IV fəsil. AZƏRBAYCAN DİLİNİN ƏMƏLƏ GƏLMƏSİ (e.ə. IV əsr - e. V əsri) - M Ü n d ə r I c a t bir neçə söz\nAZƏRBAYCAN DİLİNİN ƏMƏLƏ GƏLMƏSİ (e.ə. IV əsr - e. V əsri)\nAlbaniya. Alban (Aran) dili\nAlban dövlətinin yaranması. Etnik tərkib və dil məsələləri\nAlban (aran) dili\nAlbaniyanın digər türk tayfaları\nAtropatena. Atropatenalıların dili haqqında\nAZƏRBAYCAN DİLİNİN ƏMƏLƏ GƏLMƏSİ\n(e.ə.IV əsr - e.V əsri)\nALBANİYA. ALBAN (ARAN) DİLİ\nAlbanlar haqqında ilk mə’lumat e.ə.IV əsrə aiddir. Arrian (II əsr) Qavqamel döyüşündən (e.ə.331-ci il) bəhs edərkən İran ordusunda albanların da iştirak etdiyini göstərir. Tarixçilər bu cür yazılardan belə bir qənaətə gəlmişlər ki, artıq e.ə. IV əsrdə Alban dövləti var idi. Paytaxtı əvvəllər Qəbələ (yunan mənbələrində Kabalaka), sonralar Bərdə (erməni mənbələrində Partav) şəhəri olmuşdur. Dağıstana qatılmış Samur-Dərbəndarası bölgə, Ermənistana qatılmış Zəngəzur və Göyçə mahalları da daxil olmaqla indiki şimali Azərbaycan əraziləri Albaniya dövlətinə mənsub idi, lakin Kürlə Arazın qovuşduğu yerdən Xəzərə qədərki hissənin cənubu və Naxçıvan ərazisi əvvəllər Madaya, sonralar Atropatena dövlətinə aid olmuşdur.\nAlbaniya - albanların yaşadığı ölkə mə’nasındadır. Sözün əsasında ‘alban’ etnonimi durur. Lakin bir çoxları ‘Albaniya’nı etnotoponim deyil, sadəcə toponim hesab etmişlər. Bu fikir ona görə yanlışdır ki, Albaniyada özünü «alban» adlandıran tayfa var idi və bu tayfa ölkədə aparıcı rola malik idi. Əks halda ölkə onun adı ilə Albaniya adlanmazdı. Təbii ki, çarlıq edən sülalə də bu tayfadan olmuşdur. F.C.Məmmədova ayrıca alban etnosu olduğunu göstərən faktlar müəyyən etmişdir.(49; 362)\nBir fərziyyəyə görə, albanlar bu əraziyə gəlmədir. Lakin onların nə vaxt gəldikləri barədə mə’umat yoxdur. Bə’zi mülahizələrə görə, onlar sakların bir qoludur və saklarla gəlmişlər. Türk alimləri F.Kırzıoğlu və Şükri Kaya onların e.ə. VII əsrdə saklarla gəldiyini söyləmişlər. Bu fikrin təsdiqi üçün qeyd olunur ki, Orta Asiya və Qazaxıstanda ‘alban’ adlı tayfalar vardır və digər cəhətdən, sakların ən qədim ərazilərində alban adı ilə bağlı toponimlərə rast gəlmək olur. Strabon və Kalankatuklu Moisey isə albanları Qafqazın yerli əhalisi saymışlar, onu şimal əhalisi ilə əlaqələndirmişlər «Şimal əhalisi» dedikdə türklər nəzərdə tutulur. Alban tarixçisi albanları Yafəs nəslindən saymaqla köklü yerli hesab etmişdir. (7; 15) Biz bu fikrin əsaslı olduğunu bildiririk. Çünki Mərkəzi Asiyadan qərbə hərəkət etmiş tayfaların, demək olar ki, hamısı vaxtilə qərbdən gedənlərdir. Qərbdə və şərqdə yaşayan eyni adlı tayfaların ayrıldığı ilk ərazi Ön Asiyadır və bu fikir prinsip e’tibarilə bütün hallarda özünü doğruldur. Albanlar Yuxarı Azərbaycanın əzəli sakinləri olmuşlar. Onların «Bibliya» kitabına düşməsi də təsadüfi deyildir.\nEtnik əlaqələrin dəqiqləşdirilməsində geneoloji əfsanələrin roluna xüsusi diqqət yetirən Ç.Qaraşarlı yazır: «Bulqarların ulu əcdadı... X əsr türk şəcərəsində Alp adlanır. Alp Nuhun oğlu Yafətin üç oğlundan biri hesab edilir. Digər iki qardaş həmin şəcərədə Türk və Kimer adlanır.Türk və Kimer konkret qohum xalqları - türkləri və qədim kimerləri təmsil etdiyi kimi, Alp da, sözsüz, müəyyən bir qohum xalqı təmsil edirdi. Həmin mənbədə Alp bulqarların əcdadı hesab edilir. Albanlarla bulqarlar arasındakı mə’lum əlaqələri (Ketari - Kedar və s.) nəzərə alsaq, Alpın bilavasitə albanları təmsil etməsi aşağıdakı müqayisələrin işığında daha aydın görünür: «Alban tarixi» əsərində albanların Ketaridən törəməsi və ketari nəsillərinin həm də şimalda yaşaması haqda mə’lumat ilə bulqarların Şimali Qafqazda sakin olması və onların tərkibində kedar adlı tayfanın olması, Albaniyanın digər əsas tayfası olmuş qarqarların da bulqar mənşəli olub Albaniya ərazisinə şimaldan gəlməsi; «Alban» yer adının Şimali Qafqazda da müşahidə olunması və s.» (41; 179) Bu təəssürat əfsanədən alınsa da, elmi axtarışların nəticələri ilə uyğundur. Bütün tarixi izlər albanların, kimmerlərin və qarqarların türkdilli qohum tayfalar olduğunu təsdiq edir.\nKimmer, skit və sakların e.ə. VII əsrdə bu ərazidə məskunlaşması, erkən tayfa birlikləri və s. haqqında tarixin çox xəsisliklə verdiyi mə’lumat ümumiləşdirilərək göstərilir ki, artıq «e.ə. IV əsrdə Albaniyada vahid dövlət qurumunun bərqərar olmasını söyləmək olar».(2; 152)\nPlutarx albanları ən cəsur xalq kimi təsvir edir. Strabon albanlar haqqında «gözəlliyi və boyunun ucalığı ilə fərqlənir», Dionisi Perieget «döyüşkən albanlar», Yevstrafiya «albanlar döyüşkən xalqdır», Rufi Fest «coşqun alban» ifadələrini işlətmişdir.\nStrabonun mə’lumatına görə, albanlar daha çox Aya sitayiş etmiş və İberiya sərhədində onların mə’bədi olmuşdur. Gürcüstan ilə Qazax rayonu arasında Aveydağ yerləşir və C.Rüstəmovun arxeoloji axtarışları nəticəsində mə’lum olmuşdur ki, burada alban xristian mə’bədinin qalıqları vardır. Adətən xristian mə’bədləri əvvəlki (bütpərəstlik) mə’bədlərinin yerində yaradılırdı. Aveydağ sözünün özü də təxmin etməyə imkan verir ki, albanların Ay mə’bədi burada imiş. Q.Qeybullayev Avey sözündə metateza olduğunu, sözün əslində ‘Avey’ yox, ‘Ayev’ (‘Ay ev’ Ayevdağ) olduğunu əsaslandırmışdır. Və müəyyən edilmişdir ki, ümumən türklərdə Aya sitayiş qədim dövrlərdə geniş yayılmışdır. Qədim türklərdə ‘Ay tənqri’ ifadəsi (‘Ay-allah’) vardır; V.V.Radlov altaylarda «Ay moko» (‘möhkəm Ay’) əfsanəsini qeydə almışdır və s. Lakin Albaniyada çox müxtəlif tayfalar var idi, Strabon Albaniyada 26 müxtəlif dildə danışıldığını qeyd etmişdir. (8; 21) Ümumi mənzərəni müəyyənləşdirmək üçün, mənbələr aydın mə’lumat verməsə də, həmin tayfaları, onların dil mənsubiyyətini öyrənmək lazım gəlir.\nHeç şübhəsiz, ölkədə aparıcı tayfa albanlar idi, lakin başqa türkdilli və eyni zamanda Qafqaz və irandilli əhali də yaşayırdı. 60-cılar hərəkatının nümayəndələrinə qədər, demək olar ki, bütün tarixçilər - A.Q.Şanidze, Q.A.Melikişvili, İ.M.Dyakonov, K.V.Trever, S.T.Yeremyan, A.P.Novoseltsev, Q.A.Klimov, İ.H.Əliyev, F.Məmmədova və b. yerli əhalini qafqazdilli, yaxud dağıstandilli (ləzgidilli) saymış, məsələni dolaşdırmış və qəlizləşdirmişlər. Y.Yusifov, M.İsmayıl, Q.Qeybullayev, T.Hacıyev və başqa tarixçi və dilçilərimizin zəhmətli axtarışları nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, Albaniyanın yalnız şimal bölgələrində bir sıra qafqazdilli, cənub-şərqində bə’zi irandilli tayfalar yaşamışdır, Albaniyanın əsas əhalisi türkdilli tayfalardan ibarət olmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, o vaxtkı dağıstandilli tayfalar indiki udinlərin, ləzgilərin, avarların, saxurların, xınalıqlıların, qırızlıların və buduqların əcdadları olmuşlar. Ləzgilərin, avarların, saxurların əsas hissəsi Dağıstanın Albaniyaya aid olmayan hissəsində yaşamışdır.\nMilli Elmlər Akademiyasının nəşr etdiyi «Azərbaycan tarixi»nin 1-ci cildində (1998) Albaniya ərazisində dövlətin yaranması, etnik tərkib və dil məsələləri həqiqətə zidd mövqedən işlənmişdir. Albaniyada dövlətin yaranması haqqında müəllifin (İ.Əliyev) fikirləri ziddiyyətlidir: «...mənbələrdət olan cüz’i mə’lumat belə hesab etməyə imkan verir ki, eramızdan əvvəl I əsrdə Albaniyada dövlət artıq mövcud idi». (1; 387) Amma mənbələrin mə’lumatından başqa nəticə də çıxartmaq olur: «...Strabonun «albanlarda indi bütün tayfaları bir çar idarə edir» sözləri ən geci eramızdan əvvəl III əsrə aid edilməlidir».(1; 389) Bütün tayfaları bir çar idarə edirsə və bu fakt e.ə. III əsrə aiddirsə, deməli, dövlətin də tarixi e.ə.III əsrə aiddir. Bu da kifayət deyil, deyəsən, faktlar daha əvvələ çəkir: «Görünür, Albaniya tayfaları bir sosial institut kimi dövlətlə ilk dəfə hələ Haxamanişilərin hökmranlığı zamanı rastlaşmışdılar».(1; 389) Göründüyü kimi, Şimali Azərbaycan ərazisində dövlətin yaranması e.ə. I əsrə aid edilir, lakin tarixi faktlar müəllifi, istər-istəməz, e.ə.VI əsrə çəkib aparır.\nİ.Əliyev elə kitabın XIV fəslinin ilk səhifəsində Albaniya ərazisində dil və etnogenez məsələləri barədə öz qəti hökmünü vermiş və yazmışdır: «Albanlar orta əsrlərdə onların torpaqlarına gətirilmiş türk dilini qəbul etmiş və yeni türkdilli xalqa çevrilmiş müasir azərbaycanlıların bilavasitə əcdadlarından biridir».(1; 328)\nOrta əsrlər təqribən eramızın III əsrindən başlayır və kapitalizmə qədərki dövrü əhatə edir. Lakin müəllif orta əsrlərin hansı yüzilliklərini nəzərdə tutduğunu demir. Yəqin ki, bu dövr XI-XII əsrlərdə səlcuq oğuzları gələndən sonra olacaqdır. Yuxarıdakı cümlə «iste’dadla» yazılmış çoxmə’nalı cümlədir. Bu cümlədən xeyli «nəticə» çıxarmaq olur: Deməli, albanlar türk olmayıb, lakin türkləşiblər - 1; Albaniya ərazisində orta əsrlərə qədər türk yaşamayıb - 2; hətta ilkin orta əsrlər də deyilmir və beləliklə, hadisələr ikinci minilliyin əvvəlinə uzanır - 3; deməli, Şimali Azərbaycan əhalisi başqa bir xalqdan dönmədir - 4; deməli, Şimali Azərbaycan ərazisi türklərin tarixi-təbii vətəni deyil -5; deməli, olsa-olsa bu ərazidə türk dilinin minillik tarixi vardır - 6; deməli, türk dili yerli dil deyil, «gətirilmə» dildir - 7 və s.\nMüəllif bu torpaqlara «türk dili gətirilənə» qədərki dövrdə bu ərazinin etno-dil mənzərəsini «çox asanlıqla» həll etmişdir. Başa düşmək olmur nə demək istəyir, amma çox aydın deyir: «...tarixi ən’ənə (və çox vacibdir ki, erməni ən’ənəsinin özü) hazırda yalnız Qəbələ (keçmiş Qutqaşen) bölgəsində yaşayan, qədim zamanlarda və orta əsrlərdə isə Azərbaycan ərazisində fövqəladə dərəcədə geniş yayılmış müasir udiləri qədim albanlarla eyniləşdirir» (1; 331). Bir az aydın deyilsə, yə’ni qədim albanlar udilərdən (udinlərdən) ibarət olmuşdur («erməni ən’ənəsi»nin nə demək olduğunu heç başa düşmək olmur). Bu «əsası» əldə etdikdən sonra iş asanlaşır: «Udi dilinin Şimal-şərq Qafqaz dilləri ailəsinə mənsub olması hazırda heç bir şübhə doğurmur. Bu belədirsə, onda alban dili (və ya dialektlərin kontiniumu) də adı çəkilmiş dil ailəsinə aid olunmalıdır... Beləliklə, alban dili Şimal-şərq Qafqaz dilləri ailəsinə aiddir».(1; 331) Müəllifin «çox əsaslı» dəlilləri də var: bir vaxtlar udilər Pyotra yazmışlar ki, «biz ağvanıq». Və Mingəçevir yazılarının da udi dilinə mənsubluğuna «inam daha çoxdur» və s. Müəllif Azərbaycan ərazisində qədim dövrlərdən çox geniş yayılmış utiləri udilərlə (indiki udinlərlə) eyniləşdirir və inamla bildirir ki, «Uti vilayətinin də daxil olduğu Arranın arran dilinin udi dili olduğunu demək üçün əsaslar vardır».(1; 333) (Bu ölkənin düşmənləri öz içərisində daha güclüdür!) Albaniya ərazisində savdey (sodey), qardman, her, kel. leq, didur (didoy), çilb (silv), lipi (lupen) tayfalarının rolunu xüsusi qeyd edərək bir daha yazır: «Qafqaz Albaniyası tayflarının dilləri, yuxarıda dediyimiz kimi, Şimal-şərq Qafqaz dilləri ailəsinə aiddir».(1; 334) Albaniya ərazisində qəbir mədəniyyəti udilərlə yanaşı, başqa tayfaların da yaşamış olduğunu göstərir və müəllifin fikrincə, belələri skiflər, saklar, sakesinlər, sarmatlar, massagetlər və s-dən ibarətdir ki, «Müxtəlif zamanlarda Albaniyaya daxil olmuş bu dəfn adətlərinin daşıyıcıları əsasən irandilli tayfalar idilər». (1; 336) Beləliklə, nəticə aydındır: Albaniyanın əsas əhalisi qafqazdillilərdən ibarət olmuş, sonralar bir neçə irandilli tayfa da gəlmişdir. Daha başqa söhbətə yer yoxdur.\nErkən feodalizm dövrünə qədərki uzun mərhələni əhatə edən bu əsərdə ermənilərə xeyli yer verilmişdir. Uzun-uzadı Şimali Azərbaycanın qərbdən şərqə - Xəzərə qədər böyük bir ərazisinin erməni torpağı olmadığının sübutuna cəhd edilmişdir. E.ə. II-I əsrlərdə Azərbaycanın bir hissəsi erməni işğalı altında olub deyə, bunun erməni torpağı olmadığının sübutuna çalışmaq özü artıqdır. Ona qalsa, Mada və Səfəvilər dövründə Azərbaycanın birləşdirdiyi torpaqlar neçə ölkəni Azərbaycana qatmalı idi. Bunlar boş söhbətlərdir. Biz başqa şey demək istəyirik. Yə’ni demək istəyirik ki, ermənilər kimi müzürr, tarix boyu xəyanətkarlıqda damğalanmış etnosdan könül açıqlığı ilə danışılan 476 səhifəlik «Azərbaycan tarixi»ndə cəmi bir yerdə türk sözü işlənib, bir də cəmi bu cümlə: «III-IV əsrlərdə erkən türkdilli tayfalar Albaniyaya daxil olmağa başladılar. Sonralar bu tayfalar başqa türkdilli tayfalarla birlikdə ölkə sakinlərinin dil görkəminin dəyişilməsində həlledici rol oynadılar».(1; 337) Bir də yuxarıda verdiyimiz eyni ruhlu bir cümlə. Vəssəlam. İran olsun, Qafqaz olsun, hurri olsun, elam olsun, - kim olur-olsun, yalnız türk olmasın!- müəllifin əsas istəyi və ideyası belədir. Yuxarıdakı cümlənin özü də mə’nalıdır: türk tayfaları yox, türkdilli tayfalar deyilir (ola bilər, bunlar da əslən heç türk olmayıblar); III-IV əsrlərdə yox, sonralar yerli əhalinin dil görkəmini dəyişmişlər, - deyilir; həm də başqa türkdilli tayfalarla birlikdə dəyişmişlər (bu «başqa tayfalar», yəqin ki, Azərbaycan ərazisində ola bilməzdi, sonralar - XI əsrdə gələcəklər); ölkə əhalisinin dil görkəmini dəyişdilər, yə’ni yerli əhalini assimilyasiyaya uğratdılar və s. Sanki bütün bunları nəzərə alaraq Q.Qeybullayev yazmışdır: »...türkmənşəli azərbaycanlıların mənşəyi probleminin həllində Azərbaycan tarixşünaslığında çox böyük ədalətsizlik - tarixi həqiqətə biganəlik mövcuddur. Bə’zi rus, erməni və gürcü tarixçilərinin saxta fikirlərini olduğu kimi qəbul edərək tarixşünaslığımıza daxil etmiş yüksək adlı-sanlı tarixçilərimiz Azərbacanda türkmənşəli etnosların qədim tarixini bilərəkdənmi, bilməyərəkdənmi amansızlıqla heçə endirmiş və türklərin buraya orta əsrlərdə gəlmə olmasını sübut etməyə doğru yönəldilmiş konsepsiya yaratmışlar... Sanki bu cür tarixçilərimizdə türk sözünə, türk varlığına, türk mədəniyyətinə qarşı nifrət hissi var, səbəbini bilən yoxdur». (6; 10)\nAlban etnosları qədim Azərbaycanın yerli etnosları olmuşlar. Daim zikr olunan əsas məsələ bundan ibarətdir ki, Strabon albanların 26 müxtəlif dildə danışdıqlarını qeyd etmişdir. Bu fikrə əsasən Albaniyanın əhalisi yekcins deyildi. Albaniyada yaşayan tayfaların adları da mə’lumdur: sakasen, mük, uti, qarqar, udin, ud, sovde, kaspi, qel, leq, lupeni, sila və s. «Antik müəlliflər «alban» anlayışını ölkənin bütün əhalisinə şamil edirdilər».(2; 146) Daha böyük nöqsan ondan irəli gəlmişdir ki, tayfaların Albaniyada yerləşdiyi, yayıldığı ərazilər düzgün müəyyən edilməmişdir: «...»26 dil» anlayışını Albaniyanın aran və onu bürüyən dağ və dağətəyi hissələrinə şamil etmək mümkün deyildir. Ya Strabonun istifadə etdiyi mənbədə mə’lumat düzgün qeydə alınmamış, ya da «26 dil» anlayışı Albaniyanın şimalında (Cənubi Dağıstanda) yaşayan əhalinin dil şəraitini nəzərdə tutmuşdu... Albaniyanın mərkəz hissəsində, Kür çayının sağ və sol sahili ərazilərində yaşayan əhali arasında bu cür dil müxtəlifliyi nəzərə çarpmırdı».(2;146) «Albaniyanın mərkəz və aran rayonlarının əhalisi əsasən türk etnoslarının, Dağıstana yaxın ərazisi isə həm də Qafqaz-iberdilli etnosların yaşadığı bölgələr olmuşdur... Albaniyada əsasən üstün gələn türk dili ləhcələri (kanqar, bulqar, peçeneq, heptal/əbdəl və s.) qədim yerli türk dili ilə bir müddət yanaşı öz varlığını saxlayırdı, tədricən alban (arran) türk dilinin yaranmasına gətirib çıxarırdı. Təsadüfi deyil ki, erkən orta əsr qaynaqlarında, toponimiya və antroponimiyasında türk sözləri əks olunmuşdur». (2; 150)\nY.Yusifov uti və indiki udin sözləri arasında və eyni zamanda türk mənşəli utilərlə Qafqaz mənşəli udinlər arasında heç bir əlaqənin olmadığını göstərir. Utilər türk tayfası olmuş və Azərbaycanda qərbdən şərqə böyük bir ərazidə yayılmışlar: «...türk etnosu olan utilər qədim və erkən orta əsrlərdə geniş bir ərazidə - Şimali İkiçayarasından və Azərbaycandan tutmuş ta Şimali Qafqaza kimi geniş bir ərazidə yaşamış və həmin ərazidə baş vermiş siyasi hadisələrdə iştirak etmişlər». (2; 149) Utilər və onların bir hissəsi olan utiqurlar hun-türk tayfa ittifaqına daxil idilər. Azərbaycan türk etnoslarına orta əsrlərdə udulu tayfası da daxil idi.\nY.B.Yusifov bir sıra digər tayfaların, o cümlədən Azərbaycanda geniş ərazilərdə məskən salmış kaspilərin də türk tayfalarından olduğunu aydın faktlarla izah etmişdir. Etnonimin kökü kas sözündən ibarətdir: «Kas adını Zaqroş dağlarının qədim (e.ə. II-I minilliklər) sakinləri kaşşu-kissi etnosunun adı ilə eyniləşdirirdilər. Çox güman ki, kas-kaş etnonimi Albaniyada (eləcə də bütün Azərbaycanda və cənub istiqamətində) yaşayan türk etnoslarının digər adı olmuşdur. Son araşdırmalara görə, kas etnonimini bir sıra Orta Asiya və Altay türk tayfaları daşıyırdı. Qərbi Sibirdəki Kara-kas («Qara kaslar») adını daşıyan türk etnosunun tərkibinə Sarıq kaş («Sarıkaş») və kaş etnik qrupları daxil idi. ...qədim zamanlar türkmənşəli kaslar Azərbaycanda və daha geniş ərazidə təmsil olunmuşdular». (2; 150) Y.Yusifov fikirlərini ümumiləşdirərək yazmışdır: «Qədim Azərbaycan dövlətləri (istər Albaniya, istər Adərbayqan) sərhədləri müəyyən etnik və dil çərçivəsində formalaşmışdı. Bu dövlət çərçivəsində azsaylı qeyri-türk etnik birləşmələri də təmsil olunmuşdu. Eyni zamanda türk etnosları qonşu ərazilərdə (şimalda Dərbəndə kimi, şərqi Gürcüstanda, Göyçə mahalı və Ağrıdağ vadisi) məskunlaşmışdılar».(2; 152)\n«Azərbaycan tarixi»nin 1-ci cildində (1998) Albaniya ərazisində hellinizm dövründə və ilkin feodalizmə qədərki mərhələdə alban, kaspi, uti, aynian, anariak, parrasi, savdey (sodey, sodi), qardman, gel, leq, didur (didoy), cilb (silv), lpin (lupen), skif, sak (ortokkoribantlar, sakesinlər), sarmat, massaget, alan, maskut tayfalarının olduğu göstərilir. Alban dilini uti, udi dilləri ilə eyniləşdirən müəllif (İ.Əliyev), qeyd etdiyimiz kimi, çox asanlıqla bu qənaətə gəlir ki, «...alban dili Şimal-şərq Qafqaz dilləri ailəsinə aiddir». (1; 331) Alban, uti, kaspi, anariak, sovdey, qardman, gel, leq, didur, cilb, lpin tayfaları Şimal-şərqi Qafqaz dilli, skif, sak, sarmat, massaget, alan, maskut tayfaları irandilli hesab olunur.(1; 554-336)\nBu tayfalardan az bir qisminin - Qafqaz dillərinə aid edilən tayfaların yalnız bir neçəsinin (gel, leq, düdur, cilb, lpin tayfalarının) qafqazdilli olduğu doğrudur. Lakin burada müəllifin çox müvafiq bir müşahidəsini qeyd etmək istərdik: «Yaloylutəpə mədəniyyətinin materialları nəinki bizi maraqlandıran vilayətin Ön Asiya və Şərqi Aralıq dənizi sakinləri ilə əlaqələri haqqında danışmağa, habelə güman etməyə imkan verir ki, bu mədəniyyətin daşıyıcı tipləri, ola bilsin, genetik baxımdan geniş Ön Asiya kökləri ilə bağlıdır. Burada yada salmaq lazımdır ki, alban dili Şimali Qafqazdan başlamış, Aralıq dənizindəki adalaradək olan vilayətlərin sakinlərinin danışdıqları dillər ailəsinə aiddir. Əlbəttə, bununla biz maddi mədəniyyətlə dil arasında bərabərlik işarəsi qoymuruq. Lakin göstərilən maraqlı faktı qeyd etməyə bilməzdik». (1; 335) Məhdud ərazidə yaşayan bir sıra qafqazdilli tayfaları nəzərə almasaq, bu müşahidə ehtimal şəklində deyil, qəti şəkildə söylənməyə layiq müşahidədir. Çünki çox qədimdən bəri kuti, lullubi, kassi, kaspi, uti, manna, mada, elam, şumer tayfaları Qafqazın Cənubundan Aralıq dənizi adalarına və hətta şimali İtaliya ərazilərinə qədər yayılmış eyniköklü - türkdilli tayfalar olmuşlar ki, müəllifin bunları qafqazdilli hesab etməsini bir kənara qoymaqla, müşahidəsinin tam doğru olduğunu söyləyə bilərik. Mə’lumdur ki, İ.H.Əliyevdə eramızın III-IVəsrlərinə qədər şimallı-cənublu Azərbaycan ərazilərində türk təsəvvürü yoxdur, türk tayfalarının yalnız bu dövrdən Azərbaycana gəldiyini, gəlməyə başladığını qeyd etməsi təsadüfi deyil.\nİ.H.Əliyev Şimali Azərbaycanın etnik və dil mənsubiyyəti haqqında yazır: «Həmin ərazi əhalisinin etnik, dil şəraiti haqqında konkret bir fikir söyləmək çox çətindir. Bu problemə dair müəyyən fərziyyələr yürütmək olar. Bununla belə, bu regionda Şimal-şərqi Qafqaz dillərinə qədər hər hansı bir başqa dil ünsürlərinin yayılmasını söyləmək üçün əsas yoxdur».(1; 123) Və yenə: «Şimal-şərqi Qafqaz dil ailəsinə aid Nax-Dağıstan dilləri qrupunun hurri və Urartu dilləri ilə qohumluğu haqqındakı baxış daha əsaslı hesab edilir.» (1; 123-124)\nAlbanların Şimali Qafqaz mənşəli olması fikrini A.Q.Şanidzeyə əsasən 1954-cü ildə Q.A. Melikişvili söyləmişdir. Bə’ziləri albanları xüsusi etnos hesab etməmişlər. Başqa alimlər isə (İ.P.Petruşevski) albanların bir qisminin VII-VIII əsrlərdə ərəbləşdiyini, XII-XIII əsrlərdə isə hamısının türkləşdiyini və etnosun sıradan çıxdığını qeyd etmişlər. A.P.Novoselsevə görə, alban dili erməni, fars və türk dilləri tərəfindən sıxışdırılıb sıradan çıxarılmışdır və s.\n98-ci il «Tarix»indən açıq şəkildə (dırnaqsız) verdiyimiz bu fikirləri kinayə ilə ümumiləşdirərək Q.Qeybullayev yazmışdır: «Xülasə, Azərbaycan tarixşünaslığında belə bir baxış formalaşdı: albanlar qafqazdilli idilər, VII əsrdən sonra müsəlman oldular, səlcuq oğuzları XI-XII əsrlərdə Ön Asiyanı və Cənubi Qafqazı tutduqdan sonra dillərini itirərək türkləşdilər».(6; 25) «Diqqətlə fikir verilsə, bu konsepsiyada bir mənfur niyyət gizlənir: Azərbaycan dili yerli dil deyil, orta əsrlərdə kənardan gətirilmə və yerli əhaliyə zorla qəbul etdirilmə yad dildir! (Oxucu nəzərdə saxlamalıdır ki, bir xalqın tarixi özünəməxsusluğunun inkarı üçün həmin xalqın dilində vərəsəliyin inkarı kifayət edir) (kursiv müəllifin özünündür)». (6; 25-26)\nSon dövrədək sübut olunmamış Qafqaz dil birliyini Kür-Araz ilk tunc mədəniyyəti ilə əlaqələndirmişlər. Lakin mütəxəssislər bu fikrin qeyri-mümkünlüyünü dəfələrlə qeyd etmişlər. Son illərdə Kür-Araz mədəniyyətinin Hind-Avropa mənşəli olmasına dair fərziyyə irəli sürülmüşdür. Lakin bu fərziyyə də tarixi gerçəkliyə uyğun hesab olunmur.(1; 124) Tarixçilər qeyd edirlər ki, «İndi olduğu kimi, qədimdə də Kürdən cənubda heç bir qafqazdilli, yaxud irandilli xalq yaşamamışdır. Oranın köklü əhalisi türklər olmuşlar». (6; 12) Ona görə də Azərbaycan türk dilinin gətirilmə olması barədə fikir tam yanlışdır.\nTədqiq və araşdırmalar göstərir ki, Albaniyanın Dağıstan sərhədləri boyunca həqiqətən bir sıra qafqazdilli tayfalar yaşamışlar. Bu tayfalar indiki ləzgidilli tayfaların əcdadlarıdır və indiki kimi tarixən də azlıq təşkil etmişlər.\nDağıstan və Gürcüstanla sərhəd bölgədə gürcü mənbələrində (V əsrdən) Hereti mahalı və her tayfasının adı çəkilir. Bunlar indi özlərinə ‘hər’ deyirlər, qrızlıların və haputluların əcdadları sayılırlar. V-VII əsr mənbələrində şimal bölgələrində lpin (lbin), silv, ciqb tayfalarının adı çəkilir. Müəyyən edilmişdir ki, lbinlər avarların Albaniyada, silvlər Dağıstanda yaşayan hissəsinin adıdır; ciqblər isə saxurların etnik adıdır (indi özlərinə ‘yixbı’ deyirlər). Albaniyanın şimal-şərqində həmin dövr mənbələrində xaçmataq, qluar, xursan, tavaspar, gel, lək tayfalarının da adı çəkilir. ‘Lək’ ləzgilərin etnik adıdır və ilk dəfə Strabon tərəfindən qeyd edilmişdir. Gellər indiki ingiloyların əcdadları sayılır. Kalankatuklu Moiseyin «Albaniya tarixi» əsərində bir əyalət ‘Xeni’ adlanır. Bu, indiki ‘Xınalıq’dır. Xınalıqlılara qədim mənbələrdə ‘qat’ deyilib, indi onlar özlərinə ‘kət’ deyirlər. Q.Qeybullayev göstərir ki, Şimal-şərq bölgələrində Şimali Qafqaz çöllərindən gəlmiş türk tayfaları da: hunlar, sabirlər, maskutlar, goruslar, çollar və Sasani şahlarının şimal sərhədini qorumaq üçün göndərdiyi tatlar və yəhudilər də yaşıyırdı.(6; 173) Quba, Dəvəçi, Xızı ərazilərinə IV-VI əsrlərdə İrandan tatlar köçürülmüşdü. Talışların ərazisi isə Atropatenaya daxil idi.\nYerli türk tayfaları isə uzaq keçmişdən Albaniya ərazisində məskunlaşanlar idi. Bunlar xüsusilə Kür-Araz ikiçayarasında məskunlaşmışdılar: «İlkin orta əsrlərdə Kür-Araz çayları arasında albanlar, qarqarlar, saklar, kaspilər və utilər müstəsna olmaqla, başqa tayfa qeyd olunmamışdır və qədim erməni mənbələrində onun əhalisi ümumiləşmiş adla ‘ağvan (alban)’ adlanır; bunların arasında əsas yeri, şübhəsiz, konkret türkdilli tayfanı təmsil edən albanlar tuturdular, əks təqdirdə bu etnonim ümumiləşmiş ad kimi çıxış edə bilməzdi». (9; 74)


