Heydər Əliyev: Sizinlə yenidən görüşümdən çox məmnunam. Xeyli vaxt idi ki, teatra gəlmək ya mümkün deyildi, yaxud da ki, siz çağırmırdınız. Hər halda, mən sizin teatrı həmişə sevmişəm, tamaşalara gəlmişəm.\n«Hamlet» tamaşasının göstəriləcəyini eşitdim, maraqlandım. Dedilər ki, tamaşa çox yaxşı hazırlanıbdır. Yaxşı quruluşu var, yaxşı ifa edirlər. Təbiidir ki, bu, Azərbaycanın teatr həyatında, mədəni həyatında böyük hadisədir. Çünki klassiklərin əsərləri həmişə yaşayır. Daim yaşayan əsərlər var. Əsərlər var ki, müəyyən dövrə həsr olunub, ancaq o dövrdə yaşayır, yaşaya bilir. Klassiklərin əsərləri isə həmişə yaşayır. Xüsusilə Şekspir yaradıcılığı, onun əsərləri...\nİndi Azərbaycan teatrının 130 illik yubileyinə hazırlaşırıq. Azərbaycan teatrı vaxtilə, hələ çox onilliklər bundan öncə Şekspirin əsərlərinə müraciət edibdir. «Hamlet» Azərbaycan səhnəsində otuzuncu illərdə çox uğurla göstərilibdir. Mənə belə gəlir ki, Abbas Mirzə Şərifzadə Hamlet rolunu ilk oynayan bizim görkəmli aktyorlarımızdan biri olubdur. Deyirlər ki, sonralar da bu əsər dəfələrlə göstərilibdir. Elçin Əfəndiyev buradadır, yoxsa yox? O, məlumat verdi ki, «Hamlet» Azərbaycan səhnəsində dördüncü dəfədir ki, qoyulur.\nElçin Əfəndiyev: Bəli, dördüncü dəfədir...\nHeydər Əliyev: Təbiidir, ola bilər ki, bu azdır. «Hamlet» əsəri bizim səhnəmizdə çox göstərilsəydi, teatrımız üçün daha yaxşı olardı. Ancaq bunlar tarixdir, hər şey arxada qalıb, olanlar barədə heç nə demək olmaz. Əsas odur ki, indi siz Şekspir yaradıcılığına yenidən müraciət etmisiniz. Onun ən görkəmli əsərlərindən birini – «Hamlet» faciəsini səhnəyə qoymusunuz.\nOtuzuncu illərdə «Hamlet»» bizim sevimli pyeslərimizdən biri idi. Burada bizim nəsildən olan adamlar var, yəqin salonda da belələri vardı. Mən Hamleti Abbas Mirzə Şərifzadənin ifasında görmüşəm. Sonralar da «Hamlet» əsəri şəxsən məni həmişə maraqlandırıbdır. Bu pyesi Moskvada tamaşaya qoyublar, mən onu görmüşəm. Nəhayət, film vardı, məşhur aktyor Smoktunovski Hamlet rolunu çox gözəl ifa edirdi.\nBiz bunların hamısını müəyyən qədər yada salarkən deyə bilərik ki, dünyada, ola bilər, yüzə qədər quruluşda «Hamlet» tamaşası olsun. Hər rejissor, hər aktyor onu özünün bildiyi kimi göstərir. Amma bunun əsası Şekspirin yaradıcılığıdır, onun fəlsəfəsidir. Bu, böyük bir fəlsəfədir. Şekspir həmişə ona görə yaşayır ki, onun hər bir əsəri özündə fəlsəfi fikirlər daşıyır. Ona görə də mən çox məmnunam ki, siz bu əsəri səhnəyə qoymusunuz. Əgər siz gələcəkdə də belə əsərləri unutmasanız, yaxşı olar. Çünki hansısa günə aid olan əsərlər gəldigedər əsərlərdir. Mən demirəm ki, siz onlardan imtina edəsiniz. Hər günün tələbini də ödəmək lazımdır. Ancaq teatr teatrdır. Bilirsiniz, teatr gərək öz yüksək simasını həmişə saxlasın.\nBiz Azərbaycan teatrı ilə fəxr edirik. Mən bunu dəfələrlə demişəm. Siz bilirsiniz ki, Azərbaycan teatrının 100 illik yubileyində mən Respublika sarayında məruzə ilə çıxış etmişəm. Sonra mənə dedilər ki, «Sən respublikanın rəhbərisən, teatrşünas deyilsən, nə üçün məruzə edirsən?». Dedim ki, məruzə etdim və hər halda, teatrşünaslardan pis etmədim. Bu, qəzetlərdə qalıbdır, arxivlərdən tapmaq olar. Mən bunu niyə deyirəm? Çünki bizim teatr həqiqətən klassik teatrdır. Əgər klassik teatr olmasaydı, bu qədər yaşaya bilməzdi. Teatrı belə yaşatmaq lazımdır.\nİndi mən görürəm ki, siz bu addımları atırsınız. Mən bunu bəyənirəm. Bu barədə sizə yardımçı olmağa hazıram ki, bizim teatrımızın səviyyəsini getdikcə yüksəldəsiniz.\nBugünkü tamaşa haqqında indi nə deyə bilərəm? Quruluşçu rejissora təşəkkür edirəm, əsərə çox yaxşı quruluş veribdir. Çox gözəl musiqi müşayiəti var. Səyavuş Kərimi çox qeyri-adi, müasir bəstəkardır.\nKeçmişdə «Hamlet» tamaşasında dekorasiyalar vardı. Özü də zəngin dekorasiyalar, sarayların dekorasiyaları vardı, onları bilirsinizmi? Siz gəncsiniz, yəqin görməmisiniz. Amma mən bunu görmüşəm.\nÜmumiyyətlə, bizim həmin teatrımızda – keçmişdə o, Musiqili Komediya Teatrının yerində idi – böyük-böyük dekorasiyalar vardı. Ona görə də – bayaq dedilər ki, tamaşa 4 saat davam edəcək – o vaxt 6 saat çəkirdi. 4-5 pərdə... Bir pərdə oldu, fasilə, gərək dekorasiyalar dəyişiləydi. Amma indi burada dəyişiklik var, dekorasiya yoxdur. Dekorasiyasız da pis deyil, bəlkə daha da yaxşıdır. Ona görə də mən bu barədə rəssamların işini qeyd etmək istəyirəm. Çox yaxşı bədii tərtibat veriblər. Bunlar, deməli, tamaşanın təşkilatçılarıdır.\nO ki qaldı tamaşanın ifaçılarına, hamınız çox yaxşı oynadınız. Özü də bu tamaşada məni sevindirən odur ki, – burada siz azsınız – səhnədə çoxlu adamlar vardı.\nÇox gözəldir ki, belə kütləvi səhnələri olan bir tamaşa yaratmısınız. Ancaq bu tamaşanın bütün ağırlığı, təbiidir ki, Hamlet rolunun ifaçısının üzərinə düşübdür.\nFuad Poladovu mən 1970-ci illərdən yaxşı tanıyıram. Elə bu səhnədə çox gözəl rollar ifa edirdi. Çox məmnunam ki, yenə də bu səhnədədir və deyə bilərəm ki, bu rolu çox məharətlə oynadı. Fuad, mən səni təbrik edirəm. Çünki bu dörd saatın, demək olar ki, xeyli hissəsini Hamletin monoloqları, danışıqları təşkil edir. Şekspir əsəri belə yaradıb, başqa cür etmək olmaz. Ancaq kim bu rolu ifa etmək istəyirsə, bu ağırlıq onun üzərinə düşür. Kim bu ağırlığı necə daşıyırsa, o, başqa məsələdir, bu fərqlidir.\nMən hesab edirəm ki, bu gün Fuad Poladov Azərbaycan teatrında Hamlet rolunu çox məharətlə ifa etdi. Yenə də deyirəm, mən səni təbrik edirəm. Güman edirəm ki, gələcəkdə də klassik əsərlərdə belə rolları ifa etməkdə davam edəcəksən.\nBu çox faydalıdır, cəmiyyət üçün faydalıdır. Hər bir rolu ifa etməyin çətinliyi var. Amma belə rolu ifa etmək, təbiidir ki, aktyordan böyük istedad, məharət, bilik tələb edir. Çünki ifa etdiyin surətin daxili aləmini dərk edə bilməsən, əsərin fəlsəfəsini duya bilməsən, əlbəttə ki, bu rolu oynamaq mümkün deyildir. Bunların hamısını biz bu gün gördük.\nBu pyes belədir ki, burada bir rol hamısından fərqlənir. Ona görə də başqa rolu Fuadın ifası ilə müqayisə etmək mümkün deyildir. Ancaq mən çox məmnunam ki, məsələn, Kraliça rolunun ifaçısı da çox gözəl çıxış edirdi. Bu rolun ifaçısını mən əvvəllər görməmişdim, bu qızı birinci dəfədir ki, görürəm. Xülasə, çox yaxşı çıxış edirdi. Ofelya rolunun ifaçısı da çox gözəl çıxış edirdi. Bu qadın rollarını xüsusi qeyd edirəm. Bilirsiniz, bu rollar bizim Azərbaycan həyatının xüsusiyyətinə uyğun rollar deyildir. Çünki bu rolların hamısı Danimarkanın, İngiltərənin o dövrdəki həyatı ilə bağlıdır. Bunları məhz o cür göstərmək, yəni həmin surətləri «azərbaycanlaşdırmamaq» əsas şərtdir, məsələ bundadır. Əgər kimsə Şekspiri istəsə azərbaycanlaşdırsın, bu, əlbəttə ki, mənfi nəticə verəcəkdir.\nDünən maestro Niyazinin 90 illik yubileyi idi. Mən orada çıxış edib xatirələrimi danışarkən dedim ki, Niyazi bütün başqa istedadı ilə yanaşı, bizim Azərbaycan bölgələrinin ləhcələrini çox gözəl yamsılayırdı. O çox gözəl aktyor idi. Məsələn, Şəki ləhcəsini, yaxud da ki, Gəncə, Qarabağ ləhcəsini... Mənim yadımdadır – biz ailəvi dost olmuşduq – bir dəfə o danışırdı ki, Şəki teatrında tamaşaya qoyulmuş «Otello»da Şəki ləhcəsi ilə deyilirdi: «...Mənim ciyimin yaylığı necə oldu?» Rolu azərbaycanlaşdırmaq olmaz. Ona görə də Fuadın da, bu qızların da ifasında mən məhz o ölkənin, həmin xalqın xüsusiyyətlərini hiss etdim. Bu da bunların əsərə çox ciddi yanaşmasının nəticəsidir.\nSonra, əsərdə, əlbəttə ki, kral surəti var. Rafael, çoxdandır ki, səni səhnədə görmürdüm, sən harada idin, yox idin. Yayda səni bir dəfə çimərlikdə görmüşəm. Bazar günü mən çimərliyə getmişdim ki, görüm insanlar necə istirahət edirlər.Qəflətən getdim, heç kəs bilmirdi. Gəlmişdim çimərliyə, Buzovna çimərliyi idi, yoxsa..?\nRafael Dadaşov: Buzovna yox, Zuğulba çimərliyi idi.\nHeydər Əliyev: Hə, Buzovna ilə Zuğulba arasındakı çimərlik idi. Oturdum, bir az çay içdim, su içdim, bir az söhbət etdim. Bir də gördüm ki, Rafael anası ilə gəlir. Rafaelin anası Sofiya Azərbaycanın Xalq artistidir. Onun anası da artist idi. Naxçıvanda 1930-cu illərdə teatr çox güclü idi.\nGüclü artistlər vardı. Orada da baş rolları iki-üç aktrisa oynayırdı. Onların da biri Xədicə xanım Qazıyeva idi. Xədicə Qazıyeva da orada aktyorlardan hansınasa ərə getdi. Ondan da Rafaelin anası Sofiya doğuldu. Sofiyanı uşaqlıqdan tanıyıram.İndi görürsünüzmü, mən sizə hansı tarixi söyləyirəm.\nXədicə xanımın gözəl çıxışları olurdu. Orada yaxşı aktyorlar vardı, məsələn, İsa Musayev, ən gözəl aktyor Miribrahim Həmzəyev idi.\nRafael Dadaşov: Bəli, Miri müəllim...\nHeydər Əliyev: Miribrahim Həmzəyev. Zəroş xanım –Miribrahim Həmzəyevin xanımı oynayırdı. Bəli, Rafaelin anası və nənəsi də teatr sənəti ilə bağlıdırlar. Səni orada gördüm, amma teatrda yox idin. Sonra eşitdim ki, «Hamlet»də oynayırsan, dedim çox yaxşı ki, buraya gəlmisən. Amma çox belə cüssəlisən... Yəqin ki, idmanla məşğul olmusan. Hə? Daş qaldırmısan, ya nədirsə...\nRafael Dadaşov: Yəqin ki, bu, ifa etdiyim rola uyğun olar.\nHeydər Əliyev: Bəli, kral da... Doğrudan da, Şekspir bu faciəni necə yaradıbsa – mən bu əsəri birinci dəfə deyil ki, görürəm – hər dəfə adamda çox böyük təəssürat doğurur. Mənə dedilər ki, tamaşaya iki saat baxacaqsan. İki saat elə keçdi ki, heç xəbərim olmadı. İkinci pərdə qısa oldu. Mən burada nə qədər oldumsa, yorulduğumu hiss etmədim. Biz buraya yorulmağa gəlmirik. Əksinə, istirahət etməyə gəlirik. Mən tam istirahət etmişəm. Çünki bu çox güclü əsərdir. Əsərə ki, alışırsan, onda, həqiqətən istirahət edirsən. Səni də təbrik edirəm, bu teatra gəlmisən. Güman edirəm ki, teatrdan ayrılmaq lazım deyildir.\nBu gün görürəm, qarşımda durublar, Səyavuş, Yaşar... Siz həmişə çox yaxşı oynayırsınız. Elə aktyorlarsınız ki, sizin haqqınızda nə qədər desək, yenə söz qurtarmayacaqdır. Amma bu dəfə xüsusi rollar oynayırsınız. Məsələn, Səyavuş elə həmişə adamı güldürür. Amma bu dəfə elə bir rol oynayırdın ki, onun da öz xüsusiyyəti var.\nSəyavuş Aslan: Məni zorla oynatdılar...\nHeydər Əliyev: Yox əşşi... Amma yaxşı oynayırdın. Qəbirqazan surətini də Yaşar yaxşı oynayırdı. Çox yaxşı oynayırdınız. Daha kimi deyim? Hamınız yaxşı oynayırdınız. Elədir, yoxsa yox?\nGənclər də, təbiidir ki, inkişaf edirlər. Mən bunu görürəm. Bu gün tamaşada mən çoxlu gənc ifaçı gördüm, gənclər gördüm. Demək, bu teatra gənc aktyorlar gəlib. Onlar çoxdurlar.\nƏliabbas Qədirov (teatrın bədii rəhbəri və direktoru, Xalq artisti): Bəli. Teatra gənclər cəlb olunur.\nHeydər Əliyev: Teatra gərək gənclər gəlsin. Gənclər gəlsin ki, onlar Səyavuşun, Yaşarın, o birilərin işlərini davam etdirsinlər. Fuad özü hələ cavandır. Doğrudan, mən səni çoxdandır ki, görmürəm, dəyişilməmisən. Özünü yaxşı saxlamısan. Çoxdandır, gör nə vaxt idi, mən səni 1970-ci illərdə səhnədə görmüşəm. 20 ildir, 20 ildən də çoxdur... Amma bu 20 ildə heç dəyişilməmisən. O vaxtkı kimisən.\nSəyavuş Aslan: Heydər müəllim, Rus Dram Teatrında işləyir, buraya dəvətlə gəlibdir.\nHeydər Əliyev: Burada işləmir?\nSəyavuş Aslan: Yox, burada işləmir. Amma arzumuzdur ki, bizimlə işləsin, ona yalvarırıq, deyirik, indi nə vaxt qayıdacağını bilmirik.\nHeydər Əliyev: Artistlərin bu işinə qarışmaq olmaz.\nƏliabbas Qədirov: Mən onu dəvət etmişəm.\nHeydər Əliyev: Mən bu məxluqu yaxşı tanıyıram. Çünki dəfələrlə demişəm, mən özüm teatr həvəskarı olmuşam, lap gənc vaxtımda, Naxçıvanda dram dərnəyində mən də çıxışlar etmişəm. Miribrahim Həmzəyev bizim dram dərnəyinin rəhbəri idi. Sonra burada, Bakida, Azərbaycan Sənaye İnstitutunda oxuyanda da bizim dram dərnəyimiz vardı. Mən orada da çıxış etmişəm. Hətta bir dəfə «Hamlet»dən bir pərdə hazırlamışdılar, mən də özüm bacardığım kimi çıxış etdim. Yəni bilirəm ki, bu artistlər xüsusi məxluqdur. Onların işinə qarışmaq olmaz. Onları gərək başlı-başına buraxasan. Nə edirlərsə, qoy etsinlər. Bu teatrdan çıxıb başqa teatra gedirlər. Bu sizin öz işinizdir. Keçmişdə bu teatrdan da gedən olubdur. Rəhmətlik Mehdi Məmmədov neçə dəfə buradan getmiş və neçə dəfə də buraya qayıtmışdı. Yadınızda deyilmi? O da Rus Dram Teatrına getmişdi. Elədirmi?\nƏliabbas Qədirov: Bəli, opera teatrına da getmişdi.\nHeydər Əliyev: Opera teatrına, Rus Dram Teatrına da getdi. Sonra mən onu 1970-ci illərdə buraya gətirdim, dedim gəl bu teatra. Gəldi, burada baş rejissor oldu. Özü də oynayırdı, yadımdadır, Xəyyamı çox oynadı.