, які нёс крыж на Галготу, і выцерла белай хустаю Яго змучаны ды знявечаны твар. І... усё. Яе галоўная адвага ў гэтым і заключалася. Сучасны прагматык, магчыма, маракаваў бы, а ці трэба было гэта рабіць, бо, маўляў, нічога ж не змянілася, крыжовы шлях не спыніўся, крыж усё роўна чакаў Асуджанага, а сама Вераніка магла дорага заплаціць за такую сваю адвагу. Прыкладна так можа хтосьці разважаць і пра тых, хто цяпер ідзе да безнадзейна хворага, каб проста пабыць з ім, пагаварыць, выцерці ягоны твар, падаць кубак вады. Гэты кубак мог бы падаць хтосьці іншы, але трэба, каб гэта зрабіў менавіта ты. Гэтак жа было і з Веранікай. Не стала чакаць, ці знойдзецца хтосьці смялейшы за яе, проста выйшла з натоўпу сама. І тым праславілася на вякі. Дабрынёй.\nА ў Сярэднявеччы імя Вераніка азначала яшчэ і адбітак вобразу. Таксама прыгожа. І гэта таксама пра яе, Вераніку з Ерузалема.\nУ гісторыі Касцёла вядомыя дзве святыя і адна благаслаўлёная, што насілі гэтае імя. Адна з іх — Вераніка з Бінаско (1445–1497). Нарадзілася яна ў беднай сям’і ў Ламбардзіі (Італія). Але гэтая сям’я была багатая на духоўнае багацце. У 22-гадовым узросце ўступіла ў кляштар аўгустынак святой Марты, у якім прытрымліваліся суровай рэгулы. Вяла вельмі насычанае духоўнае жыццё і атрымала шмат дароў ад Пана Бога. Гэтая простая дзяўчына, якая толькі ў кляштары навучылася чытаць і пісаць, пачала праяўляць нечуваную мудрасць, і да яе прыходзілі і прыязджалі розныя людзі, каб параіцца ў складаных пытаннях. Вераніка атрымала таксама дар прароцтва і чытання ў чалавечых сэрцах.\nПаддаўшыся Божаму натхненню, яна выехала ў Рым — на размову з самім Папам Рымскім Аляксандрам VI, які сваімі паводзінамі наносіў вялікую шкоду Касцёлу. Можна толькі здагадвацца, якой была тая размова, бо пасля яе не засталося ніякіх дакументаў, але затое засталася ўдзячнасць вернікаў адважнай сястры Вераніцы. Яна адышла ў вечнасць 13 студзеня 1497 г. ва ўзросце 52 гадоў.\nПапа Рымскі Леў Х дазволіў пашыраць яе культ у 1518 г., а папа Аляксандр VIII пацвердзіў гэта ў 1690 годзе.\nУ Беларусі найбольш вядомая Вераніка, апетая нашым цудоўным класікам Максімам Багдановічам (пра яе вельмі прыгожа спяваюць нашы «Песняры»).\nІмяніны: 13 студзеня, 4 лютага, 17 мая, 9 і 12 ліпеня.\nЛацінскае імя, якое бярэ свой пачатак ад старажытнага рымскага роду Антоніяў.\nНашым вернікам найчасцей прыгадваецца, вядома, Антоній Падуанскі, які ўжо больш за паўтары тысячы гадоў дапамагае тым, хто губляе свае рэчы, а потым, памаліўшыся, знаходзіць іх. Не раз і не два аўтарка гэтых радкоў таксама карысталася дапамогаю гэтага святога. І не толькі тады, калі штосьці губляла.\nАле сярод святых ды благаслаўлёных нашага Касцёла ёсць і іншыя, не менш аўтарытэтныя асобы, якія носяць імя Антоній.\nНапрыклад, святы Антоній Пустэльнік. Ён нарадзіўся ў Сярэднім Егіпце каля 251 года. Пасля смерці багатых бацькоў, кіруючыся Евангеллем, раздаў сваю маёмасць бедным, пакінуўшы толькі на ўтрыманне сястры, а сам пайшоў жыць у пустэльню. Там ён аддаўся фізічнай працы, малітве і пакаянню. У ягоным жыццяпісе, напісаным святым Атаназіем, сцвярджаецца, што Антоній вытрымаў шмат яўных атакаў сатаны.\nНапачатку ён жыў у гроце, потым перамясціўся на ўзбярэжжа Чырвонага мора і пасяліўся сярод руінаў старога замка. Пакрысе да яго пацягнуліся вучні, многія з якіх наследавалі ягонае жыццё. Так з’явіліся ў Касцёле Хрыстовым эрэміты з іх суровай кляштарнай рэгулай.\nСвяты Антоній, хоць і жыў у пустэльні, але быў добра абазнаны ў праблемах, якія перажывала тагачаснае хрысціянства, — жорсткі пераслед цэзара Максіміна, а таксама ерэтычны рух арыянаў. Святы Антоній горача абараняў чысціню Хрыстовай веры.\nЗаступніцтву святога Антонія Пустэльніка давяраюць свае праблемы хворыя на заразныя хваробы. Таму тыя з нас, хто моліцца за тое, каб у пакутным Гаіці суцішылася эпідэмія халеры, могуць рабіць гэта з большым вынікам з дапамогаю святога Антонія Пустэльніка. Разам са святой Агатай ён аберагае таксама нашыя дамы ад пажараў.\nУ Беларусі ж мы шануем імя благаслаўлёнага Антонія Ляшчэвіча, мучаніка з Росіцы. А з выбітных нашых землякоў найперш узгадваецца дзеяч нацыянальнага адраджэння пачатку ХХ ст. Антон Луцкевіч, а таксама вязень ГУЛАГу, сябра Саюзу беларускіх патрыётаў Антон Фурс. З нашых сучаснікаў прыгадаем біскупа Антонія Дзям’янку, пробашча мінскай катэдры Антонія Клімантовіча. Ды як не прыгадаць пры гэтым таксама і незабыўнага дзядзьку Антося з «Новай зямлі» Якуба Коласа?\nІмяніны: 9, 12, 17 студзеня, 6 лютага, 1, 28 сакавіка, 10 красавіка, 16 мая, 7, 13 чэрвеня, 5, 7, 24 жніўня, 3 верасня, 31 кастрычніка і 28 снежня.


Транзытны калідор ці прахадны двор\n29 студзень 2010, 19:33\nПадчас энэргетычных спрэчак з Расеяй афіцыйны Менск спрабуе скарыстаць свой транзытны патэнцыял. Паводле афіцыйных ацэнак, Беларусь выкарыстоўвае свае транзытныя магчымасьці на 20% і мае запас для іх павелічэньня ў пяць разоў. Ці можа краіна з дапамогай транзыту процістаяць ціску з Расеі?\nПразь Беларусь грузы з Расеі, Казахстану і Сярэдняй Азіі накіроўваюцца ў порты Балтыйскага мора, а таксама ў краіны Цэнтральнай і Заходняй Эўропы. Асноўная ж частка транзытных плыняў прыпадае на Расею. Празь беларускую тэрыторыю ажыцьцяўляецца сувязь з Калінінградзкай вобласьцю. Да прыкладу, за 2008 год празь Беларусь правезена каля 171 мільёна тон грузаў. У тым ліку чыгуначным транспартам — амаль 51 мільён тон, аўтамабільным — амаль 11 з паловай, і магістральным трубаправодным — каля 109 мільёнаў тон. Агульны аб’ём прыбытку ад транзыту склаў 2,6 мільярда даляраў.\nАднак незалежныя экспэрты мяркуюць, што Беларусь павінна найперш захаваць існуючыя аб’ёмы. Эканаміст дасьледчага цэнтру Інстытуту прыватызацыі і мэнэджмэнту Ірына Тачыцкая — супраць любых маніпуляцый вакол транзыту:\n“Калі мы хочам застацца транзытнай краінай, мы павінны ўвесь час казаць, што зьяўляемся надзейным пастаўшчыком. І наш урад апошнім часам стараецца гэта артыкуляваць. Калі ты хочаш і ў будучым заставацца краінай транзыту, каб вакол цябе абходныя шляхі не пабудавалі, то ты павінен быць надзейным і прадказальным”.\nВедучы “энэргетычныя войны” з Расеяй, афіцыйны Менск звычайна ўздымае пытаньне аб павышэньні тарыфаў на транспартаваньне электраэнэргіі, нафты ці газу. Падчас апошняй нафтавай спрэчкі былі пагрозы ўзьняць іх у дзесяць разоў, амаль у пяць разоў — на электраэнэргію. Але гэта выглядала шантажом, бо ў выніку беларускі бок пакуль прайграў. Тарыфы на транзыт вельмі нізкія, лічыць экспэрт у галіне энэрганосьбітаў Валянцін Мацкевіч:\n“Яны адпавядаюць выдаткам, якія робяць гаспадаркі, напрыклад, “Белтрансгаз”, нафтаперапрацоўчыя арганізацыі, электрычныя сеткі. На пачатку 2000-х гадоў тарыф на прапампоўваньне экспартнага прыроднага газу быў меншы, чым унутры Беларусі. Практычна быў на мяжы стратнасьці. Справа ў тым, што не выкарыстоўваюцца эўрапейскія падыходы. Яны ня могуць кампэнсаваць павелічэньне кошту энэрганосьбітаў, але яны вельмі балючыя для расейскіх кампаній. На прыкладзе нафтавых перамоваў спадар Сечын змагаўся зь Сямашкам, каб не было падвышэньня цэнаў, але яны заклалі, што гэты тарыф будзе разьлічвацца і ўзгадняцца з расейскім бокам. Гэта ў пратаколе зафіксавана, і Сечын узяў гэта як сваю перамогу”.\nАле ўзьнікае пытаньне: няўжо Беларусь застанецца ўсяго толькі прахадным дваром, а не паўнавартасным транзытэрам? Паводле Ірыны Тачыцкай, калі Расея пагражае прадаваць Беларусі энэрганосьбіты па сусьветных цэнах, то і беларускі бок можа настойваць на адэкватным, рынкавым кошце транзыту.\n“Гэта ня ёсьць нейкім адказам, ціскам ці процістаяньнем. Гэта зусім нармальныя рынкавыя стасункі. Але трэба мець на ўвазе, калі ты вызначаеш цану транзыту, што Расея разьвівае ідэі абходных трубаправодаў па нафце і газе”.\nДля расейскага газу Беларусь з савецкіх часоў — самы кароткі шлях у Эўропу. Падчас мінулагодняга газавага канфлікту паміж Украінай і Расеяй афіцыйны Менск фактычна выступіў на расейскім баку і спрабаваў кампэнсаваць пастаўкі газу ў Эўропу праз сваю тэрыторыю. Найперш па газаправодзе “Ямал-Эўропа”, які дасягае Польшчы і Нямеччыны. Ён належыць Расеі, а 575-кілямэтровы адрэзак праходзіць па Беларусі. Яшчэ раней была зарэзэрвавана зямля і на другую нітку, якую цяпер гатовы будаваць афіцыйны Менск. Расея пайшла ў абход, выкарыстоўваючы газаправоды “Паўночны паток” і “Паўднёвы паток”. Аднак празь беларускую тэрыторыю ідзе каля 50 мільярдаў кубамэтраў расейскага газу. Аналітык расейскай кампаніі RusEnergy Міхаіл Круціхін адзначае:\n“Нават, калі будуць пабудаваны абходныя шляхі вакол Украіны, “Паўночны паток” і “Паўднёвы паток”, то існых кантрактаў па газе ў Эўропе значна больш, чым могуць прапусьціць гэтыя два новыя маршруты. Таму, здымаючы транзыт з Украіны,транзыт празь Беларусь “Газпром” плянуе пакінуць”.\n“Газпром” стаў уласьнікам 37,5% акцый “Белтрансгазу”, і сёлета яго частка павінна павялічыцца да 50%. Паводле спадара Круціхіна, гэта прывядзе да павелічэньня кантролю “Газпрому” над транзытам:\n“Газпром” штогод выдзяляе сродкі на набыцьцё гэтага актыву, і афармленьне зацягваецца каторы год. І я не магу казаць з упэўненасьцю, што сёлета “Газпром” гэта купіць. З палітычных прычын набыцьцё зацягваецца ня першы год. Гэта пазыцыя прэзыдэнта Лукашэнкі найперш. Пакуль яму ўдавалася гэту плянаваную зьдзелку ўсяляк сабатаваць. Пакуль Беларусь мае кантроль над гэтай часткай, яна мае сур'ёзныя прыбыткі ня толькі ад тарыфаў, але і ад апэрацыйнага прыбытку гэтай кампаніі. А аддаваць іншай дзяржаве поўны кантроль над сваімі газатранспартнымі сеткамі — гэта непапулярная мера нават сярод беларускага насельніцтва, я думаю”.\nПразь Беларусь у Эўропу ідзе нафтаправодам “Дружба” каля 85 мільёнаў тон расейскай нафты. Расея летам мінулага году пачала будаўніцтва БТС-2, які накіруе нафту ў абход Беларусі — ад станцыі Ўнеча да порта Усьць-Луга, што пад Санкт-Пецярбургам. Палітоляг Андрэй Фёдараў адзначыў:\n“Расея хоча атрымаць нешта большае ад транзыту, забраць сабе трубаправоды, а калі Беларусь супраціўляецца, то яна цягне трубаправоды ў абход. Ёсьць магчымасьці выкарыстоўваць транзыт, толькі яны не абсалютныя”.\nПаводле палітоляга Кірыла Коктыша, пасьля запуску БТС-2 вельмі істотна будзе мяняцца балянс стасункаў Беларусі і Расеі. Андрэй Фёдараў дадае, што магчымасьцяў для торгу ў афіцыйнага Менску стане значна меней.\n“Коммерсант”: Надзеі на рост бязмытнай нафты пахаваны\nХто выйграў у нафтавым процістаяньні?\nДата перамоваў па транзыце электраэнэргіі невядомая\nСямашка засеў у Маскве\nСяргей Ціханоўскі трэці раз у карцары, — жонка\n«Свабоды вам і вашай Бацькаўшчыне». Украінцы пішуць лісты беларускім палітвязьням. ФОТА\nРасейскаму журналісту Івану Сафронаву выставілі абвінавачаньне ў дзяржаўнай здрадзе


