ƏRAF SURƏSİ – Quran ve İslam – Haqqı Yılmaz\n1 Əlif / 1, Lam / 30, Mim / 40, Sad / 90.[i]\n2 Bu, xəbərdarlıq edəsən deyə və inananlara öyüd / xatırlatma olsun deyə sənə nazil edilən; sənə nüfuz etdirilən Kitabdır. Ona görə, ondan köksündə heç bir sıxıntı olmasın.\n3 Rəbbinizdən sizə nazil olana tabe olun və Onun altındakılardan, yol göstərən, yardım edən və himayə edən qondarma yaxınlara tabe olmayın. Necə də az öyüd-nəsihət alırsınız / yada salırsınız!\n4 Və Biz, neçə şəhərləri dəyişikliyə, məhvə məruz qoyduq. Əzabımız bəzilərinə gecə yatarkən, bəzilərinə də gündüz dincələrkən gəlmişdi.\n5 Əzabımız onlara gəldiyində, “Biz həqiqətən də şərik qoşaraq özlərinə zülm edən kəslər imişik!” deməkdən başqa bir yalvarışları olmamışdı.\n6 And olsun ki, elçi göndərdiklərimizi də sorğu-suala çəkəcəyik, and olsun ki, göndərilən elçiləri də sorğu-suala çəkəcəyik.\n7 And olsun ki, onlara, elm ilə söyləyəcəyik; çünkü Biz, uzaqda olanlar deyildik.\n8 Və o gün, çəki haqdır. Kimin tərəzisi / çəkisi ağır gələrsə, bax onlar xilas olanlardır.\n9 Və kimin tərəzisi / çəkisi yüngül gələrsə, bax onlar, ayələrimizə qarşı zülm etetdikləri üçün özlərini ziyana uğradan kəslərdir.\n10 Və heç şübhəsiz, Biz, sizi yer üzündə yerləşdirdik və orada sizə dolanışıq vasitələri verdik; sizə verilön nemətlərin əvəzini necə də az ödəyirsiniz!\n(39 / 7, Əraf / 1-10)\n11 Və heş şübhəsiz, Biz, sizi əmələ gətirdik, sonra sizə surət verdik, sonra da kainatdakı güclərə,[ii] “Adəmə / bilgi, vəhy almış insana[iii] boyun əyib təslim olun” dedik; İblis / düşüncə qabiliyyəti[iv] xaric olmaqla, onlar dərhal boyun əyərək təslim oldular; o, boyun əyib təslim olanlardan olmadı.\n12 Allah, “Sənə əmr etdiyim vaxt, boyun əyib təslim olmağına nə mane oldu?” dedi. İblis, “Mən onlardan xeyrliyəm; məni oddan / enerjidən əmələ gətirdin, onu da palçıqdan / maddədən əmələ gətirdin” dedi.\n13 Allah, “Elə isə oradan dərhal aşağı en, sənə orada təkəbbür göstərmək yaramaz, dərhal çıx, sən qəti surətdə alçaldılmışlardansan.” dedi.\n14 İblis, “Təzədən dirildiləcəkləri günə qədər mənə möhlət ver” dedi.\n15 Allah, “Sən məhlət verilənlərdənsən” dedi.\n16,17 İblis, “Elə isə, məni azdırıb yoldan çıxartmağın müqabilində, and olsun ki, mən də Sənin onlar üçün düz yolunun üstündö oturacağam, sonra yenə and olsun ki, onların önlərindən, arxalarından, sağlarından, sollarından onlara yaxınlaşacağam və Sən, onların əksəriyyətini, verilən nemətlərin əvəzini verən görməyəcəksən” dedi.\n18 Allah, “Haydı, sən məzəmmət olunmuş və qovulmuş olaraq oradan çıx. Onlardan kim sənə tabe olarsa, and olsun ki, sizin hamınızla cəhənnəmi dolduracağam”\n19 və “Ey Adəm / məlumat, vəhy almış insan! Sən və zövcən cənnətdə sakin ol, istədiyiniz yerdən yeyin və bu dolaşıq, mübahisə doğuran şeyə yaxınlaşmayın; mal-dövlətə, paraya-pula[v] düşkün olmayın, yoxsa yanlış, özünə zərər verən iş görən kəslərdən olarsınız” dedi.\n20 Belə ikən İblis, onların özlərinə gizli qalan çirkinliklərini özlərinə göstərmək üçün onlara vəsvəsə verdi. Və “Rəbbiniz, başqa bir səbəbə görə yox, ikiniz də mələk / iradəsiz güc olasınız ya da əbədiyyən qalanlardan / inkişaf etməyən, dəyişməyən varlıqlar olasınız deyə sizə bu dolaşıq, mübahisə doğuran şeyi; mal-dövləti, paranı-pulu qadağan etdi / bunları sizə yasaq etdi” dedi.\n21 Və “Şübhəsiz, mən sizə öyüd verənlərdənəm” deyərək onlara and içdi / sübutlar gətirdi.\n22 Beləliklə onları aldataraq aşağıya endirdi. Onlar o dolaşıq, mübahisə doğuran şeyin; mal-dövlətin, paranın-pulun dadını aldıqdan sonra, tamahları, acgözlülükləri araya girdi və mal-dövlət, para-pul yığmağa başladılar. Rəbbləri onlara xitab etdi: “Mən sizə mal-dövlət, para-pul düşkünü olmağı qadağan etmədimmi və sizə, Bu şeytan həqiqətən sizin açıq-aşkar düşməninizdir, demədimmi?”\n23 Onlar / ikisi də, “Ey Rəbbimiz! Biz özümüzə zülm etdik və əgər bizi bağışlamasan və bizimlə rəhmli rəftar etməsən şübhəsiz ki ziyana uğrayanlardan olacağıq!” dedilər.\n24 Allah, “Bir-birinizə düşman olaraq alçalın, sizin üçün yer üzündə müəyyən bir müddət qalmaq və faydalanmaq var” dedi.\n25 Allah, “Orada yaşayacaqsınız, orada öləcəksiniz və oradan çıxarılacaqsınız” dedi.[vi]\n(39 / 7, Əraf / 11-25)\n26 Ey Adəm oğulları! Sizə çirkinliklərinizi örtmək üçün geyim, bəzənmək üçün libas nazil etdik. Və “Allahın mühafizəsi altına daxil olmağın” libası; o, daha xeyrlidir. Bax bu, düşünüb nəsihət almaq üçün Allahın ayələrindəndir.\n27 Ey Adəm oğulları! Şeytan, sizin ata-ananızı, öz çirkinliklərini özlərinə göstərmək üçün libaslarını soyundurub cənnətdən çıxartdığı kimi, sizi də fitnəyə salmasın; sizi haq dindən döndərməsin, aman! Çünkü o və onun qəbiləsi, sizin onları görə bilmədiyiniz yerdən sizi görürlər. Biz, şeytanları, inanmayanlar üçün vəli / yol göstərən, yardımçı kimsələr etdik.\n28 Və onlar ikrah doğuran bir iş gördükləri zaman, “Əcdadımızı da bu yolda gördk, bunu bizə Allah əmr etdi” deyərlər. De ki: “Allah ikrah doğuran işləri əmr etməz. Allaha qarşı bilmədiyiniz şeyimi deyirsiniz?”\n29 De ki: “Rəbbim haqqaniyeti əmr etdi. Hər məscidin yanında;[vii] camaat arasında üzünüzü; bütün mənliyinizi Ona doğru çevirin və dini ancaq Ona məxsus edərək Rəbbinizə yalvarın. Sizi ilk dəfə yaratdığı kimi, Ona qayıdacaqsınız.”\n30 Bir qismini doğru yola yönəltdi, bir qismi üçün isə azğınlıq haqq oldu; onlar, Allahın altındakılardan şeytanları, yol göstərən, yardım edən və himayə edən yaxınlar bildilər və özlərinin də qəti surətdə onlara göstərilən doğru yolda olduqlarını zənn edirlər.\n31 Ey Adən oğulları! Hər məscidin yanında; camaat arasında zinətlərinizi alın, yeyin-için, lakin israf etməyin; Allah şübhəsiz israfçıları sevməz.\n32 De ki: “Allahın, bəndələri üçün üzə çıxartdığı zinətləri və təmiz ruziləri kim haram etmişdir?” De ki: “Bunlar, müvəqqəti dünya həyatında inananlar üçündür –qiyamət günündə yalnız onlara məxsus olacaq.–” Bax beləliklə Biz, ayələrimizi bilən bir tayfaya belə ətraflı izah edirik.\n33 De ki: “Rəbbim sadəcə ikrah doğuran şeyləri; onun açıq və gizli olanını, zərərləri, haqsız yerə asi olmaqı, barəsində heç bir dəlil nazil etmədiyi şeyləri Allaha şərik qoşmağınızı və Allah haqqında bilmədiyiniz şeylər danışmağı haram buyurmuşdur.”\n34 Və lideri olan hər camaat üçün müddətin bir sonu var. Onun üçün müddətin sonu yetişdiyində, nə bir an təxirə sala bilər, nə də qabağa çəkə bilərlər.\n35 Ey Adəm oğulları! Sizə, öz aranızdan, ayələrimi söyləyən elçilər gələndə, kim Allahın mühafizəsi altına daxil olar və yaxşılaşdırarsa, bax onlara qorxu yoxdur və onlar qəm çəkməyəcəklər.\n36 Ayələrimizi inkar edənlər və onlara qarşı təkəbbür göstərənlər isə, bax onlar odun dostlarıdır. Onlar orada əbədi qalacaqlar.\n37 Elə isə, Allaha qarşı yalan uyduran və ya ayələrini inkar edəndən daha yanlış; öz ziyanına iş görən kim ola bilər? Bax onlara Kitabdan öz payları çatacaq; nəhayət elçilərimiz canlara almaq üçün onların yanına gəldikdə, “Allahın altındakılardan yalvardıqlarınız hanı?” deyəcəklər. Onlar, “Yalvardıqlarımız bizdən ayrılıb uzaqlaşdırlar” deyəcəklər və kafir [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edən kəslər] olduqlarına şəxsən özləri şahidlik edəcəklər.\n38 Allah, “Sizdən əvvəl gəlib-keçən, tanıdığınız və tanımadığınız, od içinə girmiş, lideri olan camaatların arasına girin!” deyər. Hər camaat girərkən qardaşını özgələşdirərək özündən uzaqlaşdırar. Nəhayət hamısı oraya yığışdıqda, sonrakılar əvvəlkilər haqqında, “Rəbbimiz, bizi bax bunlar azdırdı. Onlara oddan qatbəqat əzab ver” deyərlər. Allah, “Hər kəsə qatbəqatdır, lakin siz bilmirsiniz” deyər.\n39 Əvvəlkilər də sonrakılara, “Siz bizdən artıq deyilsiniz. Elə isə, işlədiklərinizin müqabilində əzabı dadın” deyərlər.\n(39 / 7, Əraf / 26-39)\n40 Ayələrimizi inkâr edən və onlara qarşı təkəbbür göstərən kimsələrə, bax onlara, göyün qapıları açılmayacaq və dəvə / kəndir iynənin gözündən keçmədikcə, onlar cənnətə girməyəcəklər. Biz günahkarları bax belə cəzalandırırıq.\n41 Onlar üçün cəhənnəmdən yataqlar, üstlərində də yorğanları olacaq. Və Biz, zalımları bax belə cəzalandırırıq.\n42,43 İman edənlər və sahmana salmaq məqsədi ilə işlər görənlər; –Biz, heç kəsə gücü çatandan artığını yükləmərik– bax onlar cənnət dostlarıdır və onlar, orada əbədi qalanlardır. Və onların köksündə kindən, küdurətdən, qısqanclıqdan, hiylədən, xainlikdən, qərəzdən nə varsa, çıxarıb atarıq. Onların altlarından çaylar axar. Onlar, “Bütün təriflər, bizə bunun üçün yol göstərən Allaha məxsusdur. Əgər Allah bizə yol göstərməsəydi, biz yönləndirildiyimiz düz yola çıxa bilməzdik. Şübhəsiz, Rəbbimizin peyğəmbərləri bizə haqqı gətirmişdilər.” deyərlər. Və onlara xitab ediləcək: “Budur, sizə cənnət! Əməlləriniz sayəsində buna varis; axırıncı sahib oldunuz.”\n44,45 Və cənnət əhli od əhlinə, “Biz, Rəbbimizin bizə vəd etdiyini doğru gördük. Bəs siz, Rəbbinizin sizə vəd etdiyini doğru gördünüzmü?” deyə səsləyəcək. Onlar: “Bəli” deyəcəklər. Aralarında bir carçı, şübhəsiz ki Allahın uzaqlaşdırmasının / rəhmətindən məhrum etməsinin, Allahın yolundan geri qaytarıb yolun əyri-üyrüsünü istəyən və axirəti bilə-bilə inkar edən zalımların; yanlış, öz ziyanına iş görən kəslərin üzərinə olacağını bildirəcək.\n50,51 Və od əhli, cənnət əhlinə, “Bir az su və ya Allahın sizə ruzi olaraq verdiyi şeylərdən bizə də ötürün” deyə səslənəcəklər. Onlar da, “Allah, dinlərini məsxərəyə alan və əyləncə edən, bəsit, keçici dünya həyatına aldanan kafirlərə [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edənlərə] ikisini də həqiqətən qadağan etmişdir!” deyəcəklər. –Bu günlə qarşılaşacaqlarına əhəmiyyət vermədikləri, ayələrimizi / nişanələrimizi / işarətlərimizi bilə-bilə inkar etdikləri kimi, Biz də bu gün onlara əhəmiyyət verməyəcək / onları cəzalandıracağıq.–\n46 Aralarında da bir pərdə var. Və Quranın bölmələri haqqında məlumatı olan kəslər,[viii] onların hamısını nişanələrindən tanıyar. Və Quranın biliyinə malik olan kəslər, cənnəti istəyib hələ daxil ola bilməmiş kəslərə səslənəcəklər: “Salam olsun sizə!”\n47 Gözləri od əhlinə çevrildiyində, “Rəbbimiz! Bizi bu xainlərlə bir yerə qoyma” deyəcəklər.\n48,49 Quran bölmələrinin biliyinə malik olan kəslər, nişanələrindən tanıdıqları kəslərə səslənərək, “Cəmiyyətiniz və təkəbbür göstərdiyiniz şeylər sizə fayda vermədi, Allah onları rəhmətinə –bu rəhmət, Allahın, ‘Girin cənnətə, sizə qorxu yoxdur və siz kədərlənməyəcəksiniz’ deyərək verdiyi sözdür– nail etməyəcək deyə and içdiyiniz kəslər bunlardırmı?” deyəcəklər.[ix]\n(39 / 7, Əraf / 40-45,50,51,46-49)\n52 Heç şübhəsiz onlara, inananlar üçün bir yol göstərən və rəhmət olaraq, müfəssəl bir elmlə tam izah etdiyimiz bir Kitab gətirmişdik.\n53 Onun qabağa çıxmasından başqa nə gözləyirlər? Onun qabağa çıxdığı gün gələndə, əvvəlcə ona əhəmiyyət verməyənlər, “Rəbbimizin elçiləri həqiqətən bizə haqqı gətirmişdi. Görəsən bizim üçün vasitəçilik edəcək vasitəçilər varmı? Və yaxud geri qaytarıla bilərikmi ki, etdiyimiz əməllərdən başqasını edək?” deyəcəklər. Şübhəsiz, özlərinə ziyan etdilər. Uydurduqları şey də onlardan uzaqlaşmışdır.\n54 Şübhəsiz ki, sizin Rəbbiniz, göyləri və yeri altı mərhələdə əmələ gətirən, sonra ən böyük taxt üstündə hökmranlığını quran,[x] gündüzü, dayanmadan sürətlə təqib edən gecə ilə bürüyən və günəşi, ayı, ulduzları əmrinə boyun əymiş olaraq yaradan Allahdır. Yaxşı bilin ki, əmələ gətirmək və sistemlər quraraq onları işlətmək sadəcə Ona məxsusdur. Aləmlərin[xi] Rəbbi olan Allah, nə qədər də xeyirxahdır!\n(39 / 7, Əraf / 52-54)\n55 Rəbbinizə acizanə və gizlicə / açıq-aşkar göstərərək dua edin; namaz qılın. Həqiqətən O, həddi aşanları sevməz.\n56 Və sahmana salındıqdan sonra yer üzündə fəsad törətməyin. Ona, qorxuyla və rəhmət ümidi ilə dua edin. Həqiqətən Allahın rəhməti yaxşılaşdıranlara-gözəlləşdirənlərə çox yaxındır.[xii]\n(39 / 7, Əraf / 55-56)\n57 Və O, yada salasınız / öyüd alasınız deyə, rəhmətindən əvvəl küləkləri müjdəçi / paylayıcı / yayıcı olaraq göndərir. O küləklər, yağış buludlarını daşıyarken, onu quraqlıq olan bir məmləkətə göndərir, sonra onunla suyu endiririk. Beləliklə, onunla hər cür məhsul çıxarırıq. Bax Biz, ölüləri də belə çıxaracağıq.