Quran ayəli telefon zəngləri - Müsəlmanlar\nQURAN AYƏLİ TELEFON ZƏNGLƏRİ\nvə «halal simkartlar» ölkəsi…\nBöyük kənd halına gələn dünyamızın bizə azlıq edən sutkasından bir anlıq vaxt taparaq tanışlarla yığışıb söhbət edirdik. Hamının gündəmini təşkil etdiyi kimi bizim də söhbətimizin axarı dini məsələrə gəldi. Fikirlərimizi bölüşdük. Razılaşdığımız da oldu, razılaşmadığımız da… İmzasına və şəxsinə hörmət etdiyim həmsöhbətlərimdən birinin kinayəli bir fikrindən sonra bu haqda yazmaq qərarına gəldim. Söhbətin məğzini isə Səudiyyə Ərəbistanının din alimlərinin Quran ayələrini telefon zəngi kimi istifadə edilməsinin doğru olmaması ilə bağlı verdikləri hökm təşkil edirdi.\nMəsələ ilə bağlı internetdə axtarış apararkən bunun təkcə müsəlmanlarla məhdudlaşmadığını görüb sizin də diqqətinizə çatdırmaq istədim.. Belə ki, məşhur «New York Times» qəzetinin internet saytında (http://www.iht.com/articles/2007/11/02/africa/kosher.php) bir müxbir bu cür suallarla yəhudilərin din adamları olan ravvinlərə müraciət etdiklərini qeyd etmişdi.\nDindar yəhudilərin hər atdıqları addımlarında olduğu kimi telefon problemində də imdadlarına Baş ravvin yetişib. Bizim din xadimlərimizin «halal»lığına zəmanət verdikləri kolbasalardan fərqli olaraq artıq dindar yəhudilər üçün xüsusi olaraq «halal» (yəhudilər «koşer» və ya «kaşər» adlandırırlar) «simkart»lar hazırlanıb.\nBütün dünyada inkişaf etmiş demokratik ölkələrdən biri kimi tanınan və qəbul edilən İsraildə artıq «halal simkartlar» başqa operatorların simkartlarından ucuz olduğu üçün çox dəbdədir. İki dindar yəhudinin öz arasındakı danışığı bizim pula 1,7 qəpik edir. Adi simkartlarda isə bu rəqəm 8 qəpikdir. Bu «halal»lığın da öz şərtləri var. Belə ki, dindar yəhudi hər cür fiziki fəaliyyətin qadağan olunduğu şənbə günü «halal simkart»dan istifadə etsə, bunun cəzası olaraq başqa günlərdəkindən 100 dəfə artıq pul ödəmək məcburiyyətindədir. Hələ bu harasıdır? Başqa təəccüblü xəbərlər də var.\nİsrail havayolu şirkəti olan «El AL» özəlləşdirildiyi halda vaxt cədvəli yenə dəyişməyib. Şirkəti özəlləşdirənlər də əvvəlki icraatı eyni ilə yerinə yetirirlər. «Şabat günü», yəni həftənin şənbə günü bu havayoluna məxsus olan təyyarələr uçmurlar. Yəhudilikdə həftənin şənbə günü işləmək qadağan edildiyi üçün adıçəkilən şirkətin heç bir təyyarəsi havaya qalxmır. Bu təkcə simkart və təyyarə ilə də məhdudlaşmır. Hətta bunu binaların liftlərinə də aid etmək olar. Bəzi otellərdə isə qonaqların düyməyə basaraq «günah» qazanmaması üçün liftlər həmin gün avtomatik işləyir və hər mərtəbədə dayanır.\nİsrailin hər şəhərində, hətta hər qəsəbəsində dindar yəhudilər üçün xüsusi xidmətlər təklif edilir. Dindar yəhudilərə təqdim edilən xidmətlərdən əvvəl Baş Ravvinin razılığı olmalıdır və buna da «koşer» deyilir… Yəni İsraildə hər şeyin halallığı, daha doğrusu koşeri olduğu kimi, təklif edilən xidmətin də koşeri olmalıdır.\nXidmət sektorunun bunu qəbul edib-etməməsi məsələsi qalsın bir tərəfə, əksinə bu məqsədlə xüsusi tədbirlər həyata keçirilir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi «halal simkartlar» olduğu kimi, artıq «halal kredit kartları» da mövcuddur. Hətta kompüter proqramlarının, internet servislərinin də «halal»ı, yəni koşeri var. Demək olar ki, hər şey dindar yəhudilər üçün xüsusi olaraq hazırlanır və ya onların istəklərinə görə dəyişdirilir.\nYuxarıda qeyd etdiyim qəzetin müxbiri Beit Shemesh adlı 73 min əhalisi olan bir qəsəbəni misal kimi göstərir. Bu qəsəbənin 15 mini dindar yəhudilərdir. Bu insanlar onlar üçün xüsusi olaraq fəaliyyət göstərən «koşer» məhsullar satan mağazaların məhsullarından istifadə edirlər. Hətta bu bölgədə avtobuslarda qadınlar kişiləri günaha batırmamaq üçün arxada otururlar.\nKapitalizmin bir məntiqi İsraildə çox yaxşı işləyir. «Madam ki, belə böyük bir qrup var, elə isə bunlara istidiklərini vermək lazımdır». Qeyd edək ki, 5,5 milyon yəhudi əhalisi olan İsraildə bu cür dindarların sayı 800 min nəfərdir. Buna görə də məşhur firmalar dindarların yaşadığı yerlərdə özəl şöbələr açır, istədikləri kimi mallar təklif edirlər… Bir supermarketin rəhbərliyi «Bu, ildə 73 milyon dollarlıq bir bazardır. Satışlarımızın 10 faizini təşkil edir», – deyərək işlərinin daha yaxşı getdiyini bildirib.\nTelevizora baxmayan, öz qəzetlərindən başqa mətbuata nəzər də yetirməyən bu təbəqə üçün müxtəlif reklam və təbliğat üsulları həyata keçirilir…\n«Cib telefonlarında zəng səsinin yerinə ayə oxunarmı?» sualına kinayə ilə yanaşanlara qlobal dünyadakı başqa bir millətin yaşam tərzini təqdim etməyə çalışdım…


Bir terrorçu da təhlükəsizlik qüvvələrinə təslim olub | TRT Azerbaycan\nBir terrorçu da təhl...\nBir terrorçu da təhlükəsizlik qüvvələrinə təslim olub\nTürkiyənin Mardin şəhərində bir YPG/PKK terrorçusu da təhlükəsizlik qüvvələrinə təslim olub.\nBu barədə təhlükəsizlik mənbələri məlumat yayıb. Məlumatda "Zindan Amed" ləqəbli terrorçunun təhlükəsizlik qüvvələrinə təslim olduğu bildirilib. Terrorçunun 2015-ci ildə terror təşkilatının sıralarına qoşulduğu və axtarışda olduğu vurğulanıb.\nEtiketlәr: #Təhlükəsizlik güvvǝlǝri , #Terror təşkilatı PKK


NİYƏ? - Atom möcüzəsi - Harun Yəhya - Atom nədir, Atomun quruluşu, Atomun yaranması, Canlanan atomlar\nBu sayt Harun Yəhyanın əsərlərindən faydalanılaraq hazırlanıb Həyata baxışınızı dəyişdirəcək əsərlər www.az.harunyahya.org Bu saytda istifadə olunan bütün materialı Saytı qaynaq göstərərək müəllif haqqı ödəmədən istifadə edə bilərsiniz\nBu sual, cavabını tapanda insanı bambaşqa bir dünyaya aparacaq qapının açarıdır. Eyni zamanda, bilənləri bilməyənlər-dən ayıran incə bir cizgidir...\nİnsan yaşadığı dünyada daim «nə», «niyə» və «necə» kimi suallara cavab arasa da, onların ardınca düşəndə olduqca qısa bir yol qət edə bilir. İnsan yaşadığı dünyanın fövqəladə dü-zən və tarazlığı barədə suallara cavab aramazsa, gerçəyə doğru gedən yolda irəliləməsi mümkün deyil.\nBu kitabda canlı-cansız hər şeyin təməli olan atom möv-zusunu incələyəcəyik. Atomla bağlı nələrin necə gerçəkləşdiyini biləndən sonra «niyə» sualına cavab arayacağıq. Elə bu sualın son cavabı da bizi arxasınca düşdüyümüz mütləq həqiqətə qo-vuşduracaq. Həmin cavabı isə İlahi bir rəhbər olan və hər şeyə açıqlama verən Quranda tapacağıq.\nXIX əsrin birinci yarısından bu yana yüzlərlə elm adamı atomun sirlərini açmaq üçün gecə-gündüz çalışıblar. Atomun şəkli, hərəkəti, quruluşu və digər özəlliklərini üzə çıxaran bu ça-lışmalar maddəni əzəli və əbədi bir varlıq olaraq qəbul edən klassik fizikanı kökündən sarsıtdı və modern fizikanın təməlini qoydu. Eyni zamanda, bu çalışmalar özlərilə bir çox yeni suallar da ortaya çıxardılar.\nBu suallara cavab arayan xeyli fizik sonda bütün kainatda olduğu kimi, atomda da qüsursuz bir düzən, po-zulmaz tarazlıq olduğu haqda ortaq məxrəcə gəldilər.\nBu gerçək hələ 14 əsr öncə Allah qatından endirilən Quranda açıqlanmışdı. Quran ayələrində açıq-aşkar bildirilir ki, bütün kainat mükəm-məl bir düzən (sistem) içində işləyir. Çünki Yer, göy və bu ikisi-nin arasındakı hər şey sonsuz güc və ağıl sahibi olan Allah tərə-findən yaradılıb.\nAllahın yaratdığı hər şeyin fövqəladə dərəcədə mükəmməl olması və qüsursuz düzən içində işləməsi isə əlbəttə ki, çox təbiidir. Qəribə odur ki, insan öz vücudu da daxil olmaq-la, gördüyü, duyduğu və bildiyi hər yerdə qarşısına çıxan son-suz möcüzələrdən təsirlənmir və bütün bunların nəyə görə ona göstərilməsini düşünmək istəmir.\nOxumaqda olduğunuz «Atomdakı Möcüzə» adlı bu ça-lışma elmi bir mövzunu incələməklə yanaşı, bu günə qədər adət etdiyiniz elmi kitablardan fərqlənir. Bu əsər həm canlıların, həm də cansızların «inşaat materialı» olmaq kimi son dərəcə əvəzsiz bir özəlliyə sahib olan atomu «nə» və «necə» sualları prizmasın-dan incələyərək, «niyə» sualının cavabına qapı açır. Bu qapıdan keçəndə isə Alahın ağlının, bilgisinin üstünlüyü və bütün varlıq-ları içinə alması açıqca gözlər önünə səriləcək.\n«Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur. Əbədi və əzəli varlıq Odur. O nə mürgü, nə də yuxu bilər. Göylərdə və yerdə nə varsa, hamısı Onundur. Allahın izni ol-madan Onun yanında kim şəfaət edə bilər? O, bütün yaranmışların keçmişini və gələcəyini bilir. Onlar Al-lahın elmindən Onun özünün istədiyindən başqa heç bir şey qavraya bilməzlər. Onun kürsüsü göyləri və yeri əhatə edir. Bunları mühafizə etmək Onun üçün heç də çətin deyil. Ən uca və ən böyük varlıq da Odur! («Bəqərə» surəsi, 255).


Heli Air Monaco aviaşirkət | Trips\nHeli Air Monaco aviaşirkət\nHeli Air Monaco aviareyslərinin cədvəli\nİATA kodu: YO\nXoşbəxtlikdən, hava gəmilərinin hərəkət qrafikinə baxmağın yalnız aeroportda mümkün olduğu dövr keçib. Hətta, məlumat bürosuna da zəng vurmaq lazım deyil. İndi arzu edən hər bir kəs Heli Air Monaco aviareyslərinin cədvəlinə onlayn baxa bilər. Trips xüsusi internet resursunun köməyi ilə lazım olan informasiyanı tapmaq üçün Sizə daha az vaxt və güc tələb olunur.\nBiz bütün dəyişiklikləri nəzərə alaraq dəqiq məlumatlar təqdim edirik. Siz ölkənin aeroportlarında bütün reyslər haqqında nizamlanmış informasiyanı əldə edirsiniz. Burada və indi Heli Air Monaco aviareyslərinin cədvəlini öyrənmək olar. Bu, hətta ən təcrübəsiz internet istifadəçisi üçün çox sadədir.