Кіраўнік МЗС Літвы заклікаў ЕЗ націснуць на Менск у пытанні АЭС\nКіраўнік вонкавапалітычнага ведамства Літвы Лінас Лінкявічус звярнуўся да вярхоўнага прадстаўніка Еўразвязу па вонкавай палітыцы і палітыцы бяспекі Федэрыкі Магерыні з заклікам аказаць на Менск ціск у пытанні бяспекі будаўніцтва АЭС пад Астраўцом.\nГэтае пытанне, як паведамляе партал delfi.lt, уздымалася падчас сустрэчы Лінкявічуса і Магерыні ў Бруселі.\n«Спадзяемся, што ўсе службовыя асобы ЕЗ, падчас размоваў з беларускімі прадстаўнікамі, абавязкова будуць згадваць і гэтае пытанне», – заявіў Лінкявічус журналістам.\nПаводле кіраўніка літоўскага МЗС, ён сустрэў падтрыманне і разуменне Магерыні.\nЕўракамісія пабывала на Астравецкай АЭС\nБеларуская АЭС, якая будуецца пры ўдзеле Расеі пад Астраўцом (50 км ад Вільні), будзе мець два энергаблокі. Увод у прамысловую эксплуатацыю першага блока БелАЭС запланаваны на 2018 год, другога – на 2020-ты.\nЭколаг: Заява Мінэнерга пра 3 смерці на будаўніцтве АЭС – цынічная\nЛітва выступае з крытыкай будаўніцтва БелАЭС, заяўляючы, што беларускі бок не забяспечвае ў належнай ступені бяспеку праекту.\nЮВ, belsat.eu, паводле delfi.lt, belapan.by\nТэгі: Астравецкая АЭС, Беларусь-Літва, БелАЭС\n«Смерць Сталіна» прызналі найлепшай камедыяй года ў Еўропе. У Расеі фільм быў забаронены\nАляксей Венедыктаў: Уяўленні Крамля пра Беларусь такія ж, як пра Крым раней\nГлядзіце, як выглядае сняданак Лявона Вольскага (+ рэцэпт)


Выйшла абноўленая «Картатэка Сталіна». 10 фактаў пра 60-тысячную базу рэпрэсаваных | Новы Час\nМінск +20℃ +22℃ +18℃ +14℃\nВіцебск +22℃ +25℃ +17℃ +12℃\nГомель +21℃ +26℃ +18℃ +14℃\nМагілёў +21℃ +25℃ +17℃ +13℃\nВыйшла абноўленая «Картатэка Сталіна». 10 фактаў пра 60-тысячную базу рэпрэсаваных беларусаў\n5 сакавіка 1953 году на сваім лецішчы пад Масквой памёр Ёсіф Сталін. Неўзабаве пасля ягонай смерці прыпыніліся масавыя рэпрэсіі, якія працягваліся некалькі дзесяцігоддзяў. Да 65-й гадавіны Радыё Свабода падрыхтавала абноўленую «Картатэку Сталіна».\nПра даўні праект Радыё Свабода апавядае Сяргей Дубавец.\n1. Дакументы з сакрэтных архіваў КГБ\nГэтыя дакументы — з сакрэтных архіваў КГБ, якія ў пачатку 1990-х на хвілінку прачыніліся і тут жа зачыніліся зноў. Тое, што ўдалося «вынесці», склала аснову «Картатэкі Сталіна».\n2. 60 тысяч біяграмаў рэпрэсаваных людзей\nУ «Картатэцы» больш за 60 тысяч біяграмаў людзей, рэпрэсаваных паводле палітычных артыкулаў. Колькі такіх было ўсяго, ведае толькі КГБ. У энцыклапэдычным даведніку «Беларусь», які таксама выйшаў напачатку 1990-х, называецца афіцыйная на той час лічба — 600 тысяч.\n3. 4 з 6 абласцей\nГеаграфія — уся Беларусь з выняткам Гарадзенскай і Гомельскай абласцей (у матэрыялах, якія мне ўдалося атрымаць, іх не было).\n4. 10 год працы\nАпрацоўка гэтых матэрыялаў заняла ў мяне 10 гадоў. У 2013 годзе цягам двух месяцаў перад 5 сакавіка мы штодзень публікавалі 1000 біяграфіяў на сайце Радыё Свабода, якія ўласна і складаюць «Картатэку Сталіна».\n5. Чэкістаў у якасці ахвяраў няма\n«Картатэка» зняпраўджвае тэзу КГБ пра тое, што чэкісты самі найбольш пацярпелі ад рэпрэсіяў. У гэтых спісах чэкістаў у якасці ахвяраў няма.\n6. Большасць пацярпелых — вяскоўцы\nАбсалютная большасць рэпрэсаваных — вяскоўцы. Пераважаюць мужчыны, але шмат таксама жанчын і дзяцей, прычым жорсткасць пакарання не залежыць ад полу і ўзросту.\n7. Крымінальныя справы заводзілі на дзяцей\nДзяцей асуджалі ня як нечых сямейнікаў, а паводле сваёй асобнай крымінальнай справы.\n8. Найчасцейшыя абвінавачанні\nНайчасцейшыя абвінавачанні, пазначаныя ў «Картатэцы»: антысавецкая агітацыя, контрарэвалюцыйная прапаганда, выказванне тэрарыстычных намераў, удзел у антысавецкай арганізацыі, шпіянаж на карысць Польшчы і Латвіі.\n9. Дзеля чаго я рабіў гэта?\nСмерць соцень тысяч — статыстыка, смерць аднаго чалавека — трагедыя. У «Картатэцы» палітычныя рэпрэсіі пададзеныя як трагедыя — смерць і зламаны лёс канкрэтнай асобы. Можа, гэта ваш прадзед ці прабабка? Можа, вы ўбачылі, адкуль яны і адкуль карані вашага роду, вас саміх ці вашых знаёмых? Кожны факт гэтых біяграмаў працягвае жыць у нашым дні, уплываць на сённяшняе жыццё, хоць мы пра гэта найчасьцей і ня ведаем. «Картатэка» раскажа...\n10. «Картатэка» застаецца адным з найбольш запатрабаваных праектаў Свабоды\nУ сакавіку 2013 году «Картатэка Сталіна» стала адным з пераможцаў конкурсу Радыё Свабода для журналістаў РС з розных краінаў свету. Публікацыі «Картатэкі» сталі лідарам праглядаў у топ-20 матэрыялаў сайту Радыё Свабода за 2013 год.\nP. S. Праект «Картатэка Сталіна» працягваецца. Праз пяць гадоў пасля публікацыі яна атрымала новае жыццё. На новым сайце stalin-list. org можна скарыстацца адмысловым пошукам, самому ўдакладніць звесткі пра рэпрэсаваных сваякоў ці дадаць новую біяграму.


2019.11.18 — 5 унікальных драўляных цэркваў, якія абавязкова трэба пабачыць / Наша Ніва / nn.by - Матэрыял з прэсы - ЭТНАЎСЁ - медыятэка па этнаграфіі Беларусі. Уся беларуская этнаграфія на адным сайце!\n2019.11.18 — 5 унікальных драўляных цэркваў, якія абавязкова трэба пабачыць / Наша Ніва / nn.by\n5 унікальных драўляных цэркваў, якія абавязкова трэба пабачыць\n5 унікальных драўляных цэркваў, якія абавязкова трэба пабачыцьРазам з Samsung Galaxy A50 мы запрашаем у падарожжа да культавых драўляных храмаў Берасцейшчыны, якія могуць увайсці ў спіс Сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА\nЗдзітава: царква ў бацькаву памяць\nЗ культурных набыткаў чалавецтва лепей за драўляныя архітэктурныя шэдэўры гараць толькі кнігі. І гэта проста дзіва, што за апошнія чатырыста вогненных гадоў у Беларусі тыя шэдэўры захаваліся. Мы пачынаем падарожжа ад самай старой драўлянай царквы краіны, што ў вёсцы Здзітава Жабінкаўскага раёна.Царква Святога Мікіты ў вёсцы Здзітава (Жабінкаўскі раён Брэсцкай вобласці). Найстарэйшая драўляная царква ў Беларусі. Пабудавана ў 1502 па фундацыі Івана Гурына на правым беразе ракі Мухавец, магчыма, на месцы яшчэ ранейшага храма. Непадалёк ад царквы – двух'ярусная званіца. Помнік драўлянага дойлідства.\nВёскі Здзітава фармальна ўжо няма: яе далучылі да Жабінкі. І царква Святога велікамучаніка Мікіты таксама стала гарадской. Невялікі храм на Спаса поўны людзей, у сярэдзіну цяжка прабіцца. «Да нас і жабінкоўцы ездзяць, тут атмасфера асаблівая», – кажа прыхаджанка.\nПяцьсот год таму гэтая невялікая гарманічная цэркаўка была самым высокім будынкам наваколля.\nУ 1502 годзе царкву фундаваў шляхціц Іван Гурын, паставіўшы ўмовай асвяціць яе імем святога Мікіты – у гонар уласнага бацькі, Мікіты Гурына. Той Мікіта і выслужыў у свой час Здзітава ў вялікага князя Аляксандра.\nЗ фундушовага запісу можна зразумець, што царква была пастаўленая на месцы нейкага старога храма XV стагоддзя – бо згадваецца ранейшы святар, які збег са Здзітава з грашыма і дакументамі.\n«У нас хацелі вуліцу імем Гурына назваць, але назвалі Стараздзітаўская», — кажуць людзі. Дзіўная сарамлівасць мясцовай улады: чаму не назваць вуліцу імем чалавека, які падараваў нашчадкам помнік архітэктуры еўрапейскага значэння?Прапорцыі\nЗдзітаўскую царкву будавалі не «на вока»: вышыня храма роўная палове дыяганалі прастакутніка, у які яе можна ўпісаць. А даўжыня яе апсіды роўная палове шырыні яе нефа.\nасноўная, цэнтральная частка храма\nалтарная частка храма, у якой месціцца алтар або іканастас\nуваходная частка храма\nбакавыя, ніжэйшыя памяшканні, прыбудаваныя да царквы\n«Дубэ» – так па-мясцоваму называюць дубы, у множным ліку. Царква стаіць над Мухаўцам, у засені старых дрэваў. Самы аграмадны дуб разбіў пярун, давялося зрэзаць: пра яго нагадвае толькі пень у чатыры абхопы. Зялёны пагорак навокал – на самай справе могілкі канца XVIII стагоддзя, ад якіх не засталося следу. Асцярожней ступайце вакол старых цэркваў…Храм уражвае. Строгія лініі вертыкальнай шалёўкі.\nНашчыльнікі, прыбітыя тоўстымі каванымі цвікамі. Такую ж шалёўку, мяркуючы па пасляваенных фота, мела і званіца, што стаіць за царквой. Але пару дзясяткаў год таму яе крыва абабілі бляхай. Зрэшты, падставы для аптымызму можна знайсці і тут: дрэва лепей захаваецца, а бляху можна ў любы момант адарваць. Адкрыты ніжні вянок зрубу царквы – брусы часаныя з дубу, які рос яшчэ мо ў часы паганства. Пад імі з зямлі відаць спіны нарожных камянёў.\n«Традыцыйны» сіні колер\nУсе царкоўныя будынкі, уключна нават з бляшаным кіёскам-крамкай, пафарбаваныя ў густы сіні колер. Сіні лічыцца традыцыйным колерам драўляных палескіх храмаў. Тым больш у хрысціянскай сімволіцы – гэта колер Багародзіцы. Але яго гісторыя не такая даўняя: некалькі соцень год цэрквы стаялі нефарбаваныя – шэрыя. Як і дагэтуль стаяць драўляныя храмы Закарпацця. Засінелі палескія цэрквы толькі ў савецкі час, пасля з'яўлення ў продажы таннай алейнай фарбы.\nПадымаеш позірк угару – і мружышся міжволі: блішчыць, як танная кітайская цацка, макаўка-цыбуліна. Яе ўжо ў 2000-я самавольна паставіў мясцовы святар. Быў скандал, і з тае пары, відаць, «бацюшка журналістаў не любіць».\nВернікі залатую макавіну ўспрымаюць спакойна: «Як можна, каб царква без рамонту была? Рамонт трэба».