Həm vuranıq, həm hədəfiz biz! » Karabakhmedia.Az\nHəm vuranıq, həm hədəfiz biz!\nTarix:20-03-2017, 22:15 Kateqoriya:Manşet / Tarix\nƏsrlər, qərinələr boyu kimlər bizlərə çirkab atmayıb?! Bu "savab” əməlin ilk təməl daşını qoyanlar qədim yunan tarixçiləri idi. Onların Şərq xalqlarına, ələlxüsus İrana qarşı patoloji nifrətlərini başa düşmək asandır.\nAmma sonrakı dövrlərdə, yəni elm, mədəniyyət inkişaf edən vaxtlarda özlərini alim sayan xristian qələm sahiblərinin qatı şovinizmliyini, nifrətini izah etmək çətindir. Arxeologiyanın, tarix elminin böyük zirvələr fəth etdiyi illərdə bütün həqiqətləri ört- basdır edib, olub-keçənlərə tamam başqa don geyindirənlər bir dəfə də olsun nə səhvlərini düzəltdilər, nə də xəcalət çəkdilər. Əsl katolik fanatizmi, bir müddət keçəndən sonra isə beyinlərə hakim kəsilmiş abvropasentrizm xəstəliyi tarixşünaslıqda da özünü göstərdi. O tarixi şəxsiyyət qalmadı ki, onu ideallaşdırıb dağ başına çixartmasınlar. Bir meyar var idi: avropalıdırsa, deməli şərq adamından min qat üstündür! Qaniçən manyak səlibçi sülh göyərçini kimi təbliğ edilən yerdə, türk- islam dünyasının bütün tarixi şəxsiyyətləri vəhşi, cahil qiyafəsində təqdim olunurdular.\nO azərbaycanlı uşağı yoxdur ki, 300 spartalı döyüşçü haqqında çəkilmiş filmə baxmasın. Neçə əsrdir ki, bu əfsanə bütün ədəbiyyatda vətəndaşlıq hüququ qazanıb. İnsafla demək lazımdır ki, Avropa alimləri içində əsl həqiqətləri yazan olub. Təəssüflər olsun ki, bizim alimnümalar onlara fikir verməyi lazım bilməyiblər. Deməli e. ə 480- cı ildə Sparta hökmdarı Leonid 300 cangüdəni ilə Yunanıstanda Fermopil adlanan keçiddə İran qoşunlarının qarşısını kəsir. Guya İran ordusunda əsgərlərin sayı- hesabı olmayıb, di gəl 300 yunan həlak olsa da bu böyük qüvvənin qarşısını alıb. Avropasentrist ideyalarını rəhbər tutanlar üçün bu hadisə gözəl bəhanə olub, yəni, baxın,300 mədəni yunan on minlərlə vəhşi şərqlinin qarşısında duruş gətirib.\nƏslində isə dar keçiddə 300 yox, 20 minə qədər yüksək dərəcədə hərbi təlim görmüş yunan əsgəri mövqe tutubmuş.\nHeç Kim spartalıların şücaətini aşağılamaq istəmir, bəli, onlar kişi kimi vuruşmuş və həlak olmuşlar. Amma İran qoşunlarının sayını fantastik dərəcədə şişirtmək nəyə lazım idi ki? Vuruşda İran şahının iki qardaşı həlak olsa da, amma ordu yunanların bir hissəsini qırıb, on mindən də çox əsir olaraq Afinanı işğal edə bildi. Əhəməni dövlətini, onun ordusunu aşağılamaq bizim əcdadlara da həqarətdir. Qədinm Elladaya girib Afinanı tutan, minlərlə hopliti, ağır silahlı döyüşçünü əsir alan ordunun tən yarısı bizim əcdadımız sayılan midiyalılardan ibarət idi. Sovet hakimiyyəti illərində də istər orta, istər sə də ali məktəblərin humanitar fakültələrində Fermopil vuruşu, Sparta hökmdarı Leonid elə təqdim olunurdu ki, elə bil yer üzündə digər xalqların tarixində belə şücaətlər yerli-dibli olmayıb. Hərbi şücaət, qəhrəmanlıq, sərkərdəlik məharəti kimi nəsnələr ancaq və ancaq avropalının, ya da rusun alnına yazılıb.\nNiyə azərbayçanlı balası hansısa Sparta döyüşçüsü haqqında hər şeyi bilsin, amma əcdadının əməllərindən bixəbər qalsın? Əfşar, Əbdülmalikli, Şahsevən, Xocavənd tayfalarının döyüşçüləri 1804-cü ildə Üçkilsə vuruşunda məğlubedilməz sayılan rus alaylarını geri oturda bildilər. Ancaq şiddətli yağışın başlanması rus qoşunlarını məhvdən xilas etdi. İki sutka davam etmiş Üçkilsə vuruşunun bütün təfərrüatlarını indi nəzərdən keçirəndə bizim babaların igidliklərinə heyran qalmamaq olmur. Niyə indiyə qədər bizim hörmətli tarixçilər yüksək dərəcədə uzun illər hərbi təlim görmüş, heç nədən korluq çəkməmiş, ən güclü artilleriya ilə silahlanmış rus ordularına qarşı illər boyu kişi kimi vuruşmuş babalarımızdan beş kəlmə danışmırlar? Üçkilsə vuruşunda yüzbaşı Məhəmməd İnanlunu göstərdiyi şücaət məgər spartalı Leonidin əməlindən geri qalır?\nƏldə etdiyimiz mənbələrdən bilirik ki, şahzadə Abbas Mirzə silahlı qüvvələrin yeni mövqelərə çəkilməsi üçün əmr verir. Amma bütun ərazini nəzarət altında saxlamaq üçün ən əlverişli yer sayılan hündür bir təpəni yüzbaşı Məhəmməd İnanlu öz adamları ilə tərk etmək istəmir, Abbas Mirzəyə xəbər göndərir ki, o, buranı ruslardan təmzləyərkən neçə top ələ gətirib, mövqe əladır, burada qalıb müqaviməti davam etdirsə, ruslar əsas qoşunumuza arxadan zərbə vura bilməyəcəklər. Bir gün keçmiş rus qoşunu əsas qüvvələrimizi sarsıtmaq üçün irəli yeriyəndə yüzbaşı Məhəmməd İnanlu öz kiçik dəstəsi ilə sözünü deyir. Mahir Şahsevən atıcıları, topçular barıt qurtarana qədər rusları tərpənməyə qoymurlar. Çar generalları nəhayət itkilərinin əvəzini çıxmaq üçün bütün qüvvələrini yüzbaşı Məhəmməd İnanluya qarşı yönəldirlər. 250 azərbaycanlı balası ümumi sayı 10 minə çatan rus qoşunu ilə ölüm- dirim vuruşuna girir. Heç kim əl qaldırıb təslim olmur! Yüzlərlə düşməni sərrast atəşlə cəhənnəmə vasil etmiş kişilər əlbəyaxa vuruşa başlayırlar, çox keçmir ki, rusların üstünlüyü özünü göstərir.Yüzbaşı Məhəmməd 250 silahdaşı isə həlak olur! Düşmən ancaq onların cəsədlərinin üzərindən keçəndən sonra irəli yürüyə bilir. Özünüz mülahizə edin, fikirləşin, kim böyük qəhrəman,yenilməz sərkərdə sayıla bilər, 20 minə qədər əsgərə arxalanan Sparta hökmdarı Leonid, yoxsa 250 nəfər igidlə minlərlə rus qrenadyorunun qarşısında duruş gətirmiş yüzbaşı Məhəmməd? Niyə biri haqqında kinolar çəkilir, poemalar yazılır, dastanlar qoşulur, biri isə heç yada da düşmür? Nə var, nə var, biri avropalıdır, biri isə türk oğlu turk, özü də əsl qızılbaş?\nQafqaz müharibəsi illərində azərbaycanlı kişilər dəfələrlə belə qəhrəmanlar göstəriblər.\n1806-ci ildə adlı-sanlı sərkərdə Paskoviç Qafqaz ordularının komandanı təyin edilir, eyni zamanda ona fövqəladə səlahiyyətlər də verilir. Qafqaza yeni hərbi qüvvələr göndərilir.\nHeç nədən korluq çəkməyən, nizam-intizamlı ordu hara, tayfalardan, elatlardan könüllülük prinsipi əsasında yığılmış adi insanlar hara? Səfəvilər dövrünün adlı- sanlı qılınc oynadanları artıq yox idilər. Qacar xanədanı neçə il ərzində Səfəvilərin aləmə məşhur qorçu alayının tozuna çata bilən hərbi hissə hazırlaya bilmədi.\nQızılbaş ideyaları bütün tayfaları, elatları birləşdirə bilmişdisə, amma məmləkətin davamlı müharibə aparmaq üçün peşəkar ordusu yox idi. Silah, sursat qıtlığı özünü hər yerdə göstərirdi. Ardı- arası kəsilməyən sel kimi gələn qusar, kazak süvari eskadronlarına, millət övladlarının vəsfə gəlməz fədakarlığı və şücaəti ilə cavab verdi\nŞanlı Səfəvi- Qızılbaş ənənələrini yaşatmaq istəyən qeyrətli kişilər «Allah- Əkbər!» nərəsi ilə açıqdan- açığa ölümə gedirdiər. Bizim əcdadlarımızın ruslarla qeyri- bərabər vuruşlarda göstərdikləri şücaətlər barədə Avropanın elə bir tədqiqatçısı yoxdur ki, hörmətlə danışmasın. Çıxın şəhərin küçələrinə, qarşınıza tələbəyə, ya da yaşlı adama XIX əsrdə baş vermiş hadisələr barədə sual verin. Az-maz məlumatı olan bir Çavad xanın adını çəkməklə kifayətlənəcək, vəssalam!\nSalyan hakimi Əmir Yaqubun igidliyi, onunla bir yerdə şəhadətə çatmış yerli camaatın fədakarlığı unudulası deyil axı!\nPaskeviç şiddətli mübarizədən sonra İrəvan qalasını, Naxçıvanı alandan sonra tam arxayın idi, ona elə gəlirdi ki, məmləkətdə daha elə qüvvə qalmayıb ki, müqavimət göstərə bilsin. Elə bu zaman yavərlər xəbər gətirirlər ki, Əlincə adlanan yerdə ordu böyük itkilər verir və müsəlmanların müqavimətini qıra bilmir heç demə Naxçıvan kübarlarından olan Laçın bəy ətrafına elin- obanın silah tuta bilən bütün kişilərini yığaraq qədim Əlincə qalasının yerləşdirdiyi məkana çəkilib və təslim olmaq istəmir. Qısa müddət ərzində ala babat istehkamlar qura bilmiş Laçın bəy rus qrenadyorlarını yaxın buraxmır. Döyüş yeri əlverişsiz olduğuna görə ruslar toplardan istifadə edə bilmirlər. Ardı arası kəsilməyən hücumlar müsəlmanların müqavimətini qıra bilmir. Rus zabitlərinin şərəfli təslim təkliflərinə rədd cavabı verilir. Özünü Qafqazda əsl fateh kimi aparan, heç kimi saymayan Paskeviç üçün Əlincə əhvalatı, Laçın bəyin baş əyməməsi böyük sillə idi. Onun əmri əsasında ərazi elə mühasirəyə alınır ki, quş quşluğu ilə ora keçə bilmir. Paskeviçin niyyəti məlum idi, barıt qurtarandan sonra Laçın bəyin ərzağı da əlbəttə ki, sona çatacaqdı.\nMühasirə nə az, nə çox, düz altı ay çəkdi. Son hücumda rus əsgərləri Əlincə istehkamlarının xarabalıqlarına soxulanda orada ancaq həlak olanların məzarlarını, qanlarına bələnmiş, aclıqdan artıq tərpənə bilməyən mücahidləri gördülər. Laçın bəy isə bir neçə yoldaşı ilə son nəfəsə qədər vuruşub...\nÜrəyimi ağrıdan odur ki, bu xarabada elə it- qurd qalmadı ki, onu qəhrəmana döndərib millətin boynuna mindirməsinlər. Qatır Məmməd kimi bolşevik agentini, Milli hökumətimizi arxadan vurmuş şərəfsizi tərifləyib göylərə qaldırmadıqmı? Bunu Kreml bizə buyurmamışdı!\n1828-ci ildə Türkmənçay sülh müqaviləsi bağlanana qədər qanlı mübarizə davam edib. Bəli, şəhərlərimiz bir- bir əldən gedib, itkiləri əvəz etmək mümkün olmayıb. Elatlar, tayfalar daha nə qədər adam verə bilərdilər? Rusiyadan isə alaylar, diviziyalar bir- birinin ardınca gəlirdi. Yetmiş il ərzində bolşevik ideoloqlar tariximizə elə toy tutdular ki, indi də nə qədər əlləşiriksə köhnə sireotipləri beyinlərdən silib ata bilmirik. Xan, bəy deyəndə gözümüzün qarşısnda həmişə zalım, əxlaqsız, vətən xaini, düşmən, kasıb-kusubun qənimi canlanıb. Hökmdar sarayından söhbət düşəndə elə bilmişik ki, orada əmirlər, şahlar, sultanlar ancaq yeyib- içiblər və sonra da göbək rəqslərinə baxıblar. Biz XIX əsrin birinci rübündə baş vermiş hadisələr üçün heç kimi qınaya bilmərik. Zavodu, fabriki, nizami ordusu, hətta elementar kəşfiyyat xidməti, rahat yollan bir hərbi gəmisi olmayan məmləkət Rusiya kimi nəhəngin qarşısında necəduruş gətirə bilərdi?\nŞöhrət, şərafət də elə ondadır ki, heç bir iqtisadi, hərbi imkanı olmayan məmləkət illər uzunu Rusiya kimi dövlətlə çarpışıb. Bizim nücəbamız kişi kimi vuruşub və kişi kimi də şəhadətə çatıb. İndi nə edək ki, qərinələr boyu farslar demişkən, qələm düşmən əlində olub?! Hətta müstəqillik illərində belə buraxılan səhvləri düzəltmək belə istəmirik. Keçmişimizdən danışanda hər söhbətimiz qaboyun naləsi, kamanın sızıltısı, aktrisaların hıçqırıqları ilə müşayiət olunur.\nNiyə, nə üçün bu qaramaldan uzaqlaşa bilmirik? Tariximizdə ah-nalə ilə müşayiət olunan dövrlər olubsa, amma zəfər şeypurlarının səsləri daha çox eşidilib. Gəlin tarixə kiçik bir ekskurs edək. Tarixçilər Makedoniya İsgəndərin qələbələrini bilirlər. Bəli, onun tətbiq etdiyi döyüş taktikası başqaları üçün gözlənilməz idi. Makedoniya falanqasının döyüş meydanında yerişinə qarşı heç kim dura bilmirdi. Mən başqa amillərdən danışıb vaxtınızı almaq istəmirəm. Sadəcə olaraq indiyə qədər heç kimin demədiyi faktları açıqlayacağam. E.ə. 333-331- ci illərdə baş vermiş İssa və Qavqamela vuruşlarında Əhəməni ordusu yenə də məğlub oldu. Hər iki vuruşda iştirak edən Midiya süvariləri bir o qədər də itki vermədən Makedoniya falanqasını yararaq geri çəkilə bilirlər. İsgəndər yenilməz bir qüvvə ilə rastlaşdığını başa düşərək Midiya süvarilərinə mane olmur. Bütün yaxın Şərqi, qədim Soqdiananı, Şimali Hindistanı, Babili, Misiri işğal edən İsgəndər nədənsə Ekbatanadan şimala ayaq qoymur. Hərb sənəti tarixi ilə məşğul olan bütün görkəmli alimlər, nüfuz sahibləri bunu ancaq bir səbəblə izah edirlər: İsgəndər iki döyüşdə Midianın zirehli süvarilərinin nələrə qadir olduğunu gördü və o riskə getmədi. İsgəndərin guya Azərbaycana gəlməsi, Nüşabə ilə görüşməsi və s. bütün bunlar şair təxəyyülünün məhsuludr. Midiyanın zirehli, dəhşət saçan süvariləri bıçaq yağı kəsən kimi İsgəndərin məğlub edilməz sayılan falanqasını yararaq doğma vətənlərinə döndülər. XIX əsrin birinci rübündə qüdrətli Rusiyaya qarşı kişi kimi vuruşanlar həmin əfsanəvi Midiya süvarilərinin qanuni varisləri idilər. Millətimizi əsrlər boyu başıaşağı və xəcil edən bir amil olub, onu da rəhmətlik Sabir dərddən boğula- boğula belə, qələmə alıb: «həm vuranıq, həm hədəfiz biz!»