\n58 Və gözəl məmləkətin bitkisi, Rəbbinin izni ilə / elmi ilə çıxaq; pis olandan isə faydasız bitkidən başqa bir şey çıxmaz. Biz, ona verilən nemətlərin əvəzini verən bir qövm üçün ayələri beləcə cürbəcür, təkrar-təkrar izah edirik.\n(39 / 7, Əraf / 57-58)\n59 And olsun ki, Biz, Nuhu öz qövmünə elçi göndərdik və o, “Ey qövmüm! Allaha bəndəlik edin, sizin üçün Ondan başqa bir məbud yoxdur. Doğrudan da mən, ziyanınıza olan, üstünüzə gələcək böyük bir günün əzabından qorxuram” dedi.\n60 Qövmünün başçıları, “Biz səni açıq-aşkar bir azğınlıq içində görürük” dedilər.\n61-63 Nuh dedi ki: “Ey qövmüm! Məndə bir azğınlıq yoxdur. Lakin mən, aləmlərin Rəbbi tərəfindən göndərilmiş bir elçiyəm. Sizə Rəbbimin göndərdiyi həqiqətləri təbliğ edirəm, sizə öyüd verirəm və Allah tərəfindən sizin bilmədiyiniz şeyləri bilirəm Allahın mühafizəsi altına daxil olmağınız və rəhmətə vasil olmağınız üçün, aranızdan bir nəfərə, sizə xəbərdarlıq etsin deyə Rəbbinizdən bir öyüd / kitab gəlməsinə təəccübmü edirsiniz?”\n64 Belə olan halda onu təkzib etdilər, Biz də Nuhu və onunla birlikdə gəmidə olanları xilas etdik, ayələrimizi təkzib edənləri də boğduq! Həqiqətən onlar kor bir qövm idi.\n65 and olsun ki, Ada da qardaşları Hudu elçi göndərdik. O, “Ey qövmüm! Allaha bəndəlik edin, sizin üçün Ondan başqa bir məbud yoxdur. Hələ də Allahın mühafizəsi altına daxil olmayacaqsınız?” dedi.\n66 Qövmünün başçıları olan kafirlər [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edən kimsələr], “Biz səni ağıl sarıdan yüngüllük / cahillik içində görürük və həqiqətən səni yalançılardan sayırıq” dedilər.\n67-69 Hud, “Ey qövmüm! Məndə ağıl sarıdan yüngüllük / cahillik yoxdur, lakin mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən göndərilmiş bir elçiyəm. Sizə Rəbbimin göndərdiklərini təbliğ edirəm və mən sizin üçün etibarlı bir nəsihətçiyəm. Sizə xəbərdalıq etməsi üçün sizin aranızdan bir kəs vasitəsi ilə Rəbbinizdən sizə bir öyüd / kitab gəlməsinə təəccübmü edirsiniz? Fikirləşin ki, O, sizi Nuh qövmündən sonra, xəlifələr, sonradan gələn nəsillər təyin etdi və xilqətdə boy-buxun baxımından sizi artırdı. Nicat tapmaq üçün Allahın nemətlərini yadınıza salın.” dedi.\n70 Onlar dedilər ki: “Demək, sən, başqalarını işə qarışdırmadan bir tək Allaha bəndəlik edək və əcdadımızın bəndəlik etdiklərindən də əl çəkək deyə gəldin? Əgər doğruçulardansansa, bizi qorxutduğu şeyi bizə gətir!”\n71 Hud dedi ki: “Artıq sizə Rəbbinizdən bir əzab və qəzəb nazil oldu. Allahın onlar haqqında heç bir dəlil nazil etmədiyi, sadəcə sizin və əcdadınızın qoyduğu adlar barəsində mənimlə mübahisəmi edirsiniz? Elə isə gözləyin, şübhəsiz, mən də sizinlə birlikdə sözləyənlərdənəm.”\n72 Beləliklə, Hudu və onunla birlikdə olan kəsləri Öz mərhəmətimizlə xilas etdik və ayələrimizi inkar edənlərin və iman etməyənləin kökünü kəsdik.\n73 And olsun ki, Biz, Səmuda da qardaşları Salehi elçi olaraq göndərdik. O dedi ki: “Ey qövmüm! Allaha bəndəlik edin, sizin üçün Ondan başqa bir məbud yoxdur. Sizə Rəbbinizdən açıq-aşkar bir sübut gəldi. Bax bu, Allahın dəvəsi / sosial yardım və köməkləşmə prinsipi, sizin üçün bir ayədir; qoyun o, Allaha məxsus yer üzündə yerin, aman, ona pislik etməyin, yoxsa sizi üzücü bir əzab yaxalayacaqdır.\n74 Və fikirləşin ki, Addan sonra sizi xəlifələr təyin etdi. Və sizi yer üzündə yerləşdirdi: Onun düzənliklərində saraylar tikirsiniz, dağlarını yonub evlər düzəldirsiniz. Elə isə Allahın nemətlərini yadınıza salın və yer üzündə fitnə çıxaranlar olaraq azğınlıq etməyin.”\n75 Qövmündən təkəbbürlü başçılar, aralarından iman gətirən, zəif görünən kəslərə dedilər ki: “Siz Salehin həqiqətən Rəbbi tərəfindən göndərilən bir elçi olduğunu bilirsinizmi?” Onlar, “Həqiqətən biz, onunla göndərilənə inanırıq!” dedilər.\n76 O təkəbbürlü kəslər, “Həqiqətən, biz sizin inandığınızı bilə-bilə inkar edən kəslərik!” dedilər.\n77 Və dərhal o sosial yardım və köməkləşmə qurumlarını yaşadan gəlir qaynaqlarını qurutdular[xiii] və təkəbbür göstərərək Rəbblərinin buyruğundan kənara çıxdılar və “Ey Saleh! Əgər həqiqətən elçi kimi göndərilmisənsə, bizi qorxutduğun şeyi bizə gətir!” dedilər.\n78 Beləliklə onları dərhal şiddətli bir sarsıntı yaxaladı və öz yurdlarında dizləri üstündə çökərək qaldılar.\n79 O vaxt Saleh onlardan üz çevirdi və “Ey qövmüm! And olsun ki, mən sizə Rəbbimin göndərdiyini təbliğ etdim və sizə öyüd verdim, fəqət siz öyüd verənləri sevmirsiniz” dedi.\n80,81 And olsun ki, Biz, Lutu da elçi olaraq göndərdik. Bir zaman o, öz qövmünə demişdi ki: “Siz, sizdən əvvəl aləmlərdən heç birinin etmədiyi iyrənc əməli edirsiniz? Həqiqətən və şübhəsiz siz, cinsi baxımdan qadınlardan aşağı olan kişilərin üstünə şəhvətlə gedirsiniz. Əslində siz, həddi aşan bir qövmsünüz.”\n82 Və qövmünün cavabı yalnız, “Onları şəhərinizdən çıxarın, çünkü onlar, həddən ziyadə təmizlənən insanlar imiş!” demək oldu.\n83 Belə olduqda, Biz də onu və ailəsini xilas etdik, ancaq zövcəsini xilas etmədik; o, geridə qalanlardan; düşüncə baxımından günahkar cəmiyyətlə birgə olanlardan idi.\n84 Və onların üstünə bir yağış yağdırdıq. Bax gör günahkarların axırı necə oldu!\n85-87 And olsun ki, Biz Mədyənə də qardaşları Şüeybi elçi göndərdik. Dedi ki: “Ey qövmüm! Allaha bəndəlik edin, sizin üçün Ondan başqa bir məbud yoxdur. Sizə Rəbbinizdən açıq-aşkar bir sübut gəldi: Artıq ölçüdə və çəkidə düz olun, camaatın malını əskik verməyin, sahmana salındıqdan sonra yer üzündə fitnə çıxarmayın; əgər inanan kəslərsinizsə, bu sizin üçün daha xeyirlidir! Təhdid edərək, inananları Allahın yolundan uzaqlaşdıraraq və əyri yollar axtararaq hər yolun başında oturmayın. Düşünün ki, siz az idiniz, O, sizi çoxaltdı. Və fitnəçilərin aqibətinin necə olduğuna baxın bir! Və sizin içinizdən bir dəstə mənimlə göndərilənə inanmış, bir dəstə də inanmamışsa, elə isə aramızda Allah hökm verincəyə qədər səbr edin. Və O, hökm verənlərin ən xeyirlisidir.”\n88,89 Qövmündən, təkəbbürlü başçılar dedilər ki: “Ey Şüeyb! Ya səni və səninlə birgə inananları şəhərimizdən həqiqətən çıxaracağıq, ya da bizim dinimizə / həyat tərzimizə qayıdacaqsınız!” Şüeyb dedi ki: “İstəməsək də, eləmi? Allah bizi ondan xilas etdikdən sonra yenidən sizin dininizə / həyat tərzinizə qayıtsaq, həqiqətən Allaha qarşı yalan uydurmuş olarıq. Rəbbimiz olan Allahın istəyi olmasa, ona geri qayıtmağımız bizim üçün mümkün deyil. Rəbbimiz elmi ilə hər şeyi əhatə etmişdir. Biz sadəcə Allaha arxayın olub söykənirik.” –Ey Rəbbimiz! Bizimlə qövmümüz arasında ədalətlə hökm ver. Çünkü Sən, hökm verənlərin ən xeyirlisisən!–\n90 Və onun qövmündən kafir [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edən] başçılar dedilər ki: “Əgər Şüeybə tabe olsanız, siz həqiqətən ziyana uğrayanlardan olarsınız.”\n91,92 Belə olduqda, o dəhşətli sarsıntı onları yaxaladı, yurdlarında dizləri üstündə çöküb qaldılar. Şüeybi inkar edənlər sanki heç orada yaşamamış / nemət içində yaşamamışdılar. Şüeybi inkar edənlər yoxmu, bax, ziyana uğrayanlar elə onların özü oldu.\n93 Belə olduqda Şüeyb, onlardan üz çevirdi və: “Ey qövmüm! Mən sizə Rəbbimin göndərdiklərini təbliğ etdim və sizə öyüd verdim, vəziyyət belə olduğu halda kafirlər tayfasından [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edən bir tayfadan] ötrü necə qayğılanım?” dedi.\n(39 / 7, Əraf / 59-93)\n94,95 Biz hansı bir şəhərə bir peyğəmbər göndərsək, mütləq oranın xalqını yalvarıb-yaxarmaqları üçün yoxsulluq və çətinliyə saldıq. Sonra pisliyin yerini yaxşılıqla əvəz etdik; nəhayət çoxaldılar və “Əcdadımıza da belə çətinlik və sevinc üz vermişdi” dedilər. Belə olduqda onları dərhal, özləri də hiss etmədən qəflətən yaxaladıq.\n96 Və əgər o şəhərlərin əhalisi inansa və Allahın mühafizəsi altına daxil olsa idi, əlbəttə ki, onların üstünə göydən və yerdən bolluq açardıq. Lakin onlar təkzib etdilər. Biz də onların ele hey işlədikləri şeyin müqabilində yaxaladıq.\n97-99 Görəsən o şəhərlərin əhalisi, gecə yatarkən, əzabımızın onlara gəlməyəcəyindən arxayın idilərmi? Yoxsa o şəhərlərin əhalisi gündüz vaxtı mənasız işlərlə məşğul olarkən, onlara əzabımızın gəlməyəcəyindən arxayın idilərmi? Elə isə, Allahın ətraflı planından arxayın idilərmi? Ziyana uğrayanlardan başqa heç kəs özünü Allahın ətraflı planından arxayın hiss etməz.\n100 Və əvvəlki sahiblərindən sonra yer üzünün varisi; son sahibi olanlara bəyan olmadımı, onlara təsir etmədimi: “Əgər Biz istəsək, onları da günahlarından ötürü cəzalandırardıq. Biz onların qəlblərinin üstünə möhür vurarıq / qəlblərini möhürlərik və onlar da eşitməzlər.”\n101,102 Sənə vacib xəbərlərinin bir hissəsini söylədiyimiz o şəhərlər bax bunlardı. And olsun ki, peyğəmbərləri onlara açıq-aşkar sübutlarla gəlmişdi. Fəqət əvvəlcədən təkzib etdikləri şeylərə iman gətirmədilər. Kafirlərin [Allahın məbud və rəbb olduğunu bilə-bilə inkar edən o kəslərin] qəlblərinin üstünə Allah bax belə möhür vurar / onları möhürlər. Onların çoxunda əhdinə vəfa etmək prinsipini görmədik. Həqiqət budur ki, onların əksəriyyətini yoldan çıxmış gördük.\n(39 / 7, Əraf / 94-102)\n103 Sonra o elçilərin / o qövmlərin ardından Musanı nişanələrimizlə / işarətlərimizlə Firona və əyanlarına göndərdik, onlar isə nişanələrimizə / işarətlərimizə haqsızlıq etdilər. Bir bax gör o fitnəçilərin aqibəti necə oldu!\n104,105 Və Musa “Ey Firon! Mən həqiqətən aləmlərin Rəbbi tərəfindən göndərilən bir elçiyəm. Allah barəsində həqiqətdən başqa bir şey deməmək mənim borcumdur. Həqiqətən mən sizə, Rəbbinizdən açıq-aşkar bir sübutla gəldim. Elə isə İsrail oğullarını mənimlə göndər.” dedi.\n106 Firon, “Əgər bir nişanə / işarət ilə gəlmisənsə, dərhal onu gətir, əlbəttə, əgər doğruçulardansansa.” dedi.\n107,108 Belə olduqda Musa, elmini və biliklərini[xiv] meydana qoydu, o da qəflətən açıq-aşkar bir “silib süpürən”ə[xv] çevrildi. Gücünü də siyirərək meydana çıxartdı; onun gücü, baxanlar üçün mükəmməl, qüsursuz oldu.[xvi]\n109-112 Fironun qövmünün əyanları, “Həqiqətən bu, çox bilikli, heyranedici, nüfuzlu bir alimdir.[xvii] O, sizi yurdunuzdan çıxarmaq istəyir.” dedilər. Firon, “Elə isə siz nə əmr edirsiniz?” dedi. Onlar: “Onu və qardaşını saxla, şəhərlərə də yığıcılar göndər. Bütün bilikli, sehrbaz, nüfuzlu alimləri sənə gətirsinlər” dedilər.\n113,114 Və o çox bilikli, sehrbaz, nüfuzlu alimlər Firona gəldilər: “Əgər qalib gələn biz olsaq, bizim üçün həqiqətən böyük bir mükafat olacaq / olacaqmı?” dedilər. Firon “Bəli” dedi, “siz şübhəsiz yaxınlaşdırılanlardan da olacaqsınız.”\n115 Çox bilikli, sehrbaz, nüfuzlu alimlər: “Ey Musa! Sən öz müddəanı meydana qoyacaqsan, yoxsa meydana müddəa qoyanlar biz olaq?” dedilər.\n116 Musa: “Siz müddəanızı meydana qoyun” dedi. Onlar meydana atdıqda, insanların gözlərini sehrlədilər və onları öz ağıllarına görə xəttə gətirmək / adam etmək istədilər. Və böyük, təsirli bir hünər göstərdilər.\n117 Biz də Musaya: “Sən də öz biliklərini meydana çıxar” deyə vəhy etdik. Bir də nə görsələr yaxşıdır, onların uydurub meydana qoyduqları şeyləri sürətlə yaxalayıb udur.\n118 Beləliklə, haqq yerini tapdı və Fironun və əyanlarının bütün əməlləri boşa getdi, işə yaramadı.\n119 Firon və əyanları artıq orada məğlub oldular və xar olmuş bir dəstə olaraq geri qayıtdılar.\n120-122 Çox bilikli, sehrbaz, nüfuzlu alimlər isə boyun əyib təslim olan kəslər olaraq qaldılar. “Aləmlərin Rəbbinə; Musanın və Harunun Rəbbinə iman gətirdik” dedilər.\n123-126 Firon dedi ki: “Mən sizə icazə verməmişdən əvvəl, ona iman gətirdinizmi? Şübhəsiz ki, bu, şəhərdə qurduğunuz gizli bir hiylədir ki, əhalisini şəhərdən çıxarasınız. Tezliklə biləcəksiniz. Həqiqətən müqavilələri; öhdəlikləri ləğv etdirip, sonra da hamınızı qətiliklə rahat mühitdən; şəhərdəki işinizdən, memuriyetinizden çıxarıb xurma tarlalarında kənd təsərrüfatı işlərində işlədəcəyiniz; daş ocaqlarında işlədəcəyiniz; çətin işlərdə işlədərək yağınızı çıxaracağam; iliğinize sömüreceğim!” Çox bilikli, sehrbaz, nüfuzlu alimlər isə dedilər ki: “Heç şübhəsiz, biz sadəcə Rəbbimizə qayıdanlarıq. Sənin bizi yaxalayıb cəzalandırmağın da ancaq Rəbbimizin ayələri gəldiyində onlara iman gətirməyimizə görədir.” –“Ey Rəbbimiz! Bizə çox səbr ver ki yumuşalmayaq, zəiflik göstərməyək, boyun əyməyək. Canımızı da müsəlman olaraq al!”