\nТакія макавіны на многіх старажытных цэрквах Беларусі з'явіліся не з-за адсутнасці густу ў асобных святароў. Гэта, хутчэй, жаданне замацаваць за сабой тэрыторыю: сённяшнія гаспадары памятаюць, што некалі многія з гэтых храмаў былі ўніяцкімі цэрквамі, а часам і касцёламі.\nУ выніку царкоўнай Уніі, укладзенай у 1596 годзе ў Брэсце, праваслаўныя жыхары Рэчы Паспалітай перайшлі пад юрысдыкцыю Рыма. Гэтая рэформа была выкліканая жаданнем пераадолець раскол паміж праваслаўнымі і каталікамі ў краіне, а таксама кар'ернымі памкненнямі праваслаўных іерархаў (вышэйшыя пасады ў Рэчы Паспалітай маглі займаць толькі каталікі). Уніяты прызнавалі вяршэнства Папы, каталіцкія дагматы і некаторыя элементы абраду (напрыклад, ва ўніяцкіх цэрквах Беларусі былі арганы), але ў цэлым захоўвалі ўсходнюю абраднасць. Унію ліквідавалі ў 1839 пасля далучэння беларускіх земляў да Расійскай імперыі. Уніятаў масава пераводзілі ў праваслаўе.\nСлужба сканчаецца, стракатанне нашага дрона (ці не рой ляціць?) прыцягвае ўвагу вернікаў, якія выйшлі з храма і паселі на лавах, чакаючы асвячэння яблыкаў ды груш. Строгія дзядзькі пытаюцца: ці ёсць блаславенне бацюшкі на палёты? Але месца публічнае, і «блаславенне» трэба толькі ад Генштаба Узброеных сілаў.\nПротаіерэй Сцяпан так і не знайшоў хвіліны выйсці, хоць памочнік, які раздзьмухваў кадзіла пры малых дзвярах рызніцы, казаў, што «бацюшка зараз вызваліцца». Наадварот, вернікам паступіла каманда вяртацца ў царкву: асвячэнне адбудзецца ўсярэдзіне. Людзі з кошыкамі рушылі ў цесны храм.\nМаці Божая Адзігітрыя Іерусалімская\nАбраз XVI стагоддзя, які знаходзіўся ў Здзітаўскай царкве. Цяпер у Музеі старажытнабеларускай культуры Акадэміі навук у Мінску.\nНекалі старажытныя грэкі, аздабляючы каменныя храмы, імітавалі з мармуру элементы драўляных канструкцый. Нашы продкі былі грэкамі наадварот: будуючы драўляныя цэрквы, яны імітавалі мураваныя. Таму храмы ў Сцяпанках, а асабліва ў Дзівіне, падобныя да класічных помнікаў віленскага барока.\nЦарква Святога Міхала ў вёсцы Сцяпанкі (Жабінкаўскі раён). Пабудаваная ў 1780, парамантаваная ў 1858. Помнік драўлянага дойлідства з элементамі стылю барока. У 1914 да царквы прыбудаваная трох'ярусная званіца. У царкве ёсць вялікі звон пачатку ХХ ст., адліты на ахвяраванні вернікаў.\nПраўда, у Сцяпанках да пазнавальнага барочнага двухвежавага фасада Міхайлаўскай царквы ў пачатку ХХ стагоддзя дабудавалі спераду вялікую квадратную званіцу. На прыкладзе сіняга колеру мы ўжо ўпэўніліся: тое, што лічыцца аўтэнтычным, часта бывае канструктам з розных часоў, традыцый і стыляў.\nГэтая званіца – нібы аправа для сцяпанкаўскай славутасці: вялікага звона. Трапляем наверх, каб падзівіцца на яго, з дазволу матушкі Любові.\nМы пазнаёміліся, калі яна, спяшаючыся, перастаўляла каля варот царквы чыйсьці скутар, што загарадзіў выезд яе чорнаму «Хюндаю»: трэба да будаўнікоў, дазнавацца, колькі фарбы закупляць на рамонт. Фарбаваць будуць, ясна, у сіні: «У іншы нам не дазволена».\nГісторыя сцяпанкаўскага звона нібы апокрыф.\nЗвон адлілі ў пачатку ХХ стагоддзя на ахвяраванні вернікаў, а найбольшы ўнёсак зрабіў селянін Сцяпан Аксюцік. Яго імя выбітае ў бронзе на баку звона. У часе савецка-польскай вайны звон рэквізавалі чырвонаармейцы, каб вывезці ў Расію, але ў выніку хуткага наступу палякаў каштоўнасць памяняла гаспадароў. Палякі таксама не збіраліся вяртаць яго вернікам і завезлі аж у Варшаву. Там, на чыгуначнай платформе, звон пабачыў сцяпанкаўскі чалавек. Пасля доўгіх перамоваў і ўпрошванняў удалося вярнуць каштоўнасць у Сцяпанкі.\nНаступная небяспека напаткала яе ў часе Другой сусветнай, калі немцы рэквізавалі паўсюль званы. Але ўжо навучаныя досведам сцяпанкаўцы здолелі перахаваць свой. І ён маўчаў да канца савецкай эпохі.\nМы часта забываем: усе культурныя каштоўнасці Беларусі – храмы, званы, абразы – створаныя на народныя грошы. У іх нібы акамуляваныя намаганні і энергія пакаленняў продкаў. І ніякі пустадомак не мае права іх забіраць ці нішчыць. Гэта абраза ўсім нам.\nАд языка сцяпанкаўскага звона ідзе вяроўка аж да долу, у бабінец. Каб можна было званіць, не ўздымаючыся па крутых сходах. Калі ж гулкі ўдар заспее цябе на версе званіцы, можна атрымаць ад нечаканасці лёгкую кантузію.\nМала хто бывае на званіцы: глядзіце, што з яе можна пабачыць. Традыцыйнае палескае сонца на вокнах і старыя каваныя завесы царкоўных дзвярэй.Зямля КасцюшкіМіж Здзітавам і Сцяпанкамі ляжаць Малыя Сяхновічы – колішні родавы маёнтак Касцюшкаў, дзе некалькі гадоў гаспадарыў сам герой двух кантынентаў, славуты Тадэвуш Андрэй Банавентура.\nІ ў Здзітаве, маёнтку яго бацькі, і ў Сцяпанках, і ў Збірагах Тадэвуш Касцюшка безумоўна бываў. І бачыў храмы, якія мы сёння наведваем.\nІ наконт таго, што Касцюшка – беларускі герой, у Малых Сяхновічах сумневаў няма. Яго вобраз засвойваецца нават у прыкладным мастацтве: каля мясцовага музея можна пабачыць плён леташняга пленэра народных майстроў. Стаяць драўляныя скульптуры трохі лубочнага Тадэвуша пры генеральскіх рэгаліях, Людвікі Сасноўскай, з якой Касцюшку так і не выпала ажаніцца, ды вусатых мужыкоў-касінераў.\nУ Збірагах, што таксама недалёка ад Жабінкі, мы заспяваем царкву замкнёнай. Святар па тэлефоне загадвае нас «не пускаць», але потым адтайвае. Адмыкаецца царква вялізнымі старымі ключамі.\nЦарква Святой Параскевы ў вёсцы Збірагі (Брэсцкі раён). Упершыню згадваецца ў 1610 ў сувязі з фундацыяй княгіні Агаты Соф'і Сапежанкі з Пацаў як уніяцкая Траецкая царква. Ад 1886 праваслаўная. У 1920 ператворана ў касцёл. Пасля Другой сусветнай вайны зноў праваслаўная. Помнік драўлянага дойлідства.\nХрам Святой Параскевы Сербскай нагадвае здзітаўскі, хоць і маладзейшы на стагоддзе. Паводле дакументаў. Яго фундавала ў 1610-м княгіня Агата Соф'я Сапежанка з Пацаў. Але, звяртаюць увагу краязнаўцы, гаворка ў яе тастаменце магла ісці пра ўжо наяўную царкву, а не пра тую, якую трэба збудаваць. Тым больш, прыгадваў ранейшы настаяцель Пятро Бабіч, яго папярэднік бачыў лічбу «1502», высечаную дзесьці на кроквах. Шкада, што не давялося застаць айца Пятра: 90-гадовы бацюшка адышоў сёлета ў сакавіку.\nМагіла Пятра Бабіча. далей – пахаванні мясцовай святарскай дынастыі Малашкаў.Пасвячэнне ён атрымаў у 52 гады, у 1980-м, калі прафесія праваслаўнага святара была, мякка кажучы, не мэйнстрымавай. Да апошняга айцец Пятро служыў у Збірагах, прыязджаючы ў непагадзь да храма на скутары.\nНа хорах царквы стаіць партрэт айца Пятра – і наш праважаты хрысціцца на яго як на абраз.\nКалі пашчасціць трапіць у Збірагах на хоры, абавязкова звярніце ўвагу на парэнчы балкона, зробленыя з цэльнага выгнутага бруса.\nў беларускіх цэрквах масава з'явіліся ў 1830-я, калі рыхтавалася ліквідацыя Уніі ды перавод мільёна беларускіх уніятаў у праваслаўе маскоўскага ўзору. Дзе-нідзе былі нават пратэсты вернікаў – так, у вёсцы Рэчыца Пінскага павета сяляне зламалі іканастас: ім не падабалася, што цяпер таямніца Еўхарыстыі (ператварэнне хлеба і віна ў Цела і Кроў Хрыстову) адбываецца за зачыненымі царскімі варотамі, а не на іх вачах.\nІканастас у Збірагах – тых самых 1830-х, але з ранейшымі элементамі: анёлкамі, карункавай разьбой, абразамі XVIII стагоддзя, у якіх выразна чатаецца жыццялюбная традыцыя беларускага барока.\nЦарква ў Збірагах унікальная і сваёй асіметрычнасцю: апсіда прыбудаваная не роўна па цэнтры нефа, а з невялікім сыходам улева.\nЗваніца ў Збірагах: аркавыя праёмы закрытыя шчытамі з дошак. Хоць на іх і намаляваныя вокны, у рэальнасці адчыняецца толькі адно.\nЧэрск: званіца і кенатафы\nТолькі з прыходам тэлеграфіі-тэлефаніі ды электрычнага гучнамаўлення званіцы сталі часткай выключна храмавай архітэктуры. А ў Сярэднявеччы яны стаялі і над брамамі гарадоў, здалёк абвяшчаючы пра пажар, набліжэнне ворагаў ці прыезд высокай урадавай дэлегацыі. Тыя надбрамныя званіцы, мусіць, выглядалі так, як чэрская.\nЧэрск – вёска ў паўднёва-заходнім кутку Беларусі, да Польшчы – 15 кіламетраў, да Украіны – 8. Званіца пры мясцовай Міхайлаўскай царкве нібы захавалася з часу татарскіх нашэсцяў – можна ва ўяўленні дабудаваць справа і злева ад яе абарончыя сцены. Над маленькім уваходам – штосьці кшталту баявой галерэі.\n«Тут маліліся, калі яшчэ царквы не было. Яна ж старэйшая за царкву», – пераказвае нам народнае паданне бабуля Поля, захавальніца ключоў ад чэрскага храма.Ці сапраўды званіца старэйшая за пачатак XVIII стагоддзя? Ці яна выглядае так – зробленая з дрэва-векаўшчыны, змацаваная драўлянымі шпількамі, а не цвікамі – у параўнанні з падноўленай царквой?\nНа апошнім фота бачна, што ў званіцы захоўваюцца і знятыя некалі з царквы традыцыйныя каваныя крыжы.На царкву ж яшчэ ў ХІХ стагоддзі ўссадзілі два несувымерныя купалы-цыбуліны.\nЦарква Святога Міхала ў вёсцы Чэрск (Брэсцкі раён). Помнік драўлянага дойлідства. Пабудаваная на мяжы XVII—XVIII ст. (да 1701), відазмененая ў 1860-я, тады да галоўнага фасада быў дабудаваны большы квадратны прытвор. Асобна стаіць трох'ярусная званіца аднаго веку з царквой – на сёння адзіная ў Беларусі званіца такой канструкцыі.\nПрыбудавалі таксама квадратны, шырэйшы за саму старую царкву, бабінец, баковачку-рызніцу злева. Праз тую рызніцу, зламаўшы дзверы, у сярэдзіне 2000-х у царкву ўлезлі зладзеі.\n«Ключы ў мяне былі, – расказвае бабуля Поля. – У той дзень у клубе насупраць была гулянка, дык не чулі, як дзверы ламалі». Скрадзеныя абразы так і не знайшлі.\nАдметнасць Чэрска – кенатафы вакол царквы. Кенатафамі старажытныя грэкі называлі сімвалічныя магілы – іх рабілі, калі блізкі чалавек загінуў у моры ці на чужыне: каб было куды прыйсці паплакаць.\nШэрагам стаяць цагляныя помнікі сынам чэрскіх людзей, забітым на вайне, чые магілы раскіданыя па ўсёй Еўропе. Але мода на кенатафы пачалася тут, відаць, у 1928-м, ад жадання сям'і захаваць памяць пра памерлага ў Амерыцы на заробках чалавека.