Əlibəylidə 67 abituriyent tələbə adını qazandı | ANA SƏHİFƏ\nSOSİAL > Əlibəylidə 67 abituriyent tələbə adını qazandı\nTarix : 13 Avqust 2014 12:04\nDüşmənin mütəmadi olaraq atəşə tutduğu Əlibəyli kənddində bu il orta məktəbi bitirənlərin əksəriyyəti qəbul imtahanlarında uğur qazanıb. İdeologiya.az TTV-yə istinadən xəbər verir ki, 9 minə yaxın sakini olan kənddə yuxarı sinif şagirdlərinin əksəriyyətinin universitetə hazırlaşması, daxil olması ənənə halını alıb. Aslanovlar ailəsi erməni təcavüzündən əziyyət çəkməsinə baxmayaraq uşaqlarının ali təhsil alması üçün lazım olan imkanı yaradıb. Şahnaz deyir ki, tələbə adını qazanmasında anası Nailə xanımın böyük köməyi olub. Nailə xanım şəhid anasıdır. Onun oğlu, yəni Şahnazın qardaşı 1993-cü ildə mina partlamasından əmisi ilə birgə həlak olub. Şahnaz Əlibəyli kəndində müəllim işləməyi arzulayır. Ona bu gözəl misiyasında ailəsi ilə yanaşı dövlət də yardım edir. Ödənişli təhsilə qəbul olunsa da şəhid ailəsi olduğu üçün təhsil haqqından azad edilib. Bu güzəşt Şahnazın hazırda üçüncü kursda oxuyan bacısına da şamil olunub. Dövlət başçısının bu ilin martında Şəhid və müharibə əlillərinin ailə üzvlərinin təhsil haqqından azad edilməsi ilə bağlı verdiyi sərəncam orta gəlirli bu ailə üçün iki qat sevincə səbəb olub.\nValdeyinləri deyir ki, hər iki qızın illik təhsil haqqları 2700 manat edir. 2014-2015 tədris ilindən etibarən qüvvəyə minən bu qərarla Aslanovlar həmin xərcdən azad edilib. Vətən üçün iki şəhid verən bu ailə, indi Azərbaycan üçün iki müəllim yetişdirir.\n184 dəfə baxılıb\tBƏNZƏR XƏBƏRLƏR


Pin Up Onlayn Casino İcmalı - Mvent\nOyun mərhələsi oyun müəssisəsinin həvəsi sayəsində həyata keçirilir. Zəngin olmağın bir yolu olaraq, fərzanut yatırmaq müdrikdir. İranda onlayn pin-up kazinosunda nağd pul oyununa başlamaq üçün müştərilərin planlarına nail olmaq üçün imkanları nəzərdən keçirilir.\nSənədləriniz yoxlanılmayıbsa, siz vəziyyəti düzəltmək üçün təlimatlarla vida mesajı alacaqsınız.\nOnların köməyi ilə biz saytımızın işini və onunla qarşılıqlı əlaqənizi təkmilləşdiririk.\nƏgər ağlabatan yanaşmadan istifadə edirsinizsə və bir çox strategiyalardan istifadə edirsinizsə, sevimli oyununuzdan tələb olunan gəliri əldə edə bilərsiniz.< /li>\nSlot maşınları Volcano onlayn kazinonu pulsuz yükləyin. Pin Up Casino rəsmi saytı harada olursunuzsa olun həyəcandan həzz almağı təklif edir. İndi Pin Up reklamı sözün əsl mənasında bu deşiklərdəndir, hansı kazino olduğunu yoxlamaq qərarına gəldim. Mən bir çox fərqli proqram təminatı ilə məşğul ola bilmirəm, qeydiyyatdan sonra dərhal sənədləri təqdim etdim və 3 saatdan sonra yoxlama təsdiqləndi.\nFırıldaqçılar pul və tanış olmayan kartı nağdlaşdıra bilmədilər. Əlavə təhlükəsizlik ərizənin şirkətin mütəxəssisləri tərəfindən işlənməsi ilə əlavə olunur. Müştəri qaydalara əməl edərsə, kazinolar köçürmələr üçün komissiya almır. Müəyyən edilmiş iki həftəlik müddət ərzində promosyon mərc edilməmişsə, o və bu yolla qazanılan vəsait yandırılır. Əhəmiyyətli mükafatların həzmi həftəlik poçtla göndərilir http://pinupkazino-az.com/. Oyunçu ofisdə bəzi məktublar almaq üçün müsbət cavab verə bilər.\nBir spin üçün təsəlli hədiyyəsi və ya əsas hədiyyələrdən birinə zəmanət verilir.\nHər bir maşın lazım gələrsə, bütün ekran üçün yerləşdirilir.\nParol meneceri brauzerə daxil olaraq avtorizasiyanı sürətləndirməyə imkan verəcək.\nResursa ilk səfər zamanı yalnız istifadəçinin sualları var, onunla onlayn məsləhətçi ilə əlaqə saxlamağa dəyər. Virtual klub Belarusda qanuni fəaliyyət göstərir, çünki ölkədə qumar biznesinə icazə verilir. Pin Up rəsmi saytı portativ qurğular üçün xüsusi hazırlanmış onlayn kazino rejimindən istifadə etməyi təklif edir. O, sizə məcburi qeydiyyat olmadan Ukrayna qrivnasından birini, eləcə də istənilən digər valyutanı oynamağa imkan verir.\nBölmələr onlar üçün nəzərəçarpan və məntiqli yerlərdə yerləşir.\nEyni identifikasiya metodunun məlumatlarının yoxlanılmasından keçmək hesabı aktivləşdirməyə və resursu bloklamağa kömək edir.\n< li>Həm oyunçu, həm də administrasiya üçün resurs üçün yalnız etibarlı məlumat vacibdir.\nVirtual platformanın bütün üstünlüklərini hiss etmək üçün şəxsi səhifə yaratmalısınız.\nİndi Pin Up reklamı sözün əsl mənasında bu dəliklərdən gəlir, mən hansı kazinonun olduğunu yoxlamaq qərarına gəldim.\nElektron resurslara istinad etmək üçün involokolamsk saytına hiperlink mütləqdir. az.\nTexniki dəstək olduqca normaldır, onlar işə tez və heç vaxt cavab vermədilər. Onların avtomatik maşınları rəsmi, açıq-aydın pirat proqramdır. Ödənişlərlə bağlı heç vaxt problem olmayıb, amma çox pul çəkməmişəm. Bonuslarla onlar yalnız incidirlər və sizə geri qazanmaq imkanı verirlər, lakin onlar sadəcə pul çəkirlər.\nEyni adlı əlaqə telefon nömrəsini göstərin və məsləhətçilərimiz sizinlə pippard ilə əlaqə saxlasın.Ötürücü simvolu olan düymə vasitəsilə avtomatik fırlanma rejimi, səs effektləri və bəzi vizual elementlər konfiqurasiya edilir. Lazım gələrsə, hər bir maşın və bütün ekran genişlənəcəkdir. Hətta mərcdə gəlirli mərclər də nəzərə alınır, nağd pul çıxarma opsiyasından istifadə olunarsa, eyni vəziyyət belədir. Həm qazanılmış, həm də itirilmiş mərclər mərcdə iştirak edə bilər. Eyni müddətdə, 30 gündən asılı olmayaraq, bonus olaraq alınan məbləğdən 12 dəfə çox mərc etmək mümkün deyil.\nBəxt Çarxını fırlatmaq üçün daha çox gəlir əldə etmək olar. Proseduru tamamladıqdan sonra, ilk növbədə, nömrəni və ya e-poçt ünvanını təsdiqləməlisiniz. Telefon vəziyyətində, SMS mesajlarına keçin və alınan kodu sahəyə və portala daxil edin. Elektron poçtun qeydiyyatı üçün qəbula daxil olmaq üçün poçt qutusuna gedin, vida qutusunu açın və əlavə edilmiş linki izləyin. Qeydiyyat zamanı şəxsi və ya ata adı məlumatları dəqiqləşdirilə bilməz, lakin onlar kartla, məsələn, ödəniş sistemi ilə uduş əldə etmək istəyənlər üçün lazım olacaq.\nBurada müştəri hər bir təklifi tətbiq etmək, almaq və mərc etmək şərtlərini təhlil edə bilər. Qonaqlar qeydiyyat zamanı göstərilən e-poçt ünvanına poçtla yeni promosyonlar barədə məlumat verilir. Defolt olaraq, o, defolt olaraq qeyri-aktivdir, mesajları aktivləşdirmək üçün parametrlərə keçin və xananı işarələyin.\nVə onun “İndi Qazan” adlı xüsusi bloku var. Adı bəllidir, amma elə oyunçular da var ki, böyük yerə düşürlər. Beləliklə, hər kəs pulun kimə köçürüldüyünü görə bilər. Buna görə də, pul üçün pin-up kazinosunda xüsusi bir slot oynamağa dərhal başlaya bilməzsiniz, bu da mütləq yaxşı pul uduşu verir. Pulsuz kazino oyunları pin up. co slot, stolüstü oyunlar və canlı diler oyunları daxil olmaqla, geniş çeşidli oyunlar təklif edən əla kazinodur.\nSadəcə formanı açın və prosedura başlayın, əsas səhifəyə keçmək və yarım divardakı qırmızı düyməni sıxmaq lazımdır. Pin Up hesabının qeydiyyatı bir neçə dəqiqə çəkdi. Bitirdikdən sonra ofisdə özünüz haqqında məlumatları doldurun. Pin Up kazinosu daxil olmaq üçün işləmirsə, əsas sayt qanunverici orqan tərəfindən bloklanmış ola bilər. Fayda, onlayn oyunların 2009-cu ildə Kiromarus tərəfindən qadağan edildiyi Rusiya Federasiyası üçün aktualdır. Qumar müəssisələri ilə bağlı domenlər provayderlər tərəfindən bloklanır.\nİdman həvəskarları üçün biz onlar üçün kazino ilə bağlı mərc istiqamətinin təklif etdiyi idman tədbirləri və mərcləri məsləhət görə bilərik. 65-dən çox müxtəlif fənlər, hər biri matçı əla keyfiyyətdə izləmək üçün unikal şərait təklif edir. Üstəlik, buradakı əmsallar ən yüksəklərdəndir və hətta nisbətən kiçik mərclərdən də kifayət qədər əhəmiyyətli məbləğlər əldə etməyə imkan verir. Yalnız Pin Up kazinosunun təklif etdiyi oyunlar həyasızcasına eşidilən ən böyük adlara aiddir.\nƏgər oyunçu bir dəfə kazino saytına daxil olub bütün məlumatları göstərərək hesabını orada açmayıbsa, o, çox səxavətli hədiyyə almaq hüququna malikdir. Üçüncüsü – niyə belə yüksək mərc və bütün bonuslar? Mən başa düşürəm ki, siz tez-tez həyasızcasına depozit qoymursunuz, lakin hesabınızı doldurmaq üçün hər şey edilə bilərdi, lakin daha yumşaq mərc şərtləri. Dəstək xidmətləri bir kazinodur, əgər operatorla bəxtiniz gətirsə, o zaman tapşırıq tez həll olunacaq, yoxsa, o zaman çox əsəbləri tərk edə bilərsiniz.\nVə “Yaponiya-Tranzit” şirkətinin direktoru Dmitriyə xüsusi təşəkkürlər – məsuliyyətli, aktiv, səriştəli, bilikli və işinə köklənmiş, həmişə pozitiv. O, əməliyyatımız boyu dəstək oldu və praktik məsləhətlər verdi. Windows 8 Codecs 1.32 audio və vizual oxutma, eləcə də fayl qablaşdırma üçün natamam kodekdir.\nQeyd etmək lazımdır, lakin Pin-up və PC üçün yükləmə yoxdur. Lakin administrasiya tezliklə kompüterdə versiyanın görünəcəyini bildirdi. Xəbərləri izləmək vacibdir ki, yeni proqramı ilk sınaqdan keçirə biləsiniz. Tez Pin Up daxil olun və sevimli əyləncənizdən həzz almağa başlayın. Mobil telefonunuzdakı virtual platformanın çox rahat olduğundan əmin olmaq üçün platformanı smartfonunuzdan iki dəfə istifadə etməyə cəhd etmək daha yaxşıdır.


"Onları mən öldürmüşəm" - Prezidentdən şok etiraf - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / İqtisadiyyat / “Onları mən öldürmüşəm” – Prezidentdən şok etiraf\n“Onları mən öldürmüşəm” – Prezidentdən şok etiraf\nFilippin prezidenti Rodriqo Duterte bəyan edib ki, Davao şəhərinin meri olduğu vaxt cinayət törətməkdə şübhəli bilinənləri şəxsən özü öldürüb.\nBu barədə “Frans Press” məlumat yayıb.\nQeyd edək ki bu ilin mayında prezident seçilən Duterte narkomanlarla, həmçinin narkotik alverçilərinə qarşı yürütdüyü kəskin siyasəti ilə seçilir. Polisin məlumatına görə, son aylar ölkədə narkotik ticarəti ilə bağlı 3 minə yaxın insan öldürülüb.\n“Davaoda mən bunu şəxsən edirdim. Sadəcə bunu uşaqlara (polislərə-red) göstərmək üçün etmişəm. Əgər mən bunu edirəmsə, niyə də onlar bunu etməsinlər”, – deyə Duterte bildirib.\n“Mən motosikletlə Davaoda gəzirdim və küçələrə nəzarət edirdim. Əslində mən qarşıdurma axtarırdım ki, kimisə öldürüm”, – deyə Filipin lideri bildirib və əlavə edib ki, başladığı kampaniyanı dayandırmaq fikrində deyil.\nQeyd edək ki, Rodriqo Duterte 22 ildən çox Davaoda mer olub. (AzVision.az)\nÖncəki Ənvər Seyidovun bacısı danışdı: “Tezliklə də işinə qayıdacaq”\nNövbəti “Gənc jurnalistlərin əksəriyyəti Azərbaycan dilini bilmir”– Redaktorların şikayəti


Hətta sağlam qidalanmaya riayət edən qadınlarda belə hamiləlik dövründə orqanizmdə dəmir çatışmazlığı meydana çıxa bilər. Hamiləlik dövründə dəmirə tələbat 100% artmış olur.\nYalnız qida məhsulları ilə dəmirə olan tələbatın ödənilməsi asan deyil.\nHemoqlobin səviyyəsi aşağı olduqda dəmir preparatlarının qəbulu tövsiyə olunur. Lakin onlardan bir çoxunun qəbulu zamanı mədədə ağrılar və qəbizlik qeyd olunur. Belə hallar qeyd olunduqda həkiminizə bildirin ki, digər bir dəmir preparatı təyin etsin. Dəmirin sorulmasını C vitamini asanlaşdırır.\nDəmirlə zangin qida məhsullarına qırmızı ət, brokkoli, çuğundur, ərik qurusu və s. aiddir.\nHamilə olmayan qadın gündə 15 mg, hamiləlik zamanı isə 30 mg dəmir qəbul etməlidir.Bunu sadəcə qida məhsulları vasitəsilə qəbul etmək çətin olduğu üçün hamiləliyin 12-ci həftəsindən etibarən adətən dəmir multivitamin-mineral kompleksinin tərkibində və ya tək dəmir preparatı şəklində istifadə olunur.\nDəmirin orqanizmdə çatışmaması anemiya-qan azlığına səbəb olur.anemiya zamanı qanda hemoqlobinin konsentrasiyası azalır, qanın oksigen daşıma qabiliyyəti aşağı düşür, halsızlıq, tez yorulma, başağrısı kimi simptomlar meydana çıxır. Bir sıra araşdırmaların nəticələrinə görə, hamiləlikdə anemiya bir sıra ağırlaşmalara səbəb ol bilər.Bu ağırlaşmalardan ən önəmliləri dölün bətndaxili inkişaf ləngiməsi və erkən doğuşlardır.Məhz buna görə, hamiləlikdə hər ay ümumi qan analizinin verilməsi, qanda hemoqlobin səviyyəsinin yoxlanılması anemiyanın aşkarlanması və müalicəsi üçün vacibdir.\nDəmir preparatları qəbzlik, nəcisin qara rəngə boyanması, mədədə ağrı kimi əlavə təsirlər göstərə bilər.Xüsusən, hamiləliyin 20-ci həftəsindən əvvəl.Mədədə ağrının qarşısını almaq üçün dəmir preparatının qəbulundan sonra 1 saat ərzində uzanmamağa çalışın.