–\n127 Firon qövmünün əyanları isə, “Səni və sənin məbudlarını / səni məbud olaraq görməyi tərk etsinlər və yer üzündə fitnə çıxarsınlar deyəmi Musanı və onun qövmünü azad buraxacaqsan?” dedilər. Firon dedi ki: “Onların oğullarını öldürəcək; təhsilsiz, təlimsiz saxlayıb savadsız bir kütləyə çevirməklə onları zəiflədəceyik, qadınlarını utanca boğacağıq və biz, onların üzərində mütləq güc sahibi kəslərik.”\n128 Musa, öz qövmünə dedi ki: “Allahın yardımını diləyin və səbr edin. Şübhəsiz ki, yer üzü Allahındır. Bəndələrindən istədiyini ora varis edər. Gözəl aqibət Allahın mühafizəsi altına daxil olan kəslər üçündür.”\n129 Musanın qövmü dedilər ki: “Sən bizə gəlməmişdən qabaq da əziyyət çəkirdik, sən gəldikdən sonra da.” Musa dedi: “Ümid var ki, Rəbbiniz düşmənlərinizi dəyişikliyə, məhvə məruz qoyacaq və sizi yer üzündə onların yerinə təyin edəcək. Beləliklə, sizin necə hərəkət edəcəyinizə baxacaqdır.”\n130 Və and olsun ki, Biz, Fironun nəslini, fikirləşib öyüd alsınlar deyə illərcə quraqlıqla / qıtlıq və məhsul çatışmazlığı ilə yaxaladıq.\n131 Sonra onlara bir yaxşılıq üz verdikdə, “Bax bu, bizə məxsusdur” dedilər. Əgər onlara bir pislik üz versə, Musa və onun yanındakıların nəhsliyi kimi qəbul edirdilər. Yaxşı bilin ki, onların nəhsliyi Allahın dərgahındadır. Fəqət onların çoxu bilmir.\n132 Və Fironun qövmü, “Sən bizi sehrləmək üçün bizə nə qədər nişanə / işarət gətirsən də biz sənə inana deyilik.” dedilər.\n133 Biz də müəyyən fasilələrlə, ayələr olmaq üzrə onların üstünə tufan, çəyirtkələr, həşəratlar, qurbağalar və qa göndərdik. Yenə də təkəbbür göstərdilər və günahkra bir tayfa oldular.\n134 Və bu əzab onların üstünə çökdüyündə, “Ey Musa! Səninlə olan əhdi / verdiyi söz xatirinə bizim üçün Rəbbinə dua et, əgər sən bizdən bu cəzanı götürsən, həqiqətən sənə iman gətirəcəyik. Və həqiqətən İsrail oğullarını səninlə birlikdə göndərəcəyik.” dedilər.\n135 Çatacaqları müəəyyən vaxta qədər onlardan cəzanı götürdüyümüzdə, qərhal sözlərindən qaçdılar.\n136 Biz də, şübhəsiz ki, ayələrimizi inkar etdikləri və onlardan qəflətdə olduqları üçün onları cəzalandıraraq ədaləti təmin etdik. Və onları bol suda / çayda[xviii] boğduq.\n137 Zəifliyə düçar edilən / gücdən salınan tayfanı da bərəkətləndirdiyimiz yerin hər yanına varis təyin etdik. Və beləliklə, Rəbbinin, İsrail oğullarına verdiyi gözəl sözlər,[xix] səbr etdikləri üçün yerinə yetdi. Biz də Firon ilə qövmünün keçmişdən bəri düzəltdikləri sənaye əsərlərini və ucaltmaqda olduqları şeyləri yerlə yeksan etdik.\n(39 / 7, Əraf / 103-137)\n138,139 Və İsrail oğullarını bol sudan / çaydan[xx] keçirdik. Sonra öz putlarına tapınan bir qövmə rastladılar. Dedilər ki: “Ey Musa! Onların tanrıları olduğu kimi, sən də bizim üçün bir tanrı düzəlt!” Musa dedi ki: “Siz həqiqətən cahillik edən bir qövmsünüz. Bu gördüyünüz camaatın etiqad etdiyi din, yox olmağa məhkumdur və onların etdikləri hər şey batildir.”\n140 Musa dedi ki: “O, sizi aləmlərə üstün etdiyi halda, mən sizə Allahdan başqa məbudmu axtarım?”\n141 Bir vaxt Biz, sizə əzabın ən pisini edən; oğullarınızı öldürən; oğullarınızın boğazını kəsən; təhsilsiz, təlimsiz saxlayıb savadsız bir kütləyə çevirməklə onları zəiflədən, qadınlarını utanca boğan Firon ailəsinin əlindən sizi xilas etmişdik. Bunda da sizin üçün Rəbbiniz tərəfindən böyük bir imtahan var.\n142 Və Musa ilə otuz gecəyə vədələşdik və müddəti bir on gecə ilə tamamladıq. Beləliklə, Rəbbinin təyin etdiyi vaxt tam qırx gecə oldu. Və Musa, qardaşı Haruna, “Qövmümüm içində mənim yerimə keç, islah et və fitnəçilərin yoluna uyma!” dedi.\n143 Musa, təyin etdiyimiz vaxtda gəldikdə, Rəbbi ona söz dedi. Musa, “Ey Rəbbim! Göstər mənə Özünü, baxım Sənə!” dedi. Rəbbi ona dedi ki: “Məni sən əsla görə bilməzsən, lakin bu dağa bax, əgər o yerində qala bilsə, sən də Məni görəcəksən.” Daha sonra Rəbbi dağa təcəlli etdikdə, onu parça-parça etdi, Musa da huşunu itirerek yerə sərildi. Ayılıb özünə gəldikdə: “Sən pak və uzaqsan, Sənə qayıtdım; tövbə etdim və mən, iman gətirənlərin birincisiyəm.” dedi.\n144 Allah dedi ki: “Ey Musa! Vəhylərimlə və kəlamımla səni insanların üzərinə seçdim. İndi sənə verdiyimi götür və özünə verilən nemətlərin əvəzini verənlərdən ol!”\n145 Və Biz, onun üçün o lövhələrdə hər şeydən bir nəsihət və hər şey barədə bir təfsilat yazdıq. “Haydı, bunları möhkəm tut,[xxi] qövmünə də əmr elə ki, ən gözəl surətdə tutsunlar. Tezliklə sizə, o haq yoldan çıxanların yurdunu göstərəcəyəm.\n146 Yer üzündə, bütün ayələri görsələr də onlara iman gətirməyən, doğru yolu görsələr də o yolu tutub getməyən, azğınlıq yolunu görsələr o yolla gedən, haqsız yerə təkəbbür göstərən bu kəsləri, ayələrimizdən uzaqlaşdıracağam.” –Bunun səbəbi, onların ayələrimizi təkzib etməkləri və onlar barəsində qəflətdə olmaqları; onlara diqqət yetirməmələri, məhəl qoymamalarıdır.–\n147 Ayələrimizi və axirətdə qarşılaşmağı inkar edənlərin əməlləri puç oldu. Onlar, etdikləri əməllərdən başqa bir şeyləmi cəzalandırılacaqlar?\n148 Musanın qövmü, Musadan sonra, özlərinin zinət əşyalarını bir yerə yığaraq aldadıcı, cazibəli səsi olan,[xxii] əslində heç bir işə yaramayan bir məbud düzəltdilər; böyük bir sərmayə əmələ gətirərək ona sitayiş etdilər. –Onun özlərinə bir söz demədiyini və bir yol göstərmədiyini görmədilərmi?– Onu düzəltdilər və zalımlardan oldular.\n149 Gözlərinin qabağına gəldikdə və haqq yoldan azdıqlarını gördükdə, “Əgər Rəbbimiz bizə mərhəmət etməz və bizi bağışlamazsa, həqiqətən biz böyük bir ziyana uğrayanlardan olacağıq” dedilər.\n150 Və Musa, qəzəbli və kədərli halda qövmünün yanına qayıtdıqda, “Məndən sonra mənim üçün nə pis bir xələf / nəsil oldunuz! Rəbbinizin əmrini tezləşdirdinizmi?” dedi. Və lövhələri atdı və qardaşı Harunu özünə çəkərək başından yapışdı. Harun: “Ey anamın oğlu! İnan ki, bu camaat məni aciz qoydu, az qalsın məni öldürəcəkdilər. Buna görə mənə, düşmənləri sevindirəcək bir şey eləmə. Və məni bu zalımlar dəstəsinə tay tutma” dedi.\n151 Musa dedi ki: “Rəbbim! Məni və qardaşımı bağışla! Bizi rəhmətinə daxil et. Və Sən, mərhəmət edənlərin ən mərhəmətlisisən.”\n152 Şübhəsiz, o qızıla sitayiş edənlərə Rəblərindən bir qəzəb, dünya həyatında bir zillət üz verəcək. Və Biz, iftiraçıları belə cəzalandırarıq.\n153 –Pis əməllər işlədikdən sonra dönən kəslər və iman götirənlər üçün də, heç şübhəsiz, Rəbbin bundan sonra yenə də bağışlayan və mərhəmət edəndir.–\n154 Qəzəbi Musadan əl çəkdikdə lövhələri götürdü. Onlardakı yazıda da ancaq Rəbləri üçün adam olan kəslər üçün bir hidayət və rəhmət var idi.\n155 Və Musa, təyin etdiyimiz vaxt üçün qövmünə yetmiş kişi seçdi. O sarsıntı bunları yaxaladığı vaxt, bax o vaxt Musa “Rəbbim!” dedi, “İstəsəydin bunları da, məni də daha əvvəl dəyişikliyə / məhvə məruz qoyardın. İndi bizi, aramızdakı o səfehlərin etdiklərinə görə dəyişikliyə / məhvə məruzmu qoyacaqsan? O, Sənin, saflaşmağımız üçün oda atmağından başqa bir şey deyil. Sən bu saflaşdırma işində istədiyini azğınlıqda buraxarsan, istədiyinə də yol göstərərsən. Sən bizim yardımçımız, yol göstərən yaxınımızsan. Artıq bizi bağışla, bizə mərhəmət et, Sən bağışlayanların ən xeyirlisisən. Və bizə həm bu dünyada bir yaxşılıq yaz, həm də axirətdə. Biz həqiqətən də Sənə döndük.”\n(39 / 7, Əraf / 138-155)\n156,157 Allah deyir ki: “Mənim əzabım var; onu istədiyimə toxunduraram, mərhəmətim də var, o isə hər şeyi əhatə etmişdir. Onu xüsusən Allahın mühafizəsi altına daxil olanlara, zəkatını;[xxiii] vergisini verənlərə və ayələrimizə inananlara; onlara yaxşı işlər görməyi əmr edən və pis əməlləri qadağan edən, təmzi və xoş şeylərə icazə verən, napak, murdar və çirkli şeylərə icazə verməyən, bellərindən ağır yükləri, üstlərindən bağları və zəncirləri götürən, yanlarındakı Tövratda və İncildə yazılmış olduğunu görəcəkləri şəhərli / Məkkəli Peyğəmbərə, o elçiyə tabe olan kəslərə yazacağam. Elə isə, Ona iman gətirən, Ona möhkəm ehtiram göstərən, Ona yardımçı olan və Onunla birgə nazil olan nurun ardınca gedənlər ki var, bax onlar, nicat tapan kəslərin elə özüdür.”\n158 De ki: “Ey insanlar! Şübhəsiz mən, göylərin və yerin mülkü Özünə məxsus olan, Özündən başqa heç bir məbud olmayan, həm dirildən, həm öldürən Allahın, sizə, hamınıza göndərdiyi elçiyəm. Elə isə, yönləndirildiyiniz doğru yolu tapmaq üçün Allaha və Onun sözlərinə iman edin, Ümmi; Şəhərli; Məkkəli Peyğəmbər olan Elçisinə iman gətirin və ona tabe olun.”\n159 Musanın qövmündən də, haqqı göstərən, haqq və ədalətlə hökm edən bir başçıları olan bir dəstə var.\n(39 / 7, Əraf / 156-159)\n160 Və Biz onları, hər birinə on iki nəvədən birinin başçılıq etdiyi qəbilələrə böldük. Və qövmü Musadan su istərkən Musaya, “Biliklərini o daş qəlbli qövmünə[xxiv] tətbiq et”[xxv] deyə vəhy etdik. Dərhal o daş qəlbli qövmdən on iki qövm / ölkə xalqı[xxvi] əmələ gəldi. Xalqlardan hər biri haradan su götürəcəyini yaxşıca öyrəndi / işarələdi. Və buludu da üstlərinə kölgə etdik. Onlara qüdrət halvası və bal / bildirçin endirdik; sizə ruzi olaraq verdiyimiz nemətlərin təmizindən yeyin! Onlar Bizə zülm etmədilər, öz-özlərinə zülm edirdilər.\n161 Və bir zaman onlara, “Bu şəhərdə sakin olun və oradan istədiyiniz şeyləri yeyin və ‘hittə!’ [günahlarımızı bağışla!] deyinə və təslim olmuş bir halda qapıdan keçin. Biz günahlarınızı bağışlayacağıq, yaxşılar üçün çoxaldacağıq” deyilmişdi.\n162 Sonra onların arasından bir dəstə yanlış; öz ziyanına iş görən kəslər, onlara deyilən sözü, başqa bir sözlə dəyişdirdilər. Biz də yanlış; öz ziyanına iş gördükləri üçün onların üstünə göydən bir cəza göndərdik.\n(39 / 7, Əraf / 160- 162)\n163 Və onlardan, dəniz kənarındakı o şəhəri də soruş. O əsnada onlar, bəndəliyə, yaxşı-yaxşı fikirləşməyə məxsus edilən gündə həddi aşırdılar. Bəndəliyə, yaxşı-yaxşı fikirləşməyə məxsus edilən gündə həddən artıq sıxılırdılar, digər günlərdə isə çox sevincliydilər.[xxvii] Doğru yoldan çıxdıqları üçün Biz onlara bax belə bəla veririk.\n(39 / 7, Əraf / 163)\n164 Və o zaman onların içindən bir dəstə; başçısı olan bir qrup, “Allahın dəyişikliyə / məhvə məruz qoyacağı və ya şiddətli bir əzabla əzab verəcəyi bir tayfaya nə üçün öyüd verirsiniz?” dedikdə, o xəbərdarlıq edənlər də dedilər ki: “Rəbbiniz qarşısında bir üzrümüz olsun, bunlar da Allahın mühafizəsi altına daxil olsunlar deyə.”\n165,166 Nə vaxt ki onlar, özlərinə xəbərdalıq etmək üçün istifadə edilən vasitələrə əhəmiyyət vermədilər, Biz də pis əməllərdən çəkindirənləri xilas etdik, o zalımları isə haqq yoldan çıxdıqları üçün şiddətli / yoxsulluğa salan bir əzabla yaxaladıq. Nə vaxt ki onlar, özlərinə qadağan edilən şeylər barəsində təkəbbür göstərdilər, Biz də onlara, “Zəlil-qovulan kəslər halında meymunlar olun!” dedik.\n167 Və o zaman Rəbbin, qiyamət gününə qədər onların üstünə, onları həqiqətən ən pis əzaba məruz qoyacaq kəslər göndərəcəyini bildirdi. Şübhəsiz ki, Rəbbin, tez cəza verəndir. Və həqiqətən O, bəndələrinin günahlarını çox örtən, onları cəzalandırmayan və əfvi bol olan, geniş mərhəmət sahibidir.\n168 Və onları yer üzündə başçıları olan bir çox tayfalara ayırdıq. Onların bəziləri doğru kəslər idi, bəziləri isə onlardan aşağı idi. Və Biz, dönsünlər deyə, onları yaxşılıqla və pisliklə sınadıq.\n169 Beləliklə, onlardan sonra bir nəsil gələrək onların yerinə keçdi. Kitabın varisi oldular. Onlar bu dünyanın dəyərsiz qazancını alırdılar, “Gələcəkdə bizə məğfirət ediləcək / bizim günahlarımız bağışlanacaq” deyirdilər. Bunun kimi dəyərsiz bir mal onlara gəldikdə, onu da alırdılar. –Allaha qarşı doğrudan başqa şey danışmayacaqları barədə onlardan o kitabın təminatı alınmamışdırmı? Halbuki onda olanı oxuyub öyrənmişdilər. Axirət yurdu, Allahın mühafizəsi altına girən kəslər üçün daha xeyirlidir. Hələ də dərk etmirsinizmi? –\n170 Və Kitabdan möhkəm yapışanlara və səlatı saxlayanlara[xxviii] [maddi və yaxud zehni baxımdan dəstək olma; cəmiyyəti maarifləndirmə qurumunu təsis edənlərə-davam etdirənlərə] gəldikdə isə, Biz, o sahmana salanların / yaxşılaşdıranların mükafatını itirməyəcəyik.\n171 Bir zamanlar o dağ kölgəlik / çətir kimi olduğunda, onlar isə dağın onların üstünə düşəcəyinə inandıqları halda, Biz, onların Ucalarını / ən seçilmişlərini o dağa çəkmişdik / ucaltmışdıq:[xxix] “Allahın mühafizəsi altında olmaq üçün sizə verdiyimizdən möhkəm yapışın və içindəkiləri yadınızdan çıxarmayın!”