Robtex - modern.az\n16 mart 2019, 12:42 | ƏDƏBİYYAT\nİndi insanların yuxusunu ərşə çəkən bircə əndişələri vardı. Bəşər övladı özlərinin intellektual məhsulu olan robotların köləsinə çevrilməmək üçün onlarla qiyabi “müharibə”dəydi. Adəmin törəmələri proqramlaşdırma zamanı dəridən-qabıqdan çıxırdılar ki, cüzi də olsun səhvə yol verməsinlər. Hələki birtəhər bunun öhdəsindən gəlirdilər. Elmi-texniki tərəqqi kosmik sürət aldığından get-gedə bəşər övladının işi daha da çətinə düşürdü. Ən başlıca vəzifə isə robotların qətl və buna bənzər naqisliklərdən zərrəcə də olsun xəbər tutmamaları idi. Hələki, vahid intellektual mühitə nəzarət insanların əlindəydi, qlobal informasiya şəbəkəsinə birbaşa çıxış da onların ixtiyarındaydı. Əslində, insanlarla robotların zahiri görünüşündə elə bir fərq qalmamışdı. Superinsanlar onları özləri ilə səhv salmamaq üçün robotların dərisinin sintetik materialını bir qədər fərqli, amma eyni rəngə boyayırdılar. Müasir robotların jest, mimika, emosiya və hissləri təqribən insanınkına yaxındı. Bu da insanların gecəli-gündüzlü səyləri nəticəsində artıq robotların intellektinin həşaratınkından meymununkuna qədər təkmilləşməsindən qaynaqlanırdı. İndi mükəmməl şəkildə rəqəmsallaşdrılan robotların da özlərinə görə xatirələri vardı. İnsanlarla mükalimədə heç də geri qalmırdılar, riyazi hesablamalar və buna bənzər məsələlərdə isə əksinə onlara hətta köməkçi də olurdular. Hazırda əkən də, becərən də, biçən də, iqtisadiyyatın bütün sahələrindəki ən ağır, hədsiz dərəcədə mürəkkəb işləri yerinə yetirən, bütün növ xidmətləri göstərən robotlardı. Yeni doğulan körpələrə, bağça yaşlı uşaqlara dayəlik də robotlara həvalə olunurdu. Həyatın elə bir sahəsi yoxdu ki, robotlar insanların qolundan tutmasın. İnsanlarınkı isə kreativlik hesabına onları mükəmməl şəkildə idarə etmək idi.\nHəmin olayın faş olmaması üçün gecəli-gündüzlü səy göstərən insanlar qısa müddətdə Robtexin cənazəsini yerbəyer elədilər, eləcə də, az vaxtda yaxaladıqları robotların hər üçünü ələgəlməz hala saldılar. Onların izini ilim-ilim itirdilər. Xoşbəxtlikdən, robotlar şahidi olduqlarını və törətdikləri əməli hələki özlərinə bənzərlərlə bölüşməyə macal tapmamışdı. Digər robotlar əvvəlki təkin hələ də qətlin, amansızlığın nə olduğundan bixəbərdilər. Sadəcə, baş verən bu hadisə ən müasir proqramlarla yüklənmiş insanabənzər robotların onlara ağalıq edən kəslərlə ilk “döyüşü” oldu. Mütəxəssislər belə vəziyyətin bir daha təkrarlanmaması üçün baş sındırmaqdan yoruldum demək bilmirdilər. Axı, insan üçün can şirin şeydi. Hansı dövranda yaşamalarından, nə qədər ömür sürmələrindən asılı olmayaraq. Bəşər övladı üçün dəyişməz bir qanun var; nəyin bahasına olur-olsun bacardıqca təbiətə hakim kəsilmək, hər şeyi öz maraqlarına kökləmək, eləcə də, bir-biriylə də güzəştsiz əbədi rəqabətdə olmaq... Vəssalam...\nDeputat hökümətdən xahiş etdi - “Bu məsələyə diqqət ayırın” 1 İyun 2020, 12:27 “Cümhuriyyətin varisi bizik” - Siyavuş Novruzov 1 İyun 2020, 12:27 Naxçıvana müasir silahların yerləşdirilməsi ilə Prezidentin son İrəvan çıxışı arasında hansı bağlılıq var? - Deputat 1 İyun 2020, 12:23 UNEC-də 5 ixtisas qrupu üzrə tələbə qəbulu aparılacaq 1 İyun 2020, 12:20 Şagirdi az olan məktəblərdə imtahan keçirilməyəcək 1 İyun 2020, 12:15 Gizli fəaliyyət göstərən tədris mərkəzi aşkarlandı - FOTO 1 İyun 2020, 12:13 Milli Məclis tarixində bir İLK OLDU 1 İyun 2020, 12:11 “Keçid balları aşağı salınacaq?” - RƏSMİ CAVAB 1 İyun 2020, 12:07 “Milli Məclisdə internet televiziyasının yaradılmasına ehtiyac var” 1 İyun 2020, 12:06 Dövlət qurumlarına deputatlardan ibarət nəzarət mexanizmi yaradılsın - Razi Nurullayev 1 İyun 2020, 11:56 Ailə üzvlərində koronavirus aşkarlanan abituriyent imtahana BURAXILMAYACAQ 1 İyun 2020, 11:55 Sosial şəbəkədə insanlar ağır sözlərə məruz qalır - Nurlan Həsənov 1 İyun 2020, 11:52 Azay Quliyev QHT və qrant haqqında qanunun dəyişdirilməsini TƏKLİF ETDİ 1 İyun 2020, 11:51 Qarabağda COVİD-19-a yoluxanların sayı ARTIR 1 İyun 2020, 11:50 Bibiheybət yolu açılır – RƏSMİ 1 İyun 2020, 11:47 Ermənistanda koronavirusdan 1 gündə 8 nəfər öldü 1 İyun 2020, 11:46 Deputat Naxçıvana təyyarə reysinin açılmasını tələb etdi 1 İyun 2020, 11:44 Ombudsman bəyanat yaydı 1 İyun 2020, 11:41 Maşın sürmək üçün verilən etibarnamə ləğv olunsun - Deputatdan TƏKLİF 1 İyun 2020, 11:39 Magistraturaya ixtisas seçiminin tarixi AÇIQLANDI 1 İyun 2020, 11:37 TƏBİB yeni xidmət istifadəyə verdi 1 İyun 2020, 11:36 Elman Nəsirov sosial şəbəkələrlə bağlı ölçü götürülməsini istədi 1 İyun 2020, 11:35 Hər bir məzun təhsil aldığı rayonda imtahan verəcək 1 İyun 2020, 11:31 Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının elan olunmamasının səbəbi AÇIQLANDI 1 İyun 2020, 11:26 Şəhid övladlarından maraqlı VİDEOÇARX 1 İyun 2020, 11:20 Sosial şəbəkədə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə qeydiyyatdan keçəcəyik? 1 İyun 2020, 11:19 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq - “Kimsə düşünməsin ki, maska taxıb...” 1 İyun 2020, 11:16 İyunda 190 min şagird buraxılış imtahanlarında iştirak edəcək 1 İyun 2020, 11:10 Elşad Miraləm deputat köməkçisi təyin olundu 1 İyun 2020, 11:05 Parlamentin növbədənkənar sessiyasının ilk iclası başladı 1 İyun 2020, 11:00 Bakıda gənc qız itkin düşdü 1 İyun 2020, 10:56 Dillər Universitetində Çin dili üzrə seminar 1 İyun 2020, 10:50 Jurnalistlər maskasız Milli Məclisə buraxılmır 1 İyun 2020, 10:45 Prokurorluq anasını və bacısını öldürən şəxsi AXTARIR 1 İyun 2020, 10:40 Əziz, gözəl və sevimli uşaqlar! - FOTO 1 İyun 2020, 10:35