\nƏliabbas Qədirov: «Meşşanlar»da, «Canlı meyit»də...\nHeydər Əliyev: Bəli, «Canlı meyit»də... «Xəyyam» mənim xatirimdə çox yaxşı qalıbdır, «Xəyyam» pyesini qoydu, elədirmi?\nƏliabbas Qədirov: Elədir.\nElçin Əfəndiyev: «İnsan»da da oynadı.\nƏliabbas Qədirov: 1969-cu ildə...\nHeydər Əliyev: Mən xahiş etdim, o, Səməd Vurğunun «İnsan» pyesini tamaşaya hazırladı.\nİndi kim-kimə yalvarır, bu sizin öz işinizdir, mənim işim deyildir. Əgər Fuad Rus Dram Teatrındadırsa, bir gün gedəcəyəm, orada görəcəyəm. Bəlkə Səyavuş, sən də Rus Dram Teatrına gəldin. Sənin özün gah orada – Musiqili Komediya Teatrındasan, gah buradasan. Belədir də. Bu tamamilə təbii haldır. Bunu heç kəs heç kimə irad tutmasın. Hesab edirəm ki, bu, təbii haldır.\nBir sözlə, hamınız bu gün bu ağır tamaşanı göstərdiniz. Mən çox məmnunam ki, sizin bu teatrda da öz içərinizdən çıxan direktorunuz var. Sən həm teatrın bədii rəhbərisən, həm də direktorusan?\nƏliabbas Qədirov: Bəli.\nHeydər Əliyev: Daha bunu tərifləməyə ehtiyac yoxdur. Bilirsiniz də, bu da böyük rollar oynayıbdır, indi də teatra başçılıq edir və yaxşı başçılıq edir.\nSon dəfə mən sizin maaşlarınızı da artırdım, bilirsiniz də.\nSəyavuş Aslan: Çox sağ olun. Sizin sağlığınız bizim teatr üçün hər şeydir. 22 nəfərə də Prezident mükafatı təyin etmisiniz.\nHeydər Əliyev: Özü də hərəyə 2 milyon manat... Hə?\nƏliabbas Qədirov: Bəli, 22 nəfərə iki milyon, milyon yarım, ən azı bir milyon manat Prezident mükafatı vermisiniz.\nHeydər Əliyev: İndi Azərbaycanda heç kim dövlətdən bu qədər pul almır. Başqa yerdən alanlar var.\nSəyavuş Aslan: Heydər müəllim, 3-4 nəfər də yaxşı gənc aktyorlarımız var, işləyirlər. Onların fəxri adları yoxdur.\nHeydər Əliyev: Sən bunu dedin, mən Fatma xanıma tapşırаram, nə dərdiniz varsa, deyin.\nƏliabbas Qədirov: Cənab Prezident, çox sağ olun. Teatrımıza Sizin gəlişiniz bizi ruhlandırır. Sizin buraya gəlişiniz bizim üçün həmişə bayramdır. Hamı bilir ki, Sizin gəlişiniz burada necə təntənə ilə qarşılanır və bilirik ki, Siz bizə çox böyük qayğılar göstərmisiniz. Mən 1969-cu ildən bu teatrda işləyirəm. O vaxtdan bu günə qədər bizim teatra Sizin qayğınız həmişə olub. Biz Sizə çox təşəkkürümüzü bildiririk. Biz bir neçə ay Sizin buraya gəlişinizin təəssüratı ilə yaşayacağıq. Bilirik ki, Siz həmişə teatrın qayğısını çəkmisiniz. Bayaq da söhbətimiz oldu, düzdür, Səyavuş da deyir, Siz də dediniz ki, nə lazımdırsa, yəni gələcəkdə aktyorlarımıza fəxri ad verilməsi məsələləri, teatrımıza milli teatr statusu verilməsi...\nHeydər Əliyev: Fatma xanım, bunların hamısını yaz, ver. Mənim incəsənətə, ələlxüsus teatra münasibətimi sübut etmək lazım deyil. Ona görə də nə lazımdırsa etmişəm və edəcəyəm.\nSəyavuş Aslan: Özünüz də gördünüz, yaxşı gənclərimiz var.\nHeydər Əliyev: Görürəm, siz veteranlar da yaxşısınız.\nSəyavuş Aslan: Gəncləri də bizim siyahıya salsanız, yaxşı olardı.\nHeydər Əliyev: Gəncləri də siyahıya salarıq. Sən narahat olma. Səyavuş, yəqin sənin heç ağlına gəlməzdi ki, sənə birdən 2 milyon manat mükafat təyin edəcəyəm, hə?\nSəyavuş Aslan: Heç indi də ağlıma gəlmir. İndi də çox sevinirəm. Qəflətən oldu.\nHeydər Əliyev: İndi bir də görəcəksən ki, nə isə etdim, sənin heç ağlına gəlməz ki, bunu etmişəm.\nBir sözlə, çox sağ olun. Mən çox məmnunam, sizə yeni-yeni uğurlar arzulayıram.


"Netflix"in ilk Azərbaycan filmi - İki sahil\n04 mart 2021 07:54 Bütün xəbərlər Haqqımızda Əlaqə\nMəşhur "Netflix" şirkəti ilk dəfə Azərbaycanla bağlı film çəkib.\n"İki sahil" bildirir ki, film Nizami Gəncəvinin "Leyli və Məcnun" poeması əsasında ərsəyə gətirilib. İndoneziyada çəkilən ekran işində aktrisa Aça Septriasa və aktyor Reza Rahadian rol alıblar. Çəkilişləri Bakı və İndoneziyada aparılan filmdə Samir və Layla adlı iki gəncin sevgisindən bəhs edilib. Ekran işinin premyerası fevralın 11-də keçiriləcək.\nDünya şöhrətli azərbaycanlı şair Nizami Gəncəvi hamımızın sevimlisi və iftixarıdır\n03 mart 2021 22:07\nNümayəndə heyətimizin Türkiyəyə səfəri başa çatıb\nAnar Kərimovun iştirakı ilə İstanbulda sərgi açılıb\n03 mart 2021 20:24\n03 mart 2021 19:53\nFəxrəddin Manafov: Hamımıza çox ağırdır\n03 mart 2021 14:36\nQarabağ haqqında kitablar Türkiyə Prezident Kitabxanasına hədiyyə edilib FOTO\n03 mart 2021 13:45


Hospitalizasiyaya ehtiyac olan yanıqlı xəstələr\nHospitalizasiyaya ehtiyac olan yanıqlı xəstələr:\nYaranın təmizliyi. Mexaniki təmizləmə ideal olaraq duş ilə və ya Hubbart çənində aparılır. Su ilə ölmüş toxumalar və istifadə olunan kimyəvi dərman preparatları yaradan təmizlənir. Çəndə aparılan təmizləmədə xəstəyə hərəkət ilə reabilitasiya aparıla bilər.\nAçıq müalicə üsulu. Ekspozisiyalı müalicə metodu kimi tanınan bu metod üz və genital nahiyə yanıqlarında, uşaqlarda və bədənin ön hissəsi yanmış xəstələrdə tətbiq edilir. Yara təmizləndikdən sonra yanıq yarası açıq saxlanılır və banal infeksiyaların qarşısını almaq üçün üzərinə antibakterial spreylər vurulur. Yaranın üzəri 48-72 saat müddətində qabıqla örtülür. Bu qabıq yanıq səthini 10-15 gün müddətində xarici təsirlərdən müdafiə edir. Bundan sonra bakteriyaların fermentativ təsiri ilə çatlayır və infeksiyalaşmağa başlayır. Bu zaman infeksiyalaşmış yanıq müalicəsinə, yəni qapalı metodla müalicə başlanır. Hubbart çənində mexaniki təmizlik və lazım olsa, yara nekrotik toxumalardan təmizlənir.\nQapalı müalicə üsulu - adətən, ətrafların yanıqlarında və əl yanıqlarında istifadə olunan bir metoddur. Yanığın üzərinə antibiotikli məlhəm və onunla birlikdə vazelinli bintlər, həmçinin lokal anestetiklər də istifadə olunur. Üzərinə bir neçə sıra tampon və sarğı qoyulur. Bu sarğı gündə bir-iki dəfə dəyişilir. Gümüş nitrat sarğılarını da qapalı metodlara aid etmək olar.\nMexaniki işləmə. Qaysaq yumşalmağa başladıqda ölmüş toxumalar və qaysaq yanıqdan ayırılmalıdır. Əlavə olaraq yaranı təmizləmək üçün isladılmış sarğılar tətbiq olunur (məsələn, gümüş nitrat). Qurumuş tamponu yaradan ayırdıqda ağrılı olur, lakin ölmüş toxuma tampona yapışaraq yaradan ayrılır.\nEnzimatik işləmə. Bacillus subtilis-dən əldə edilən ferment ilə aparılır. Nekrotik toxumalara təsir edir. Sepsisin qarşısını almaq üçün antibakterial dərman maddələri ilə birlikdə istifadə olunur. 15%-dən artıq geniş sahəyə sürtülməməlidir. İstifadəsi məhduddur.\nEksizional müalicə. Qaysağın kənarlaşdırılmasının müxtəlif metodları vardır:\nSpontan kənarlaşma - yaradakı bakteriyaların fermentativ fəaliyyəti nəticəsində baş verir,\nMexaniki işləmə .\nYaşdan quruya doğru sarğı.\nTam qalınlıqda eksiziya (skalpel ilə),\nTangesial eksiziya (Hambi bıçağı ilə).\nCərrahi eksiziya yanıq yarasındakı ölmüş toxumaların təmizlənməsində ən effektli metoddur. Bu zaman həm bakterial invaziyanın mənbəyi olan qaysaq aradan götürülür, həm də qreftləmə üçün münasib bir şərait yaranır. İki forması var:\nTam qalınlıqda eksiziya. Bütün dermanı əhatə edən yanıqlarda göstərişdir. Eksiziya fassiyaya qədər aparılır. Çünki, fassiya dərialtı piy toxumasından daha yaxşı qreft yatağı əmələ gətirir. 4-5-ci günlərdə tətbiq olunur. Xüsusilə, qol və əl yanıqlarında daha funksional nəticələr verdiyi üçün məsləhət görülür.\nTangesial eksiziya. Bu metodda yanıq qaysağı incə təbəqələr şəklində petexial qanamalar olana qədər Hambi əl bıçağı ilə götürülür. Metod 3-7-ci gün arasında tətbiq olunur.\nBioloji sarğı. Yara hər hansı bir metodla nekrotik toxumadan təmizləndikdən sonra tətbiq oluna bilər. Bioloji sarğı olaraq, homoqreft, heteroqreft (liofilizasiya edilmiş donuz dərisi), amnion membranı, sintetik dəri əvəzediciləri istifadə olunur. İkini dərəcəli yanıqlarda tətbiq olunduqda yara homoqreft və ya heteroqreft ilə epitelizasiya ola bilir. Üçüncü dərəcəli yanıqlarda isə bioloji sarğı tam qalınlıqdakı qüsuru autoqrteftləmə üçün hazırlanır və xəstənin autoqreftlə yekun müalicə aparılana qədər yaradan maye itkisinin qarşısını alır. Amnion membranı ən asan və ən ucuz bioloji sarğıdır. Şəffaf olduğuna görə sarğının altındakı toxumalar asan nəzərə çarpır. Tətbiqi asandır. Sürüşməməsi və qurumaması üçün sıx sarğı tətbiq olunmalıdır.\nYaranın qreftlənməsi. Tam qalınlıqda yanıq yarasının yekun müalicəsi qreftləmə ilə aparılır. Əməliyyatdan öncə bakterioloji müayinə ilə yara streptokok infeksiyası araşdırılır, belə ki, β-hemolitik streptokok qrefti lizis edə bilir. Yara toxumasının 1 qr-da 105-dən çox bakteriyanın olması qreftləməyə əks göstərişdir. Bu müddətdə yaranı hazırlamaq və autoqreftin tutub-tutmayacağını müəyyən etmək üçün bioloji sarğı istifadə oluna bilər. Qreft dermatomla götürüldükdən sonra yaraya köçürülür. Donor sahə məhduddursa, tor (mesh) qreft istifadə olunur. Qreftlənən ətrafa müvafiq vəziyyət verilir və immobilizasiyanı təmin etmək üçün şinalardan istifadə olunur. Əməliyyatdan 48 saat sonra qrefti müşahidə etmək, sonra hər gün sarğılarla qreftin altındakı infeksiyaya nəzarət etmək lazımdır.\nYara sepsisi. Yanıq yarası toxumasının 1 qr-da 107-dən çox bakteriya varsa sepsis kimi qəbul edilir. Bu zaman xəstənin vəziyyəti pisləşir, hipotermiya və ya hərarət olur. Hipotenziya, taxipnoe, taxikardiya, bağırsaq keçməzliyi, ruhi sferada dəyişiklik, sidik ifrazının azalması, yüksək leykositoz, trombositopeniya, hiperqlikemiya, metabolik asidoz və hipoksiya müşahidə olunur. Müalicə yaranın bakterioloji nəzarətindən və sistem xarakterli müalicədən (venadaxili mayelər, qan transfuziyası, sistemli antibiotik) ibarətdir.\nYanıq zamanı inkişaf edən infeksiyalar.\nYanıq bədənin əsas qoruyucu membranı olan dərini zədələdiyi üçün lokal infeksiya və əlavə olaraq immun sistemin zəifləməsi ilə əlaqədar yayılmış infeksiyaya səbəb olur. Yanıq səthi nə qədər geniş olarsa infeksiya riski bir o qədər yüksək olur.\nYanıq yarası infeksiyası:\nSəthi infeksiya - 1qr toxumada 105-dən az mikroorqanizm olur. Yüngül hərarət və minimal leykositoz müşühidə olunur. Yarda səthi irin olur.\nBakteriemiya ilə birlikdə invaziv infeksiyalar - 1 qr toxumada 107-dən çox mikroorqanizm var. Yarada irin axıntısı, qaraya və ya bənövşəyiyə çalan rəng dəyişməsi, qranulyasiyanın quruması, solğunlaşması və qabıqlanması kimi dəyişikliklər olur. Sistem xarakterli əlamətlər yuxarıda qeyd edilmişdir.\nDamar yolu infeksiyası:\nMüvəqqəti bakteriemiya - hidroterapiya və yaranın işlənməsindən sonra əmələ gəlir. Bu vəziyyətdə müvafiq antibiotiklə müalicə lazımdır.\nİkincili bakteriemiya - ilkin səbəb müəyyən olunmalı və müalicə edilməlidir.\nTənəffüs yolu infeksiyası. Bu infeksiyaların inkişafında bir çox xəstəlik törədən amillər vardır. Ağrı üçün tətbiq olunan sedativlər aspirasiya ehtimalını artırır. Enteral qidalandırma məqsədilə istifadə olunan nazoqastral zond kardioezofageal birləşmədə çatışmazlığa səbəb olaraq aspirasiya əmələ gəlmə ehtimalını daha da artırır. Əlavə olaraq inhalyasiya travması və ya respirator zədələnmələrdə aparılan intubasiya ağciyərlərin qoruyucu mexanizmlərini zəiflədir və infeksiya riskini artırır.\nUroloji infeksiya. Genetal nahiyələrdəki yanıq yarasında bitişmə əmələ gəlməsinin qarşısını alan və sidiyin xaric olmasını təmin edən kateterlər bu xəstələrdə infeksiya riskini artıran səbəbdir.\nVaskulyar kateter infeksiyası:\nİrinli flebit - venanın mənfəzində irin olması ilə müşayiət olunur. Kateter yerində olduqda daha çox müşahidə olunur, çıxarıldıqda isə 30 günə qədər davam edə bilər.\nİrinli arterit - arterial monitor qoyulmuş xəstələrdə inkişaf edir.\nOsteomielit. Sümüyün açıqda qaldığı yanıqlar zamanı, sümük sınığı olan yanıqlı xəstələrdə və skelet traksiyası tətbiq olunan xəstələrdə müşahidə oluna bilər. Az hallarda inkişaf edir.\nDonor sahənin infeksiyası. Yara diqqətsiz qaldıqda infeksiya donor sahədəki yaranı tam qalınlıqlı bir qüsura çevirə bilər.\nMetastatik infeksiyalar. Meningit, beyin absesi, pnevmoniya, endokardit kimi xəstəliklər bakteriyaların hematogen yayılması nəticəsində inkişaf edir.\nAnaerob infeksiyalar. Nadir hallarda rast gəlinir. Elektrik yanıqları, ətrafların yanıqları, “crash” zədələnmələrlə əlaqli yanıqlarda və lazımi səviyyədə işlənməyən yanıqlarda meydana çıxa bilər.\nYanıq infeksiyalarında müəyyən olunan patogen mikroorqanizmlər.