\n(39 / 7, Əraf / 164-171)\n172,173 Halbuki sənin Rəbbin, qiyamət günündə, “Biz bunlardan xəbərsizdik” deməyəsiniz yaxud “Bizdən əvvəl əcdadımız şərik qoşmuşdu, biz onlardan sonra gələn nəsillərik, batil əməl işləyənlərin əməlləri üzündən bizi dəyişikliyə / məhvə məruz qoyacaqsanmı?” deməyəsiniz deyə, Adəm oğullarının bellərindən onların nəsillərini çıxarar və onları öz əleyhinə şahid tutar; “Mən sizin Rəbbiniz deyiləmmi?” Deyərlər ki: “Əlbəttə Rəbbimizsən, şahidlik edirik.”\n174 Biz, ayələri bax beləcə təfsilatı ilə izah edirik ki, fikirləşsinlər.\n(39 / 7, Əraf / 172-174)\n175 Ayələrimizi özünə verdiyimiz, sonra onlardan siyrilib çıxan, sonra, şeytanın öz arxasınca apardığı, beləliklə də azğınlardan olan o adamın xəbərini onlara bildir.\n176 Və əgər Biz istəsəydik, onu o ayələrlə ucaldardıq, amma o, alçaqlığa batıb qaldı və öz istəyinə uydu. Artıq onun vəziyyəti, üstünə cumsan da dilini salladıb ləhləyən, boşlasan da dilini salladıb ləhləyən köpəyin vəziyyətinə bənzəyir. Bax bu, ayələrimizi təkzib edən qövmün halıdır. Ona görə də sən, bu hekayəti yaxşı-yaxşı danış ki, onlar da yaxşı-yaxşı fikirləşsinlər.\n177 Ayələrimizi təkzib edib, ancaq özlərinə zül edən o tayfanın halı necə də pisdir!\n178 Allah kimə yol göstərərsə, bax o, yönəldildiyi doğru yolu tapar. Kimi də azdırarsa, bax onlar, ziyana uğrayanların özüdür ki var.\n(39 / 7, Əraf / 175-178)\n179 Və and olsun ki, tanıdıqlarınızdan-tanımadıqlarınızdan bir çoxunu cəhənnəm üçün törətdik, artırdıq; onların qəlbləri var, onunla anlamazlar. Gözləri var, onunla görməzlər. Qulaqları var, onunla eşitməzlər. Bax onlar, dörd ayaqlı heyvanlar kimidir. Hətta daha da azğındırlar. Bax onlar, qafillərin özüdür ki var.\n180 Və ən gözəl adlar Allahındır. Elə isə, Onu onlarla çağırın. Onun adları barəsində doğru yoldan çıxanları da tərk edin. Onlar, işləməkdə olduqları əməlin əvəzini tezliklə görəcəklər.\n181 Yenə bizim əmələ gətirdiklərimizdən, haqqa yönlədən, haqq və ədalətlə hökm verən bir tayfa var.\n182 Və ayələrimizi yalan sayanları, özlərinin bilməyəcəkləri bir istiqamətdən, tədircən, yavaş yavaş dəyişikliyə / məhvə yaxınlaşdıracağıq.\n183 Mən onlara möhlət də verərəm. Həqiqətən, Mənim planım çox möhkəmdir.\n184 Və onlar yoldaşlarında heç bir dəlilik / cinlilik olmadığını fikirləşmədilərmi? O, ancaq açıq-aşkar xəbərdarlıq edəndi.\n185 Və onlar göylərin və yerin mülkünə və idarəsinə, Allahın əmələ gətirdiyi hər hansı bir şeyə və əcəllərinin həqiqətən yaxınlaşmış olduğu ehtimalına heç baxmadılarmı? Artıq bundan sonra hansı sözə inanacaqlar?\n186 Allah, kimi azdırsa, artıq ona yol göstərə biləcən olmaz. Və O, bunları azğınlıq içərisində şaşqın bir vəziyyətdə qoyar.\n(39 / 7, Əraf / 179-186)\n187 Sənə, Saat; qiyamətin qopacağı an barəsində sual verirlər: “Nə zaman gəlib çatacaq?” De ki: “Onun bilgisi ancaq Rəbbimin yanındadır. Onun vaxtını Özündən başqası bildirə bilməz. Onun vaxtını bilmək, göylərdə və yerdə ağır gəlmişdir / bilinməsi mümkün olmayan olmuşdur. O, sizə qəflətən gələcək.” Onu səndən soruşurlar, elə bil ki, sən onu çox yaxşı bilirsən. De ki: “Onun bilgisi Allahın yanındadır. Fəqət insanların çoxu bilmir.”\n188 De ki: “Mən özüm üçün Allahın istədiyindən başqa nə bir fayda əldə etməyə, nə bir zərərin qarşısını almağa qadirəm. Əgər mən görülməyəni, eşidilməyəni, hiss edilməyəni, keçmişi, gələcəyi bilsəydim, əlbəttə xeyiri çoxaltmaq istəyərdim. Və mənə heç bir pislik toxunmamışdır. Mən ancaq xəbərdarlıq edən və iman gətirən bir qövm üçün müjdə verənəm.”\n(39 / 7, Əraf / 187-188)\n189 O, sizi bir candan əmələ gətirdi və ondan da, onunla ünsiyyət bağlasın deyə zövcəsini yaratdı. O, onu örtüb bürüyən zaman, o yüngül bir yüklə yükləndi. Və onunla gedib-gəldi. Qadın ağırlaşdığında, dərhal o ikisi Rəblərinə dua etdilər: “Əgər bizə sağlam bir uşaq versən, and olsun ki, mütləq əvəzini verənlərdən olarıq.”\n190 O ikisinə sağlam bir uşaq verdikdə, o ikisinə verdiyi şey barəsində Ona şəriklər qoşdular. Allah, onların şərik qoşduğu şeylərdən pakdır, ucadır.\n191 Heç bir şey əmələ gətirməyən və özləri də əmələ gətirilmiş olan şeylərimi şərik qoşurlar?\n192 Halbuki bunların, sitayiş edənlərə yardıma gücü çatmaz. Öz nəfslərinə də yardım edə bilməzlər.\n193 Əgər siz onları doğru yola səsləsəniz, sizə tabe olmazlar. Onları səsləsəniz də, səsləməyib sussanız da sizin üçün heç fərqi yoxdur.\n194 Allahın altındakılardan yalvardığınız kəslə, eynən sizin kimi bəndələrdir. Əgər doğruçulardansınızsa, haydı, onları səsləyin ki sizə cavab versinlər.\n195 Məgər onların özləriylə birlikdə yeriyən ayaqları, tutan əlləri, görən gözləri ya da eşidən qulaqlarmı var? De ki: “Çağırın şəriklərinizi, sonra mənə hiylə qurun və mənə möhlət də verməyin.\n196 Şübhəsiz ki, mənim himayədarım [yol göstərənim, yardım edənim, qoruyanım], o kitabı nazil edən Allahdır. Və O, doğru kəslərə himayədar [yol göstərən, yardım edən, qoruyan] olar.\n197 Onun altındakılardan, sizin sitayiş etdiyiniz kəslər isə sizə yardım etməyə qadir deyillər, öz nəfslərinə də yardım edə bilməzlər.\n198 Siz onları doğru yola səsləsəniz də, eşitməzlər. Və onları sənə baxan görürsən, halbuki onlar görməzlər.”\n(39 / 7, Əraf / 189-198)\n199 Sən əfvi / malın artığını götür, “ürf”ə [Quran ayələri qrupuna] uyğun əmrlər ver və cahillərdən də uzaqlaş.\n200 Əgər sənə şeytandan bir vəsvəsə gəlsə, dərhal Allaha pənah apar. Həqiqətən O, ən yaxşı ediən, ən yaxşı biləndir.\n201,202 Öz qardaşları onları azğınlığa çəkdiyi və buraxmadığı halda, şübhəsiz Allahın mühafizəsi altına daxil olan bu kəslər, onlara şeytanın vəsvəsəsi, qaranlıq bir şübhə, əl çəkməyən bir tufan toxunduqda, yada salar / fikirləşərlər. Sonra bir də görərsən ki, onlar görüb-biliblər!\n203 Onlara bir ayə gətirmədiyin zaman, “Nə olardı, özündən uyduraydın” deyərlər. De ki: “Mən ancaq Rəbbimdən mənə nə vhəy edilsə, ona tabe oluram.” Bax bu Quran, Rəbbinizdən gələn, qəlb gözünü açacaq sözlərdir, iman gətirən bir camaat üçün bir yol göstərən və bir mərhəmətdir.\n204 Və sizə rəhm olunması üçün, Quran öyrənildiyi-öyrətildiyi zaman, dərhal ona qulaq asın və susun.\n205 Və həmişə öz daxilində, qorxaraq və acizanə, səsini qaldırmadan Rəbbini yad et və qafillərdən olma!\n206 Şübhəsiz ki, Rəbbini yaxşı tanıyan kəslər, Allaha bəndəlik etməkdə təkəbbür göstərməzlər, Onu bütün nöqsanlıqlardan pak tutar və yalnız Ona boyun əyib təslim olarlar.\n(39 / 7, Əraf / 199-206)\n[ii] Bax: 56 nömrǝli qeyd.\n[iii] Ayǝnin orjinalında işlǝdilǝn Adǝm sözü, “Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ Sad / 72, Hicr / 29, Sǝcdǝ / 9 vǝ Bǝqǝrǝ / 31 nömrǝli ayǝlǝrdǝ dǝ açıq-aşkar görüldüyü kimi, “mǝlumatlandırılan, ilk vǝhyi alan insanı, ilk elçini” tǝmsil etmǝkdǝdir. Adǝmǝ gǝlǝn vǝhylǝr bu nǝcmdǝ vǝ Bǝqǝrǝ surǝsinin 37-39-cu ayǝlǝrindǝ (403 nömrǝli nǝcmdǝ) açıqca qeyd olunmuşdur.\n[iv] Bax: 39 nömrǝli qeyd.\n[v] Burada işlǝdilǝn şǝcǝr [mürǝkkǝb, çǝkişmǝ mǝnbǝyi] vǝ vǝrǝqül-cǝnnǝt [cǝnnǝt yarpaqları] ibarǝlǝri “mal vǝ pul” mǝnasına gǝlir. Daha ǝtraflı mǝlumat üçün “Tǝbyinül-Quran”a baxınız.\nQissǝnin nǝql edildiyi ayǝlǝrdǝki sözlǝrin vǝ ibarǝlǝrin hǝqiqi mǝnaları onu göstǝrir ki, Allah insanın mal ehtirasından uzaq olmasını istǝdiyi üçün, Adǝmǝ vǝ onun zövcǝsinǝ mal düşkünü olmağı qadağan edir, İblis dǝ Adǝmi vǝ onun zövcǝsini mal ilǝ aldadır.\nGöründüyü kimi, ayǝdǝki sözlǝr tam mǝnasıyla hǝyatın gerçǝkliklǝrini ǝks etdirmǝkdǝdir. Adǝm vǝ onun zövcǝsinin nemǝtlǝrin dadına baxdıqdan sonra onlara ǝsir olmasına vǝ mübtǝlası olduqları bu nemǝtlǝrdǝn ayrılmaq istǝmǝmǝlǝrinǝ bu gün dǝ rast gǝlirik. Müvǝqqǝti dünya hǝyatının bǝr-bǝzǝklǝrinin hamısına sahib olan yaxud olmaq istǝyǝn, istifadǝ etdiklǝri bu bǝr-bǝzǝklǝri öz üstünǝ yapışdıran, bǝr-bǝzǝk yığan insanlar da az deyil. Elǝ isǝ, Rǝbbimizin sözlǝri qǝtiyyǝn bir nağıl kimi başa düşülmǝmǝli vǝ bilinmǝlidir ki, “bir insanın, ona ilham edilǝn günahı İblisin tǝsiri altında büruzǝ vermǝsi” şǝklindǝ meydana çıxan mǝnfi davranışların kökü Adǝmǝ vǝ onun zövcǝsinǝ qǝdǝr gedib çıxmaqdadır.\n[vi] Burada tǝmsili bir hekayǝ var vǝ Rǝbbimiz, insanın maddǝ vǝ mǝnǝvi varlığını, zǝif nöqtǝlǝrini bir teatr sǝhnǝsi kimi canlandıraraq nǝql etmǝkdǝdir. Bu hadisǝ qǝtiyyǝn keçmişdǝ olub-keçǝn bir hadisǝ deyil, hǝr insanın şǝxsindǝ cǝrǝyan etmǝkdǝ olan hadisǝdir.\n[vii] Mǝscid; “sǝcǝdǝ, yǝscüdü” felinin mimli mǝsdǝri [yer adı] olub, “sǝcdǝ edilǝn / etdirilǝn yer” mǝnasına gǝlir. Bunun, bu gün qılınan namazlardakı sǝcdǝ yeri ilǝ bir ǝlaqǝsi yoxdur. Bu söz, “başqa cür düşünǝn vǝ hǝrǝkǝt edǝn kǝslǝrin inandırıldıqları, hǝqiqǝtǝ boyun ǝydirildiklǝri yer, bu kǝslǝrin tǝslim olaraq hǝqiqǝtǝ boyun ǝydiklǝri yer”, xülasǝ “tǝlim-tǝrbiyǝ yeri, başa salma” yeri mǝnasına gǝlir.\n[viii] Əshabı-ǝraf “bu dünyada Quran haqqında az da olsa mǝlumat sahibi olan, Quran nǝcmlǝrini bilǝn kǝslǝrǝ” deyilir.\nBu şǝxslǝr, Quran barǝsindǝ malik olduqları biliklǝr sayǝsindǝ kimin cǝnnǝtlik, kimin cǝhǝnnǝmlik olduğunu bilǝ bilǝrlǝr. Fikrimizcǝ, Qurandan ǝn az 10 nǝcm öyrǝnǝn şǝxslǝr, ictimai elmlǝrdǝn başqa birinǝ vǝ tǝhsilǝ ehtiyac duymadan, insanların hǝyat tǝrzlǝrinǝ baxaraq cǝnnǝtliklǝrlǝ cǝhǝnnǝmliklǝri bir-birindǝn ayıra bilǝrlǝr.\n[ix] Texniki vǝ semantik baxımdan 46-49 nömrǝli ayǝlǝr “Rǝsmi Müshǝf”dǝki 50-51 nömrǝli ayǝlǝrdǝn sonra verilmişdir.\n[x] Bax: 37 vǝ 52 nömrǝli qeydlǝr.\n[xi] Bax: 22 nömrǝli qeyd.\n[xii] Namaz sözü hind dilindǝn fars dilinǝ, fars dilindǝn dǝ Sǝlcuqlular dövründǝ türk dilinǝ keçmişdir. Fars dilindǝki ilk mǝnası “odun qarşısında ehtiramla ǝyilmǝk” demǝkdir. Sanskrit dilindǝ “ehtiram göstǝrmǝk” mǝnasına gǝlǝn namaste sözünün fars dilinǝ keçǝn şǝkli olduğu ehtimal edilir. Namaste sözü isǝ ehtimal ki, “salam vermǝk” mǝnasına gǝlǝn nam sözündǝn ǝmǝlǝ gǝlmişdir. Hǝm nam [salamlamaq], hǝm dǝ namaste [ehtiram göstǝrmǝk], müasir hind mǝdǝniyyǝtindǝ dǝ gördüyümüz kimi, ǝyilǝrǝk icra edilir. Namaz sözünün fars dilindǝki “ǝyilǝrǝk ehtiramla dua etmǝk” mǝnası ǝrǝb dilindǝ vǝ Quranda ǝd-duau bit-tǝzǝrru [alçala-alçala, davamlı surǝtdǝ alçalaraq yalvarmaq] şǝklindǝ ifadǝ edilir.\nAyǝnin orjinalındaki tǝzǝrruan ifadǝsinin kök mǝnası “zillǝt vǝ tǝvazö göstǝrmǝk”dir. Qǝlibi vǝ cümlǝdǝki yeri etibarıyla “zillǝt üstündǝn zillǝt” [alçala-alçala] mǝnasına gǝlir. Ayǝdǝn dǝ açıqca başa düşülür ki, bu ibadǝtin şǝkil etibarıyla dǝqiqlǝşmiş bir qaydası yoxdur. Mömin şǝxs, öz Rǝbbi qarşısında alçalmağı öz könlündǝn keçǝn şǝkildǝ göstǝrir. Namazda rükǝt, üzünü qiblǝyǝ çevirmǝk, dǝstǝmaz almaq, örtünmǝk, müǝyyǝn ayǝlǝri vǝ duaları oxumaq kimi şǝrtlǝr dǝ yoxdur. Bunlar sonradan tǝtbiq edilmişdir. Xülasǝ, namaz “qǝlbin vǝ bǝdǝnin Allaha niyazı” kimi başa düşülmǝlidir.\nAyǝnin orjinalında, vav bağlayıcı ilǝ cümlǝdǝ ikinci hal mövqeyindǝ olan xufyǝtǝn sözü xfv kökündǝn ǝmǝlǝ gǝlmişdir. Bu söz iki zidd mǝnanı özündǝ birlǝşdirir, yǝni “açıqca göstǝrǝrǝk, par-par parladaraq” vǝ “gizlǝyǝrǝk” mǝnalarını verir. Elǝ isǝ, ayǝdǝn iki mǝna çıxarmaq vǝ bu ibadǝt hǝr iki halda yerinǝ yetirilmǝlidir.\n[xiii] Bax: 63 vǝ 83 nömrǝli qeydlǝr.\n[xiv] Klassik mǝnbǝlǝrǝ görǝ, ǝsa sözünün ǝsl mǝnası “yığılıb saxlanan, möhkǝm tutulan” demǝkdir. Bu mǝnası ilǝ tam şǝkildǝ “Quran” sözünü dǝ ǝvǝz edir. Əl ağacına ǝsa deyilmǝsinin sǝbǝbi, ancaq ǝl vǝ barmaqların ǝl ağacının üstündǝ toplanması deyil, hǝm dǝ “söykǝnmǝk, yarpaq silkǝlǝmǝk, silah kimi, bir yeri qazmaq, eşǝlǝmǝk mǝqsǝdilǝ işlǝtmǝk kimi bir çox faydanı da özündǝ toplaması”dır.\nBu sözü Musaya aid etdikdǝ, “Musanın yığdığı, Musanın möhkǝm tutduğu” mǝnasını verir. Bu mǝna isǝ, ayǝlǝrdǝn dǝ başa düşüldüyü kimi, “Musaya göndǝrilǝn vǝhylǝri vǝ Musanın öz tǝcrübǝlǝrini, biliklǝrini” ifadǝ edir. Musanın ǝsasının nǝ olduğu açıqca ifadǝ edilmişdir. Bǝqǝrǝ / 63, 93; Əraf / 145, 171; Mǝryǝm / 12 nömrǝli ayǝlǝrdǝn dǝ başa düşülür ki, “möhkǝm tutulan şey” ǝslindǝ “kitab / ilahi vǝhylǝrdir”. Bundan ǝlavǝ, 181 nömrǝli nǝcmdǝ dǝ görürük ki, Yunus surǝsindǝ Rǝbbimiz belǝ buyurur:\nNǝhayǝt, tǝsirli söz söylǝyǝn alimlǝr gǝldikdǝ, Musa onlara “Nǝ atacaqsınız, atın!” dedi. Onlar meydana atdıqda, Musa dedi: “Sizin gǝtirdiyiniz şey göz boyamaqdır / yalandır. Şübǝsiz ki, Allah onun boş vǝ ǝsassız olduğunu meydana çıxaracaq. Şübhǝ yoxdur ki, Allah fitnǝ-fǝsadçıların işini düzǝltmǝz. Vǝ Allah, günahkarların xoşuna gǝlmǝsǝ dǝ, haqqı, Öz kǝlmǝlǝri ilǝ meydana çıxarıb bǝrqǝrar edǝcǝkdir.” dedi.