ARAŞDIRMA\tQarabağda adam azalıb, ancaq Ermənistandan tanklar gətirilir...\nTarix: 18.04.2016 12:35\n... Xəbərin davamı "Özünə qəsd edən insan Cəhənnəmdə əbədi olaraq qalmır"\nTarix: 15.04.2016 16:30\nSon günlər Bakıda intihar hallarının artması cəmiyyətdə, eləcə də sosial\nşəbəkələrdə müzakirə obyektinə çevrilib. Xüsusən də, 19-20 yaşlı gənclərin çıxış yolunu intiharda görməsi narahatlıq yarada... Xəbərin davamı Neftlə bağlı gözənilən görüş nə vəd edir?\nTarix: 13.04.2016 15:40\nİqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli OPEK ölkələrinin aprelin 17-də keçiriləcək görüşünə münasibət bildirib. Bu barədə sosial şəbəkədə\nyazan N. Cəfərli xatırladıb ki, Rusiya 2 ay öncə neft hasilatının ... Xəbərin davamı Göyçayda qalmaqallı cinayət işi ört-basdır edilir\nTarix: 09.04.2016 13:11\nAnar Allahverdiyev qardaşını həbsdən çıxarıb\nDaha əvvəllər qardaşı uşaqlarını küçəyə atan sirrli gənc Anar Abdullayev bir müddət əvvəl öz qaynını bıçaqlayan qardaşı müşviq Allahverdiyevi... Xəbərin davamı Səudiyyə Ərəbistanı 106 mlrd. dollar qazanacaq\nTarix: 08.04.2016 16:30\nSəudiyyə Ərəbistanı "Saudi Aramco"\ndövlət neft şirkətinin səhmlərinin 5%-nin satışından 106 mlrd. ABŞ dolları əldə edə bilər. "Report" xəbər verir ki, bu barədə açıqlamanı investisiya fondları ü... Xəbərin davamı Eldar Mahmudov nurçularla birləşib azərbaycanlı sahibkara necə zərbə vurdu? – Prezidentə sensasiyalı müraciət – II Yazı\nTarix: 08.04.2016 16:07\nBirinci yazımızda ləğv edilən Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin sabiq şefi Eldar Mahmudovun "nurçularla mübarizə” adı altında radikal dini ekstremistlərə necə "krışa”ya çevrildiyindən bəhs etmişdik. Qe... Xəbərin davamı Dolların ucuzlaşması davam edəcək\nTarix: 07.04.2016 15:40\nAzərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) bu gün keçirdiyi növbədənkənar valyuta hərracında kommersiya banklarının ABŞ dollarına real tələbi faktiki satışı 3 dəfə üstələyərək 150 mln. dollara çatıb. Qey... Xəbərin davamı Qulam Ələkbərov "Azəryolservis"i necə ələ keçirdi?\nTarix: 07.04.2016 02:52\nNəqliyyat naziri Ziya Məmmədovun yaxın adamı kimi tanınan və ölkədə əlində böyük məmur şəbəkəsi olan Qulam Ələkbərovla bağlı hər gün yeni məlumatlar ortaya çıxır. Kriminal aləmlə ciddi əlaəqələri ola... Xəbərin davamı Dollar kreditlərinin dayandırılması hansı nəticələri verə bilər?\nTarix: 06.04.2016 18:10\n"İstehsal kreditlərinin dollarla verilməsinin dayandırılmasını dəstəkləyirəm".\nVətəninfo.az xəbər verir ki, bu sözləri Qaynar.info-ya açıqlamasında bank üzrə ekspert, hüquqşünas Əkrəm Həsənov Maliy... Xəbərin davamı Mif dağılır: Ermənistan ordusuna ərzaq toplanır\nTarix: 05.04.2016 16:50\nAzərbaycanın işğal altında olan Dağlıq Qarabağ bölgəsində aprelin 2-də gecə Ermənistan tərəfindən atəşkəsin pozulması ilə başlayan və bu günə kimi davam edən gərginlik erməni silahlıl... Xəbərin davamı MÜHARİBƏ RİSKİ ARTIR - Ermənilər HARA QƏDƏR QAÇACAQ?\nTarix: 30.03.2016 09:40\nHARA QƏDƏR QAÇACAQ?" width="220" height="140">\nSon zamanlar atışmalar intensivləşib, artilleriya və iriçaplı silahlardan istifadə olunur\nCəbhə bölgəsində vəziyyət gərginləşib. Ermənilərin atəşkəs qaydalarına riayət etməmələri hamıya bəllid... Xəbərin davamı Prosineçki Qazaxıstan yığması ilə matça bu il klubunda cəmi 75 dəqiqə oynayan futbolçunu buraxıb\nTarix: 29.03.2016 12:07\nAzərbaycan milli komandasının baş məşqçisi Robert Prosineçki Qazaxıstan yığması ilə yoldaşlıq görüşündə öz klublarında müntəzəm çıxış\netməyən bir çox futbolçuya yer verib. Vətəninfo.az-ın məluma... Xəbərin davamı 3


Ramiz Mehdiyev AMEA-nın mühafizəsini məşhur “generala” tapşırdı — FOTOFAKT - Hürriyyət\nEv Manşet Ramiz Mehdiyev AMEA-nın mühafizəsini məşhur “generala” tapşırdı — FOTOFAKT\n22:12 - 25 Sentyabr, 2020\nMəlumat üçün onu da qeyd edək ki, AMEA-nın İşlər İdarəsi mühafizə xidmətinin satın alınması məqsədilə bir həftə əvvəl kotirovka sorğusu elan edib. Kotirovka sorğusu barədə elanı “Xalq qəzeti”nin rəsmi veb-səhifəsinə 18.09.2020-ci il tarixində saat 00:18-də yerləşdirilib. Tender elanında kotirovka sorğusunda iddiaçı kimi iştirak etmək istəyənlərin imzalanıb möhürlənmiş kotirovka təkliflərini 17 sentyabr 2020-ci il saat 12.00-dan gec olmamaq şərtilə təqdim etmələri qeyd olunub. Bildirilib ki, göstərilən müddətdən gec təqdim olunan kotirovka təklifləri baxılmadan geri qaytarılacaqdır. Maraqlıdır ki, 17.09.2020-ci il saat 12.00-da başa çatan müsabiqə elanı 18.09.2020-ci il saat 00:18-də açıqlanıb. \_\_Yeniavaz.com\nƏvvəlki məqaləKafe və restoranlar yenidən bağlanır?- Rəsmi AÇIQLAMA\nNövbəti məqalədəSəfərbərlik Xidməti məlumat yaydı – SON DƏQİQƏ


Bəzənti belə deyir: Həzrət bu əhvalatı danışaraq, yanıldığımı mənə anlatdı. Ondan sonra mənəviyyatımda öz niyyət və əməlim haqqnda düşünməməyi qərara aldım."\n– İmam Rzanın (ə) Әhməd Bəzənti adlı səhabəsi var idi. O, dövrünün tanınmış alimlərindən idi.\nƏhməd Bəzənti, öz suallarını İmam Rzaya məktublarla göndərib cavabını aldıqdan sonra Həzrətin (ə) İmamlığına etiqad bəsləmişdi. Bir gün Bəzənti Həzrətə dedi: -Vaxtınız olanda hüzurunuza gəlib sizinlə danışmaq istəyirəm.\nİmam (ə) da, onun istəyini qəbul etdi. Hətta öz miniyini də, onun üçün göndərdi. O gün gecə yarısınadək öz suallarını İmama (ə) ərz edib cavabını aldı və onun problemləri İmamın (ə) görüşündə həll oldu.\nYatmaq zamanı çatanda İmam (ə) xidmətçisini çağırıb buyurdu: «Mənim şəxsi yatağımı gətirib böyük məqama malik olan qonaq üçün hazırla ki, istirahət etsin».\nİmamın sözləri Bəzəntinin ürəyini dağ kimi yüksəltdi və o öz-özünə dedi: Dünyada İmamdan (ə) sonra mən hamıdan yaxşıyam. İmam (ə) öz miniyini mənim üçün göndərir, yatağını mənə verir və saatlarla mənimlə oturub söhbət edir.\nBəzənti öz xəyallarında idi ki, birdən İmam (ə) otağa qayıdıb ona buyurdu: «Ey Bəzənti! Heç vaxt bunlarla başqalarının yanında qürurlanma. Çünki Səsəət, Әlinin (ə) dəyərli səhabələrinən idi. O, xəstələndikdə həzrət ona yoluxmaq üçün onun yanına gedib saatlarla ona nəvaziş göstərdi və (ona göstərdiyi diqqətdən) məğrur olmasın deyə ona buyurardı:\n“Әziz dost! İmam mənə məhəbbət göstərdi deyə əsla qürurlanma! Mən bu işi dini və insanlıq borcumu yerinə yetirmək üçün edirəm”.\nBəzənti belə deyir: Həzrət bu əhvalatı danışaraq, yanıldığımı mənə anlatdı. Ondan sonra mənəviyyatımda öz niyyət və əməlim haqqnda düşünməməyi qərara aldım.\nİmamlarımızın (ə) hər biri elm xəzinəsidir və əgər onlardan öyrəndiklərimizə əməl etsək, dünya və axirətdə səadətə çatarıq.\nHüseyn ibni Abdullah nəql edir: “Atam İmam Rzaya (ə) məktub yazır ki, mətni belə idi: “Qurban olum! Yaşım artmışdır və gücsüz olmuşam. Gördüyüm bir çox işlərdən qalmışam. İstəyirəm ki, mənə elə bir söz öyrədəsiniz ki, onunla Allaha yaxınlaşam. Elm və dərkimi də artırasınız.\nİmam (ə) cavabında yazır: “Sənə bir məktub göndərmişəm ki, onu oxu və zərrə-zərrə dərk et. Çünki onda əgər Allah şəfasına iradə edərsə, şəfa vardır və o kəsin ki, hidayətini Allah iradə edərsə, hidayət vardır. Ona görə də bu zikri çoxlu de:\n(“Bismilləhir-Rahmənir-Rahim, lə həvlə və lə quvvətə illə billəhil-aliyyil-azim”).\nİmam (ə) buyurur: “Qədr” surəsini çoxlu oxu və dodaqlarını istiğfar ilə təravətli saxla”.\nHüseyn ibni Səyid nəql edir: “İmam Rzaya (ə) dedim ki, mənə bir dua öyrətsin.\nOndan sonra Allahdan nə istəyirsənsə, dilinə gətir”.\nİmam (ə) öz əl yazısı ilə mənə bir yazı verir ki, mətni belə idi: “De:\nSonra de: یا لا إِله إِلَّا اللَّهُ اِرحَمنِی بِحَقِّ لا إِله إِلَّا اللَّهُ اِرحَمنِی”.\nİmam (ə) mənim üçün yazdı: “Allah Təalanın istəyi ilə dua edəcəyəm. Mehriban və bağışlayan olan Allahın adı ilə. Allah Öz rəhməti ilə bizi və səni dünya və axirətdə ən yaxşı salamatçılıqda saxlasın! Bütün işlər Allahın əlindədir. Allahın istəyi ilə sənin bir oğlun və bir qızın dünyaya gələcəkdir. Oğlanın adını Muhəmməd qoy, qızının adını Fatimə. İnşəallah mübarək olar!”.\nİmam (ə) buyurduğu kimi, mənim bir qızım və bir oğlum dünyaya gəldi”.\nBəkir ibni Saleh nəql edir: “İmam Rzaya (ə) belə bir məktub yazdım: “Mən beş ildir ki, övlad sahibi olmaqdan çəkinirəm, çünki həyat yoldaşım razı deyildir. Deyir ki, malın azlığına görə onları böyütmək çətindir. Sizin nəzəriniz necədir?”.\nİmam (ə) cavabında yazdı: “Övlad istə, çünki Allah Təala onların ruzisini verəndir”\n1. “İbadət çoxlu oruc və namaz deyil, yaradılış haqqında (Allahın yaratdıqlarında) düşünməkdir.” ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 145-ci hədis )\n2. “Sükut hikmət qapılarından olan bir qapıdır.” ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 146-ci hədis )\n3. “Qohumluq əlaqəsini bir içim su ilə də olsa, möhkəmləndir. ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 147-ci hədis )\n4. “Bir-birinizin görüşünə gedin ki, dostluğunuz möhkəmlənsin.” ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 148-ci hədis )\n5. “Peyğəmbər ailəsinə dostluq ümidi ilə saleh əməli və ibadətdə səy göstərmənizi tərk etməyin.” ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 149-ci hədis )\n6. “Günahları və möminə əziyyət verməyi tərk etməkdən daha faydalı təqva yoxdur.” ( Mizanul – hikmət, 1-ci cild, 150-ci hədis )\n7. “Peyğəmbərlərin silahından yapışın. Soruşuldu ki, o silah nədir? Buyurdu: Dua!” (500 hədis kitabından, 410-cu hədis. müəllif: Əli Həmədani)\n8. “Hər gün özü ilə hesablaşmayan, (yaxşı və pis əməlini tanımayan) bizdən deyildir.” (500 hədis kitabından, 431-ci hədis. müəllif: Əli Həmədani)\n9. “Övlad qarşısında ata-ananın vəzifəsi ona yaxşı ad qoymaq, ədəb öyrətmək və Quran təlim etməkdir.” (500 hədis kitabından, 470-ci hədis. müəllif: Əli Həmədani)\n10. “Var-dövlət beş xasiyyətlə toplana bilər: qatı xəsislik, uzun-uzadı arzular, böyük hərislik, qohumluq əlaqəsini kəsmək və dünyanı axirətdən üstün tutmaq.”(500 hədis kitabından, 471-ci hədis. müəllif: Əli Həmədani)\n11. “Bir qurtum su ilә оlsа dа bеlә, silеyi-rәhm еt. Әn yахşı silеyi-rәhm qоhumlаrı incitmәmәkdir.”\n“Tuhәfül-üqul”, sәh. 469.\n12. “Cәhәnnәm оdundаn Аllаhа pәnаh аpаrаn, аmmа dünyаnın şirinliklәrini tәrk еtmәyәn şәхs özünü әlә sаlır.”\n“Mizаnul-hikmәt”, c. 2, sәh. 170.\n13. “Хоş о şәхsin hаlınа ki, ibаdәti vә duаsı (Аllаhа görә) iхlаslа оlа. Qәlbini gördüyü şеyә mәşğul еtmәyә. Еşitdiklәri оnu Аllаhın zikrindәn sахlаmаyа vә bаğışlаdığı şеyә görә qәmgin оlmаyа.”\n“Üsuli-kаfi”, c. 3, sәh. 26.\n14. “Аllаh-tәаlа buyurur: “Bәndәlәrim mәnә itаәt еdәndә rаzı оlurаm vә rаzı оlduğum zаmаn bәrәkәt vеrirәm ki, mәnim bәrәkәtim sоnsuzdur.”\n“Üsuli-kаfi”, c. 2, sәh. 75.\n15. “Bәni-İsrаildә 10 il sükut еtmәyәni аbid sаymırdılаr.”\n“Üsuli-kаfi”, c. 2, sәh. 503.\nBaxış sayı: 3624\n-“Аllаh bizim əmrimizi dirildәnә rәhmәt еtsin!”\nSоruşdulаr: “Sizin әmrinizi nеcә diriltmәk оlаr?” Buyurdu: “Bizim еlmlәrimizi öyrәnib bаşqаlаrınа öyrәtmәklә.”\n“Vәsаilüş-şiә”, c. 27, sәh. 141.\nƏTRAFLI14 Məsum (ə) haqqında hədislər ŞƏRHLƏR


"İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsinin əlindən cana doymuşam..." - GİLEY » www.OPERATIVXEBER.az\n"İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsinin əlindən cana doymuşam..." - GİLEY\n7-07-2021, 10:26 | Baxılıb: 722\nÖlkəmizdə vətəndaşları ən çox narazı salan dövlət qurumlarından biri, hətta birincisi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyidir. Hansı ki, uzun müddətdir hər gün media gündəmində sözügedən quruma rəhbərlik edən nazir Sahil Babayevin yarıtmaz fəaliyyəti barəsində silsilə yazılar dərc olunur, vətəndaş şikayətləri, videogörüntünülər yayımlanır. Amma, nədənsə bu qədər deyilən sözlər, narazı vətəndaş şikayətləri Sahil Babayevi qətiyyən, zərrə qədər də olsa narahat eləmir. Səlim Müslümovun "atasına rəhmət oxutduran" Sahil Babayev mövcud problemləri aradan qaldırmaq yerinə, hər gün biraz da xalqı qıcıqlandırmaqda davam edir.\nSanki, camaatın səbrinin sonunu görməyi qarşısına məqsəd qoyub.\nƏvvəl Sahil Babayevin korrupsioner və istifadəçi komandası öz yaxınlarına, yaxud rüşvət aldıqları şəxslərə saxta yollarla təqaüd düzəltdirib dövlət büdcəsinə şərik qoşdular. Bir neçə il bu minvalla "sandıq"larını doldurduqdan sonra, nazirin ağlına yeni idea gəldi ki, "pensiyaları dayandırsın, təzədən komissiya təşkil olunsun, həqiqi əlilliyi, yaxud hər hansı bir xəstəliyi olan şəxslərə yenidən pensiya təyin olunsun.\nAmma, nə xeyri?!\nDeyəsən yenə bu nazirlikdə "köhnə hamam, köhnə tas"dır. Çünki, elə gözümüzün önündə mediada o qədər xəstə, əmək qabiliyyətini itirmiş insanlar, Qarabağ qaziləri etiraz edir ki, "Bir neçə aydır mənim pensiyamı kəsiblər, indi də bərpa etmirlər. Get-gələ salırlar."\nSanki, adıçəkilən nazirlik çox düzgün və fəal çalışırmış kimi yeni bir mərkəz, "Məşğulluq mərkəzləri" və "Özünüməşğulluq proqramı" da bu bu Nazirliyin tərkibində yaradıldı.\n"Özünüməşğulluq proqramı"nın iştirakçıları bu proqrama qoşulmaqla, təsərrüfatla məşğul olub, Maddi durumunu qismən də olsa yaxşılaşdırmaq üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən dəstək alırlar. İribuynuzlu və xırdabuynuzlu mal-qara, bal arısı, barama və sair ilə təmin olunurlar.\nBu Dövlət dəstəyi bütün Azərbaycan üçün mövcuddur.\nSahil Babayevin onu belə normal idarə etməyi bacarmayan "aciz komanda"sı dövlətin dəstəyini xalqın "burnundan gətirir"lər.\nBelə ki, proqram iştirakçılarının çox hissəsi gileylənir ki, "bizə xəstə, qısır, süd verməyən, zəif, yararsız heyvanlar verirlər. Onlar da heç nəyə yaramır. O heyvanlar bizə kömək deyil, əksinə yük olurlar."\nBəzi vətəndaşlara isə ümumiyyətlə mal-qara deyil, əziyyət verirlər. Aylarla, hətta illərlə get-gələ salırlar. Eynilə Redaksiyamıza şikayətçi olan İsmayıllı rayon sakini Rəcəbalıyev Kamil Nazim oğlu kimi.\nKamil Rəcəbalıyev İsmayıllı rayon Mücühəftəran kənd sakinidir. 3-cü qrup əlildir. Nə özü, nə həyat yoldaşı işləmir. 3 azyaşlı övladı var. Sonbeşik övladı miasteniya sindiromludur. Aztəminatlı ailədir. Maddi durumunu yaxşılaşdırmaq, övladlarının dolanışığını təmin etmək məqsədilə iribuynuzlu mal-qara əldə etmək üçün İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsinə müraciət edib.\nGəlin, məsələnin davamını elə Kamil Rəcəbalıyevin özündən öyrənək.\nDogruXeber.az informasiya agentliyinə müraciət edən Kamil Rəcəbalıyev deyir:\n"Mən İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsinin əlindən cana doymuşam. 2019-cu ildən bəri Məşğulluq idarəsinin yollarında qalmışam.\n2019-cu ildə iribuynuzlu mal-qara əldə etmək üçün İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsinə müraciət etmişəm. O vaxtlar Ramil İsayev idi idarənin müdiri.\n(Yeri gəlmişkən onu da deyim ki, Ramil İsayev qiraətçi Pünhan ismayıllının, eyni zamanda İsmayıllı rayon torpaq şöbəsinin müdiri Sadiq İsmayılovun yaxın qohumudur).\nMəşğulluq idarəsində mənə dedilər "qeydə aldıq. Get sənə heyvan veriləcək". Gəldim bir il gözlədim heç bir xəbər çıxmadı. 2020-ci ildə yenidən idarəyə getdim. Artıq idarə müdiri dəyişmişdi. Ramil İsayev müdir vəzifəsindən azad edilib, yerinə Emil Bədəlov müdir təyin olunmuşdu. Ramil İsayev isə hər şeyə rəğmən, yaxınlarının nüfuzu sayəsində müdir müavini vəzifəsinə də olsa yiyələnə bilmişdi.\nMən idarədə sual verdim ki, nə qədər gözləməliyəm, artıq bir ilə yaxın müddət keçib? Mənə bildirdilər ki, sən qeydiyyatda deyilsən. Bundan sonra mən orda söz-söhbət yaratdım ki, necə yəni qeydiyyatda yoxam? Ramil İsayevə dedim bəs deyirdiniz qeydiyyata aldıq?! Bundan sonra yeni müdir Emil müəllim dedi: "eybi yoxdur, yenidən qeydiyyata alaq, təmin edərik". Uzun sözün qısası, 2020-ci ildə yenidən məni İsmayıllı rayon Məşğulluq idarəsində qeydiyyata aldılar. Gəldim 1 il də gözlədim yenə xəbər çıxmadı. Bu yaxınlarda millət vəkili Novruz Aslan İsmayıllı rayon Mücühəftəran kənd sakinləri ilə görüş keçirirdi. Yaxınlaşdım problemimi dedim. Novruz müəllim dedi "bu ailə ehtiyaclı ailədir, niyə bu vaxta qədər təmin olunmayıb tələbi?"\nNovruz müəllimin köməkçisi Pünhan cavab verdi ki, "iribuynuzlu heyvanlarla bağlı problemimiz var. Kvota dolub, iribuynuzlu heyvan çatışmır. Amma, xırdabuynuzlu ilə təmin edə bilərik." Mən dərhal razılaşdım. Lakin, aradan bir müddət keçdikdən sonra mən yenidən məşğulluq idarəsinə yaxınlaşanda, müdir müavini Ramil İsayev mənə dedi ki, "xırdabuynuzlu heyvan da yoxdur. Kvota dolub. Əgər istəsən keçi, yaxud bal arısı ilə təmin edə bilərik."\nMən qəti şəkildə etiraz etdim və bildirdim ki, "keçi mənim maddi durumumun yaxşılaşdırılması üçün yararlı deyil, arıçılıqdan isə ümumiyyətlə anlayışım yoxdur."\nBundan sonra idarədə söz-söhbət salıb, ordan uzaqlaşdım.\nMən artıq bu qurumun 3 il ərzində məni aparıb-gətirməsindən, sözün əsl mənasında məni ələ salmasından cana doymuşam. Sözügedən dövlət qurumu artıq məni intihar həddinə çatdırıb. Çox xahiş edirəm səsimi Prezidentimə eşitdirməkdə mənə kömək edin."\nQEYD: İsmayıllı rayon sakini Kamil Rəcəbalıyev onu da bildirir ki, "Ramil İsayev yaxınlarının nüfuzundan, öz vəzifə səlahiyyətlərindən istifadə edərək, iri və xırdabuynuzlu mal-qaranı şəxsi tanışlıqlarına, həmçinin, "onu görənlər"ə bölüşdürür. Heyvanlar təyinatı üzrə təhvil verilmir."\nBəli, dəyərli izləyicilər, bir daha qeyd edirik ki, Kamil Rəcəbalıyev Sahil Babayev və onun komandasının yarıtmaz fəaliyyətindən narazı olan yeganə vətəndaş deyil. Artıq, bir neçə müddətdir ki, Sahil Babayevin rəhbərlik etdiyi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi nəyinki sıravi vətəndaşları, hətta bu torpaq uğrunda canını qurban verən Qarabağ qazilərini, veteran və şəhid ailələrini lazımsız qərarları, özünün rahatlığından başqa kimsəyə xeyir gətirməyən, yararsız addımları ilə narazı salıb.\nYeri gəlmişkən bütün bunlar barəsində tezliklə DogruXeber.az informasiya agentliyinin rəhbəri Kamal Əsgərovun geniş çıxışı olacaq.\nBizi izləməkdə davam edin.


Savadlı mütəxəssis, peşəkar idarəçi » Sfera.az Azərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nSavadlı mütəxəssis, peşəkar idarəçi\n11:31 / 11.10.2019\nBu gün onun günüdür.\nAysel Cəbrayılova 11 Oktyabr Bakı şəhərində anadan olub. İlk təhsilini 20 saylı məktəbdə alıb, İqtisad Universitetinin Kommersiya fakültəsində davam etdirib. Oxuduğu illərdə ölkənin aparıcı banklarının birində fəaliyyətə başlayıb.\nTələbəlik və yenilikçilik\nTələbəlik illərində həm oxuyub, həm də işləyən Aysel xanım qısa zaman ərzində karyerasında böyük irəliləyişlər əldə edib. Belə ki, o, ölkəmizdə rəqəmsal marketinqin inkişafında, sahibkarların maariflənməsində böyük zəhmət sahibidir. 2015-ci ildən etibarən Milli Marketinq Forumunun (MMF) təşkilatçısı, 2016-cı ildən etibarən Dijital Marketinq Konfransının (DMC) həmtəsisçisidir.\nSahibkarlıq və idarəçilik\n2017-ci ildə uğurlu davam edən bank karyerasını yekunlaşdırıb özünün dijital agentliyini yaradıb. #filinfili tizeri ilə yerli mütəxəssislər arasında həyəcan yaradan FİL AGENTLİYİ elə həmin ilin fevral ayında Aysel xanımın həmtəsisçisi olduğu SAT FORUM-da elan edildi. Yeni açılan agentlik addım-addım irəliləyərək ölkə xaricindəki şirkətlərə də xidmət göstərməyə nail olub. Gördüyü işlərlə paralel təhsilini də dayandırmamış, Türkiyənin Anadolu Universitetində magistr təhsilini davam etdirir, İstanbul Teknik Universitetində Sosial media və dijital marketinq üzrə ixtisasartırma proqramını "uzmanlık sertifikat”ı ilə tamamlamışdır.\nAysel Cəbrayılova öz karyerasından əlavə olaraq həm də bu sahədə təhsil alan gənclərə böyük dəstək göstərib. Keçirdiyi təlim və konfranslarda yüzlərlə tələbə iştirak edib, könüllülük proqramlarında mentorluq edib və təcrübə proqramları ilə onlarla gənci mütəxəssis kimi inkişaf etdirib.\nFins.az olaraq öz növbəmizdə biz də A.Cəbrayılovanı təbrik edir, ona can sağlığı, yeni nailiyyətlər arzulayırıq.\n“İpoteka kreditləşməsini genişləndirməkdə məqsədimiz, insanların mənzilə olan ehtiyaclarını ödəməkdir”\nSon zamanlar kommersiya bankları tərəfindən ipoteka kreditlərinin rəsmiləşdirilməsi istiqamətində böyük işlər görülür. Kommersiya bankları İpoteka və Kr...\nTanınmış həkim: “Bioloji olaraq kişi çox qadınla cinsi əlaqəyə girməlidir, qadın isə biri ilə” - MÜSAHİBƏ\nVasif İsmayıl: "Kimisə sataraq professor olublar” "Dini inanc çox vaxt insanın əxlaqsız tərəflərini qabardır” Tanınmış androloq-uroloq Vasif İsmayıl Mo...\nKürəyindən vurulan Milli Qəhrəman - FOTOLAR\n"Qardaşım nizami tabordan daha güclü könüllü taboru yaratmışdı. O, pərakəndə formada yaranmış məhəllə dəstələrini birləşdirə bilmişdi. Ramizə o qədər inan...\nÜlvi Quliyev : "Uğurumuz "Biz birlikdə güclüyük!" devizi ilə yola çıxmağımızdır " - MÜSAHİBƏ\nMilli Məclisin Gənclər və İdman və Səhiyyə Komitələrinin üzvü deputat Ülvi Quliyev sabahinfo.az saytına müsahibə verib. Müsahibəsində əsas diqqəti COVID-1...\nAzərbaycanda bu qədər adam koronavirusa yoluxacaq - 2021-Cİ İLƏ QƏDƏR...\nTibb üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış həkim Vasif İsmayılın koronavirusla bağlı Redaktor.az-a maraqlı müsahibə verib. O, bir çox məqamlara aydınlıq gətirib. ...\n“Xalq böyükdən kiçiyə müharibəyə hazırdır” - MÜSAHİBƏ\nBəhruz Məhərrəmov: "Xalqın ümid yeri Silahlı Qüvvələrimizdir və hər kəs Ali Baş Komandanın VUR əmrini gözləyir” Bu gün Azərbaycanın Silahlı Qü...\nAvtomobil nömrəsi ilə SMS icazə alınması üçün yeni qanun layihəsi hazırlanır\nTəcili yardıma zəng etməyin – Prezidentin köməkçisi\nPakistanlı nazir koronavirusa yoluxub\nBu rayonlarda karantin qaydalarını pozan şəxslər cərimələnib\nİyulun 6-da dolların manata qarşı məzənnəsi\nElektrik qatarları həftəsonları hərəkətdə olmayacaq\nNaxçıvanda koronavirusdan ölənlərin sayı AÇIQLANDI\nŞahin Mustafayev vəzifədən azad edildi - SƏRƏNCAM\nDİQQƏT! Karantin günlərində rayona getmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ\nSON DƏQİQƏ! 190 manatla bağlı QƏRAR DƏYİŞDİ - RƏSMİ AÇIQLAMA\nSMS icazə sistemində YENİLİK EDİLDİ - RƏSMİ\nBakının bu ərazisində koronavirus sürətlə yayılır - RƏSMİ