\nBakteriyalar. Antibakterial müalicədən əvvəl yanıq nahiyəsində ən çox müşahidə olunan mikroorqanizmlər piogen streptkoklardır (A qrupundan olan streptokoklar – Streptococcus pyogenes). Eləcə də, Pseudomonas aeruginosa və Staphylococcus aureus da mühüm rol oynayır. Bu iki mikroorqanizm daha çox rast gəlinsə də, Klebsiella spp., Proteus spp., Escherichia coli kimi digər bakteriyalar və göbələklər də yanıq yarasında müşahidə olunur.\nGöbələklər. Normal florada ən çox rast gəlinən göbələklər Candida cinsindən olduğu üçün, yanıqlarda da bu göbələklərin müxtəlif növlərinə rast gəlinir.\nViruslar. Yanıq zamanı ən çox herpesvirus infeksiyaları müşahidə olunur. Əlavə olaraq sitomeqalovirus və hepatit virusları da infeksiya törədə bilərlər.\nYanıqda inkişaf edən ağırlaşmalar.\nKurlinq xorası. Etiologiyası dəqiq məlum olmasa da, yanıqlı xəstələrdə 35% hallarda rast gəlinir və əksər hallarda sepsislə birlikdə olur. Yanığın üçüncü günü meydana çıxır. Mədə-bağırsaq qanaxması və perforasiyası kimi klinik simptomlar müşahidə olunur. Müalicədə xora qanaxmasının qarşısı alınır (qan transfuziyası, soyuq su lavajı). Cərrahi olaraq vaqotomiya və piloroplastika, yaxud vaqotomiya və rezeksiya tətbiq olunur. Cərrahi müalicə 50% hallarda effektli olur. Antiasidlər, o cümlədən proton pompası blokatorları istifadə oluna bilər.\nXolesistit (daşsız). Öd yollarına bakteriyaların hematogen yayılması nəticəsində inkişaf edir. Sarılıqda sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrı və hərarət müşahidə olunur. Nadir rast gəlinir. Müalicəsi xolesistektomiya və xolesistostomiyadır.\nQaraciyər ağırlaşmaları - nadir rast gəlinir. Yanıqla bağlı hemodinamik dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Eləcə də, hiperalimentasiya tətbiq olunan xəstələrdə müşahidə oluna bilər. Transfuzion hepatit də başqa bir səbəbdən yaranır. Hepatomeqaliya, sarılıq və qaraciyər fermentlərində dəyişiklik müşahidə olunur. Qüvvətləndirici müalicə aparılır. Səbəb hiperalimentasiya olduqda, aradan qaldırılır və ya azaldılır.\nPankreasda hemorragik düyünlər müşahidə olunur.\nOsteomielit haqqında yuxarıda bəhs edilmişdir.\nHeterotopik kalsifikasiyalar. Etiologiyası məlum deyil. Geniş dərin yanıqlarda çox rast gəlinir. Kalsium mübadiləsində pozğunluq aşkar edilmir. Ən çox dirsək zədələnir. Zədələnən oynaqda hərəkət məhdudiyyəti inkişaf edir. Rentgenoloji olaraq heterotopik periartikulyar kalsium toplanması müşahidə olunur. Erkən dövrdə fizioterapiya effekt verir. Çox inkişaf etmiş ağırlaşmalarda funksiyanı bərpa etmək üçün heterotopik sümük eksiziyası lazım ola bilər.\nKorneal çapıqlaşma. İstiliyin təsirindən buynuz qişanın koaqulyasiyası və ya xaricə çevrilməsinə (ektropion) görə quruması nəticəsində inkişaf edir. Qarşısını almaq məqsədilə gözə toz şəklində antibiotiklər, üst və alt göz qapaqlarının bir-birinə tikilməsi (tarsorafiya), ektropionun sərbəstləşdirilib qreftlənməsi aparılır. Müalicə korneal transplantasiyadır.\nKatarakta: Səbəbi məlum deyil və yüksək voltlu elektrik yanıqlarında yaranır.\nYara sağalması ağırlaşmaları:\nHipertrofik çapıq və yara kontrakturası. Çapıq və kontrkturanın inkişafı yaşdan, yanığın dərinliyindən, anatomik lokalizasiyası və genetik quruluşu ilə əlaqəlidir. Qarşısını almaq üşün üçün yaraya yaxşı qulluq, şina və yara daxilinə steroid inyeksiya edilə bilər. Müalicədə isə təzyiq edən xüsusi korsetlər, sıx elastik sarğılar, gecə şinaları, aktiv fizioterapiya tətbiq olunur. 1-2 il konservativ müalicədən nəticə alınmazsa, cərrahi müalicə tətbiq olunur. Cərrahi olaraq isə eksiziya + qreft, yaxud Z plastika edilir.\nStabil olmayan çapıq. Xüsusilə, sümük çıxıntılar üzərində dərinin tez-tez cırılması və xoralaşmasıdır. Sahə eksiziya edilib qreft və ya mümkün olduqda fleb ilə örtülməlidir.\nMarjolin xora (yanıq çapıq karsinoması). Çapıq toxumasının xronik qıcıqlanması və ya tez-tez xoralaşması nəticəsində bir çox illər (20-40 il) sonra inkişaf edir. Normal skvamoz hüceyrəli xərçəngdən daha aqressivdir. Müalicə şişin eksiziyası və ya amputasiyasıdır.\nYanıq sepsisi. haqqında yuxarıda bəhs edilmişdir.\nQulaq seyvanında xondrit - aurikulyar qığırdağın bakterial iltihabıdır. Qarşısını almaq üşün yerli antibiotik tətbiqi, qulağa təzyiq olunmasının qarşısının alınması, yanıq qaysağının uzaqlaşdırılması vacibdir. Müalicə, qığırdağın eksiziyasıdır.\nKəskin bakterial endokardit.\nDəm qazı inhalyasiyası. Qapalı yerlərdə yananlarda müşahidə olunur. Letargiya və taxikardiya müşahidə olunur. Dəri bənövşəyi rəngə çalır və huş dumanlıdır. Oksigen müalicəsi kifayətdir.\nİnhalyasiya travması (yuxarı tənəffüs yolu obstruksiyası). Supraglottik ödem inkişaf edir. Klinik olaraq fısıltı, fitverici tənəffüs, nəfəs almada çətinlik və taxipnoe müşahidə olunur. Adətən xəstələrin üzü yanmış olur. Bu xəstələrə traxeal intubasiya, traxeotomiya, oksigen müalicəsi və lazım gəldikdə mexaniki tənəffüs tətbiq olunur.\nAşağı tənəffüs yolllarının inhalyasiya travması. Buxar və tüstü inhalyasiyası nəticəsində inkişaf edir. Səs batıqlığı, qara bəlğəm, oral və ya faringeal nahiyədə yanıq, auskultasiyada krepitasiya, xırıltı, taxipnoe və dispnoe müşahidə olunur. Erkən vaxtlar rentgenoloji əlamət olmur. Müalicədə nəm oksigen, pulmonar lavaj, intubasiya və lazım gəldikdə ventilyasiya tətbiq olunur.\nPnevmoniya. Klinikasında yüksək temperatur, irinli bəlğəm və öksürək müşahidə olunur. Rentgenoloji olaraq diffuz infiltrasiya müşahdə olunur. Antibiotik tətbiqi, pulmonar təmizlik, intubasiya və lazım gəldikdə, ventilyasiya tətbiq olunur. Pnevmoniya nadir hallarda hematogen tipli olur, bu zaman rentgenoloji olaraq tək düyün infiltrasiyası müşahidə olunur. Hematogen tipdə ilkin mənbə tapılmalı və onun da müalicəsi aparılmalıdır.\nPulmonar emboliya. Çoxsaylı intravenoz inyeksiyalar, uzun müddətli venoz kateterizasiya və immobilizasiya ilə əlaqədar olaraq baş verir. Çanaq və ya aşağı ətraf venasından qalxan bir qan laxtası ilə yaranır. Dispnoe, döş qəfəsində ağrı, taxikardiya, hipoksiya və səbəbi izah edilə bilməyən ani şok müşahidə edilir. Ağciyər rentgenoqrafiyasında klassik xəncər şəkilli infarkt müşahidə oluna bilər. Müalicədə venadaxili heparin, oksigen, süni tənəffüs tətbiq olunur.\nYanıqlar zamanı qidalanma.\nAğır yanıqlı xəstələr şok dövrünü keçdikdən sonra 1 həftə ilə 10 gün arasında müvəqqəti yaxşı dövrləri olur. Bu dövrdən başlayaraq xəstələri çox yaxşı qidalandırmaq lazımdır, çünki yanıqlı xəstə yanıq yaralarından zərdab, plazma, qan, zülal və elektrolit itirir.\nXəstələrin yaxşı dövrlərindən etibarən gündə 5000 kalori dəyərində çox zülallı pəhriz tətbiq olunmalıdır. İştahası olmayan xəstələrə çoxlu miqdarda süd içirdilməlidir. Xəstələrə böyük dozalarda C, B1, B6, B12 vitaminləri, qan yaranması üçün dəmir preparatları təyin edilməlidir. Elektrolit balansı xəstənin vəziyyətinə görə meyvə şirəsi, yaxud dərmanlar vasitəsilə bərpa edilməli, lazım gəldikdə qan transfuziyaları edilməli, arıqlayan, ümumi vəziyyəti pisləşən xəstələrə venadaxili hiperalimentasiya edilməli və anaboliklər təyin edilməlidir.\nXII fəsil. Əl cərrahiyyəsi\nAnadangəlmə əl anomaliyaları\nAnadangəlmə əl anomaliyaları təqribən 600 doğuşdan bir müşahidə olunur. Deformasiyalar irsi ola bilər, yaxud ətraf mühit amilləri, radiasiya və infeksion xəstəliklər nəticəsində inkişaf edə bilər.\nƏl anomaliyalarının beynəlxalq təsnifatı (Swanson):\nƏtrafların inkişaf çatışmazlığı:\nKöndələn istiqamətli (bədənin şaquli oxuna perpendikulyar) çatışmazlıqlar:\nAnadangəlmə amputasiya - proksimal hissəsi normaldır, bağ daralması ilə birlikdə ola bilər.\nBədənin şaquli oxu istiqamətli çatışmazlıqları:\nFokomeliya - qolda uzun sümüklərin inkişaf etməməsi nəticəsində ətrafların bilavasitə gövdəyə bitişməsi şəklində anomaliya. Komplekt, proksimal və distal olmaqla üç yerə ayrılır.\nRadial çatışmazlıqlar - radiusun (milin) hissəvi olmaması, mil-bilək və baş barmağın olmaması. Dirsək qısa, qalın və əyridir. Əl 900-li bucaq altında saidə radial deviasiya edir. 4 forması vardır:\nqısa distal radius;\nhipoplaziya etmiş radius;\nradiusun hissəvi olmaması;\nradiusun total olmaması.\nHipoplaziyalı baş barmaq:\nqısa baş barmaq;\nadduksiyalı baş barmaq;\nabduksiyalı baş barmaq;\n“üzən” (floating) baş barmaq.\nBaş barmağın olmaması.\nMərkəzi hissənin çatışmazlıqları (cleft hand - yarıq əl) - əlin mərkəzində “V” şəklində yarıq vardır. Split hand və ya lobster claw hand kimi də adlanır.\nproksimal və distal epifiz mövcuddur, ulnar hipoplaziya;\nhissəvi ulnar aplaziya;\ntotal ulnar aplaziya;\nradiusun çiyin sümüyünə (humerusa) sinostozu\nOrqanların ayrılmasında müşahidə olunan anomaliyalar:\nSinostozlar - sümük strukturlarının üfüqi və şaquli müstəvidə ayrılmasında müşahidə olunan çatışmazlıqlar. Ən çox əl sümüklərində - aypara və üçbucaq sümüklər arasında müşahidə olunur.\nMil başı çıxığı. Travmadan fərqləndirmək lazımdır. Adətən, ikitərəfli olub, ailəvi xarakterlidir.\nSimfalangia - falanqalarda sümük uc-uca birləşməsidir. Klinik olaraq rigid barmaq da deyilir.\nSindaktiliya - iki qonşu barmaq arasında bitişmənin olmasıdır. Tam və ya natamam ola bilər, həmçinin sadə və ya kompleks şəkildə də müşahidə olunur. Təqribən 200 doğuşdan birində rast gəlinir. Polidaktiliya ilə birlikdə ən çox rast gəlinən əl anomaliyasıdır. Ən çox üçüncü və dördüncü barmaqlar arasında müşahidə olunur. Xəstələrin 50%-də bilateral və adətən, simmetrik olur. 10% hallarda ailəvi xarakterlidir. Akrosindaktiliya, simbraxidaktiliya, əl hipoplaziyası, yarıq əl, Poland sindromu, Apert sindromu ilə birlikdə müşahidə olunur. Əməliyyatı ən tez 18 aylığında etmək məqsədəuyğundur. İdeal yaş 3-4 yaş arasındadır. Müalicədə Z-plastika və qreftləmə aparılır.\nYumşaq toxuma kontrakturaları:\nArtroqripoz – oynağın bükülmüş halda sabit qalmasıdır (inadkar oynaq kontrakturası).\nDirsək qanadı - dirsək büküşü nahiyəsində zar əmələ gəlir.\nTətik-barmaq sindromu - anadangəlmə tendovaginal stenoz. Baş barmağın interfalangeal oynağının fleksiya deformasiyasıdır.\nKamptodaktiliya - xüsusilə, beşinci barmağın proksimal falanqaarası oynağının bilateral fleksiyon kontrakturasıdır.\nUlnar deviasiya (wind blown hand) - baş və digər barmaqlar ulnar istiqamətdə əyilmişdir. MF və PİF oynaqlarında fleksiya, barmaqlarda hissəvi zar ilə əl kubok formasındadır.\nSıxılmış baş barmaq (clasped thumb) - baş barmağın anadangəlmə fleksiyon və adduksiyon deformasiyasıdır.\nSümüklə əlaqəli kontrakturalar:\nKlinodaktiliya (bent finger) - barmaqların radial və ya ulnar istiqamətdə bucaqşəklində əyilməsidir.\nDelta falanqası - ən çox baş barmağın proksimal falanqasında müşahidə olunur. Üçbucaq və ya oval formalıdır. Epifiz şaquli istiqamətdə C-şəklində orientasiya olunur.\nBaş barmaqda polidaktiliya;\nÜç falanqalı başbarmaq;\nDigər barmaqlarda polidaktiliya.\nMakrodaktiliya - adətən, ikinci və üçüncü barmaqda yumşaq toxumaların, xüsusilə, sinir toxumasının ifrat dərəcədə inkişafıdır.\nBraximetakarpial - metakarpların qısa olması.\nBraxiphalangeal - falanqaların qısa olması.\nAnadangəlmə bağ sıxılması sindromu (fetal amputasiya), annular qüsur.\nYayılmış sümük anomaliyaları :\nMadelang deformasiyası - radiusun distal tərəfinin dorsal və laterala əyilməsi ilə xarakterizə edilən epifiz anomaliyasıdır.\nParonychia. Dırnaq yatağının Staphylococcus aureus etiologiyalı infeksiyasıdır. Manikür alətlərindən istifadə səbəbindən baş verə bilər, dırnaq lövhəsinin küncündən başlayaraq inkişaf edir, müalicə drenaj etməklə aparılır.\nPhelon. Dırnaq yatağı pulpasının infeksiyasıdır. Pulpaya təzyiq etdikdə fibroz arakəsmə səbəbindən ağrı olur. Müalicə antibiotik tətbiqi, insiziya, drenaj etməklə aparılır.\nHerpes simplex. Virus etiologiyalıdır, lakin piogen infeksiyaya bənzəyir, distal əl darağı-falanqa oynağında olur.\nBarmaq aralığı infeksiyası. Əl darağı-falanqa oynaqları səviyyəsində səthi köndələn bağın proksimal hissəsində piy toxuması olan üç nahiyədən birində barmaq aralığında lokalizasiya olur. Palmar sahənin yaxınlığından başlaya bilər. Drenaj olunmazsa, lumbrical kanalın daxilinə midpalmar sahəyə yayılır.