\nBuradan da açıqca görünür ki, sehrbazlar ǝl ağacıyla yox, “Allahın kǝlmǝlǝri ilǝ” mǝğlub edilmişdir.\nƏsa sözü Quranda 6 dǝfǝ işlǝdilmişdir. Bunlardan Taha surǝsinin 18-ci ayǝsindǝki ǝsa “çoban ǝsası”, yǝni dǝyǝnǝkdir. Rǝbbimiz ilk vǝhy anında Musanın ǝlindǝn bu ǝsanı salmışdır. Digǝr yerlǝrdǝ isǝ ǝsa sözünün mǝnası “Musanın vǝhylǝrdǝn vǝ tǝcrübǝlǝrdǝn öyrǝndiyi biliklǝr” demǝkdir. Musanın Firona qarşı işlǝtdiyi, sudan keçmǝk, daşürǝkli İsrail oğullarını adam etmǝk mǝqsǝdiylǝ istifadǝ etdiyi ǝsa “Musanın biliklǝri vǝ tǝcrübǝsi”dir, yǝni ona vǝhy edilǝn vǝ o vaxta qǝdǝr öyrǝndiyi şeylǝr, qazandığı tǝcrübǝlǝrdir.\n[xv] Sü’ban sözü “su vǝ qan axmaq” mǝnasına gǝlǝn sǝab sözündǝn ǝmǝlǝ gǝlmişdir. Vadidǝ sel yatağının qıvrım-qıvrım olması, yarın uzun saçlarının qıvrım-qıvrım olması şairlǝr tǝrǝfindǝn bu sözlǝ ifadǝ edilmişdir. Sü’ban bu sözün cǝm halıdır. Sü’ban sözü tǝk halda “uzun, güclü, siçovul ovlayan ilan” mǝnasında da işlǝdilir.\nDemǝli, sü’ban sözünün ǝsl mǝnası “selin, qabağına çıxan hǝr şeyi sürüyüb götürmǝsi” demǝkdir. Siçovulları ovlayaraq udan ilana bu adın verilmǝsinin sǝbǝbi dǝ, ilanın şǝkli, uzunluğu vǝ qıvrılması ilǝ selǝ oxşaması vǝ qarşısına çıxan siçovulu udmasıdır. Musanın bilik vǝ tǝcrübǝlǝrinin buna oxşadılması isǝ, ilahi vǝhyin, bütün bǝşǝri planları vǝ hilǝlǝri / batil şeylǝri yox edǝrǝk udması sǝbǝbindǝndir.\n[xvi] Yǝdi-bǝyza tamlamasında, ǝsasǝn “ǝl” kimi tǝrcümǝ edilǝn yǝd sözü mǝcazi olaraq “qüvvǝt, var-dövlǝt, iqtidar, sǝltǝnǝt, nemǝt, yay, ǝllǝ görülǝn bütün işlǝr” kimi mǝnalarda da işlǝdilir.\nBurada deyilǝn güc, digǝr ayǝlǝrdǝ, “Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ Nǝml / 12, Qǝsǝs / 32 nömrǝli ayǝlǝrdǝ “cibindǝki / qoynundakı güc” kimi tǝrif edilmişdir vǝ bu güc dǝ Harundur.\nBǝyza sözü bǝyaz [ağ] sözüylǝ eyni kökdǝn ǝmǝlǝ gǝlmişdir. Başlıca lüğǝt kitablarında bu söz barǝsindǝ aşağıdakı mǝlumatlar yer alır:\n“Bu sözün ǝsli yumurta demǝkdir. Bǝyaz sözü dǝ “yumurta rǝngindǝn” mǝnasına gǝlir. Bu sözün bǝyza forması, “hǝddǝn artıq bǝyaz, parlaq” mǝnasını verir. Günǝşǝ, ağ üzündǝ lǝkǝsi olmayan qadına, üstündǝ heç bitki olmayan torpağa, qǝmǝri ayların 14-15-ci gecǝlǝrdǝki halına bǝyza deyilir. Yǝdi-bǝyza tamlaması “isbatlanmış, dǝlil” demǝkdir.”\nBu izahlara görǝ, söz “ağappaq” mǝnasına gǝlir ki, bu da mükǝmmǝlliyin vǝ qüsursuzluğun mǝcazi ifadǝsidir.\nAyǝdǝ adı çǝkilǝn “gücün”, onu görǝnlǝrǝ ağappaq [qüsursuz, mükǝmmǝl] görünmǝsi isǝ Harunun ifadǝ vǝ xitabǝt qabilliyǝtinin mükǝmmǝl olması sǝbǝbindǝndir. Ayǝlǝrdǝn dǝ başa düşülür ki, ivrit dilini yaxşı bilmǝdiyinǝ, yaxud dilindǝ bir problem olduğuna görǝ Musa peyğǝmbǝrin xitabǝt qabiliyyǝti zǝif olmuşdur. Musanın bu qüsuru, qardaşı Harunun ona vǝzir, katib, sözçü olaraq verilmǝsiylǝ aradan qaldırılmışdır. Bu mǝsǝlǝ Taha surǝsindǝ açıq-aşkar nǝql edilmişdir.\n[xvii] Sehr “hǝr hansı bir şeyi, göz aldatmacası, ǝl hǝrǝkǝtlǝri yaxud başqa üsullarla olduğundan fǝrqli göstǝrmǝk” mǝnasına gǝlir, ancaq o demǝk deyil ki, hǝmişǝ “göz aldatmacası” mǝnasında işlǝdilir. Mǝsǝlǝn, bir konfransda maraqlı bir çıxış barǝsindǝ “dinlǝyicilǝri sehrlǝdi, heyran etdi” demǝk mümkündür. Bu sǝbǝbdǝn, sehrbaz sözünü burada “heyranedici, nüfuzlu alim” kimi verdik.\n[xviii] Ayǝnin orjinalında işlǝdilǝn yemm sözü “bǝhr / bol su” demǝkdir. Leys bu sözü belǝ izah etmişdir: “Dǝrinliyi vǝ sahili bilinmǝyǝn dǝniz”. Ancaq Quranda Taha surǝsinin 39 nömrǝli ayǝsindǝ, Musanın anasına uşağı “yemm”ǝ atması vǝhy edildiyi vǝ Musanın içindǝ olduğu sandığın “yemm”dǝn sahilǝ atıldığının açıqca ifadǝ edildiyi nǝzǝrǝ alındıqda, yemm sözünün yuxarıdakı izahı doğru qǝbul edilǝ bilmǝz. Çünkü Musa Nil çayına atılmış vǝ onun sandığı çayın kǝnarına yaxınlaşmışdır.\nBu sözün ǝrǝb dilinǝ Suriya dilindǝn keçdiyi dǝ deyilir.\nBibliyadakı bu sözün ivrit dilindǝn ingilis dilinǝ bǝzǝn “red sea” [qırmızı dǝniz], bǝzǝn isǝ “reed sea” [qamış dǝnizi, qarğı dǝnizi] kimi tǝrcümǝ edilmǝsi dǝ diqqǝti cǝlb etmǝkdǝdir.\nEyni söz Əraf / 136; Taha / 39 (iki dǝfǝ), 78, 97; Qǝsǝs / 7, 40 vǝ Zariyat / 40 nömrǝli ayǝlǝrdǝ dǝ işlǝnmişdir.\nMusanın ailǝsinin vǝ Fironun yaşadığı yerlǝr nǝzǝrǝ alındıqda, Musayla bağlı hissǝlǝrdǝ işlǝdilǝn bǝhr vǝ yemm sözlǝrini “bol su / çay” kimi tǝrcümǝ etmǝk lazım gǝlir. Bu ayǝlǝrǝ baxdıqda, Fironun da dǝnizdǝ / Qırmızı dǝnizdǝ deyil, Musanın çağa olarkǝn atıldığı suda boğulduğu qǝti surǝtdǝ başa düşülmǝkdǝdir.\n[xix] Ayǝdǝki gözǝl söz “Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ Qǝsǝs / 5-6, Maidǝ / 21 vǝ Duxan / 25-28 nömrǝli ayǝlǝrdǝ verilmişdir.\n[xx] Bǝhr sözünün mǝnası belǝdir: “çox miqdarda şirin yaxud duzlu su”. Bu söz, “quru” sözünün ǝks mǝnalısıdır. Bu sözün ǝsli “yarmaq”dır. Qurunu yardığı üçün suya bu ad verilmişdir. Qǝdim ǝrǝb şeirlǝrindǝ dǝ Fǝrat çayından bǝhs edǝrkǝn bǝhr sözü işlǝdilmişdir. Böyük duzlu sulara [dǝnizlǝrǝ] bǝhr deyildiyinǝ daha çox rastlanır.\nYenǝ Musanın ailǝsinin vǝ Fironun yaşadığı şǝhǝr nǝzǝrǝ alındıqda, buradakı bǝhr sözüylǝ Nil çayının ifadǝ edildiyini başa düşmǝk olar.\nBǝhr sözü Musayla ǝlaqǝdar ayǝlǝrdǝ (“Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ: Bǝqǝrǝ / 50, Əraf / 138, Yunus / 90, Taha / 77, Şuǝra / 63 vǝ Duxan / 24) işlǝnmişdir.\n[xxi] Bu hissǝdǝ Musanın ǝsasının nǝ olduğu açıqca izah edilmişdir. 107 nömrǝli qeyddǝ dǝ izah edildiyi kimi, ǝl ağacına ǝsa deyilmǝsinin sǝbǝbi “barmaqların ǝl ağacını möhkǝm tutması, onun üstündǝ toplaşmasıdır”. Burada möhkǝm tutulan şeylǝrin nǝlǝrdǝn ibarǝt olduğu uzun-uzadı izah edilmişdir. “Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ Bǝqǝrǝ / 63, 93; Əraf / 145, 171; Mǝryǝm / 12 nömrǝli ayǝlǝrdǝn dǝ açıqca aydın olur ki, “möhkǝm tutulan” şey kitab / ilahi vǝhydir.\n[xxii] Ayǝnin orjinalındakı sözlǝrin “hǝqiqi” mǝnası belǝdir: “Bir buzov; böyürtüsü [cazibǝdar, aldadıcı sǝsi] olan bir cǝsǝd hazırlamışdılar.” Biz mealda mǝcazi mǝnalarını tǝqdim etdik. Burada izah edilǝn mǝsǝlǝ, İsrail oğullarının qızılın cazibǝsinǝ qapılaraq, qızılı özlǝrinǝ mǝbud etmǝsidir. Bunu Taha vǝ Bǝqǝrǝ surǝlǝrindǝ dǝ görǝcǝyik. “Tǝbyinül-Quran”da bu barǝdǝ ǝtraflı mǝlumat verilmişdir.\n[xxiii] Müzzǝmmil surǝsinin 20-ci ayǝsindǝ (Nǝcm 13) rast gǝlsǝ dǝ, nazil olma ardıcıllığına görǝ Quranda zǝkat sözü ilk dǝfǝ burada işlǝnmişdir. Bu sǝbǝbdǝn, zǝkat barǝsindǝ qısa mǝlumat vermǝyi mǝqsǝdǝuyğun gördük. Zǝkat sözü “tǝmizlik, artıb çoxalmaq, bolluq vǝ tǝrif” mǝnalarına gǝlir. Quranda bu sözün fel forması bu mǝnaların hamısında işlǝdilmişdir. Əz-zǝkat forması malın tǝmizlǝnmǝsinǝ, malın içindǝn yoxsullara, kimsǝsizlǝrǝ vǝ digǝr haq sahiblǝrinǝ mǝxsus olan haqların çıxarılıb özlǝrinǝ verilmǝsinǝ deyilir. Yǝni: “Mömünlǝrin dövlǝtindǝ, dövlǝtin var olması, varlığını davam etdirmǝsi, sǝlatın yerinǝ yetirilmǝsi (maddi vǝ mǝnǝvi dǝstǝyin, ǝmin-amanlığın tǝmin edilmǝsi) mǝqsǝdiylǝ mömünlǝrin iman borcu, bǝndǝlik vǝzifǝsi olaraq verdiyi vergiyǝ” deyilir. Biz bu gün buna qısaca “vergi” deyirik. Ancaq bu vergi, sǝdǝqǝ kimi adi bir vergi deyil, islami çǝrçivǝdǝ müǝyyǝn edilǝn, verilǝn vǝ xǝrclǝnǝn bir vergidir. Qurana görǝ, vergi vermǝyin vaxtı, qazancın ǝldǝ edildiyi andır.\n[xxiv] Daha ǝvvǝlki ayǝlǝrdǝ gördük ki, ǝsa ǝslindǝ “Musanın bilik vǝ tǝcrübǝlǝridir”. Burada isǝ Musanın öz bilik vǝ tǝcrübǝsini işlǝtdiyi “daş” ifadǝsinǝ nǝzǝr yetirǝk. Bildiyimiz kimi “daş” sǝrtliyin, qatılığın simvoludur. Rǝbbimiz, İsrail oğullarının qǝlblǝrinin daş kimi, hǝtta daha da qatı olduğunu bildirmişdir. Yǝni burada daş sözüylǝ ǝslindǝ “daşürǝkli İsrail oğulları” nǝzǝrdǝ tutulmuşdur. Bu mǝsǝlǝni “Rǝsmi Müshǝf”ǝ görǝ Bǝqǝrǝ surǝsinin 74 nömrǝli ayǝsindǝ görürük.\n[xxv] Zǝrb sözünün “hǝqiqi” mǝnası “bir şeyin üstündǝ bir şey ǝmǝlǝ gǝtirmǝk” demǝkdir. Bu mǝna ǝsas qǝbul edilǝrǝk, zǝrb sözü “vurmaq, çırpmaq, yarmaq, sıxışdırmaq, yola çıxmaq, qǝlbin atması, nǝbzin vurması, misal çǝkmǝk” vǝ sair kimi yüzlǝrlǝ mǝnada işlǝdilmişdir. “Tǝbyinül-Quran”da Sad surǝsindǝ Əyyub peyğǝmbǝrdǝn danışılan hissǝdǝ bu barǝdǝ ǝtraflı mǝlumat verilmişdir. Bu söz burada hǝqiqi mǝnasında, yǝni “bir şeyin üstündǝ bir şey ǝmǝlǝ gǝtirmǝk” mǝnasında işlǝdilmişdir.\n[xxvi] Bu ayǝdǝki eyn sözünǝ qǝdim lüğǝtlǝrdǝ “görmǝk, göz, günǝş, çeşmǝ, yağış, mal, qızıl, insan, hǝyat, camaat, ölkǝ xalqı” kimi yüzdǝn çox mǝna verilmişdir. Ancaq bu söz nǝdǝnsǝ hǝmişǝ “çeşmǝ” kimi tǝrcümǝ edilmişdir. Halbuki, Musa peyğǝmbǝrdǝn bǝhs edilǝn hissǝdǝ eyn sözünün “camaat, ölkǝ xalqı” mǝnasına üstünlük vermǝk lazım idi. Bu sözü belǝ başa düşmǝk lazım gǝldiyini Rǝbbimiz, ayǝnin ǝvvǝlindǝ “Vǝ Biz onları, hǝr birinǝ on iki nǝvǝdǝn birinin başçılıq etdiyi qǝbilǝlǝrǝ böldük” ifadǝsiylǝ bizǝ göstǝrmişdir.\nEyni şeyi Maidǝ surǝsinin 12 nömrǝli ayǝsindǝ dǝ görürük.\nİsrail oğullarının on iki grupa / qǝbilǝyǝ bölünmǝsi vǝ hǝr birinǝ bir nǝfǝrin başçılıq etmǝsini Bibliya da (Saylar Kitabı, 1-ci bab, 1-16-cı cümlǝlǝr) tǝsdiqlǝmǝkdǝdir.\nBu ayǝdǝki “Biliklǝrini o daş qǝlbli qövmünǝ tǝtbiq et” cümlǝsinin dǝ üstündǝ dayanmaq lazımdır. Müxtǝlif ayǝlǝrdǝki “vǝ qövmü Musadan su istǝrkǝn”, “xalqlardan hǝr biri haradan su götürǝcǝyini yaxşıca öyrǝndi”, “vǝ bir zamanlar Musa, öz qövmü üçün su istǝdikdǝ” ifadǝlǝrindǝn dǝ açıq-aşkar başa düşüldüyü kimi, Musanın qövmü sudan ǝziyyǝt çǝkmiş, su üzündǝn onların arasında problemlǝr olmuşdu. O zaman Rǝbbimiz Musaya biliklǝrindǝn / tǝcrübǝsindǝn istifadǝ etmǝyi vǝhy etmişdir.\nSu qıtlığının nǝlǝrǝ sǝbǝb ola bilǝcǝyini Musa ondan ǝvvǝl Misirdǝn qaçaraq Mǝdyǝnǝ gedǝrkǝn, Mǝdyǝn suyunun başında tǝcrübǝdǝn keçirmişdi. Bu mövzu “Rǝsmi Müshaf”a görǝ Qǝsǝs surǝsinin 23-25 nömrǝli ayǝlǝrindǝ (Nǝcm 150) ǝtraflı izah edilmişdir.\nBuradan başa düşülür ki, Musa, bu qeder xalqın birgǝ yaşamasının problemlǝrǝ sǝbǝb olacağını düşünǝrǝk, İsrail oğullarını on iki yere bölmüş, on iki cǝmiyyǝt halına gǝtirmişdir. Susuzluq problemini dǝ bu şǝkildǝ hǝll etmişdir. Bilindiyi kimi, yaşayış mǝntǝqǝlǝri hǝmişǝ su başında, çay kǝnarında salınır.\n[xxvii] Ayǝnin orjinalındakı hut, hitan sözü klassik mǝnada “balıq” kimi başa düşülür. Doymaq hissinǝ malik olmadığına vǝ hǝddǝn artıq yeyǝrǝk çatladığına görǝ, balığa hut deyilmişdir. Burada hut sözüylǝ nǝzǝrdǝ tutulan mǝna, “doymaq bilmǝmǝk, tǝtmin olmamaq sǝbǝbindǝn meydana gǝlǝn darlıq” demǝkdir. “Tǝbyinül-Quran”da bu barǝdǝ ǝtraflı mǝlumat verilmişdir.\n[xxviii] Quranda sǝlat saxlamaqla [iqamǝ etmǝklǝ] bağlı ǝmr vǝ xǝbǝr cümlǝlǝri, ümumiyyǝtlǝ belǝ tǝrcümǝ edilmişdir: “namazı düzgün qılın, namazı lazımınca qılın”. Sözlǝrin mǝnalarına görǝ apardığımız tǝhlil isǝ göstǝrir ki, bu tǝrcümǝlǝr ǝslindǝ cümlǝnin mǝnasını tam ǝks etdirmir, hǝtta yanlış ǝks etdirir.\nİqam sözü “oturmaq” felinin ǝks mǝnalısı olan qıyam sözünün ef’al babında mǝsdǝr formasıdır. Lüğǝtlǝrdǝ sözün bu formasının mǝnası belǝ göstǝrilmişdir: “ayağa qaldırmaq, ayaq üstünǝ qoymaq, ayaq üstündǝ saxlamaq”.\nBu mǝnalar nǝzǝrǝ alındıqda, iqamis-sǝlat tamamlamasının mǝnası belǝ olmalıdır: “zehni vǝ maddi yardım vǝ dǝstǝklǝ problemlǝrin hǝll edilmǝsi işlǝrini yerinǝ yetirmǝk vǝ bu işlǝri davam etdirmǝk, yǝni bu işlǝri ayaq üstündǝ saxlamaq, bu işlǝri yerinǝ yetirmǝk mǝqsǝdiylǝ tǝşkilatlanmaq”. Daha da konkretlǝşdirmǝk lazım gǝlǝrsǝ, sǝlatı saxlamaq bu mǝnaları verir: a) zehni baxımdan fǝaliyyǝt göstǝrmǝk üçün tǝlim-tǝrbiyǝ mǝkanları olan mǝktǝblǝrin, müxtǝlif kursların, tǝhsil mǝrkǝzlǝrinin açılması vǝ onlara dǝstǝk verilmǝsi; b) maliyyǝ baxımından, iş yerlǝrinin açılması, sosial tǝminat sistemlǝrinin qurulması, yoxsullara vǝ yetimlǝrǝ yardım etmǝk, subay vǝ dulları evlǝndirmǝk kimi işlǝrin görülmǝsi mǝqsǝdiylǝ müvafiq qurumların tǝşkil edilmǝsi vǝ onlara dǝstǝk verilmǝsi. “Tǝbyinül-Quran”da bu barǝdǝ ǝtraflı mǝlumat verilmişdir.\n[xxix] Bax: 333 nömrǝli qeyd.\n[vii] Mǝscid; “sǝcǝdǝ, yǝscüdü” felinin mimli mǝsdǝri [yer adı] olub, “sǝcdǝ edilǝn / etdirilǝn yer” mǝnasına gǝlir. Bunun, bu gün qılınan namazlardakı sǝcdǝ yeri ilǝ bir ǝlaqǝsi yoxdur. Bu söz\n, “başqa cür düşünǝn vǝ hǝrǝkǝt edǝn kǝslǝrin inandırıldıqları, hǝqiqǝtǝ boyun ǝydirildiklǝri yer, bu kǝslǝrin tǝslim olaraq hǝqiqǝtǝ boyun ǝydiklǝri yer”, xülasǝ “tǝlim-tǝrbiyǝ yeri, başa salma” yeri mǝnasına gǝlir.