Biz “Sizə zəfər gətirəcəyik”\nAta millət, "oğul" deyib ağlama,\nDoğrudan da, "ağlamağın yeri deyil". Çünki biz "Sizə zəfər gətirəcəyik!".\nƏziz oxucu, şərəfli Azərbaycan xalqı, yenilməz millətim!..\nBilirsinizmi, bu fikri haçan, harada düşünmüşəm, bu gerçəkləşdirəcəyimiz və gerçək olacaq arzumuzu harada qəsd etmişəm?\nİndiyə qədər ölkəmizdə səslənişinə belə inanmadığınız 35 dərəcə şaxtalı Azərbaycan torpağında – Murovda...\nQələbəmizin istinad nöqtəsi, başlanğıcı oradır!\nGüllə səslərinə diksinən və don vurmuş bir münaqişə həllini məhz həmin o 35 dərəcə şaxtadan – mənfur düşmənə əsir düşməyən nöqtədən tapacaq.\nOnu SİZƏ biz gətirəcəyik – Azərbaycan zabiti və əsgəri! Bir də... bilirsinizmi niyə belə inamlıyam?\nAzərbaycan Ordusunun zabiti kimi, ilk növbədə o qələbəyə özüm inanıram!\nOnu bizlərin – Azərbaycan Ordusunun zabit və əsgərlərinin qazanacağına inanıram! O inamı məndə və bizlərdə həmin o 35 dərəcə şaxtaya bürünüb düşmən ayağına təmas tanımayan TORPAQ yaradıb!\nBildinizmi? Torpaq əsir düşməmək üçün özünü şaxtaya bürüyüb – sahibinin əli-ayağı sığal çəksin, yurd tiksin üstündə, sinəsinə bayraq sancsın!\nQələbə cücərdən, qəhrəmanlar yetişdirən bir torpaq əsir qala bilməz! Biz gücümüzü torpaqdan alırıq!\nVətəndaşın – fərq etməz mülki vətəndaş və ya hərbçi olsun – ən böyük qüruru dövlətinin gücünə arxalanmaqdır, dövlətin gücü isə onun ordusundadır!\nOrduya olan sevgimiz Tanrıya olan sevgimiz qədər olmalı ki, bu inam bizi zəfərə, qələbədən-qələbəyə aparsın...\nOrduya olan inamımız isə inanclarımızın alisi olmalıdır! Bu fikri o mənada deyirəm ki, 30 il Elzas-Lotaringiya alman əsirliyində qalanda, Fransa xalqı heç kimi – nə prezidenti, nə də özünü ittiham etmədi, əksinə, hər şeyi unudub… ancaq kilsəyə və orduya yardım etdi, dəstək oldu!\nÇünki vətəndaş dövlətinin gücünə arxalanmaqdan böyük qüruru olmadığını nümayiş etdirəndə qarşılığını da vətəndaşlara zabitlər və əsgərlər yaşadır!\nAllah isə bu vəhdətə qələbə ərməğan edir!\nBuna görə də… çalışmalıyıq ki, ORDUmuz güclü olsun. Bunun üçün də bilməliyik:\n- Biz görünən gözük...\n- Biz bizə tuşlanan ölümün gözünə dik baxmağı bacaranlarıq.\nBir zabit kimi deyirəm: "Sizə zəfər gətirəcəyik!"\nMən buna inanıram!\nOna görə də biz sizin güvənc yeriniz, siz bizim and yerimiz olun. Siz bizə isti nəfəs göndərin ki, biz nəfəsinizə bürünüb sizə qələbə göndərə bilək.\nSevgili millət, əziz soydaşlar! Bilin ki, könlümüz bu yurda, ruhumuz qələbəyə bağlıdır.\n- Başımız bu Vətən yolunda fəda olmaq üçün hazırdır!\n- Sinəmizi düşmənə sipər, kürəyimizi sizə etibar edirik. Harada vətən torpağı varsa, ayağımız orda, gözlərimiz müstəqilliyimizə dikilib!\n- "Sizə zəfər gətirəcəyik!" – dualarınızı üstümüzdən əskik etməyin, ağbirçək nənələr, hələ də başından qara yaylığını açmayan şəhid anaları!\nO möhtəşəm gün uzaqda deyil. Qisas günü şanlı zəfər tariximiz olacaq.\nBu, bir əsgər marşı, tarixin tələbi, işğal olunmuş yurdun harayıdır: "Sizə zəfər gətirəcəyik!".\n"Ey qəhrəman övladın şanlı vətəni" – bu bir əsgər anasının duası, əsgər atasının düyünləşən, yumruqlaşan qeyrətidir. Bu, bir azadlıq himni, zəfər zəngidir.\nŞanlı yurdum! Unutma ki, bizə bir müsibət gəlsə, sənə gələr. Sənə gələn müsibətin qarşısında sipər kimi dayanmışam. Gələn bəla, qəza-qədər məni alsın, təki sənin bircə qarış torpağına namərd yağı əl dəyməsin!\nŞanlı yurdum! Qisasını almaq üçün burdayam mən! Sənə gələn hər zərbəyə sinəsiylə sipər çəkən bir əsgərəm. İndi bildinmi mən kiməm?\nSevgili millət, əziz soydaşlar! Bizə hər səhər xoş sözlər göndərin! Gözlədiyiniz ən gözəl səhəri sizə gətirəcəyik, taleyimizin ən gözəl anlarını, müharibənin dolaşıq kələfini açacaq bir sabah gətirəcəyik sizə!\nBurda "bizik", nə "mən" vardır, nə "sən" var.\nBəli, bu döyüşdü, "burda "bizik", nə "mən" vardır, nə "sən" var", Azərbaycan əsgərini qələbəyə ruhlandıran, şanlı, böyük, yenilməz bir VƏTƏN var...\n2013.11.29 / 16:15\nSəngər Aslanlarının komandiri\nFaciəli statistika, yoxsa statistika faciəsi?!


Konkret ve Mucerred İsimler | Konkret və mücərrəd sözlər\nHome/Azərbaycan Dili/Konkret ve mucerred isimler\n1.Konkret isimlər Konkret isimlər hiss gözlə gördüyümüz və əlimizlə toxunub anlaya bildiyimiz varlıq və məfhumların adlarıdır.\nNümunələr: Duman, torpaq, göl, ev, qələm, çiçək, armud, daş, kitab, pəncərə, vaza, qapı, divar, alma, çərçivə, avtomobil, ağac, telefon, pervane, heykəl, kağız, çəngəl, şüşə, örtük, terlik, televizor, seyf, çörək, sviter, dəftər, çanta, çiçək, boya, Ay, Yer, Günəş və s.\n2.Mücərrəd isimlər: Mücərrəd isimlər mahiyyətcə mövcud olmayan, yəni bizim görə bilmədiyimiz, toxuna bilmədiyimiz varlıq və məfhumların adlarıdır.\nNümunələr: Sevgi, narahatlıq, həsrət, həyəcan, kədər, hörmət, bilik, sevinc, ümid, cəsarət, bilik, xəyal, anlayış, qəzəb, qəm, ədalət, gözəllik, həqiqət, xeyirxahlıq, ürək, azadlıq, sülh, uğur, əzm, Maraq, nifrət, qorxu, stress, sülh, pislik, həzz, məmnunluq, rəğbət, xaos, bədbəxtlik, sevgi, sevinc və s.\nKonkret ve mucerred isimlerde əsas diqqət yetirilməli olan; cümlədəki bu sözlərin mənalarıdır. Özlüyündə konkret məna daşıyan söz mücərrəd mənalı cümlədə işlənə bilər; və ya əksinə, mücərrəd söz cümlədə konkret mənada işlənə bilər. Yəni konkret varlığı “mücərrəd” etmək və ya mücərrəd anlayışı “konkretləşdirmək” mümkündür və belə nümunələr imtahanlarda qarşımıza çıxa bilər. Daha yaxşı başa düşmək üçün nümunələrlə izah edək:\nMücərrəd isimlərə nümunə :\nBütün günü soyuqda səni gözlədiyim üçün xəstələndim. (Konkret isim)\n(Təkcə “soyuq” sözünün konkret mənası var. Soyuq havanı toxunma hissi ilə qəbul edə bildiyimiz üçün bu\ncümlədə konkret mənası ilə işlənmişdir.)\nBu soyuqluqla ona dedim ki, heç kimlə yaxın ola bilməz. (Mücərrəd isim)\n(Bu cümlədəki soyuq havanın, suyun və ya hər hansı bir əşyanın soyuqluğu deyil, başqa insanlara yaxın olmamasını ifadə edən münasibətdir. Yəni söz konkret ikən mücərrədləşdirilmiş, “mücərrədləşdirilmişdir. “.\nYuxa ürəyi ilə edilənlərə daha dözə bilmədi. (Bu cümlədə yuxa sözü hadisələrdən çox tez təsirlənmək mənasında işlənmişdir. Yəni yuxa konkret olduğu halda, cümlədə mücərrəd məna daşıyır.)\nGitaranı daha asan öyrənməyin bir yolu olmalıdır. (Yol sözü konkret söz olsa da, bu cümlədə “üsul” mənasında işləndiyi üçün mücərrədləşmişdir.)\nKonkret isimlərə nümunə :\nO, kiçik bir xoşbəxtlik üçün çox şeylə kifayətlənərdi. (Mücərrəd isim)\n(Xoşbəxtlik duyğu orqanlarımızla qavradığımız mücərrəd məfhumdur. Bu cümlədə mücərrəd mənada işlənir.)\nÇamadanında bir neçə xoşbəxtlik parçası ilə doğma şəhərinə getdi. (Təcəssüm olunmuş isim)\n(Bu cümlədə mücərrəd “xoşbəxtlik” sözü çamadana qatlanmış paltarla bənzətmə yolu ilə təcəssüm olunur.)\nGözəlliyə gözəl demirəm, əgər gözəllik mənim deyilsə. (Mücərrəd = Konkretləşdirmə insana istinad edilərək edilmişdir)\nQanadı qırılan bir eşqlə eşq dağlarına çıxa bilərsənmi? (Mücərrəd = Sevgi bir quşla bənzətmə ilə təcəssüm edilmişdir.)\nGözünün qarşısındakı film kadrı ömrü boyu ağlından çıxmayacaq. (Konkretləşmə = Həyatda yaddaşın müəyyən bir dövrü qeyd olunduğu obyektlə müqayisə edilərək mücərrəd olmuşdur .)\nBunu etmək cəsarət tələb edir, bu, hər igidin işi deyil. (Konkretləşdirmə = Konkret ürək sözü cümlədə mücərrəd olan cəsarət mənasında işləndiyi üçün konkretləşmişdir. Dilimizdə çox mühüm yer tutan deyimlərimizin demək olar ki, hamısı, bu konkretləşdirmə yolu ilə yaradılmışdır.\nKonkret isimlərin yaranma tarixi daha qədimdir. İnsanlar ilk olaraq gördükləri əşyaya ad vermişlər. Mücərrəd isimlər isə dilin sonrakı inkişaf mərhələlərində məntiqin, təfəkkürün inkişafı sayəsində adlandırılmışdır.


bu gün İran coğrafiyasında Pan-iranism və pan-fars sözünün doğru ifadəsi və o istlahların Iran içtımaiyətində ayrı ayrı istfadəsi və oynadığı rolu ! bizə bir böyük tablo olmuşdur .\nnə yazıq ki hər kəs bu acı gərçəyi qəbul etməlidir , elə İran adlanan yerdə heç bir tarix olay heç bir elmi təsbit, içtimai sürəc , coğrafiya və bölgə adları öz gərçək adı ilə tanınmamışdır elə ona tabe heç qavram öz gərçək mənası ilə İranda yaşayan addi millətlər arası yerinə düşüb və öz əsli məqamında oturmamışdır .\nelə işlər böylə olduğu halda hər despot hakim istədyi qədər cəəl edib özünün şəninə layiq dəyişikliklər edə bilmişdir , elə məhz onagörə biz o üstəki söyləmi izah etmək üçün bir neçə sual ilə üzbəüzə qalmışdıq .\naya İranda yaşayan millətlərin içində neçə dərsədinin şəubi islamı ya şieyi şəubi ilə tanışlıq şansı olmuşdur ?\naya bu qavramı heç bir tanıyan varmı ?\nYa bu gün İranda bu cəəli və saxta tarixin yerinə , bir düzgün İran tarixi ilə üzbəüzə gəlmək mümkündürmi ?\naya kütlə arası bu yekəlikdə bir Ariya vandalizmini və təvəhhüm rallığını aradan qaldırmaq mümkündürmi ?\nDemək ki pan-iranism və pan-farsism qavramlarıda İranda yaşayan addi millətlərin çoxuna tam aydın deyildir , elə ona görədə onlar pan-iranism sözünü pan-farsism sözünün yerinə qoyub istifadə edərək pan-fars düşünmüşdürlər , ya bər əks pan-farsizimi , pan-iranizmin yerinə istfadə etmişdirlər .\nhal bu ki pan-iranism qavramı , idoloji olaraq , eyni halda bir təşkilat kimi pan-farsismin xidmətində olan bir gərçəkdir, amma pan-fars deyildi .\npan-iranism qeyri fars millətlərinə aid olan bir fenomen amma pan-farsismin yedəyində gedən bir yorğa atdır ,\nBurada hər kəs bilməlidir ki son yüz ildir ki İran adlanan yerdə bir ( hejmoni kəm zərfiyyət fars , həm keyfiyyət və həm kəmiyyət baxımından kəm zərfiyyət ) İrana hakim olmuşdur , elə bu hakim hegemoni ya hejmoni yalniz fars millətinə aid olan mənfəətləri və maraqları tamam qədarcasına önə çəkib və qorumuşdur .\nburada qeyid etmək lazım ,əgər bu gün reallığımız (tarixi olay) bir gərçək isə o zaman bu fars toplumunun içindən hətta bir pan-iranist tapmaq heçdə mümkün deyildir , yəni addi Fars millətin istisna edərək ! hər bir fars fəalı ki bu hejmonınin ixtyarında bir rol oynayir o fərd ya o şəxs heç zaman pan-iranist olabilməz və deyildi ! demək onun yalnız bir gərçək adı var , oda pan-farsismdır .\nbəs o zaman Pan-İranist kimdir ?\nİranda qeyri fars millətlərə mənsub olan şəxslər və onlara aidd olan təşkilatlar və onların tərəfində himayə olan qrup və dəstələr ki tamam kamal pan-farsın ixtyarında və onun konturulu altında əməl edən bir çalışqanlıq deməkdir .\nYəni fars millətindən olmayan amma yalnız fars hejmonisinə xidmət edən müvcud bir cərəyandır .\neyni halda İranda bir fəal kimi pan-farsısmin maraqlarını müdafə edib və qabağa aparan aparatlardır,\nelə onlara bu funkçıyadan dolayi bir başa pan-iranist demək təmamən düzdür.\nonlar asimilə olmuş ya pan-farsizmin etkisi altında öz əsli dəyərlərin uduzmuş qeyri fars millətlə aid olan insanlardır .\nburada çox üzüntü ilə qeyid etməliyəm ki bu şəxsiyətrərin çoxunluğu bizim millətə aid olmuşdur , nə yazıq ki ! Azərbaycan komunistləri İran dan eşikdə cahan vətəni , internaşnal , olsalarda ! amma İranın içərisində çox qəddar pan-iranist olmuşdurlar elə ki pan-fasismin İran üzərə , İrançılıq teorisini və onun təməl işlərini yəni təmamiyyət xahi adı altında öz ixtyarlarına alıb ən böyük xidməti pan-farsismə etmişdirlər .\nəslində sözün özünü demək lazımdir ki bu son yüz il ərzində pan-farsism bir dığa metoodla çalışarkən ! özünü pan-iranist nişan vermək istəmiş idi , ta bu gördüyü çirkin işlərin vəbalını qeyri fars millətlərə aid pan-iranistlərin boynuna yıxsın , elə bura qədər də çox isabətli olmuşdur, amma bu gündən etbarə biz hər qavramı öz yerində qullanmaq şərti ilə o cığalbazlığın önünə keçib və onun gərçək üzünü ifşa etməliyik .\nsattar slami 19.05.2019