\nДзівін: алтаром на захад\nАдна з прычынаў, чаму на Палессі так добра захоўваецца архаіка, – палескія дарогі. Асабліва мясцовага падпарадкавання. І не хлусіў навігатар, які адвёў нам паўтары гадзіны на пераадоленне 96 кіламетраў ад Чэрска да Дзівіна праз Маларыту.\nГравійка змянілася палявой дарогай з ямамі. Нездалёк відаць былі памежная вышка і слупы з нацягнутым дротам, а за кукурузным полем – Украіна.\nУ Дзівін трапляем на змярканні. Храм Параскевы Пятніцы – нібы ўзнагарода за турботы 500-кіламетровага шляху. Двухвежавая царква-карабель з лёгкімі васьмерыкамі макавак, побач – традыцыйны цяжкі палескі крыж.\nЦарква Святой Параскевы Пятніцы ў вёсцы Дзівін (Кобрынскі раён). Пабудавана ў 1740 як уніяцкая на месцы храма, вядомага з 1566. У 1869 абноўленая і перададзеная праваслаўным. Помнік драўлянага дойлідства з элементамі стылю барока. Каля царквы ёсць званіца ХІХ стагоддзя.\nЦарквы ў Дзівіне дзве – другая навейшая, рэтраспектыўна-рускага выгляду. «Наша царква стаіць прастолам на захад, бо была ўніяцкая, а тая, што далей па вуліцы – на ўсход», – тлумачыць нам жыхарка Дзівіна. Яна ж падказвае, у каго пытаць ключоў.\nБабуля СтэфанІя жыве ў канцы вуліцы 17 Верасня, дзе ўсе адзін адному нейкія сваякі. Знаходжу яе на сяле ў суседкі. Яна ідзе па ключы ў сваю невялікую хатку, адганяючы з дарогі – «Воны мэнэ заколупалы!» – харошых, ціхіх на выгляд кацянят. Яны надта не баяцца.\nБабуля пры царкве ўжо 19 год, ад самага часу яе новага асвячэння. Ад 1960-х тут быў клуб, таму ўсё царкоўнае начынне і абразы новыя. Апошняе фота – бабуля СтэфанІя паказвае ікону, што нібыта засталася ад старога ўбрання.«І ўсё адно наша царква – сама хароша», – кажа яна, зачыняючы за намі шклопакетныя дзверы. За самавольную замену дзвярэй архітэктурнага помніка (старыя не зачыняліся ўзімку) прыходу далі штрафу.\nАдны дзверы – малая ахвяра за 250 год, цягам якіх на гэтых землях памянялася пяць дзяржаў ды прайшоў дзясятак войнаў і паўстанняў.\nАле, з іншага боку, царква XVI стагоддзя, парамантаваная ў XVIII-м, з дабудаванай да яе званіцай XIX-га, з пастаўленым у 1830-я іканастасам, крытая бляхай і пафарбаваная ў сіні ў 1970-я, з шклопакетамі і залатой цыбулінай 2000-х – помнік не менш цікавы за «проста» царкву XVI стагоддзя, аўтэнтычна захаваную. Бо дае магчымасць узірацца не ў аддалены пункт часу, а бачыць панарамна ўсю гісторыю краіны за чатырыста год. І тут дапамог бы просты інфармацыйны стэнд з сумленна расказанай гісторыяй храма. А што там у ЮНЕСКА вырашаць – іх справа.\nАндрэй Скурко тэкст\nНадзея Бужан фота\nАнтон Сурапін здымкі з дрона\nСпецпраект «Драўляныя цэрквы Палесся» мы стварылі разам з кампаніяй Samsung Electronics ТАА «Самсунг Электронікс Рус Компані», ІНН 7703608910\nв. Здзітава [Здытава], Жабінкаўскі раён (Жабинковский c/c), Брэсцкая вобласць, Беларусь\nаг. Сцяпанкі, Жабінкаўскі раён (Степанковский c/c), Брэсцкая вобласць, Беларусь\nв. Збірагі, Брэсцкі раён (Чернинский c/c), Брэсцкая вобласць, Беларусь\nв. Чэрск, Брэсцкі раён (Домачевский c/c), Брэсцкая вобласць, Беларусь\nс. Дзівін [Дывін; Дывын; Дывэн], Кобрынскі раён (Дивинский c/c), Брэсцкая вобласць, Беларусь\nЖабінкаўскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь\nБрэсцкі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь\nКобрынскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь\nГэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 10.03.2020 19:01:48


★Авкт★[Бясплатна] даведацца значэнне імя на сайце Імёны Свету. Даведацца значэнне імя Авкт. Значэнне імя Авкт. Авкт значэнне імя. Паходжанне імя Авкт. Таямніца імя Авкт. Тлумачэнне імя Авкт. - Імёны Свету.\nГалоўная » Алфавіт імёнаў » Імя Авкт\nАвкт - у рускай мове, мужчынскае поўнае імя.\nАвкт, у рускай мове, мужчынскае поўнае імя.\nКраткое значение имени Авкт.\nЗначэння мужчынскага імя Авкт пакуль няма.\nКраткие формы имени Авкт:\nИнтерпретация значения букв имени Авкт.\nЛітара А ў імя Авкт: сімвал пачатку, жаданне пачынаць і ажыццяўляць, імкненне да фізічнага і духоўнага камфорту.\nЛітара В ў імя Авкт: камунікабельнасць, сувязь з жыццём, яднанне з прыродай. Творчая асоба, накіраваная ў будучыню.\nЛітара К ў імя Авкт: цягавітасць, якая адбываецца ад сілы духу, уменне захоўваць сакрэты, праніклівасць, жыццёвае крэда "усё ці нічога".\nЛітара Т ў імя Авкт: інтуітыўная, адчувальная, творчая асоба, шукальнік праўды, не заўсёды соразмеряющий жадання і магчымасці. Сімвал крыжа - напамін ўладальніку, што жыццё не бясконцая і не трэба адкладваць на заўтра тое, што можна зрабіць сёння, - дзейнічаць, выкарыстоўваючы кожную хвіліну эфектыўна.


09:57 20 чэрвеня 2021\n© Photo : Netflix (2019)\n11:54 14.01.2020 (абноўлена 12:07 14.01.2020) Атрымаць кароткую спасылку\nПаглядзець экранізацыю знакамітай кніжнай серыі ў беларускай агучцы можна на папулярным відэасэрвісе Netflix.\nМІНСК, 14 сту - Sputnik. Першая серыя нашумелага серыяла "Вядзьмар" з’явілася ў перакладзе на беларускую мову, паведамілі арганізатары праекта.\nПраект рэалізуе студыя агучкі Gavarun_by разам з МТГ "RэZэрвацыЯ", якая найперш вядома стварэннем і падтрымкай афіцыйных беларусізацый да камп’ютарных гульняў World of Tanks, World of Warships, Legends of Eisenwald, WarThunder.\nУ камандзе праекта дасведчаныя перакладчыкі, рэдактар, дыктары і гукарэжысёр. Пераклад ажыццяўляецца з першакрыніц, з улікам існуючых беларускіх версій кніжнай сагі пра "Вядзьмара".\nКаб паглядзець перакладзеныя серыі спатрэбіцца падпіска на Netflix і адмысловы медыяплэер, які арганізатары дасылаюць усім удзельнікам краўдфандынгу.\nАкрамя прагляду серыяла удзельнікі краўдфандынгавай кампаніі змогуць прачытаць кнігу "Вядзьмар. Апошняе жаданне" і згуляць у фэнтэзійную камп’ютарную гульню "Легенды Айзэнвальда" таксама на беларускай мове.\n"Вядзьмар"- цыкл кніг пісьменніка Анджэя Сапкоўскага. Камп'ютарная гульня па матывах твора выйшла ў свет у 2007 годзе. Кампанія Netflix абвясціла запуск серыяла ў 2017 годзе. Галоўную ролю ў серыяле выканаў Генры Кавіл - англійскі акцёр, які стаў вядомым дзякуючы ролі Супермэна ў фільмах "Ліга справядлівасці" і "Бэтмен супраць Супермэна".\nNetflix, Серыялы, Кіно


Водпуск для самаізаляцыі. Каму ён належыць? За растлумачэннямі «ЛВ» звярнуўся да галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Ляхавіцкага раёна — Ляховичи. Ляховичский вестник. Ляхавiцкi веснiк. Новости города Ляховичи Брестской области\nВодпуск для самаізаляцыі. Каму ён належыць? За растлумачэннямі «ЛВ» звярнуўся да галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Ляхавіцкага раёна\n19/01/2021 91 redakcyja\nДнямі ў рэдакцыю патэлефанавала ляхавічанка Валянціна Дыдышка і пацікавілася, ці прадаўжаюць падчас другой хвалі каранавіруса адпраўляць на самаізаляцыю кантактаў першага ўзроўню. Маўляў, захварэла адна з работніц, а на самаізаляцыю яе калег па кабінеце не адправілі.\nЗа растлумачэннямі «ЛВ» звярнуўся да галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Ляхавіцкага раёна Віталія Ціханава.\n– Згодна з пастановай Міністэрства аховы здароўя ад 2.10.2020 го-\nда № 81, распрацаваны крытэрыі, па якіх вызначаюць кантакты першага ўзроўню. У прыватнасці, імі лічацца тыя грамадзяне, хто пастаянна жыве ў адной кватэры ці доме з хворым на каранавірус. Калі размова ідзе пра школьнікаў ці студэнтаў, то іх кантактамі першага ўзроўню з’яўляюцца толькі суседзі па парце, а не ўвесь клас ці група. Такая ж гісторыя і з калегамі па працы. Калі вы ўвесь дзень знаходзіцеся ў адным кабінеце на адлегласці менш за метр без масак, то вы кантакт першага ўзроўню, калі не, то такім кантактам не з’яўляецеся. Пасля таго, як у чалавека пацвярджаецца каранавірус, у абавязковым парадку супрацоўнікі райЦГіЭ праводзяць эпідрасследаванне і вызначаюць кантакты першага ўзроўню. Да іх адносяцца члены сям’і, якія пражываюць у адной кватэры з тым, у каго дыягнаставаны COVID-19, – адзначыў Віталій Ціханаў.\nТаксама ён падкрэсліў, што сёння самаізаляцыя для кантактаў\nпершага ўзроўню складае дзесяць дзён з моманту апошніх зносін з хворым кавідам.\nЯшчэ адзін цікавы факт. Напрыклад, у сям’і з трох чалавек захварэла дзіця, значыць кантактамі першага ўзроўню будуць яго маці і бацька, якіх адправяць на самаізаляцыю. Аднак, калі праз некаторы час захварэе тая ж маці, то яе муж і дзіця зноў пойдуць на самаізаляцыю.\nУвогуле, што тычыцца каранавіруснай тэмы, то за апошні год адбыліся разнастайныя карэкціроўкі і змяненні, якія тычацца і прыняцця супрацьэпідэмічных мер, і рэжыму работы ўстаноў аховы здароўя, і заканадаўства аб працы, і іншых момантаў. Адно з апошніх змяненняў датуецца 8 студзеня 2021 года, калі ўступіў у сілу Указ № 512 «Аб змяненні Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь», якім унесены дапаўненні ў пункт 14 Указа № 143 «Аб падтрымцы эканомікі», што рэгулюе працоўныя адносіны.\nНапрыклад, цяпер наймальнікам дазволена адпраўляць работнікаў у аплачваемы водпуск для самаізаляцыі і адпускаць на бальнічны без звароту да ўрача. Разам з тым, неабходна ведаць, што месца самаізаляцыі вызначае ўрач, гэта можа быць гасцініца, санаторый і г. д. Важна і тое, што на гэты перыяд (яго працягласць вызначаецца па ўзгадненні бакоў – наймальніка і работніка) захоўваецца зарплата не ніжэй за тарыфную стаўку. Калектыўным дагаворам можа павялічвацца памер захоўваемага заробку. Дарэчы, такі механізм самаізаляцыі тычыцца толькі здаровых работнікаў. На тых, хто хварэе COVID-19, новаўвядзенне не распаўсюджваецца.\nНаймальнікі таксама маюць права адпускаць работнікаў, якія сябе дрэнна адчуваюць, на бальнічны тэрмінам да трох дзён без візіту да ўрача. Цяпер можна проста палячыцца дома і не ісці ў паліклініку за лістком непрацаздольнасці. Скарыстацца такой магчымасцю можна толькі тры дні (як запар, так і тры разы па адным дні), пакуль дзейнічае Указ. Майце на ўвазе, у такім выпадку зарплата не захоўваецца і тычыцца гэта ў першую чаргу бюджэтнікаў. У дакуменце ўказана, што захаванне сярэдняга заробку за перыяд вызвалення ад работы можа быць прадугледжана калектыўным дагаворам ці іншым лакальным актам небюджэтнай арганізацыі.\nУказам абумоўлена і права наймальніка аб’яўляць прастой, выкліканы неспрыяльным уздзеяннем эпідэміялагічнай сітуацыі на дзейнасць арганізацыі без абмежавання агульнай працягласці. Раней было прапісана: абмежаванне ў шэсць месяцаў на працягу каляндарнага года.\nАкрамя таго, падоўжаны дазвол на дастаўку (яго дзейнасць завершана яшчэ ў ліпені мінулага года) безрэцэптурных лякарстваў да 1.07.2021 года.\n← Ім па плячы манежы і арэны. Шэсць прызавых подыумаў прынёс ляхавічанам адкрыты рэспубліканскі турнір па лёгкай атлетыцы\nВ Барановичах водитель заправлялся за счет предприятия →\nВ Беларуси изменен порядок подачи и оформления документов для регистрации\n03/01/2021 redakcyja 0\n26/09/2017 redakcyja 0