Elektron bacarıqlar Archives - Page 15 of 24 - EU4Digital\nİKT-nin imkanlarının tam şəkildə istifadəsində ən böyük maneə rəqəmsal bacarıqların çatışmazlığıdır. Rəqəmsal bacarıqlar, vətəndaşların rəqəmsal cəmiyyətdə fəallığını stimullaşdırmaqla və yeni texnologiyaların tətbiqi ilə iqtisadiyyatın inkişafına dəstək verməklə istənilən rəqəmsal transormasiyanın…\nRəqəmsal bacarıqlar sahəsində uyğunsuzluqları aradan qaldırmaq məqsədilə ilk növbədə qiymətləndirmə tələb olunur. Bunun üçün maarifləndirilmə işi gücləndirilməli və rəqəmsal bacarıq və iş yerlərinin təşviqi üçün səylər əlaqələndirilməlidir. 2014-cü ildən etibarən rəqəmsal iqtisadiyyat və cəmiyyətə d…\nEU4Digital proqramı, rəqəmsal bacarıqlardakı boşluqları ölçmək və müqayisə etmək üçün ümumi metodologiya hazırlayıb. Bu da dəlillərə əsaslanaraq, müəyyən problem sahələrində fəaliyyətlərin hədəflənməsinə və rəqəmsal bacarıqlar və strateji hədəflər sahəsindəki fəaliyyətlərin təsirini ölçməyə imkan ve…\nRəqəmsal səlahiyyətlər bütün sənaye sahələrində və sektorlarda getdikcə daha çox rol oynamağa başlayır, çünki İKT və qeyri-İKT bacarıqları tələb edən vəzifələr arasındakı fərq getdikcə yox olmaq üzrədir. KOM-lar və mikromüəssisələrdə çalışan peşəkarlar işlə əlaqədar bir çox vəzifələr və/və ya sektor…