Xəbis İŞİD ağacını iki aya kəsib, bitirəcəyik\n“Höcəci şəhid olanda dedim ki 3 aya İŞİD-in kökünü kəsəcəyik, İndi də deyirəm ki, İŞİD-in məhvi yaxındır. İki aya qədər bu xəbis ağacın kəsilməsini bayram edəcəyik, İraqda, İranda, Suriya, Rusiya və başqa yerlərdə buna görə bayram edəcəyik”\nİslaminSesi.info TasnimNews-a istinadla xəbər verir ki, bunu Sepahın Qüds Korpusunun komandanı Qasim Süleymani deyib.\nİranın Ləngərud şəhərində təkfirçilərlə mübarizədə şəhid olan Murtəza Hüseynpurun qırx mərasimində çıxış edən general bildirib ki, İŞİD – in işi iki aya bitəcək.\nDinləyicilərə “niyə düşmənlər bizim torpağa hücuma cürət etmirlər” sualını verən Q.Sülaymani deyib ki, bu, bizim müdafiə və müqavimətdən əl çəkmədiyimizə görədir..\n“Bunun səbəbi odur ki, bizim millət müqəddəs müdafiə zamanında (İran-Səddam rejimi müharibəsi) bu gündə də İraqda Suriyada müvəffəqiyyətli təcrübəni ortaya qoyurlar. Bu döyüşləri şiə-sünni döyüşü kimi qələmə verirlər, amma bu gün hər zamandan daha çox şiə-sünni arasında məhəbbət var.”\nTEQLƏR: Xəbis İŞİD ağacını iki aya kəsib bitirəcəyik


2021, 25 Sentyabr, şənbə, Bakı vaxtı 20:33\n2013-cü il prezident seçkisi artıq gündəmin mövzularından birinə çevrilməkdədir. Bu səbəbdən də AzadlıqRadiosu qarşıdakı seçkilərdə namizəd kimi adıçəkilən şəxslərdən və ya onların mənsub olduğu düşərgənin təmsilçilərindən müsahibələr təqdim edir.\nBudəfəki həmsöhbətimiz hazırda Amerikada mühacirətdə yaşayan eks-spiker Rəsul Quliyevdir.\n- Rəsul müəllim, 2013-cü ilin prezident seçkisinə qatılmaq niyyətində olduğunuzu açıqlamısınız. Hansı planla iştirak edəcəksiniz, strategiyanız nədir?\n- Söhbət təbliğatdan gedirsə, sözsüz ki, mən bu seçkilərdə iştirak edəndə bütün rayonlarda insanlarla birbaşa real görüşlər keçirmək istəyirəm. Bu görüşlərdə Azərbaycanın gələcəyi ilə bağlı uzunmüddətli və yaxın strateji planlarımı insanlara çatdırmaq fikrindəyəm. Söhbət mənim iqtisadi və siyasi islahatlar keçirməyə hazırlaşmağımdan gedir. Sözsüz ki, mən öz proqramımı həm də KİV, televiziyalardakı debatlar vasitəsilə xalqa çatdıracam.\n- Bu dediklərinizi gəlib Azərbaycanda həyata keçirmək mümkün olacaq ya elə Amerikadan cəhd edəcəksiniz?\n- Mən gəlmək və Azərbaycanda olmaq şərtilə seçkilərdə iştirak etmək niyyətindəyəm. Çünki gələ bilməsəm, məni xaricdə olduğum üçün heç namizəd kimi qeydiyyatdan keçirməyəcəklər. Qiyabi də olsa, məni seçkilərə buraxmayacaqlar. Ona görə də, mən, sözsüz ki, gəlmək niyyətindəyəm.\n- «Seçkilərdə iştirak etsəniz, hakimiyyət nəticəni saxtalaşdıra bilməyəcək, bu mümkün deyil» deyirsiniz. Nədən belə arxayınsınız?\n- Azərbaycan post-sovet məkanından çıxmış bir ölkədir. Mən bu bəyanatı verəndə, qonşu ölkələrin təcrübəsini nəzərə alıram. Gürcüstanda, Ukraynada, Moldovada keçirilən seçkilər saxtalaşdırıldı. Hətta guya qalib gəlmişlərin adları elan olundu. Amma buna baxmayaraq, mitinqlər hesabına, xalqın gücü ilə o saxta qərarlar ləğv olundu. O ölkələrin hər birində, sözün əsl mənasında, xalqın tərəfində durmuş adamlar hakimiyyətə gəldilər. Hesab edirəm ki, Azərbaycanda da bizim bu işi görmək imkanımız var. Çünki Əliyevlərin uzunmüddətli hakimiyyətdə olması son illər bu hakimiyyətə qarşı nifrət potensialını artırıb. Belə bir vəziyyətdə biz imkan vermərik ki, onlar seçkiləri saxtalaşdırsınlar.\n- Gürcüstan, Moldova, Ukrayna dediniz. Amma post-sovet məkanından çıxmış Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkmənistan da var.\n- Bəli. 100 faiz düz deyirsiniz. Hələ onlardan başqa Tacikistan və Belarus da var. Mən belə fikirləşirəm ki, Azərbaycan bu prosesə Moldova qədər yaxın olmasa da, hər halda Türkmənistan, Özbəkistan, Tacikistan və Qazaxıstan qədər də uzaq deyil. Mən Azərbaycandakı situasiyanı dediyiniz Mərkəzi Asiya ölkələri ilə müqayisə etməzdim.\n- Namizədlərin kim olmasından asılı olmayaraq, qalib gələcəyinizə ümid haradandı Sizdə?\n- Bilirsiniz, Azərbaycanda istər iqtidardan, istərsə də müxalifətdən kimlərin prezidentliyə namizəd olacağı artıq məlumdur. Bu baxımdan mən üfüqdə təzə bir fiqur görmürəm. Başqa ölkələrdəki kimi, doğrudan da yeni bir fiqur ortaya çıxıb fikirləri dəyişsin-belə bir şəxs Azərbaycanda gözə dəymir. Düşünürəm ki, indiki namizədlərlə debatlarda yaxın- və uzunmüddətli strateji planı olan mən öz üstünlüyümü göstərə biləcəm. Buna şübhəm yoxdur. Sözsüz ki, bu işlərdə mənə həm də ömrü boyu bu insanlarla birbaşa təmasda olmaq təcrübəm kömək edəcək. Çünki həmişə bu cür insanlarla işləmişəm. Ola bilər ki, bu prezident seçkilərində 10 nəfər iştirak edər və mən birinci turda qalib gəlmərəm. Bu, mümkündür. Ancaq bu halda ikinci tur olmalıdır və ikinci turda qalib gəlməyimə heç bir şübhəm yoxdur.\n- Amma Siz illərdir xaricdə yaşadığınız halda müxalifətdən olan rəqibləriniz ölkədə mitinqlər, etiraz aksiyaları keçiriblər. Yəni, onlar mübarizəni dayandırmadıqlarını önə çəkib Sizi seçki yarışında, təbliğat işində arxa plana keçirdə bilməzlərmi?\n- (Gülür) Bu mümkün olan şey deyil. Çünki onların keçirdikləri mitinqlər, elədikləri aktivliklər ancaq və ancaq bu rejimin güclənməsinə gətirib çıxardıb. Onlar özlərinin mitinqlər keçirdiklərini, mənim isə bu ərəfədə ölkədə olmadığımı və buna görə də prezidentliyə haqqım çatmadığı fikrini irəli sürsələr, yarışı tamamilə uduzarlar. Çünki mənim xaricdə gördüyüm işlər hesabına xalqa nəsə deməyə sözüm olacaq. Ancaq onların fəallığının nəticəsi göz qabağındadır. Əksinə, heç gərək bu məsələnin üstünə gəlinməsin.\n- Axı niyə məhz Sizə inanmalıdır seçicilər?\n«Müxalifətin keçirdiyi mitinqlər ancaq və ancaq bu rejimin güclənməsinə gətirib çıxardıb»\n- Ona görə ki, mən 23 yaşımdan real işlə məşğul olmuşam. 10 minlərlə real insanlarla təmasda olmuşam. Həmin 10 minlər indi də mənə inanırlar. Bilirlər ki, birincisi, verdiyim sözü yerinə yetirirəm, ikincisi də, mənim ən əsas məqsədim ətrafımda olan insanların hamısını firavan və azad yaşamasına nail olmaqdır. Bu, həmişə belə olub və bunu görüblər. Ona görə də, məni yalnız partiyam və ya ətrafımdakı adamlar dəstəkləməyəcək. Mən sizi əmin edirəm ki, Azərbaycanda tərəfdarlarımın sayı 10 minləri keçəcək.\n- Bəlkə Sizə elə gəlir? Neçə ildir Azərbaycanda deylsiniz. Bəlkə hər şey dəyişib?\n- Hər şey ola bilər. Amma mən bunu utopik adamlar kimi, kənardan baxıb söyləmirəm. Mən bu gün təmasda olduğum adamların danışdıqlarının, müzakirələrimiz zamanı gəlinən nəticənin kontekstində belə bir fikir söyləyirəm. Əlbəttə ki, yanıla da bilərəm. Amma nə dərəcədə yanıldığını həyat göstərər.\n- Digər partiyalarla niyə işləmirsiniz? Bəlkə bu variantda hərəkət daha effektli olar.\n- Digər partiyalarla biz işləyirik. Sülhəddin Əkbər partiyaların rəhbərlərinin hər biri ilə ayrı-ayrılıqda və ya bir qrup halında görüşür. Bizim gələcək planları onlarla müzakirə edir, razılaşdırır. Çünki ilk növbədə Azərbaycanda demokratik seçkilərin keçirilməsi üçün şəraitin yaradılmasına nail olmaq lazımdır. Belə bir şəraitə nail olunmasa, hər hansı prezident seçkilərindən söhbət açmaq da gülünc olar.\n- Bəs Avropada yaratdığınız müqavimət hərəkatı nə yerdə qaldı, nə oldu onun axırı?\n- Müqavimət hərəkatı kifayət qədər yaxşı inkişaf edir. Bu, Avropada və Amerikada işləyən bir hərəkatdır. Hərəkatın Avropadakı üzvləri bu yaxınlarda mənim İngiltərə, Fransa və Hollandiyada görüşlərimi təşkil edirlər. Paralel olaraq Rusiyada və Türkiyədə də bu hərəkatın bürolarının formalaşması prosesi gedir. Müqavimət Hərəkatının Azərbaycanda bürosunun formalaşması prosesinə yeni formatda start verilib. Hazırda Açıq Cəmiyyət və Liberal Demokrat partiyaları bu büronun formalaşması istiqamətində iş aparırlar.\n- Amerika, Avropa, Rusiya və Türkiyədə keçiriləcək görüşlər Azərbaycanda nəyisə dəyişə bilir?\n- Mənim Avropa İttifaqındakı görüşlərim, eləcə də həm Avropa Şurasının üzvləri ilə, həm də Amerika Konqresində, həmçinin BMT-də keçirdiyim görüşlər müəyyən qərar və qətnamələrin qəbul olunması ilə nəticələnəcək. Sözsüz ki, bu gün müxalifətə inanmayan, Azərbaycanda dəyişikliklərin baş verməsinə böyük şübhə ilə yanaşan azərbaycanlılar belə qərar və qətnamələrin qəbul olunması ilə yenidən əvvəlki inamlarını özlərinə qaytarmalıdırlar. Hər halda, bu, onların totalitar rejimlə mübarizədə tək olmadıqlarına, yanlarında başqa ölkələrin, beynəlxalq təşkilatların dayandığına inanmalarına kömək etməlidir.\n- Bayaqdan bütün bu danışdıqlarımız bir «əgər» ehtimalının altından keçirdi. Yəni, dediyiniz o «əgər ölkəyə gələ bilsəniz» məsələsini nəzərdə tuturam. Bax, qayıtmaq üçün planınız nədir?\n- Düzdür. Qayıtmaq üçün mən bu beynəlxalq təşkilatlarla və Avropa ölkələri, o cümlədən Türkiyə ilə çox ciddi işlər aparıram. Çalışıram mənim hüquqlarımı pozan bu hakimiyyətə çox sərt mesajlar göndərilsin. Bildirilsin ki, insan haqlarını bu səviyyədə pozmağa ixtiyarları yoxdur. Mənə imkan verməlidirlər ki, gəlib seçkilərdə iştirak edim. Sözsüz ki, bunlar müəyyən qərar və qətnamələr şəklində qəbul olunmalıdır və düşünürəm ki, belə də olacaq. Bundan başqa, bu hüququmun pozulması barədə BMT-nin məhkəmə sisteminə müraciət edəcəm. Düşünürəm ki, bu məsələyə BMT-də baxılmasına və müsbət qərarın qəbul olunmasına nail olacam. Ancaq bunlarla yanaşı, mənim qayıdıb seçkilərdə iştirak etməyim üçün sentyabr-oktyabr aylarında artıq imzalar toplanması, mitinqlər keçirilməsi, bir sözlə hökumətə təzyiqin bütün vasitələrindən istifadə etmək üçün Azərbaycanda da hərəkat başlayacaq.\n- Alınmasa, Siz də keçmiş prezident Ayaz Mütəllibov kimi bütün siyasi iddialarınızdan əl çəkmək şərtilə Azərbaycana qayıdıb evinizdə oturmağa razı olarsınızmı?\n- (Gülür) Mənim həyatda yaşamağımın məqsədi gəlib Azərbaycanda evdə oturub bozbaş yeməkdən ibarət deyil. Mənim həyatımın məqsədi Azərbaycan Respublikasında demokratiyanı bərpa etməkdir. Bunun da əsasında Azərbaycan xalqının firavan gələcəyini təmin etmək məqsədi dayanır. Ona görə də, mənim üçün qızıldan ev tiksələr belə, gəlib onun içərisində yaşamaram. Mən ömrümün sonunadək Azərbaycanda demokratiyanın bərpası uğrunda mübarizə aparacam. Məni bu işdən ölüm, ya da hansısa dəhşətli bir xəstəlik dayandıra bilər.\nF.Ağamalı: «Müxalifət seçkiyə vahid namizədlə getsə belə, İlham Əliyevin qələbəsinə şübhə yoxdur»\nRəsul Quliyev: «Hökumətdə olanların 90 faizi Cavadov qardaşlarından qorxurdu»\nR.Quliyev: “Hökumətə təklifləri vermişəm, xeyri yoxdur”