Azərbaycanda 50 nəfəri belə aldatdılar » www.tezadlar.az\nAzərbaycanda 50 nəfəri belə aldatdılar\nBu səbəbdən “Qafqazinfo”ya müraciət edən sakinlər əmək sığortası üçün şirkətə qabaqcadan pul ödədiklərini, ancaq bir neçə saat gözləsələr də, şirkətdən bir xəbər çıxmadığını söyləyib: “İnternetdə iş elanları olan müxtəlif saytlarda “Guess” ayaqqabı fabrikinə işçi tələb olduğu barədə elan yerləşdirilib. Elanda aylıq əmək haqqı 500 manat göstərilmişdi. Sadəcə olaraq biz əmək sığortası üçün bankomat vasitəsilə 30 manat ödəməli idik. Qeyd olunan nömrələrə əlaqə saxladığımız zaman çek və kodu istədilər, biz də vatsap vasitəsilə göndərdik. Daha sonra da dönə-dönə tapşırdılar ki, səhər saat 08:30-da Koroğlu metrosunun qarşısında olaq. Fabrikin avtobusu bizi oraya aparacaq”.\n“Biz də nə deyiblərsə, onu etmişik. Səhər saat 7-dən burada gözləyənlər var. Qadınlı-kişili 50-yə yaxın adam var idi. Çoxu gözləməkdən bezib getdi”.\n“Yevlaxdan, Bərdədən, Hacıqabuldan, bir sözlə, ölkənin hər yerindən iş üçün gələnlər var. Bakıdan olan azdır. Biz istəyirdik birlikdə harasa gedib şikayət edək, ancaq polis bölgələrə göndərir. Bu səbəbdən də mediaya müraciət etmək qərarına gəldik. Biz aldadılmışıq, başqaları aldadılmasın. Bu qədər insanı dolamaq olmaz”.\nÖzünü ayaqqabı fabrikinin rəsmisi kimi tanıdan şəxsin vatsap profilində isə məşhur geyim markası “Guess”in mağazalarından birinin fotosu yerləşdirilib.


Payız semestrinin imtahan sessiyası-bilik yeganə meyardır » Aztehsil.com\nAzərbaycan Respublikasının Təhsil naziri cənab Mikayıl Cabbarovun "İmtahan sessiyasının təşkili və keçirilməsi barədə” imzaladığı müvafiq əmrə uyğun olaraq Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində (ADPU) də 2016-2017-ci tədris ilinin payız semestrinin imtahan sessiyası keçirilir. Yanvar ayının 5-dən başlayan imtahan sessiyasının mövcud qaydalara uyğun təşkil edilməsi, tələbələrin biliyinin qiymətləndirilməsində şəffaflığın və obyektivliyin təmin olunması, imtahan sessiyasının mövcud normativ sənədlər əsasında keçirilməsi, daxil olan hər bir şikayətin qısa müddətdə çevik şəkildə araşdırılıb lazımi ölçü götürülməsi üçün bütün zəruri tədbirlər həyata keçirilir. Eyni zamanda imtahan prosesini tələbələrin valideyinlərinin, ictimaiyyət nümayəndələrinin, qeyri-hökumət təşkilatlarının təmsilçilərinin, kütləvi informasiya vasitələri nümayəndələrinin izləmələri üçün lazımi şərait yaradılıb. Biz də yanvar ayının 11-də imtahanlar keçirilən zallarda, Kompüter Mərkəzində, eləcə də İmtahan qərargahında və Apelyasiya Komissiyasında olaraq imtahan prosesinin gedişi və daxil olan müraciətlərlə maraqlandıq.\nQeyd edək ki, imtahanlar hər gün vaxtında başlayır, imtahan prosesi yaxşı təşkil edilib. İmtahan prosesində nizam-imtizam, səliqə-sahman, şəffaflıq təmin edilib. İmtahan prosesinə heç bir kənar müdaxilə yoxdur, tələbələrə biliklərini nümayiş etdirmək üçün bütün şərait yaradılıb. Tələbələr onlar üçün yaradılmış şəraitdən istifadə edərək sərbəst və rahat şəkildə imtahan verirlər.\nMəlumat üçün bildirək ki, gün ərzində 1800 nəfər tələbə yazılı qaydada, 1200 nəfər tələbə isə VTS-TEST sistemi üzrə Kompüter Mərkəzində imtahan verirlər.\nİmtahan qərargahının rəhbəri, dosent Nailə Hüseynovanın verdiyi məlumata görə, bugünədək 58 nəfər tələbə qərargaha müraciət edib. Bu müraciətlərin 52-si yazılı qaydada verilən imtahanlardan, 6-sı isə test üsulu ilə verilən imtahanlardan olub. Müraciətlər çevik şəkildə və diqqətlə araşdırılıb. Yazılı qaydada verilən imtahanlarla bağlı edilən 52 müraciətin 7-si tələbələrin xeyrinə həll edilib, müraciət edən digər tələbələrin isə imtahan zamanı davranış qaydalarına əməl etmədiklərinə, üzərlərində mobil telefon və ya digər köməkçi vasitələr aşkar olunduğuna görə onlar imtahandan kənarlaşdırılaraq protokollaşdırılıb və imtahan cavabları ləğv edilib.\nTest üsulu ilə verilən imtahanlarla bağlı edilən 6 müraciət tələbələrin xeyrinə həll edilib. ADPU-nun Ağcabədi Filialından edilən 1 müraciətin isə bu gün araşdırılması nəzərdə tutulur. Apelyasiya Komissiyasının sədri, dosent İradə Qasımovanın və sədr müavini, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Vurğun Məmmədovun verdikləri məlumata görə, bugünədək komissiyaya yazılı qaydada verilən imtahanlarla bağlı 25 müraciət daxil olub.\nDaxil olan müraciətlərdən 8-i tələbələrin xeyrinə həll edilib, 7-si hazırda araşdırılır, digər müraciət edən tələbələr isə öz imtahan nəticələri ilə razılaşıblar. Test üsulu ilə verilən imtahanlarla bağlı isə 26 müraciət daxil olub. Müvafiq araşdırmalar nəticəsində həmin müraciətlərin 4-ü tələbələrin xeyrinə həll edilib, digər müraciət edən tələbələr isə öz imtahan nəticələri ilə razılaşıblar. Qeyd edək ki, imtahan zamanı qarşıya çıxan çətinliklərin həlli üçün lazımi addımlar atılır. Tələbələrin biliyinin qiymətləndirilməsi zamanı da şəffaflıq və obyektivlik təmin edilir, tələbələr imtahanda göstərdikləri nəticələrə görə qiymətləndirilirlər. Bütün imtahanların nəticələri günün sonunda ADPU-nun İnternet saytına yerləşdirilir.\nADPU-nun rektoru, professor Cəfər Cəfərov hər gün bir neçə dəfə auditoriyalarda olaraq imtahan prosesini müşahidə edir. İmtahanların çevik, şəffaf və obyektiv keçirilməsi rektorun diqqət mərkəzindədir.


Soruşan olarsa xəyal xurarkən öldü deyərsiz » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nTarix: 11-02-2016, 11:15\nSəs ver: Mən səni....başqaları ilə gülüdüyün şəkillərində belə sevdim ADAM..! Heç bir dil həsrəti izah edəcək qədər güclü deyil. İnsan buna görə də darıxdıqca səssizləşir.....\n-Bəs yanaqlarından niyə yaş axır?\nSemiş olmamnan deyil, hələdə sevirəm olmamdan.\nMahnılar olmasaydı unudardıq bəlkədə...... O qədər professionalcasına oynayıram ki, heç kim fərqinnə varmır təkliyimi....... Səni içimdə yaşatmaq üçün nələri öldürdüm bir bilsən...! Canımın içi desə mənə, canımın ağrısını unudaram, xəbəri yoxdur....\nQal desəm QaL\nGet desəm GetMə... Şair demiş gedən itirəndir! Şair, düşündünmü? bəs qalan nə vəziyyətdədir?!\nYağışda gəzməyi həmişə sevmişdim, kimsə ağladığımı görmür deyə.....\nGözəl gözləri var idi, amma sevildiyini görmürdü.... Havalar sərin, mövzular dərin, ən sevdiyim yerin, MaVi rəngi gözlərin... Dj_Vampir


06:28 06 Avqust 2021\nAzərbaycan hər zaman xarici ölkələrlə, beynəlxalq və regional təşkilatlarla bərabərhüquqlu tərəfdaşlığa əsaslanan münasibətlərin inkişafında maraqlı olub. Təbii ki, ölkəmizin Avropa İttifaqı ilə münasibətləri də bu prinsip əsasında inkişaf etməkdədir. Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişelin iyulun 18-də ölkəmizə səfərini də ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafı istiqamətində atılan mühüm addım kimi dəyərləndirmək olar.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər Milli Məclis sədrinin müavini, Gənclər və idman komitəsinin sədri Adil Əliyevin “Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətləri: yeni reallıqların doğurduğu əməkdaşlıq imkanları” sərlövhəli məqaləsində yer alıb.\n“Prezident Mişelin Azərbaycana səfəri bizim tərəfdaşlığımızın yaxşı göstəricisidir. Avropa İttifaqı bizim üçün yaxın tərəfdaşdır. Biz uzun illərdir müxtəlif sahələrdə işləyirik. Gündəlik çox genişdir və bizim güclü siyasi təmaslarımız, əlbəttə ki, əməkdaşlığımızın şaxələndirilməsi üçün çox yaxşı təməl yaradır”. Prezident İlham Əliyevin Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel ilə iyulun 18-də keçirdiyi birgə mətbuat konfransında səsləndirdiyi bu fikirlər tərəflər arasındakı əməkdaşlığın dünənini, bu gününü və gələcəyini aydın şəkildə izah edir.\nƏlbəttə ki, yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər, keçirilən görüşlər, aparılan danışıqlar, imzalanan sənədlər ikitərəfli əməkdaşlığın formalaşmasında və inkişafında mühüm rol oynayıb. Bu günə kimi tərəflər arasında imzalanan Tərəfdaşlıq və Əməkdaşlıq, Viza Sadələşdirilməsi və Readmissiya sazişləri, Cənub Qaz Dəhlizi üzrə Birgə Bəyannamə, Avropa Qonşuluq Siyasəti çərçivəsində Fəaliyyət Planı, Enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq üzrə Anlaşma Memorandumu və bu kimi digər mühüm sənədlər çoxşaxəli əməkdaşlığın əsaslarını müəyyənləşdirib. Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında 2018-ci il iyulun 11-də “Tərəfdaşlıq prioritetləri” sənədinin paraflanması isə tərəflərin qarşılıqlı hörmətə, bərabər səviyyəli əməkdaşlığa əsaslanan əməkdaşlığın inkişafında maraqlı olduqlarını əyani şəkildə nümayiş etdirmiş oldu. Həmin sənəddə yer alan ən mühüm məqamlardan biri isə tərəflərin ölkələrin ərazi bütövlüyü, müstəqilliyi və suverenliyi ilə yanaşı, dövlətlərin beynəlxalq sərhədlərin toxunulmazlığının dəstəklənməsinə sadiqliyinin ifadə olunması idi. Hazırda isə Azərbaycan ilə İttifaq arasında yeni sazişin imzalanması ilə bağlı danışıqlar davam etdirilir. Əminəm ki, hazırlanan yeni saziş əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyması üçün önəmli sənəd olacaq.\nQalib ölkə və etibarlı tərəfdaş olan Azərbaycan\nilə tərəfdaşlığa artan maraq\nLakin Ermənistan tərəfindən səsləndirilən fikirlər bu ölkənin sülh tərəfdarı olmadığından xəbər verir. Anlamırlar ki, Ermənistan nə qədər tez öz çirkin niyyətindən əl çəkib Azərbaycanın təklif etdiyi regional əməkdaşlıqdan faydalansa, bir o qədər tez bir zamanda bu acınacaqlı vəziyyətdən qurtulacaq.


2 ildən sonra 11-ci sinif üzrə buraxılış imtahanı fərqli olacaq - RƏSMİ\n2 ildən sonra 11-ci sinif üzrə buraxılış imtahanı fərqli olacaq - RƏSMİ\nDövlət İmtahan Mərkəzinin Direktorlar Şurasının sədri Məleykə Abbaszadə deyib ki, yenilik bu il 9-cu sinif üzrə buraxılış imtahanlarına aiddir. Kolleclərə qəbul buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında aparıldığından 9 illik təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul qaydalarında da dəyişiklik edilib. Dəyişikliyin səbəbini açıqlayan M. Abbaszadə vurğulayıb ki, 9 il əvvəl ümumi təhsil müəssisələrində yeni tədris proqramları – kurrikulum tətbiq olunmağa başlayıb, həmin proqramlar əsasında təhsil alan şagirdlər bu il 9-cu sinfi bitirərək buraxılış imtahanı verəcəklər: “Təbii ki, onların biliyinin qiymətləndirilməsi də müvafiq qaydada aparılmalıdır. İmtahan ana dili və riyaziyyat fənləri üzrə 2 mərhələdə keçirilir və şagirdlərin biliyi 100 ballıq şkala ilə qiymətləndirilir. Abituriyentlər bu imtahandan topladıqları ballara uyğun kolleclərə qəbul olmaq üçün müsabiqədə iştirak edəcəklər. Bu barədə tədris ilinin əvvəlindən – sentyabr-oktyabr aylarından ictimaiyyətə məlumat veririk. Gəncədə, Şirvanda, Şəkidə, Naxçıvanda, Lənkəranda, Ağcabədidə, Göyçayda, Xaçmazda və Bakıda bütün təhsil ictimaiyyətinin iştirakı ilə yeni qaydalara dair seminarlar keçirilib. V-IX siniflər üzrə bilik və bacarıqlar yoxlanılacaq alt standartlar, proqramlar, test tapşırığı nümunələri, qiymətləndirmə meyarları, cavab vərəqi nümunələri “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışında çap edilib. Ümumi orta təhsil bazasında yeni təhsil proqramları (kurrikulumları) üzrə buraxılış imtahanlarına hazırlaşanlar üçün Azərbaycan dili və riyaziyyat fənləri üzrə test tapşırığı nümunələri “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışları olan V-IX siniflər üzrə test kitablarında nəşr edilib”.\nMəqalədə : 2 ildən sonra 11-ci sinif üzrə buraxılış imtahanı fərqli olacaq - RƏSMİ


Hacıqabulda qeza: ata ve oğul xesaret alıb – YENİLƏNİB - Azadliq Xeber\nHacıqabulda qeza: ata ve oğul xesaret alıb – YENİLƏNİB\nHacıqabulda qəza: ata və oğul xəsarət alıb - YENİLƏNİB\n08.11.2015 / 22:18 xeber –\nHacıqabulda baş verən yol qəzasında ata və azyaşlı oğulu xəsarət alıb.\nAPA-nın Mil-Muğan bürosunun məlumatına görə, hadisə Bakı-Qazax yolunun 117-ci kilometrliyində, Hacıqabul şəhəri ərazisində baş verib.\nGöyçay rayonu Çayarxı kənd sakini, 1971-ci il təvəllüdlü Məmmədov Pərviz Ağasəf oğlunun idarə etdiyi VAZ-2107 markalı 10 HN 810 dövlət nömrə nişanlı avtomobil “PRADO” markalı avtomobillə toqquşub.\nQəza nəticəsində sürücü çanaq sümüyünün sınığı, döş qəfəsinin əzilməsi diaqnozu ilə Şirvan şəhər xəstəxanasının travmatologiya şöbəsinə yerləşdirilib.\nSürücünün oğlu 2001-ci il təvəllüdlü Ağasəf Məmmədova xəstəxanada ambulator yardım edilib.\nFaktla bağlı Baş Dövlət Yol Polisi araşdırma aparır.\nHacıqabulda baş verən yol qəzasında xəsarət alanların kimliyi məlum olub.\nAPA-nın Mil-Muğan bürosunun məlumatına görə, hadisə bu gün saat 13.45 radələrində Bakı-Qazax yolunun 115-ci kilometrliyində, Hacıqabul şəhəri ərazisində qeydə alınıb.\nİmişli şəhər sakini Qarayev Azər Ramin oğlu idarə etdiyi “Mercedes” markalı 30 BF 223 dövlət nömrə nişanlı avtomobil yoldan çıxararaq aşıb.\nQəza nəticəsində bir ailənin 3 üzvü – İmişli rayonunun Mirili kənd sakinləri, 1964-cü il təvəllüdlü Əhmədova Yeganə İsmi qızı qapalı kəllə-beyin travması diaqnozu ilə reanimasiya, onun həyat yoldaşı, 1961-ci il təvəllüdlü Əhmədov Raqub Əhməd oğlu isə travmatologiya şöbəsinə yerləşdirilib. Ailənin daha bir ailə üzvünə isə ambulator yardım göstərilib. Sürücü xəsarət almayıb.\nHacıqabulda baş verən yol qəzasında bir ailənin 3 üzvü yaralanıb.\nİmişli rayon sakininin idarə etdiyi “Mercedes” markalı avtomobili yoldan çıxararaq aşıb.\nQəza nəticəsində bir ailənin 3 üzvü xəsarət alıb. Onlar Şirvan şəhər xəstəxanasına yerləşdiriliblər.\nata oğul qeza qəza yol qeza hadisesi