Вячка Целеш: Целешы Дзякоўскія–1 — мая галінка радаводу | Волковыск.BY\nВячка Целеш: Целешы Дзякоўскія–1 — мая галінка радаводу\nПяць месяцаў таму, 22 ліпеня 2016 г. у Ваўкавыскай раённай бібліятэцы адбылася прэзентацыя кнігі нашага вядомага земляка — мастака, педагога, філакартыста, грамадскага дзеяча, члена саюзаў мастакоў Беларусі і Латвіі Вячкі Целеша «Адсюль наш род, тут мой прычал».\nМы працягваем знаёміць з рэцэнзіямі на кнігу. Гэтым разам будзе трэцяя і апошняя рэцэнзыя Віталя Карнелюка на кнігу ў часопісе “Герольд” № 20 за 2014 год.\nНа сённяшні час кнігі пра ўласныя радаводы перасталі быць рэдкасцю, як гэта было яшчэ гадоў дваццаць назад. І хаця большасць беларусаў мае ў сваіх радаводах сялянскія карані, ўвага да сямейнага мінулага стала расце. Інтарэс менавіта да такой гістарычнай літаратуры мае свае тлумачэнні.Публічнае раскрыццё “белых” і “цёмных” плямаў гісторыі, якое назіраецца апошнія дзесяцігоддзі, надала смеласці кожнаму аматару мінуўшчыны казаць пра тыя ці іншыя акалічнасці лёсаў сваіх сямейнікаў. Хаваць сямейнае паходжанне ці дачыненне да супярэчлівых падзей гісторыі ўжо не прыходзіцца. Калі ў 2001 г.грамадскае аб’яднанне “ Дыярыюш” абвесціла ў“ Нашай Ніве” конкурс “ Мой радавод: лёс сям’і ў ХХстагоддзі”, то сам змест такой прапановы на той час выглядаў навіною і чапляў адчуваннем сапраўдных адкрыццяў. І такія адкрыцці на мікраўзроўні, часам бачныя толькі самым шукальнікам сямейнай гісторыі, сапраўды рабіліся.\nЦяперашні чытач можа знайсці розныяпрыклады ўвагі да сваіх продкаў, занатаваныя нас таронках успамінаў, праектных даследаванняў, нарысаў. Са старонак даўно напісаных Янам Булгакам успамінаў “ Край дзіцячых гадоў”, што нядаўна пабачылі свет намаганнямі Тамары Вяршыдскай, мы вучымся бачыць і памятаць мясціны свайго дзяцінства і тых, хто вакол нас ад пачатку жыцця – нашых бацькоў.\nЗараз беларусы атрымалі яшчэ адзін узор ушанавання сямейнай мінуўшчыны. Гэта генеалагічнае даследаванне знакамітага беларускага мастака Вячкі Целеша.Грунтоўнае,ёмістае выданне ўбачыла свет ў менскім выдавецтве “ Кнігазбор”. Што знойдзе чытач на яго старонках, з бясконцай колькасцю розных чужых імёнаў, прозвішчаў, згадак ступеняўсваяцтва? Вялікая чужая сям’я, чужыя радасці, турботы і драмы, перакручанасць лёсаў людзей, дэталёва апісаныя асобныя эпізоды жыццёвага шляху таго ці іншага сваяка – усёгэта можа стварыць вельмі абмежаваную аўдыторыю чытачоў. Але думаецца, што будучыня ў гэтай кнігі іншая. Першы аргумент такой высновы – сам аўтар. На старонкахяго кнігі не проста сямейны летапіс разгалінаваны на 27 гісторый, дзе кожная адпавядаепэўнай галінцы радаводу. Гэта летапіс, дзе ёсць месца жыццяпісу самога мастака. Павялікім рахунку, кожны, хто будзе чытаць гэтую кнігу, будзе чытаць гісторыю Вячкі Целеша. Праз новыя факты яго жыцця і жыцця яго блізкага атачэння, мы даведваемся пра чараду падзей і пра той асяродак, ў якім фармавалася асоба майстра. Паколькі звесткі,змешчаныя ў кнізе, па-большасці унікальныя, то мы можам казаць пра гэтую кнігу, як пра каштоўную крыніцу аб жыцці і творчасці Вячкі Целеша, які воляй лёсу апынуўся ў Рызе,але не толькі не парваў сувязь з Беларуссю, хутчэй наадварот, увесь час ствараў,арганізоўваў, фармаваў гэтыя сувязі ўсёй сваёй працай.\nУ 2003 г. нам пашчасціла пазнаёміцца з аўтарам кнігі, як раз у перыяд, калі Вячка Целеш збіраў у Нацыянальным гістарычным архіве ў Горадні архіўныя звесткі прасваю родную веску Краснае (Краснае Сяло). Таму не выпадкова, што ў кнізе шмат архіўных спасылак.\nНельга не згадаць той факт, што Вячка Целеш славуты калекцыянер і аўтар вядомых, неаднаразова перавыдадзеных кніг пра беларускія гарады на старых паштоўках.Таму прыкладаў умення зацікавіць словам, прывабіць фактам на старонках чарговай кнігі яму не займаць. Кніга Вячкі Целеша мае адмысловую метадалогію, якая грунтуецца на спалучэнні як генеалагічных метадаў даследавання, так і ўласна гістарычных, скіраваных на высвятленне і адлюстраванне мінуўшчыны краю. У структуры кнігі вылучаны асобны раздзел, які знаёміць чытача з прадумовамі самога даследавання, асноўнымі крыніцамі і тымі задачамі, якія ставіў перад сабою даследчык. Гэтая частка кнігі па-свойму вельмі важная, бо дазваляе ўбачыць, што можа падштурхнуць да вывучэння ўласнай гісторыі.Асобнае месца ў кнізе займае раздзел “ Маё прозвішча”. Тут можна пазнаёміцца з рознымі версіямі паходжання прозвішча “Целеш”.\nАўтар спрабуе пачаць гісторыю сваёй роднай вёскі Краснае з сівой старажытнасці.Выкладзеная на дваццаці двух старонках гісторыя Краснага-Краснасельскага робіць аўтара летапісцам гэтага населенага пункту. Падкрэсліваючы ролю сваіх вядомых папярэднікаў – Зыгмунта Глогера, Міхала Федароўскага, Георгія Пеха, Міхася Чарняўскага, Валерыя Шаблюка, якія ўнеслі сваю лепту ў вывучэнне Краснасельскага краю – Вячка Целеш аб’ядноўвае знойдзеныя ім звесткі ў паслядоўнае гістарычнае апавяданне. Гэтая частка кнігі вельмі патрэбная як панарама для сямейнай гісторыі.\nЗвяртае на сябе ўвагу асноўны раздзел кнігі – радаводны. Аўтар слушна заўважыў пра складанасць даследавання сялянскай сямейнай гісторыі, якой амаль няма на старонках архіўных дакументаў. Вячка Целеш здолеў, па-магчымасці, пераадолець гэтую праблему цераз руплівы пошук самых розных звестак, злучыўшы на старонках сваёй кнігі 302 асобы з роду Целешаў.\nСамая сакральная частка радаводу “ Целешы Дзякоўскія – 1”. “Мая галінка радаводу” – з асобым пачуццём адзначыў у назве гэтага раздзелу аўтар. У гэтым раздзеле вельмі шмат інфармацыі пра самога Вячаслава Міхайлавіча, яго дзядуляў і бабуляў, бацькоў. Пры чытанні сямейнай гісторыі Целешаў неаднаразова сутыкаешся з каментарамі даследчыка адносна крокаў самога пошуку: вось ледзь не знайшоў помнік прадзеду, у наступны момант – адкрыў для сябе(!) факт другога шлюбу дзеда. Пагодзімся, што такія адкрыцці могуць чакаць кожнага, хто паглыбіцца ў гісторыю сваіх бліжэйшых сваякоў. Што казаць пра сваяцтва больш дальняе. Гісторыя асобных прадстаўнікоў “сваёй” галіны радаводу дазваляе Вячку Целешу аднаўляць цэлыя старонкі жыцця нетолькі канкрэтных людзей, але адпаведных гістарычных працэсаў і падзей. Насычаныя фактамі радаводныя апісанні Вячкі Целеша будуць запатрабаваныя пры даследаванні гісторыі Першай Сусветнай вайны, рэвалюцыі, жыцця пад польскай уладай у міжваенны перыяд, падзей Другой Сусветнай вайны, паваеннага жыцця, у тым ліку дзейнасці беларускага культурнага асяродка ў Рызе.\nУласнае жыццё мастака адлюстроўвае яго шлях да мастацтва. Сярод розных рэфлексій і ўспамінаў не можа не прывабіць гісторыя знаходжання новага вымаўлення імя мастака. Адзначым жаданне аўтара занатаваць тыя моманты жыцця, якія паспрыялі яго нацыянальнай самаіндэнтыфікацыі. Пашчасціла Вячку сустрэцца з Уладзімірам Караткевічам, Яўгенам Куліком, Уладзімірам Арловым. Кожная такая сустрэча – як паварот у жыцці. Пазней, ужо славуты мастак, педагог і грамадскі дзеяч, Вячка Целеш зрабіў свой дом у Рызе своеасаблівымі “пенатамі”, куды заходзілі вядомыя беларусы, каб пакінуць у “ Кнізе гасцей” свае аўтографы.\nЛёсы сваякоў, апісаныя Вячкай Целешам, вельмі розныя, але знаходзячы тыя ці іншыя факты, аўтар падкрэслена звяртае ўвагу на такія прыклады, што звязваюць яго дальніх і блізкіх сваякоў з беларускім нацыянальным рухам. Такая ўвага зразумелая, бо сам аўтар – вядомы грамадскі дзеяч беларусаў Латвіі. Мы можам пазнаёміцца з фактамі жыцця дзядзькі Уладзіміра Антонавіча Целеша. Перэпетыі жыцця зрабілі беларусаУладзіміра Целеша вязьнем сталінскага ГУЛАГу, вайскоўцам арміі генерала Андэрса, удзельнікам бітвы пад Монтэ-Касіна, сябрам Рады БНР, актывістам у суполцы беларусаў Канады. Сустрэча з дзядзькам Уладзімірам, па словах самога Вячкі Целеша, сталася для яго:\nадкрыццём іншага вольнага жыцця, развеяла міфы, якім частавала дома камуністычная прапаганда.\nАпавядаючы пра радавод, Вячка Целеш абавязкова пры нагодзе згадвае пра беларускія нацыянальныя рысы сваіх сваякоў. “ Нашы продкі былі уніятамі” – з асаблівым сэнсам падкрэслівае мастак. Ён жа ўспамінае словы свайго брата Вікенція пра навучанне ў польскай школе ў канцы 30-х г. ХХ ст:“\nЯкая ўвага з боку польскай улады была да вучняў, што запісываліся палякамі, каталікамі: у школе на перапынках ім бесплатна давалі гарбату і булачкі, а беларускім праваслаўным дзецям такой радасці не было”.\nВячка Целеш па-сапраўднаму радуецца, калі атрымлівае ад траюраднага брата Барыса ліст, напісаны па-беларуску, альбо калі апавядае пра Сяргея Целеша Канцавога, які пасля цэлага жыцця ў польскім асяродку “захаваў паэтычную душу, душу патрыёта-беларуса”,у якога засталася “любоў да роднай мовы, да зямлі беларускай, да Краснага Сяла”. Такая адметнасць Вячкавых даследаванняў можа быць узорнай.\nАглядаючы ўвесь тэкст кнігі Вячкі Целеша, разумееш, што знаёмішся не проста з вялікай беларускай сям’ёй, з родам Целешаў, раскіданым па вялікай колькасці краін, краёў і мясцінаў, але скрозь складзеныя аўтарам біяграмы, як бы з-за кулісаў назіраеш за чалавечымі радасцямі, турботамі, жахамі і надзеямі. Гэта і ёсць самое жыццё. Вячка Целеш, не ставячы перад сабою такую задачу, праз лёсы сваёй сям’і паказаў гісторыю беларусаў у ХХ стагоддзі.