\nDərin palmar abses. Metacarpları əhatə edən fassia, bükücü vətərlərin altındakı fassia və əzələlərə bitişik sahəyə yayılır. Ulnar sərhəddi hipotenar əzələlərin fassiası təmin edir. Drenaj etməklə və antibiotiklərlə müalicə edilir.\nTendosinovit. Bükücü vətər yatağının infeksiyasıdır. Barmağın aktiv və ya passiv açılması ağrılı olur. Antibiotiklər və iltihab əleyhinə preparatlar tətbiq edilir, şina ilə təsbit edilir.\nRadial və ulnar bursa infeksiyaları. Radial bursa infeksiyaları baş barmağın proksimal falanqası boyu lateral insiziya ilə, ulnar bursa infeksiyaları isə kiçik barmağın ulnar tərəfindən aparılan insiziya ilə drenaj edilir.\nOsteomielit. Əl darağı və falanqaların yumşaq toxumalarının infeksiyası və mürəkkəb sınığı ilə müşahidə olunur. Drenaj və antibiotiklərlə müalicə edilir.\nDişlənmə zədəsi. Ən çox 3-cü və 4-cü barmaqların daraq-falanqa oynaqları zədələnir. İnfeksiya daha çox S.aureus, bəzən isə streptokoklar tərəfindən törədilir. Anesteziya və turniket ilə kəsilib təmizlənir. Tetanus profilaktikası tətbiq olunur və yara açıq saxlanılır.\nBarmaq oynağı infeksiyaları. Digər lokal infeksiyalardan inkişaf edir. Müalicə antibiotiklərlə, drenaj etmə və şina ilə təsbit etməklə aparılır.\nMikobakterial infeksiyalar. Bilək və barmaqlarda inadkar və residiv verən sinovit olduqda mikobakterial infeksiya haqqında düşünülməlidir. Atipik mikobakteriyalar - Mycobacterium marinum, M.kansasii tərəfindən törədilə bilər. Kultural müayinə aparmaq üçün material götürülməlidir. Diaqnoz və müalicə üçün eksiziyonal cərrahiyə - sinoviektomiya tətbiq olunur.\nƏl yaralanmalarının təqribən 55%-i iş, 40%-i ev, 5%-i isə yol qəzalarının nəticəsidir.\nƏl yaralanmalarında ilk yardımın iki əsas prinsipi var:\nDaha çox infeksiya və zədədən qorunmalıdır.\nƏn xırda şübhədə belə, əli yaralı şəxs xəstəxanaya göndərilməlidir.\nƏl yaralanmalarında ediləcək ilk yardım sıxıcı sarğı ilə hemostaz, yara səthinə steril sarğı, funksional pozisiyada yumşaq sarımaqla elevasiyadan ibarətdir.\nXəstəxanada əl yaralanması bu cür qiymətləndirilir:\nAnamnez. Nə vaxt, harada, necə və nə edərkən baş verdiyi soruşulmalıdır.\nObyektiv müayinə. Dərinin müayinəsi, dərin toxumalar, oynaq və sümük, vətərin funksiyası və hərəkəti müəyyən olunur. Vətərin hərəkət funksiyası aşağıdakı kimidir.\nBükücü vətərlər üçün. Xəstənin medial falanqasını iki barmağınızla tutduqda, barmaq ucunu bükə bilməzsə FDP (flexor digitorum profundus) vətərinin kəsildiyi müəyyən olunur. Müayinə edilən barmağın hər iki tərəfindəki barmaqları əlimizlə tutaraq xəstəyə barmağını oynatması təklif edilir. Fleksor digitorum superficialis sağlam olarsa, xəstə şəxs barmağını orta falanqadan proksimal falanqaarası (ingiliscə, proximal interphalangeal - PİF) oynaqdan bükə bilir, bu vətər kəsikdirsə, barmaq bükülə bilmir. Hər iki bükücü vətərin kəsilməsi zamanı daraq-falanqa (ingiliscə, metacarpophalangeal - MF) oynağı təsbit olunan zaman barmağın heç bir falanqası bükülmür.\nAçıcı vətərlər üçün. PİF oynaq büküldükdə MF oynaq açıla bilmirsə bu, extensor digitorum longus (EDL) vətərinin qopmasından xəbər verir.\ndistal falanqaarası (ingiliscə, distal interphalangeal - DİF) oynaqda zədələnmə - çəkic barmaq deformasiyası olur. Barmaq ucu açıla bilmir.\nPİF-də zədələnmə. Düymə dəliyi deformasiyası olur. PİF bükülmüşdür, açıla bilmir.\nMF-də zədələnmə - barmaq bükülmüş vəziyyətdə qalir.\nSinirin funksiyasının müəyyən olunması:\nMedian sinir: Biləkdən yuxarı kəsiklər olduqda baş barmaq, ikinci və üçüncü barmaqda, dördüncü barmağın yarısında hissiyat itir. Baş barmaq oppozisiya edə bilmir. Dirsəkdən yuxarı kəsiklərdə əl aktiv pronasiya edə bilmir, ikinci və üçüncü barmaq DİF-i aktiv fleksiya edə bilmir.\nUlnar sinir: Beşinci barmaq hissiyatını itirir. Bilək səviyyəsindəki kəsiklərdə sümükarası əzələlərin iflicində əli açıq vəziyyətdə düz bir səthə qoyduqda barmaqlar bükülüb-açıla bilmir. Baş və şəhadət barmaqlar vassitəsilə çimdik tutma zəifləyir.\nRadial sinir. Yalnız dirsək səviyyəsindəki kəsikdə MF ekstansiyası, dirsəkdən yuxarı kəsikdə bilək ekstansiyası pozularaq sallaq əl inkişaf edir. Əl və barmağın proksimal dorsal hissəsi hissiyatını itirir.\nCərrahi işlənmə, toxumaların bərpası, dərinin bağlanması, sarğı, antibiotik və tetanus profilaktikasından ibarət müalicə tətbiq olunur. Vətər tikişləri üçün ipək, etilon, prolen, neylon (4/0) istifadə olunur. Kəskin vətər zədələnmələrində 5 cür müdaxilə tətbiq olunur:\nErkən və gec tenoqrafiya.\nDərinin bağlanması və 6 həftə ilə 6 ay arasında ikincili vətər qrefti ilə bərpa.\nBirincili vətər qrefti.\nTenodez və ya artrodez.\nVətərin qlafı olmazsa silikon çubuq qoyulur, sonra isə vətər qrefti ilə bərpa edilir.\nBükücü vətər zədələnmələri və onların bərpası. Əl 5 nahiyəyə bölünür:\n1-ci sahə - distaldan PİF oynağına qədər,\n2-ci sahə - PİF oynağından birinci anulyar bağa qədər,\n3-cü sahə - birinci anulyar bağdan karpal tunelin distalına qədər,\n4-cü sahə - karpal tunel,\n5-ci sahə - proksimaldan karpal tunelə qədər.\nBirincili vətər bərpası müvafiq şərtlərlə, zədələnmədən 24 saat keçməmiş və yara sepsisi əlamətləri olmayan xəstələrdə tətbiq olunur. Gecikmiş birincili bərpa zədələnmələrdən sonra 2 həftə müddətində, erkən birincili bərpa 2-5 həftə müddətində tətbiq olunur. Bükücü vətər zədələnmələrində funksional nəticə əldə etmək üçün əlin mobilizasiyasına nəzarət etmək vacibdir.\nAçıcı vətər zədələnmələri. Proksimal falanqanın 2/3 hissəsinin proksimal hissəsinə qədər tək hissə olan vətər, burada 2 lateral bağ və bir mərkəzi slip olmaqla 3 hissəyə ayrılır. Mərkəzi hissə PİF oynağını dorsaldan çarpazlayaraq MF-in proksimal ucuna bağlanır. Lateral bağlar isə PİF oynağını daha lateraldan və orta falanqanın dorsal lateralından keçərək son falanqanın proksimalına bağlanır.\nAçıcı vətər zədələnmələri 5 cür olur :\nÇəkic barmaq (mallet finger),\nOrta slip zədələnməsi (Boutonnier deformasiyası),\nExtensor hood zədələnmələri (MF oynaq xəttində),\nƏlin üstündə vətər zədələnmələri,\nSaid və biləkdəki zədələnmələr.\nÇəkic barmaq. Açıcı vətərin distal falanqaya bağlanan yerindən qopması nəticəsində baş verir. 4-6 həftə müddətində şina ilə konservativ müalicə, yaxud cərrahi müalicə aparılır.\nBoutonnier deformasiyası. Vətərin mərkəzi slip-inin PİF oynağı xəttindən zədələnməsi nəticəsində əmələ gəlir. Müalicədə Bunnel metodu tətbiq olunur.\nExtensor hood zədələnmələri. MF oynaq xəttindəki zədələnmələrdə rast gəlinir. 4/0 neylon sapla uc-uca tikilir.\nƏlin üstündə açıcı vətər zədələnmələri. Bunnelin "səkkizşəkilli" tikişi ilə bərpa edilir. Açıcı vəziyyətdə 4 həftə müddətində immobilizasiya edilir.\nSaid nahiyəsinin açıcı vətər zədələnmələri. Saidin əzələ-dəri bitişməsində və ya əzələ toxumasında zədələnə bilər. Əzələ-vətər davamlılığını təmin etmək lazımdır. Bu zədələnmələrdə 4-6 həftə müddətində açıcı vəziyyətdə immobilizasiya aparılır.\nƏlin kəskin zədələnmələri.\nKəskin əl zədələnmələrində müalicənin məqsədi infeksiyanın qarşısını almaq, birincili sağalmanı təmin etmək və zədələnmiş hissəni qorumaqdır. İlk yardım infeksiyalaşmanın qarşısını almaq üçün steril sarğı, yaraya sıx sarğı, elevasiya və turniket tətbiqindən ibarətdir.\nİlkin müayinə. Yaranın dərəcəsini, dəri itkisini təyin etmək üçün aparılır. Rentgenoqrafiya, vətər və sinirlərin müayinəsi aparılır. Dərin strukturlara nəzarət edilərək turniket tətbiq olunur.\nİkinci müayinə. Sümük, vətər, sinir və dərin toxumalar diqqətli nəzərdən keçirilir.\nDəri bağlanması metodları və göstərişlər:\nDəri qrefti ilə bərpa edilə bilən zədələr. Əgər vətər və sümük kimi strukturlar açıqda deyilsə, bu vəziyyətdə tam qalınlıqda dəri qrefti ilə bərpa məsləhət görülür.\nFleb ilə bərpa edilən zədələr. Sümük və vətərlərin açıqda olduğu dərin yaralanmalarda lokal və uzaq fleblərlə bərpa aparılır.\nBarmaq ucu amputasiyaları. Yalnız dəri itkisi olduqda sərbəst qreftlə bərpa edilir. Əgər yumşaq toxuma defekti dərin olarsa və falanqa açıqda qalarsa (baş və şəhadət barmağından başqa) proksimal hissədən reamputasiya (kiçik uşaqlar istisna olmaqla) və ya sərbəst dəri qrefti tətbiq olunur. Bu zaman normal hissiyat heç vaxt bərpa olmur. Dəri olduğu kimi dərin toxumalar da öz yerinə qoyulmalıdır. Bunun üçün Kutler V-Y və ya Atasoy trianqulyar advancement flebləri məsləhət görülür.\nDırnaq yatağı proksimaldan amputasiya edilməsə bir şaxəli dorsal fleb faydasızdır. Cross finger fleb mükəmməldir, lakin bu, oynaq qabarı əmələ gətirməklə sağalır. Bundan əlavə thenar fleb məsləhət görülür, lakin bu da ikimərhələli əməliyyata ehtiyac yaradır. Lokal neyrovaskulyar ada flebi yaxşı hissiyat rekonstruksiyası yaratdığına görə tətbiq oluna bilər. Qarın və ya subpektoral nahiyə kimi uzaq məsafəli fleblərdən mümkün qədər az istifadə edilməlidir, çünki çox bunlar qalın və hiperpiqmentasiyalıdır. Barmaq ucu amputasiyalarında daha çox istifadə olunan Kutler V-Y və ya Atasoy flebləri məqsədəuyğundur.\nKutler metodu. Digital blokada ilə anesteziya aparılır. Cərrahi işləmə ilə hər iki tərəfdən üçbucaq fleb gətirilir, distal falanqanın qalan hissəsi təmizlənir və bağlanır.\nAtasoy metodu. Müvafiq anesteziya və turniket altında trianqulyar fleb qaidəsi distalda olmaqla yağlı pulpadan qaldırılır. Yağlı fibroz subkutan toxuma periost və fleksor vətər qılafından ayrılır. Sümük uzundursa kəsilir və tikiş qoyulur.\nƏl sınıqları və çıxıqları\nƏldəki sınıq və çıxıqlar ən çox müşahidə olunan travmalardandır. Sınıq sümüklərin sağalması üçün vaxt lazımdır. Lakin, oynaqlarda geri dönməsi çətin olan deformasiyalar yarana bilər. Ona görə də klinik stabillik yarandıqdan dərhal sonra hərəkətə başlanmalıdır. Əzilmələr, güllə yaralanmaları və açıq əl yaralanmalarında kifayət qədər və diqqətli təmizlənmədən sonra yara yuyulmalı, lazım gəldikdə nazik Kirschner telləri ilə internal təsbit aparılır. Kompression bandaj edilərək elevasiya olunan əldə 3-5 gündən sonra şiş əmələ gəldikdə gecikmiş birincili tikiş qoyulur və ya dəri qreftləri ilə yara bağlanır.\nDaraq sümüklərinin sınıqları. Əlin ən çox müşahidə olunan sınıqlarındandır. Xüsusilə, yumruq zərbəsindən sonra müşahidə olunaraq aşağıdakı kimi təsnif olunur:\nProksimal metafiz sınıqları:\nOynaq daxili sınıqlar:\nBennet sınığı. Baş barmağın metakarp qaidəsinin oynaq daxili qırıqlı çıxığıdır.\nRolando sınığı. Baş barmağın metakarp qaidəsinin həm arxa, həm də ovuc səthlərinin T və ya Y şəkilli oynaq daxili sınıqlarıdır.\n4-cü və 5-ci metakarp sınıqları. Sınıq xəttinin anatomik yerləşməsinə görə bir neçə cür olur:\nBaş hissənin sınıqlar, daha çox parçalı sınıqlardır. Qısa müddətdə təsbit etmək, erkən hərəkət lazımdır.\nBoyun hissənin sınıqları. Ən çox 5-ci metakarpın boyun sınığıdır. Boksçu sınığı da deyilir.\nCisimin sınıqları. Köndələn, çəp, çox parçalı ola bilər.\nProksimal falanqa sınıqları:\nBilavasitə zərbə nəticəsində əmələ gələn sınıqlar. Proksimal sınıq lumbrikal əzələnin təsiriylə bükülmüş vəziyyətdə olur. Distal sınıq isə açıcı mexanizmin təsiriylə hiperekstansiya keçir. Müalicə məqsədilə 3 həftəlik təsbit edilir.\nHəddən artıq açılmış proksimal falanqanın arxa oynaq səthi metakarpa təzyiqi nəticəsində əzilir və çökmə sınığı əmələ gəlir.\nAni, həddən artıq açılması nəticəsində oynaq kapsulası və lumbrikal əzələlərin təzyiqi ilə proksimal falanqalarda diafiz sınığı yarana bilər.\nOrta falanqa sınıqları. Sınıq flexor digitorum superficialis (FDS) əzələsinin vətərinin birləşmə yerindən distaldadırsa volar (V deformasiyası), vətərinin birləşmə yerindən proksimaldadırsa dorsal (əks V deformasiyası) bucaq yaranır. Əl darağı-falanqa oynağı 60 dərəcə, proksimal falanqaarası oynaq 20 dərəcə bükülmüş vəziyyətdə təsbit edilir. Tam anatomik bərpa mühüm şərtdir.\nDistal falanqa sınıqları:\nSadə distal falanqa sınıqları;\nAçıq parçalı falanqa sınıqları;\nQopma sınıqları (çəkic barmaq deformasiyası, “baseball sınığı”). Barmağın dik şəkildə sərt bir cismə dəyməsi ilə distal falanqaarası oynağının ani və məcburi bükülməsi nəticəsində açıcı vətərin distal falanqaya birləşmə yerindən qopmasıdır. 