Eldənizin 45-i də çıxdı. Nə olsun? - modern.az\n5 Avqust 2019, 10:10 | MEDİA\nEldənizin 45-i də çıxdı. Nə olsun?\nBilənlər yazımın adındakı analogiyanı həmən tutdular. Amma ağızlarını da büzdülər ki, “bəs bu sərlövhə indi heç yerinə düşmədi. Eldənizin 40 yaşına yazdığın “Eldəniz Elgünün 40-ı çıxdı” təbrikində, təkcə adla hardasa intriqa, maraq, həyəcan, təəssüf, onu istəməyənlər üçün bir məmnunluq hissi yarada bilmişdin. Amma 45 yaş nə yaşdır ki, hələ bir onu sərlövhəyə çıxarıb, üstəlik yazı da həsr edəsən. Ümumi götürəndə yubiley məqalələri 50 yaşdan sonra yazılmalıdır. 40, 45 nə vaxtdan belə böyük yaş oldu ki? Modern.az-ın təbirincə “Eldəniz Elgün üçün özəl gün” yazsaydın yenə başa düşərdik”.\nƏslində düz deyirsiniz. İkincisi də ki, yubiley məqalələrində nə maraqlı şey ola bilər ki, hələ bir onu oxuyasan da... Tərif, yalnız tərif. Atam Qabil demişkən “yubiley yazıları yubiley banketində əlində piyalə dediyin təbrik sağlığına oxşayır”.\nBəs bütün bunları bilə-bilə məni nə məcbur etdi ki, bu yazını qələmə alım? Dostluq münasibətlərimi? Ola bilər. Bəlkə də Eldənizin 45 yaşı içimdə yığılıb qalan bəzi məsələləri ictimailəşdirmək üçün mənə bir bəhanə verdi. Bundan yararlanmamaq isə...\nEldənizin 40-ına həsr etdiyim məqalədə 21 illik jurnalist həyatındakı olaylardan bəhs etmişdim. Bəs 40-dan 45-ə qədər son beş ildə hansı hadisələr baş verib ki? Bütün bunlar da olsun üç-dörd cümlə: ANS-də işləyirdi. “Beş barmaq” kimi verilişin müəllifi, “Nəzər nöqtəsi”nin isə aparıcısı oldu. ANS bağlanandan sonra “10may.az” saytı açdı. Daha sonra “Space”də, indi isə Real TV-də işləyir. Şəxsi həyatda isə yaddaqalan iki hadisə baş verib. Biri sevincli, biri isə qəmli. Qızı Aysunun Türkiyədə ali məktəbə daxil olmasına sevindik, atası Mayılın vəfatına isə kədərləndik. Vəssalam. Bu qədər.\nYox. Elə bilməyin ki, bu məqamda təbriklərimi çatdırıb, yazımın nöqtəsini qoyacağam. Baş verənlər çoxdur. Və bunlar Eldənizi qurd kimi içindən yeyir. Zahirən arıq, türk dilində ifadə etsək “cücə” olması bu qurdların fəaliyyətinin nəticəsi deyil. Çingiz Aytmatovun manqurtlarına daha çox bənzəyir Eldənizi yeyən qurdlar. Və bu qurdlar təkcə jurnalistikada deyil. Ürəyinizi çox çəkməyim. Son beş ildə nəzərimi çəkənlərdən yazım və siz də xali olun. Amma oxuyandan sonra deməyin ki, bunu bilirdik – Amerika-zad açmamısan. Bilirsinizsə lap yaxşı. Amma gərək yazmaqda məni qabaqlayaydınız.\nYazılarımda müqayisələrdən çox istifadə edirəm. Haşiyələr də ki, öz yerində. Burda da lap yerinə düşər.\nAzTV-yə işə düzələndə ona rəhbərlik etmiş sədrləri hər gün xatırlayırdılar. Onlar haqqında lətifəyə dönmüş əhvalatlar dilə gəlirdi. Bir nəfərin uzun sədrlik dövründən bir məsəl də tez-tez xatırlanırdı: “Na ekran – çerez divan”. Rus dilini bilməyənlər üçün tərcümə yox, izah edim. Kim televiziya ekranına çıxmaq istəyirdisə sədrin divanında “sınaqdan keçməliymiş”. Əlbəttə ki, söhbət gözəl, bacarıqlı, savadlı, bilikli, amma arxası olmayan, yeni, gözəl həyata can atan, bu yolda hər şeyə hazır olan bəzi qadın aparıcılardan, gözəl səsi olan bəzi qadın müğənnilərdən gedir. Məni böhtanda, şər atmaqda suçlaya bilərsiniz. Düz də edərsiniz. Axı bu heç hiss olunmurdu. Çünki ekrana divandan keçən yolda əsas meyar gözəllik, fiquranın qəşəngliyi, tərbiyənin yuxarı-aşağı olması yox, əsas istedad idi. Elə təsəvvür etməyin ki, sədrin qəbul otağında növbə dayanmışdı. O da televiziyaya yox, hərəmxanaya rəhbərlik edirmiş. Əsla. Sədr də bilirdi ki, kimə göz qoyurdu. Əvvəlcə həmin adamı adi işçi kimi ştata salırdı, qocamanlara tapşırırdı ki, onunla məşğul olub peşəkar etsinlər, sonra tez-tez otağına çağırırdı. Ezamiyyətlər olanda nümayəndə heyətinə salırdı. Efirə çıxaracağı barədə fikirlər səsləndirirdi. Bu təkliflərə şirniklənib divana uzananlar da olurdu, stolun üstündəki papkanı götürüb sədrin başına çırpan da. Sözümün canı budur ki, təklif söz sahibindən gəlirdi. Azərbaycanda televiziya bir dənəydi. Müasir dövrdə isə televiziyaların sayı çox...\nHAŞİYƏ: Cavan qız jurnalist olmaq arzusuyla yanır. Daha dəqiq desək efirdə görsənmək istəyir. Gəlir işə düzəlməyə. Dialoq isə təqribən belə olur.\n- Texnikumu bitirmişəm.\n- Lülə kababın hazırlanması texnologiyası.\n- Efirə çıxmaq istəyirəm.\n- Efirə çıxmaq belə asandırmı?\n- Öyrənərəm də... Hal-hazırda yaxşı mikrofon tuta bilirəm. Siz nə desəniz o olacaq. Hər tapşırığınıza hazıram.\n- Yaxşı. Bir ay sınaq müddətinə götürürəm səni. Görüm özünü necə aparacaqsan. Yaxşı aparsan ştatdasan. Pis aparsan... Görürsən də qapıdakı növbəni. (SON)\n...Jurnalistika fakültəsini bitirənlər isə az. Məzunlardan isə bu yolu davam etdirənlər daha az. Savadsızlar, heç nədən başı çıxmayanlar, qısayubkalı qızlar, qulağısırğalı, əzilib büzülə-büzülə danışan oğlanlar meydan sulayır.\nHAŞİYƏ: 2019-cu il. Baş redaktor sınaq müddətinə götürülən müxbirlərdən birinə tapşırıq verir:\n- Sabah efirə “91-lər”dən süjet getməlidir. Hazırlayın!\n- Başüstə, – deyib gənc otaqdan çıxır. Bir az keçməmiş qayıdır.\n- Nə sözün var?\n- İnternetdən baxdım. 91 nəfərdirlər. Onların ikisindən müsahibə almaq istərdim. Süjetin yaxşı çıxması üçün.\n- Ziya Bünyadovdan. Bir də Həsən Mirzəyevdən... (SON)\nHAŞİYƏ: “Bizim Cəbiş müəllim” filminin qəhrəmanı, xalq artisti Süleyman Ələsgərov barədə verilişə baxıram. Onun adını çəkəndə, kadrlarda bəstəkar, xalq artisti Süleyman Ələsgərovun şəklini göstərirlər... (SON)\nYox. Elə bilməyin ki, jurnalistika fakültəsi deyəndə təkcə BDU nəzərdə tutulur. O qədər özəl universitet var ki, diplomlu jurnalist yetişdirir. Çoxuna adamın heç jurnalist deməyə dili də gəlmir.\nHAŞİYƏ: Özəl universitetlərdən birinin axırıncı kurs tələbələri dövlət qəzetlərindən birinə təcrübəyə gəliblər. Özlərinin arzusuna, maraq dairəsinə görə onları şöbələr üzrə bölüblər. Mədəniyyət və incəsənət şöbəsinin müdiri soruşur:\n- Mədəniyyətin hansı sahəsinə daha çox maraq göstərirsinizsə ondan da yazın.\n- Müəllim, mən teatrı çox sevirəm, – deyə tələbələrdən biri səslənir.\n- Lap gözəl. Axşam get Akademik Milli Dram Teatrına. Hansı əsər oynanılırsa bax və fikirlərini kağıza köçürt. Yaxşı olsa, qoyarıq səhifəyə.\n- Başüstə, müəllim. Bir sual verə bilərəm?\n- O dediyiniz Akademik teatr harda yerləşir? (SON)\nİndi deyəcəksiniz ki, Mahir düşüb bu cavanların üstünə. Bilir ki, cavab verməyəcəklər, elə hey döşəyir bunlara. Hünəri varsa yaşlılardan, peşəkarlardan da yazsın. Nə deyirəm ki... Yazın deyirsiz, yazım da...\nMətbuatda, televiziyada işləyən peşəkarlar üçün jurnalistika əsas qazanc mənbəyidir. Çörəkləri burdan çıxır. Kimisi yaxşı maaş alır, kimisi reketlik edir. Amma son nəticədə nəsə bir yazı ortaya qoyulur. Ancaq son illər onlar da iki cəbhəyə bölünüblər: Ev, fəxri ad alanlar və almayıb deyinənlər.\nHAŞİYƏ: Şöbə müdiri otağa girir.\n- Filankəs, redaktor dedi ki, filan mövzunu sən işləməlisən.\n- Mən niyə? Evi filankəsə verir, əməkdar jurnalistlik, “Tərəqqi” medalı üçün Prezident Aparatına təqdimatı filankəs üçün yazır, məqalə yazmağa gələndə yadına mən düşürəm? Yazmıram!\n- Axı o bu gün işə gəlməyib? Soyuq dəyib, xəstələnib.\n- Nə oldu? Xruşşovkada yaşayanda heç xəstələnmirdi. Təmirli, kombi işləyən mənzildə ona soyuq dəydi? (SON)\nİndi deyəcəksiniz ki, axı hamı belə “buntar” deyil. Sakitcə başını aşağı salıb, ev, fəxri ad almaq arzusunda olanlar da var axı? Düz deyirsiniz. Yaxşı ki, yadıma saldınız.\nHAŞİYƏ: İki əməkdaş oturub söhbət edir:\n- 300-400 manata dolanmaq olar?\n- Çıx işdən. Get bundan da yaxşı iş tap. Səni məcbur saxlayan var?\n- Vallah bu gün rədd olub gedərəm. Görüm gələn il jurnalistlər üçün tikilən binadan mənzil ala bilirəm? Adıma olan evi, bağı keçirmişəm qızın adına. Ərə gedəndən sonra familiyasını dəyişib. Çətin duyuq düşələr. İndi isə öz evimdə kirayə qalıram – “dokumentalnı-sübutalnı”.\n- Düz deyirsən. Gələn il həm də mətbuatın 145 illiyidir. Mənə ev veriblər birinci binadan. Əməkdar jurnalistlik də alsaydım əla olardı. Ayda 100 manat da puldur da... Ondan sonra rədd olub gedərdim mən də... Bir gün də qalmaram. (SON)\nİndi məni qeyri-səmimilikdə qınayacaqsınız. Deyəcəksiniz ki, axı hamı belə deyil. Təmiz, abırlı, həyasına qısınıb işləyən jurnalistlərimiz də var axı? Hamı işbaz, yağlı əppək, ortada yeyib, qıraqda gəzən deyil. Düz deyirsiniz.\nHAŞİYƏ: İki yaşlı jurnalist söhbət edir:\n- Yadındadır da 90-cı illər?\n- Sinəmizi qabağa verib dövlətçiliyimizi müdafiə edirdik. Bunlar isə söyürdülər.\n- Sən o vaxtdan danışma, indidən danış.\n- Yandırıb-tökmə də məni. Axı nə danışım? Ana müxalifət qəzetlərində işləyənlərdən biri AzTV-nin sədr müavini oldu – bunu deyim? O biri departament sədri qoyuldu – bunu deyim? Çoxuna Əməkdar jurnalist adı, mənzil verdilər...\n- Bunu demə. Yaramın qaysağını qoparma. “Əməkdar jurnalist verdilər” çox yavaş səsləndi. “Əməkdar jurnalist nişanını prezident şəxsən özü təqdim etdi” de.\n- Hələ deputat olanları demirəm.\n- Sən Allah danışma. Vaxtında bilsəydik biz də... (SON)\nBu qədər. Eldəniz Elgünün 45-i də belə çıxdı. 40-dan sonrakı 5 ilinə ekskursum da beləcə başa çatdı. Çox şeyləri unutdum? Bəlkə yazmaq istəmədim? Yox. Haşiyələri artıra da bilərdim. Amma qurd hələ onun içini tam yeyib qurtarmayıb. Üçüncü bina istifadəyə veriləndən sonra hər şey yoluna düşəcək. Xalislər, xaslar yenə də qalıb işləyəcəklər. Onlar haqqında danışanda deyiləcək: “Aldığı mənzil, fəxri ad, medal halalı olsun. Layiqdir. Kim almayıbsa, Allah qismət eləsin”.\nEldənizə gəldikdə isə... Peşman deyil 1991-ci ildə jurnalistikaya gəlməsindən, qaynar hadisələrin tam mərkəzində olmasından. Lap sabah mənzil də alsa, halalı olan fəxri ada, medala layiq görülsə də, heç yana çıxıb gedəsi deyil. Çünki balıq sudan kənarda heç vaxt yaşaya bilməz.\nJurnalist fəaliyyətinə “Hikmət” qəzetindən başlayan, “Ulu Göyçə”, “Belə-belə işlər” qəzetlərində redaktor, şöbə müdirinin müavini işləyən, Azərbaycan Dövlət radiosunda şöbə müdiri, ANS televiziyasında redaktor, layihə rəhbəri, aparıcı, “P.S.” qəzetində baş redaktor, “Space” televiziyasında baş redaktor, direktor, departament rəhbəri, “Unikal” qəzetində baş redaktor, 10may.az saytının təsisçisi və baş direktoru, “Cəmiyyət” qəzetinin baş redaktoru kimi məsul vəzifələrdə çalışan, bu gün isə Real Televiziyasında redaktor, peşəkar telejurnalist kimi gözəl verilişlərə imza atan Eldəniz Elgünü – dostum Eldənizi sonda 45 yaşı münasibətilə təbrik edirəm.\nKoronavirus yayılan ölkələrdə səfirliklərimizin işi davam edir 30 mart 2020, 12:58 Tarixi adlarımızın dəyişdirilməsinə səs verənlər Milli Məclisdə oturub - Musa Qasımlıdan ETİRAZ 30 mart 2020, 12:52 Sabah Bakıda 19 dərəcə isti olacaq 30 mart 2020, 12:51 “Bizim istisna halımız Ermənistanla bağlıdır” - Tahir Mirkişili 30 mart 2020, 12:44 Parlamentin Toponomiya Komissiyasının yeni tərkibi formalaşdı 30 mart 2020, 12:38 Deputatların elektron səsverməsi dekabrın 30-dək qüvvəyə minir 30 mart 2020, 12:35 Koronavirusu yox edən dərman TAPILDI: 7 ölkədə uğurla sınaqdan keçdi 30 mart 2020, 12:33 “Onlayn iclas zamanı internet kəsilsə, necə səs verəcəyik?” - Deputat 30 mart 2020, 12:28 Ermənistanda daha 58 nəfər koronavirusa yoluxub 30 mart 2020, 12:27 Deputatın statusu haqqında qanuna dəyişiklik edildi 30 mart 2020, 12:23 Deputatlar seçicisi olmayan şəxslərin müdafiəsinə qalxa bilməz - Siyavuş Novruzov 30 mart 2020, 12:20 Deputat Operativ qərargaha irad tutdu: “Özləri yaxın oturub bizə deyirlər, məsafə saxlayın” 30 mart 2020, 12:18 Şirkətlər işçiləri ixtisar etməsin - Deputatdan ÇAĞIRIŞ 30 mart 2020, 12:16 Milli Məclisin iclasının onlayn keçirilməsi üçün iş aparılır - Sahibə Qafarova 30 mart 2020, 12:11 Azərbaycanda məhkumların evə buraxılması davam etdirilir - RƏSMİ 30 mart 2020, 12:10 İcbari tibbi sığortanın mərhələli tətbiqi müddəti UZADILDI 30 mart 2020, 12:08 SOCAR-dan benzin AÇIQLMASI 30 mart 2020, 12:07 Koronavirusdan nə qədər insan öləcək? – Dünya alimlərindən BƏDBİN PROQNOZLAR 30 mart 2020, 12:02 Daha bir rayona giriş-çıxış BAĞLANDI 30 mart 2020, 12:01 Evdə qalaq, bostan əkək, ekoloji təmiz məhsul yetişdirək 30 mart 2020, 12:00 Milli Məclisdə TƏKLİF - Kommunal xərclər və kreditlər sıfırlansın! 30 mart 2020, 11:59 65 yaş məhdudiyyəti təqaüdçülərə aid edilməlidir, işləyənlərə yox - Deputatdan ETİRAZ 30 mart 2020, 11:54 Deputat koronavirusla mübarizədə həyatını itirən həkimlərlə bağlı təklif verdi 30 mart 2020, 11:47 Deputatdan təklif: “İki övladı olanlar hərbi xidmətdən azad edilməlidir” 30 mart 2020, 11:41 Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırış iki dəfəyə keçirilsin - Milli Məclisdə təklif 30 mart 2020, 11:35 Sağlamlığın təməl daşları - “Elə bir xəstəm olmayıb ki, bu 4 bitkidən birini yazmayım” - Xalq TƏBABƏTİ 30 mart 2020, 11:34 “Biz üç virusa qarşı mübarizə aparırıq” - Siyavuş Novruzov 30 mart 2020, 11:32 Azərbaycanda hərbi xidmətə çağırış müddəti UZADILDI 30 mart 2020, 11:30 Deputatlar iclasa maskada gəliblər 30 mart 2020, 11:26 Biz bu virusu hərbi hissələrə daşıya bilmərik - Ziyafət Əsgərov 30 mart 2020, 11:24 Koronavirus 25 milyon insanı işsiz qoyacaq - ŞOK PROQNOZ 30 mart 2020, 11:21 Eldar Quliyev Bilgəh və Maştağada 12 ailəyə baş çəkib -FOTO 30 mart 2020, 11:20 “İnanıram ki, biz bu vəziyyətdən üzüağ çıxacağıq” - Spiker 30 mart 2020, 11:18 Lənkəranda ağac kəsən şəxs cəzalandırılıb 30 mart 2020, 11:12 Milli Məclis soyqırımı qurbanlarını yad etdi 30 mart 2020, 11:05