Канвертаваць Албанскае Leke (ALL) і Кенійскіх шылінгаў (KES) : Калькулятар абменнага курсу\nАлбанскае Lek (ALL) і Кенійскі шылінг (KES) Курс валют пераўтварэнні калькулятар\nГэта Албанскае Lek і Кенійскі шылінг пераўтваральнік да цяперашняга часу з абменнымі курсамі з 22 люты 2020.\nКалі ласка, увядзіце суму, якую ў полі злева ад Албанскае Lek. Выкарыстоўвайце "абмен валют", каб зрабіць Кенійскі шылінг валюты па змаўчанні. Націсніце на Кенійскіх шылінгаў або Албанскае Leke канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nАлбанскае Lek гэта валюта, у Албанія (AL, ALB). Кенійскі шылінг гэта валюта, у Кенія (KE, KEN). Сімвал ALL можа быць запісаная L. Сімвал KES можа быць запісаная K Sh. Албанскае Lek дзеліцца на 100 qindarka (qintars). Кенійскі шылінг дзеліцца на 100 cents. Абменнага курсу Албанскае Lek Апошняе абнаўленне 22 люты 2020 ад Yahoo Finance. Абменнага курсу Кенійскі шылінг Апошняе абнаўленне 22 люты 2020 ад Yahoo Finance. ALL каэфіцыент мае 5 ўважаецца лічбаў. KES каэфіцыент мае 5 ўважаецца лічбаў.


Званок на Свабоду: “У якім калгасе даярка атрымлівае 700–800 даляраў?”\n23 кастрычнік 2007, 13:53\nВас чакаюць кнігі "Бібліятэкі Свабоды" з подпісамі аўтараў. Тэлефон “Свабоды” ў Менску 266-39-52 працуе 24 гадзіны на суткі. Нумар мабільнай сувязі для СМС-паведамленьняў: 8-029-391-22-24.\nВедаеце, так было добра! Ніхто ні на кога бруду ня ліў. Толькі даводзілі пра сваю партыю. І ніхто ні на кога не сказаў дрэннага, аж душа радавалася. А 30-га пайшла з унукамі на выбарчы ўчастак. Людзі, беларусы! Мы ад іх адстаем, як зямля ад неба!\nСпадар: “Кажуць, што Лукашэнка абразіў сваю нацыю, калі сказаў, што ў Бабруйску габрэі зрабілі з гораду сьвінарнік. Ён і пра Курапаты казаў, што там пахаваныя забітыя гамбурскія габрэі...”\n“Калісьці ў Вярхоўным Савеце казалі падобныя рэчы. І вельмі трапна казаў тады Зянон Пазьняк: вам бы пайсьці ў царкву, стаць на калені і пакаяцца. Гэта адзіны сродак пераадолець зло і ў вашых сэрцах і на гэтай зямлі”.\nМае добрыя сябры зь юнацтва габрэі заўсёды для мяне былі ўзорам вышэйпералічаных якасьцяў. Калі я зірнуў на твары расейскіх журналюг, то пабачыў усьмешкі падчас разважаньняў Лукашэнкі пра габрэйскі Бабруйск. А калі думаеш, колькі людзей пацярпелі за абразу прэзыдэнта, то ў галаву прыходзіць простая думка: больш абразіць прэзыдэнта, чым сам Лукашэнка, ніхто ня здатны”.\nКамэнтар эканаміста Кастуся Скуратовіча:


Каму адрасаваныя словы А.Лукашэнкі пра габрэяў?\n23 кастрычнік 2007, 17:25\nЮры Дракахруст, Прага Ізраільская газэта “Jerusalеm Post” піша, што лідэры габрэйскай супольнасьці Беларусі лічаць, што словы Аляксандра Лукашэнкі пра бытавыя асаблівасьці габрэяў былі своеасаблівым пасланьнем, адрасаваным прэзыдэнту Ірана Махмуду Ахмадзінэжаду, які вызначаецца дэманстратыўным антысэмітызмам.\nЛетась кіраўнік Беларусі наведаў Іран, сёлета ў траўні Ахмадзінэжад быў зь візытам у Беларусі. Менск і Тэгеран заяўляюць аб стратэгічным партнэрстве, за апошні год значна павялічыліся аб’ёмы беларуска-іранскага гандлю, падпісана пагадненьне аб эксплюатацыі Беларусьсю нафтавага радовішча ў Іране.\nІзраільская газэта цытуе неназванага лідэра габрэйскай супольнасьці Беларусі, на думку якога пасьля ўзмацненьня сувязяў паміж Менскам і Тэгеранам у Беларусі адчуваецца выразны антыізраільскі дух. Паводле суразмоўцы газэты, цяперашняя палітыка Беларусі і Расеі адносна Ірану вельмі нагадвае Мюнхэнскае пагадненьне 1938 году – супакойваньне Гітлера Францыяй і Вялікай Брытаніяй.\nРазам з тым цытаваны ў “Jerusalеm Post” габрэйскі беларускі дзяяч выказаў меркаваньне, што прыгаданае выказваньне кіраўніка Беларусі – праява не дзяржаўнага, а побытавага, “народнага” антысэмітызму. “Адзінае, што кепска, што гэта дэманструе прэзыдэнт краіны”, – сказаў суразмоўца газэты.\nРазам з тым “Jerusalеm Post” прыводзіць шэраг выказваньняў іншых дзеячоў габрэйскай супольнасьці Беларусі, якія не надаюць выказваньням Лукашэнкі аб габрэях вялікага значэньня. “Я на 100% упэўнены, што ён не разумеў, што гаворыць”, – гэтак пракамэнтаваў пасажы пра габрэяў з адказаў Лукашэнкі Максім Юдзін, кіраўнік габрэйскага цэнтру ў Менску.\nНа думку канадзкага дасьледчыка Франкліна Суорца, які жыў у Беларусі 10 гадоў, зьбіраючы фальклёр беларускіх габрэяў і працуючы над аднаўленьнем габрэйскіх могілак, узровень антысэмітызму ў Беларусі надзвычай нізкі: “На мой погляд, у параўнаньні зь іншымі краінамі рэгіёну – Літвой, Латвіяй, Эстоніяй, Украінай, Расеяй, Польшчай – у Беларусі вельмі няшмат антысэмітызму, і я б сказаў, што амаль няма бытавога антысэмітызму. Параўноўваючы з сваім жыцьцём у Квэбэку і нават з пазьнейшым жыцьцём у Вялікай Брытаніі, я магу сказаць, што Беларусь – гэта вельмі утульнае месца для габрэяў. За савецкім часам там быў пэўны інстытуцыянальны антысэмітызм. Але цяпер я ня бачу ніякіх прыкладаў гэтага.\nУ кожным паселішчы Беларусі, дзе былі забітыя габрэі, стаіць помнік, пастаўлены ўладамі. У кожным. За савецкім часам там была фармулёўка, што ён прысьвечаны мірным савецкім людзям, забітым фашыстамі. Але цяпер на новых помніках наўпрост напісана, што гэта былі габрэі, забітыя немцамі і іх памагатымі, пераважна літоўцамі і латышамі”.\n Дзярждэпартамэнт і Кангрэс ЗША крытыкуюць Лукашэнку за антысэміцкія выказваньні, 23.10.2007  Рэнэ ван дэр Ліндэн: “Лукашэнку варта было б папрасіць прабачэньня”, 22.10.2007  МЗС Беларусі: “Амбасадар Беларусі ў Ізраілі Ігар Ляшчэня ўжо ўсё сказаў”, 22.10.2007


Каментары да артыкула: Што Язэп Драздовіч рабіў на Сатурне? — новая серыя дакументальнага серыяла «Лабірынты» ВІДЭА\nШто Язэп Драздовіч рабіў на Сатурне? — новая серыя дакументальнага серыяла «Лабірынты» ВІДЭА\n04.05.2020 / 20:27\nСучасныя пабытовыя тэхналогіі прыходзяць з такіх даляў, што абываталю падаюцца трызненнем.\nТая самая GPS, якая ў вас працуе на тэлефоне, улічвае скрыўленне прасторы і запаволенне часу на паверхні Зямлі. Гэта частка той навукі, якая апісвае чорныя дзіры (можа падацца, што гэтыя дзіры ў прасторы, але яны хутчэй дзіры ў часе).\nА мы пра наш сусвет толькі пачалі нешта даведвацца. А колькі застаецца яшчэ! Які механізм удыхвае жыццё ў існае вакол? Ці існуе свабода волі, ці мы персанажы фільму? З чаго складаецца матэрыя і прастора? Наколькі законы прыроды з'яўляюцца законамі? Якія нашыя межы ў пазнанні/пераўтварэнні свету? ..... Па апошняму можна сказаць, што асноўная перашкода -- самаадключэнне мазгоў і адказ глядзець на свет.


Сацапытанне: Пра памежную зону з Беларуссю чуў толькі кожны трэці расіянін | euroradio.fm\nГалоўная / Сацапытанне: Пра памежную зону з Беларуссю чуў толькі кожны трэці расіянін\nСацапытанне: Пра памежную зону з Беларуссю чуў толькі кожны трэці расіянін\n17/02/2017 - 19:17\nАстатнія даведаліся пра яго ад сацыёлагаў.\nТолькі 32% расіян ведаюць або нешта чулі пра ўвядзенне рэжыму памежнай зоны на мяжы з Беларуссю. Астатнія 64% даведаліся пра гэта ад сацыёлагаў фонду "Грамадская думка" падчас сацапытання. Такія лічбы называе interfax.by. Апытанне праводзілася 11-12 лютага ў 104 населеных пунктах Расіі сярод 1500 жыхароў.\nТыя, хто ў курсе падзей, тлумачаць такое рашэнне наступнымі прычынамі: "спыніць увоз у Расію прадуктаў, забароненых расійскімі санкцыямі" і "абмежаваць паток мігрантаў з іншых краін" (па 5%).\nКожны чацвёрты апытаны (24%) мяркуе, што ўвядзенне памежнай зоны не паўплывае на расійска-беларускія адносіны. А вось 45% лічаць, што ўплыў будзе, прычым 34% з іх упэўненыя, што гэты ўплыў будзе адмоўным.\nАцаніць наступствы памежнай зоны на беларуска-расійскай мяжы не змог 31% удзельнікаў.\nацыёлагі спыталіся, ці врта ўводзіць паўнавартасны памежны кантроль на мяжы. 43% заявілі, што гэта было б правільным, 37% — што не, а 21 % не змог адказаць.\nЯк паведамлялася раней, з 7 лютага пачаў дзейнічаць загад дырэктара ФСБ Аляксандра Бортнікава пра ўсталяванне памежнай зоны на мяжы з Беларуссю. Яна ўводзіцца ў Пскоўскай, Смаленскай і Бранскай абласцях Расіі.\nСяргей Лаўроў і Уладзімір Макей. Фота: БЕЛТА\nУладзімір Макей запрошаны ў Маскву\nАндрэй Кабякоў. Фота: ria.ru\nАндрэй Кабякоў: Пры стварэнні ЕАЭС Расія паставіла воз наперадзе каня\nУводзіць кантроль на мяжы з Расіяй беларускія памежнікі пакуль не будуць\nЛукашэнка павіншаваў Пуціна з днём народзінаў\nВывозілі з Беларусі ў багажніку: як узбек з'ездзіў у Мінск на "Рок за Баброў"\nВенедыктаў: Да наступных выбараў Лукашэнка мусіць прыдумаць свой "Крым"\nДэпутаты Дзярждумы РФ абмяркуюць адмену роўмінгу з Беларуссю


04 чэрвень 2017, 18:10\nЯк варта ацэньваць зьяўленьне расейскамоўнай праграмы на Белсаце? Хто і як вызначае мову беларускіх мэдыяў? Што павінна і што не павінна дыктаваць дзяржава наконт моўнай палітыкі мэдыяў? Абмяркоўваюць шэф-рэдактар газэты «Наша ніва» Андрэй Дынько і заснавальнік парталу TUT.BY Юры Зісер.\nДракахруст: Тэлеканал «Белсат», які вяшчае з Польшчы, зьбіраецца адкрыць расейскамоўную праграму. Гэтае рашэньне выклікала гарачую дыскусію. Такую ж дыскусію спарадзіла ў свой час рашэньне адкрыць на «Нямецкай хвалі» беларускую праграму па-расейску. Насамрэч, спрэчкі і тады і зараз былі не адно пра гэтыя канкрэтныя невялікія праекты самі па сабе, а пра прынцыпы. Удзельнікі нашай перадачы — кіраўнікі адных з самых буйных прыватных мэдыя-праектаў у Беларусі. Але напачатку — усё ж пра новую расейскамоўную праграму Белсату. Вашае стаўленьне да гэтай ініцыятывы?\nДынько: Што да Белсату, то гэта прыклад таго, чым ёсьць дзяржаўныя сродкі масавай інфармацыі, дзе вырашальны чыньнік — гэта польскі чыноўнік, які не разумее асаблівасьцяў працэсу. У вас нізкія рэйтынгі? Як павысіць рэйтынгі? Ну давайце па-расейску будзем рабіць. Белсат мае пэўны імідж, пэўную нішу, ну і што там адна расейскамоўная праграма зьменіць? Нічога яна ня зьменіць, гэта абсурд. Тут пытаньне ў фармаце Белсату. Яны рабілі і робяць клясычны тэлеканал у эпоху інтэрнэту, калі аўдыторыя тэлеканалаў і значэньне тэлеканалаў звужаецца. Хай бы яны перайшлі ў YouTube працаваць, рабілі бы там ролікі. На дзьвюх мовах рабіце гэтыя ролікі, агучка і субтытры па-расейску вам павялічаць сабекошт на 5%, але вы будзеце мець дзьве вэрсіі. Але гэтага не робіцца, замест гэтага зьяўляецца рускамоўнае праграма, што па-мойму поўная дурасьць.