3 tip ola bilər:\naçıcı vətərin həddən artıq gərilməsi nəticəsində boşalmış, lakin vətər qopmamışdır. Distal falanqaarası oynağının aktiv açılması zəifdir. Oynaq 5-20 dərəcə bükülmüş vəziyyətdədir;\naçıcı vətər dartılaraq distal falanqaya birləşmə yerindən qopmuşdur. Flexor digitorum superficialis əzələsinin çəkməsi ilə distal falanqaarası oynaq 45-60 dərəcə bükülmüş vəziyyətdədir (“çəkic barmaq” deformasiyası);\naçıcı vətər distal falanqaya birləşmə yerindən kiçik bir sümük parçası ilə birlikdə qopmuşdur.\nMüalicə. İlk 3-4 həftədə konservativ müalicə edilir. Barmaq gipsi və ya xüsusi şina ilə distal falanqaarası oynaq hiperekstensiyada, proksimal falanqaarası oynaq 60-75 dərəcə fleksiyada bağlanır. Bu 6 həftə davam edir. Gips yumşalarsa və ya zədələnərsə, eyni pozisiyada barmaq ucundan K teli keçirilərək hərəkətsizləşdirilir. Açıcı vətər sümükdən parça qoparıbsa tel tikişlə bağlanır, vətər qrefti istifadə olunaraq bağlanılır və ya distal falanqaarası oynaq semifleksiyada artrodez edilir. 3 həftə gipsdə saxlanılır, K telləri 8-10 həftə sonra çıxarılır.\nƏl sümüklərinin şıxıqları:\nBaş barmaq çıxıqları:\nDaraqarxası-daraq oynağının çıxıqları;\nDaraq-falanqa oynağının çıxıqları: a) Dorsal çıxıq; b) Ulnar çıxıq;\nFalanqaarası oynaqların çıxıqları;\nProksimal falanqaarası çıxıqlar:\nVolar səth yaralanmaları\nDorsal qırıq, çıxıqlar\nProksimal falanqaarası oynaq daxili qırıqlar\nDistal falanqaarası çıxıqlar:\nVolar səth yaralanmaları (Dorsal subluxation)\nVolar səth və flexor digitorum superficialis əzələsi vətərinın qopması\nƏldə müşahidə olunan digər xəstəliklər\nBilək kanalı sindromu (ingiliscə, carpal tunnel syndrome). Biləkdə median sinirin sıxılması nəticəsində müşahidə olunan bir sindromdur. 30-60 yaş arası qadınlarda çox rast gəlinir. Colles sınığı, Raynaud, qanqlion, lipoma, xantoma, revmatoid artrit, fleksor sinovit, xronik alkoqolizm, podaqra, diabet, böyrək xəstəlikləri, miksedema, hamiləlik nəticəsində baş verə bilər.\nXəstə ağrı və qarışqa gəzmə hissindən şikayətlənir. Ovuc əzələlərində atrofiya və iflic ola bilər. Tinnel sınağı (median sinirin innervasiya yerinə küt bir cisimlə vurduqda hiperesteziya) və Falen sınağı (bükülmüş əldə ağrı və keyimənin artması) müsbətdir. Elektroomioqrafiya diaqnozu dəqiqləşdrməyə kömək edir.\nMüalicəsi köndələn karpal bağı boşaltmaqdır.\nDirsək kanalı sindromu (ingiliscə, ulnar tunnel syndrome). Trianqulyar fibroosseoz kanalda dirsək sinirinin sıxılması nəticəsində müşahidə olunur. Adətən qanqlion, lipoma və ya aberrant əzələnin təzyiqi səbəbindən baş verir. Simptomları tədricən inkişaf edir və xüsusilə əlin çeçələ barmaq tərəfində artan zəiflik, keyləşmə əlamətləri müşahidə olunur. Zəiflik və keyləşmə dərəcəsi təzyiq yerindən asılıdır. Ağrı ola bilər. Müalicədə ulnar sinir müayinə edilir, qanqlion və ya lipoma çıxarılır.\nDupuytren kontrakturası. Subkutanoz palmar toxumanın proliferativ fibroplaziyasının səbəb olduğu bir xəstəlikdir. Barmaq oynaqlarında müşahidə olunan multifokal düyünlər əsas törəmədir. Palmar fibroz toxumanın zədələnməsi kontraktura ilə nəticələnir. Palmar aponevroz və onun digital ekstensorları zədələnir. Subkutan piy toxumasında nazikləşmə, dərinin törəməyə yapışması müşahidə olunur. Ən çox 4-cü barmaq zədələnir. Çox vaxt iki tərəfli olur, 40-60 yaş arasında çox rast gəlinir, daraq-falanqa oynaqları daha çox zədələnir, simmetrikdir, adətən xəstənin düyündən başqa şikyəti yoxdur. Küt bir əl ağrısı ola bilər. Proqnoza irsiyyət, alkoqolizm, epilepsiya, diabet və mikrotravmalar təsir göstərir. Kişi və qadın 10:1 nisbətində rast gəlinir. Əldən kənarda proksimal falanqaarası oynaqların arxa səthində, plantar fassia və nadir halda corpora cavernosa təbəqəsində rast gəlinir.\nMüalicəsində subkutan fassiotomiya, parsial fassiektomiya, dəri qreftləməsi ilə fassiektomiya tətbiq olunur.\nDe Quervain xəstəliyi. Abductor pollicis longus və extensor pollicis brevis-də stenoz tenosinovitidir. 30-50 yaş arasında müşahidə olunur. Qadınlarda daha çox rast gəlinir. Çünki qadınlarda daraqarxası-daraq oynaq daha hərəkətlidir. Radial styloid-də ağrı və həssaslıq olur. Finkelstein sınağı müsbətdir - baş barmaq və əl ulnar tərəfə gərildikdə ağrı olur. Konservativ müalicə steroid preparatlar və şina (6 həftə) tətbiqindən ibarətdir. Cərrahi müalicədə köndələn kəsiklə vətər yatağı sərbəstəşdirilir.\nTətik barmaq. Tətik barmaq anadangəlmə və qazanılmış (45 yaşdan sonra) ola bilər. Kollagen toxuma patologiyası ilə əlaqəli olduğuna görə bir neçə barmaq birdən zədələnir (sklerozlaşdırıcı tendovaginit). Orta və dördüncü barmağın zədələnməsi çox müşahidə olunur. Ovuc səthində daraq-falanqa oynağı səviyyəsində düyün palpasiya edilir. Müalicədə distal palmar büküşdə 2 sm məsafədən köndələn kəsik aparılır, fleksor qılaf kəsilərək boşaldılır.\nBowler baş barmağı. Baş barmağın ulnar digital sinirinin təkrarlanan kompressionunun səbəb olduğu perineal fibrozdur. Pulpada hiperesteziya müşahidə olunur. Erkən vaxtlarda şina tətbiqi faydalı olur, əks təqdirdə neyroliz, yaxud sinirin dorsala transferi lazım ola bilər.\nArtritik əl. Artritik əl xəstəlikləri kollagen xəstəliklər səbəbindən baş verə bilər. Cərrahi müalicə taktikası deformasiyaya müvafiqdir.\nRevmatoid artrit. Oynaq qığırdağının zədələnməsi və hipertrofik sinovitlə xarakterizə edilir. Əl və bilək çox vaxt erkən zədələnir. “Qu-quşu boynu” və Boutonniere deformasiyaları çox rast gəlinir. “Qu-quşu boynu” deformasiyası zamanı daraq-falanqa oynağı bükülmüş, proksimal falanqaarası oynaq çox açılmış, distal falanqaarası oynaq bükülmüş vəziyyətdə olur. Boutonniere deformasiyası zamanı daraq-falanqa oynağı çox açılmış, proksimal falanqaarası oynaq çox bükülmüş, distal falanqaarası oynaq çox açılmış vəziyyətdə olur. Cərrahi müalicədə silikon oynaqlar istifadə olunur.\nOsteoartrit. Hipertrofik sinovit müşahidə olunur. Revmatoid artritdən daha az şiddətlidir. Distal falanqaarası oynaqda Heberden düyünləri olur. Baş barmağın daraqarxası-daraq oynağının restavrasiyası lazım ola bilər.\nLupus eritematosus xüsusilə, daraq-falanqa oynaqlarını zədələyir, cərrahi müalicə çətindir.\nPsoriatik artrit zamanı distal falanqaarası oynaqlar zədələnir və fuziform şişkinliklər müşahidə olunur.\nReiter sindromu - uretrit, konyuktivit və sinovitdən ibarətdir.\nPodaqra. Demək olar ki, həmişə bir oynaqda ağrı ilə başlayır, vətər yatağı və oynaqda urat kristalları toplanır.\nSkleroderma. Barmaq uclarında kalsinoz, xoralaşma və ya Raynaud fenomeni ilə birlikdə müşahidə olunur.\nLipoma. Əldə piy toxuması olmadığı üçün lipomalar nadir hallarda rast gəlinir. Bəzən palmar nahiyədə fluktuasiya edən yumşaq şiş müşahidə olunur.\nKsantoma. Vətər qişasının giqant hüceyrəli şişidir. Əlin ikinci ən çox rast gəlinən şişlərindəndir. Oynağı əhatə edərsə, ilk növbədə proksimal falanqaarası oynağı tutur. Yayılma xüsusiyyəti olduğuna görə eksiziyası çətinlik yaradır.\nFibroma - oynaq kapsulundan inkişaf edir alır, səthi və dərin olmaqla iki cür olur.\nQlomus şişi. Ağrılı olur, soyuğa qarşı hissiyatın artması müşahidə olunur. Tünd qırmızı və ya bənövşəyi rəngli olub, ölçüləri 1 sm-dən kiçikdir. Adətən, dırnaq yatağının altında yerləşir. Müalicə məqsədilə tam eksiziya aparılır.\nHemangioma. Açıq mavi rəngli və gərgindir. Müalicə məqsədilə eksiziya edilir.\nTravmatik nevrinoma. Kəsilmiş periferik sinirin proksimal hissəsində regenerasiyadan sonra əmələ gəlir. Təzyiq etdikdə hissiyat müşahidə edilir. Müalicə məqsədilə sinir 6 mm-ə qədər rezeksiya edilir və piy yatağı ilə əhatə olunur.\nPolimorf neyrofibroma. Travmatik neyrofibromadan fərqlənir. Hissiyatlı deyil. Müalicə məqsədilə eksiziya edilir.\nNevrilemma (şvannoma). Sinir qişasından əmələ gəlir. Əldə nadir halda rast gəlinir. Ganqilonlara oxşadığından, bəzən onlarla səhv salmaq mümkündür .\nOsteoid osteoma. Adətən, axşamlar ağrılı olur və aspirin təsirindən ağrısızlaşır. Rentgenoloji müayinədə kiçik, dairəvi və ya oval sklerotik sahə ətrafinda dentik bir sahə, həmin sahənin ətrafında isə sklerotik sümükdən əmələ gələn kölgə şəklində müşahidə olunur.\nXondroma. Polimorf tipi Ollier xəstəliyi də adlandırılır. Daima əldə müşahidə edilməklə, ən çox destruksiya yaradan törəmədir. Epifizdə patoloji sınıq əmələ gəlməyənə qədər klinik əlamətlər olmaya bilər. 25% hallarda patoloji sınıq müşahidə oluna bilər. Rentgenoloji müayinədə ekzantrik lokalizasiyalı, radiolusent sahədən və incə genişlənmiş korteksdən ibarət törəmə şəklində görünür. Müalicə - küretaj və sümük qreftləməsidir. Az hallarda maliqnizasiya edir.\nXoşxassəli osteoblastoma - buzlu şüşə formasında olmaqla korteksi intaktdır.\nAnevrizmal sümük kistasi. Əldə çox nadir hallarda müşahidə olunur. Rentgenoloji olaraq xondroma və giqant hüceyrəli şişlərə oxşayır. Müalicəsi küretaj və qreftləmdir.\nSümüyün giqant hüceyrəli şişləri. Əldə nadir hallarda rast gəlinir.\nOsteoxondroma. Əldə az rast gəlinir, əsasən falanqalarda müşahidə olunur.\nOsteogenik sarkoma. Əldə nadir hallarda rast gəlinir, müalicə məqsədilə geniş lokal rezeksiya aparılır.\nXondrosarkoma. Bilək sümüklərində az rast gəlinir. Müalicə məqsədilə total rezeksiya aparılır.\nEpiteloid sarkoma. Xoş xassəli olaraq başladığından diaqnostikada çətinlik yaradır. Fassiya və vətərləri əhatə edir. Müalicə məqsədilə lokal eksizya aparılır.\nFibrosarkoma - mezotelial mənşəlidir. Tez böyüyür və periferik sinirlərə təyziq göstərir. Bir dəfə lokal rezeksiyadan sonra residiv verərsə, amputasiya lazım gəlir.\nRabdomiosarkoma. Nadir hallarda, tenar nahiyədə müşahidə olunur.\nEuingsin sarkoması: Gənc yaşlarda müşahidə olunur. Kişilərdə qadınlara nisbətən iki dəfə çox rast gəlinir. Amputasiya, xemoterapiya və şüa terapiyası tətbiq edilir.\nMetastatik şişlər. Əldə müşahidə olunan metastazlar, əsasən, bronxiogen, böyrək, prostat, süd vəziləri, sidik axarı və yoğun bağırsağın bədxassəli şişlərdən sonra olur. Ən çox proksimal falanqalarda rast gəlinir.\nXərçənglər. Əldə daha çox spinal hüceyrəli xərçənglər müşahidə olunur. Erkən dövrlərdə lokal eksizya kifayət etsə də, inkişaf etmiş vaxtlarda amputasiya və limfa disseksiyası aparılmalıdır.\nMelanoma və bazal hüceyrəli xərçənglər də müşahidə olunur.\nQanqlion. Vətər, vətər qişası və ya sinovial mənşəlidir. Daxilində musin mövcud olur. Adətən, əlin arxasında müşahidə olunur və ağrıya səbəb olur. Müalicəsi eksizyadır. Bəzən aspirasiya da tətbiq olunur. Residiv çox rast gəlinir.\nEpidermoid kista. Travma nəticəsində epitelial hüceyrələrin implantasiyası ilə inkişaf edir. Kista dırnaq yatağının qaidəsində müşahidə olunur. Ətrafı zarla örtülü olur. Küretaj və qreftləmə ilə müalicə edilir.\nSebaseoz kista. Palmar nahiyənin dərisində piy vəziləri olmadığı üçün nadir hallarda rast gəlinir.\nMukoz kista. Yetkin qadınlarda distal falanqaların dərisində müşahidə olunur. Dəri çox incə olduğu üçün mukoz maye müşahidə olunur. Mukoz kistalar osteoartritin Heberden düyünləri ilə əlaqəlidir. Müalicəsində eksizya və split dəri qrefti tətbiq edilir.\nAnadangəlmə arterio-venoz fistula. Embrional dövrdə arteriya və venanın arasında şuntlar əmələ gəlir. Arterioqrafiya ilə diaqnoz qoyulur.\nPiogenik qranuloma. Qranulyasion toxumanın toplaşması nəticəsində inkişaf edir. Asan qanayır və dəridə qabarıqlıq əmələ gəlir.\nYad cisim qranuloması. Yad cismin ətrafında dərin qranulyasiya toxumasının inkişafı nəticəsində əmələ gəlir.\nPodaqra. Urat kristallarının liqamentoz strukturlarda yığılması nəticəsində əmələ gəlir. Rentgen müayinəsində litik şiş kimi müşahidə olunur.\nKalsinoz. Birləşdirici toxuma degenerasiyası və ikincili amorf kalsium depozisyası nəticəsində əmələ gəlir. FCU (fleksor carpi ulnaris) yaxınlığında olur. Böyük depozisyalar cərrahi, digərləri isə konservativ müalicə olunur.\nKarpometakarpal boss (karpometakarpal qabarıqlıq). Sümük strukturlu, fluktuasiya etməyən bir törəmədir. II və III əl darağı səviyyəsində müşahidə olunur. Dorsifleksiyada və təzyiq etdikdə ağrılıdır. Rezeksiyaya ehtiyac olmur. Residiv olur. ECRB (ekstensor carpi radialis brevis) vətərini də əhatə edir.\nEpidermoliz vezikulası. Təqribən 300.000 doğuşdan birində rast gəlinməklə irsi bir xarakterli xəstəlikdir. Müalicəsində kontraktura və barmaq aralıqları bərpa edilir və qreftlənir.\nPaget xəstəliyi. Əldə uzun sümüklərdə müşahidə olunur. Fibroz displaziyadan fərqləndirilməlidir.


Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Norveçin Roqaland Təlim və Təhsil Fondu tərəfindən həyata keçirilən "Azərbaycanda Peşə Təhsili və Təliminin İnkişafı və Gücləndirilməsi" layihəsinin təqdimat mərasimi keçirilib.\nNorveç Xarici İşlər Nazirliyinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilən layihənin əsas məqsədi Azərbaycanda peşə təhsili sahəsində həyata keçirilən islahatlara dəstək olmaq, gəmiçilik, dənizçilik, aqrar və balıqçılıq sahələri üzrə ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrində kadr hazırlığı prosesinin səmərəli təşkili yollarını araşdırmaq, peşə təhsili sahəsində üçtərəfli əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafı, işəgötürənlərin bu prosesə cəlb olunması və təhsilin məzmununun təkmilləşdirilməsidir.\nLayihə çərçivəsində qeyd edilən sahələr üzrə əmək bazarının tələblərinə uyğun kurikulumların hazırlanması, mühəndis-pedaqoji heyətin ixtisas səviyyəsinin yüksəldilməsi və müvafiq sahələr üzrə peşə təhsili müəssisələri ilə işəgötürənlər arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin yaradılması əsas hədəflərdəndir.\nTədbirdə Təhsil Nazirliylinin və pilot ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin nümayəndələri ilə yanaşı Norveçin Azərbaycandakı səfirliyinin və dövlət qurumlarının təmsilçiləri, eləcə də sahibkarlar iştirak ediblər. İştirakçılar birgə əməkdaşlığa və layihənin icrasına dair təkliflər irəli sürüblər.\nGörüşdə Norveçin ilk peşə-ixtisas təhsili sistemi və bu sistem çərçivəsində dövlət-biznes əməkdaşlığı barədə məlumat verilib. Həmçinin, Azərbaycanda peşə təhsilinin mövcud vəziyyəti, bu sahənin inkişafı üçün atılacaq addımlar və prespektivlər mövzusunda müzakirələr aparılıb.


Indonesia in Focus: Elm, əməllər və ibadət.\nElm, əməllər və ibadət.\nbaşa deyil ride (353)\n(Part üç yüz əlli üç), Depok, West Java, Indonnesia, Avqust 21, 2015, 19:00 pm).\nPeyğəmbər Allah tərəfindən nazil ilk ayələri cümlə Iqro edir: oxuyun. Angel Qabriel vasitəsilə tam Allahın nazil əvvəl Peyğəmbər əvvəl təhsil və ya oxumaq (Iqro) bildirib, və ya (alarkən) yadda Peyğəmbər savadsız idi verilən əmr.\nBelə ki, bütün Quran xatirəsi və yadda Rasululah, sonra Juz, Osmanın xilafəti zamanı toplanmış mushab kimi tanınan kimi çox 30 kimi sonra Quran şəklində birləşəndə əvvəl, sonra dəri, yarpaqları və imkan verən digər obyektlərin yazıb onun əshabının Usman.\nMəzmun məzmunu arasında Quran yanaşı, həmçinin Allahın güc var bütün yer üzündə məzmunu və göy, torpaq, dəniz, su, balıq və onun bütün sakinləri şəklində Allah tərəfindən yaradılmışdır göy var.\nVə bütün məzmun göy, günəş, ay, ulduzlar və bütün kainat heç yorğun Allah tərəfindən idarə olunur. Ki, insan onun bilik və onlar Allahın birlik əmin edilə bilər bilik ilə hesab edə bilər ki, bütün təbii hadisələrə Allah tərəfindən yaradılmışdır. Və insan elm də Al Qur.an və Sünnə əmrləri və xəbərdarlıq və Allahın qadağan (Al Hikmah / Hədis) öyrənə bilərsiniz.\nElm ilə biz müvafiq əmr və ya dünyanın problemləri etmək qadağandır ibadət müəyyən edə bilər.\nPeyğəmbər Quran və Hədis bir command olmadıqca problem edilən ibadətdir qanunsuz mənşəli bildirib.\nVə (may) Quran və hədis qadağan olmadığı halda ilk icazəli dünyanın problemləri, donuz əti, qan və (balıq və çəyirtkə istisna olmaqla) cəmdəkləri və tütün (siqaret) qadağan Muhammadiyah İndoneziya və Səudiyyə Ərəbistanı ruhanilərin yemək kimi bir fitvası qanunsuz siqaret verib.\nSuat Fathir ayələr 9-14:\nMəktub Fathir Verse 9-14 Tərcümə\n9.  Və küləkləri göndərən Allahdır; və bulud hərəkət (külək), sonra biz bir ölü torpaq (səmərəsiz) daxil bulud qeyd  və biz (quru) ölümündən sonra yer üzünü çevirmək yağış . Belə dirilmə edir .\n10. şərəf istəyir Kim, hər şey Allaha məxsusdur ki, sonra (know) izzət . Ona yüksələcək üçün  yaxşı sözlər  və yaxşı əməllər  O qaldırmaq olacaq . Cinayət planlaşdırılır insanlar üçün  Onlar çox sərt cəza  alacaq və onların pis planları məhv ediləcək .\n11. Allah, sonra da sizi (kişi və qadın) cütü  etdi, sonra sperma  gil  sizi yaratmışdır. Heç bir qadın hamilə və doğum vermək, lakin Onun xəbəri olmadan. Kitabda (Lövhi Mahfuz)  bir adamın həyatını uzatmaq, nə də onun yaşına azalıb, lakin (artıq müəyyən) yoxdur. Həqiqətən, Allahın  üçün asandır.\n12.  Və iki dənizin (arasında) eyni; təzə, təzə, dadlı içki və digər olan duzlu və acı. Və orada təzə ət  yemək bilər, və siz  geyinmək zərgərlik kaldırabilirsiniz ki, (hər dənizdən) siz gəmilərin sail sizin də Onun lütfündən ruzi axtarmaq bilər dənizi [21 split görmək ] və şükür edəsiniz.\n13.  O, gecəni gündüzə qoymaq və gecəyə işığı daxil və müəyyən olunmuş müddət  gəzən Günəşi və Ayı, hər ram etdi.  (bunu) nə Allah Rəbbinin ki, Onun bütün padşahlıqlarını belə. Və Allah  başqa (ibadət) tapındıqlarınız isə nazik epidermis  baxmayaraq heç bir şey yoxdur.\nOnlara zəng 14, onlar iddia  eşitmək istəmirəm, yalnız və yalnız onlar eşitmək əgər, onlar da sorğu  imkan vermir. Və qiyamət günü onlar kemusyirikanmu  inkar edəcək və heç bir sizə (Allahın) verdiyi kimi məlumat  Mahateliti  verə bilər.\nVAXT xeyriyyə ETMƏDƏN SCIENCE\nƏlbəttə bir müsəlman olaraq heç bir zaman gündəlik beş namaz və ya namaz başqaları yaratmaq. O, həmişə shirathul Mustaqim göstərilən xahiş. Ki, bir lütf verilmiş, və insanların yol həyata saxlanılır maghdhubi edilmiş insanlar tərəfindən qəbul edilmişdir ki, uzun düz yol `sülh (insanlar Allah təhrik), həmçinin dhallin yol nəfər (yoldan edənlər). Dhallin Nashara isə şərhində, insanlar mahgdhubi sülh olmasını  Yuxarıda qeyd iki qrup, yəhudi edir.\nİbn Kathir rahimahullah dedi: "yol iman elm və xeyriyyə birləşdirmək çünki iki arasında fərq yolları-, belə ki, iki yol shunned. Xristianlar bilik itirmək isə yəhudi xeyriyyəçilik, kaybolur. Buna görə də, yəhudilər və xristianlar mənfəət səhv qəzəb əldə edə bilərsiniz. O, kim bilir, sonra təcrübə deyil, qəzəb layiq. Bilmirəm insanların fərqli olaraq. Xristianlar müəyyən bir məqsədi var ki, insanları, ancaq onlar onun qapı görə getmirlər, çünki onlar, onun yolu əldə etməyib. Məhz həqiqəti riayət edin. Belə ki, onlar səhv düşdülər. "\nBir çox insanlar xeyriyyə və ibadət bir çox afterlife üçün zəmanət haqq və dəlil keshalihan ən azı bir işarə var ki, düşünürəm. Yəni biz eşitmək necə tez-tez var ki, müsəlmanlar arasında baş verən bir fenomen var. Biz tez-tez bu eşitmişəm məktublar, il ərzində daha sonra bütün ehtimalını və zənn yadda cəhd belə, biz sabah gün üçün dəyişə bilərsiniz. Conceivably, çimərlik pepasiran qədər təcrübəsi olan bir şəxs, lakin bir dəfə weighed, o uçan zibil kimi, Allah Subhanahu wa Ta'ala deyir\nVə biz onlar bütün xeyriyyə üzləşdiyi Biz belə işlər (kimi) uçan toz etməlidir. [Al-Furqan: 23].\nYalnız əməllər, hətta o cəhənnəm yanğınlar daxil səbəb, qəbul təcrübə hesab edilir. Allah Subhanahu wa Ta'ala deyir\nArtıq qiyamət news (haqqında) Day datangkah? O gün neçə-neçə üzlər ağır yenidən canı iş, qəmli olacaq, çox isti yanğın (cəhənnəm) daxil olmuşdur. [Al Ghasyiah: 1 4].\nİbn Abbas "Khusyu`, lakin faydalı əməlləri" deyə xeyriyyə və berletih bezmiş bir çox var ki, İbn Kathir ilə izah olunur, lakin o, bir od bir cəhənnəm çox isti  qazandığı bildirib. Beləliklə, İmam Buxari Səhih O edilməsi fəsil, Fəsil: bilikli əvvəl demək və yaxşı işlər ".\nAL QURAN Elm VIRTUE\nElm olmadan əmək çox insanlar qarşı elm və təhqir primacy haqqında izah paraqraf . Allah Subhanahu wa Ta'ala kor gördüm bir insan kimi, axmaq ilə bilikli insanlar ayırmaq üçün.\nRəbbindən sənə nazil, bu kor şəxs kimi eyni olduğunu bilir hər kəs varmı? [Ar Ra`ad: 19].\nKor, həm də kar və lal yalnız əslində.\nQuranda Allah l müxtəlif yerlərdə, yəni cahil insanların pisləyib:\nLakin insanların çoxu bunu bilmir. [Al-Araf: 187].\nOnların ən səmərəli deyil. [Al Maidah: 103].\nƏslində onlar heyvanları ilə bərabər, və heyvanların daha axmaq:\nHəqiqətən, Allah yanında ən pis bir şey dərk etməyən karlar və eşitmə ağır olanlar var heyvan (məxluq). [Al-Anfal: 22].\nAllah Subhanahu wa Ta'ala ki, axmaq insanlar pis bütün formalı və növ heyvanların daha deyir. Eşşək, it, həşərat başlayaraq, onlar heyvan-star daha pisdir. Heç bir şey, hətta onlar doğru din düşmənləri var, onların peyğəmbərləri iman daha təhlükəlidir.\nBundan başqa, bu hüquq, ilk qeyri-qanuni bir şey imkan verir, çünki bilikli və digər bir bilikli deyil. Məhz dihalalkannya aparan kol ət ov itləri onların yırtıcı tutmaq adi itlər fərqli olaraq, tədris edilmişdir.\nOnlar "onlar üçün icazə var?" Xahiş Sizə icazə ", deyə yaxşı və (yırtıcı əsir) ye, siz. Belə ki, onlar sizin üçün tutub gətirdiklərindən yeyin və Allahın adını zikr Allahın sizə öyrətdiyi nə uyğun olaraq tədris olunur ovlamaq üçün bunu yetişdirmək tədris vəhşi heyvanlar tərəfindən heyvan (vaxt off) üzərində. Allahdan qorxun, Allah tezliklə haqq-hesab çəkəndir. " [Al Maidah: 4] \nSünnə və bütün çox atsar Salaf Halbuki bu məsələni izah edir.\nBütün bunlardan sonra, müsəlman zəvvarlar-yönəldilməsi İslam özlərini aid Hacı onun baxışları, onların missiyası bir tənlik yönelik edir ki, aşkar edilmişdir zaman. Yəni Shari'a elm qayğı və cəhalət palçığa batdı yoxdur. Bu İslam anlayışı sui çox hallarda gətirib çıxara bilər.\nBu onlara əvvəl, Peyğəmbər onun əshabının təcrübəsi öz əməlləri heç bir şey ilə müqayisədə bildirib ki, dərəcədə Kharijites adlı bir qrup. Dualarımızı illə müqayisədə onların namaz, heç bir şey deyil. Onlar ibadət ekspertlər olan insanlardır. Sonra gün ... Lakin, onların hekayə nə son bir aslan kimi mübarizə və rahib kimi axşam? Peyğəmbər Islam karxanadan oxlar axıdılması kimi, onlar yalnız ... Onlar İslam çıxmaq yemək borusu məhdud idi ki, izah etdi; Onlar cəhənnəm itlər bildirib. Onları öldürmək üçün idarə hər kəs, Allah Subhanahu wa Ta'ala ilə təltif olunacaq. Hətta Peyğəmbər sallallaahu "alaihi wa sallam o` Ad mübarizə kimi o, buna qarşı mübarizə edəcək, onların yaşı ilə görüşüb berazam var ...\nHazırda bir camaat artır. Məhz camaat Bid`ah və xurafat və şirk təsis. Inam As`ariyyah Maturidiyyah ilə yaradılmışdır. Jistiyyah, Qadiriyyah, Sahruwardiyyah və Tariqat Naqsyabandiyyah: tam tharikat təsəvvüf ilə onun ardıcılları üçün girov sədaqət.\nAqidah və tövhid problemi isə. Peyğəmbər zamanı o kafir ərəblər ilə müqayisədə onlar tövhid haqqında daha ətraflı anlamaq yoxdur sallallaahu "alaihi wa sallam. Onlar yalnız dininə şərhi ilə təkallahlıq təkallahlıq Rububiyyah etiraf. Və Tövhid Uluhiyyah tərəfindən nəzərdə tutulur nə bilmirəm. Asma` tövhid wa Shifat kimi, onlar aqidah'Ashariyya və Maturidiyyah var. Bildiyimiz kimi, xüsusilə bu məktəblərin hər iki tövhid o ki, Ahlus Sünnə Wal Jama'ah məktəbi yoldan edib.\nonlar haqqında ibadət və mistisizm; onlar Tariqat və təcrübə dörd dhikr dhikr və bərəkət dolu Bid`ah və xurafat ilə dibaiat. Belə oxu (la ilahə) dörd yüz dəfə, və (Allah Allah) altı yüz dəfə hər gün kimi. Shalawat kitab tez-tez onların oxumaq, xeyir məşhur kitab Peyğəmbər ki Bid`ah və ghuluw edir. Bu Dala-ilul Hayrat, Burdaya kitab deyil.\nkitab onlara deyilən Tablighi nishab ən mənalı. Onların təsisçiləri tərəfindən müəllifidir. kitab demək olar ki, oxumaq Səhih Buxari-dən çox hər camaat məxsus və oxunur. Kitab xurafat, şirk, Bid`ah dolu və hədis-hədis yalan və zəif hədis olunur. Belə ki, onlara dinamalkan Life Ash Shahabah Kitab, xurafat dolu və hekayələr belə doğru deyil, və ...\nBu camaat haqqında Nəticələr onlar , onlar həmişə dendangkan yəni "Mənə belə bir ayə demək" hədis dəlil ilə cəhalət üst vəz, elm və ruhanilər qayğısına olmayan bir camaat ki. Bu orijinal olsa hədis, lakin orijinal deyil ki, bu hədis onların anlaşma yoldur. Bu camaat daxil olan hər bir şəxs artıq onlar səbəb yuxarıda hədis var camaat dəvət evdən-evə təbliğ tərcüməçi olan layiqdir. Yoxsa onlar məsciddə bir kitab Fadhilah oxumaq ... və onlar indi kimi (boğulan insanlar xilas etmək) müsəlmanların ki permisalkan. O əvvəl endirmək olardı saxlamaq, və ya hətta ilkin onlar üzmək, həm də günah və səhv okean daxil qərq deyil bilər, çünki kömək etmək istəyən bilər ki, onları bilmirəm ki öyrənmə, bir gün və ya iki üzmək bilməz.