“Xankəndi Azərbaycanın nəzarətinə keçir” - Ermənilər TƏŞVİŞDƏ | KONKRET\n“Xankəndi Azərbaycanın nəzarətinə keçir” - Ermənilər TƏŞVİŞDƏ\n03 May, 2021 - 16:26 558\n“Xankəndi Azərbaycanın nəzarətinə keçəcək” cümləsi Qarabağ separatçılarını və Ermənistandakı siyasətçiləri qorxudub”.\nBu barədə KONKRET.az-a açıqlamasında politoloq Elxan Şahinoğlu bildirib. O qeyd edib ki, ermənilər iddia edirlər ki, 10 noyabr bəyanatında Xankəndinin Azərbaycana qaytarılması ilə bağlı bənd yoxdur. Ona görə də də guya Xankəndi rəsmi Bakının tabeçiliyinə verilə bilməz. Belə bir bənd bəyanatda yoxdursa, erməni separatçıları niyə narahat olublar?. Erməni separatçılarının narahatlığı üçün əsaslar kifayət qədərdir: “Birincisi, Azərbaycan qarşısında qoyduğu hədəfin böyük hissəsinə çatıb. Azərbaycan ordusu işğal altındakı ərazilərin böyük hissəsini azad edib. Ancaq Azərbaycan yerdə qalan hədəflərə də çatmalıdır. Misal üçün prezident İlham Əliyev də qeyd edib ki, “biz Xocalıya qayıdacağıq”. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan istənilən vasitə ilə Xocalını işğaldan azad etməyi qarşısına məqsəd qoyub. Bunu erməni separatçıları da anlayırlar. Azərbaycan hərbçiləri Xocalıya daxil olduqdan sonra Xankədinin mühasirəsi daralacaq. Bunu da erməni separatçıları dərk edirlər. İkincisi, erməni informasiya saytları son zamanlar belə xəbərlər yayırlar ki, Azərbaycan ordusunun bölmələri Qarabağın müxtəlif istiqamətlərində postlarını irəli çəkirlər. Yəni Azərbaycan ordusu Qarabağda tədricən irəriləyir. Bu Azərbaycanın haqqıdır. 10 noyabr bəyanatı o demək deyil ki, biz əldə etdiyimizlə kifayətlənməliyik, harda mümkündürsə postlarımızı irəli çəkməliyik.\nQarabağdakı erməni separatçıları indiki şərtlər altında Azərbaycan ordusunun irəriləməsinə mane ola bilməyəcək. Ona görə də erməni separatçıları yeganə həll yolunu Rusiyanın bu prosesin qarşısını almasında görürlər. Erməni separatçıları istəyirlər ki, Azərbaycan ordusunun yenə əraziləri nəzarət altına almasına Rusiyanın bölgədəki hərbçiləri mane olsunlar. Əlbəttə, rusiyalı hərbçilərinin Qarabağda saylarının artmasıyla bağlı şübhələr var. Halbuki, 10 noyabr bəyanatına görə Qarabağda rusiyalı hərbçilərin sayı 1960 nəfər olmalıdır. Ancaq hətta sayın artıq olduğunu fərz etsək belə, rusiyalı hərbçilər Qarabağdakı təmas nöqtələrinin tamamına nəzarət edə bilmirlər. Erməni separatçılarını qorxudan amillərdən biri də budur”.\nElxan Şahinoğlu əlavə edib ki, erməni separatçıları ondan da qorxular ki, Rusiya hakimiyyəti Azərbaycan və Türkiyə ilə tərəfdaşlığa zərər verməmək üçün Qarabağda rəsmi Bakının hansısa istəklərini yerinə yetirər: “Rusiya və Türkiyə rəsmilərinin tez-tez görüşməsi və fikir mübadiləsi aparması də erməni separatçılarını narahat edir. Bakı ilə Ankara Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bu ay Şuşaya səfərinə ciddi hazırlaşır. Bu hazırlıqların arxasında Azərbaycan – Türkiyə ittifaqının Qarabağda da möhkəmləndirilməsi dayanır. Bu prosesə Moskva mane ola bilməyəcək. Misal üçün Kremlin əlində Türkiyənin Şuşada konsulluq açmasına və ya Türkiyənin Şuşada hərbi qarnizon yerləşdirməsinə qarşı alətləri yoxdur. İrəvan Ərdoğanın Şuşaya səfərinə, Paşinyanın Laçın dəhlizi üzərindən Xankəndiyə gəlişi ilə cavab verə bilər. Ancaq Paşinyan anlamalıdır ki, seçki öncəsi Xankəndiyə gələrsə, Qarabağ erməniləri keçmiş dövrlərdən fərqli olaraq onu bu dəfə gül-çiçəklə qarşılamayacaqlar. Paşinyanın Xankəndiyə gəlişini Moskva da istəməz. Çünki, bu hal həm Qarabağda, həm də azərbaycanlılarla ermənilərin arasında dayanan rusiyalı hərbçilərin problemlərini artırar. Onsuz da Azərbaycanda ən çox səslənən tələblərdən biri budur ki, Laçın dəhlizi nəzarət altına alınmalıdır”.\nElxan Şahinoğlu əlavə edib ki, Rusiya Gürcüstanda, Moldovada və Ukraynada formalaşdırdığı separatçı bölgələr vasitəsilə “parçala vö hökm sür” siyasətini həyata keçirir: “Rusiyanın Qarabağda hərbçilərinin yerləşdirilməsinin məqsədi də budur. Ancaq Rusiyanın Qarabağda hərbi varlığının Moskva üçün çətinlikləri də var. Moskva erməni separatizminin ayaqda qalmasına çalışaraq Qarabağın tamamının Azərbaycanın nəzarətinə keçməsini istəmir. Ancaq Bakı ilə Ankaranın Qarabağda birgə atacağı addımları neytrallaşdırmaqda da çətinlik çəkəcək. Moskvada onu da anlayırlar ki, Qarabağda separatizmin yox edilməsinin əngəllənməsi Azərbaycan və Türkiyə ilə indiki tərəfdaşlıq münasibətlərinı poza bilər”.


“Güc tətbiq olunmasa Ermənistan və erməni elitası reallığa qayıtmayacaq”\n“Güc tətbiq olunmasa Ermənistan və erməni elitası reallığa qayıtmayacaq” Layihə\n14 Sentyabr 2018 10:37\nTofiq Zülfüqarov: "Bu qüvvələrin ambisiyaları Rusiyanın onların təhlükəsizliyinə təminat verməsi ilə bağlıdır"\nBütün dünyaya, eyni zamanda, Azərbaycan ictimaiyyətinə bəllidir ki, Qarabağ probleminin sülh yolu ilə həlli Rusiyadan asılıdır. Əgər Rusiya Ermənistana dəstək verməsə Azərbaycan öz torpaqlarını qısa müddətdə işğaldan azad edə bilər. Hazırda geosiyasi vəziyyət və bölgədə baş verən proseslər nə vəd edir? Ermənistan Rusiya üçün əhəmiyyətini nə qədər saxlayır və yaxın perspektivdə Rusiya Ermənistandan imtina edə bilərmi?\nRusiyalı hərbi ekspert Pavel Felgenhauer son dövrlərdə İdlibdə baş verənlərdən Ermənistanın olduqca narahatlığını və gələcəkdə bunun Cənubi Qafqazda proseslərə təsir edə biləcəyini deyib. Hərbi ekspert Türkiyə ilə Rusiyanın İdlib məsələsində razılığa gəlməsini ən çox rəsmi İrəvanın istəmədiyini diqqətə çatdırıb. İrəvan Moskvanı inandırmağa çalır ki, Suriyada Türkiyə ilə kompromisə gedilməsi gələcəkdə Türkiyənin Cənubi Qafqazda möhkəmlənməsinə gətirib çıxaracaq. Bu isə erməniləri böyük təhlükə altında qoyur.\nPavel Felgenhauer Türkiyənin gələcəkdə Naxçıvanda hərbi baza qurmaq istəyinin olduğunu da vurğulayıb: "Hələ ki, Ankara Naxçıvanda hərbi baza qurmağa tələsmir. Lakin böyük bir ehtimal var ki, Türkiyə ilə Suriyada işbirliyi üçün Kreml ona Naxçıvanda baza yaradılmasına razılıq versin. Bundan sonra isə Suriyada Türkiyənin tam dəstəyi üçün Putin Dağlıq Qarabağ münaqişəsində güzəştlərə gedə və bununla da Ermənistanı qurban verə bilər".\nBu məsələnin bir qədər qəliz olduğunu deyən hərbi ekspert onun mümkünlüyünü də istisna etməyib. "Türkiyə zaman keçdikcə Qərbdən daha çox üz döndərir. Bu da onu Rusiyanın başçılığı altındakı cəbhəyə daha da yaxınlaşdırır. ABŞ-ın bu dövlətlərə dollar təzyiqi davam edərsə, hər iki dövlət daha da yaxınlaşacaq ki, bu da rəsmi İrəvanın heç bir halda maraqlarına cavab vermir. Bu yaxınlaşma daha çox Azərbaycanın xeyrinədir".\nRəsmi Moskva ilə İrəvan arasında münasiibətlərə toxunan Pavel Felgenhauer son dövrlərdə bu əlaqələrin heç də ürəkaçan olmadığını diqqətə çatdırıb: "Rusiya ilə Ermənistan arasındakı münasibətlər hələ ki, normaldır. Lakin bu, hər an dəyişə bilər. Tam qırılma anına hələ çox var. Bir şeyi qeyd edim ki, Kreml Paşinyan hakimiyyətindən narazıdır, ancaq Ermənistanı itirmək hələ ki, sərfəli deyil. Qarabağda konfliktin alovlanması rəsmi Moskvanın maraqlarına cavab vermir. Çünki ortada Suriya və İdlib məsələsi var. Lakin bu konfliktlər davamlı deyil. Hazırki vəziyyətdə Qarabağ münaqişəsində Moskva və İrəvanın maraqları üst-üstə düşür". Rusiyal ekspert Ermənistanın Suriyaya humanitar yardım göndərməsini Moskvanın simpatiyasını qazanmaq üçün "siyasi jest" kimi qiymətləndirir.\nPolitoloq Tofiq Zülfüqarov isə bildirib ki, Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası heç bir legitimliyi olmayan, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmayan bir qurumdur:"Hamımız başa düşürük ki, qərarlar İrəvanda qəbul olunur və Ermənistan rəhbərliyi 20 il bundan qabaq bunu etiraf edib, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ konfliktinin həlli ilə bağlı məsuliyyəti öz boynuna götürüb və 20 ildir danışıqlarda iştirak edir. Paşinyanın siyasi taktikası bundan ibarətdir ki, camaat meydana yığışanda insanların müsbət rəyini qazanmaq üçün populist bəyanatlar verir və bununla da siyasətini həyata keçirmək məqsədi güdür. Bu isə mümkün deyil. Siyasətin öz reallıqları var. Paşinyanın başqa bir bəyanatına diqqət yetirək. O, 2 ay bundan qabaq müharibə təhlükəsi varkən, Rusiyanın Azərbaycana Ermənistanla müharibəyə imkan verəcəyinə inanmadığı söyləmişdi. Rusiyaya gedəndə münasibətlərin əsas kriteriyası ondan ibarət idi ki, daxili işlərimizə heç kəs qarışmasın. Bir tərəfdən Rusiyadan təhlükəsizliyin təminatını tələb edir, o biri tərəfdən deyir ki, Moskva İrəvanın daxili işlərinə qarışmasın. Belə ziddiyyətlər çoxdur. Bu isə onu göstərir ki, Paşinyan hakimiyyəti ələ keçirib, amma Qarabağ konfliktinin mahiyyətini, vəziyyətin nə yerdə olduğunu axıradək dərk eləmir. Sadəcə olaraq meydanda təkrarladığı şüarları indi də siyasi səhnədə səsləndirir. Bu, ilk növbədə Ermənistanın problemidir. Azərbaycan artıq öz mövqeyini bildirib, məsələnin siyasi yolla həll edilməsinə cəhd göstəririk. Ermənistan tərəfi açıq şəkildə bundan imtina edib beynəlxalq ictimaiyyətə bunu çatdırırsa, hesab edirəm ki, bu cür addımlar Azərbaycanın xeyrinədir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ATƏT-in baş katibinə bildirdi ki, Paşinyan hər vasitə ilə danışıqlar prosesini pozmağa çalışır və belə olan təqdirdə bunun bütün məsuliyyəti Ermənistan tərəfinin və şəxsən Paşinyanın üzərinə düşəcək".\nOnun sözlərinə görə, müstəqillik qazanandan sonra Ermənistan siyasəti ölkəni ciddi böhrana məruz qoyub: "Ölkədə həm iqtisadi, həm siyasi, həm də demokrafiq və hərbi böhran hökm sürür. Cəmiyyətin içində də çoxdan yaranan və indi kəskin forma alan böhran mövcuddur. İrəvan erməniləri ilə gəlmələr, yəni işğal olunmuş ərazilərdən gələn ermənilər tarix boyu bir-birini tanımayıblar və müxtəlif alçaldıcı adlar qoyublar. Dağlıq Qarabağdan çıxan ermənilər 20 ildir Ermənistanda hakimiyyəti zəbt ediblər və demək olar ki, bütün sərvətləri istismar ediblər. Bu baxımdan bu konflikt çoxdan mövcud idi, indiki mərhələdə daha da kəskinləşib. Paşinyanın siyasi hakimiyyətə gəlməsinin birinci səbəbi ondan ibarətdir ki, İrəvan erməniləri gəlmələrə qarşı öz qəzəb və nifrətini ifadə edərək, onları siyasi səhnədən çıxarmaq istəyirdilər və buna nail oldular. İndi digər cərgə formalaşıb və özlərinə siyasi rəhbər seçiblər, bu da Köçəryandır. Köçəryan və ya digər birisi olsa da, bu böhran davam edəcək. Bu böhranın nəticələrinin nədən ibarət olacağını söyləmək çətindir. Bir şeyi qeyd etmək lazımdır ki, bu böhran və qarşıdurma uzun müddət olacaq və onun Ermənistan üçün təhlükəsi böyükdür. Çünki qarşıdurma Ermənistanı tam uçuruma apara bilər. Ciddi cəbhəyə bölünmə göz qabağındadır. Biz bu prosesləri diqqətlə izləyib məqamında öz xeyrimizə lazımi addımlar atmalıyıq. Elə vaxt seçməliyik ki, ərazi bütövlüyümüz və suverenliyimizin bərpası az itki tələb etsin. Güc tətbiq olunmasa Ermənistan və erməni elitası reallığa qayıtmayacaq. Bu qüvvələrin ambisiyaları, radikal mövqeləri Rusiyanın onların təhlükəsizliyinə təminat verməsi ilə bağlıdır. Bu istiqamətdə də böhranın ciddi olduğunu görürük. Paşinyanın ziddiyyətli bəyanatları da bunu göstərir. Qısa müddətdə Rusiya Ermənistandan gedəcək. Onlar bəzən Ermənistanı "qulpsuz çemodan" adlandırırlar. Yəni qulpsuz, lazımsız yükdən azad olacaqlar. Siyasi reallıq bunu göstərir".\nPolitoloqun fikirncə, yenə də Paşinyanın tarixçəsinə qayıtsaq, o hesab edir ki, meydanlarda adət elədiyi populist bəyanatlarını, konsepsiyalarını xarici səfərlərdə də kiməsə çatdırıb təbliğ edə bilər: "Bu, bir az sadəlövh yanaşmadır. Çünki Rusiya Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nədən ibarət olduğunu bəlkə də Paşinyandan daha yaxşı bilir. Təsəvvür edin ki, təcrübəli siyasətçinin qarşısına təcrübəsiz siyasətçi gəlir və durmadan öz mövqeyini bildirir. Təbii ki, çox qəribə mənzərədir. Kadrlarda da görünür ki, Putin Paşinyanın bu qəribə davranışlarına ona uyğun reaksiya verir. Zəif, balaca ölkənin nümayəndəsinin təhlükəsizlik və digər məsələlər barədə onunla birbaşa bağlı olan ölkənin rəhbərinə təkidlə söylədinin şahidi olduq. Əksinə Paşinyan ayrı mövqe tutmalı idi, bəzi şeyləri soruşub addımlarına münasibətin necə olduğuna nəzər yetirməli idi. Ona görə də Paşinyanın Moskva səfəri uğursuz oldu. Ayrı cür ola da bilməzdi. Paşinyanın siyasi məntiqi bu tezislərdən ibarət idi. Bunlarla Rusiyaya gedib hansısa müsbət nəticə ilə qayıtmaq mümkün olan şey deyildi".\nEkspert həmçinin Ermənistanda baş tutacaq növbədənkənar seçkilərə də toxunub: "Qarabağ klanı ilə qarşıdurmanı nəzərə alsaq, bu, birbaşa siyasi proseslərə də öz təsirini göstərəcək və bu səhnədə toqquşmanın olacağını proqnozlaşdırıram. Konstitusiya dəyişikliklərinə əsasən, effektiv hakimiyyətin olması üçün parlament çoxluğu da şərtdir. Çünki anormal bir vəziyyət yaranıb. Konstitusiyaya görə, baş nazir parlament tərəfindən seçilir, amma parlamentdə onun tərəfdarları azdır. Bu baxımdan absurd vəziyyət var. Bu da onu göstərir ki, Ermənistanın siyasi strukturu və qurumların fəaliyyəti çox süni şəkildədir. Bu da təhlükə zonasıdır. Əminəm ki, Paşinyanın tərəfdarları çoxluğun səsini qazanacaq. Amma bu, heç də o demək deyil ki, Köçəryan öz tərəfdalarını prosesə cəlb edib hansısa addım atmayacaq. Nisbi balans olacaq. İctimaiyyət tərəfindən Paşinyanın dəstəyi çoxdur, amma Qarabağ klanı hüquq-mühafizə orqanlarında, orduda güclü mövqeyə malikdir. Onlar ciddi rəqabət yarada bilərlər. Situasiya onu deməyə əsas verir ki, konflikt uzun müddət davam edəcək".