\nДракахруст: І Юры, ваша ацэнка. Як вы ставіцеся да зьяўленьня такой праграмы ў межах Белсату?\n90% насельніцтва Беларусі ўсё ж такі размаўляе па-расейску\nЗісер: Я стаўлюся станоўча, бо больш, чым 90% насельніцтва Беларусі ўсё ж такі размаўляе па-расейску і зь беларускай мовай пасьля школы асабліва не сустракаліся, і таму Андрэй мае рацыю, што рэйтынгі падымуцца. Але Андрэй таксама мае рацыю ў тым, што там, відаць, няма дакладнай стратэгіі, польскае кіраўніцтва проста не разумее, што тут адбываецца, у іх нейкія свае стэрэатыпы, і яны проста не даюць магчымасьці беларусам рабіць тое, што яны хочуць. Таму посьпех будзе абмежаваны, у гэтым я з Андрэем салідарны.\nДракахруст: Я не зразумеў, чым абмежаваны посьпех? Але давайце мы пагаворым больш шырока. Андрэй сказаў, што кепска, калі дзяржава вырашае за СМІ. Але пытаньне аб мове вашых выданьняў вырашылі ўсё ж такі вы, а не дзяржава. Вынікі атрымаліся фактычна супрацьлеглыя. Так, на TUT.BY прысутнічаюць элемэнты на беларускай мове, на «Нашай Ніве» — элемэнты на расейскай мове. Але ў прынцыпе для ўсёй беларускай публікі «Наша Ніва» — гэта беларускамоўнае выданьне, а TUT.BY — расейскамоўнае. І калі вы прымалі рашэньне, якім будзе вашае выданьне, чым вы кіраваліся?\nНаша мэта — максымізацыя аўдыторыі\nЗісер: У нас усё вельмі проста. У нас няма аніякай зьнешняй падтрымкі, таму мы павінныя абапірацца толькі на даходы ад рэклямы, таму трэба максымізаваць аўдыторыю. І наша мэта — яе максымізацыя. Паколькі больш 90% аўдыторыі — расейскамоўныя, то мы вымушаныя ў асноўным арыентавацца на расейскамоўную аўдыторыю.\nДракахруст: Юры, а гэтая лічба — 90% — яна адкуль вынікае? Паводле перапісу ўсё ж не зусім так, паменш будзе.\nБеларускамоўным інтэрфейсам TUT.BY карыстаецца толькі каля 1.5% карыстальнікаў\nЗісер: Усё нават горш. Па нашым падлікам беларускамоўным інтэрфейсам TUT.BY карыстаецца толькі каля 1.5% карыстальнікаў. Магчыма, гэта таму, што ёсьць «Наша Ніва», дзе ёсьць толькі беларуская мова. Але мы насамрэч прытрымліваемся Канстытуцыі, дзе прапісанае дзьвюхмоўе. У нас партал дзьвюхмоўны. Ёсьць навіны, якія выходзяць і на расейскай. і на беларускай мовах адначасова. Ёсьць тэксты, якія выходзяць толькі на беларускай мове. Мы ніяк не абмяжоўваем журналістаў у выбары мовы.\nНу і, канешне, часам плакаць хочацца. Напрыклад, нядаўна быў цудоўны матэрыял, як беларус сустракаўся з чатырма прэзыдэнтамі ЗША і прывёз аднаго зь іх у Менск. 30 траўня быў гэты цудоўны артыкул. На расейскай мове яго б прачытала, напэўна, тысяч сто, а на беларускай яго ўсяго 10 000 чалавек прачытала. Проста крыўдна за працу.\nДракахруст: Андрэй, і ваш адказ. Калі вы прымалі рашэньне перайсьці ў беларускамоўнае выданьне, чым вы кіраваліся?\nДынько: Я прыйшоў у «Нашу Ніву», калі яна была ўжо сто гадоў да мяне, таму не мы выбіралі. Наша задача была працягваць традыцыю, толькі што кожнае наступнае пакаленьне рэдактараў «Нашай Нівы» выбірае нейкую сваю стратэгію, канцэпцыю напаўненьня яе зьместам, а ўмова застаецца.\nДракахруст: Юры ўжо прывёў дадзеныя па наведвальнасьці рускамоўнага тутбая і беларускамоўнага. У апошняга наведвальнасьць значна менш. Але я памятаю нейкі час была публікацыя на «Нашай Ніве» пасьля таго, як у газэты зьявілася расейскамоўная старонка. Паводле гэтых дадзеных атрымлівалася, што беларускамоўную старонку наведвалі значна больш, чым расейскамоўную таго ж самага выданьня. То бок атрымоўваецца, што справа ня толькі ў мове. Калі кіравацца лёгікай спадара Зісера, то павінна было б быць, што нават на «Нашай Ніве» людзі павінныя былі б хапацца за расейскамоўную старонку. Але гэтага не адбываецца. Чаму?\nКалі мы хочам зьмяніць сытуацыю, то мы мусім нешта рабіць для гэтага, яна сама сабой не зьменіцца\nДынько: Ёсьць два моманты. Па-першае, на TUT.BY стаіць па змаўчаньні расейскамоўны інтэрфэйс. Калі вы паставіце беларускамоўны па змаўчаньні, то людзі будуць карыстацца гэтым беларускамоўным інтэрфэйсам. Калі будуць унутры артыкул па-расейскаму, але калі назвы рубрык, напрыклад, будуць па-беларуску ці нейкія яшчэ тэхнічныя надпісы, людзі будуць гэтым карыстацца.\nТое самае на Хартыі. Калі па змаўчаньні стаіць расейская мова, яны не будуць нічога зьмяняць спэцыяльна. Гэта як «лёгіка кефіру»: калі чалавек прыходзіць у краму, ён бярэ той кефір, які там ёсьць. Ёсьць «Савушкин продукт», ён бярэ «Савушкин продукт». Няма яго — бярэ «Полацкае малако». Ён не будзе ісьці ў іншую краму, каб купіць іншы кефір. Вельмі мала спажыўцоў, якія пойдуць у іншую краму па іншы кефір.\nАле другі момант у тым, што «Наша Ніва» арыентаваная на тых людзей, якія хочуць чытаць па-беларуску. І тут бяз розьніцы, расейскамоўная вэрсія ці беларускамоўная на НН — яны абедзьве арыентаваныя на тых людзей, якія хочуць чытаць па-беларуску. І таму гэтыя людзі ідуць на «Нашу Ніву».\nМатэрыялы нашай расейскамоўнай вэрсіі перакладзеныя з беларускай мовы, там калькаў шмат, яны зьяўляюцца, бо мы спачатку пішам па-беларуску, а потым ужо перакладаем на расейскую. І гэта пытаньне таго, чаго мы хочам дасягнуць. За апошнія 25 гадоў Беларусь русыфікавалі ўжо амаль цалкам. Цяпер беларуская мова ў Менску, у гарадах практычна нідзе не гучыць па-за межамі кватэраў. Але пытаньне ў тым, ці мы ўспрымаем гэту сытуацыю як нармальную? Калі мы хочам яе зьмяніць, то мы мусім нешта рабіць для гэтага, яна сама сабой не зьменіцца. Мусіць быць дзеяньне — толькі дзеяньне зьмяняе.\nДракахруст: Вось як раз пытаньне наконт дзеяньняў. Варта сказаць, што ў гісторыі такая моўная сытуацыя зусім не ўнікальная. Напрыклад, у 1918 годзе Чэхаславаччына набыла незалежнасьць, тады прынамсі ў Празе, прынамсі сярод інтэлігенцыі вельмі шмат людзей гаварыла па-нямецку. Вялікі Кафка, які, дарэчы, ведаў чэскую мову, але пісаў толькі па-нямецку. Але калі прыйшла новая ўлада, чэхаславацкая ўлада, друк у гэтай краіне паціху стаў чэскім.\nІншы прыклад — Ізраіль. На іўрыце пры ўтварэньні гэтай дзяржавы амаль ніхто ўвогуле не гаварыў. Людзі гаварылі на ідзеш, на іншых мовах, але зараз там усё выдаецца на іўрыце, і магчыма гэта было зроблена ў тым ліку і дзеяньнямі дзяржавы. Вось сказала бы вам дзяржава зрабіць старонку беларускай, вы б зрабілі, Юры?\nКаб вы ведалі, як шмат людзей незадаволеныя, калі мы раз на год у дзень роднай мовы ўключаем аўтаматычна для ўсіх беларускамоўны інтэрфэйс\nЗісер: У нас у тэкстах навінаў ёсьць і беларускія кавалкі. Мы ж бярэм тэкст і інтэрвію на тых мовах, на якіх размаўляюць пэрсанажы. Мы нічога не перакладаем, у нас проста няма на гэта часу, бо нікому не патрэбныя ўчорашнія навіны. Я ўжо не кажу пра грошы, часу няма. І дарэчы, раз на год у дзень роднай мовы беларускамоўны інтэрфэйс уключаецца аўтаматычна для ўсіх. І каб вы ведалі, як шмат людзей незадаволеныя.\nДракахруст: Юры, а калі б дзяржава загадала, што любое выданьне ў Беларусі павінна быць па-беларуску. Ці моцна б гэта зьмяніла вашую аўдыторыю?\nКалыханкі большасьці сучасных беларусаў іх маці сьпявалі па-расейску\nЗісер: Вы ведаеце, людзі сышлі б проста на іншыя рэсурсы. Гэта пытаньне зручнасьці. Так, у мовы шмат функцыяў, але асноўная — гэта камунікацыя. Чалавек любіць чытаць на той мове, якую лічыць матчынай мовай. І калыханкі большасьці сучасных беларусаў іх маці сьпявалі па-расейску. І гэта трэба ўлічваць.\nМэта такая ёсьць, і мэта вельмі высакародная. Трэба ўкараняць беларускую мову, трэба яе падтрымліваць. І мы таксама гэтым займаемся, былі цэлы год заняткі беларускай мовы. Але мы не можам сабе гэта дазволіць як самамэту. Мы ўсё ж рэсурс навінаў.\nДракахруст: Андрэй, вы прыгадалі кефір, а я прыгадаў цікавы артыкул, які пэўны час таму апублікаваў вядомы дасьледчык, аўтар тэорыі чорнага лебедзя Насім Талеб. Гэта артыкул пра ролю меншасьцяў. І ён распавядае пра сытуацыю ў Злучаных Штатах, што там ёсьць вельмі невялікая мусульманская меншасьць. Мусульмане спажываюць халяльныя прадукты (асаблівым чынам прыгатаваныя). Мусульман там выразная меншасьць. Але яны вельмі матываваныя, каб прадукты былі толькі халяльныя. А астатнім няма розьніцы.\nІ ў выніку дзеяньняў, патрэбаў гэтай матываванай меншасьці халяльнымі зрабіліся ледзь не сто адсоткаў прадуктаў. І вось Талеб распавядае, як меншасьць можа фактычна заваяваць большасьць, можа накінуць большасьці свае каштоўнасьці, бо яна вельмі матываваная, а большасьці па вялікаму рахунку ўсё роўна. Гэтак жа і ў Беларусі — гэтыя 90%, пра якіх кажа спадар Зісер, яны ж усе ведаюць беларускую мову. Дык вось калі гэты мэханізм, апісаны Талебам, працуе, а калі не працуе?\nЗрабіце спачатку, каб генэралы загаварылі па-беларуску, тады і СМІ самі пераарыентуюцца\nДынько: Па-першае, калі мы закідаем папрокі Тутбаю, то гэта пытаньні не да Зісера, а ў першую чаргу да беларускай дзяржавы. Не прыватнікі, а дзяржава павінная гэта вызначаць, і палітыка мусіць быць комплексная. Нельга сказаць, што СМІ павінны быць па-беларуску, калі ў нас генэралы гавораць па-расейску.\nЗрабіце спачатку, каб генэралы загаварылі па-беларуску, тады і СМІ самі пераарыентуюцца. Тут гаворка не пра загады, а пра палітыку спрыяньня, пра палітыку пазытыўнай дыскрымінацыі. Беларускамоўныя таксама вельмі моцна ўплываюць на грамадзтва, таму што яны актыўныя. Іх можа няшмат, але яны актыўныя, яны пішуць, яны патрабуюць, яны адчуваюць сваё маральнае права. І адчуваюць яны сваё маральнае права, бо яно ў іх ёсьць, бо гэта пытаньне справядлівасьці.\nКалі Юры кажа, што зараз беларускія матулі сьпяваюць дзецям калыханкі па-расейску, а вось яшчэ ў 60-70 гадах сьпявалі па-беларуску. А пасьля таталітарная дзяржава ўзяла і перавяла людзей на іншую мову.\nЦі не дае гэта нам маральнае права прэтэндаваць, каб усё ж такі мы вярнулі, можа ўжо не матчынай, а бабчынай мове, але вярнулі ёй месца, якое яна мела. Бо не павінная мова, на якой тут сотні гадоў гаварылі, не павінная зьнікаць, гэта пытаньне справядлівасьці.