Azərbaycanda ağır cinayətlər törədən radikal ekstremist dini təriqət üzvləri zərərsizləşdirilib\nAzərbaycan ərazisində bir sıra ağır və xüsusilə ağır cinayətlər törətməkdə şübhəli bilinən daha bir təhlükəli mütəşəkkil cinayətkar dəstəni ifşa ediblər.\nDaxili İşlər Nazirliyi və Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətlərindən Trend-ə daxil olan birgə məlumatda qeyd olunur ki, ötən il noyabrın 24-də Qəbələ şəhər sakini Vahid Vahabovun yaşadığı evdə odlu silahla qətlə yetirlmiş meyiti tapılıb və faktla bağlı rayon prokurorluğunda Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanıb.\nAraşdırmalar zamanı dəstə üzvlərinin şəxsiyyətlərini təsdiqləyən rəsmi sənədləri bilərəkdən məhv etmələri də məlum olmuşdur. Mütəşəkkil dəstənin digər üzvlərinin tapılıb tutulmaları istiqamətində əməliyyat-axtarış və istintaq tədbirləri davam etdirilir.\nXəbərin orijinal ünvanı: http://az.trend.az/azerbaijan/society/2366620.html


GƏNC ikən hansı məqsədləriniz var idi? Ola bilsin, ailə qurmaq, hansısa bacarığınızı təkmilləşdirmək və ya karyera qurmaq istəmisiniz. Amma, heyif ki, hər şey istədiyimiz kimi olmur. Gözlənilməz problemlər planlarımızı alt-üst edə bilər. Bu cür vəziyyətlə Anya, Delina və Qreqori də üzləşib.\nAlmaniyada yaşayan Anyanın 21 yaşı olanda ona xərçəng diaqnozu qoyulmuşdu. İndi o demək olar ki, evdən çölə çıxa bilmir.\nBirləşmiş Ştatlarda yaşayan Delina distoniya adlanan sinir-əzələ pozuntusundan əziyyət çəkir. Bundan əlavə, o, özündən yaşca böyük üç əlil qardaşına baxır.\nKanadada yaşayan Qreqori təşviş pozuntusu xəstəliyi ilə mübarizə aparır.\nÇətinliklərə rəğmən, Anya, Delina və Qreqori həyatlarını öz əllərində saxlaya bilirlər. Onlar bunu necə bacarırlar?\nMüqəddəs Kitabda belə bir məsəl var: «Dar gündə ruhdan düşsən, gücün tükənər» (Məsəllər 24:10). Bəli, hər şey insanın baxışından asılıdır. Necə deyərlər, bədbin insan vəziyyətin qulu, nikbin insan isə ağasıdır.\nAnya, Delina və Qreqori bunun doğruluğuna öz təcrübələrindən əmin olublar. Gəlin görək necə.


Dağlıq Qarabağın statusunu təyin etmək üçün referendumdan danışmaq hələ tezdir – rusiyalı həmsədr\nDağlıq Qarabağ Münaqişəsi 1 Aprel 2009 18:48 (UTC+04:00)\nAzərbayan, Bakı, 01 aprel / Trend , müxbir E.Rüstəmov /\nATƏT-in Minsk qrupunun rusiyalı həmsədri Yuri Merzlyakov hesab edir ki, Dağlıq Qarabağın statusunu təyin etmək üçün referendumdan danışmaq hələ tezdir. Bu barədə Merzlyakov Trend -a telefon bağlantısı zamanı Moskvadan bildirib.\nSon zamanlar həmsədrlər münaqişənin həlli və Dağlıq Qarabağın statusunun referendum yolu ilə təyin olunmsı barədə ümidverici bəyanatlar verirlər. Vyanada mart ayında keçirilən beynəlxalq forumda fransalı həmsədr Bernar Fasye demişdi ki, münaqişənin həlli üçün Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olan ərazilər azad olunmalıdır və 10-15 il sonra Dağlıq Qarabağın statusunu təyin etməkdən ötrü referendum keçirilməlidir.\n"Referendumun keçirilməsi həmsədrlər tərəfindən münaqişə tərəflərinə təqdim olunan prinsip kimi təqdim olunub. Tərəflər səsvermənin modallıqları barədə razılıq əldə etdikdən sonra bu referendum Dağlıq Qarabağ əhalisinin iradəsini ortaya qoyacaq", - Merzlyakov deyib.\nReferendumda münaqişəyə qədər Dağlıq Qarabağ ərazisində yaşayan əhali iştirak edəcək. Münaqişə başlayan andan oradan qovulmuş Azərbaycan əhalisinin referendumda iştirakı məsələsi həllini tapmayıb.\n"Biz hazırda bunun üzərində işləyirik. Tərəflərin razılaşacağı prinsiplərin hazırlanması lazımdır", - Merzlyakov qeyd edib.\nAzərbaycan Prezident Aparatının xarici əlaqələr üzrə şöbə rəisi Novruz Məmmədovun sözlərinə əsasən, münaqişənin həlli üçün ilk öncə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ ətrafında yerləşən işğal altında olan torpaqlar azad olunmalıdır.\n"Sonrakı mərhələdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllini tapmalıdır. Bundan sonra status məsələsi müzakirə oluna bilər. Bu təkcə bizim mövqeyimiz deyil, məsələnin ədalətli və beynəlxalq hüquq normalara əsasən həlli şərtləri belədir", - bir müddət öncə Novruz Məmmədov Trend -a bildirib.


Oxu24.com Son xeberler Azerbaycan xeberleri ABŞ-ın məşhur radioproqramı Azərbaycan ilə bağlı silsilə verilişlər yayımlayıb » Oxu24.com\nAmerika və dünyada çoxmilyonlu auditoriyası olan, Nyu-York şəhərində yayımlanan məşhur "Con Batçelor Şou" radioproqramının rəhbəri Con Batçelor 29 iyul - 4 avqust tarixlərində ölkəmizin Bakı, Naftalan, Tərtər və Gəncə şəhərlərində səfərdə olub və bu regionlardan canlı yayıma qoşulub.\nXatırladaq ki, "Con Batçelor Şou" ölkə üzrə 183 radio stansiyanı əhatə etməklə 2.7 milyon dinləyiciyə malikdir. Şou ABŞ-ın Nyu-York, Çikaqo, Filadelfiya, Dallas, San-Fransisko, Vaşinqton və Boston şəhərlərində yerləşən ən nüfuzlu stansiyalarda yayımlanır. Ümumilikdə, "Con Batçelor Şou" dünyanın 190 ölkəsində dinlənilir.\nOxu24.comAZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, Azərbaycandan canlı yayıma çıxan "Con Batçelor Şou"da radioproqramın rəhbəri yalnız ölkəmizlə deyil, verilişin formatına uyğun olaraq ümumi məsələlərə də proqramında yer verib. Məsələn, iqtisadiyyat və beynəlxalq məsələlərin müzakirəsi zamanı onun proqramına ABŞ Prezidenti Donald Trampın iqtisadiyyat məsələləri üzrə köməkçisi Larri Kudlov və administrasiya ilə yaxın münasibətlərdə olan digər nüfuzlu ictimai xadimlər qoşulublar.\nProqramda səfir E.Süleymanov Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı roldan danışaraq, ölkəmizin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən neft və qaz layihələri barəsində məlumat verib. Həmçinin diplomat 100 il əvvəl Azərbaycanda müsəlman Şərqində ilk parlamentli respublikanın - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin müstəqilliyinin elan edildiyini və ABŞ-dan daha əvvəl qadınlara səsvermə hüququnun tanındığını qeyd edib.\nErmənistan tərəfindən Sərsəng Su Anbarından yayda su buraxılışının dayandırılmasını, qışda isə daşqınlar yaradılmasını Azərbaycan, xüsusilə də Tərtər və ətraf rayonların yerli əhalisinə və ətraf mühitə qarşı müharibə kimi xarakterizə edən C.Batçelor bunu "ekoloji terror" və hərbi cinayət adlandırıb.\nDaha sonra C.Batçelor bir qrup alim və din xadimi ilə "dəyirmi masa" ətrafında müzakirələr aparıb. Öz proqramında Gəncəyə geniş yer ayıran C.Batçelor şəhərin iqtisadi, siyasi, tarixi əhəmiyyətini vurğulayıb, kənar qüvvələrin sözügedən təxribat və terror aktlarını pisləyib, bu cəhdləri İpək Yolunun açarı və Avropanın qapısı kimi dəyərləndirilən, böyük tarixi əhəmiyyətə malik Gəncənin inkişafının və strateji potensialının qarşısını almağa yönəlmiş addımlar kimi qiymətləndirib. Cəhdlərin iflasını qeyd edən C.Batçelor Gəncənin parlaq gələcəyinə əminliyini vurğulayıb.\nBakıda davam edən canlı yayımda səfir E.Süleymanov Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış iyirmi faiz ərazisinin Ermənistan tərəfindən işğal edildiyini və münaqişənin bir milyondan çox qaçqın və məcburi köçkünün öz torpaqlarından uzaq düşməsi ilə nəticələndiyini diqqətə çatdırıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan hökuməti tərəfindən qaçqınların və məcburi köçkünlərin problemlərinin həlli istiqamətində görülən işlərdən danışan səfir onların yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün müxtəlif layihələrin icra edildiyini qeyd edib, "Con Batçelor Şou" layihəsi çərçivəsində Tərtər və təmas xəttinə yaxın digər rayonlara səfər zamanı da bunun şahidi olduqlarını bildirib.\nProqramda C.Batçelorun "Azərkosmos" ASC-nin sədri Rəşad Nəbiyev ilə müsahibəsi də yer alıb. Müsahibə zamanı R.Nəbiyev "Azərkosmos"un fəaliyyəti, idarəçiliyində olan peyklər və gələcək planları barədə məlumat verib. "Azerspace-1" və "Azerspace-2" peyklərinin ABŞ-ın kosmik sahədə aparıcı şirkətləri olan "Orbital Sciences Corporation" və "Space Systems/Loral" (SSL) tərəfindən yüksək etibarlı platformalar əsasında istehsal olunduğu qeyd edilib. Bundan əlavə müsahibədə "Azərkosmos" tərəfindən Azərbaycanda kosmik sahədə kadr potensialının yaradılmasına dəstək verilməsi, şirkətdə toplanmış təcrübənin tələbələrə ötürülməsi və yerli mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətində görülən işlər barədə məlumat verilib. Bildirilib ki, şirkətin strateji inkişaf planlarına əhatə dairəsinin və xidmətlər spektrinin genişləndirilməsi daxildir. Bu məqsədlə, "Azərkosmos" 2018-ci ildə ikinci telekommunikasiya peyki "Azerspace-2"ni 45° şərq uzunluğu orbital mövqeyinə çıxaracaq.\nNövbəti görüş Səngəçal terminalında BP şirkətinin Bakı ofisinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Tamam Bayatlı ilə olub. Müsahibəsində T.Bayatlı Azərbaycanın xarici şirkətlərlə əlaqələri haqqında məlumat verib və 1994-cü ildə imzalanmış "Əsrin müqaviləsi"nin tarixi əhəmiyyətindən bəhs edib, onun müddətinin 2050-ci ilə qədər uzadıldığını vurğulayıb.\n12-avq, 2018 508\nİran Azərbaycanın efir məkanına necə müdaxilə


Lent.az | IKT - Sosial şəbəkə vasitəsilə boşanmaq mümkün olacaq - ÇİNDƏ\n02 İyun 2018 / 16:05\nSosial şəbəkə vasitəsilə boşanmaq mümkün olacaq - ÇİNDƏ\nÇinin cənubundakı Quandun vilayətində məmurlar çinlilər arasında olduqca populyar olan veb-xidmət – “WeChat” vasitəsilə boşanmanın rəsmiləşdirilməsi imkanlarını sınaqdan keçirməyə başlayıblar.\nİKT.lent.az-ın "vistanews.ru" saytına istinadən məlumatına görə, rəsmilər belə bir yeniliyi inqilabi və super müasir yenilik hesab edirlər. Hələlik ancaq bir vilayət belə bir imkan əldə edib.\nƏrizəni tərtib etmək üçün mobil əlavə vasitəsilə şəxsi məlumatlar bölməsində xüsusi qrafanı doldurmaq lazım gələcək. Məhz bundan sonra ərizəçi boşanmaq istədiyi şəxs barəsində məlumatları qeyd etməlidir.\nBelə bir təsəvvür yarana bilər ki, Çində nikaha o qədər də ciddi yanaşmırlar. Ancaq belə deyil. Nikahın pozulması haqqında son təsdiqi almaq üçün ailə məsələləri üzrə mütəxəssislə müsahibədən keçmək lazım gələcək, onunla da görüşü " WeChat" vasitəsilə razılaşdırmaq mümkündür.\nArtıq gələn ildən bütün çinli cütlüklər elektron qaydada boşanmaq imkanı əldə edə biləcəklər. Bunun Rusiya, Avropa və ABŞ-da da tətbiqi planlaşdırılır.


Kiçik və orta sahibkarların etibarlı tərəfdaşı olan ABB iş adamlarının fəaliyyət imkanlarını genişləndirmək üçün məhsul şərtlərini dəyişib. Bank özünün “Əmək haqqı layihəsinə dəstək” kredit məhsulunu yeni şərtlərlə müştərilərə təqdim edib. Bu məhsul kiçik və orta sahibkarların əmək haqqı xərclərinin maliyyələşdirilməsini nəzərdə tutur. Belə ki, işçilərinin əmək haqlarının ödənişi üçün təcili vəsaitə ehtiyacı yaranan sahibkarlar bu vəsaiti qısa zamanda ABB-dən əldə edə bilərlər.\nBu imkandan hər bir kiçik və orta sahibkar faydalana bilər. Digər bankların əməkhaqqı layihəsinə qoşulmuş müştərilərin də bu kreditdən faydalanmasına şərait yaradılır. “Əmək haqqı layihəsinə dəstək” krediti üçün ABB-nin bütün filiallarına müraciət etmək mümkündür.\nMüasir dövlət bankı olan ABB-nin faydalı və universal məhsul və xidmətləri, həmçinin Sahibkarlar Klubunun imtiyazlı üzvlüyü barədə məlumatları bankın 41 filial və 35 şöbəsindən, www.ibar.az internet səhifəsindən, 937 nömrəli Məlumat Mərkəzindən, həmçinin rəsmi “Facebook” səhifəsindən əldə etmək olar.