ƏDƏBİYYAT: 1. Əbu Həyyan əl-Əndəlusi. Kitab əl-idrak li-lisan əl-ətrak - CƏlal bəYDİLİ (MƏMMƏdov) İSTİqbal xalq əDƏBİyyatinindir\n1. Əbu Həyyan əl-Əndəlusi. Kitab əl-idrak li-lisan əl-ətrak (Türk dillərini dərketmə kitabı) / Ərəbc. tərc.: Z.Bünyadov. B., 1992.\n2. Günay Ü., Güngör H. Türk din tarihi. İstanbul, 1998.\n3. Köprülü M.F. Edebiyat araştırmaları, c.I. İstanbul, 1989.\n4. Zahidoğlu V. Ulu dastanımızın etnoqrafik yaddaşı // “Folklor və etnoqrafiya” jurn. B., 2004, №3, s.32-43.\n5. Алексеев Н.А. Традиционные религиозные верования тюркоязычных народов Сибири. Новосибирск, 1992.\n6. Басилов В.Н. Шаманство у народов Средней Азии и Казахстана. М., 1992.\n7. Гроф Ст. Духовный кризис. Статьи и исследования / пер. с англ., М., 1995.\n8. Кляшторный С. Мифологические сюжеты в древнетюрк. памятниках // Тюркологический сборник–1977, М., 1981, с.117-137.\n9. Новик Е. Обряд и фольклор в сибирском шаманизме. Опыт сопоставления структур. М., 1984.\n10. Потапов Л.П. Алтайский шаманизм. Л., 1991.\n11. Ревуненкова Е. Народы Малайзии и Западной Индонезии (некоторые аспекты духовной культуры). М., 1980.\n12. Ревуненкова Е. Миф–обряд–религия. Некоторые аспекты проблемы на материале народов Индонезии. М., 1992.\n13. Ревуненкова Е., Решетов А. Сергей Михайлович Широкогоров // ж. “Этногр. обозрение”, 2003, №3, с.100-119.\n14. Харитонова В. Шаманы и шаманисты: некоторые теоретич. аспекты изучения шаманизма и иных трад. веров. и практик // ж. “Этнографическое обозрение”, 2004, №2, с.99-119.\n15. Ямаева Е. Духовная культура алтайцев (Миф. Эпос. Ритуал). Автореф. дис. на соиск. учен. степ. докт. ист. наук. СПб., 2002.\nBİR BAXŞININ SÖYLƏDİKLƏRİ: “Dünyanın tən ortasında əzəldən yaranmış Göy Təpə ucalır. Göy Təpənin zirvəsində isə Bay Dirək boy atır. Həmən Bay Dirəyin dörd budağı göy qübbəsinin bütün qatlarını yarıb keçir. Göyün qatlarını saxlayan Bay Dirəyin budaqlarıdır. Bay Dirəyin kökü Yerin bütün qatlarını yarıb keçərək dərin sulara qədər işləyir...\n...Bəyim, nahaqdan günaha batanlar göy göyərçinə dönüb Dəryanın ortasındakı adaya uçurlar. Orada qüllənin başında otuz il qadın cildində yaşayıb övladı olmayan sonsuz qadınlara övlad bəxş edərlər.\n...Axsaq qız qırx qızdan yeganə diri qalanıdır. O, yeraltı ölülər səltənətindən şamanların “ölü desəm, ölü deyil, diri desəm, diri deyil” və “yeraltı sular səltənətinin yiyəsi” dedikləri Qorqudun ölməz nəğmələrini insanlara yetirir...\nAdam ölməmişdən qırx gün qabaq ruh göyərçin donunda bədəni tərk eləyir və uçub Bay Dirəyin yanına gedir. Bay Dirəyin tökülən və yenidən boy atan yarpaqlarında adamların adları yazılıbdı. Ruh da öz yarpağını tapıb onun üstünə qonar. Can isə ...mərhumun ölümündən yalnız qırx gün sonra evi tərk edir...\n...Bay Dirəyin gövdəsi boyunca canlar yerə enib qadınların bətninə girər, yeni həyat doğurarlar. Beləcə də heyvanlarda, ya bitkilərdə... Hər nəsnənin özünün çevrəsi var...\n...Qoç sümüyü, ya da qoç buynuzu olan yerlərdə yaman ruhlar dolaşmaz; qoç yer üzündə insandan əvvəl yaranan, özü də ən təmiz heyvandır. Həyat gücünün, uğurun, xoşbəxtliyin daşıyıcısıdır o...\n...Bu dördguşəli Yeri hər yandan Dərya suları yuyur. Həmin dörd cəhətin nişanı isə dörd qüllədir. Ancaq bəzən də deyirlər ki, qüllələrin yerinə dörd böyük ağac boy atır... Və Dünyanın sonu – Axır Zaman gəlib çatanda bütün dağlar uçulub dağılacaq, bütün dərələr, təpələr hamarlanıb torpaq bərabəri olacaq. Yer üzünü alov bürüyəcək və üfüqdə süzən bu dörd qüllə qiyamətdən kim xilas olubsa, onların gözünə görünəcək...\n...Yerin künc-bucaqlarındakı həmin dörd qüllə yeddi qatlı Göyün dayağıdır. Bu yeddi göy qatında qoltuqları altdan qurşaq bağlamış adamlar yaşayırlar. Yerin altındakı yeddi qatda yaşayanlar isə beldən aşağı qurşaq bağlayarlar. Bütün kürreyi-ərz ulu Göy Öküzün buynuzları üstündə dayanır. Göy Öküz özü də Çada daşının üstündə durub.\n...Danışardılar ki, babam ha yanda isə Sarı Arx deyilən bir yer var, həmişə o yerə gedər, oradakı Ata Övliya Ağaca dua eləyib səcdə qılarmış. Ata Övliya Ağacı yapma təpənin zirvəsində hələ iki yüz il bundan qabaq naymanlardan olan bir baxşı basdırıbmış. Deyirlər, indi o ağac quruyubdu.\n...Dünya bir bütövdür... Onda nə sükunətdə olan var, nə əbədiyyən qalan... Hərəkətsiz bir tək ölülər, bir də qara torpaqdı. Qalan hər nə var, hərəkət halındadır, başlanğıcından ta sonacan və yenidən başlanğıca... Hər nə varsa – təbiət, adamlar, qalan canlılar, nəsnələr, – hamısının hər yöndən Dünyaya bənzəri var...\n(“Декоративное искусство СССР” j., 1980 №8)\nMİF MƏDƏNİYYƏT KONTEKSTİNDƏ\n“Bəlkə bir gün anlarıq ki, istər mifoloji, istərsə\ndə elmi təfəkkürü çalışdıran məntiq eynidir və\ninsan həmişə eyni ölçüdə “yaxşı” düşünübdür”.\n“Mif” məfhumuna Şərq dillərindən ərəbcədə “həqiqətə uyğun olmayan, əsilsiz və boş sözlər” mənasındakı “əsatir” kəlməsi uyğun gəlir. Bu kəlmə də Qurani-Kərimdə “ibtidai cəmiyyətlər” və ya “qədim xalqlar” mənası bildirən “əvvəlin” sözüylə birlikdə “əsatirül-əvvəlin” şəklində dəfələrcə işlənibdir.\nƏski mədəniyyətlərə gəlincə, mif gerçəkliyin rəmzi-obrazlı şəkildə yeganə doğru bilinən izahıydı. Dərin mənalarla yüklü olduğuna görədir ki, o, bütün qədim çağlar boyu mədəniyyətlərə yol göstərmişdir. Onda “mədəniyyətin zamandankənar əbədi dipdiri mahiyyəti” qorunur.\nDünyanın mifoloji dərki öz mahiyyətinə görə rasional deyil, emosional-hissi səciyyə daşıyır və özündə əski çağ insanının bütün varlıq aləmi ilə üzvi bağlı olduğu düşüncəsini yaşadır. Kulturoloji baxımdan bəşər mədəniyyətinin nailiyyəti sayılan mif bu mənada həm antropoloji fenomen olub, sonrakı çağların fəlsəfi-antropoloji görüşlərinə də güclü təsir etmişdir.\nP.Feyerabend deyirdi: “Yaddan çıxarmaq olmaz ki, neçə-neçə kəşflər, ixtiralar üçün biz miflərə borcluyuq”. Qadamer isə “Mif və zəka”da (1954) mifləri unikal mədəni dəyərlər kimi nəzərdən keçirərək xüsusi vurğulayırdı ki, elmi və mifoloji dünya mənzərəsi bir-birinə zidd olmayıb, mahiyyətcə biri digərini tamamlayır: “Miflərə din adamlarının yalanı və ya nənələrin hekayətləri deyib rişxənd eləmək yox, onlarda müdriklik dolu keçmişin səsini, sədasını duymaq gərəkdir”. Bir məşhur yapon alimi də belə demişdi ki, fizika ilə məşğul olmaq üçün yunan miflərini oxumaq lazımdır. Yunan miflərini, yəni ümumən mifləri...\nAraşdırıcıların doğru qənaətinə görə, mifin mahiyyətini üslub, təhkiyə şəkli və ya sintaksis deyil, danışılan hadisə təşkil edir. Bunun nəticəsidir ki, hətta ən pis tərcümədə belə onun məna-məzmun dəyərinə xələl gəlmir. Texnologiyadan doğan qorxuları durmadan artan çağdaş insanın düşüncə tərzindən bir çox göstəricilərinə görə fərqlənərək təbiət qanunlarına əməl etməyin, təbiəti prinsip səviyyəsində yamsılamağın və ondan öyrənməyin öndə olduğu mifoloji çağ düşüncəsi etnik-mədəni ənənəni təşkil edən mürəkkəb bir yarımsistem kimidir.\nEtnik-mədəni ənənə çərçivəsində insan davranışının bütün mühüm paradiqmalarını yaradan mif mədəniyyətin özü deyilsə belə, onun fundamental əsasıdır. Ən əski cəmiyyətlərdə hakim mədəniyyət forması mifdir; etnosu içəridən bağlayan simvollar da onda qərar tutubdur. Ona görə də mifsiz bir mədəniyyət olduğunu düşünmək onu hər hansı anlamdan məhrum etmək deməkdir. Zaman-zaman hətta din düşüncəsinin belə mifdən törəndiyinə dair fikirlər səslənmişdir.\nDünya, yaradılış və s. haqda ibtidai təsəvvürlərin ayrılmaz parçası olan mif düşüncədə dünyanı xaosdan kosmosa çevirib, onu bir bütün şəklində qavramaq imkanı verir. Çünki o, gerçəkdə də dünya, yaradılış haqda bəlli metaforik təsəvvürlər sistemidir və bu mənada mifin işi yaradılışladır. Mifoloji təsəvvürlərin zəngin simvolikası, ənənəvi rəmzlər dünyası əski sivilizasiyaları indikilərdən fərqləndirən başlıca əlamət idi.\nMənəvi-ruhani olanın belə maddi qavrandığı mif bir janr hadisəsi də deyil, idrak prosesinin ta özüdür, lakin o, həm də məcazi təfəkkür tərzi olub əski düşüncəyə təpər vermişdir. İlkin çağ insanının yaradılış, gerçək aləm və təbiət hadisələrini necə qavraması məhz həmin prosesin dərkiylə mümkün olur. Bir başlıca qaynağı da ritual olan mif dünyada baş verənləri izah edir. İzah etmək birbaşa funksiyası olmasa da, gerçəkliyi intuitiv dərk, mistik qavrayış tərzi kimi ən mühüm cizgisi emosionallıq, obrazlılıq olan bu fenomen dünyanı dərk etməyin əski bir formasıdır. Dünya və yaradılışın təbiətinin mifik-rəmzi duyumu sonu gəlinmiş nəticələrdən bir çoxunun elmi olduğu gerçəyi sonrakı dövrlərin araşdırmaları ilə də öz təsdiqini tapmışdır. Mifik çağın intuitiv idrak sahibi olan insanı yaradılışın sirlərini elmin uğurları ilə lovğalanan bir rasionalistə nisbətən daha dərin duyur və bilirdi. Arxaik mif mətnlərindən bəlli olan mifoloji görüşlər çağdaş elmi-nəzəri konsepsiyalarla bu üzdən də bir sıra hallarda açıq-açığına səsləşməkdədir.\nMifin müqayisəli-tarixi şəkildə öyrənilməsi, ayrı-ayrı dünya xalqlarında ən müxtəlif görüntülərinə baxmayaraq, başlıca mif süjet və motivlərinin bir-birini təkrarladığı faktını, yəni mif yaradıcılığında xalqların bir-birilərindən xəbərsiz eyni yollarla gedib, eyni (bənzər və yaxın) simvollarla işlədiyi gerçəyini üzə çıxardığı kimi “dünya dinləri”nin elmi şəkildə araşdırılması onların da miflərlə “dolu” olduğu gerçəyini ortaya qoymuşdur. Əskilərə getdikcə – “ilkin çağında yığcam, lapidar və azstrukturlu” olan (A.F.Losev) mif inancla, etiqadla iç-içə yoğrulubdur. Onun yaradılışda qorxu hadisəsi ilə bir bağlılığı yoxdur. Frezerin “mərasimləri izah edən ibtidai elm” dediyi mif tarixi hadisələrin əksi olmaqdan da çox uzaqdır. İbtidai mədəniyyətin vacib komponenti olan mif, bir vaxtlar ehtimal edildiyi kimi, hər halda sözlərin ilkin anlamlarını itirmələrindən yaranmayıbdır.\nPersonajları fövqəltəbii varlıqlar olan mif alleqoriya və ya bir məcaz da deyil. Hər zaman mütləq gerçəklik kimi özlüyündə bir “enerji olan və ona görə də içindən aramsız düşüncələri sayrışdıran” mif həm diaxronik (keçmiş haqda hekayətlər), həm də sinxronik (indiyə və gələcəyə münasibət) olmaqla, hər iki aspekti özündə ehtiva edir. Beləcə, mifin yardımı sayəsində keçmişlə indi və gələcək arasında bağlılıq qurulmuş olur ki, bu da nəsillərin öz aralarındakı mənəvi bağlılığını təmin edir.\nƏn əski çağların ilkin miflərinə gəlincə isə, təbii olaraq yazıya alına bilmədiyindən onların arxaik şəklinin bərpası da mümkün deyildir. Bir çoxlarının haqlı olaraq “metaforik məna”, yəni məcazilik gördükləri mifləri, etnoqrafların verdikləri bilgilərə əsasən, öz inkişafının ilkin çağını yaşayan cəmiyyətlərdə daha çox hərfi mənada qavrayırdılar. Bilginin başlanğıc bir şəkli kimi o, cəmiyyət həyatı və təbiət hadisələri haqqında sinkretik təsəvvürdür. Yəni mif danışılan bir tarixçə deyil, yaşanılan bir gerçəklikdir. Mifdə bəşər mədəniyyətinin ən erkən şəkli kimi ilkin bilgilər, dini inanışlar öz əksini tapıbdır. Y.Meletinski bir dəfə yazmışdı: “Miflər haqda bizə doğru-dürüst bəlli olan bir tək odur ki, adamlar onlara inanırdılar”.\nMifdəki “idrak” anlayışı ənənəvi mənada başa düşülən bilgi qazanmaq deyil, bir dünya duyumudur. Mif süjetlərində eləcə insanın özü-özünü dərkinin müxtəlif aspektləri də ifadəsini tapır. Miflərin yuxularla dərinlərdən gələn bir bağlılığı da var.\nİbtidai və arxaik cəmiyyətlər üçün varlığı dərk anlamında hər şey demək olan mif zamanın başlanğıcındakı mütləq tarix, insan davranışlarının örnəyi olaraq qəbul edilirdi. XVIII əsrin dilində isə artıq gerçəklik çərçivəsindən çıxan nə vardısa adına “mif” deyildi. Ümumən XVIII əsr maarifçiliyi dövründə mifin əvvəlki sakral məzmunundan büsbütün qoparılmağı prosesi son həddə çatdı. Sırf rasionalizmə köklənmiş maarifçilər mifi geriliyin, cəhalətin və mövhumatın simvolu saymaqda, ona həqarətlə yanaşmaqdaydılar. Həmin münasibətin ümumiləşmiş ifadəsi beləydi ki, zərif hisslərə malik mədəni insanı özündən uzaqlaşdıran mif dünyasının obrazları olsa olsa ibtidai şüur səviyyəsindəki vəhşi adamların diqqətini cəlb edə bilər. Maarifçi dünyaduyumu daşıyıcıları mifdə xalq düşüncə tərzinin “barbar” təzahürünün mənasız, cəfəng və biçimsiz dedikləri bir digər formasını görürdülər.\nƏsrin sonları və XIX əsrin əvvəlləri üçün mif yenidən dəyər qazanaraq dövrün romantiklərinin gözündə əski çağların insanının ali müdrikliyinin ifadəsinə çevrilmişdi. Onu əbədi-bədii fikrin ana bətni bilənlər vardı...\nBeləliklə, Baxofenin mifdə “xalqın həyatındakı hadisələrin dini etiqadlar işığındakı təsviri”ni görməsindən ta psixoanalitik məktəb nümayəndələrinin mifin mahiyyətində şüurun dəyişik halını görmələrinə qədər, eləcə də ondan sonrakı vaxtlarda miflə bağlı ən müxtəlif görüşlər mövcuddur. Həmin çoxsaylı və müxtəlif görüşlərdən biri də budur ki, mif təhtəlşüurla gələn uydurmadır, təsəvvürdür və ya obrazdır, söz və rəvayətdir; o, dini inanışla bağlı bir hadisə deyil və s.\nEyni zamanda, son dərəcə müxtəlif görüşlərin olmağına və mif nəzəriyyəsinin zəngin tarixinə baxmayaraq, ümumun mifin nə olduğu haqda bu və ya digər düzəlişlə də olsa qəbul edə biləcəyi ortaq fikir – mif anlayışı haqda tam aydın təsəvvür yoxdur. Əslində miflə bağlı nə qədər dərin bilgilər əldə olunmuşdursa, bir o qədər də qarmaşıq məsələlər meydana çıxmışdır ki, onlar da bəlli zamanadək mübahisə doğurmayanların özünü belə şübhə altında qoymuşdur. Təsadüfi deyil ki, K.Levi-Stros yazırdı: “Mif” anlayışı düşüncəmizin, keyfimiz istədiyi kimi istifadə etdiyimiz bir kateqoriyasıdır”.\nMifdə həqiqətən də hər addımbaşı formal məntiqin qanunları pozulur, çünki mifoloji düşüncənin öz daxili məntiqi var. Mifşünaslığın ölçülərindən kənar və yanlış dərk olunması üzündən həm uydurma kimi baxılan, həm bir janr kimi yanaşılan, həmçinin də psixoloji fenomen kimi qəbul edilən mif əslində isə öz-özünü yaradan və özünü təşkil (tənzim) edən sistem kimi canlı təbiətdəki genetik yaddaş mexanizmini yada salır.\nKosmoqoniya və kosmologiyanın bir-biriylə üst-üstə düşdüyü miflər, mifoloji təsəvvürlər yaradılışın bütün məzmununu özündə ehtiva edərək bütöv halında “mifoloji dünya mənzərəsi”nin əsasında dayanır. Həmin mənzərə isə mifoloji mətnlər, qədim yazılı ədəbi-mədəni abidələr, sənət yadigarları əsasında bərpa oluna bilir. Bu mətnlər içərisində mifoloji rəvayətlər, sınamalar, yasaqlar, əfsanələr və s. özlüyündə miflə qarışıq olan janrlardır. Lakin mif süjetləri qətiyyən dağınıq deyil, bəlli bir mövzu ətrafında birləşən informasiya yüklü mətnlər silsiləsidir. Dünya xalqlarında olan mif mətnləri tipologiyasına görə eyni olub; kosmoqonik (kosmoloji) miflər, etnoqonik (genealoji) miflər və təqvim mifləri adı altında təsnif olunur. Araşdırmalar səciyyə etibarilə bu bölgünün inanc, tapınış və mərasimləri əks etdirən bütün mif mətnlərini əhatə etdiyini göstərir.\nBir janr hadisəsi olmayan mifin verbal mətn kimi özünün bir çox başlıca funksiyası var. Məsələn, odun əldə edilməsi və ya özündə ilkin xaosu təcəssüm etdirən əjdaha və ya divlərlə mifoloji qəhrəmanın mübarizəsi və b. süjetlər “universal” səciyyəlidir, yəni hər hansı etnik-mədəni sistemin öz faktı, milli özünəməxsusluğun ifadəsi deyil və bu baxımdan milli mədəni sistemin araşdırılmasında bir o qədər mühüm əhəmiyyət kəsb etməyə bilir. Bununla yanaşı hər bir ənənin özündə onun bir sistem kimi bütövlüyünü, başqalarından fərqliliyini təmin edən mifik personajları və s. mövcuddur. Arxetip strukturların ifadəsi olan mifin başlıca mövzusu xaosun dəf olunması, kosmosun bərpası, dünyanın nizama düşməsi, yaradılışın sahmana salınmasıdır. Onda olan nə varsa keçmişdədir və mifin də funksiyası bütün bunları izah etməkdir. Bu mənada ilkin yaradılış çağından danışan mif etioloji məzmun daşıyır; o, dünyanın, zamanın yaranmasını, daşqını, kainatın sonunu, eləcə də insan soyunun necə meydana gəlməsini, ölümü, bütövlükdə mədəni sayılan nə varsa hamısını izah edir.\nMistik baxımdan miflərə mütləq gerçəkliyin sözlərlə ifadə olunma şəkli kimi baxılır. Həqiqətən miflə dil arasında bir əlaqə var və bu bağlılıq özünü metaforik təfəkkürdə göstərir. Məhz metaforadır ki, miflə dil arasındakı bağlılığı təmin edir və bəlkə bü üzdən də metaforanın mənşəyi gah dilin yaranışı, gah da mifoloji təxəyyüllə əlaqələndirilibdir. Şellinq mifologiyanı dildə cilvələnən görürdü. Bir vaxtlar problem dilin mifdən əvvəl yarandığı şəklində qoyulur və belə anlaşılırdı ki, mif özü də dilin məhsuludur. Başlanğıcda gerçəkdən mif də, dil də ayrılmaz bir bağlılıqda olubdur.\nArxaik ənənələrdən ötrü mifin gerçək gücü var; onun gerçəkliyinə inam mifoloji personajların həqiqətən var olduğu düşüncəsində də özünü göstərir. K.Levi-Strosa görə, mif eyni dərəcədə keçmişi, indini və gələcəyi izah edir. Yəni mif özünün bütün variantları ilə bir arada götürüldükdə mövcud sayılır. Transformasiyaları bir növ mifin materiyasının saxlanılması prinsiplərini qoruyur. Buna uyğun olaraq hər zaman istənilən mifdən bir başqa mif yarana bilir. Hər xalq özünün mifoloji dünyaduyumunu dəyişik yollarla yaşatmaqdadır. Lakin bəzən elə olur ki, bu prosesin gedişi zamanı ilkin formulun bütövlüyü pozulur, bununla belə onun fərqləndirici əlamətlərini bilmək olur.\nMif – bir mənada da ilahinin adi ölümlülərin üzünə yasaq “qeyb aləmi” ilə bağlı “sözləri”dir ki, şamanlar, kahinlər, peyğəmbərlər və ya digər araçılar vasitəsilə insanlara çatdırılır. Sonra isə nəsillərdən-nəsillərə sakral bilgilərin xüsusi qoruyucuları olan elə həmin şaman, yaxud kahinlər tərəfindən də ötürülür. Mif mətnlərində qorunan mifoloji informasiyaların – bilgilərin ötürücüləri isə təsviri sənət nümunələri, memarlıq abidələri, pir, ocaq kimi təbii obyektlər, rəmzlər və s. ola bilir. Ondakı informasiyanın realizə dərəcəsi də çoxplanlıdır. Həmin bilgilər mədəniyyətdə mövcud mətnlərin müxtəliflik dərəcəsindən asılıdır və ənənənin ən müxtəlif səviyyələrində ötürülə bilir. Ənənəvi cəmiyyətlərdə belə mətnlər dini-magik folklor örnəkləri, epik nağıl mətnləri, paremioloji strukturlar və b. mətnlərdir.\nDaha sonrakı çağların mədəniyyətlərində isə həmin bilgilər – dini məzmunlu olanlardan başlamış ta elmi məzmun daşıyanlara qədər – olduqca dəyişik tipli mətnlərdə qorunur. Folklor, eləcə də digər ədəbi mətnlərdə mifoloji bilgi bəzən dolayısı ilə qoruna bilir, yəni həmin informasiya mətnin üz qatında olmur. Poetik dilin semantikası bu baxımdan mifoloji simvolika ilə olduqca yüklənmiş görünür. Beləliklə, ilk dövrlərdə fərdin və topluluğun dünya, yaradılış haqqında bütöv bilgi ehtiyacını ödəyən miflərə folklorun qaynağı – sonrakı dövrlərin nağılçılıq ənənəsində, söyləyicilik mədəniyyətində yer alacaq motiv və süjetlərin cəbbəxanası kimi baxmaq olar.\nAraşdırmaları ilkin mifoloji düşüncə ilə bağlı təsəvvürləri xeyli dərinləşdirən M.Eliadeyə görə, mifin ənənəvi anlamda başlıca funksiyası insan davranışının qəliblərini – “model-obraz”larını formalaşdırmaqdır. Miflərdə mütləq gerçəkliyin sözlərlə uğurlu ifadəsini görənlər də vardır.\nMif ümumən insanların davranış qaydalarını, stereotipləri müəyyən edir, həmçinin ictimai dəyərlər sisteminin şərtləndirici amili kimi şəxsiyyətə təbiətdən, cəmiyyətdən və elə onun öz fərdiyyətindən gələn böhranlı anları yüngül keçirə bilməsində kömək olur. Öz-özünü yaradan və ya özü-özünü quran şifahi ənənənin təbiətinin araşdırılması ilə o da sübuta yetirilir ki, miflərin dili rəmzləndirmə potensialı baxımından son dərəcə güclüdür. Başlanğıcda isə onun məzmununda alleqoriyadan, mücərrəd anlayışlardan əsər-əlamət də yox idi.\nPsixoanalitik mədəniyyətşünaslıq nümayəndələrinin araşdırmaları göstərir ki, artıq inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə mədəniyyətin hakim forması olmaqdan qalan mif istənilən halda yenə də tamamən yox olmur, insan şüurunun şüuraltı strukturlarında arxetiplər şəklində yaşamaqda davam edir. Bu isə dünyanın mifoloji dərkinin insan psixikası və bəşər mədəniyyətinin ayrılmaz parçası olduğundan gəlir. Miflər, bu mənada təkcə yazısız ənənələrin uzaq keçmişdən bu günlərə qalan adi bir mirası, quru yadigarı deyil. O, mənəvi həyatın sadəcə bir parçası da olmayıb, bütövlükdə mədəniyyətin canına, qanına hopmuşdur.\n1. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, 6 cilddə, I c., /“Mifologiya” bölməsi/. B., 2004.\n2. Гадамер Г. Актуальность прекрасного. М., 1991.\n3. Леви-Строс К. Как умирают мифы // Зарубежные исследования по семиотике фольклора. – M., 1985.\n4. Лотман Ю., Успенский Б. Миф—имя—культура // Лотман Ю.М. Избранные статьи в трех томах. - Т.I . Статьи по семиотике и топологии культуры . – Таллин, 1992.\n5. Мелетинский Е. Поэтика мифа. М., 1976.\n6. Фрейденберг О. Миф и литература древности. М., 1978.