\nА па-другое, гэта яшчэ пытаньне нацыянальнай бясьпекі — мова. Рана ці позна той ці іншы кіраўнік Расеі на тым ці іншым гістарычным этапе паспрабуе анэксаваць расейскамоўныя тэрыторыі, што мяжуюць з Расеяй. І каб гэтага не стала, Беларусь павінная гаварыць па-беларуску. Яна і па-расейску, і па-ангельску няхай адначасова гаворыць. Так вось Казахстан, напрыклад, спрабуе зараз зрабіць.\nАле беларуская мова не павінна быць замест іншых моваў, яна павінна быць у дадатак да іншых моваў. Так каталёнцы цяпер робяць. Каталёнскі прыклад нацыянальнага і моўнага адраджэньня — гэта той прыклад, які для мяне ўзор. Беларусь павінна ісьці той самай дарогай. Раз мы будуем дзяржаву, значыць мы будуем, у тым ліку і ў моўным пытаньні.\nДракахруст: Юры, зараз да вас тое ж пытаньне — пра гэты прыклад Талеба, пра яго аналіз. Ён, канешне, прыгожы, але справа ў тым, што на адзін прыклад, калі меншасьць навязвае свае каштоўнасьці, свае прынцыпы, хіба ня 10 ці 100 адваротных. Беларуская сытуацыя падобная да тую, якую апісаў Талеб? І калі не, то чаму?\nМова — частка нас\nЗісер: Перайсьці на халяльнае мяса вельмі проста, гэта можна зрабіць за адзін дзень, бо яно нічым не горш за нехаляльнае. А каб зьмяніць мову — патрэбныя дзесяцігодзьдзі, калі не стагодзьдзі. Трэба, каб тры пакаленьні зьмяніліся, каб нашы генэралы загаварылі па-беларуску і пачынаць трэба наўпрост з дзіцячага садку, са школы. Павінна быць комплексная дзяржаўная праграма, і гэта не можа быць зроблена гвалтоўнай зьменай мовы СМІ па нейкім загадзе. Бо мова — частка нас.\nІ невыпадкова, што Зянон Пазьняк у 1994 годзе атрымаў усяго некалькі адсоткаў — гэта як раз была тая аўдыторыя, якая была гатова перайсьці на беларускую мову, астатнія былі проста не гатовыя. І я магу прыводзіць шмат прыкладаў, проста не хачу займаць час, як людзі рэагуюць, калі да іх зьвяртаесься па-беларуску.\nДракахруст: Юры, але тут справа менавіта ў дзеяньнях дзяржавы ці ў нейкіх рынкавых мэханізмах, якія працуюць альбо не працуюць? Бо ў сытуацыі халяля ў ЗША не дзяржава вырашала, а рынкавыя субʼекты, такія як вы, альбо «Наша Ніва», яны проста прымалі такія рашэньні, хаця гэта трэба было толькі некалькі адсоткам іх спажыўцоў.\nКалі б дзяржава загадала нам перайсьці на беларускую, дык дзяржава нас гэтым бы і зьнішчыла б\nЗісер: Калі б дзяржава загадала нам перайсьці на беларускую, дык дзяржава нас гэтым бы і зьнішчыла б. Бо нам дастаткова згубіць некалькі дзесяткаў адсоткаў аўдыторыі, і ніхто не будзе замаўляць у нас рэкляму. Людзі сыдуць на mail.ru замаўляць, на yandex, і аўдыторыя пяройдзе да іх. Пры пераходзе на беларускую мову, у нас аўдыторыя ўпадзе ў некалькі разоў. Няхай не ў 10 разоў, не ў 50, але ўпадзе. Мы проста гэтага не можам дазволіць сабе, дзяржава нас тым самым проста закрые.\nГэта нельга зрабіць у адзін момант, бо гэта зьвязана са звычкамі, якія ўкараніліся ў сьвядомасьці і падсьвядомасьці людзей. Мова ня можа быць зьмененая па загадзе, гэта нонсэнс.\nІ калі ўзгадаць Ізраіль, то так — там было ўсё ня проста, размаўлялі на ўсіх мовах. Але калі была шасьцідзённая вайна 1967 году, ў краіне паднялася такая хваля патрыятызму, што людзі самі масава перайшлі на іўрыт. А паглядзім на Ўкраіну 2014 году, дзе ўкраінскую мову ведаюць амаль усе, а для васьмі вобласьцяў на захадзе ўкраінская мова родная. І чамусьці ў іх такога не адбылося — яны працягваюць размаўляць па-расейску, глядзець расейскамоўныя каналы. Нават вайна не выклікала гэтай пераарыентацыі на ўкраінскую мову. То бок нават у лепшых умовах, чым у Беларусі, гэта вельмі складана. Ну і агульнасусьветныя тэндэнцыі — з-за глябалізацыі колькасьць моваў сьвету памяншаецца, і гэтай тэндэнцыі супрацьстаяць вельмі цяжка.\nДракахруст: Андрэй, вы ўжо казалі пра расейскую пагрозу, і з вашага пункту гледжаньня штык ідзе за мовай. Але калі мы паглядзім дадзеныя Gemius па беларускай мэдыйнай сытуацыі — што глядзяць, слухаюць, чытаюць, клікаюць беларусы ў інтэрнэце ў масавым маштабе? На першым месцы mail.ru, потым Yandex ці VK, трэцяе месца — TUT.BY. Ну вось перавядзем мы TUT.BY на беларускую. І хто тады акажацца на трэцім месцы? Баюся, што нейкае.ru. Дык не адказваецца, што ў масавым маштабе супрацьвага «рускаму сьвету» ў Беларусі — гэта расейскамоўны TUT.BY?\nЗаслугу Тутбая нельга недаацаніць у тым, што ён робіць для фармаваньня нацыянальнай сьвядомасьці, палітычнай сьвядомасьці\nДынько: Я з гэтым не спрачаюся. Заслугу Тутбая нельга недаацаніць у тым, што ён робіць для фармаваньня нацыянальнай сьвядомасьці, палітычнай сьвядомасьці. У гэтым сэнсе Тутбай сваім прафэсіяналізмам, сваёй адданасьцю прафэсіі робіць проста калясальную рэч. Мы маем шмат газэтаў, якія ўжо даўно страцілі ўсялякі ўплыў, а Тутбай робіць нашмат больш за іх, я абсалютна не спрачаюся.\nАле калі мы хочам нешта мяняць, то мы павінны думаць, як мы можам гэта зьмяніць. Зьмяняць можна, дзяржава можа мяняць. Дынько аднаму, Дракахрусту аднаму ці адной тэлепраграме гэта не пад сілу, але калі ёсьць комплексная дзяржаўная палітыка, то гэта цалкам рэальна. Мне здаецца, што часам некаторымі народ успрымаецца, як нейкая тупая маса. Ня трэба яго недаацэньваць. У нашым народзе ёсьць і патрыятызм, і жаданьне больш гаварыць па-беларуску, і сацыёлягі гэта пацьвярджаюць.\nНекалькі разоў было дасьледаванае гэта пытаньне, і больш за 50% кажуць, што яны хацелі бы больш беларускай мовы ў СМІ. Калі Юры кажа, што, калі нам загадаюць перайсьці на беларускую мову, то Тутбай лясне і прайграе і выйграюць mail.ru і Yandex. Але вось цяпер ва Ўкраіне закрылі Yandex, і што? Выжыла Ўкраіна, не ўпала неба на зямлю, і мясцовыя тамтэйшыя Тутбаі таксама не закрываюцца ад таго, што там ВКонтакте закрылі. Калі мэта ўмацаваньня нашай дзяржавы, нашай супольнасьці, то любыя ўмовы могуць быць добрыя. І мусіць быць мэта.\nДракахруст: Юры, да формулы Андрэя — калі мы хочам нешта мяняць, то мы мусім мяняць. А што вы гатовы зьмяніць? Вось беларуская мова зараз больш прысутнічае ці менш прысутнічае на партале? І ўвогуле — а на што яна вам на Тутбаі?\nЗісер: У тым ліку для прасоўваньня беларускай мовы, нас гэта таксама хвалюе. І мы ахвотна пішам на беларускай мове. Калі наш аўтар піша на беларускай мове, мы яго так і даем.\nДракахруст: А ці робіце вы нейкія адмысловыя крокі для таго, каб беларускай мовы было больш, ці вы лічыце, што гэта не трэба? Можа вы лічыце, што трэба нешта зьмяняць, як кажа Андрэй, але не гэта?\n«Наша Ніва» — гэта наш нацыянальны скарб\nЗісер: У нас няма такой задачы. Гэта проста не ўваходзіць у лік нашых прыярытэтных задачаў. То бок яно, зразумела, але мы не можам нічога рабіць, што зьмяншае ахоп нашай аўдыторыі. Гэта наш прынцып. А так мы робім і імпрэзы ў галерэі TUT.BY, і гэтыя курсы моўныя, і пераключаем у дзень мовы інтэрфэйс, і тэксты ёсьць увесь час па-беларуску. Пры гэтым яны ў большай прапорцыі, чым рэальны адсотак беларускамоўнай аўдыторыі.\nІ я ў сваю чаргу захапляюся тым, што робіць Андрэй Дынько, дзякуй вам, Андрэй, за добрыя словы. «Наша Ніва» — гэта наш нацыянальны скарб, ён павінна разьвівацца і папулярызаваць беларускую мову. Пераклад, дарэчы, праблему не вырашае, бо беларускамоўнаму чытачу патрэбныя іншыя тэксты, іншыя навіны, можа нават увогуле не навіны.\nДракахруст: Мяркую, што спрэчкі вакол рашэньня аб стварэньні расейскамоўнай перадачы на Белсаце ў значнай ступені абумоўленыя тым, што размова ідзе пра замежныя, эўрапейскія СМІ для Беларусі. У самой Беларусі апошнім часам зьявіўся шэраг вельмі цікавых мэдыйных праектаў, створаных маладымі людзьмі, «дзецьмі незалежнасьці» — КУКУ, Сіцідог, Большой. І робяцца яны на расейскай мове і ніхто іх асабліва не папракае. Чаму ж замежнікі мусяць рабіць іншы выбар, чым, скажам, беларуска Саша Раманава?\nЯ адчуваю маральную і інтэлектуальную блізкасьць з Юрыям Зісерам\nДынько: Раманава сама заяўляла, што КУКУ робіцца дзеля грошай. А Белсат у сваёй задуме быў дзеля каштоўнасьцяў. І ў гэтым сэнсе глядач можа сказаць — што ж у вас за каштоўнасьці, калі вы за грошы можаце і мову памяняць. Што дасьць гэтая рускамоўная праграма для Белсата? Гэта ні ў сэнсе фінансавым, ні ў сэнсе практычным не дасьць нічога.\nЯ кажу — перакладайце свае праграмы паралельна на расейскую мову і выстаўляйце ў YouTube. Гэта вам павялічыць бюджэт на 5% і вы будзеце мець дзьве вэрсіі. Гэта што да Белсату.\nА што агулам да нашай гутаркі, то, Юры, я ў вашай пастаноўцы пытаньняў пабачыў спробу сутыкнуць нас ілбамі з Юрыем Зісерам, а мы ўсё ўпарта не хочам сутыкацца. Таму што я, напрыклад, адчуваю маральную і інтэлектуальную блізкасьць з Юрыям Зісерам. Мала людзей у Беларусі, зь кім я такое адчуваю. І гэта, мне падаецца, важная аснова.\nВось Зісер — чалавек, які прыехаў у Беларусь ужо ў сталым веку, і ён робіць Тутбай па-расейску, а я раблю «Нашу Ніву» па-беларуску, мы вельмі блізкія, і гэта ёсьць аснова для будучыні. І мы павінны рабіць нейкія наступныя крокі, каб яшчэ больш збліжацца. Толькі гэтыя крокі мусяць быць асьцярожныя.\nМы ня можам ніякіх загадаў рабіць у гэтай сфэры, мы не можам сказаць, што з заўтрашняга дня мы мяняем мову, гэта ніколі не будзе рэальнасьцю. Але што мы мусім рабіць? Мы мусім мець ясны плян, што заўтра мы зробім маленькі крок, пасьлязаўтра яшчэ адзін, і так у рэшце праз 10 гадоў, праз 20, праз 30 гадоў мы зробім нашую краіну лепшай. Дзякуючы гэтым маленькім крокам, мы станем яшчэ бліжэйшымі, яшчэ больш салідарнымі. Вось так я бачу моўную палітыку, якая павінна быць у нашых СМІ.\nДракахруст: Юры, ну і ваш крытычны выпад у мой адрас, пра тое, як я вас сутыкаў ілбамі?\nМне вельмі сымпатычная «Наша ніва», і добра, што ёсьць разнастайнасьць моваў, падыходаў, пазыцыяў\nЗісер: Ня ведаю, па-мойму, усё было добра, і ў асноўным мы згодны з Андрэем па ўсіх пазыцыях. Мне вельмі сымпатычная «Наша ніва», і добра, што ёсьць разнастайнасьць моваў, падыходаў, пазыцыяў. Гэта, уласна, плюралізм у мэдыя. Для краіны гэты вельмі важна і патрэбна. Задача адраджэньня нацыянальнай мовы вельмі важная, і мы ўсе будзем рабіць належны ўнёсак.\nТэлеканал «Белсат» запускае перадачу па-расейску