psynavigator - Təlim fəaliyyəti\nTəlim fəaliyyətinin formalaşmasının bəzi\nİbtidai məktəbdə təlimə qədər uşaqlarda elmin məntiqinə biliklərin mənimsənilməsini təmin edən yeni fəliyyət tipi qurulur. Bu fəaliyyət tipi kiçik məktəb yaşında aparıcı olur. Onun ilk şərtlərinin formalaşması – məktəbəqədər yaşdan kiçik məktəbli yaşına keçid dövründə psixi inkişafın vacib istiqamətidir.\nMəktəbəqədər yaşın sonunda yaranan təlim fəaliyyətinin ilk şərtləri arasında ixtiyari davranışın yaranması daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onun daha tez-tez təzahürləri – yaşlının ardıcıl göstərişlərini yerinə yetirmək, qoyulmuş vəzifənin şərtlərinin sistemini nəzərə almaq, öz hərəkətlərinin üzərində nəzarəti həyata keçirmək bacarığıdır.\nƏgər uşaqları xüsusi işlənilmiş proqram üzrə öyrədirlərsə, onda təlim fəaliyyətinin əsas komponentləri geniş, hələ ki, interiorizasiya olunmamış formalarda çıxış edərək artıq birinci sinfin axırına yaxın qoyulur (daha sonra isə onlar məhdudlaşır və daxili plana keçir). Məhz bu etapda təlim fəaliyyətinin komponentlərinin daha tam öyrənilməsi mümkündür ki, bu da ümumiyyətlə təlimə oxşar deyil. Onlar uşaqlarda nəzəri ümumiləşdirmələrin formalaşması zamanı qurulur.\nTəlim fəaliyyətinin inkişaf etmiş formalarının tədqiqi – onun başlanğıc formalarının təşəkkül qanunauyğunluqlarının zəruri anlaşılması şərtidir.\nİnkişaf edən təlimin tədqiqi zamanı nəzərə almaq məqsədəuyğundur ki, belə təlimin əsasını onun tərkibi, məzmunu təşkil edir. Bu məzmundan təlimin təşkili metodları (və ya üsulları) hasil olublar. Bu mövqe L.S.Vıqotski və D.B.Elkonin üçün xarakterikdir.D.B.Elkonin yazır: “Bizim üçün L.S. Viqotskinin təlimin əqli inkişafda öz aparıcı rolunu hər şeydən əvvəl mənimsənilən biliklərin məzmunu vasitəsilə həyata keçirməsi haqqinda fikri əsas əhəmiyyət daşıyırdı”.\nKiçik məktəbli yaşda aparıcı fəaliyyət kimi təlim fəaliyyətinin inkişaf edən xarakteri onunla əlaqədardır ki, nəzəri biliklər onun tərkib hissəsidir.\nElmi tədqiqatların nəticələri kimi elmi biliklərin izah üsulu tədqiqatın özünün üsulundan fərqlənir. Elmi biliklərin izahı məlum olduğu kimi, abstraktdan konkretə çıxma yolu ilə gerçəkləşir. Burda məzmunlu abstraksiya, ümumiləşdirmə və nəzəri anlayışlardan istifadə olunur.\nMəktəblilərin təlim fəaliyyəti elmi biliklərin izahı üsulu ilə, abstraktdan konkretə çıxma üsulu ilə müvafiq olaraq qurulur. Təlim fəaliyyətində məktəblilərin təfəkkürü məzmunlu abstraksiya, ümumiləşdirmə və nəzəri anlayışlar vasitəsilə öz tədqiqat nəticələrini şərh edən alimlərin təfəkkürü ilə ümumi xüsusiyyətlərə malikdir.\nDigərləri üçün, ictimai şüurun “yüksək” formalarına xarakterik olan biliklər də tam hasil olmaqlarını eyni üsulla alırlar, ona görə də bədii, əxlaqi, hüquqi təfəkkürə də “nəzəri biliklər” xasdır.\nİnsan bilikləri onun təfəkkür əməliyyatları ilə (abstraktlaşdırma, ümumiləşdirmə və s.) birgə yerləşir. Məktəblilərin təfəkkürü alimlərin, incəsənət xadimlərinin əxlaq və hüquq nəzəriyyəçilərinin təfəkkürü ilə oxşar deyil. Məktəblilər anlayış, dəyər və normaları yaratmır, onları təlim fəaliyyəti vasitəsilə mənimsəyirlər.Ancaq onun yerinə yetirilməsi prosesində şagirdlər təfəkkür əməliyyatlarını həyata keçirirlər.\nAbstraktdan konkretə çıxma üsulunu təlim fəaliyyətinə uyğun olaraq belə xarakterizə etmək olar. Məktəblilər hər hansı təlim fənninə yiyələnmək üçün müəllimin rəhbərliyi və ya köməkliyi ilə təlim materialını analiz edir, onda bir neçə ümumi münasibəti ayırır, bununla bərabər aşkar edirlər ki, bu münasibət verilmiş materialda olan bir çox başqa münasibətlərdə təzahür olunur. Uşaqlar ayrılmış ümumi çıxış münasibətini hər hansı işarə formasında fiksasiya edərək, bununla da öyrənilən fənnin məzmunlu abstraksiyasını qurur. Şagirdlər təlim materialının analizini davam edərək bu çıxış münasibətinin onun müxtəlif təzahürləri ilə qanunauyğun əlaqəsini açır, bununla da öyrənilən fənnin məzmunlu ümumiləşməsini əldə edir.\nSonra uşaqlar daha tez-tez abstraksiyaların çıxardılması (yenə də müəllimlərin köməkliyi ilə) və onların tam (konkret) təlim fənnində birləşdirilməsi üçün məzmunlu abstraksiya və ümumiləşdirilmələrdən istifadə edirlər. Məktəblilər abstraksiya və ümumiləşdirmənin əsaslarını digər abstraksiyaların çıxardılması və birləşdirilməsi vasitəsi kimi istifadə etməyə başladıqda, onları bu təfəkkür əməliyyatlarını təlim fənninin bəzi “hüceyrəsini” fiksasiya edən anlayışa çevirir. Bu “hüceyrə” gələcəkdə məktəblilər üçün faktik təlim materialının bütün müxtəlifliyində onların orientasiyasının ümumi prinsipi kimi çıxış edir.\nMəktəblilərin təlim fəaliyyətini sistematik yerinə yetirməsi prosesində onlarda nəzəri biliklərin mənimsənilməsi ilə yanaşı, nəzəri şüur və təfəkkür də inkişaf edir. Kiçik məktəbli yaşında təlim fəaliyyəti, qeyd olunduğu kimi, uşaqların yerinə yetirdikləri digər fəaliyyət növləri arasında aparıcı və əsasdır. Kiçik məktəblilərdə təlim fəaliyyətinin yaranması zamanı onlarda bu yaşın törəməsi olan – nəzəri şüurun və təfəkkürün əsasları, onlarla əlaqədar qabiliyyətlərin əsasları (refleksiya, analiz, planlaşdırmanın) formalaşır və inkişaf edir.\nTəlim fəaliyyəti vasitəsilə nəzəri biliklərin mənimsənilməsi həmin fəaliyyətin oyun, əmək, ictimai-təşkilati işlərlə uyğunlaşması zamanı tam həyata keçir. Təlim fəaliyyəti uşaqların ancaq intellektual-idraki fəallığının təzahürü kimi anlaşılmalı deyil. Təlim fəaliyyəti – onların inkişafının məktəb dövründə tam və fəal həyati halıdır. Təlim fəaliyyətinin uşağın digər fəaliyyət növləri ilə qarşılıqlı əlaqəsi onların təlim və tərbiyəsinin birliyi və ayrılmazlığının psixoloji əsası kimi xidmət edir.\nTəlim fəaliyyətinin məzmununu müəyyən edərək onun quruluşuna da nəzər yetirmək zəruridir. İstənilən fəaliyyət növünün analizi ona uyğun struktur komponentlərin – tələbatlar, motivlər, tapşırıqlar, əməliyyat və əməllərin qarşılıqlı əlaqəsinin təsvirini güman edir.\nMəktəbə gəlmək uşağa özünün uşaq həyat tərzinin sərhədlərini aşmağa, yeni həyat mövqeyi tutmağa və ictimai əhəmiyyətli təlim fəaliyyətinin yerinə yetirilməsinə keçməyə imkan verir.Təlim fəaliyyəti idraki maraqların ödənilməsinə və uşağın təxəyyülünə zəngin material verir.\nUşaqda məktəb həyatının başlanğıcında hələ ki belə tələbat yoxdur – o idrak maraqları və təxəyyülün əsasında müvafiq təlim tapşırıqlarının həllinə yönələn müvafiq sadə əşyavi təlim əməliyyatlarının müəllimlə birgə yerinə yetirilməsi zamanı uşaqların elementar nəzəri bilikləri məhz real mənimsəməsi prosesində baş verir. Digər sözlərlə, təlim fəaliyyətinin psixoloji əsası kimi nəzəri biliklərə tələbat onun real yerinə yetirilməsinə sələf olmur, onun özünün formalaşması prosesində baş verir. Bu şərait öz zamanında L.S.Vıqotski tərəfindən qeyd olunmuşdur: “Təlimin psixoloji əsasının inkişafı... təlimin başlanğıcına sələf olmur, onunla ayrılmaz daxili əlaqədə, onun irəliləyən hərəkəti gedişatında həyata keçirilir”. Beləliklə, təlim fəaliyyətinin nəzəri biliklər şəklində məzmunu bununla bərabər onun tələbatıdır (demək olar ki, məktəbəqədərlərin idrak maraqları məktəblilərdə təlim tələbatına çevrilib).\nMəlum olduğu kimi insan fəaliyyəti müəyyən tələbatlarla, əməllər, hərəkətlər isə - motivlərlə əlaqədədir. Kiçik məktəblilərdə nəzəri biliklərin (yəni təlim fəaliyyətində tələbatların) mənimsənilməsində tələbatların formalaşması prosesində o, uşaqlardan təlim əməllərinin yerinə yetirilməsini tələb edən motivlərin çoxluğunda konkretləşir. Təlim əməlləri motivləri hər şeydən əvvəl şagirdləri nəzəri biliklərin qurulması üsulları ilə mənimsəməyə təhrik edir. Məktəblilər təlim əməllərinin yerinə yetirilməsi zamanı bu və ya digər konkret anlayış, obraz, dəyər və normaların qurulmasının üsullarına yiyələnir və onların məzmununu bu üsullar vasitəsilə mənimsəyirlər.\nBeləliklə, təlim fəaliyyətində tələbat məktəbliləri nəzəri biliklərin mənimsənilməsinə, təlim tapşırıqlarının həllinə yönələn üsulların qurulmasına yiyələnməsinə təhrik edir. Təlim tapşırığının mahiyyəti ondan ibarətdir ki, məktəblilər onun əvvəlcə həlli zamanı bir neçə tam obyektin “hüceyrə” törəməsini açır və bu “hüceyrəni” bu obyektin fikrən təkrarlanması üçün istifadə edir.\nTəlim fəaliyyəti mahiyyət etibarilə bir çox xüsusi tapşırıqlardan fərqlənir.Tapşırıqların həlli zamanı məktəblilər o qədər də xüsusi üsullara yiyələnirlər. Məhz uzunmüddətli məşq zamanı uşaqlar bir neçə ümumi üsulu mənimsəyirlər. Bu üsulun mənimsənilməsi hərəkətin xüsusidən formal ümumi fikrə empirik prinsipi üzrə baş verir. Təlim tapşırığının həlli zamanı məktəblilər ilkin olaraq məzmunlu ümumi üsula yiyələnir, sonra isə ondan hər xüsusi vəzifəyə səvsiz yanaşmada istifadə edirlər. Təlim tapşırığının həlli nəzəri prinsipə uyğun olaraq həyata keçir. Bu nəzəri prinsip təkcə verilmiş xüsusi hal üçün deyil,həm də bütün eynicisli hallar üçün də əhəmiyyət kəsb edir.\nTəlim tapşırığının məktəblilər tərəfindən bir neçə təlim əməliyyatları vasitəsilə həll olunduğunu bilərək onları sadalayaq:\n1.öyrənilən obyektin ümumi münasibətini aşkar etmək məqsədilə tapşırıq şərtlərinin dəyişdirilməsi.\n2.ayrılmış münasibətin əyani, qrafik və ya hərf formasında modelləşdirilməsi.\n3.münasibət modelinin onun “təmiz şəkildə” xassələrinin öyrənilməsi üçün dəyişdirilməsi.\n4.ümumi üsullarla həll edilən xüsusi tapşırıqlar sisteminin qurulması.\n5.əvvəlki əməliyyatların yerinə yetirilməsinə nəzarət.\n6.verilmiş təlim tapşırığının həlli nəticəsi kimi ümumi üsulun mənimsənilməsi qiyməti.\nTəlim əməliyyatlarının əsas xüsusiyyətlərinin təsvirini verək. Onlardan əsası müvafiq nəzəri anlayışda əks olunmalı olan obyektin bəzi ümumi münasibətini aşkar etmək məqsədilə təlim fəaliyyəti şərtlərinin dəyişilməsidir. Bu münasibətin özünəməxsusluğu ondan ibarətdir ki, bir tərəfdən o yaradılan şərtlərin real anıdır, digər tərəfdən tam obyektin bütün xüsusi əlamətlərinin mənbəyi və genetik əsası kimi çıxış edir. Belə münasibətin axtarışı analizin fikri əməliyyatının məzmununu təşkil edir. Bununla bərabər nəzərdə tutmaq lazımdır ki, əsasında fikri analiz yerləşən nəzərdən keçirilən təlim vəsaiti ilkin olaraq təlim tapşırıqlarının əşyavi şərtlərinin dəyişilməsi formasına malik olur.\nСегодня были уже 10 посетителей (32 хитов) здесь!


Nikaraqua Cordoba Qədər Euro məzənnə tarixi (2019)\nNikaraqua Cordoba Qədər Euro məzənnə tarixi\nNikaraqua Cordoba Qədər Euro məzənnə tarixi tarixi-ci ildən 2006 qədər 2019. Konvertasiya chart Nikaraqua Cordoba Qədər Euro (2019).\nHər il və fərqli bir dövr üçün Nikaraqua Cordoba dan Euro tarixini burada tapa bilərsiniz. İnternetdə bütün illər üzrə bütün valyuta məzənnələrinin məlumat bazası. Hər hansı bir tarix üçün Nikaraqua Cordoba tarixi. 1992-ci ildən Nikaraqua Cordoba dan Euro tarixinə bu səhifədə 2019 dəyişir. Nikaraqua Cordoba -ın tarixi 1992-ci ildən Euro məzənnəsi hər il üçün 2019.\nNikaraqua Cordoba Euro məzənnə tarixinin qrafikində dəyərin dəyişməsinin uzun tarixini görə bilərsiniz. valyuta. Diaqramdakı Nikaraqua Cordoba ın tarixi veb saytımızda. Nikaraqua Cordoba / Euro valyuta məzənnəsindəki dəyişikliklər tarixini bu səhifədəki qrafikdən görə bilərsiniz. Əgər seçilmiş tarix üzərində hoversinizsə, qrafikdəki Nikaraqua Cordoba nisbətini dəqiq tapa bilərsiniz. Valyuta məzənnələri tarixinin qrafikində interaktiv təkliflər var. Qrafik üzərində hover.\nÇevirmək Nikaraqua Cordoba Qədər Euro Nikaraqua Cordoba Qədər Euro Valyuta məzənnəsi Nikaraqua Cordoba Qədər Euro Forex valyuta bazarında yaşamaq\nDekabr 2019 0.027101\nNoyabr 2019 0.026496\nOktyabr 2019 0.027283\nSentyabr 2019 0.027000\nAvqust 2019 0.026609\nIyul 2019 0.026608\nJune 2019 0.026993\nmay 2019 0.027190\nAprel 2019 0.027460\nMart 2019 0.026776\nFevral 2019 0.026708\nYanvar 2019 0.026829\nVeb saytından 1992-ci ildən bəri Nikaraqua Cordoba valyuta məzənnələri üçün tarix cədvəlinə baxa bilərsiniz. Hər il üçün cədvəldəki Nikaraqua Cordoba Euro məzənnələri burada pulsuzdur. Bu səhifədə 1992-ci ildən bəri hər il üçün Nikaraqua Cordoba / Euro valyutalarının kotirovkalar tarixinin onlayn cədvəli yaradılmışdır. Nikaraqua Cordoba ın Euro aylıq qiymətləri, tarix cədvəlində ilin bağlantısını vurduğunuzu görə bilərsiniz. Nikaraqua Cordoba nı görmək üçün Hər ay üçün Euro qiymətləri , illər cədvəlindəki linkinə vurun.\nUzun müddət ərzində məzənnə dəyişikliyi məzənnə tarixində səhifəmizdə aydın görünür. 10, 20 və ya 30 il ərzində valyutanın nə qədər dəyişdiyini təxmin edin. Uzun müddətdir sitatlar cədvəlinə baxın. Hər il Nikaraqua Cordoba / Euro məzənnəsində artım və azalma: 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999 , 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 illər. Euro yerinə başqa bir valyutaya qarşı Nikaraqua Cordoba ın tarixini öyrənmək üçün başqa bir valyuta seçin.\nNikaraqua Cordoba əvəzinə bir valyuta seçin ki, Euro na olan məzənnə tarixini bilin. Verilənlər bazamızda son illər ərzində istənilən valyutanın tarixini görə bilərsiniz. 1992-ci ildən Nikaraqua Cordoba Euro olan 1992-ci ildən 2019 məzənnələri burada göstərilir. Nikaraqua Cordoba ın tarixini Euro ilə tapmaq üçün cədvəldəki ili vurun.


SON XƏBƏR: Bakıda avtomobillərin səsboğucu sistemlərini oğurlayan şəxs tutulub - VİDEO\nModul tipli xəstəxanada müalicə alaraq sağalanlardan biri də 88 yaşlı qadındır. Onun gəlini də həmin xəstəxanada COVID-19-dan müalicə olunub. Hər iki qadın sabah evə buraxılacaq.\n88 yaşlı qadın koronavirusdan sağaldı.\nSöhbət Bakıdakı modul tipli xəstxanada koronavirusdan müalicə alan Həlimə Zeynalovadan gedir. O, 2 həftə əvvəl COVID -19 diaqnozu ilə daxil olub və müalicələr nəticəsində bu infeksiyadan sağalıb. Həkimlərin sözlərinə görə, onun yanaşı gedən ağır xəstəliyi olmayıb.\nHəlimə Zeynalovanın gəlini Nübar Əliyeva da onunla eyni xəstəxanada koronavirusdan müalicə alır. O da sabah evə buraxılacaq.\nHəkimlərin sözlərinə görə, son vaxtlarada xəstəxanaya gətirilənlərin əksəriyyətinin vəziyyəti ağır olur. Çünki, onlar evdə özlərini müalicə etmək istəyirlər. Vaxtında tibb müəssisəsinə müraciət etdikdə isə koronavirusdan daha asan sağala bilərlər.\nBu modul tipli tibb ocağında yaşının çox olmasına baxmayaraq xəstəliyi yüngül keçirən başqa xəstələr də var.