\nMİFOLOJİ ULU ANA KOMPLEKSİNİN TƏDQİQİ TƏCRÜBƏSİNDƏN\nEtnik-mədəni birlikləri içəridən bağlayan mifoloji strukturlar mövcuddur. Əsasında mifologiyanın dayandığı ritual-mərasim qaynaqlı arxaik folklorun janr sistemini də şərtləndirən həmin strukturlardır ki, sonrakı dövrlərin əski miflərdən azad mədəniyyətlərində bədii ədəbiyyat nümunələrinə qədər mifik adlar, motiv və süjetlər olaraq səpələnib, ayrı-ayrı görünüşlərdə alt strukturlar kimi yaşamaqda davam edir [3, s.237].\nİlkin imkanları özündə cəmləşdirən mifoloji struktur bütün dəyişilmələrinə baxmayaraq, qorunan invariant strukturdur. Genezisinə görə mifoloji komplekslə bağlanan obrazların transformasiyaları həmin imkanlardan keçir. Bu mənada mifoloji kompleksin evolyusiyası ondakı ilkin imkanların bu və ya başqa şəkildə gerçəkləşməsidir ki, onun da evolyusiyası yaradılışın özü kimi mahiyyətdə bir yaradıcılıq prosesidir.\nÖz-özünü təşkil və tənzimetmə yaradıcılıq içərisində olan təbii proseslərin atributudur. Mifoloji strukturlar da onlara yaxın şəkildə daimi yaradıcılıq içərisindədir. Onun dayanıqlığını təmin edən isə dəyişməzliyi deyil, məhz yeni-yeni şəkillər yaradan, lakin ilkin əsası qoruyan quruluşudur. Simvollar yerinə də keçə bilən bu strukturlar canlı orqanizm kimi sistem olaraq məhz ulu dil çağında doğulan və tam işləkliyi də həmin çağla sərhədlənən mifologiyanın özülündə dayanır. Hər bir elementinin varlığı digərlərinin də varlığını tələb edən bu strukturların mümkün şəkillərinin intəhasız görünməsinə baxmayaraq, həmin variasiyaların dəyişə bilmələrinin də bəlli bir həddi var [6, s.45]. Necə ki, Lordun formula ideyasında olduğu kimi, ozanlar minlərlə misranın, qatar-qatar şerin özündən çox onların formulasını yadda saxlayır, dastan oxuyandasa həmən formulaları yalnız konkret dil materialları ilə doldururlar, elə də mifoloji strukturlar mədəni ənənə boyu qəlib olaraq qalır.\nMif özü mifik düşüncənin əsasında dayanan ilkin elementlər, insan şüuru üçün xarakterik sxemlər əsasında törəyir. Əlbəttə, sonrakı dövrlərdə həmin strukturların üzərinə yeni mənimsənilmiş strukturlar da laylanır. Bu strukturların rekonstruksiyası əski miflər haqda müəyyən təsəvvürlər əldə olunmasına yardım edir, çünki onlar ilkin örnək, əzəli formuldur, başqa sözlə, tarixi dəyişmələrdən qıraqda qalan sxemlərdir.\nMifoloji reminissensiyaları araşdırmağın isə elmi olaraq əsaslandırılmış öz yolu vardır. Ənənə daşıyıcıları bəzən onların mifik anlamının fərqində də olmur, amma həmin reminissensiyalar mifoloji semantika ilə yüklüdür. V.Nalimovun ümumi qənaətinə görə, kollektiv şüur halının dəyişməsi mədəniyyətin simasını dəyişdirir [9, s.23]. Bununla yanaşı, qarışıq kütlə şüurunun özü olan kollektiv təsəvvürlər mədəni-tarixi şəraitin təsiri ilə nisbi dəyişikliyə uğraya bilər, lakin mədəni ənənənin komponenti olaraq mifoloji strukturlar müəyyən nisbətdə belə olsa, öz varlığını qoruyub saxlamağı bacarır.\nƏski türklərin ilkin dünyaduyumunu təşkil edən mifoloji mətnlər yazılı şəkildə bu zamanadək gəlib çatmasa da, arxaik miflərin strukturu rekonstruksiya yolu ilə bərpa edilib üzə çıxarıla bilir. Çünki arxaik mifoloji strukturlar sonrakı zamanlarda nə qədər dəyişikliyə məruz qalsa belə, mətnlər korpusunda adlar, detallar və s. şəklində özlərində bəlli informasiya daşıyaraq yaşamaqda davam edir.\nSinergetikadakı anlayışa görə quruluş, struktur özü özlüyündə bir prosesdir; yəni struktur prosesin özünü müəyyən edir. Etnik-mədəni ənənənin gücü, dayanıqlığı və dağılmazlığı da təkamülün öz daxilindən gələn, yəni prosesin özünü müəyyən edən struktur kimi bu qanunauyğunluqdadır. Mifoloji strukturlar sayəsində sistem olaraq etnik-mədəni ənənə özü özünü beləcə təşkil və tənzim edir.\nSistemlərin özlərini necə aparmalarının araşdırılması göstərir ki, dünyanı bir bütövə çevirən düzümlə düzümsüzlüyün birgəliyi varlığın fundamental səciyyəsidir, ona görə də bütün proses boyu nizamsızlıqla yanaşı, eyni zamanda nizam yaradılmaqdadır. Kosmosun özü-özünü bu təşkili prosesində dünya-aləm bir an ara vermədən təzələnir.\nParçalarda bütünün mahiyyətini anlamaq çətindir. Parçalardan sanki bütövlük yaradan nizamıyla dünya tam bir vəhdət halındadır. Bu zaman kosmosa (nizama) aparan təkamül yollarının seçilməsində uzlaşdırıcı rolu xaos oynayır. Bütövlük, tamlıq var olan mövcudatın öz mahiyyətidir. Bütövdə görünə bilən həqiqətin mahiyyəti parçalarda görünmür, çünki mahiyyətcə həqiqət özü də bir bütündür ki, var olanların hamısı kökdə bağlandıqları o bir olandan gəlir. Təkamülün son məqsədi elə nəsnələrin ilkin təbiətinə xas həmin bütünlüyə can atıb ona yetməkdir.\nÇağdaş elmi bilgilərə əsasən, təbiətdəki sahmanın özü, dünya nizamı bəlli ölçüdə təsadüflərdən doğur və elə təsadüflərin özü də hər an bununçün gərəkli şərtləri meydana gətirir. Bəzi təsadüfi uyğunluq və ya uzlaşmalar yeni formalar meydana gətirə bilir. Lakin onlar da invariant strukturdan gəlib ilkin kompleksin imkanında ola biləcək mümkünlərdir.\nKompleks təkamül keçirdikcə arxaik strukturunu bütünlüklə qoruya bilmir, invariantdakı imkanlarını transformasiyaya uğradığı obrazlarda bir-bir, iki-iki... gerçəkləşdirir. İlkin kompleks dağılıb parçalansa belə, sonradan ayrılacaq tərkib hissələrinin əlamətləri onda toplanmış olduğu kimi bu tərkib hissələri təkamülün bəlli qanunları üzrə həmin kompleksin də əlamətlərini özündə yaşadır. Yəni folklor-mifoloji ənənə bioloji təkamülə bənzər biçimdə ilkin informasiyanın tam olmayaraq ötürülməsidir. Beləcə, özlüyündə bir proses olan və gec-tez, nə zaman olsa gerçəkləşəcək strukturların sonu görünmürmüş kimi intəhasız təsiri bağışlayan, əslində isə mövcudluğunun şərti olan variasiyaları labirinti yaranır ki, həmin labirintdə də ilkin imkanlar özü-özünü təşkil eləyən sistemdə üzə çıxır, təbiət qanunlarının əsla ziddinə olmayaraq, hörümçək toru kimi münasibətlər şəbəkəsi yaradır. Çünki bir bütövdən ayrılan parçalar olduğundan transformasiyalar qarşılıqlı bağlılıqdadır. Transformların toplusu isə son nəticədə invariant strukturu üzə çıxarmaq imkanı verir [6, s.73-74].\nÜst-üstə transformlar vahid ənənə çərçivəsində invariantdan bəlkə daha zəngin görünə bilir, lakin ayrılıqda həmin transformlardan heç biri onunla bir bərabərdə ola bilmir. Ən müxtəlif transformasiyalarında da əsas mifdə onun özülünü müəyyən edən başlıca elementlərdən heç olmazsa biri (və ya bir neçəsi) qorunub qalır ki, məhz həmin elementlərə görə invariant strukturu bərpa etmək mümkün olur [6, s.74]. Bu mənada təkamül sadəcə yeni nəyinsə meydana gəlməyi deyildir. İlkin imkanlar özündəki bütün əlamətləri realizə edə-edə invariant strukturla bağlılığı qoruyur, çünki həmin bağlılıq pozulmazdır. Bu zaman baş verənlərdə təsadüfi heç nə yer almır, təsadüf kimi görünənlərin öz içərisində qanunauyğun bağlılıq var. Burada təsadüfi deyilən də sona qədər və ya ümumən dərk olunmamış qanunauyğunluqdur.\nİlkin kompleksdəki imkanlar daha çox təkamül prosesinin bəlli qanunlar üzrə hərəkəti üçün bir yoldur. Daha doğrusu, proqramlaşdırılan müəyyən mənada prosesin son nəticəsi yox, istiqamətidir. Bu prosesi anlamağın ən düzgün yolu isə onu bütün təşəkkülü halında görməkdən ibarətdir.\nİlkin canlı varlıqların genomunda onların bütün təkamülü və inkişafı xırdalıqlarına qədər yazılmış kimidir. Bu baxımdan mifoloji kompleksin transformasiyaları özlüyündə tam bir proses təsiri bağışlayır. Təkamülü bütünlüklə təbiətə xas keyfiyyətlə spontan cərəyan edən bu kompleksin transformasiya olunub variasiyaya uğramasında da təkamülün öz içərisindən gələn bir qanunauyğunluq var. Yəni variativliyin özü belə ənənənin nəzarətində baş verir [14, с.142]. Etnik-mədəni sistemin gücü və dayanıqlığı da həmin qanunauyğunluqdadır.\nTürk mifologiyasında bir çox arxaik strukturlu obrazlar var ki, öz mifoloji simvolikasına görə bunlardan ən zəngini Ulu Ana, Ulu Ağ Ana, İlahə Ana (bəzən də Yer Ana) adı verilən kompleksdir. Bolluq-bərəkət hamisi, torpaq yiyəsi olub təbiət başlanğıcının özünü təmsil edən Ulu Ananın etnoqrafiyada qorunub qalan ən arxaik nümunəsi Qarı nənə (küp qarısı, küpəgirən qarı) obrazı sayılır [11, s.179]. Dünyanın sonu (və ya esxatologiya) anlayışı da kosmoqonik təsəvvürlərlə əlaqələndiyi üçün Ana Yer haqda təsəvvürlərlə bağlanır.\nBir neçə dəfə transformasiyaya uğrayan mifoloji Ulu Ana kompleksi diferensiasiyaya getdikcə müstəqil funksiya daşıyan obrazlar meydana çıxmış, hər biri də ayrılıqda fəaliyyət statusu almışdır. Həmin əsatiri varlıqlar və hami ruh obrazları ilkin strukturda bağlı olduqları Ulu Ana obrazının atributlarından birini və ya bir neçəsini daşımaqdadır. İnvariant strukturda isə bir kökə – kompleksə bağlandıqlarından həmin kompleksdən qopub ayrılan elementlər müxtəlif funksiya yerinə yetirə bildikləri kimi o strukturun müxtəlif görünən elementləri də zaman-zaman biri digərinin yerinə keçib onunla struktur-semantik baxımdan və mifoloji simvolika etibarilə yaxın, bəzən da eyni funksiya icra edə bilir. Bu mənada Ulu Ana (Ulu Ağ Ana) bir “əzəli formul” kimi ondan qopub ayrılan obrazların bənzərliyi əsasında dayanaraq funksional baxımdan o varlıqları bir-birinə yaxınlaşdırır, bəzən də eyni funksiya daşıyıcısına çevirir.\nUlu Ana bir çox mifoloji sistemlərdə məna potensialı geniş olan, lakin bütün dəyişilmələrinə baxmayaraq, qorunan invariant strukturdur. İnvariant model kimi mifologiyalarda daha çox yerlə, xtonik təbiətli varlıq kimi qadın başlanğıcı ilə eyniləşdirilən Ulu Ananın funksiyaları başlanğıcdan bəri bir sıra mifoloji varlıqlar arasında paylanmışdır. Bu funksiyalarsa biri-biriylə bağlılıqdadır və kompleksin semantik törəmələri olan obrazlar arasında az qala bütünlüklə qorunub qalmışdır. Həmin obrazlardan heç biri özündə Ulu Ananın başlıca mifoloji simvolikalarını ayrılıqda bütünlüklə təmsil edə bilmir. Lakin semantik törəmə olan o obrazların hər birinin struktur-funksional özəllikləri digərlərinin də özəlliklərinə bağlıdır və bunlar toplu halında Ulu Ana kompleksinin strukturunu müəyyən edir.\nTürk mifoloji dünya modelində Ulu Ananın yeri yaradıcı, bolluq-bərəkət hamisi olmaq kimi funksiyalarla səciyyələnir ki, bunun da bir neçə aspekti var. Əbədi yaşayış, həyatın dövrəviliyi ideyasını əks etdirən mifoloji təsəvvürlər sistemində Ulu ilahə Anaya həyatverici gücün, ölümsüzlüyün ən ali ifadəsi olaraq baxılmışdır. Yaşlanmaq nədir bilməyən Ulu Ana obrazında ambivalent təbiətli ritual-mifoloji varlıq kimi həm nizamlayıcı kosmik başlanğıc, həm də dağıdıcı xaos başlanğıcı bir aradadır.\nDünyada hərəkətsiz və dəyişməz qalan heç nə olmadığı kimi ziddiyyətlər özləri də biri-birinə keçə bilir. Bu mənada İlahə Anadan qopan mifoloji varlıqların bir-birinə əks yönlü transformasiyaları təbiidir. Eyni varlıqdır ki, bir yandan övlad bəxş edir, ya uşaqların himayəçisi kimi çıxış edə bilir, o bir yandan isə onları oğurlayıb yeyə bilir [10, s.118]. Yəni keçirdiyi “demonlaşma” prosesinin son mərhələsində obraz folklorda və xalq inanclarında cadugər qarıya, adamcıl qurda çevrilir və s.; bir çox zahiri cizgiləri də onun prototipik “ana”lıq funksiyasına işarə edərək bu tipli personajların daimi əlaməti olaraq qalır. Həmin ilahə-anadır ki, sonsuzlara həm oğul-uşaq verir, həm də bunun qarşısında əngəl olur; hər şeyə qadir Humay həm yeni övlad dünyaya gəlməsinin səbəbidir, həm də ölüm gətirir və ya Al ruhu bir zamanlar boylu qadınları himayə edirkən, onunla tamamən eyni funksional strukturlu olan Hal nənəsi haqda deyilir ki, o, əvvəl öz uşağını yeyibdir. Bu baxımdan eyni bir Ulu Ana kompleksindən qopan Al ruhu, Umay və b. kimi personajların həm həyatverici başlanğıc olması, həm ölüm gətirə bilməsi məna potensialı geniş invariant modeldə hər iki başlanğıcın bir arada olması ilə bağlıdır. Bu isə Ulu Ana kompleksinin transformasiyası olan obrazların xtonizmini də şərtləndirmişdir.\nDiriliyin ilkin stixiyasını simvolizə edən Ulu Ana əski düşüncədə bütün yer-suların sahibi kimi ilkin substansiya olan su stixiyası ilə əlaqəlidir1, yer üzündə hər nə varsa, hamısına, bir sözlə, bütün təbiətə, varlığa həyat-can, nəfəs verən də odur. Türk mifologiyasının bu olduqca əski personajı, məsələn, Altay eposunda su və dağ əyələrinin böyüyüdür. Güman edilir ki, həmin dağ və su əyələri təbiətin yaradıcı gücünü əks etdirərək, hər şeyi bilən Yer Ana obrazının konkret təzahür şəkilləridir [13, s.40].\nDünyanın yaradılması aktında iştirak edən mifoloji Ulu Ananın bir başlıca zahiri atributu onun iri, sallaq döşlü olmasıdır. Ən əski çağlardan qalma qaya təsvirlərində Ulu Ana bolluq, məhsuldarlıq, artım düşüncəsinin ifadəçisi olaraq iri, sallaq döşlü qadın kimi rəsm edilir ki, bu da mifoloji düşüncə ilə yaşayan qədim insanın nəzərində Ulu Ananın metaforik bir obraz deyil, canlı varlıq olaraq düşünüldüyünü göstərir. Arxeoloji qazıntılar zamanı üzə çıxarılan qadın heykəllərinin iri döşlülüyü onların məhz artım və bolluq-bərəkət düşüncəsiylə bağlandığını göstərir. Kişi şamanların mərasim icra edən zaman nə üçün qadın geyimi geymələri də onların yaradılışın gücünü öz varlığında daşıyaraq artımın, bolluğun və həyatın dövrəviliyi ideyasının daşıyıcısı sayılan Ulu Ana obrazının təcəssümü olmalarından gəlir. Yakutlarda tanrıçılıq mərasiminin aparıcısı (alqış bilən) ağsaqqal başına qadın papağı qoyardı. Ümumiyyətlə, bir çox şamanların qadın geyimləri geymələri, ruhlarla bağlılıq yaratmaq imkanı verən öz şaman təbiətlərinin sanki qadın yönünün daha güclü olduğunu göstərməkçün paltarlarında qadın döşü təsvir etmələri də etnoqrafik ədəbiyyatdan bəllidir. Tuva xalq inanışlarına görə, şamanların ulu əcdadı bir qadın şamandır ki, bu da Ulu Ana obrazının şaman mifologiyasındakı yadigarıdır.\nYeri gəlmişkən, şamanı ruhların mənəvi oğlu olaraq şaman edən, ona qamlıq gücü verən Ulu Ananın atributlarını şaman folklorunda albıs obrazı daşıyır. “Yallı” rəqs adının türk xalq inanışlarında iri, sallaq döşlərini çiyinləri ardına atmış qadın kimi təsəvvür olunan mifoloji Al//Hal, Al qarısının (Albastı) adıyla əlaqələndirilməsi bu baxımdan maraq doğurur. Qobustan qaya rəsmləri arasında təsadüf edilən gec dövr “Yallı” səhnəsinin təsvirindən yuxarıda bütün bədəni döydürmə şəkillərlə örtülü iri döşlü qadın təsvirləri də artım, ölümsüzlük və məhsuldarlıq rəmzi olan ilahi qüvvəyə – ana əcdadına, başqa sözlə, Ulu Anaya tapınışın izi kimi qəbul edilir [1, s.91].\nMifoloji Ulu Ananın başlıca əlamətlərindən biri də seksual gücünün aqressivlik deyiləcək qədər artıqlığı ilə seçilməsidir. Seksual-erotik aktivlik atributiv bir motiv kimi demonik obrazlar, Ulu Ana kompleksindən qopma xtonik qadın obrazları (və ya hami ruhlar) üçün də xarakterikdir. Məsələn, yakutlarda şamanın baş hami-ruhu şəhvətpərəstdir və şəhvani duyğular hamisi sayılır ki, bu cəhət yenə də varlığın artım gücünün simvolu olan mifoloji Ulu Ana kompleksindən gəlir . Ulu Ananın belə bir özəlliyi isə tipoloji səciyyəli olub, dünya xalqlarının mifoloji sistemlərində geniş ölçüdə bilinməkdədir.\nUlu Ananın bir başqa özəlliyi görücü, bilici olmağıdır ki, bu funksiyası da baxşıların yuxularına gələn ağ saçlı görücü qarı obrazında qorunmuşdur. Təsadüfi deyil ki, doğum zamanı qadınlara hamilik eləyən varlıqlardan biri də çal saçlı qarıdır. Olonxolara görə, qəhrəmanlara ən ağıllı, ən müdrik məsləhətləri də məhz Yer ruhu verir, keçmişini bildiyi qəhrəmanların başlarına nə gələcəyindən belə onları xəbərdar edir, bəlalardan qurtulmağın yollarını göstərir. Çünki o, hər şeyi bilir, görür; hər nə varsa ona əyandır [4, s.11].\nUlu Ananın başlıca mifoloji funksiyası mərasim hamisi olmasıdır. Həmin funksiya sonralar əsasən də ilkin şaman obrazına variasiya olunubdur ki, sehirli nağıllarda bu, qəhrəmanın Qarı nənənin tərbiyəsindən keçməyi, onun himayəsilə yeni statusa daxil ola bilməyi şəklinə düşübdür. İnisiasiyadan keçmə – ölüb yeniləşmiş halda doğulma da arxaik strukturlu və məna yaddaşı zəngin mifoloji Ulu Ananın səltənətində özü də məhz onun hamiliyi ilə olur .\nUlu Ana kompleksinin bir transformu olub adına Yaradılış əfsanəsində rast gəlinən ulu varlıq (mələk və ya qoruyucu ruh) – yer-göy yaradılmazdan öncə xəyalı süzülərək göyləri dolaşdığı söylənən Ağ Ana həyati başlanğıcı olan nə varsa hamısına ruh verərək yaşayışın dövrəviliyi ideyasını daşıyan obraz kimi düşünülmüşdür. O, təbiətin başlıca yaradıcı gücünü özündə toplayaraq müəyyən mənada şüuraltı əzəli sirri də rəmzləndirən bir obrazdır. İşıqdan bir qadın xəyalı olan (varlığı işıqdan yoğrulan) Ağ Ana, Altay türklərinin inancına görə, ilahi Ülgenə yaratmaq qüdrəti və ilhamı vermişdi. Dünya Ağacının içərisindən çıxan və “tuluq kimi” iri döşündən süd verərək Ağ oğlanı yenilməz bahadır edən qadın obrazı da ilkin mifoloji kompleks olan Ulu Ana obrazından gəlir və özündə kainatın ölüb-dirilmələr silsiləsindən ibarət artım, dövrəvilik ideyasını təcəssüm etdirir.\nSaqayların xeyirxah ruh Umay Anaya verdikləri “Uluq ax ine” [5, s.93], yəni Ulu Ağ Ana adı da yaradılış mifinə görə Tanrıya yaratmaq ilhamı verən Ağ Ana obrazına genezisdəki yaxınlığı baxımından diqqəti çəkir. Ad özlüyündə Umay obrazının Ulu Ana kompleksinə bağlılığı və bu mifoloji kompleksin transformasiyaya uğramış bir şəkli olduğunun da göstəricisidir. Yəni “Ulu Ağ Ana” xeyirxah Umay ilahəsinə verilən bir ad kimi qopub gəldiyi mifoloji kompleksin adınadək çox əski inanışın izlərini yaşatmaqdadır.\nQazax “Goroğlu”sunda da qəhrəman Goroğlunun anası Ağ-Ana adını daşıyır. Goroğlunun göy oğlu (və ya mədəni qəhrəman) olduğu düşünülərsə, buradakı Ağ Ana obrazının ən əski Ulu (Yer) Ana və ya onun dəyişik şəkli kimi Ulu Ağ Ananın adının bir modifikasiyası olduğu qənaətinə gəlinə bilər. Adındakı “Ağ” komponenti isə bu varlığın müqəddəs bilindiyinə işarə edir, mifoloji obrazın mübarək üzlü və müqəddəs olanla bağlılığını rəmzləndirir. Altay şaman mətnlərində və b. bu söz “mübarək üzlü, müqəddəs” mənasında da tərcümə olunur. Teleutlarda həmin müqəddəs ana obrazı Ağ Anadır (“Ak Ene”) ki, həm də “ene-yayaçı” (yaradan ana) adını daşımışdır.\nKosmologiyadakı fərziyyələrdən biri budur ki, yer sanki nəfəs alırmış kimi gah genişləyir, gah sıxılır; elə bil ürəyi var – döyünür. Həqiqətdə yer özlüyündə canlıdır və elə bir sistemdir ki, onun bütün parçaları biri-biriylə bağlıdır. Yer yaradılışın, varlığın tükənməz mənbəyi və onun bütün formalarının özülü kimi bir bütövdür. Ən başlıcası, əski mifoloji ənənələrdə yer, kosmologiyadakı şəkliylə, canlı olaraq düşünülübdür. Yerin canlı olduğuna dair bu təsəvvür türk xalqlarında geniş biçimdə qorunmuşdur. Qaqauzların təbiət aləminə baxışlarından bəhs edərkən V.Moşkov onlarda yerin canlı varlıq kimi təsəvvür olunduğunu da vurğulayırdı [8, s.259-260].\nYer Ana kultu özünün bütün variasiyalarında qadın-ana başlanğıcını, həyati güc-qüdrət rəmzini qoruyub saxlayır. Yakut qəhrəmanlıq dastanlarında – olonxolarda dəyişik adlar daşıyan və gələcək qəhrəmanları döşünün südüylə bəsləyib yedirən də odur. Özü də sağ döşündən iki, sol döşündən bir kərə – cəmi üçcə dəfə əmməyə imkan verir ki, bunun sayəsində qəhrəmanın qollarına güc-qüvvət gəlir [4, s.7]. Yer ilahəsini təmsil eləyən hər hansı təsvirin olmadığının söyləndiyinə baxmayaraq, mətnlərdən də göründüyü kimi, o həmçinin qocaman ağcaqayın gövdəsində yaşayan ağbirçək qarı görkəmində təsəvvür edilmişdir.\nBütövlükdə yakut (saxa) olonxolarındakı Yer ruhu obrazı gizli təbiət qüvvələrinə əski inamın ifadəsidir. “Altay Buuçay” dastanının qəhrəmanı Altay Buuçay Ulu (Yer) Ananın övladıdır . Yakut dastanlarına görə gələcəyin yenilməz igidlərinin bir çoxu uşaq vaxtı o dərəcədə çəlimsiz, zəif və eybəcər olurlar ki, hətta ata-anaları onlardan imtina edirlər. Lakin yeri qazıyıb həmən uşaqları orada – torpağın içində basdırandan sonra Yer Anadan canlarına şirə çəkən bu uşaqlar görünməmiş güc-qüvvət toplayıb yaraşıqlı, gözəl və əfsanəvi bahadırlar olurlar. Beləcə, Yer Ana həm də bir hami ruhdur.\nAnadoluda dəli olanların quyuya salınmağının da mifoloji görüşlərdən gələn öz yozumu var. Quyuya salınmaq yerdə basdırılmağın eyniydi. Yerə basdırılan xəstə, inama görə, bu dəfə artıq Ulu Ananın övladı kimi torpağın bətnindən onun sapsağlam övladı kimi yenidən doğulacaqdı. Ulu (Yer) Ana ilə bağlı əski təsəvvürlərin digər qalıntısı da bəzi yerlərdə yeni doğulmuş zəif və halsız uşağın aparılıb köhnə qəbrə qoyulması, orada bir gecə saxlandıqdan sonra uşağın hala gələcəyinə olan inamdır.\nMifoloji Ulu Ana obrazının transformları kimi Umay, Ötüken, Hal anası, Qarı, Xuu İney və b. obrazlarla bağlı müqayisə xarakterli ilkin müşahidələr onların struktur-semantik xüsusiyyətlər baxımından aralarında çox sayda paralellər aparılmasını mümkün edir.