Azərbaycan Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri üzrə öhdəlikləri yerinə yetirən ölkələr arasında ilk sıralardadır — Azərbaycanda Miqrant və Məcburi Köçkünlərin Hüquqlarının Müdafiəsi İctimai Birliyi\n29 октября, 2018 29 октября, 2018\nVI Beynəlxalq Humanitar Forum çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Dayanıqlı İnkişaf üzrə Milli Əlaqələndirmə Şurasının, İqtisadiyyat Nazirliyinin və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ölkə üzrə nümayəndəliyinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən Dayanıqlı İnkişafa dair Bakı Forumunun növbəti sessiyası «2030-cu ilədək dayanıqlı inkişaf üçün sülhsevər və inklüziv cəmiyyətləri təşviq etmək, hamı üçün ədalət məhkəməsinə çıxış imkanını təmin etmək və bütün səviyyələrdə səmərəli, məsuliyyətli və inklüziv təşkilatlar qurmaq» mövzusuna həsr edilib.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, sessiyanın moderatoru, Azərbaycan Respublikasının insan hüquqları üzrə müvəkkili Elmira Süleymanova minilliyin 8 məqsədinin davamı olaraq 2030-cu ilədək davam edən 17 məqsəd, 169 hədəf, 232 indikatorlardan ibarət DİM-in BMT tərəfindən üzv dövlətlərin hər birinə ünvanlandığını bildirib. Əlavə edib ki, lakin onların reallaşdırılma imkanları siyasi, iqtisadi, sosial, insan hüquqlarının vəziyyətindən asılı olaraq hər ölkədə fərqli səviyyədə həyata keçirilir.\nBildirilib ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranmış BMT öz fəaliyyətinin prioritetləri kimi dünyada sülh, bərabərlik və əməkdaşlığı bəyan edib. BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ümumdünya Bəyannaməsində ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyi prinsipi təsbit olunub. Lakin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 100 il əvvəl həmin prinsipi və hüquq bərabərliyini qəbul edərək qadınlara kişilərlə bərabər seçib-seçilmək hüququnu da verib.\nOmbudsman deyib ki, Azərbaycan BMT-nin bir sıra konvensiya və sənədlərinə qoşulmaqla yanaşı, DİM-in hazırlanmasında da fəal iştirak edib. Bu sənədin hazırlanması prosesində ölkəmizdə aparılan gərgin müzakirələr nəticəsində toplanan tövsiyələr BMT tərəfindən yüksək dəyərləndirilib və onların çoxu cəmləşdirilmiş şəkildə Məqsədlərdə əksini tapıb.\nDiqqətə çatdırılıb ki, DİM-in milli prioritetlərə uyğunlaşdırılması və ölkədə mütəşəkkil, əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Milli Əlaqələndirmə Şurası təsis olunub və Katibliyin fəaliyyətinə nəzarəti İqtisadiyyat Nazirliyi həyata keçirir. Dövlət nümayəndələrindən ibarət Şuranın 4 ixtisaslaşmış işçi qrupu yaradılıb. Bütün sahələrdə sürətlə irəliləyən Azərbaycan DİM-in gerçəkləşməsində də mühüm uğurlar qazanıb. Bu, özünü dayanıqlı inkişaf üçün sülhsevər və inklüziv cəmiyyətin təşviqində, hamının ədalət məhkəməsinə çıxış imkanının təmin edilməsində və bütün səviyyələrdə səmərəli, məsuliyyətli və inklüziv təşkilatların qurulmasında, yeni təşəbbüslərin gerçəkləşməsində (“ASAN xidmət”, tolerantlıq, multikulturalizm, Strateji Yol xəritələri) əksini tapıb.\nErmənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində Azərbaycanın bir milyondan çox vətəndaşının hüquqlarının pozulduğunu vurğulayan E.Süleymanova deyib ki, DİM-in həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atan Azərbaycan üçün sülh və inkişaf çox vacibdir. O, Azərbaycanın DİM-ə çatmaq istiqamətində öhdəlikləri yerinə yetirən ölkələr arasında ilk sıralarda olduğunu vurğulayıb, bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin ötən il fevralın 10-da imzaladığı cəza siyasətinin humanistləşdirilməsinə dair Sərəncamın əhəmiyyətini xüsusi qeyd edib.\nBMT baş katibinin hüquq, təhlükəsizlik və təşkilatlar üzrə köməkçisi Aleksandr Zuev belə mötəbər Foruma dəvət olunmasına görə minnətdarlığını bildirib. Bəşəriyyətin tərəqqisi, o cümlədən DİM-ə çatmaq üçün sülhün və inkişafın bir-birindən asılı olduğunu vurğulayan A.Zuev deyib ki, aparılmış təhlillər bir çox hallarda insanların radikallaşmasının və münaqişələrin yaranmasının əsasında insan hüquqlarının pozulmasının dayandığını ortaya çıxarıb. Bu baxımdan cəzaçəkmə müəssisələrində məhkumların hüquqlarının qorunmasının əhəmiyyətini xüsusi vurğulayan A.Zuev Azərbaycanda bu sahədə mühüm tədbirlərin həyata keçirildiyini qeyd edib.\nSon illər Azərbaycanın sürətlə inkişaf etdiyini vurğulayan A.Zuev əldə edilmiş uğurlara görə təbriklərini çatdırıb, Forumun önəmini yüksək qiymətləndirib.\nTürkiyənin insan hüquqları üzrə baş müvəkkili Şərəf Malkoç Azərbaycana hər səfərində gördüyü sürətli inkişafdan məmnunluğunu bildirib. Dayanıqlı inkişafa dair belə mötəbər tədbirin Bakıda keçirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayan Ş.Malkoç Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin siyasi iradələri ilə həyata keçirilən layihələrin və tədbirlərin mühüm uğurlarla nəticələndiyini qeyd edib. O, bu layihələr arasında bir neçə gün əvvəl açılışı olan STAR neft emalı zavodunun əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirib. Azərbaycanın və Türkiyənin birgə reallaşdırdığı nəhəng transmilli layihələr regionda və dünyada sabitliyə, inkişafa və əməkdaşlığa təkan verir.\nDünyada baş verən münaqişələrin böyük insan axınına səbəb olduğunu deyən Ş.Malkoç bildirib ki, Azərbaycan və Türkiyə bu problemlərlə yaxından tanışdır. Azərbaycan müstəqilliyinin ilk illərindən bir milyondan çox qaçqın və məcburi köçkün problemi ilə üz-üzə qalıb. Türkiyə qonşuluğunda baş verən münaqişə ilə əlaqədar 4 milyona yaxın suriyalını qəbul edib və onların ehtiyacları üçün indiyədək 36 milyard dollar vəsait xərcləyib.\nDünya ictimaiyyətinin münaqişələrin həllinə ikili standartlardan yanaşdığını vurğulayan Ş.Malkoç Ermənistanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin tələblərini yerinə yetirmədiyini diqqətə çatdırıb.\nBosniya və Herseqovinanın Xarici İşlər Nazirliyinin xüsusi işlər üzrə səfiri Miloş Prisamünaqişələrin DİM-in həyata keçirilməsi üçün ən böyük maneə olduğunu vurğulayıb. Bildirib ki, münaqişələr ölkələrin resurslarını tükəndirir, miqrasiyaya səbəb olur, iqtisadi inkişafa ciddi zərbə vurur. Bosniya və Herseqovinada münaqişənin 23 ildir başa çatmasına baxmayaraq, onun ağır təsirləri hələ də hiss olunur. Ölkədə minlərlə insan iş üçün Avropanın digər ölkələrinə üz tutur. Bu isə ölkənin inkişafına ciddi zərbə vurur.\nMilos Prisa DİM-ə nail olunmasında sabitliklə yanaşı, qanunların təkmilləşdirilməsinin, özəl sektorun dəstəklənməsinin, təhsilin səviyyəsinin yüksəldilməsinin vacibliyini vurğulayıb.\nQazaxıstanın insan hüquqları üzrə müvəkkili Askar Şakirov Forumun ölkəsi üçün vacib vaxta — DİM ilə bağlı icmal sənədin hazırlanması dövrünə təsadüf etməsindən məmnunluğunu bildirib. O qeyd edib ki, Qazaxıstan DİM-in həyata keçirilməsinə böyük önəm verir. DİM-in müddəalarının 61 faizi Qazaxıstanın milli strateji proqramlarında əksini tapıb. Bu istiqamətdə əldə olunan uğurlardan danışan A.Şakirov müstəqillik dövründə Qazaxıstanın ümumi daxili məhsulunun həcminin 20 dəfə artdığını, ölkənin bu sahədə beynəlxalq konvensiya və təşəbbüslərə qoşulduğunu, respublikada mühüm islahatların həyata keçirildiyini deyib.\nMilli Məclisin deputatı Elman Nəsirov bildirib ki, bu gün Azərbaycan dünyaya multikulturalizm dəyərlərini ixrac edən, beynəlxalq sülhə, təhlükəsizliyə mühüm töhfə verən ölkə kimi tanınır. Bu Forum da Azərbaycanın dünyada humanitar dəyərləri təbliğ etməsinin göstəricisidir. Təəssüf ki, Azərbaycan 30 ilə yaxındır ki, böyük humanitar fəlakətlə üzləşib və bu problem hələ də həllini tapmayıb. Münaqişənin həll edilməməsinin səbəbi ikili standartların tətbiq edilməsidir.\nXarici İşlər Nazirliyinin Humanitar Siyasət İdarəsinin rəisi Əlimirzamin Əsgərov bildirib ki, Azərbaycan DİM-i milli inkişaf strategiyasında nəzərə alaraq yaxşı idarəetməni, davamlı inkişafı və qanunun aliliyini gücləndirən, insan hüquqlarına hörməti, ictimai xidmətlərin asanlığını təmin edən genişmiqyaslı proqramlar həyata keçirib, inklüziv cəmiyyətlərin qurulmasını təbliğ edir. Düzgün təhsil, sosial-iqtisadi irəliləyiş və gender bərabərliyi olmadan inkişafa nail olmaq mümkün deyil. Bu baxımdan «Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış» İnkişaf Konsepsiyası əhalini yüksək keyfiyyətli tibbi təminat, təhsil xidmətləri ilə təmin etmək, müasir təhsil sistemi yaratmaq və sosial müdafiə sistemini müasirləşdirmək, gender bərabərliyini və ailələri dəstəkləmək məqsədini daşıyır.\nQeyd olunub ki, Azərbaycan hökuməti vətəndaşların həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılması yolunda ardıcıl tədbirlər həyata keçirir. İnkişaf etməkdə olan ölkələr arasında Azərbaycan sosial inklüzivlik indeksinə görə üçüncü yerdədir.\nAzərbaycanda korrupsiyaya qarşı mübarizənin DİM-in həyata keçirilməsinin əsasını təşkil etdiyini deyən Ə.Əsgərov bildirib ki, yenilikçi texnologiyalar və yanaşmalar bu sahədə mühüm uğurların əldə edilməsinə imkan verib. Dövlət institutlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və yaxşı idarəçilik sahəsində mühüm işlərdən biri də dövlət qulluğuna qəbulun şəffaflaşdırılmasıdır.\nPrevious Article Zəngilanın Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində rayonun işğalının 25-ci ildönümü qeyd olunub\nNext Article Азербайджано-турецкие отношения основываются на воле двух народов — Новруз Мамедов


Təbii bitki ekspozisiyaları | DENDROLOGİYA İNSTİTUTU\nBağın mərkəzi alleyasının sağ və sol tərəfində təbii bitkilərin ekspozisiyaları yerləşmişdir. Dendrologiya İnstitunun 12 ha sahəsində səkkiz botaniki-coğrafi ekspozisiya yaradılmışdır.\nŞərqi Asiya florası, Orta Asiya florası, Şimali Amerika florası, Cənubi Amerika florası, Aralıq dınizi ölkələrinin florası, Avstraliya və yeni Zellendiya florası, Qafqaz florası,Afrika florası.\nEkspozisiyalarda subtropik, tropik, və mənşəli, müxtəlif tipli meşə, çəmən, çöl, səhra bitki nümunələri nümayiş etdirilir. Burada introduksiya olunan 1800 növdən təxminən 69-u nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növüdür. Su hovuzlarının ətrafında 25 cins və 230 növ rütubətsevən bitki qruplaşmışdır. Təbii floranın bitki ekspozisiyaları zəngin növ müxtəlifliyinə malikdir. Aralıq dəniz yanı ölkələrindən 255, Avstraliya və Yeni Zellandiya florasından 105, Qfqaz florasından 420, Şərqi Asiya florasından 170, Şimali və Cənubi Amertikadan 180, Orta Asiya florasından isə 109 növdən çox ağac və kol bitkiləri becərilir.\nGül- bəzək bitkilərinin ekspozisiyaları\nDendrologiya İnstituna dünya florasından gətirilmiş qızılgül 22 növ,300 sort, nərgiz 9 növ, 35 sort, süsən 6 növ və 12 sort və s. müxtəlif gül- bəzək kolleksiyaları da toplanmışdır. Geniş yayılmayan çoxillik bitkilərin 75 növ və 162 sort, kaktus 28 növ və 56 sort eləcə də digər bitki kolleksiyaları növmüxtəlifliyi ilə xarakterizə olunur. Kolleksiya fondunun fərqləndirici xüsusiyyətləri buradakı subtropik zonanın təbii florasından olan müxtəlif bəzək növləridir. Təkcə lalərdən ibarət zəngin kolleksiyada təxminən 15 növ və 26 sort vardır. Gül- bəzək bitkilərinin kolleksiyası ərazinin açıq sahəsində əsas giriş sahəsində yerləşir. Bu kolleksiyalar introduksiya tədqiqatları üçün bazadır. Onlar landşaft memarlığı əsasında yaradılmış uzunmüddətli əkinlərin bəzək etalonlarıdır.\nMədəni bitki ekspozisiyaları\nMədəni bitkilər 12 ekspozisiyada nümayiş etdirilir. Burada təxminən 600 növ 760 sort vardır. Ekspozisiyalarda kəndtəsərrüfatı bitkilərinin təkamülü, mənşəyi və introduksiya nəticələri təsvir olunur. Onların üzərində bitkilərin yabanı əjdadlarından və ilk az məhsullu formalarından müasir yüksək məhsuldar sortlarına qədər dəyişmələrini izləmək olar. Burada torpağın mulçalanması, meyvə bitkilərinin budanması və formalaşma üsulları ilə tanış olmaq olar. Bağda ən iri nar kolleksiyası 18 növ və 400 sort, meyvə ağaclarının kolleksiyası 128 növ , giləmeyvələr 60 növ, 130 sort saxlanılır. Efiryağlı bitkilərin kolleksiyası 420 növdən ibarərtdir. Dərman bitkilərinin kolleksiyasında 370 növ vardır. Meyvə bitkiləri və yabanı növlərinin kolleksiyası 62 növ və sort formadan ibarətdir.


Tarix: 5-04-2013, 18:42\nSəs ver: Yuxu insanlar üçün xüsusilə körpələr üçün çox əhəmiyyətli bir ehtiyacdır. Bu imtina edilməz ehtiyac körpələr üçün sağlam böyümə və inkişaf baxımından həqiqətən üzərində dayanılması lazım olan bir əhəmiyyətə malikdir. Yaxşı körpələr nə qədər yatmalıdır, çox yatmaları və ya az uyğun gəlmələri normaldırmı? Körpələr böyüdükcə yuxu ehtiyacları azalmaqdadır.\nYeni doğulan körpənin çox yatması normaldırmı? Yeni doğulan körpələrin bəslənmə xaricində gün boyu yatmaları normaldır. 6-8 dəfə bəsləndikləri və hər bəslənmə müddətinin yarım saatı tapdığı düşünülsə 4-5 saat edər ki bu əslində yeni doğulan körpələr yuxarıda da verildiyi üzrə gündə təxminən 18 saat ətrafı edər.


Çin n95 maska istehsal edən maşın üz maskası qulaq ilmə qaynaq maşını Avtomatik qulaq bandı qaynaq maşını fabriki və istehsalçıları | Haojing\nBu tam avtomatik qulaq qulaqlığı qaynaq aparatı əsasən N95 maskalarının qaynaqlanması üçün istifadə olunur və onu idarə etmək üçün yalnız bir nəfər lazımdır. Dilimləyici və kənar bantlama maşını ilə tam bir maska istehsal edilə bilər. Dəqiqədə 20 maska istehsal edə bilər.\nCihaz rahat və sürətli işləmək üçün bir toxunma ekranından istifadə edir və parametr parametrləri aydın şəkildə görünür və cihaz səhvləri tez bir zamanda taparaq vaxtında həll edə bilən bir arıza göstəricisi ilə təchiz edilmişdir.\nAvadanlıq göndərilməzdən əvvəl avadanlıq üçün pas əleyhinə müalicə aparacağıq və müştərinin avadanlıqdan normal istifadə etməsini təmin etmək üçün əməliyyat videosunu çəkəcəyik.\nKN95 maska qulaq halatlarının qaynaqlanması üçün istifadə olunur, bütün maska istehsalını tamamlamaq üçün dilimləyici və kənar bantlama maşını ilə istifadə edilə bilər. Əsasən sanitariya məhsulları, tibbi məhsullar, qoruyucu məhsullar və digər sahələrin istehsalında istifadə olunur.\n30 ~ 40pcs / dəq\nMaskanın qəlibə qoyulması\nƏsasən maska parçaları yerləşdirmək və qulaq qayışlarını konveyer lentləri vasitəsilə qaynaqlamaq üçün istifadə olunur\nTəzyiq plitəsi, burada bir sensor var, maska yoxdursa, heç bir təzyiq tətbiq olunmayacaq. Maskanız varsa, qulaq tellərinin qaynağını asanlaşdırmaq üçün buradakı maskanın burun körpüsünə təzyiq göstərə bilərsiniz\nToxunulan əməliyyat paneli, vizual əməliyyat parametri ayarı\nƏvvəlki: OEM Maska Makinası 3 qat çini düz maska maşını Yüksək sürətli təyyarə dilimləmə maşını\nNövbəti: manuel maska istehsal edən maşın istehsalçıları qulaq loop üz maskası istehsalçıları