İDİ-dən parlament seçkiləri öncəsi hesabat (TAM MƏTN) » Demokratik Təşəbbüslər İnstitutu\nİDİ-dən parlament seçkiləri öncəsi hesabat (TAM MƏTN)\nDemokratik Təşəbbüslər İnstitutu (IDI) 1 noyabr 2015-ci il keçiriləcək Parlament seçkiləri öncəsi hesabatla çıxış edib.\nIDI-dən Arqument.Az-a daxil olan hesabatın tam mətnini təqdim edirik:\nSeçkilərin texniki təşkilini təkmilləşdirmək üçün tədbirlər görülsə də, Azərbaycanda hələ də seçkilərin demokratik mühitinin yaradılmasında ciddi çətinliklər mövcuddur.\nSon 12 ildə 17 dəfə Seçki Məcəlləsinin 200-dək müxtəlif maddəsinə ictimai konsensuns əldə etmədən əlavə dəyişikliklər edilmişdir. Məcəlləyə edilən dəyişikliklər isə çox halda mövcud olan normaları daha da antidemokratik vəziyyətə gətirən, azadlıqları daraldacaq normalar olmuşdur. Seçki müddətinin 60 günədək qısaldılması, buna uyğun olaraq imza toplama müddətinin 2 dəfə azaldılması, siyasi təşviqat müddətlərinin 22 günə salınması, təşviqat üçün mövcud olan platformaların sayının azaldılması, sərbəst toplaşma yerlərinin hər rayonda cəmi bir yer ilə məhdudlaşdırılması, dövlətin Kütləvi İnformasiya Vasitələrində (KİV) təşviqat imkanlarının məcəllədən çıxarılması, könüllü pul depozitinin ləğv olunması və digər mövcud imkanların məhdudlaşdırılması baş vermişdir.\nRəsmi kampaniya dövrü yığıncaqlar və toplantılar keçirmək və kütləvi informasiya vasitələrində çıxış etmək imkanı nöqteyi-nəzərindən namizədlərə və partiyalara xüsusi hüquqlar verir. Seçkilər arasındakı müddətdə mülki və siyasi hüquqların icrası ilə bağlı mövcud maneələri nəzərə alaraq, Seçki Məcəlləsindəki son dəyişikliklər namizədlər və partiyaların öz fikirlərini seçicilərə çatdırmaq imkanını faktiki olaraq məhdudlaşdırır.\nMərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) qəbul etdiyi bəzi normativ xarakterli aktlar qanunvericiliklə uyğunsuzluq yaradaraq Seçki Məcəlləsinin tələblərini daha da məhdudlaşdırmaqla seçki prosesinin demokratikliyinə mənfi təsir edir.\nÖlkədə siyasi məhbus probleminin ciddi hal aldığı və onların azad olunması barədə yerli və beynəlxalq ictimaiyyətin mütəmadi çağırışları durmadan artmasına baxmayaraq əhəmiyyət verilmir.\nMüstəqil vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının fəaliyyəti iflic edilib və onların gələcək fəaliyyət imkanları qeyri-müəyyən vəziyyətə salınıb.\nÖlkə miqyasında sərbəst toplaşmaq azadlığı tam şəkildə məhdudlaşdırılıb, yalnız Bakı şəhərində 1 məkanda yarımqapalı mitinqlər keçirilməsinə imkan verilir. Müxalif siyasi partiyaların və müstəqil QHT-lərin bir çoxunun Bakıda ofis yerləri yoxdur və fəaliyyətləri regionlarda davamlı məhdudlaşdırılır. Həmçinin qapalı məkanlarda konfrans, dəyirmi masa və s. formatlarda ictimai toplantılar keçirmək sadəcə siyasi partiyalar deyil, vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri üçün də demək olar ki, mümkünsüz hala gəlib. Siyasi gündəmli toplantıların hətta 5 ulduzlu brend markalı otellərin toplantı salonlarında belə keçirilməsinə imkan verilmir.\nHəbslər, diffamasiya üzrə məhkəmə prosesləri, maliyyə sanksiyaları, bank hesablarına həbs qoyulmalar, müəyyən bəhanələrlə uzun-uzadı istintaqlara cəlb edilmələr və jurnalistlər üzərində digər təzyiq formaları Azərbaycanda media azadlığına ciddi təsir edir və demokratik seçki prosesinə xas olan ideyaların sərbəst ifadə edilməsi üçün əlverişli olmayan mühit yaradır.\nMəhkəmələr hakimiyyətin üçüncü müstəqil qolu və ədalətin bərpası olmaqdan çıxaraq ələbaxımlı duruma düşmüşdür. Cəmiyyətdə məhkəmələrə etibar ciddi şəkildə sarsılmış vəziyyətdədır.\nİnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (İHAM) bu yaxınlarda 2010-ci il seçkiləri ilə əlaqədar iş üzrə qərar çıxarmışdır ki, bu da namizədlər üçün seçki hüququnun təmin edilməsində məhkəmələr və seçki komissiyalarından həlledici üstünlüyə malikdir.\nAvropa Şurası Nazirlər Komitəsi İHAM tərəfindən pozuntu kimi müəyyən edilmiş seçki işləri üzrə baş vermiş pozuntuların struktural/kompleks xarakterli olduğu nəticəsinə gəlmişdir.\nDemokratik Təşəbbüslər İnstitutu (IDI) 05.11.2013-cü ildə bir qrup tanınmiş hüquqşünas və ictimai xadim tərəfindən yaradılıb. Rəsmi qeydiyyatdan keçmək üçün Ədliyyə Nazirliyinə dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmyaraq, qanunsuz olaraq təşkilatın qeydiyyata alınmasından imtina edilmişdir. Ona görə də bununla əlaqədar məhkəməyə müraciət olunmuşdur. Bütün daxili məhkəmə instansiyalarına baş vurulsa da, məhkəmə Ədliyyə Nazirliyinin imtinasını qüvvədə saxlamışdır. 06 aprel 2015-ci il tarixdə IDI hüquqarının təmin olunması üçün İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə (IHAM) müraciət etmişdir. Təşkilatın fəaliyyətinin əsas məqsədi demokratik təsisatların, vətəndaş cəmiyyəti və seçki institutlarının səviyyəsinin yüksəldilməsinə; insan huquqları və ifadə azadlığının təmininə; yerli özünü idarənin təkmilləşməsinə, ölkənin sosial-iqtisadi və hümanitar inkişafına; bütün sahələrdə şəffaflığın artırılmasına; problemlərin həllində gənclərin və qadınların rolunun artırılmasına; konfliktlərin dinc yolla həllinə dəstək verməklə sülh və barışın qorunmasına; Azərbaycan cəmiyyətinin demokratik dünyaya inteqrasiyasına yardım etməkdən ibarətdir.\nIDI aşağıdakı istiqamətlər uzrə fəaliyyət gostərir:\n• Demokratik təsisatların formalaşdırılmasına yardım etmək;\n• Vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına dəstək olmaq;\n• İdarəetmədə şəffaflığın təmin olunmasına kömək etmək;\n• Liberal islahatların həyata keçirilməsinə təkan vermək;\n• İnsan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına çalışmaq;\n• Söz və mətbuat azadlığı da daxil olmaqla, ümumən ifadə azadlığının təmininə yardım etmək;\n• Azad, ədalətli və şəffaf seçkilərin keçirilməsinə yardım etmək;\n• Seçən və seçilən tərəflərlə mütəmadi işləmək və onlar arasında qarşılıqlı görüş və tədbirlərin keçirilməsinə nail olmaq, seçkili orqanların fəaliyyətini araşdırmaq və tədqiq etmək.\n• Cəmiyyətdə humanizmi, bəşəri dəyərləri və sülhü təbliğ etmək;\n• Konfliktlərin dinc yolla həllinə dəstək vermək;\nIDI 23 dekabr 2014-cü il tarixdə keçirilmiş Bələdiyyə seçkilərini müşahidə edib. Bu seckilər dövründə 78 nəfər künüllü muşahidəçiyə 15 təlim kecirilib və onların seçki komissiyalarında akkreditə olunmaları ucun hüquqi-texniki yardım gostərilib.\nBundan əlavə, ölkədə seçicilərin sayına dair real vəziyyəti öyrənmək məqsədilə IDI 2014-cü ildə "Seçici Qeydiyyatının Auditi” adlı araşdırma aparmışdır. SQA seçicilərin qeydiyyatının kəmiyyət və keyfiyyət baxımından monitorinqi prosesidir. Araşdırmanın nəticələrini 2015-ci ildə Azərbaycan və ingilis dillərində kitab formasında nəşr etdirmişdir.\nİDİ 2015-ci ilin noyabrın 1-də keçiriləcək parlament seçkilərinin azad, ədalətli və şəffaf keçirilməsinin təmin edilməsi üçün seçkiöncəsi mühitin və seçki prosesinin gedişini tənizimləyən mövcud qanunvericilik bazasının beynəlxalq standartlar çərçivəsində götürülmüş öhdəliklərə cavab verməsi istiqamətində araşdırma aparmışdır. Araşdırmanın ilkin nəticələrinin ayrı-ayrılıqda seçkinin əsas tərəfləri olan 12 siyasi partiya və təşkilat rəhbərlərilə, 10-dan artıq Vətəndaş Cəmiyyəti (VC) liderlərilə müzakirə etmişdir. Görüşlərdən sonra araşdırmanı yekunlaşdıraraq 18 avqust 2015-ci il tarixdə ölkənin aparıcı siyasi partiya və VC liderlərinin iştirakı ilə "Seçkilərə dair qanunvericiliyin analizi: beynəlxalq normalar, problemlər və perspektivlər” adında geniş ictimi müzakirə (forum) təşkil etmişdir. Hazırda həmin araşdırmanın nəticələri Azərbaycan və ingilis dillərində kitab formasında nəşr edilməkdədir.\n1 noyabr 2015-ci ildə keciriləcək Parlament seckiləri ilə bağlı IDI şərtlər imkan verdiyi çərçivədə, daxili resurslar hesabına seckilərin muşahidəsilə yanaşı, seçkidə iştirak edən tərəflərin – seçicilərin, seçki komissiyasının üzvlərinin, siyasi partiya nümayəndələrinin, namizədlərin, səlahiyyətli nümayəndələrin, vəkil edilmiş şəxslərin, məşvərətçi səs hüquqlu komissiya üzvlərinin, müşahidəçilərin və QHT təmsilçilərinin maarifləndirilməsinə yardım edəcəkdir. Həmçinin qeyd olunan tərəflərin seçki hüquqlarının pozulması zamanı onlara hüquqi yardım göstərməyə çalışacaqdır.\nIII. SİYASİ KONTEKST\nQarşıdan gələn seçki bir siyasi qüvvənin üstünlük təşkil etdiyi bir mühitdə baş verir. Parlamentdə təmsil olunan 11 partiyadan biri olan hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) rəhbəri hazırkı dövlət başçısıdır və bu partiya 125 yerlik ölkə parlamentində 69 deputatla çoxluq təşkil edir. Parlamentdə təmsil olunan sayca ikinci böyük qrup 42 müstəqil deputatdan ibarətdir ki, onlar da, adətən, səsvermədə hakim partiyanın tərəfində çıxış edirlər. Qalan 12 yeri on siyasi partiya tutmuşdur. Mövcüd parlamentdə 5 yer hal-hazırda boşdur. Müxalif siyasi partiyalar olan Müsavat və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) 2010-cu il seçkilərində parlamentdə təmsil olunmaq imkanını itirmişdirlər. 2009-cu ildə yaradılmış müxalif Respublikaçı Alternativ (REAL) Hərəkatının sədri və prezidentliyə namizədi İlqar Məmmədov 2013-cü ilin fevral ayından barəsində İHAM-ın dərhal azad olunmasıyla bağlı qərar olmasına baxmayaraq, hələ də həbsdə saxlanılır. O, İsmayıllıda baş verən vətəndaş etiraz aksiyalarından bir gün sonra ora gedib, vətəndaşlarla görüşdüyünə görə "hadisələrin təşkilatçısı” kimi qondarma ittihamla 7 il həbs cəzasına məhkum edilib.\nBütün növdәn olan seçkilәrin keçirilmәsini tənzimləyən Seçki Məcəlləsi 27 may 2003-cü il tarixində təsdiq edilmiş və qüvvəyə minmişdir. Aradan keçən 12 ildə 17 dəfə Seçki Məcəlləsi dəyişdirən və ya əlavələr edən təşəbbüslər Milli Məclis tərəfindən reallaşdırılmışdır. Ən son dəyişiklik 03 aprel 2015-ci il tarixdə edilmişdir.\nÜmumiyyətlə, son 12 ildə Seçki Məcəlləsinin 200-dək müxtəlif maddəsinə əlavə və dəyişiklik və ya düzəlişlər edilmiş, yaxud bütünlüklə maddə Məcəllədən çıxarılmışdır. Lakin bütün bu addımlar atılmamışdan öncə cəmiyyətdə alternativ fikir daşıyıcılarının, seçki sahəsində ixtisaslaşmış ictimai qurumların, beynəlxalq seçki missiyalarının fikirlərinə əhəməiyyət verilməmiş, edilən dəyişikliklər üçün ictimai konsesus axtarılmamışdır. Halbuki Məcəllənin qəbulundən keçən 12 ildə cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrindən, ictimai institutlardan, habelə beynəlxalq və regional təşkilatlardan, onların seçki sahəsindəki peşəkar qurum və ekspertlərindən Azərbaycanda seçki sisteminin təkmilləşdirilməsi, Seçki Məcəlləsinin ciddi şəkildə yenilənməsi və ictimai-siyasi konses yaradılaraq, cəmiyyətin seçkilərə, onun nəticələrinə olan inamsızlığını aradan qaldırılacaq səmərəli təkliflər gəlmiş, layihələr hazırlanıb, ictimai müzakirələrə çıxarılmış tövsiyələt təqdim etmişdir. Lakin rəsmi iradə sahibi olan tərəf bu təkliflərə hər zaman qapısını bağlamış, cəmiyyəti rahatladacaq, siyasi tərəflərdə inam yaradacaq ciddi dəyişikliklərə getməmişdir.\nMəcəllədə edilən dəyişikliklər isə bir çox hallarda mövcud normaları daha da antidemokratik vəziyyətə gətirən, yaxud imanları, azadlıqları daraldacaq şəklə salan normalar olmuş, yaxud şəxslərə nəzərən qanunvericiliyə gətirilmişdir. Seçki müddətinin 60 günədək qısaldılması, buna uyğun olaraq imzatoplama müddətinin 2 dəfə uzadılması, siyasi təşviqat müddətlərinin 22 günə salınması təşviqat üçün mövcud olan platformaların sayının azaldılması, sərbəst toplaşma yerlərinin hər rayonda cəmi bir yerə düşürülməsi, dövlət kütləvi informasiya vasitələrində təşviqat imkanlarının məcəllədən çıxarılması, könüllü pul depozitlərinin ləğv olunması və digər mövcud imkanların məhdudlaşdırılması bunlardan, sadəcə, bəzləridir.\nSeçki Məcəlləsinin 25.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən MSK öz səlahiyyətləri daxilində bu Məcəllənin həyata keçirilməsinə dair təlimatlar və metodiki göstərişlər qəbul edir və onları dərc etdirir. "Normativ hüquqi aktlar haqqında” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Qanununun 4.3-cü maddəsinə uyğun olaraq, normativ hüquqi akt əsasında qəbul edilməlidir və onun müvafiq normasına istinad etməlidir. Həmin Qanunun 4.4-cü maddəsinə uyğun olaraq, Komissiyanın aktları Azərbaycan Respublikasının normativ hüquqi aktları ilə o cümlədən Seçki Məcəlləsilə ziddiyyət təşkil edə bilməz. Ancaq təsdiq olunmuş Komissiyanın aktlarının monitorinqi zamanı məlum olmuşdur ki, həmin aktlarla seçkilərə dair əsas normativ hüquqi akt hesab olunan Seçki Məcəlləsinin tələbləri arasında ciddi uyğunsuzluqlar var. Bu uyğunsuzluqlar və Seçki Məcəlləsinin tələblərinin daha da məhdudlaşdırılması daha çox "Seçki komissiyası protokolunun doldurulması”, "Exit-poll”, "Seçki komissiyalarında şikayətlərin araşdırılması”, "Mətbuat qrupu”, "Veb-kamera” və "Səlahiyyətli nümayəndələrinin statusu” haqqında olan normativ xarakterli aktlarda rast gəlinir. Bu barədə daha ətraflı məlumatı İDİ-nin apardığı araşdırmadan əldə etmək olar.\nV. PARLAMENT SECKİLƏRİNƏ HAZIRLIQ\nA. SEÇKİ ADMİNİSTRASİYASI\nParlament seçkiləri Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK), 125 Dairə Seçki Komissiyası (DSK) və seçkilər gününə yaxın formalaşan məntəqələr də daxil olmaqla təxminən 5300 Məntəqə Seçki Komissiyasından (MnSK) ibarət üç pilləli struktura malik qurum tərəfindən idarə olunur. Bütün komissiyalar beşillik müddətə seçilən, müvafiq olaraq 18, 9 və 6 nəfərdən ibarət daimi orqanlardır. MSK üzvləri, DSK sədr və katibləri istisna olmaqla, digər komissiya üzvləri daimi əməkhaqqı almır, sadəcə, seçkilər dövründə qısamüddətli əməkhaqqı alırlar. MSK üzvləri parlament tərəfindən seçilir, DSK-lar Mərkəzi Seçki Komissiyası və MnSK-lər isə müvafiq DSK-lar tərəfindən təyin edilir. Komissiya üzvlərinin üçdə biri parlament çoxluğunu, üçdə biri parlament azlığını və üçdə biri isə müstəqil deputatları təmsil edir. Qanuna əsasən, bütün komissiya sədrləri parlament çoxluğunun namizədidirlər. Beləliklə, parlament çoxluğu "de-fakto” bütün seçki komissiyalarında səs çoxluğuna malikdir.\nSeçki üçün texniki hazırlıq prosesi gedir, seçki administrasiyası müvafiq son tarixləri gözləməklə bərabər, tələb olunan əlavə normativ sənədləri qəbul etməkdədir. MSK iclasları mәtbuat vә müşahidәçilәrə açıqdır. Qәrarlar dövlətin maliyyələşdirdiyi mәtbuat vә MSK-nın internet sәhifәsi vasitәsilә ictimaiyyәtә açıqlanır. Bununla belə, MSK üzvləri çox vaxt iclasdan əvvəl müzakirə üçün zәruri olan ilkin qәrarlar vә bütün sәnәdlәrlә tәmin edilmirlər. MSK DSK və MnSK-lar üçün səsvermə prosedurları haqqında ümumrespublika təlimləri silsiləsindən birincisini artıq avqust ayında keçirmişdir.\nB. SEÇİCİ QEYDİYYATI\nMəhkəmə qərarı ilə bu hüquqdan məhrum olan şəxslər istisna olmaqla, 18 yaşına çatmış Azərbaycan Respublikasının hər bir vətəndaşının seçmək hüququ vardır. Seçici qeydiyyatı passiv xarakter daşıyır və seçici siyahıları MSK-nın idarə etdiyi seçicilərin daimi qeydiyyat bazası əsasında tərtib olunur. Vətəndaşın seçki məntəqəsi üzrə seçici siyahısına daxil edilməsi üçün həmin vətəndaşın yaşayış yeri və ya olduğu yer üzrə qeydiyyatını aparan orqanın müəyyənləşdirdiyi müvafiq seçki məntəqəsinin ərazisində daimi yaşaması (seçkilərin elan olunması günündən əvvəlki 12 ayın azı 6 ayı ərzində seçki məntəqəsinin ərazisində yaşaması) faktı əsas götürülür.\nSecki Məcəlləsinə əsasən seçicilərin daimi siyahısı MSK-nın muəyyənləşdirdiyi formada hər il mayın 30-dək hər bir secki məntəqəsi uzrə təsdiq edilir və səsvermə gününə azı 25 gün qalmış dəqiqləşdirilir. 2015-ci il may ayının 27-də təsdiq olunmuş məlumata görə, ölkə üzrə vahid seçicilər siyahısına 5093289 seçici daxil edilib ki, onların da 48,3 faizi kişi, 51,7 faizi isə qadınlardır. Ancaq bu rəqəm Azərbaycan Respublikası Dovlət Statistika Komitəsinin acıqladığı rəqəmlə kəskin surətdə fərqlənir. Dövlət Statistika Komitəsinin verdiyi məlumata gorə, əhalinin (9 593 000) 6 715 400 – nün yaşı 18-dən yuxarıdır. Yəni əhalinin 70 faizi (49,78 % kişi, 50,22 % qadın) seçicidir. (Daha ətraflı baxın: http://www.azstat.org/MESearch/details). Ancaq MSK-nın acıqladığı rəqəmdən məlum olur ki, seçicilər əhalinin 53 faizini təşkil edir. Bununla da ölkədə seçicilərin sayı ilə bağlı yuxarıda adı cəkilən orqanların acıqladığı rəqəmlərdə 17 faiz fərq ortaya cıxır. Qeyd edək ki, seçkilərdə iştirak edən tərəflərin, yerli QHT-lər və media təmsilcilərinin, ATƏT/DTİHB-nin SMM-nın narahatlıqlarına baxmayaraq, yuxarıda adı çəkilən orqanlar bu uyğunsuzluqlara aydınlıq gətirməyiblər.\nMəntəqə seçki komissiyası səsvermə gününə azı 35 gün qalmış seçicilərin tanış olması və əlavə dəqiqləşdirmələr aparılması üçün seçici siyahılarını səsvermə otağından kənarda, seçicilərin yaxşı görə biləcəyi və gediş-gəliş üçün asan olan yerlərdə məlumat lövhələrində yerləşdirməlidir. Seçicilər adlarının siyahıda olub-olmamasını MSK-nın İnternet səhifəsi və yaxud "qaynar xətt”i vasitəsilə də yoxlaya bilərlər.\nSeçki məntəqəsinin ərazisində yaşamalarını təsdiq edə bilən və seçki hüququ olan vətəndaşlar adı daimi seçici siyahısında yoxdursa seçki günü MnSK-da olan əlavə seçici siyahısında qeydiyyatdan keçə bilərlər.\nC. SEÇKİ DAİRƏLƏRİNİN TƏŞKİLİ\nIDI seckiqabağı dövrdə bəzi dairə secki komissiyalarının təşkili ilə bağlı catışmazlıqlar qeydə alıb. Belə ki, Secki Məcəlləsinin 29.5-ci maddəsində qeyd edilir: "Mərkəzi Seçki Komissiyası, seçicilər barəsində məlumatlar əsasında, hər beş ildən bir, vahid seçicilər siyahısı tərtib edildikdən sonra 30 gün müddətində seçki dairələrinin yaradılması sxemini və onun qrafik təsvirini təsdiq etməlidir”.\nHəmin Məcəlləsinin 29.1-ci maddəsində göstərilir: "MSK hər 5 ildən bir 125 secki dairəsi yaradır. Secki dairəsi bir qayda olaraq secicilərin orta təmsilcilik norması əsasında yaradılır. Secicilərin orta təmsilcilik norması secicilərin sayının 125-ə bolunməsi yolu ilə muəyyənləşdirilir.”\nMəcəlləsinin 29.3.1-cu maddəsinə gorə isə "Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazi vahidinin hududları daxilində, bir qayda olaraq, orta təmsilcilik normasından 5 faizdən, yolu cətin və ucqar yerlərdə isə 10 faizdən cox (az) olmamaq şərti ilə onların ərazisində qeydə alınmış secicilərin sayı secki dairələrində təqribən bərabər olmalıdır”.\nAraşdırma zamanı məlum olur ki, seçki dairələrinin yaradılması sxemini və onun qrafik təsvirini təsdiqi sonuncu dəfə 18 avqust 2010-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 17/65 saylı Qərarı ilə həyata keçirilmişdir. Buradan aydın olur ki, 27 may 2015-ci il tarixdə təsdiq olunmuş vahid seçicilər siyahısının tərtib edilməsindən sonra 30 gün yox, artıq 3 ay müddət keçmişdir. Həmçinin Məcəllənin 29.1-ci maddəsinin tələblərində olan 5 ildən bir müddəti də keçmişdir.\nBelə olduğu halda, MSK bəzi seçki dairələrini qanunun tələb etdiyi qaydada təşkil etmədiyinə görə, seçki dairələri ərazində seçicilərin sayında uyğunsuzluqlar yaranıb. Məsələn, adıgedən maddəyə əsasən seçki dairələri ərazisində seçicilərin orta təmsilçilik sayı 40746 nəfər olmalıdır. Ancaq MSK-nın açıqladığı son rəsmi məlumatda seçki dairələri üzrə seçicilərin sayında orta təmsilçilik norması pozularaq kəskin fərqlər muşahidə olunub. Məsələn, 5 saylı Şahbuz-Babək seçki dairəsi ərazisində seçicilərin sayı 26980 nəfər, 78 saylı Lerik seçki dairəsi üzrə - 30093, 38 saylı Nizami birinci seçki dairəsi üzrə isə - 31943 nəfər göstərilib. Ancaq 9 saylı Binəqədi ikinci seçki dairəsi - 48053, 26 saylı Sabuncu birinci seçki dairəsi – 49042, 54 saylı Şabran-Siyəzən seçki dairəsi – 49599, 125 saylı Zəngilan – Qubadlı seçki dairəsində isə seçicilərin sayı 50579 nəfərdir.\nQeyd edək ki, qanunda istisna hallar kimi göstərilmiş, hətta 10 faiz dəyişikliyin tətbiq olunması zamanı belə, bu qədər fərq yaranmır. Çunki 10 faiz fərq olduğu təqdirdə 40746 nəfərin uzərinə ya 4075 nəfər əlavə edilir və ya cıxılır.\nNəticə isə onu ifadə edir ki, seçki dairələri arasında olan balansın pozulması həm seçilən, həm seçən tərəflər üçün bərabərlik prinsipini pozmuş olur, həm də işləmək imkanlarını çətinləşdirir və bu da səsvermә hüququnun bәrabər olmasını şübhә altına qoyur.\nVI. SECKİQABAĞI SİYASİ-HÜQUQİ MÜHİT\nA. SİYASİ ŞƏRAİT\n1 noyabr 2015-ci ildə Milli Məclisə keciriləcək seçkilər insan hüquq və azadlıqları sahəsində 9 oktyabr 2013 prezident seckilərdən sonra yaranmış siyasi böhran dövrünə təsadüf edir. Prezident seçkilərindən sonra Azərbaycanda siyasi hüquqlar və fəaliyyət azadlıqları ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmış, siyasi rəqiblərə qarşı təqib və təzyiqlər genişlənmişdir. Bu dövrdən etibarən, vətəndaş cəmiyyəti institutları, müstəqil media və müxalif təşkilatlar təzyiq siyasətinin hədəfinə çevrilmişdir. İctimai sektorda, media sektorunda fəaliyyət göstərən çoxsaylı beynəlxalq QHT-lərin hesablarına həbs qoyulmuş, ofisləri bağlanmış, avadanlıqları zəbt olunmuş və fəaliyyətləri dayandırılmışdır. Donorların ölkə QHT-lərinə qrant verilməsi yolları hüquqi baxımdan əngəllənmişdir. Nəticədə tanınmış hüquq müdafiəçiləri, ekspertlər, hüquqşünaslar, vəkillər və ictimai şəxslərin daxil olduğu İşçi Qrupunun 12 avqust 2014-cü il tarixdə hazırladığı 98 nəfərlik siyasi və vicdan məhbusunun siyahısı meydana gəldi. Sənəd siyasi işlərə çıxan vəkil, hüquqşünaslar və hüquq müdafiəçiliyi ilə məşğul olan QHT təmsilçisi olan 28 nəfər tərəfindən imzalanıb. Siyasi məhbuslar Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) 3 oktyabr 2012-ci il tarixli 1900 saylı Qətnaməsində təsbit edilmiş kriteriyalar əsasında müəyyən edilib. Xeyli sayda yerli və beynəlxalq təşkilatlar bu siyahını Azərbaycanda siyasi məhbusların vahid siyahısı kimi qəbul edib.\nBu il Mayın 8-də siyasi məhbusların vahid siyahısını hazırlayan İşçi Qrupu bəyan edib ki, indiyədək verilən əfv sərəncamları ilə və cəza müddətlərinin başa çatması nəticəsində elan olunmuş 98 nəfərlik siyahıda adları olan şəxslərdən 26 nəfəri azadlığa çıxıb. Buna görə də onların adları siyahıdan çıxarılıb. Amma siyasi məhbusların vahid siyahısı hazırlanıb ictimaiyyətə təqdim ediləndən sonra da siyasi motivli həbslər davam edib. AŞPA Qətnaməsində təsbit edilmiş kriteriyalara görə siyasi məhbus hesab edilən 8 nəfərin adını qeyd olunan siyahıya əlavə edib və daha bir neçə nəfərin həbsinin motivləri ilə bağlı araşdırmalar davam etdirilir. Daha sonra isə ilahiyyatçı Taleh Bağırzadənin həbs müddətinin bitməsilə siyahıdan 1 nəfərin də adı çıxarılmışdır. Beləliklə, yenilənmiş siyasi məhbusların vahid siyahısına 79 nəfər siyasi məhbusun adı daxildir.\nSiyahıda siyasilərdən - REAL Vətəndaş Hərəkatının sədri, prezidentliyə keçmiş namizəd İlqar Məmmədov, Müsavat Partiyası başqanının müavini Yadigar Sadıqov; hüquq müdafiəçilərindən - Sülh və Demokratiya İnstitutunun direktoru Leyla Yunus və onun həyat yoldaşı, tarixçi alim Arif Yunus, Hüquq Maarifçiliyi Cəmiyyətinin sədri İntiqam Əliyev, Seçkilərin Monitorinqi və Demokratiyanın Tədrisi Mərkəzinin sədri, həm də seçki məhbusu hesab edilən Anar Məmmədli, İnsan Hüquqları Klubunun sədri Rəsul Cəfərov; jurnalistlərdən - "Azadlıq” radiosunun əməkdaşı, araşdırmaçı jurnalist Xədicə İsmayıl, "Yeni Müsavat” qəzetinin əməkdaşı və Müsavat Partiyası başqanının mavini Tofiq Yaqublu, "Azərbaycan saatı” televiziya proqramının əməkdaşı və AXCP Rəyasət Heyətinin üzvü Seymur Həzi, "Bizim Yol” qəzetinin əməkdaşı Pərviz Həşimli, "Zerkalo” qəzetinin əməkdaşı Rauf Mirqədirov, "Tolışi Sədo” qəzetinin baş redaktoru Hilal Məmmədov, blogerlər Fərəc Kərimli, Əbdül Əbilov, Ömər Məmmədov, Rəşad Ramazanov; gənc fəallar - NİDA Vətəndaş Hərəkatının üzvləri Rəşadət Axundov, İlkin Rüstəmzadə, Rəşad Həsənov, Məmməd Əzizov, ilahiyyatçı və inanclı şəxslər, digər AXCP və Müsavat Partiyası üzvləri və başqalarının adı yer almışdır.\nAdları qeyd olunanlar da daxil "Amnesty İnternational” Azərbaycanda həbsdə olan 20 nəfər şəxsi "vicdan məhbusu” adlandırıb.\nBarələrində cinayət işi qaldırılmış və hökm çıxarılmış ictimai-siyasi fəalların ittiham olunduqları maddələr ağır cinayətlər kateqoriyasına daxil olduğundan, həmin şəxslər indi və məhkumluqları üzərlərindən götürülməyəcəyi təqdirdə gələcəkdə də Parlament və Prezident seçkilərində namizəd kimi iştirak edə bilməyəcəklər. Belə ki, Konstitusiyanın 85 və 100-cü maddələrinə əsasən, ağır cinayətlərə görə məhkum edilmiş şəxslər Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilə bilməzlər.\nBeləliklə, qarşıdan gәlən seçkilər beynəlxalq qurumların və yerli ictimai-siyasi təşkilatların çağırışlarına baxmayaraq, hakim partiya ilə әsas müxalif qüvvələr və vətəndaş cəmiyyəti arasında dialoqun yoxluğu ilə səciyyәlənәn siyasi mühitdə cәrәyan edir.\nB. MƏHKƏMƏ HAKİMİYYƏTİNİN DURUMU\nTəəssüf ki, məhkəmələrin müstəqilliyi ciddi problem olaraq qalmaqdadır. Son seçkilərdən sonra pozuntuları görməzlikdən gələn seçki komissiyalarının qərarları məhkəmələrə daşınsa da, bütün məhkəmələrdə tək tip qərarlar qəbul edilmiş, pozuntular tanınmamış, vətəndaşların pozulan hüquqları bərpa edilməmiş və məsul şəxslər barəsində ölçü götürülməmişdir. Bu dövrdə heç bir vətəndaşın pozulan seçki hüququ daxili məhkəmə tərəfindən bərpa edilməmişdir. Halbuki Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə gedən və pozuntu olduğu aşkarlanan şikayətlərin hər biri bütün daxili məhkəmə instansiyalarından keçmiş, lakin heç bir instansiya bu pozuntuları "görməmişdir”.\nÖlkədə siyasi məhbusların sayının çoxluğu ədalətli məhkəmə sistemi probleminin aktuallığını qoruyur. Son illər bir qayda olaraq ictimai çıxışlarında sərt tənqidi fikirləri ilə, korrupsiya araşdırmaları ilə, insan hüquqları müdafiəsi fəaliyyəti ilə, pozulan hüquqların bərpası işi, aktiv siyasi fəaliyyəti ilə önə çıxan onlarla ictimai-siyasi xadim, jurnalist, QHT rəhbəri, hüquq müdafiəçisi, gənc bloger və s. müxtəlif "ittihamlarla” bu məhkəmələr tərəfindən həbsxanalara göndərilmiş, obyektiv araşdırma aparılmadan, ədalətli baxış sərgilənmədən uzunmüddətli azadlıqdan mərhum edilmişdir. İctimai əhəmiyyət daşıyan bu şəxslərin mühakimə prosesi demək olar ki, yarı-qapalı keçirilmiş, təqsirsizlik prizumpsiya hüququ kobud şəkildə pozularaq, onlar hətta məhkəmənin gedişində cəmiyyət üçün təhlükəli "cani” kimi xüsusi qəfəslərdə, hətta öz vəkillərindən də təcrid edilmişdir.\nİnzibati qərarların mübahisələndirilməsində, dovlət qurumlarının və vəzifəli şəxslərin qanunsuz hərəkətlərinin mübahisələndirilməsində məhkəmələr demək olar ki, həmişə tərəf tutmaqda, bu tip iddiaları obyektiv araşdırmadan rədd etməkdə, yaxud iddiaları qəbul etməməkdədir. 2014-cü ildə xüsusilə QHT-lərə, onların rəhbər və işçilərinə, jurnalistlərə qarşı atılan hüquqazidd əməllər, bank hesablarına həbs qoyulması, ofislərdə texnika və sənədlərin götürülməsi əməllərinə dair bütün məhkəmə işlərində bir qayda olaraq qərarlar inzibati orqanların lehinə olmuş, hətta bir çox halda hüquqları pozulan tərəfin şikayət vermə hüququ da tanınmamışdır.\nMəhkəmələr hakimiyyətin üçüncü müstəqil qolu və ədalətin bərpası olmaqdan çıxaraq ələbaxımlı duruma düşmüşdür. Cəmiyyətdə məhkəmələrə etibar ciddi şəkildə sarsılmışdır.\nC. İHAM SEÇKİ QƏRARI\n2005-ci il parlament seçkilərindən sonra pozuntulara dair şikayətlərə baxan İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə (İHAM) 11 qərarında seçki hüququnun pozuntusunu tanıyıb. Bəzi şikayətlərə baxılarkən qərar qəbul edilmədən Azərbaycan tərəfi pozuntunu qəbul etdiyindən, qərar mərhələsinə keçilməyib. 2010-ci il 7 noyabrda kecirilən parlament seckilərinin nəticələri və secki dövründə qeydə alınmış pozuntularla bağlı onlarla deputatlığa namizəd İHAM - a şikayət gondərib. 44 saylı Sumqayıt-Abşeron secki dairəsindən namizədliyini irəli surən Oqtay Tahirovun işi uzrə 11 İyun 2015-ci ildə İHAM qərarını acıqlayıb. Avropa Məhkəməsi O.Tahirovun iddiası əsasında Konvensiyanın 1 saylı Protokolunun 3-cu maddəsi ilə təminat verilən secki huququnun pozulduğunu və dövlətin ərizəçiyə mənəvi ziyana gorə 7.500, hüquqi xidmətə görə isə 3000 avro məbləğində kompensasiya ödənilməsini qərara alıb.\nAŞ NK-nin İHAM tərəfindən pozuntu müəyyən edilmiş seçki işləri üzrə baş vermiş pozuntuların struktural/kompleks xarakterli olduğu nəticəsinə gəlmişdir. AŞ NK seçki komissiyalarında və məhkəmələrində həyata keçirilən icraat zamanı lazımi qanunvericilik dəyişiklərinin edilməsini Azərbaycan Hökumətindən tələb edir. Azərbaycan Hökumətinin icra işi üzrə həyata keçirdiyi addımlar isə natamamdır. Nəticə etibarilə, AŞ NK Azərbaycan Hökumətinin seçki komissiyalarında gördüyü işlərin yetərsiz olduğu qənaətinə gəlib.\nXatırladaq ki, hazırda Avropa Məhkəməsinin icraatında Azərbaycanda seckilərlə bağlı artıq kommunikasiya mərhələsi başa catmış və Hökumətin pozuntuları tanıdığı 35-dən artıq iş var. IDI hesab edir ki, əgər bu şikayətlərin hamısı təmin edilərsə və ərizəçilərin hüquqlarının pozulduğu təsdiqlənərsə, həmin qərarların Azərbaycan seçki qanunvericiliyinə ciddi təsiri ola bilər və bundan nəticə çıxarmağa çağırır.\nD. VƏTƏNDAŞ CƏMİYYƏTİ\n1. HÜQUQİ ÇƏRÇİVƏ\n17 dekabr 2013-cü ildə "Qeyri-hökumət təşkilatları (ictimai birliklər və fondlar) haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa 22, 17 oktyabr 2014-cü il tarixdə isə 4 olmaqla ümumilikdə cəmi 26 fərqli məhdudlaşdırıcı norma əlavə edildi və ya dəyişikliyə məruz qaldı. Qanunun qəbul edildiyi 2000-ci ildən bəri bir təşəbbüsdə ən çox dəyişiklik bu zaman kəsiyində oldu. Təəssüf ki, məhdudlaşdırıcı əlavə və dəyişikliklər bu Qanuna olanlarla yekunlaşmayıb. Keçən qısa dövr ərzində "Qrant haqqında”, "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanunlara və İnzibati Xətalar Məcəlləsinə də müvafiq məhdudlaşdırıcı əlavə və dəyişikliklər edilib. Dəyişiklik və əlavələrin böyük əksəriyyəti qanunla müəyyən edilmiş birləşmək azadlığının sərhədlərini daraldan, tamamilə bu sektorun fəaliyyətini hökumət nəzarəti altında almaq, müstəqil mənbələrdən maliyyələşərək, ictimai sektorda nərarətçı funksiyası həyata keçirən QHT-lərin fəaliyətini minimuma endirmək, yaxud tamamilə dayandıran, icra hakimiyyəti orqanlarına sərhədsiz imtiyaz və səlahiyyətlər verən və demokratik cəmiyyətin davamlılığı üçün zərurilik şərti ilə ayaqlaşmayan, birləşmək azadlığını tamamilə icazə sisteminə bağlayan dəyişikliklərdir.\nQanunvericiliyə edilən əlavə və dəyişikliklərin bir hissəsi xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və nümayəndəliklərinin yaradılması və fəaliyyət göstərilməsi ilə bağlı münasibətlərin yeni müstəviyə daşınması ilə bağlıdır. Daha öncə bu Qanun xarici dövlətlərin qeyri-hökumət təşkilatlarının filial və nümayəndəliklərinə şamil edilmir, sadəcə, yerli QHT və ictimai birliklərə, fondlara şamil edilirdi. Yeni dəyişikliklər müxtəlif hökumətlərarası Sazişlərlə ölkədə fəaliyyəti hüquqi çərçivəyə salınan və Azərbaycan Respubilkası Humanitar yardım Komissiyası tərəfindən koordinasiya edilən bu qurumlara ciddi nəzarət və məhdudiyyətlər gətirilmiş, bir çox halda daha geniş məhdudiyyətlərə məruz qoyulmuşdur.\nTəəssüf ki, gətirilən kütləvi məhdudiyyətlər birləşmək azadlığının mahiyyətinə uyğun gəlmir. Birləşmək azadlığı 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 58-ci maddəsində hüquqi təminat altına alınmış, hüquqi və fiziki şəxslərin bu hüquqdan sərbəst faydalana biləcəyi nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycanın 2001-ci ildə ratifikasiya etdiyi Avropa İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi Haqqında Konvensiyasının 11-ci maddəsində də birləşmək azadlığı hüququ təminat altına alınmışdır. Bu hüquqdan istifadənin məhdudlaşdırılması Konvensiyanın 11-ci maddəsinin 2-ci hissəsində nəzərdə tutulmuş əsaslarla mümkündür. 24 dekabr 2002-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinin tənzimlənməsi haqqında Konstitusiya Qanununun 3.6-cı maddəsində də Konvensiyanın 11-ci maddəsinin 2-ci bəndində göstərilən eyni əsaslar sadalanmışdır.\n2. İÇTİMAİ MÜHİT\nVətəndaş cəmiyyətinə qarşı basqılar nəticəsində ölkədə müstəqil hüquq müdafiə institutu da sıradan çıxarılır. Ona görə də hazırda bu sahədə fəaliyyət göstərən müstəqil və peşəkar hüquq müdafiəçiləri demək olar ki, qalmayıb. Eyni zamanda, siyasi məhbusların hüquqlarını müdafiə edən vəkillərə qarşı da geniş təzyiq kampaniyası aparılır. Müstəqil vəkillər Xalid Bağırov, Əlayif Həsənov, Namizəd Səfərov, Aslan İsmayılov, Elçin Namazov, Qurban Məmmədov və başqaları siyasi məhbusları müdafiə etdikləri üçün cəzalandırılaraq Vəkillər Kollegiyasından xaric ediliblər.\nE. SƏRBƏST TOPLAŞMA\nBütün bunlardan da aydın şəkildə bəlli olur ki, istər Seçki Məcəlləsində, istərsə də məcəllənin referans kimi yönləndiyi sərbəst toplaşmaq haqqında Qanunun məhdudlaşdırıcı normaları sərbəst toplaşmaq hüququnun özünü zədələyən formaya salınıb və birbaşa konstitusion hüquqların, Avropa Konvensiyasının 11-ci maddəsinin, habelə seçki hüquqlarının pozulmasıdır.\nBu qanunun yenidən işlənərək azadlığın mahiyyətini qoruyan müddəalar gətirilməsinə böyük zərurət var.\nSərbəst toplaşma hüququndan istifadə imkanları məhdudlaşdırılmaqla bərabər, bu hüququndan istifadə etmək istəyənlərin qarşısına ağır cəzalar gətirilmişdir. 02 noyabr 2012-ci ildə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 298-ci maddəsi qüvvədən düşürülərək yerinə yeni tənzimləmə olan maddə əlavə edildi. Burda diqqəti çəkən ən önəmli məqam budur ki, 2012-ci ildə cərimənin maksimum həddi 13 manat olduğu halda, hazırda bu miqdar 30 min manata qədər yüksəldilmişdir. Beləliklə, bütün dönəmlərin rekordu təzələnmiş bir maddənin sanksiyası 2307 dəfə artırılmışdır. Ayrıca, cərimənin bu qədər artırılması ilə də kifayətlənilməmiş, iki yüz qırx saatadək ictimai işlər və ya iki ayadək müddətə inzibati həbs cəzası da maddənin sanksiyalarına əlavə edilmişdir. Bununla da kifayətlənməyən qanunqoyucu maddəyə bir də qeyd vermiş, " Qeyd: Bu Məcəllənin 298.1-ci və 298.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş əməllərdə cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda, həmin əməllər Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən cinayət məsuliyyətinə səbəb olur”- deməklə sərbəst toplaşmaq hüququndan istifadə etməni ən təhlükəli hal kimi cinayət əməli olaraq görmüşdür.\n2. SƏRBƏST TOPLAŞMA MÜHİTİ\nMilli Şuranın bildirdiyinə görə 2015-ci ilin yazında keçirdiyi mitinqlər zamanı aksiyanın yeri və vaxtı təşkilatçılarla razılaşdırılmadan icra hakimiyyəti tərəfindən birtərəfli qaydada müəyyən edilmiş və məqsədli şəkildə elə vaxt seçilmişdir ki, insanlar mitinqə kütləvi şəkildə gələ bilməsinlər.\nB. MEDİA MÜHİTİ\nBir-iki çap mediası istisna olmaqla KİV-lərin fəaliyyəti senzuralaşmışdır. Təzyiqlər və ya yaradılmış çətinlikliklər nəticəsində "Azadlıq” qəzeti və Turan İnformasiya Agentliyi istisna olmaqla, müstəqil mətbuat orqanları ya fəaliyyətini dayandırmağa məcbur olub, ya da siyasi konyuktura uyğunlaşdırıb.\n"Azadlıq” qəzetinin mühacirətdə olan baş redaktoru Qənimət Zahid tərəfindən yaradılan və Türkiyədən yayımlanan, həftədə iki saat efirə çıxan "Azərbaycan Saatı” TV proqramının ölkədə olan əməkdaşlarının bəziləri həbs edilib. Bəziləri də mühacirətə getməyə məcbur olduğu üçün proqramın yaradıcı heyəti ancaq Avropa ölkələrində fəaliyyətlərini davam etdirə bilirlər. Bu yaxınlarda isə Qənimət Zahidin üç yaxın qohumu şübhəli şəkildə həbs edilib. Bu həbslər "Azərbaycan Saatı” TV proqramının fəaliyyətinə görə Q.Zahidə təzyiq kimi qiymətləndirilir.\nDigər bir müstəqil media layihəsi olan "Meydan " TV-nin əməkdaşlarının ölkədən çıxışına qadağa qoyulub. Bildirilir ki, təzyiq nəticəsində "Meydan” TV-nin rəhbəri Emin Millinin 23 qohumu onunla qohumluqdan imtina etdiklərini imzalayaraq bəyanat yayıblar.\n4 ildən artıqdır, FM tezliyindən məhrum edilərək, ölkədə yayımına imkan verilməyən "Azadlıq”, "Amerikanın səsi” və BBC radiostansiyalarının normal fəaliyyətinə qadağa qoyulub. 2014-cü ilin dekabrında isə "Azadlıq” radiosunun Bakıdakı ofisi bağlanılıb və radonun əməkdaşı Xədicə İsmayıl qondarma ittihamla həbs edilib.\n"Diffamasıya haqqında” Qanunun qəbul olunmaması medanın ciddi problemlərindən biri olaraq qalmaqdadır. 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İnsan Hüquqları sahəsində Milli Fəaliyyət Proqramına "Diffamasiya haqqında” Qanunun qəbul edilməsini daxil etsə də, bu qanun layihəsi Parlamentdə müzakirəyə çıxarılmadı. Rəsmi qurumların təmsilçiləri ictimai çıxışlarda diffamasiya qanununun qəbulu halında cəmiyyətdə zorakılığın artacağını, jurnalistlərin fərdi cəzalandırılacağını irəli sürdülər. Bu tip təbliğat təssüf ki mənfi nəticə verdi. İfadə azadlığına dözümsüzlüyün nəticəsi olaraq media təşkilatı olan Reportyorların Azadlığı və Təhlükəsizliyi İnstitutunun (RATİ) təsisçisi, www.ann.az saytının jurnalisti Rasim Əliyev 2015-ci il avqust ayında bir qrup tərəfindən döyülərək öldürüldü.\nBeləliklə, həbslər, diffamasiya üzrə məhkəmə prosesləri, yüksək maliyyə sanksiyaları və jurnalistlər üzərində digər təzyiq formaları Azərbaycanda media azadlığına ciddi təsir edir və demokratik seçki prosesinə xas olan ideyaların sərbəst ifadə edilməsi üçün əlverişli olmayan mühit yaradır.\nVIII. SECKİÖNCƏSİ VƏZİYYƏTİN MONİTORİNQİ ÜZRƏ NƏTİCƏLƏR VƏ TÖVSİYƏLƏR\nA. IDI Parlament seckiləri öncəsi vəziyyətlə bağlı aşağıdakı yekun nəticələrə gəlir:\n• Yerli və beynəlxalq təşkilatların, aparıçı Qərb ölkələrinin cağırışlarına baxmayaraq, hakimiyyət siyasi və vicdan məhbusu kimi tanınan şəxslərin həbsdən azad edilməsini təmin etməyib;\n• Seçki Məcəlləsinin ATƏT və Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının tövsiyyələri əsasında təkmilləşdirilməsi baş verməyib. Əksinə, mövcud secki qanununa edilən son dəyişikliklər ictimai ehtiyaclar və Venesiya Komissiyasının rəyi öyrənilmədən həyata kecirilib.\n• ATƏT DTİHB tərəfindən 2010 parlament, 2013 prezident seckilərindən sonra tövsiyə və təkliflər kimi verilmiş olan ölkədə azad, ədalətli və şəffaf seckilərin kecirilməsi üçün siyasi şəraitin demokratikləşdirilməsi yönundə nəinki ciddi tədbirlər həyata kecirilib, hətta daha çox məhdudiyyətlər yaradılıb.\n• Sərbəst toplaşmaq və birləşmək azadlığnın təmin olunması sahəsində müsbət dəyişikliklər baş verməyib, əksinə şərait pisləşdiyinə görə siyasi partiyalar və QHT-lərin ölkə uzrə fəaliyyəti ciddi məhdudiyyətlərlə muşayiət olunur;\n• Söz və mətbuat azadlığının təmin olunması yönundə nailiyyətlər əldə olunması, televizayalarda siyasi pluralizmin qorunması əvəzinə media mühiti daha da pisləşib.\n• Secici siyahılarının tərtibi ilə bağlı proses həyata kecirilərkən aşkarlıq təmin edilməyib, Dovlət Statistika Komitəsinin ölkə əhalisinin sayı ilə bağlı məlumatları ilə MSK- nın daimi seçicilər siyahısı arasındakı uyğunsuzluqlar araşdırılmayıb.\n• Secki dairələri ərazisində qeydiyyatda olan seçicilərin sayı qanunvericiliyin tələblərinə cavab verməyən şəkildə tərtib edilib.\nİDİ 1 noyabr 2015-ci ildə keciriləcək Parlament seçkiləri öncəsi vəziyyətlə bağlı aşağıdakıları təklif edir:\n• Yerli və beynəlxalq təşkilatlarının, aparıcı Qərb ölkələrinin cağırışlarına diqqət yetirilməli, demokratik seçki mühitinin yaradılması üçün siyasi və vicdan məhbusu kimi tanınan şəxsləri həbsdən azad edilməlidir;\n• Azad və ədalətli seckilərin kecirilməsi ucun söz və ifadə azadlığı təmin edilməli, habelə həbsdə olan jurnalistlər, blogerlər azad edilməlidirlər;\n• Seçki Məcəlləsinin ATƏT və Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının tövsiyələri əsasında təkmilləşdirilməsi istiqamətində yerli və beynəlxalq təşkilatların hüquqi təşəbbüsləri dəstəklənməlidir.\n• MSK tərəfindən qəbul olunmuş normativ xarakterli aktların Seçki Məcəlləsilə uyğunsuzluqları aradan qaldırılmalı, Məcəllənin tələbləri və beynəlxalq qurumların müvafiq tövsiyələri yerinə yetirilməlidir.\n• Sərbəst toplaşmaq və birləşmək azadlığnın təmin olunması yönündə ciddi tədbirlər həyata kecirilməli, bu məqsədlə siyasi partiyalar və QHT-lərə sərbəst fəaliyyət imkanları yaradılmalıdır.\n• Piket, mitinq və yuruşlərin kecirilməsi ucun mərkəzdə yerlər müəyyən olunmalı və aksiyaların təhlükəsizliyi təmin edilməlidir;\n• Seçki komissiyalarına və seçki prosessinə yerli icra strulturlarının, vəzifəli şəxslərin müdaxilələrinə birdəfəlik son qoyulmalıdır;\n• Məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyi təmin edilməli, məhkəmələrə və hakimlərə siyasi basqılar aradan qaldırılmalıdır;\n• Seçkilərdə ictimai etimadın və rəqabətli mühitin yaradılması üçün televiziyalarda, o cümlədən İctimai televiziyada muxalif və mustəqil namizədlərin debatları təşkil edilməli, fikir pluralizmi təmin edilməlidir;\n• Seçki dairələrinin təşkili zamanı yaranan qeyri-bərabərlik araşdırılmalı və seçicilərin orta təmsilçilik norması təmin olunmalıdır.\n• MSK secici siyahılarının vəziyyəti ilə bağlı meydana çıxan qüsurları aradan qaldırmaq üçün tədbirlər həyata kecirməlidir;\n• Seşki komissiyalarının üzvləri və hakim korpusuna seçki qanunvericiliyinin tətbiqi və buna dair İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyası, eləcə də İHAM-ın presdent hüququnun istifadəsini stimullaşdırmaq üçün səmərəli təlimlər keçirilməlidir.\nİDİ İdarə Heyəti\n31 avqust 2015-cu il, Bakı şəhəri”\nAkif Qurbanovun MSK-da yekun çıxışı - SƏS YAZISI\n"Kimsə düşünməsin ki, səxavət kisəsindən kiməsə pay verir" - Akif Qurbanov - AUDİO\n"Seçkiöncəsi real siyasi debatlar olmalıdır" - Akif Qurbanov [Video-Müsahibə]