\nPeyğəmbər sallallaahu "alaihi wa sallam, vaxtı deyil zaman yaralı dost biri, sonra qış ərzində junub, o onlardan biri soruşdu. Çimmək yoxdur rukhsah deyilmi? Cavab istəndi: no! Belə ki, hamam əhli o, vəfat səbəb olmuşdu edir. Peyğəmbər sallallaahu alaihi wa sallam "alaihi wa sallam, o sallallaahu bu hekayə eşitdim" zaman qəzəbli idi və Həqiqətən onu öldürmək lazımdır ", deyib. Allah Subhanahu wa Ta'ala ilə təltif oluna bilər. Siz bilmirsinizsə niyə sual yoxdur? Narkotik xahiş bilmək deyil, çünki ".\nOnlar buqələmun Jama'ah çünki Bundan əlavə, bu camaat yoxlamaq üçün daha maraqlı edir. Hər perch dəyişdi və onun ətraf mühitə görə rəngi mübadiləsi. Onlar güclü bir duruş yox idi və möhkəm zəmin yoxdur? Və ya onların qrupunun himayəsi altında, bütün rəngləri və qruplar toplayır üsulu, onların missiyası?\nBuna görə də, müəllif yerdə olanlara fərqli oxucu var bu camaat. Bu, bir yerdə onlar çünki doktrina bir dərs öyrəndim bilər, lakin oradan başlamaq məcburiyyətində ətraf mühit, çünki. Əvəzinə, Bid`ah eləcə də penyebarnya adsız bayraq ola bilər.\nProblem idi, çünki Jama'ah ən asan atmosferə təsir edir. Ki, onlar orijinal elm təhsil deyil. Daha sonra, təpənin üst bir pervane kimi görəcəksiniz. , Səhra bir quş Bak külək ilə istədiyiniz nə edin.\nYuva dünya bütlərə ən yüksək olduğu onların sevimli hətta ölkənin ölkələrə məscid və outings görüşlər ilə bağlı deyil, hətta, mən əminəm ki, onlar ayrı düşəcək. Və camaat başqa bir camaat tərəfindən təsir edəcək və ya onların ev qayıtmaq üçün.\nDüşdü sual ola bilər. Onlar yerlərdə günahkar insanlar xaric uğur deyil, tövbə və vəz yaxşılıq və bu camaat uğuru biri kimi etmək!\nBeləliklə, biz cavab o, yuxarıda problemləri ilə oxşar olan ən müasir təbliğat təbliğat haqqında dedi Aman Şeyx Əli Əl Cami rahimahullah hesab:\n... Doğrudur, o yerlərdə diskotekler və kinoteatr insanların nümayiş etdi. Bu inkar heç bir şey yoxdur. O yerlərdən onları çıxardı sonra Lakin, bu nə? Sonra nə təbliğatı ilə onlara vəz və anbia` (peyğəmbər) üsulu? Onlar Tariqat sufizm bir sıra parçalanmış belə və ya əvəzinə, onlara onlara öyrətmək və toplamaq? True ... Lakin o, cəhalət nadanlıq onları azad edib. "\nO, İslamın doğru anlaşılması üçün onlara hərəkət etməyib. sübut özü bir Tariqat Shufi bağlıdır. Biz alaraq Tariqat Tariqat digər Tasawwuf alaraq, onun qəbul etdiyi halda, yerləri diskotekler verilmiş edilmişdir insanlar üçün. Və onun mesaj da ölkədə aydın görünür Allah Subhanahu wa Ta'ala başqa ibadət aradan qaldırılması olub? Olsun o Husayn, Zeynəb və Abdullah məzarını kimi qəbirləri ətrafında tawaf bir insan verib? Allahın qanununa demokratiya qanunsuz qanun ilə qanunsuz adam verib olsun? Bu etmək nəzərdə tutulur. Bu mütləq doğru təbliğat bir təbliğat keçirir onun mesaj, əgər. Amma ayə buyurur:\nHost qaval ilə oxumaq əgər\nƏlbəttə ki, bütün ev onların sevimli rəqs at\nOna qədər deyil və İslam haqqında makrifah bilik o tərk qəbirləri və onun ətrafında təvaf edənlər qarşı mübarizə necə, doğrudur. Nə bu əxlaqsız düşmək insanlara edilə bilər? \nNəhayət. Bilik, O gənclər axtarmaq edək. Həqiqətən, o, şöhrət qapı və təhlükəsizlik idi.\n[As-Sünnə 01 / il VII / 1420H / 1999M Nəşr Ləcnə Foundation Istiqomah Surakarta, Jl jurnal nəşr kopyalanır. Solo - Km Purwodadi. 8 Selokaton Gondangrejo Solo 57 183 Tel. 08121533647, 08157579296]


GİMNASTLARIMIZ DÜNYA KUBOKUNDA İŞTİRAK EDİB | SuperSport\nƏsas səhifə Digər GİMNASTLARIMIZ DÜNYA KUBOKUNDA İŞTİRAK EDİB\nGİMNASTLARIMIZ DÜNYA KUBOKUNDA İŞTİRAK EDİB\nDərc etdi: SupersportTarix İyul 07, 2016 , 00:40 Kateqoriya: Digər, GimnastikaRəy yoxdur\n1-3 iyul tarixlərində Türkiyənin Mersin şəhərində idman gimnastikası üzrə “Challenge” seriyasına aid FIG Dünya Kuboku keçirilib. Supersport.Az xəbər verir ki, kişi idman gimnastikası üzrə yarışlarda ölkəmizi Murad Ağarzayev və Daniel Lukas təmsil edib.\nBöyüklər yaş qrupunda ilk dəfə çıxış edən gimnast Murad Ağarzayev dəstəli at üzərində finalda 4-cü, sərbəst hərəkətlərdə 5-ci, turnik üzərində 6-cı, dayaqlı tullanmada 7-ci, parallel qollar və halqalar üzərində hərəkətlərdə isə 8-ci nəticəni göstərib.\nYarışlarda iştirak edən digər təmsilçimiz Daniel Lukas dayaqlı tullanma üzrə finalda 5-ci yerdə qərarlaşıb.\n“QƏBƏLƏ”NİN GÜRCÜSTAN SƏFƏRİ – ŞƏKİLLƏR


“Azərbaycan iqtisadiyyatına ən böyük ziyanı banklar vurub” – Parlamentdə gərgin müzakirə\n30 Mart 2017 - 12:58\n“Azərbaycan iqtisadiyyatına ən böyük ziyanı banklar vurub” –Parlamentdə gərgin müzakirə\n"Azərbaycanda Auditorlar Palatası var. İstənilən vaxt banklar tərəfindən Auditorlar Palatasının mütəxəssisləri audit aparılması üçün dəvət oluna bilər. Amma qanuna dəyişikliklərdə banklarda Audit Komitələrinin yaradılması ilə bağlı müddəa yaradılıb. Bu nə ilə bağlıdır? Bundan başqa, dəyişikliklərdən birində göstərilir ki, məhkəmə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının qərarlarını ləğv edə bilməz. Azərbaycanda məhkəmə yüksək instansiyaya malikdir. Amma bu dəyişiklikdən belə çıxır ki, Palata məhkəmədən də yüksək instansiyaya malik olacaq. Beləliklə, Palatanın statusu məhkəmənin statusundan yüksək olur. Fikrimcə, bu məsələyə aydınlıq gətirilməlidir. Dəyişikliklərdə banklara təyin olunan müvəqqəti inzibatçıya 1 ilə qədər vaxt verilir. Bir il çox böyük müddətdir. Niyə məhz 1 il götürülüb? Həmçinin, "körpü banklar"ın yaradılması müəyyən qədər sual doğurur. Məgər körpü banklar yaradılmazsa, bankları sağlamlaşdırmaq mümkün olmayacaq? "Banklar haqqında" qanunda sağlamlaşdırma ilə bağlı konkret müddəalar var. Buna nə ehtiyac var?" – deyə V. Əhmədov bildirib.\nMillət vəkili hələ də bank sektorunda problemlərin tam həll edilmədiyini vurğulayıb:\n"Keçən ilin fevral ayında prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası yaradılıb. Milli Məclisin komitə və plenar iclaslarında Palatanın yaradılması ilə bağlı qanunlara dəyişiklik etdik. Palata 1 ildir fəaliyyət göstərir. Palata fəaliyyətə başlayanda bankların diaqnostikasını həyata keçirdi. Keçən müddət ərzində 42 bankdan 10-a yaxını bağlandı. 10-a yaxın bankın bağlanması müəyyən problemlər yaratdı. Bankların bağlanması əmanətçilərə ödənişlərin verilməsində problemlərin yaranmasına səbəb oldu. Biz bankların bağlanmasının tərəfdarı deyilik. Bankların bağlanması iqtisadiyyatımıza və insanlarımıza ziyan vurur. Ötən müddət ərzində eşitmədim ki, bankların səhmdarları toplaşıb birləşməklə bağlı qərar qəbul etsin. Bankların bağlanmasındansa, birləşib fəaliyyət göstərməsi daha məqsədəuyğundur. Gəlin, 15-20 iri bank saxlayaq ki, sektorda problem olmasın.\nÇox təəssüf ki, bankların birləşdirilməsi ilə bağlı konkret iş görülmür. Əvəzində bankları bağlayırıq, insanlara deyirik ki, gedin problemlərinizi banklarla həll edin. Rüfət (Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının Direktorlar Şurasının sədri Rüfət Aslanlı – red.) müəllim, sizə məktublar göndərmişik. Biz vətəndaşlardan minlərlə məktub almışıq. Mən ayrı-ayrı bank rəhbərləri ilə görüşmüşəm. Onlardan xahiş etmişəm ki, kredit borcu olan insanlarla bağlı razılığa gəlsinlər. Amma bu problem yenə qalmaqdadır. Onsuz da bankların kimə məxus olduğunu bilirik. Sağlamlaşdırma həyata keçiriləndə bankları birləşdirmək mümkündür".\nDeputat qeyd edib ki, ölkədə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi artaraq 1,5 mlrd. manata çatıb. O, problemli kreditlərin həcminin azalması ilə bağlı fikirlərlə razılaşmadığını qeyd edib:\n"Vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 1,5 milyard manata çatıb. İndi deyəcəksiniz ki, müəyyən qədər azalma var. Problemli kreditlərdə ona görə azalma var ki, bank sektoru faktiki kredit vermir. Banklar deyir ki, 65 yaşından yuxarı insan kredit götürə bilməz. Bu, hansı qanunda yazılıb? Bəlkə onun 1000 manata ehtiyacı var? Deyirlər ki, Palatadan göstəriş var. Bundan başqa, əgər müştərinin məvacibi 300 manatdırsa, 600 manatdan artıq kredit verilmir. Niyə artıq məbləğdə kredit verilməməlidir ki? Bankların qeyri-qanuni hərəkətləri var. Banklardan kredit götürmək qeyri-mümkündür. Bank sektorunda problemlər var. Düzdür, xeyli işlər görülüb. Amma sistem faktiki dayanıb, işləmir. Manatın məzənnəsində sabitləşmə gedir. Çünki, pul qıtlığı yaratmısınız. Ölkədə kredit verilmədiyindən real sektor inkişaf etmir. Biz bunun əziyyətini 2-3 aydan sonra görəcəyik. Bank sektoru bizim ən ağrılı yerimizdir. Bizim iradlarımız həddən artıq böyükdür. Baxın, məhkəmələrdə bizim insanlar nə qədər əziyyət çəkir. İnsanlar məhkəmələrin qapılarında dayanır. Bu prosesi axıra çatdırmaq lazımdır. Pulu sıxıb saxlamaqla real sektor, qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirmək mümkün deyil".\nDeputat İlham Əliyev də bankların fəaliyyətindən narazılığını ifadə edib.\nOnun sözlərinə görə, banklar insanları "şirnikləndirib müqavilə imzalatdırırlar" və sonradan böyük problemlər yaranır:\n"Banklar müqavilələri dəyişdirməyib. Hazırda standart müqavilələrdən istifadə olunur".\nİradlara münasibət bildirən Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının Direktorlar Şurasının sədri Rüfət Aslanlı isə öz növbəsində qeyd edib ki, yüksək gəlirlilik dövründə banklarda izafi gəlirlilik olub:\n"Həmin dövrdə məsuliyyətsiz borclanma var idi. Düzdür, bununla bağlı qınaqlar haqlıdır. Biz məsuliyyətsiz borclanmanın qarşısını almaq üçün kreditlərdə insanların aylıq ödənişlərinin gəlirlərə nisbətinin nəzərə alınmasını məqsədəuyğun hesab etdik. Ümumiyyətlə, borcları birdən-birə bağışlamaq olmaz. Çünki, bunun mənbəyində banklarda yatırılmış əmanətlər qalır. Kreditlər ödənilmədiyi təqdirdə banklardakı əmanətlər geri qaytarmaq mümkün deyil. Bu gün məhkəmələrdə 700 min iş var. Bu işlərin 40%-i, yəni 280 mini bank-müştəri münasibətləri ilə bağlıdır. Millət vəkilləri bəyan etdilər ki, 3 il 4 ay qanun çərçivəsində proses uzanır. Mən isə bankın əmanətçisiyəm. Bank da deyir ki, mən krediti sənin qardaşına vermişəm, o isə ödəmir. Mən məhkəmələri günahlandırmıram. Məhkəmələrdəki işlərin bir qismi obyektivdir, bir qismi isə subyektivdir. Bəzi insanlar, biznes subyektləri krediti ödəməkdə çətinlik çəkir. Amma subyektiv hallar da var. Bütün bunlar hüquqi müstəvidə həll olmalıdır". /APA