Azərbaycan Milli Qurtuluş Gününü qeyd edir\n1991-ci ilin oktyabrında Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdi. Lakin müstəqilliyin ilk illəri siyasi hakimiyyət boşluğu və dövlətin əsaslarının, ordu və dövlət təhlükəsizliyi orqanları da daxil olmaqla, dövlətin bütün təsisatlarının boşluğu ilə əlamətdar idi. Ermənistanın ilhaqçılıq niyyəti güdən təcavüzü respublikada vəziyyəti daha da gərginləşdirirdi. 1993-cü ilin yayında Azərbaycanda real vətəndaş müharibəsi təhlükəsi yaranmışdı. Vətənin bu ağır dövründə Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtdı. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Beləliklə, 15 iyun Azərbaycan tarixində Milli qurtuluş günü kimi daxil oldu. 1997-ci ilin iyun ayında Milli Məclis ictimaiyyətin rəyi ilə razılaşaraq, həmin günü bayram elan etdi.


Meksika koronavirusdan ölənlərin sayına görə İtaliyanı keçib\nHindistanda koronavirusa yoluxma hallarının sayı bir gündə rekord həddə çatdığı, ABŞ-da yoluxmalar sürətlə artmaqda davam etdiyi bir vaxt, Meksika COVID-19-dan ölənlərin sayına görə İtaliyanı keçib.\nHindistanın səhiyyə işçiləri bazar ertəsi son 24 saat ərzində 28 min 701 yeni təsdiqlənmiş yoluxma halının qeydə alındığını bildirib. Hazırda bu ölkə yalnız ABŞ və Braziliyadan sonra gəlir və bir neçə ştatın rəsmiləri virusun yayılmasını qarşısını almaq üçün məhdudiyyətləri yenidən tətbiq etməyə başlayıb.\nBazar günü Meksikanın Səhiyyə Nazirliyi ölkədə ölənlərin sayının 35 min 006 nəfərə çatdığını bildirib və ən yüksək ölüm halları ilə dünyada dördüncü yerə çıxıb. Nazirlik insanlara sosial məsafə saxlamaq, maska taxmaq və əlləri yumaq kimi tədbirlərin gərək olduğunu bir daha xatırladıb.\nMeksika prezidenti Andres Manuel Lopez Obrador ölkədə yoluxma hallarının intensivliyini itirdiyini və yoluxanların sayının ölkənin dörddə birində daha sürətlə deyib. O, həm insanların özlərini qorumalarının, həm də iqtisadiyyatı inkişaf etdirmələrinin vacibliyini vurğulayıb.\nABŞ-ın Florida, Texas, Luiziana və Arizona ştatları da daxil olmaqla, bir çox ştatda yoluxma artdığına görə, bazar günü 60 mindən çox yeni yoluxma qeydə alınıb.\nABŞ-ın yüksək səviyyəli səhiyyə rəsmisi xalqı COVID-19-ın yayılmasının qarşısını almaq üçün ictimai yerlərdə maska taxmağa çağırsa da, bunun ümummilli mandat olduğunu deməyib.\nPrezident Donald Trampın ilk dəfə ictimai yerdə maska taxdığını görəndən bir gün sonra ölkənin baş cərrahı Ceromi Adams CBS kanalında çıxışı zamanı maska taxmağın "böyük qardaş" yanaşması deyil, insanların üzlərini örtməyin nə üçün vacib olduğunu bilmələrinin mühüm olduğunu deyib.\nABŞ prezidenti Donald Tramp şənbə günü Vaşinqton yaxınlığındakı Uolter Rid hərbi hospitalında müalicə alan Amerika hərbçilərini ziyarət edərkən ilk dəfə olaraq maska taxıb.