Ərdoğan Qerb ölkelerini keskin tenqid etdi - Azadliq Xeber\nƏrdoğan Qerb ölkelerini keskin tenqid etdi\nƏrdoğan Qərb ölkələrini kəskin tənqid etdi\n22.06.2015 / 05:15 xeber –\nTürkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qərb ölkələrini kəskin tənqid edib. APA-nın "Anadolu" agentliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, iftar məclisində iştirak edən Türkiyə prezidenti çıxışı zamanı "Al Jazeera" telekanalının əməkdaşı Əhməd Mənsurun Almaniyada saxlanılmasına münasibət bildirib.\nRəcəb Tayyib Ərdoğan bəyan edib ki, Qərb son illərdə demokratiya, insan hüquqları və ləyaqətinin qorunması sahələrində çətin imtahan verir. Onun sözlərinə görə, Qərb ölkələri öz vətəndaşları üçün vacib hesab etdikləri hüquqları İslam ölkələrinin hüquqları pozulan vətəndaşları üçün çox görürlər. Türkiyə prezidenti "Al Jazeera" əməkdaşının Misir hakimiyyətinin tələbi ilə Berlin hava limanında saxlanılmasını Almaniya hökumətinin maddi maraq qarşılığında söz azadlığını pozmaq cəhdi kimi qiymətləndirib. Ərdoğan deyib ki, Türkiyəni terrorla mübarizədə tək qoyan, ərazilərində terrorçuların sərbəst gəzməsinə şərait yaradan Avropa ölkələri qiyamçıların tələbi qarşısında fərqli davranırlar: "Hazırda terror təşkilatlarının üzvləri Almaniyada rahatlıqla fəaliyyət göstərirlər. Bütün sənədləri təqdim etməyimizə rəğmən səslərini çıxarmayanlar bu gün "mətbuat azadlığı" deyə-deyə "Al Jazeera"nin önəmli əməkdaşını həbs edirlər! Niyə? Misirin generalları əmr edib. Niyə? Ordan 8,5 milyard avroluq sifariş verib. Pul, mənfəət… Sən nələrə qadirsən?".\nƏrdoğan bəyan edib ki, Almaniya hökumətinin fikir, düşüncə azadlığına qarşı yönəlmiş addımı bağışlanmayacaq.\n"Al Jazeera" telekanalı da Almaniya hakimiyyətindən jurnalist Əhməd Mənsuru dərhal azad etməyə çağırıb. Telekanal bəyan edib ki, o, ərəb dünyasının aparıcı jurnalistlərindən biridir və dərhal azad edilməlidir.\nQeyd edək ki, Misirin baş prokuroru Hişam Bərəkət “İnterpol”a və Almaniya hakimiyyətinə Əhməd Mənsurun ekstradisiyası xahişi ilə müraciət edib. Qahirə məhkəməsi Misir və Britaniya vətəndaşı olan jurnalist barəsində qiyabi olaraq 15 il azadlıqdan məhrumetmə qərarı çıxarıb. O, 2011-ci il etirazları zamanı Təhrir meydanında hansısa vəkilə işgəncə verilməsində təqsirli bilinir. "Al Jazeera" rəhbərliyi isə Əhməd Mənsuru günahsız sayır, Misir məhkəməsinin qərarını jurnalistləri susdurmaq cəhdi kimi qiymətləndirir.\nÖtən gün həmkarları ilə telefon əlaqəsi saxlayan jurnalist bildirib ki, bu gün Almaniya məhkəməsi onun taleyi ilə bağlı qərar qəbul edəcək.