Xaç qayınatası | Xural qəzeti\nƏsas Səhifə/SİYASƏT/Xaç qayınatası\nÖn söz yerinə\nŞənbə, 22 aprel 2006-cı il. Münasibətlərin sərt şəkildə pozulmasından bir il əvvəl.\nHərəkət yeri: Alma-Ata, Xaç qayınatamın şəxsi qərargahı.\nNursultan Nazarbayev təcili məni yanına çağırır. Sarsenbayevin öldürülməsindən sonra aramızdakı münasibət nəinki pisdir, hətta çox pisdir. Mən bilirəm ki, əgər qayınatamın içinə kiminsə haqqında şübhə girirsə, o, nəinki itmir, hətta böyüməyə başlayır.\nO, mənə etibar etmir, mən ona etibar etmirəm. Mən bilirəm ki, bizi hansı söhbət gözləyir: Xaç Qayınatam mənim mis və digər resurs mədənlərimi geri tələb edəcək. Həmişə olduğu kimi bu xəbər söz yığnağı ilə qutulaşdırılacaq və mənə ata nəvazişi ilə təqdim olunacaq. Mənim xəttim müdafiədir – çox danışmaq və heç nə deməmək, mühazirə üzərində fikrimi balanslaşdırmaq. Şəxsi sözlərində nə qədər az məna varsa, o qədər təhlükəsizsən.\nMəni postda prezidentin mühafizəsi yoxlamadığı üçün, özümlə diktafon götürürəm və onu «prezidentin beşinci qərargahı» olan Nəvai küçəsindəki şəxsi villasının qapısının ağzında quraşdırıram.\nNazarbayev: Necəsən? (Kresloya əyləşirik).\nƏliyev: Belə, normal. Avstriyaya getdim. Qazaxıstanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatı üzrə xüsusi nümayəndəsi Aytjanovu Avropa İttifaqının sədri ilə tanış etdim.\nNazarbayev: Tanış etdin?\nƏliyev: Tanış etdim. Hər şey normaldır, irəliləyiş var.\nNazarbayev: Hə, onlar dəstəkləyirlərmi? Baxarıq onlar necədirlər. Hər dəfə bəyan edirlər ki, bizə dəstək verəcəklər – amerikanlar. İndi hər şey amerikanlardan asılıdır? Bəlkə də hər şey yox…\nƏliyev: Yox, onlardan, onların mövqelərindən, hər şey onlardan asılıdır. Ancaq amerikanlardan və ən əsası isə ATƏT-dən.\nNazarbayev: Amerikanlar öz şərtlərini irəli sürəcəklər. Sözün düzü, sədrlik etmək mənim nəyimə gərəkdir. Daha çox onların özü üçündür bu həngamələr. Postsovet məkanında onlar kimdirlər, nəyi bacararlar?\nƏliyev: Mən sadəcə istəyirdim ki, siz 2009-cu ildə sədr qismində bütün ölkələri gəzəsiniz, bu zaman siz xarici işlər nazirinin vəzifəsini də həyata keçirə bilərdiniz. Amma burada 55 ölkə var. Bu, həm də bir «piar» olardı.\nNazarbayev: ATƏT üzrə xüsusi nümayəndə bizə lazımdır?\nƏliyev: Əgər biz göstərmək istəyiriksə ki sədrlik etmək istəyirik, onda lazımdır. Əgər biz… onda lazım deyil.\nƏliyev: Yertısbayev (informasiya naziri) bir cəsarətli olub ki… Deyir özəl kanalları milliləşdirək…\nNazarbayev: Demək, sən Əhmədova (Qazaxıstanın baş naziri) artıq demisən ki, «Xəbər» və «KTK»-ni satırsan? O dedi ki, sizin normal söhbətiniz olub. Sən getmisən, söhbət eləmisiniz. Sən satmağa hazırsan?\nƏliyev: Yox, belə bir söhbət olub. Ümumdünya Ticarət Təşkilatı üzrə konfrans keçirilirdi. O dedi ki, konfransdan sonra gələrsən. Mən də getdim. O dedi ki, burada müxtəlif söz-söhbətlər gəzir, mənim konkret tapşırığım var. Mən ona dedim ki, gəlin danışaq. Yaxşısı budur, bunu sivill yolla edək, vəssalam.\nNazarbayev: Sivil yolla. Biriləri deyirlər ki, dövlət 42 milyon qoyub, bina təqdim edib. Aksiyaların qiymətləri dəyərləndirilib. Bunu başqa cür də etmək olar. Direktorlar Şurası olacaq. Dövlət nəzarət paketinə malikdir. Direktorlar Şurasının sədrini təyin edərik «Xəbər» və «KTK»-yə (mənə və həyat yoldaşıma məxsus səhmdar özəl telekanallar). Biz də səninlə danışdığımız kimi, aksiyaların 50 faizini sən mənə verməlisən.\nƏliyev: Hansı telekanalların?\nNazarbayev: Keçən dəfə sən mənə kağız gətirdin.\nNazarbayev: Gətir. Və bunu bu yolla edərik, nəyi niyə vermək? «Xəbər»ı verməmək də olar. Axı sən hər zaman bunu özündə yapışqan hiss edibsən?\nƏliyev: Bu hər zaman yapışqan olub.\nNazarbayev: Bütün məsələ ondadır ki, sən mənim qohumumsan. Dəriğə mənim qızımdır. Mən hələ sənə onda da dedim. Hər zaman sancacaq, hər zaman yazacaqlar. Hələ siz özünüz də əlavə edirsiniz. Yeri gəmişkən, «Deja vyu» qəzetindəki məqalədən sonra zərərçəkənlərin advokatları sizi məhkəməyə çağırırlar. Bunun baş verməməsi üçün daxili işlər naziri, ya da baş prokurora Dəriğə izahat versin ki, belə şey olmayıb. İşin içinə tiksinlər. Mən sizə deməmişəm ki, Dutbayev sizin haqqınızda mənə nə deyib. Sən nə üçün bunu elədin?\nƏliyev: Dəriğə çıxış edib.\nNazarbayev: İndi də sən Narmanbetovu məhkəməyə vermisən. Düz eləmisən. İndii də o deyir ki, Dəriğə deyib, mənə hansı məhkəmədir. O deyib ki, nə nədir.\nƏliyev: Bu Narmanbetov «KQB»-nin keçmiş istintaqçısıdır. Hələ 86-cı ilin dekabr hadisələrində özünü əla göstərdi və indi Dutbayevin göstərişi ilə mənə böhtan atır. Qəzetdə yazır ki, məni dayanıb Sarsenbayevə güllə atarkən görüb. Mən ona görə onu mülki qaydada məhkəməyə verdim, bu axı sizin göstərişinizdir. Əgər məmura böhtan atırlarsa, məhkəməyə müraciət etsin.\nNazarbayev: Sən oxuyursanmı, bu işlə bağlı nə xəbər verirlər? İstintaq üzrə, sənin iddianla bağlı. Birbaşa bəyan edirlər ki, yaxşı, əgər belədirsə… Amma prezidentin qızı deyir ki, Dutbayev birbaşa işarə vurdu onu-bunu… Gəlin, indi də məhkəməyə Dəriğə Nazarbayevanı dəvət edək. İndi iş üzrə istintaq başa çatıb və iş məhkəməyə verilir. Niyə bu bazarda, məhkəmədə Dəriğə dayanıb cavab verməlidir? Deyəcəklər ki, ya o, ya da adamlar nə söyləyiblər, nə boş-boş danışıblar – bu haqda da yazıblar. Ancaq orada Dutbayevin olmasını mən elə-belə dedim. Dutbayev artıq rəsmi surətdə istintaqa ifadə verib ki, bu haqda heç nə deməyib. O həqiqətən də deməyib. Biz söhbət etmişdik. Sizin evinizdə oturmuşduq, siz niyə bunu satırdınız? Bu nədir, ümumiyyətlə? Mən ümumiyyətlə, sizə öz uşaqlarım kimi etibar edib nəsə danışa bilərəm?\nƏliyev: Səhv olub.\nNazarbayev: Səhv olubsa, düzəldin.\nNazarbayev: Mən onda Baurjana deyəcəm. Baurjan (Muxamedjanov – Daxili İşlər naziri) Dəriğə ilə görüşər, o da yazar.\nƏliyev: Mən artıq onun özünə demişəm.\nNazarbayev: Məhkəmə artıq olub, bütün müxalifət qəzetləri yazıblar, bu haqda mən danışmışam. Dutbayevə gəlincə, mən sadəcə elə-belə demişəm, bağışlayın. Vəssalam! Dutbayev razılığını verib ki, gələcək. Hakim deyib başqaları da dəvət olunsunlar və məhkəməni təxirə salıb. Onlarda heç nə alınmayacaq, heç vəkillərdə də. Mən onsuz da fikirləşirəm ki, sən qalib gələcəksən. Ancaq bu məqalə hər şeyə mane oldu. Hər şey sakitcə gedirdi.\nƏliyev: Mən sizə deyirəm axı, məqaləni internetdə görmüşəm.\nNazarbayev: İndi o bunu necə izah edir?\nƏliyev: Çıxış etmək istəyirdi, etdi də…\nNazarbayev: Qoy məhkəməyə getsin mənim soyadımla və hamını da biabır etsin. İndi mən heç kimi yola gətirməyə çalışmayacağam, əgər onun özü bu cür olubsa (söhbət Dəriğədən gedir) Sarsenbayein işi üzrə rəsmi məhkəmədə onu dəvət edəcəklər.\nƏliyev: Ümumiyyətlə, bu qətldir, o hamının əl-qolunu bağlayıb.\nNazarbayev: Orada hər şey açıqlanıb, hər şey qaydasında gedir. Nədən qıcıqlanmalı, de? Hər şey açıqlanıb, istintaq başa çatıb, iş məhkəməyə veriləcək. Bir aydan sonra da qərar qəbul olunacaq. Bir deyin görüm, nədən qıcıqlanırsınız? Nədən qorxdunuz? Siz ümumiyyətlə, bu məsələdə dəxli olmayan adamlar idiniz…\nNazarbayev: Hər şey artıq sübut olunub. Utenbayevin məktubu var.\nƏliyev: Ancaq KİV-də…\nNazarbayev: Bütün bunlara tüpür. Sən indi narahatsan ki, haqqında nəsə yazarlar?\nNazarbayev: Haqqında yazı yazılanlar da həmçinin. Mənim haqqımda da yazırlar, mən buna görə heç nə eləmirəm ki… Qurtardı… Bu gün yazırlar, sabah hamının yadından çıxır, o biri gün ümumiyyətlə, heç kim heç nə xatırlamır. Nədən buna görə özünə əziyyət verməlisən, çıxış etməlisən, qarşı getməlisən, sübut etməyə çalışmalısan ki, bizim ailəmiz nədir. Mən ondan, Dəriğədən heç bir sübut tələb etməmişəm. İndi də məqalə dərc etdirib. «Kazaxmıs»ın milyarderləri qalxın, fəhlə sinfi barrikadalarda sizə qarşı dayanıb. Bəs onda siz niyə «Şevron»a qarşı heç nə yazmırsınız? Niyə «Britiş qaz»ın əleyhinə heç nə yazmırsınız? Bu hansı cəhənnəmə sənə lazımdır, eşidirsən? Mənə işləyən şirkət də mən nə deyirəm onu eləyir. Siz alırsınız…. Sən bilirsənmi, bu məqalənin dərcindən sonra deputatların bir qrupu mənə məktub yazdılar. Ki, sizin qızınızın çıxışını necə başa düşək, özümüzü necə aparaq? Bu nəyə lazım idi, kimə lazım idi, de? Kazaxıstan şirkəti nə eləyirsə, bizim istədiyimizi eləyir. Bizim. Başqası olsaydı, başa düşərdim. Heç kim bilmir ki, bu Dəriğədir. İndi nə olub? Deputatlar bilmirlər necə anlasınlar. Mənim qızım kürəkənimlə bir yerdə mənə qarşı gedirlər – mən ölçü götürməliyəm. Ya da bu nədir?\nƏliyev: Hər şey dediyiniz kimi deyil.\nNazarbayev: Hə. Yazmışdılar. Evə gələrsən, mən sənə verərəm. Bunu yazan bir qrup deputat. Biri var, Serik Abduraxmanov, çıxış edirdi, danışırdı, mən onun qarşısını aldım. İndi o səsini kəsib, onun özünü çözələyirlər. Elə bu vaxt, eyni ruhla Dəriğə çıxış edir. «Fəhlələr razılaşmamalıdırlar. Barrikada qurmaq lazımdır!» Sənin ananı… bu nədir? Qulaq as, ümumiyyətlə bu nə deməkdir? Barrikadanı kimin üçün qurursunuz? Mən bu dövlətin başında dururam.\nƏliyev: Bu belə deyil.\nNazarbayev: Onda kimə qarşı idi? Elə Sarsenbayevin özü də… Sənin nə vecinə, hər şey mənə qarşı idi, sizə qarşı yox, sən niyə başa düşmürsən?..\nƏliyev: Mən DİN–də eşitmişdim ki, ikinci məni öldürmək istəyirmişlər.\nNazarbayev: Kim deyir bunu? Bax ona görə də sən qəzetdə Dəriğə vasitəsilə çıxış etdin. Bu şayiə idi.\nƏliyev: Mən çıxış etmədim.\nNazarbayev: Qulaq as, axı bu camaatın arasında gedən şayiədir. Buna görə bu cür sıxılmaq nəyə lazım idi, mən bilmirəm? Biz axı danışmışdıq ki, vahid, nəhəng partiya yaradacağıq. Hamımız da ona işləyəcəyik. Dəriğə də orada olacaq. Biz ona görə danışmamışdıq ki, bu tək mənə lazım idi. Mən istəyirəm öz aparatıma deyəm ki, onun 50 faizi məndədir. Mən onu sənə vəd edirəm, hamıya, kimə istəyirsən, mənim nəvələrimə… And içirəm, mən sənə verəcəyəm. Hansı cəhənnəmə onlar mənə lazımdır ki? Bu aksiyalar özümüzdə qalacaq. Amma mən bu aksiyaları bu işə pul qoyacaq tamam başqa investora verəcəyəm. Mən sənə qaytaracağıma söz verirəm. Onda mən o adamlara deyəcəyəm ki, gedin özünüz orada idarə edin. Nə Rahatın, nə də Dəriğənin bu işə aidiyyatı yoxdur.\nƏliyev: Bəlkə «Xəbər»i sataq, onda hamı sakitləşər…\nNazarbayev: Səncə onun qiyməti neçəyə olar? Heç olmasa təxminən…\nƏliyev: Ora kifayət qədər resurs sərf olunub.\nNazarbayev: Rahat, onsuz da mənim problemim özümə bəsdir. Siz niyə mənə problem yaradırsınız? Heç kömək etməyin də, sizin köməyiniz cəhənnəm olsun. Siz mənə problem yaratmayın, başqa heç nə istəmirəm sizdən. Belə də deyirəm, elə də deyirəm. Qayğıyla deyirəm, sakit deyirəm. Bütün oliqarxları mən siyasətdən uzaqlaşdırdım. Hamını sayğaca qoşmuşam, səndən başqa. Mən bunu bacarıram – sən bilirsən. Nə lazımdırsa… Gəl, öz bildiyimiz kimi eləyək. Hər şey də bunun üzərində dayanır. Qalan hər şey ordadır – partiya da, KİV də – tam zibillikdir!\nƏliyev: Yaxşı, satarıq.\nNazarbayev: Sən özün bilirsən axı. Mən getməyə hazırlaşmıram! Hətta 12-ci ildə (Nazarbayev baş barmağını o biri barmaqlarının arasından çıxarıb işarə etdi) bax hakimiyyətimi istəyənlərə bunu verəcəyəm!\nƏliyev: Qoy yaxamdan əl çəksinlər. Yenə sizə yazacağam, məruzə edəcəyəm, amma onsuz da axmaq vəziyyətdə yenə də mən qalacağam.\nNazarbayev: Niyə yazasan? Budur iki məqalə. Niyə yazasan? Heç bir müxalifətçi cürət edib mənə qarşı bunu yazmazdı, ikiniz yazdınız. İnsanları barrikadalara çağırıb «Karmetkombinata», «Kazaxmıs»a qarşı qaldırmaq? Demək ki, onlar milyarderdirlər – «Forbs»da yazıldığı kimi, amma insanlara əmək haqlarını ödəmirlər. Bu nə təxribatdır ümumiyyətlə?\nNazarbayev: Necə yəni eşitməmisən, oxu.\nƏliyev: Orada birbaşa elə yazılıb?\nNazarbayev: Elə də yazılıb. Siz razılaşmayın, tələb edin, fəhlələr. «Kazaxmıs» və «Karmetkombinat». Mənim ən, ən yaxınlarımı güncə dirəmisiniz! Hamı bu haqda bilir. «Kazaxmıs» və «Karmetkombinat» haqda – bunu necə başa düşək?\nMəşhur insanların həyatından – Çapay Sultanov!\n17 Yanvar 2011 tarixində, saat 11:14 axşam\nharada muselman var qorxuram


Prezidentlərin görüşündə nələr müzakirə olunub? (YENİLƏNİB) » Qaynarinfo.az\nPrezidentlərin görüşündə nələr müzakirə olunub? (YENİLƏNİB)\n"Qaynarinfo"nun məlumatına görə, görüşdə Azərbaycan və İran xalqları arasında tarixi, mədəni və dini köklərin mövcudluğunun əlaqələrimizin möhkəmlənməsində rolu qeyd edilib, son beş ildə dövlət başçıları arasında on görüşün keçirilməsi uğurlu əməkdaşlığımızın səviyyəsinin göstəricisi kimi qiymətləndirilib, siyasi əlaqələrin uğurla inkişaf etdiyi bildirilib.\nTehranda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və İran İslam Respublikasının prezidenti Həsən Ruhaninin görüşü olub.\n"Qaynarinfo"nun xəbərinə görə, bu barədə Azərbaycan prezidentinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.\nAPA-nın məlumatına görə, Tehranda prezident İ. Əliyevi İranın iqtisadiyyat və maliyyə naziri, iki ölkənin iqtisadi, ticarət və humanitar əməkdaşlıq üzrə birgə hökumətlərarası komissiyasının həmsədri Məsud Kərbasian qarşılayıb.\nAzərbaycan, Rusiya və İran prezidentlərinin sammiti bu gün Tehranda bir neçə saatdan sonra keçiriləcək.\nPrezident İ. Əliyev həmin sammitdə iştirak etmək üçün Tehrana səfər edib.\n1183 0 0 0\nAzərbaycan ABŞ-a etiraz etdi