Keçmiş prezident və ailə üzvləriylə bağlı qanun müzakirə ediləcək\nİyunun 12-də Milli Məclisin növbədənkənar iclası keçiriləcək. İclasda «Azərbaycan Respublikasının keçmiş prezidentinin və onun ailə üzvlərinin təminatı haqqında» Konstitusiya qanunu təkrar səsverməyə çıxarılacaq. Məlumatı «Trend» yayıb, parlamentin mətbuat xidmətinin rəhbəri Akif Təvəkküloğluna istinadla.\nHəmin iclasda daha 10 məsələ müzakirəyə çıxarılacaq. Gündəliyə Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi (ikinci oxunuş), «Ərazi quruluşu və inzibati ərazi bölgüsü haqqında», «İnformasiya əldə etmək haqqında» qanuna, həmçinin İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliklər də salınıb.\n«Azərbaycan Respublikasının keçmiş prezidentinin və onun ailə üzvlərinin təminatı haqqında» qanun prezident vəzifəsini tutmuş, vəfat etmiş, prezident səlahiyyətlərinə xitam verilmiş şəxslərə və ailə üzvlərinə şamil ediləcək. İmpiçment qaydasında vəzifədən kənarlaşdırılan sabiq prezidentlərsə bu qanunun verdiyi üstünlüklərdən yararlana bilməyəcəklər.\nKeçmiş prezident dövlət başçısının aylıq əmək haqqının 50 faizi məbləğində aylıq pensiya alacaq. O vəfat etdiyi halda bu təminatı həyat yoldaşı, o olmadıqda isə 18 yaşına çatmamış uşaqları alacaqlar.\nLayihədə sabiq prezidentə dövlət tərəfindən avtomobil, sürücü və 3 nəfər mühafizəçinin ayrılması nəzərdə tutulub.


Kamran Babayev : “Sığorta bazarına nəzarət mexanizmlərı təkmilləşdirilməlidir”\nİqtisadiyyat.az peşəkar sığorta eksperti Kamran Babayev sığorta bazarının bugünki vəziyyəti və perspektivləri barədə fikirlərini yayımlayır\nKamran müəllim, sığorta bazarının mövcud vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz ?\nAzərbaycan sığorta bazarı son illərdə ümumi iqtisadi inkişaf fonunda nisbətən stabil olsa da, onun maliyyə sektoruna və iqtisadiyyata təsiri minimum səviyyədədir. Sığorta bazarını təhlil etdikdə, yalnız icbari sığorta bazarının böyüməsi müşahidə olunur. Amma icbari sığorta bazarının potensialı böyükdür, bəzi icbari növlər aktiv deyil və bunun əsas səbəbi bu növlər üzrə nəzarət mexanizmlarının olmamasıdır. 2019-cu ildə əvvəlki ilə nisbətən sığorta bazarı ümumiyyətlə kiçildi. Bunun səbəbi Dövlət Başçımız Cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında keçirilən çox önəmli vergi islahatlarıdır. İslahatların nəticəsi olaraq həyat sığortası şirkətlərinin sığorta yığımları azaldı.\nSığorta haqlarının ÜDM-də nisbəti azdır. Sığorta bazarının genişlənməsi, əhalinin sığorta təminatı almayan hissəsinin sığorta məhsulları ilə əhatə olunması, maliyyə xidmətlərinə çıxışın artırılması və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin dəstəklənməsi məqsədilə yeni sığorta məhsullarının yaradılmasına və mövcud icbari sığorta növlərinin yenidən dəyərləndirilməsinə ehtiyac vardır. Həmçinin sığorta şirkətləri müştərilərlə ədalətli rəftar etməlidirlər, sığorta ödənişini zamanında və tam olaraq ödəməlidirlər, öhdəliklərini qanunvericiliyə əsasən yerinə yetirməlidirlər. Bunlar olmadıqda, vətəndaşlar sığorta şirkətlərinə inanmırlar və nəticədə könüllü olaraq sığortalanmırlar. Biz hal-hazırda icbari sığorta bazarının böyüməsini müşahidə edirik, çünki bu məcburi sığorta növləridir. Hətta qeyd etdiyim kimi, icbari növlər də hamısı inkişaf etmir. Sığorta bazarı o zaman həqiqi inkişafa başlayar ki, könüllü növlər inkişaf etsin, bu isə vətəndaşların sığortaya inamından çox asılıdır.\nPeşəkar sığortaçı olaraq, fikrinizcə sığorta bazarında nə işlər görülməlidir ?\nSığorta bazarında çox böyük potensial var. Cənab Prezident tərəfindən ölkədə aparılan islahatlar sığorta bazarından da yan keçmir. Sığorta bazarının islahatlara ehtiyyacı var. Sığorta bazarında çox işlər görülməlidir. Hər bir halda bunlar birdəfəyə edilə bilməz, bu dəyişikliklər zaman alacaq. Misal olaraq bir neçəsini qeyd edə bilərəm ki, sığorta bazarında sığorta qanunvericiliyi təkmilləşdirilməlidir, qanunvericilikdə boşluqlar aradan qaldırılmalıdır. Sığorta bazarına xarici investorların cəlb edilməsi üçün əlverişli şərayit yaradılmalıdır. Xarici investor sığorta bazarına yeni texnologiya gətirəcək, yerli sığorta şirkətləri xarici sığorta şirkəti ilə rəqabətə dözmək üçün göstərdikləri xidmətin keyfiyyətini artırmaq məcburiyyətində qalacaqlar. Xarici investor sığortaya yeni baxış gətirəcək, bazara yeni nəfəs gətirəcək. Həmçinin düşünürəm ki, sığorta bazarına nəzarət mexanizmlərı təkmilləşdirilməlidir. İcbari sığorta növləri yenidən dəyərləndirilməsinə, sığortanın on-line alınmasının stimullaşdırılmasına, maarifləndirmə işlərinin geniş formatda aparılmasına da ehtiyyac var.Fins.az\n02.12.2019 14:07 489