MÜHACİR BİZNESİNİN ŞOK GİZLİNLƏRİ » YeniSözçü qəzeti\n"Siyasi mühacirlərdən biri Elçibəylə Qənimət Zahidi səhv salırdı…”\nYenixeber.org: Əməkdaşımız bu suallara aydınlıq gətirmək üçün tanınmış jurnalist, "Azadlıq” qəzetinin yazarı olmuş Xəqani Əliyevlə söhbətləşib. O, uzun müddət mühacir alverini araşdırıb, Almaniyanın müxtəlif şəhərlərində qaçqın düşərgələrinə baş çəkib, həmçinin bu biznesi idarə edən şəxslərlə, onların qurbanları ilə təmasda olub.\n"Hər 1000 mühacirdən uzağı 2-3-ü oturum almağa layiq idi”\nX.Əliyev saytımıza açıqlamasında bildirib ki, ümumiyyətlə mühacirət məsələsi, onun ətrafında yaranmış qalmaqal çox ağrılı məsələdir, nə hökumətə, nə də müxalifətə başucalığı gətirmir: "Çünki ölkədən mühacirət edənlərin əksəriyyəti siyasi fəaliyyətlə məşğul olmamış insanlardır. Hətta belə müqayisə aparardım ki, Avropa ölkələrində oturum almış hər min nəfərdən iki-üçü siyasi mühacir adını daşımağa layiqdir. Sosial şəbəkələrdə onların paylaşımlarından da sifətlərini, həyat tərzlərini görürük. Mən, müxalifət qəzetinin yazarı, müxalifətə yaxın bir insan kimi onları görəndə çox təəccüblənirdim. Müxalif partiyaların minlərlə üzvünü üzdən tanıdığıma baxmayaraq, xaricə mühacirət edib siyasi qaçqın statusu almış həmvətənlərimizi tanıya bilmirdim. Ona görə də, bu məsələ maraq dairəmdə idi, "Azadlıq” qəzetində bu barədə bir neçə yazılarım olmuşdu. Hər dəfə yazılarıma mühacirlərdən böyük təpkilər olurdu, deyirdilər, düz yazmırsan…”\n"Oturum alan mühacir jurnalist Əbülfəz Elçibəylə Qənimət Zahidi dəyişik salırdı”\nJurnalist bildirir ki, Avropaya gedərkən ilk baş çəkdiyi yerlərdən biri Almaniyadakı qaçqın düşərgələri olub: "Mən heyrətə gəlmişdim, Triyer şəhərində yerləşən üç kampda 100-dən çox azərbaycanlı ailə vardı. Təsəvvür edirsinizmi, mən bu ailələrin birini də tanımadım. Orada jurnalist olduğumu gizlətmişdim. Mühacirlərin içində bir jurnalist də vardı, oturum da almışdı. İnanılmazdır, amma o rəhmətlik eks-prezident Əbülfəz Elçibəylə Qənimət Zahidi dəyişik salırdı. Buna baxmayaraq, ölkədə tanınmış bir nəşrin əməkdaşı kimi oturum almişdı və hazırda Almaniyada yaşayır”.\nXəqani Əliyev deyir ki, bu mənzərəni gördükdən sonra insanların Almaniyaya necə gəlib çıxdıqları ilə maraqlanmağa başlayıb: "Məlum oldu ki, bu gəlirli biznesdir və onunla çox böyük şəbəkə məşğul olur. Xaricdə yaşamaq, işləmək istəyən insanlara müəyyən məbləğ qarşılığında viza xidməti göstərib Macarıstana, Çexiyaya və s. Avropa ölkələrinə gətirsələr də, birbaşa Almaniyaya aparmırlar. Orada bir müddət saxladıqdan sonra müxtəlif yollarla Almaniyaya daşıyırdılar. Bir ailəni, tutaq ki, Macarıstandan Almaniyaya aparmaq üçün ortalama min avro alırdılar. Bu gün həbs olunanlar da bu nəhəng şəbəkənin üzvləri idilər. Onların təşkilatlarındakı ştatlarını desəm, heyrətə gələrsiz.Sadəcə bunu deyim: bir şəbəkə üzvünün əlinin altında Azərbaycandan gələn insanları qarşılamaq üçün 10 nəfər vardı. Onlar bu işə görə maaş, fazi alırdılar və bir günləri belə boş olmurdu, hər gün hava limanına gedirdilər”.\n"Kəllə-beyin travması” arayışı 100 avro…\nJurnalist bildirir ki, şəbəkənin Almaniyaya gətirdikləri ailələri əsasən türklərin otellərinə yerləşdirirdilər və otel rəhbərliyindən bu işə görə haqq alırdılar: "Sonra gələnlərə yazılı, hazır sənədlər təqdim olunurdu. Məsələn, istənilən rayon məhkəməsindən, yaxud polis şöbəsindən bir arayış 150 avroya satılırdı.\nSəhiyyə Nazirliyindən "kəllə-beyin travması” arayışı isə 100 avro idi. Mühacirlər üçün siyasi intervü əvvəldən hazırlanırdı. Hazır mətni azca dəyişib mühacirlərə paylayırdılar.Qiyməti 350 avro idi. Həmin intervüdə gələn şəxsin adı, soyadı, qohumlarının adları, Azərbaycandakı guya siyasi fəaliyyətləri, üzləşdikləri təzyiqlər əks olunurdu. Bundan sonra proses başlayırdı. Azərbaycandan gəlmiş ailələrə vəkil tuturdular və bu işə görə də vəkillərdən də faiz alırdılar. Beləliklə, bir ailənin Almaniyaya gəlişi haradasa 12-13 min avroya başa gəlirdi”.\nX.Əliyevin sözlərinə görə, bu prosesdən keçən ailələrin əksəriyyəti Almaniya Miqrasiya Xidmətinin tələblərinə cavab vermirdi və məhkəmələr onlara oturum verməkdən imtina edirdi. "Əsl həngamə bu zaman başlayırdı. Təbii ki, oturum ala bilməyən şəxslər onları Almaniyaya gətirən şəxslərdən pullarını geri qaytarmağı tələb edirdilər. Şəbəkə üzlərinin bu təhlükəni neytrallaşdırmaq üçün hazırladığı "mükəmməl” sistem vardı.\nJurnalsit daha sonra ona müraciət etmiş qurbanlardan birinin başına gətirilənləri açıqladı: "Bir neçə il əvvəl bir vətəndaş sosial şəbəkə üzərindən məndən kömək istədi. Onun hekayəsi çox ilginc idi, 14 min avroya qədər pul xərcləyib 6-7 ay Almaniyanın qaçqın düşərgələrində dolaşdıqdan sonra Bakıya gəlmişdi. Mən ona dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına şikayət etməsini məsləhət gördüm. Əfsuslar olsun ki, dövlət qurumları bu işə barmaqarası baxdılar, hətta onun özünü qorxutmuşdular ki, bu işi qurdalamasın, yaxşısı budur ölkəni tərk etsin.\nQorxu içində saxlamağın "faydası”\nX. Əliyev bir maraqlı nüansa diqqət çəkir: "Şəbəkə üzvləri proses zamanı insanlara elə təlqin edirdilər, psixoloji basqılar qururdular ki, sanki mühacirət etməklə dövlətə qarşı ağır cinayət işlədiblər. Onları qorxu, iztirab içində saxlayırdılar. Məqsəd o idi ki, heç kim onlara qayıdıb bir söz deyə, pulunu tələb edə bilməsin. Miqrant alverçilərinin rahat qazancını təmin edən məhz bu amil idi”.\nJurnalisitin sözlərinə görə, hazırda Almaniyada və başqa Avropa ölkələrində on minlərlə azərbaycanlı mühacir var ki, hər an deport ediləcəklərini gözləyirlər: "Deport isə qəfil olurdu. Səhərə yaxın miqrasiya xidmətinin işçiləri polisin müşayiəti ilə qapını döyüb yuxudan qaldırırdılar. Evdən birbaşa hava limanına aparıb təyyarəyə mindirib ölkəyə göndərirdilər”.\nBəs mühacirətə gedənlər, aparılanlar daha çox hansı siyasi təşkilatların adlarından, arayışlarından istifadə edirdilər? X.Əliyev bunları deyir: "Mən qaçqın düşərgələrində ən çox NİDA təşkilatının adından gələn şəxsləri gördüm. Sonradan məlum oldu ki, şəbəkədə bu təşkilatın saxta möhürü var. Gəncləri miqrasiya xidmətinə əsasən NİDA-çı kimi təqdim edirdilər. Siyasi partiyalardan isə ən çox rast gəldiyim Vətəndaş Həmrəyliyi (VHP) və Müsavat partiyalarının adları idi. Hətta VHP-nin adından o qədər müraciət vardı ki, Almaniya Miqrasiya Xidmətinin əməkdaşları bu partiyanı Azərbaycanda ən çox basqılara məruz qalan siyasi təşkilat hesab edirdilər. Müraciət edənlərin bəziləri piketlərdə, mitinqlərdə fotolar çəkdirmişdilər. Çox polis əməkdaşları ilə təmas halında olan fotolara üstünlük verirdilər. Amma sonralar artıq Almaniya miqrasiya idarələrində buna əhəmiyyət vermirdilər”.\nHəmsöhbətimiz deyir ki, Almaniyada təxminən 35 nəfər jurnalist siyasi sığınacaq alıb:"Mən onların adını oxuyanda cəmi 3 nəfəri tanıya bildim. Qalanlarının adlarını birinci dəfə eşidirdim. Hər halda təqibə məruz qalsaydılar, bizim də xəbərimiz olardı”.\nJurnalistin dediyinə görə, miqrant alverçilərinin qurbanlarını rayonda yaşayan, mediadan, siyasətdən ümumiyyətlə xəbəri olmayan ailələrdən seçməsi çox dəhşətli idi: "Onlar intürvülərdə bir suala belə cavab verə bilmirlər, hətta elələri vardı ki, Azərbaycan prezidentinin adını belə doğru-dürüst deyə bilməmişdilər. Bu çox iyrənc əməl idi, insanda hiddət doğururdu”.\nX.Əliyev sonda onu vurğuladı ki, Almaniyada on minlərlə azərbaycanlı mühacir var ki, onların böyük əksəriyyəti deport olunacaqlar və bu işlə məşğul olanların həbsləri davam edəcək: "Şübhə etmirəm ki, istintaq çərçivəsində Almaniya Miqrasiya Xidmətinin çoxsaylı əməkdaşları da məsuliyyətə cəlb olunacaqlar. Onlar bu "biznesin” çiçəklənməsində fəal işitrak edib, külli miqdarda pul qazanıblar”.(azpolitika)