Prezident İlham Əliyev növbəti dəfə xalqa müraciət etdi. - Xəbərlər - AĞDAŞ RAYON Icra Hakimiyyəti\nPrezident İlham Əliyev növbəti dəfə xalqa müraciət etdi.\n20 oktyabr 2020-ci il tarixdə dövlət başçısı cənab İlham Əliyev növbəti dəfə Azərbaycan xalqına müraciət edib. Müraciətdə qeyd olunur ki, Azərbaycan ordusunun qələbə marşı davam edir. 20 oktyabr tarixində Zəngilan şəhəri və rayonun 6 kəndi, Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd rayonlarının 18 kəndi işğaldan azad edilib. O cümlədən: Füzuli rayonunun Dördçinar, Kürdlər, Yuxarı Əbdürrəhmanlı, Qarğabazar, Aşağı Veysəlli, Yuxarı Aybasanlı kəndləri; Cəbrayıl rayonunun Sarafşa, Həsənqaydı, Fuğanlı, İmambağı, Daş Veysəlli, Ağtəpə, Yarəhmədli kəndləri; Xocavənd rayonunun Ağcakənd, Mülküdərə, Daşbaşı, Günəşli (Günəşli kəndinin keçmiş adı Noraşen idi), Vəng (Çinarlı) kəndləri; Zəngilan rayonunun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlı kəndləri və Zəngilan şəhəri işğaldan azad olunub.\nÇıxışı zamanı Prezident düşmənin məhv edilmiş və hərbi qənimət kimi götürülmüş texnikası barədə məlumat verib. Bildirilib ki, döyüş əməliyyatları nəticəsində düşmənin 241 tankı məhv edilib, 39 tank hərbi qənimət kimi götürülüb - toplam 280 tank. Piyadaların 50 döyüş maşını məhv edilib, 24-ü qənimət kimi götürülüb. Özüyeriyən 17 artilleriya qurğusu məhv edilib, 198 top məhv edilib. 58 minaatan məhv edilib, 12 minaatan qənimət kimi götürülüb. 25 qumbaraatan hərbi qənimət kimi götürülüb. 53 tank əleyhinə vasitə məhv edilib. 70 “Qrad” qurğusu məhv edilib. İki “Uraqan”, iki “YARS” məhv edilib. Bir TOS məhv edilib. Dörd “S-300” zenit-raket kompleksi məhv edilib. Üç TOR zenit-raket kompleksi məhv edilib. Qırxa yaxın OSA zenit-raket kompleksi məhv edilib. Beş KUB və KRUQ zenit-raket kompleksi məhv edilib. Altı pilotsuz uçuş aparatı, iki əməliyyat-taktiki raket kompleksi - “Elbrus”, bir ballistik raket, bir “Toçka-U” raketi, səkkiz radioelektron mübarizə vasitəsi məhv edilib. 198 yük avtomobili məhv edilib. Onlardan 15-i sursatlarla dolu yük avtomobilləri idi. 102 yük avtomaşını hərbi qənimət kimi götürülüb.\nDaha sonra çıxış edən Prezident vurğulayıb ki, Azərbaycan ordusunun qarşısında diz çökən erməni ordusu artıq məğlubiyyətlə barışmalıdır. Hər gün Azərbaycan bayrağı işğaldan azad olunmuş yeni yaşayış məntəqəsində ucaldılır. Azərbaycan xalqı, Azərbaycan gəncləri, Azərbaycan əsgəri düşmən ordusuna dərs verir. Erməni mifləri dağılır və yalanları ifşa olunur. Haqq yolunda vuruşan Azərbaycan ordusu tam üstünlüyə malikdir. Ermənistan ordusu hələ nə qədər gec deyil bu həqiqəti qəbul etməli və bəyanat verməlidir ki, işğal edilmiş torpaqları azad edir.\nPrezident bildirib ki, Azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə aparmaq, azərbaycanlılara qarşı soyqırımı törətmək, vətəndaşlarımızı doğma torpaqdan didərgin salmaq insani əxlaqa, qanuna, beynəlxalq hüquqa ziddir. Dinc mülki əhaliyə qarşı atəşin açılması namərdlikdir və hərbi cinayətdir. Namərd zərbələr nəticəsində dinc əhali, o cümlədən uşaqlar, qadınlar və qocalar həlak olur. Bütün dünya düşmənlərimizin mənfur və vəhşi simasını artıq görür. İşğaldan azad edilmiş torpaqlarda bir dənə də salamat bina qalmayıb. Gecə vaxtı, qəsdən mülki əhaliyə qarşı törədilmiş cinayət erməni faşizmin təcəssümüdür. Cinayətkar və dünyaya yalan danışan Ermənistanın siyasi hakimiyyəti öz dövlətçiliyin sonunu yaxınlaşdırır. Rəsmi İrəvanın tarixi saxtalaşdırma siyasətinə artıq son qoyulur. Belə ki, işğaldan azad olunmuş Xocavənd rayonun Vəng kəndinə yeni Azərbaycan adı verildi. Artıq həmin kənd Çinarlı adlanılır.\nAzərbaycan xalqı öz torpaqlarda yaşayacaq, sülh, əmin-amanlıq şəraitində yenə də qurub-yaradacaqdır. Dağıdılmış bütün məscidlərimiz, şəhərlərimiz və kəndlərimiz bərpa ediləckdir. Azərbaycan dövləti əlindən gələni edir ki, Azərbaycan vətəndaşları işğal olunmuş və azad edilmiş torpaqlara qayıtsın, rahat və əmin-amanlıq şəraitində yaşasın.\nXalqın Ali Baş Komandana olan inamı dövlət siyasətinin gücünü artırır və daha səmərəli edir. Xalq tərəfindən göstərilən etimad böyük qələbəmizi yaxınlaşdırır.\nXalqın dəstəyi və milli həmrəylik qarşıda duran məqsədlərə qısa müddət ərzində nail olmağa imkan yaradıb. Azərbaycan torpaqlarının qaytarılması və ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi kimi vəzifələr bu gün döyüş meydanında həll olunur.\nStatus-kvonu Azərbaycan məhv edib. 30 ilə yaxın səbir nümayiş etdirən xalq öz məsələsini özü həll edir. Azərbaycan döyüş meydanında güc göstərərək status-kvonu dəyişdirib. Azərbaycan yumruğu sadəcə düşmənin başını yaran yumruq deyil. Azərbaycan yumruğu xalqının birliyi, məqsədyönlü fəaliyyəti və mövqeyimizi əks etdirən beynəlxalq qərar və qətnamələrdir.\nAzərbaycan münaqişə boyunca bütün aparıcı beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edib və münaqişənin həlli üçün hüquqi bazanı hazırlayıb. BMT Baş Assambleyası, Qoşulmama Hərəkatı, Avropa Şurası, Avropa Parlamenti, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, digər təşkilatlar qətnamələr qəbul edib. Avropa İttifaqı ilə paraflanmış sənəddə sərhədlərimizin toxunulmazlığına, suverenliyimizə və ölkəmizin ərazi bütövlüyünə dəstək göstərilir. Bütün bunlar münaqişənin həlli üçün hüquqi əsaslardır.


Dünyanın ən yaxşı restoranları açıqlanıb | 1news.az | Xəbərlər\nDünyanın ən yaxşı restoranları açıqlanıb\n9 Avqust saat 15:56 ~ 1 dəqiqəlik oxu 1160\nBu günlərdə Macarıstanın paytaxtı turistlərlə doludur. Onların arasında Azərbaycandan olan qonaqlar da çoxdur. Turistlərin çoxu macar mətbəxinin ləziz nümunələrini dadmaq istəyərdilər. Restoranların icmallarının beynəlxalq aqreqatoru olan "La Liste" nəşrində dərc edilən informasiya belə turistlər üçün xüsusilə maraqlıdır.\n1news.az-ın AZƏRTAC-a istinadən verdiyi xəbərə görə, "La Liste" nəşrinin tərtib etdiyi reytinqə əsasən, bu il Macarıstanın dörd restoranı dünyanın 1000 ən yaxşı restoran müəssisəsinin siyahısına daxil edilib. Həmin dörd restorandan üçü (yaxın vaxtlarda Mişlen ulduzlarına layiq görülmüş "Onyx" (83,00 bal), "Costes" (80,50 bal) və "Borkonyha" (80,00 bal)) Budapeştdə, biri isə (Budapeştdən 212 kilometr şimal-şərqdə, Enç şəhərciyində yerləşən "Anyukám Mondta" adlı ailə restoranı) kənd yerində fəaliyyət göstərir.\n"La Liste 2019" reytinqinə əsasən, birinci yer Parisdəki "Guy Savoy" restoranına verilib. Sonrakı iki yeri Nyu-Yorkdakı "Le Bernardin" və Parisdəki "Alain Ducasse au Plaza Athenee" restoranları tutur.\n"La Liste 2019" reytinqi restoranlar üzrə 400-dən çox beynəlxalq bələdçidən və məxsusi olaraq bu məqsədlə könüllülük əsasında səfərbər edilmiş saytlardan istifadə edilən xüsusi alqoritm əsasında tərtib olunur.


Arxeoloqlar qədim insanların hazırladıqları müxtəlif alətlər əsasən ibtidai dövrü daş və metal (mis, tunc və dəmir) dövrlərinə görə mərhələləşdirirlər. İbtidai insan torpaq və heyvandarlıqla məşğul olmuşdur. Bundan öncə isə, o, minillər ərzində öz dolanışığını üç yolla: yığıcılıq, ovçuluq və balıqçılıqla təmin etmişdir. İbtidai cəmiyyətin tarixi amerikalı etnoqraf L.Q.Morqanın «Qədim cəmiyyət» adlı tədqiqatında öz əksini tapmışdır.\nXüsusilə, dünya arxeologiya elminin mütəxəssisləri bu haqda yetərincə misallar göstərmək iqtidarındadırlar. 1836-cı ildə Şaffoda (Vyana departamenti) məşhur arxeoloq Eduard Larte tərəfindən xüsusi rəsmlərlə cizgilənmiş lövhəciklərin tapıntısı bu sahədə ən dəyərli nümunələrdəndir. O, həm də La Madlendə (Fransa) mamont təsvirini də tapmışdır. Ən erkən mərhələdə incəsənətin səciyyəvi xüsusiyyəti sinkretizmdir (yunanca – synkretimos – birləşmə –müxtəlif baxışların əlaqəsi). Qaya rəsmləri və fiqurlar ibtidai insanların təfəkkür tərzini öyrənməyə imkan verir. Məsələn, ovçunun mənəvi qüvvələri təbiət qanunlarını dəf etməyə yönəldilir. Bundan ibtidai insanın bütün həyatı asılıdır. İbtidai incəsənətin əsas bədii xüsusiyyətini simvolik forma və təsvirin şərti xarakteri təşkil edirdi. Yuxarı paleolit rəngkarlığına mağara təsvirləri aid edilir. 1895-ci ildə Fransanın Lya Mut mağarasında ibtidai insanın çəkdiyi rəsmlər tapıldı. 1901- ci ildə A.Breyl Fransada Vezera düzənliyində Le-Kombatel mağarasında mamont, bizon, maral, at, ayı təsvirlərini tapır. Burada təsvirlərin sayı 300-ə qədərdir, həmçinin insan təsvirləri də üstünlük təşkil edir.\nEyni dövrləri ibtidai musiqiyə də aid etmək olar. Hərəkət, jest, mimika və səslər ibtidai musiqini yaradan əsas elementlər idi. Son paleolitdə əldə edilən musiqi alətləri xüsusi maraq doğurur. Çernovitsk vilayətində Dnestrin sağ sahilində Moldova düşərgələrindəki qazıntılar zamanı arxeoloq A.P.Çernış son paleolitin ortasına aid olan mədəni təbəqədə şimal maralının buynuzundan hazırlanmış 21 sm uzunluğunda fleyta tapmışdır. Abstrakt naxışlarla ibtidai rəssamlar təbiəti əks etdirmiş, onun surətini yaratmışlar. Bir çox tədqiqatçılar belə güman edirlər ki, yuxarı paleolit incəsənəti təkcə sənətdən ibarət deyil, o həm də ibtidai insanların dini-magik görüşlərini əks etdirir. İbtidai mədəniyyətin bir qədər sonrakı mərhələləri mezolit, neolit və ilk metal alətlərin hazırlanması dövrünə təsadüf edir. İbtidai insan təbiətdən əldə etdyi hazır məhsullarla yanaşı əməyin digər formalarını – ovçuluq, balıqçılıq, əkinçilik və heyvandarlıqla də məşğul olmağa balşayır. Yeni daş dövründə insan tərəfindən ilk dəfə odadavamlı gil kəşf edilir. İnsanlar öz məqsədləri üçün ilk növbədə təbiətdən alınan daş, ağac və sümükdən istifadə edirdilər. Torpaqla məşğul olanlar gildən hazırlanmış qabların üzərini naxışlayırdılar. Neolit və tunc dövründə ornament daha da çiçəklənməyə başlayır. Buradakı təsvirlər mürəkkəb anlayışları ifadə edir. Dekorativ-tətbiqi sənətin və bir çox növləri – keramika və metalın yenidən işlənməsi formalaşmağa başlayır. Tunc dövründən başlayaraq yırtıcı heyvan təsvirləri tədricən aradan çıxmağa başlayır. Hər yerdə quru həndəsi sxemlər vüsət tapır. Məsələn, Azərbaycan, Dağıstan, Orta və Mərkəzi Asiya dağlarında keçi profilləri üstünlük təşkil edir. İnsanlar petroqliflərin (petroqlif – yunan sözü olub, petros – daş, glirhe – kəsmə; qaya təsvirləri.) yaradılmasına daha az səy göstərirlər.\nƏcdadlarımızdan bizə miras qalmış yuxugörmə və yuxuyozma, qarabasma (qallyüsinasiya), letargiya yuxusu və digər anlaşılmaz məqamlar animizmin əsas mövzusudur. Dini təsəvvürlərin, mərasim və ənənələrin inkişaf prosesi məhz animizmdən başlamışdı. Ruhun təbiəti haqqında animistik təsəvvürlər ibtidai insanın ölümə, dəfnə ilkin münasibətlərinin müəyyənləşməsinə kömək etmişdir. Dinin ən qədim forması magiya (yunanca – megeia – sehrbazlıq hesab edilir. Bu forma qarğış və adətlər rituallarını, rəmzi fəaliyəti əks etdirir. Din tarixi problemləri arasında magiya hələ də tam aydın olmayan problemlərdəndir. Bir çox alimlər, o cümlədən ingilis dinşünas və etnoloqu Ceyms Frezer (1854-1941) magiyanı dinin sələfi hesab edirdi. İbtidai və qədim xalqların ayinlərini tədqiq edərək o, psixoloji təsəvvürlərdən irəli gələrək magik üsul və yolların təsnifatını tərtib etmişdi.\nAlman etnoloq və sosioloqu A.Firkandt (1867-1953) magiyaya dini təsəvvürlərin inkişaf mənbələrindən biri kimi yanaşır. Magiyanın növlərinin təsnifatı da mövcuddur: ziyankar, hərbi, cinsi (məhəbbət), sağlamlıq, qoruyucu, metereoloji və digər ikinci dərəcəli növlər. Magiyanın bir çox növləri müasir dövrdə də tətbiq edilir. Magiyanın bir növü olan fetişizm (fransızca fetiche – talisman, amulet, idol) fövqəltəbii xüsusiyyətləri ilə dərk edilən qeyri-canlı əşyalara inam və etiqadı təmsil edir. Fetişlər - etiqad obyektləri – daş, ağac və s-dir. Onlar həm təbiət mənşəli, həm də insan tərəfindən yaradılmış ola bilər. Müasir dinlərdə də fetişizm geniş yayılmışdır: məsələn, xristianlarda ikonalara etiqad belələrindəndir. Etiqadın digər bir növü isə canlı və ağaclara olan sitayişdir ki, buna totemizm deyilir (Totem - şimali hindularda «əcdad, soy» deməkdir). Totemizmin irsi, fratrial (yunanca - qardaşlıq), qrup, cinsi və fərdi növləri vardır. Tədqiqatçıların əksəriyyətinin fikrincə, fratrilər daha qədim hesab edilir. Fratrilər (icmanın bir neçə qruplara bölünməsi) daha kiçik nəslin qruplara bölünməsini nəzərdə tutur. Totemdən bütün nəsil və onun hər bir üzvünün taleyi asılı idi. Müxtəlif sehrli hərəkətlər etməklə ondan bütün nəslin dolanışığı üçün xahişlər olunur. Çox güman ki, məhz bir çox mağara təsvir və rəsmləri totemizmlə bağlı olmuşdur. Otuz min illik arxaik mədəniyyət itməmişdir. İbtidai əcdadlarımızın bizə miras olaraq adət-ənənələr, simvol və abidələr, stereotiplər qalmışdır. İbtidai inamlar bütün dünya xalqlarının dinlərində qorunub saxlanılmışdır. İbtidai dövr incəsənəti dünya mədəniyyətinin gələcək inkişafı üçün baza olmaqla Qədim Misir, Şumer, İran, Hindistan, Çin incəsənətinin təşəkkülündə əhəmiyyətli dərəcədə rol oynamışdır.\nTarix: 08.12.2014 / 16:45 Müəllif: Aziza Baxılıb: 205\tBölmə: Kulturologiya (mədəniyyətşünaslıq)\nKar Kor Topal Yolda Tamamlama əməliyyatı İslamın Gözəllikləri I hissə Öpüləsi dodaqlar üçün sekerli dispanserin unvani Ben Sensiz Sırnik uşaqlar üçün modelini Nusret Kesemenli Seirleri belkede omrum boyu ben seni Cinsi İsteksizliyin Sebebleri qlisin yuxuda tort gormek gec bosalma dermani Yuxuda pul qabı gormek DUA EDƏRKƏN YOL VERİLƏN XƏTALAR Quranla fala baxmaq Duwdum Amcig yalamaq deri gobelek xesteliyio yeke sik Milcek mən xeyriyyəci olsaydım nə edərdim toy meclislerinde deyilen tostlar yuxu dermani defisle yazilan murekkeb sozler aybasinin vaxtindan tez olmasi Menasi Mudriklerin Sozleri inşalar toplusu eseb dermanlari Zulf sevdası ilə çox elədim ahü nəva torpaq deyər öldür məni dirildim səni inşa Yuxuda Mirvari görmək şam agaci hazırlanması itburnu bəkməzi Yuxuda Hörümçək toru görmək matka haqlnda qovusmaq ucun edilen dua Yuxuda Arvad görmək Yuxuda inek gormek yuxuda semeni gormek Ne Bilerdiki Bir Gun Elini Yox Bas Dasini Qucaqlay allergiya aid derman Kapitan Qrantın uşaqları roman Qızlar Üçün Psixoloji Test əzZuha Səhər və ya Səhər işığı surəsi Salam Qelbimin Hemden Hakimi