Dünyaya böyük ideyalar bəxş etmiş 10 dəli dahi » Qadınla.Com - Qadınlar Birİncidir!\nDünyaya böyük ideyalar bəxş etmiş 10 dəli dahi\nTarix: 22-06-2016, 18:00\nPasiyent 1: Edqar Allan Po\nAmerika yazıçısı, şair (1809-1849)\nDiaqnoz: Ruhi nasazlıq, dəqiq diaqnoz təyin edilməmişdir.\nSimptomlar: Qaranlıq qorxusu, yaddaşda problemlər, təqib maniyası, qeyri-adekvat davranış, hallüsinasiyalar.\nXəstəlik tarixcəsi: Artıq 1830-cu illərin sonundan Edqar Po sıx baş verən depressiyalardan əziyyət çəkirdi. Bundan başqa, o alkoqoldan sui-istifadə edirdi, bu da öz növbəsində onun psixikasına yaxşı təsir etmirdi: içkinin təsiri altında yazıçı bəzən şiddətli dəlilik vəziyyətinə düşürdü. Alkoqola tezliklə tiryək də qatıldı.\nOnun gənc xanımının ağır xəstəliyi Ponun ruhi vəziyyətini əhəmiyyətli dərəcədə pisləşdirdi. Po 13 yaşlı əmisı qızı Virciniyayla evlənmişdi; nikahdan 7 il sonra, 1842-ci ildə, Virciniya vərəmə tutulur, daha 5 il sonra isə dünyasını dəyişir.\nölümündən sonra — özünün ölümünə isə 2 il qalmış — Edgar Po bir neçə dəfə aşiq olur və iki dəfə evlənməyə cəhd edir.\nBirinci cəhdi Ponun növbəti tutmalarından qorxuya düşən sevgilinin imtinasına görə pozulur, ikinci dəfə isə toya az qalmış içib və özünü itirən bəyin toya gəlmədiyinə görə baş tutmur (Ponu 5 gün sonra ucuz traktirlərin birində tapırlar).\nYazıçını klinikaya yerləşdirdilər və burada o qorxunc hallüsinasiyalardan əziyyət çəkərək artıq beş gün sonra dünyasını dəyişir.\nPonun ən dəhşətli qorxusu olan yalnızlıqda ölmək həyata keçdi: o çox insanlardan son saatlarında onun yanında olacaqlarına dair vəd alsa da 7\noktyabr 1849-cu il gecə saat üçdə yanında heç bir yaxını olmadı.\nDünyaya təqdim edilmiş ideyaları: İki məşhur müasir ədəbi janr. Birinci — dəhşət romanı ( və ya hekayəsi).\nİkinci janr — Detektiv. Məhz Edqar Ponun «Morq küçəsində qətl» hekayəsinin qəhrəmanı Oqyust Dyupen cənabı, deduksiya metodunun və onun məddahı mister Şerlok Holmsun əcdadı olub.\nPasiyent 2: Fridrix Nitsşe\nAlman filosofu (1844-1900)\nDiaqnoz: Nüvəli mozaik şizofreniyası (tərcümeyi-halında əksəriyyətdə daha ədəbi variantda- obsessiv pozğuluq kimi göstərilmiş).\n(Böyüklük iddiası) ("İki ay sonra mən Yer kürəsində bir nömrəli insan olacam" mətnli qeydləri göndərirdi, divarlardakı şəkillərin çıxarılmasını tələb edirdi, çünki onun mənzili «məbəd» idi); ağlını itirmək (şəhərin mərkəzində atı qucaqlayırdı və bununla küçə hərəkətinə mane olurdu); güclü baş ağrıları; qeyri-adekvat davranış. Nitsşenin tibbi kartında deyilirdi ki, xəstə çəkməsindən öz sidiyini içirdi, anlaşılmaz qışqırıqlar buraxırdı, xəstəxana gözətçisini Bismarka oxşadırdı, qapının arxasında sındırılmış stəkanın qırıqlarıyla barrikada\nqurmağa çalışırdı, döşəmədə yatırdı, keçi kimi tullanırdı, ağız-burnunu\nəyirdi və sol çiynini qabağa verirdi.\ntarixçəsi: Nitsşe bir neçə apopleksiya tutması keçirdib (iflic); həyatının son 20 ilini psixiki pozğunluqdan əziyyət çəkib (məhz bu dövrdə onun ən əhəmiyyətli əsərləri yaranıb — məsələn, «Zərdüşt belə deyirdi»), onlardan 11 ilini o, psixiatrik klinikada keçirdib. Vəziyyəti\ndaim pisləşirdi — həyatının sonuna yaxın filosof yalnız sadə cümlələr qura bilirdi.\nbəxş edilmiş ideyalar: Ali insan ideyası (nə qədər paradoksal görünsədə, məhz keçi kimi tullanan və sol çiynini oynadan bu yoldaş bizdə azad, məntiqüstü, mükəmməl, xeyir və şərin digər tərəfində olan şəxsiyyət kimi assosiasiya yaradır). Yeni əxlaq ideyası (qul əxlaqının əvəzinə güclü şəxsiyyət əxlaqı): sağlam əxlaq insanı məşhurluğa və hakimiyyətə olan təbii cəhdinə ucaltmalıdı. Hər bir başqa əxlaq ağrılı və düşkündür. Faşizmin ideologiyası: xəstələr və zəiflər həlak olmalıdır, ən güclülər qalib gəlməlidi («Yıxılanı itələ!»). Ehtimal «Allah ölüb».\nPasiyent 3: Ernest Heminquey\nAmerika yazıçısı (1899-1961)\nDiaqnoz: Kəskin depressiya, zehni pozğunluq.\nSimptomlar: İntihara meyllilik, təqib maniyası, əsəb pozğunluqları.\nXəstəlik tarixçəsi: 1960-cı ildə Heminquey Kubadan ABŞ-a qayıtdı. Qorxu və inamsızlıq hissi, depressiyalar onu narahat edirdi, o yaza bilmirdi, buna görə də könüllü olaraq psixiatrik klinikada müalicə almağa razılaşdı. Heminquey 20 elektroşok seansı keçirtdi, bu prosedurlar haqqında o belə yazır: «Mənə elektroşok təyin edən həkimlər yazıçıları anlamırlar: Mənim kapitalım olan beyinimi dağıtmaq və yaddaşımı silib məni həyatın kəndarına atmağın mənası nə idi? Bu parlaq müalicə idi, ama onlar pasiyenti itirdilər».\nklinikadan çıxdıqdan sonra əmin oldu ki, əvvəlki kimi yaza bilmir və ilk intihar cəhdinə təşəbbüs etdi, ancaq yaxınları ona mane oldular. Həyat yoldaşının xahişi ilə o təkrar müalicə kursunu keçdi, amma öz niyyətini dəyişmədi. Çıxdıqdan bir neçə gün sonra qoşalülə tüfəngdən başına atəş açaraq intihar etdi.\nbəxş edilmiş ideyalar: «itirilmiş nəsil» ideyası — Heminquey eyni dövrdə yaşamış yoldaşı Remark kimi, konkret müharibənin dəyirman daşlarıyla üyüdülmüş konkret nəsli nəzərdə tuturdu, ancaq termin cəzbedici oldu — o vaxtdan hər nəsil özünü itirilmiş hesab etmək üçün səbəblər tapır. Yeni ədəbi fənd, «aysberq metodu», yəni xəsis, quru mətnin səxavətli, ürəkparçalayan mətnaltı mənaları nəzərdə tutması. Heminqueyin qəhrəmanı — mübarizənin faydasız olduğunu anlasa da, sonuna kimi mübarizə aparan, sərt və susqun döyüşçüdü.\nəsgər, idmançı, dənizçi, balıqçı, səyahətçi, Nobel laureatı, bədəni tamamilə çapıqlarla dolu olan Heminqueyin özü isə təəssüf ki sonuna kimi\nmübarizə aparmadı. Lakin yazıçı öz ideallarına xəyanət etmədi. «Kişinin\nyorğan-döşəkdə ölməyə haqqı yoxdu, — deyirdi o — Kişi ya döyüşdə ölməlidi, ya da alnına güllə sancmalıdı».\nPasiyent 4: Frans Kafka\nÇex yazıçısı (1883 — 1924)\nDiaqnoz: Kəskin nevroz, funksional xarakterli psixasteniya, qeyri-dövri depressiya əlamətləri.\nSimptomlar: Apatiya tutmalarıyla növbələnən həyəcan, yuxunun pozulması, fobiyalar, cinsi sferada psixosomatik çətinliklər.\ntarixçəsi: Kafkanın dərin psixoloji problemlərinin kökləri öz başlanğıcını atasıyla olan münaqişələrindən, ailədaxili çətin münasibətlərdən və mürəkkəb, dolaşıq sevgi hekayələrindən götürür. Yazıçılığa olan həvəs ailə tərəfindən bəyənilmirdi və o bununla gizlicə məşğul olmalı olurdu.\n«Mənim üçün bu ikili həyat dəhşətlidi, — o gündəliyində belə yazırdı, —buradan yalnız bir çıxış yolu var — dəlilik».\nxidmətdən sonra atası təkid etməyə başlayanda ki, oğlu avaraçılıq etmək\nəvəzinə, onun dükanında işləsin, Frans intihar etməyi qərara alır və öz\ndostu Maks Broda vida məktubu yazır. «Son anda mən vəziyyətə həyasızca qarışıb, onu „sevən valideynlərindən" qorumağa müvəffəq oldum» — Maks Brod Kafka haqqında öz kitabında belə yazır. Onun psixi vəziyyəti uzun sürən dərin sakitlik dövrləri ağır və ağrılı periodlarla növbələnirdi.\nonun «Gündəliklər»indən bu daxili mübarizəni əyani əks etdirən sətirlər: «Mən yata bilmirəm. Yalnız xəyallar, heç bir yuxu. Mənim bütün\ndaxili varlığım qəribə qeyri-sabitlik içindədi. Mən başımda dəhşətli bir dünya daşıyıram. Mən onu dağıtmadan ondan necə azad ola bilərəm?».\nYazıçı 41 yaşıda vərəmdən öldü. Üç ay o can verirdi: yalnız orqanizmi yox, həm də zehni dağılırdı.\nbəxş edilmiş ideyalar: Kafka yaşayarkən məşhur deyildi, az çap edilirdi, amma ölümündən sonra yazıçının yaradıcılığı oxucuları ədəbiyyatda yeni istiqamətlər fəth etdi.\ndünyasının dəhşəti, ümidsizliyi və çarəsizliyi onu yaradanın şəxsi dramından əmələ gəldi və yeni estetik «diaqnozlu ədəbiyyat» istiqamətinin əsasını qoydu.\nPasiyent 5: Conatan Svift\nİrlandiya yazıçısı (1667-1745)\nDiaqnoz: Pik və ya Alsqeymer xəstəliyi — mütəxəssislər mübahisə edirlər.\ndezorientasiya, yaddaşın itməsi, ətrafdakı insanları və əşyaları tanımamaq, insan nitqinin mənasını tutmaq qabiliyyətinin itməsi.\nXəstəlik tarixçəsi: Həyatın sonunda tam əqli zəifliyə qədər simptomların tədricən güclənməsi.\nbəxş edilmiş ideyalar: Siyasi satiranın yeni forması. «Qulliverin səyahəti», sözsüz, intellektualın onu əhatə edən həqiqətə ilk istehzalı baxışı deyil, ancaq yenilik burada baxışda yox, optikadadı.\nPasiyent 6: Jan — Jak Russo\nFransız yazıçısı və filosof (1712-1778)\nSimptomlar: Təqib maniyası.\ntarixçəsi: 1760-cı illərdə «Emil və ya tərbiyə Haqqında» kitabının çıxışından sonra yazıçının kilsə və hökumətlə münaqişəsi nəticəsində Russoya əvvəlcədən də məxsus şübhəlilik son dərəcə ağır forma aldı. Russonun gözünə hər yerdə sui-qəsdlər görünürdü, o sərsəri həyatı yaşayırdı və o güman edirdi ki, onun bütün dostları və tanışları ona qarşı qəsd hazırlayırlar və ya ondan nədənsə şübhələnirlər, buna görə də\no bir yerdə uzun müddət qalmırdı.\nbəxş edilmiş ideyalar: Pedaqoji islahat. Uşaqların tərbiyəsi üzrə müasir əyani vəsaitlər bir çox bəndlərdə «Emili» təkrarlayır: Russo cəza\nmetodunun əvəzinə dəstək və nəvaziş metodlarını təklif edirdi. O güman edirdi ki, uşaq yeni informasiyanı qəbul etməyə psixi cəhətdən hazır olmadığından uşağı quru faktların mexaniki qavranmasından azad edib, ona\nhər şeyi canlı nümunələrlə izah etmək lazımdı.\nədəbi istiqamətlər və yeni ədəbi qəhrəman tipi. Russo fantaziyasıyla doğulmuş sentimental idealist varlıq — ağlı yox, ancaq yüksək əxlaqi hissləri rəhbər tutan ağlağan «vəhşi», — sonra inkişaf etdi, böyüdü və sentimentalizm və romantizm çərçivəsində köhnəldi.\nmüqavilə Haqqında" yazıdan çıxış edən hüquqi demokratik dövlət ideyası.\nİnqilabın ideyası (Böyük fransız inqilabının savaşçıları məhz Russonun əsərləriylə ilhamlanırdılar); nə qədər paradoksal olsa da Russo özü, heç\nvaxt radikal çıxışların tərəfdarı deyildi.\nPasiyent 7: Nikolay Qoqol\nRus yazıçısı (1809-1852)\nDiaqnoz: Şizofreniya, dövri psixoz.\nvə eşitmə hallüsinasiyaları; laqeydlik və yavaşıma (xarici qıcıqlandırıcılara reaksiya vermək qabiliyyətinin itməsindən tam hərəkətsizliyə qədər); depressiya halları; ipoxondriyanın kəskin forması\n(yazıçı əmin idi ki, onun bədənindəki bütün orqanlar bir qədər yerini dəyişmişdir və mədəsı «baş-ayaq» yerləşir); klaustrofobiya (qapalı məkan\ntarixçəsi: Şizofreniyanın bu və ya digər təzahürləri bütün həyatı boyunca Qoqolu müşayiət edirdi, ancaq son ildə xəstəlik gözə çarpacaq dərəcədə irəlilədi. 26 yanvar 1852-ci ildə onun yaxın dostu Mixail Xomyakovun bacısı Yekaterina qarın yatalağından öldü və bu ölüm yazıçıda\nhipoxondriyanı (xəstələnməkdən qorxmaq) gücləndirdi. Qoqol ara vermədən\ndualar edirdi, qidadan demək olar ki imtina etmişdi, zəiflikdən və naxoşluqdan şikayət edirdi və iddia edirdi ki, ölümcül xəstədir, hərçənd\nki həkimlər yüngül mədə-bağırsaq nasazlığından başqa heç bir xəstəlik diaqnozu qoymadılar. Fevralın 11-dən 12-nə keçən gecə yazıçı öz əlyazmalarını yandırdı (növbəti səhər o bu hərəkətinin şeytanın işi olduğunu dedi) sonrakı vəziyyəti daim pisləşirdi. Müalicə (çox da peşəkar olmayan: burun deşiklərinə zəlilərin qoyulması, soyuq mələfəyə sarılma və başın buzlu suya salınması) müsbət nəticə vermədi. 1852-ci ilin 21 fevralında yazıçı dünyasını dəyişdi. Onun ölümünün əsl səbəbləri\nhələ də müəmma olaraq qalır. Ancaq, çox güman ki, Qoqol özu özünü əsəb və fiziki tükənmə dərəcəsinə çatdırıb, istisna deyil ki zamanında psixiatrın köməyi onun həyatını xilas edə bilərdi.\nbəxş edilmiş ideyaları: Sadə insana yarınifrətdən və yarırəhmdən ibarət\nspesifik sevgi. Bir yığın təəccüblü dərəcədə dəqiq rus tipajları. Qoqol\nindiyə qədər tamamilə aktual qalan bir neçə aparıcı model hazırlayıb (ən parlaqlar nümunə — "Ölülər«in personajlarıdı)\nPasiyent 8: Gi de Mopassan\nFransız yazıçısı (1850-1893)\nDiaqnoz: Beyinin proqressiv iflici.\nSimptomlar: Hİpoxondriya, intihara meyllilik, əsəb tutmaları, sayıqlama, hallusinasiyalar.\ntarixçəsi: Gi de Mopassan bütün həyatı boyu hipoxondriyadan əziyyət çəkib: o ağılını itirməkdən çox qorxurdu. 1884-cü ildən Mopassanda sıx əsəb tutmaları və hallüsinasiyalar başlandı. Əsəb tutması vəziyyətində o\niki dəfə intihara cəhd edib, birincı dəfə revolverlə, ikinci dəfə — kağız üçün bıçaqla, hər iki cəhdi uğursuz olub. 1891-cidə yazıçı doktor Blanşın Passi-dəki klinikasına yerləşdirilir — və ölümünə qədər orda yarıhuşsuz vəziyyətdə yaşayır.\nbəxş edilmiş ideyaları: Ədəbiyyatda fiziologizm və naturalizm (həmçinin\nerotik). Mənəviyyatsız istehlak cəmiyyətiylə yorulmadan mübarizə aparmaq ehtiyacı. „Əziz dost"u hal-hazırda sağ olan fransız yazıçıları Mişel Uelbek və Frederik Beqbeder səylə özünəməxsus tərzdə yenidən yaratmağa cəhd edirlər, rus yazıçısı Sergey Minayev də geridə qalmamağa çalışır.\nPasiyent 9: Virciniya Vulf\nİngilis yazıçısı (1882-1941)\nDiaqnoz: Depressiya, hallüsinasiya, qarabasma.\ndepressiya hallarında Virciniya şikayət edirdi ki, bütün günü „Qədim Yunanıstanın zeytun ağaclarında cəh-cəhə vuran quşların səslərini eşidir". Uzun müddət yuxusuzluğa və qarabasmalara görə işləyə bilmirdi. Uşaqlıqdan intihara meylli olub.\ntarixçəsi: Virciniyanın 13 yaşı tamam olduqda, evdə qonaq olan əmisi oğlu onu zorlamağa cəhd edir. Bu hadisə Virciniyanın bütün həyatı boyunca kişilərə və onlarla fiziki münasibətlərə antipatiyasının başlanğıcını qoyur. Bu hadisədən bir az sonra onun anası sətəlcəmdən qəflətən dünyasını dəyişir.\nvə həssas qızcığaz ümidsizlikdən özünə qəsd etməyə çalışır. Onu xilas edirlər, amma dərin və sürəkli depressiyalar o vaxtdan onun həyatının ayrılmaz hissəsinə cevrilir. Güclü psixi nasazlıq tutması gənc Virciniyanı 1904-cü ildə, atasının ölümündən sonra da yaxaladı.\nVulfun emosional açıq-saçıq məktubları və əsərləri yazıçının qeyri-ənənəvi seksual oriyentasiyası haqqında nəticəyə gəlməyə əsas verir. Ancaq bu belə deyil. Uşaqlıqda yaşanmış faciənin nəticəsi olaraq,\no kişilərə və onların məclislərinə qarşı hiss etdiyi qorxudan həmişə qadınlara aşiq olurdu, amma bu halda da hər hansı formada yaxınlıqdan diksinirdi, hətta qucaqlaşma və əl sıxmağa belə icazə vermirdi. 29 il Leonard Vulfda ərdə olsa da (həm də bu nigah qarşılıqlı sədaqət və ər-arvad arasındakı emosional bağlılıq nöqteyi-nəzərindən nümunəvi hesab\nedilirdi), yazıçı, bəzi mənbələrə görə, öz əriylə ər-arvad əlaqələrinə girə bilməmişdi.\nilin əvvəlində Londonun gecə bombardımanı zamanı yazıçının evini dağılır, kitabxanası yanır, əri yaralanır — bütün bunlar onun əsəb sisteminə qəti şəkildə mənfi təsir edir, həkimlər psixiatrik klinikada müalicəsinə təkid edirdilər.\nhəyatının qalan hissəsini onun dəliliyiylə bağlı qayğılarla keçirməsini\nistəməyən Vircinya 28 mart 1941-ci Ous çayında intihar edir.\nbəxş ediyi ideyalar: Keçici dünya təlaşının ifadəsi üsullarında yenilik, qəhrəmanların iç dünyasının təsvirləri, şüurun sınması istiqamətinin üsullarının təsviri — Virciniya Vulfun əsərləri ədəbi modernizmin qızıl fonduna daxil olub və bir çox müasirləri tərəfindən heyranlıqla qəbul edilmişdı. Tolstoyun sadiq şagirdi olan Virciniya ingilis nəsrində „daxili monoloqu" mükəmməlliyə çatdırdır.\nPasiyent 10: Sergey Yesenin\nRus şairi (1895-1925)\nDiaqnoz: Bipolyar affektiv pozğunluq\nmaniyası, qəzəb tutmaları, qeyri-adekvat davranış (şair camaatın içində\nmebelləri dağıdırdı, güzgüləri və qab-qacağı sındırırdı, təhqirlər yağdırırdı).\ntarixçəsi: Spirtli içkinin həddən artıq istifadəsinin səbəb olduğu, tez-tez təkrarlanan əsəb tutmalarına görə Yesenin bir neçə dəfə Fransada\nvə Rusiyada psixonevroloji klinikalarda müalicə alıb. Təəssüf ki müalicə pasiyentə yaxşı təsir göstərmədi: professor Qannuşkinin klinikasından çıxarışdan bir ay sonra Yesenin Leninqrada „Angleter" mehmanxanasında, istilik sisteminin borusundan özünü asaraq intihar edir.\nbəxş etdiyi ideyalar: Poeziyada yeni intonasiyalar. Yesenin kəndə və kəndçiyə sevgini üslub normasına çevirdi. Şəhər xuliqan romansı janrında\nçox çalışan Yesenin faktiki olaraq, müasir rus şansonunu yaratdı. loading... 100\nBir neçə saata bitirə biləcəyiniz 6 mükəmməl əsər\nMəşhur yazıçıların qəribə ölümləri\nDünyanın ən qəliz kitabları\nbu cur insanlar psixi cehetgen normal olmurlar onlarin dunyaya baxis terzi ferqli olduqundan nedense artiq\n23 iyun 2016 01:19\nTəəssüf ki, bu cür şəxsiyyətlrin sonu acınacaqlı şəkildə bitib, maraqlısı isə odur ki, hamısında da ruhi xəstəliklər səbəbindən..\n22 iyun 2016 20:59\noxumadim nese maraqsiz geldi..\n22 iyun 2016 20:04\nHaqqinda oxumaq maraqli oldu. Meselenin kokune ensek hamisi cox oxumaq ve fikirlesmekden aglini itirib\n22 iyun 2016 19:43