[b]Azərbaycan çempionu Portuqaliya klubu ilə qarşılaşacaq[/b]\nAzərbaycan çempionu Portuqaliya klubu ilə qarşılaşacaq\nKişi voleybolçular arasında “Çelenc Cup” turnirinin II təsnifat mərhələsində Kiprin “Apoel” komandasını iki oyunun nəticəsinə görə məğlub edərək 1/16 final mərhələsinə yüksələn “Lokomotiv”in bu mərhələdəki rəqibinin adına aydınlıq gəlib. Apasport.az saytı xəbər verir ki, Azərbaycan çempionu Portuqaliya təmsilçisi “Fonte Bastrado” ilə üz-üzə gələcək.\nİlk oyunun Bakıda keçiriləcəyi bəlli olsa da, qarşılaşmanın dəqiq hansı tarixdə və saatda oynanılacağı hələ müəyyənləşməyib. Matçın 5-7 dekabr tarixləri arasında olacağı isə məlumdur.\nBununla belə, Azor adalarında baş tutacaq cavab matçının dəqiq tarixi və başlama saatı artıq elan olunub. “Lokomotiv”in “Fonte Bastrado” ilə cavab görüşü dekabrın 20-də, Bakı vaxtı ilə saat 23:30-da start götürəcək.\nArtıq hər iki qarşılaşmanın hakimləri də bilinir. Bakıdakı oyunda slovakiyalı Pavel Vasko və fransalı Şantal Kayzer, Portuqaliyadakı matçda isə italiyalı Mauro Karlo Qoytre və Fransa təmsilçisi Ehsanullah Rejaeyan ədaləti qoruyacaqlar.