İsmayıllıda 31 mart Azərbaycanlıların soyqırımı günü kütləvi hüzn mitinqi ilə qeyd edildi. - Xəbərlər - İSMAYILLI RAYON Icra Hakimiyyəti\nİsmayıllıda 31 mart Azərbaycanlıların soyqırımı günü kütləvi hüzn mitinqi ilə qeyd edildi.\nVaxtilə Şamaxı və Göyçay qəzaları arasında bölünmüş indiki İsmayıllı rayonu da tarixi düşmənlərimizin –ermənilərin törətdiyi soyqırım hadisələrinə məruz qalmış, çoxsaylı insan, çoxmilyonlu maddi itkilər vermişdir. Tircan kəndində 360,Mücü kəndində 230, Bizlan kəndində 200 nəfəri dünya terrorizminin əsasını qoyan ermənilər qətlə yetirmişlər. Sərdahar, Zərnəva, Xankəndi, Maçaxı, Tağlabiyan, Kəlfərəc, Qıçatan, Sulut və Zeyvə kəndlərii də daxil olmaqla 1029 nəfər soyqırıma məruz qalmışdır. Komissiya imkan tapıb Göyçay qəzasına daxil olan kəndlərdəki qətliamları tədqiq edə bilməyib. Lakin həmin ərazidə də ermənilər ağlagəlməz vəhşiliklər törədiblər.\nBunlar barədə bütün zamanlarda millətimizə qarşı aparılan soyqırım siyasəti nəticələrini əks etdirən “Ana harayı” abidəsi önündə (abidə 2014-cü ildə rayon icra hakimiyyəti tərəfindən Mübariz Orucov küçəsi ilə Nizami Gəncəvi küçəsinin qovuşuğunda ucaldılıb) keçirilən 31 mart Azərbaycanlıların soyqırımı gününə həsr olunmuş hüzn mitinqini giriş nitqi ilə açan rayon icra hakimiyyəti başçısının müavini Sevil Əhmədova müfəssəl məlumat verib. Soyqırım hadisələri zamanı həlak olan soydaşlarımızın xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.\nRayon icra hakimiyyətinin başçısı Mirdaməd Sadıqov çıxış edərək Azərbaycanda, o cümlədən İsmayıllıda törədilən soyqırımlardan ətraflı danışıb. Qeyd edib ki, ümummilli liderimiz Heydər Əliyev 31 martı Azrbaycanlıların soyqırımı günü kimi təsdiq etməklə tariximizdəki səhvi aradan qaldırıb, düşmənlərimizi bir daha özümüzə tanıdıb. Qarabağ müharibəsində qələbəmiz və bir daha soyqırıma məruz qalmamağımız üçün ölkədə səngiməyəcək bir səfərbərlik yaradıb. Keçmişin dərslərindən bu gün üçün düzgün nəticə çıxarmaq yolunu göstərib. Önündə durduğumuz abidə bizi həmişə ayıq-sayıq olmağa, yaddaşımızı daşlaşdırmağa, unutqan olmamağa, milli vəhdətə, torpaqlarımızın bütövlüyü uğrunda mübarizəyə səsləyir, şəhidlərin ruhunu qələbəyə çatmaqla şad etməyə haraylayır.\nHacıhətəmli kənd sakini, pensiyada olan tarix müəllimi Mehdi Məmmədov İsmayıllının vaxtilə Göyçay qəzasına daxil olan ərazisində ermənilərin törətdiyi qaniçənlikdən, qətliamlardan, qardaş türk ordusunun köməyimizə gəlməsindən, düşmənlərimizi layiq olduğu yerdə oturtmasından faktlar əsasında ətraflı çıxış edib. Bildirib ki, Mollaisaqlı və Hacıhətəmli kəndlərinin yaxınlığında əbədiyyətə qovuşmuş türk əsgərlərinin məzarları ziyarət edilir, soyqırım vəhşətləri öyrənilir və yeniyetmələrə, gənclərə öyrədilir.\nDigər çıxış edənlər də soyqırım hadisələrinə ümummilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanlıların soyqırımı gününü təsis edən Sərəncamı baxımından yanaşıblar, bu günümüz və sabahkı fəaliyyətimiz üçün gərəkli fikirlər söyləyiblər.\nHüzn mintiqi iştirakçıları arasında gənclərin çoxluğu və çıxışlardakı ruh bir daha onun sübutu olub ki, ismayıllılar qələbə naminə, torpaqlarımızın bütövləşməsi yolunda səfərbərdilər, Ali Baş Komandanın əmrlərinin icrasına hazırdırlar.


Fevralın sonlarında Uşaq Hüquqları üzrə Azərbaycan QHT Alyansı və BMT-nin Uşaq Hüquqları Komitəsinin QHT Qrupu uşaqların cinsi, kommersiya məqsədilə istismarı məsələlərinə dair təlim kursu həyata keçirəcəklər. Təlim kursunda məqsəd Azərbaycanda bu sahənin araşdırılmasında fəaliyyət göstərən QHT-lərin, dövlət orqanlarının, beynəlxalq hüquqla tanış edilməsi, ölkədə bu yöndə görülən qanunvericilik və praktik fəaliyyətin nəticələrinin nəzərdən keçirilməsi, gələcək işlərin fəaliyyət planının formalaşdırılmasıdır. Xatırladaq ki, ilk dəfə olaraq hələ 1996-cı ildə İsveçin paytaxtı Stokholmda Uşaqların Cinsi İstismarına qarşı Dünya Konqresi çağırılıb. 1996-cı ilin 31 avqustunda isə 120 ölkənin nümayəndəsi Stokholmda toplaşaraq uşaqların kommersiya məqsədilə cinsi istismarı ilə mübarizə barədə fəaliyyət planı və bəyannaməsi qəbul ediblər. Bu müddət ərzində Stokholm Bəyannaməsinə əməl edilməsi və uşaqların qorunması yolunda müəyyən fəaliyyət göstərilib.\n1998 və 2000-ci illərdə ECPAT Stokholm və Yokohama konfransları ərzində fəaliyyət planları, bəyannamələrin həyata keçirilməsi istiqamətində hər hansı əhəmiyyətli addım atıldığını müəyyənləşdirmək məqsədilə bütün dünyada, o cümlədən Azərbaycanda sorğu aparılıb. Nəticələr göstərib ki, əksər ölkələrin və QHT-lərin bu istiqamətdə hər hansı fəaliyyəti qeydə alınmayıb. Qeyd edək ki, Avropa Şurasının üzvü olan Azərbaycan hökuməti Şuranın Nazirlər Kabineti tərəfindən hələ 2000-ci ildə qəbul edilən qərarın icrasına dair öhdəlik götürüb. Bu qərarda uşaqların cinsi istismarı, onlara qarşı cinsi zorakılığa dair konkret fəaliyyət planlarının hazırlanması və həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub.\nQeyd edək ki, Uşaq Hüquqları üzrə Azərbaycan QHT Alyansı ölkə üzrə ilk dəfə olaraq 2005-ci ildə BMT-nin Uşaq Hüquqları Komitəsinə təqdim etmək üçün "Azərbaycan tərəfindən Uşaq Hüquqları Konvensiyasının icrası və Azərbaycanda uşaqların vəziyyətinə dair Alternativ QHT hesabatının" tərkib hissəsi kimi Uşaqların Kommersiya məqsədlərilə Cinsi İstismarı (UKCİ) sahəsində sorğu keçirib. Bu sorğunun nəticəsində mövcud vəziyyətin təhlili aparılıb və fəaliyyət planı hazırlanıb. Eyni zamanda bu mövzuya dair silsilə qəzet məqalələri və televiziya verilişləri də təşkil edilib.


'Peyvəndləmə qərarından sonra şadlıq evlərinə zənglərin ardı-arası kəsilmir' - VİDEO\n"Peyvəndləmə qərarından sonra şadlıq evlərinə zənglərin ardı-arası kəsilmir" - VİDEO\n15 yan 2021, 08:58\nÖlkədə bu ayın sonundan etibarən kütləvi peyvəndləmənin başlayacağı xəbəri 10 aydır toy etmək arzusunda olanların üzünü güldürüb. Artıq toy sahibləri şadlıq evlərində növbəyə yazılıblar. Şadlıq evləri işlədən şəxlər deyirlər ki, mart ayından etibarən sifarişlərin qabaqcadan qəbuluna başlayıblar. Bəs toy qiymətləri koronavirusdan əvvəlki kimi olacaqmı? Nə qədər artım gözlənir?\nKütləvi peyvəndləmənin aparılacağı xəbəri toy sektorunda canlanmaya səbəb olub. Toy sahibləri şadlıq evlərinə gələrək öncədən növbəyə yazılıblar. Şadlıq evi işlədən sahibkarların verdiyi məlumata görə, rəsmi səviyyədə peyvəndləmə qərarından sonra zənglərin ardı-arası kəsilmir. Yəni toy sahibləri ən azından mart ayından etibarən toylara icazənin veriləcəyinə böyük ümid bəsləyirlər. Buna görə də, yer tapmaq üçün indidən növbəyə yazılırlar\nToyun qiymətlərinə gəldikdə isə, sahibkar Mahir Zeynalov deyir ki, bu, operativ qərargahın qərarından asılı olacaq. Yəni əgər toyda iştirak edəcək şəxslərin sayında ciddi azalmalar olarsa, qiymətlərin qalxması qaçılmazdır\nŞadlıq evi işlədən şəxslər onu da bildirdilər ki, artıq yay aylarından etibarən aidiyyatı qurumların nümayındələri gələrək obyektin insan tutumu il bağlı məlumat toplayıblar. Toyda iştirak edəcək qonaqların say məhdudiyyətinin həmin məlumatlar əsasında aparılacağı deyilir.\n01 mar 2021, 19:21 153\n01 mar 2021, 18:35 254\n01 mar 2021, 18:26 195\n01 mar 2021, 18:13 300\n01 mar 2021, 17:45 253\n01 mar 2021, 16:45 329\n01 mar 2021, 16:24 524


Muellim sehnede oldu - Azadliq Xeber\nMuellim sehnede oldu\n2018-04-28T23:50 xeber – Məktəbdə konsert zamanı müəllimə səhnədə ölüb. Sputnik Azərbaycan Rusiya mətbuatına istinadla xəbər verir ki, hadisə ötən gün Ural məktəblərindən birində baş verib.\nİbtidai siniflər üzrə dərs hissə müdiri öz öz şagirdlərini səhnəyə çıxarıb. Bir neçə diqqədən sonra 55 yaşlı Nadejda Petrovna döşəməyə yıxılıb. Təcili yardım çağırılsa da, həkimlər onun öldüyünü təsdiqləyib.\nÖlümün əsl səbəbi müəyyən edilməsə də, yerli KİV iddia edir ki, müəllimə yüksək təzyiqdən əziyyət çəkirmiş.


“Çelsi” Bakıdakı finaldan öncə ABŞ-a gedəcək | İnter Press\n“Çelsi” Bakıdakı finaldan öncə ABŞ-a gedəcək\nİnterPress.Az xəbər verir ki, bunu İngiltərənin \_”Çelsi\_” klubunun baş məşqçisi Maurisio Sarri Avropa Liqasının yarımfinalında Almaniya təmsilçisi \_”Ayntraxt\_”a penaltilərlə 4:3 hesabı ilə qalib gələrək, finala yüksəldikləri cavab oyunundan sonra deyib.\nİtaliyalı mütəxəsis ilk hissədə 2-ci qolu vura bilmədikləri üçün sona qədər əziyyət çəkdiklərini bildirib: \_”İlk qoldan sonra ikincini vurmalı idik. Amma fasilədən sonra onların cavab qolunu vurması bizə pis təsir etdi və meydanda oyunumuzu itirdik. Layiqli rəqibə qarşı yaxşı oyun sərgilədiyimizi düşünürəm\_”.\n60 yaşlı baş məşqçi futbolçuların yorğunluğu və final matçından öncə ABŞ turnesinə qatılacaqları üçün narahat olduğunu bildirib: \_”Mövsümün 61-ci matçını keçirdik. İtaliyada komandalar maksimum 50 oyun keçirir. İngiltərədə futbolçular az istirahət edir və çox yorulurlar. Həftəsonu \_”Lester\_”ilə matçımız var və həmin oyuna qədər gücümüzü bərpa etməliyik. Daha sonra Amerika turnesinə yollanacağıq və orada matçımız olacaq. Finala hazırlanmaq üçün 10 günümüz olacaq\_”.\nSarri penalti seriyası zamanı meydana daxil olması barədə də açıqlama verib: \_”Bu mənim batil inancımdır. Ona görə meydana daxil olmadım. Köməkçi məşqçi Zola ilə danışıb oyunçulara təlimatlarımı bildirdim\_” .\nQeyd edək ki, mayın 29-da Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək \_”Çelsi\_” – \_”Arsenal\_” matçı saat 23:00-da başlayacaq.\n01 İyun 202017:05


Rusiyada keçiriləcək DÇ-2018-in biletlərinin qiymətləri açıqlandı - FOTO — Axtarırıq.Biz\nRusiyada keçiriləcək DÇ-2018-in biletlərinin qiymətləri açıqlandı - FOTO\nRusiyada keçiriləcək DÇ-2018-in biletlərinin qiymətləri açıqlandı - FOTO Beynəlxalq Futbol Federasiyası Rusiyada keçiriləcək 2018-ci il Dünya çempionatı üçün biletlərin qiymətlərini açıqlayıb.Oxu.Az xəbər verir ki, azarkeşlər biletləri dollar ilə təyin edilmiş qiymətlərə ala bilərlər.\nBu qiymətlər üç kateqoriyaya ayrılıb. Birinci kateqoriya– mərkəzi tirbunalarda olan yerlər, ikinci kateqoriya– mərkəzi tribunaların kənarlarındakı və qapı arxasındakı yerlər və üçüncü kateqoriyaya – qapı arxasındakı yerlər daxildir.\nBiletlərin minimal qiymətləri xarici vətəndaşlar üçün 105 dollardır. Bu matçlara ən baha biletləri 210 dollara əldə etmək olar.\n1/8 finala biletlərin qiyməti 115 dollardan 245 dollara qədərdir. Dörddə bir finala 175 dollardan 245 dollara qədərdir. Yarımfinala 285 dollardan 750 dollardır. Üçüncü yer üçün mübarizə matçına yerlərin qiymətləri 175 dollardan 365 dolara qədərdir. Final oyununa biletlərin qiymətləri 455 dollardan 110 dollara qədərdir.\nQeyd edək ki, FİFA 2018-ci il Dünya çempionatına rusiyalılar üçün xüsusi qiymətlər müəyyənləşdirib.\nRusiyalılar üçün biletlər xarici vətəndaşlar üçün olan biletlərin qiymətinə nisbətən ucuz olacaq.\n05.07.2016 39 News ←Dostlarınla paylaş


Dekabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Media və təhsil dialoqu” mövzusunda konfrans keçirilib – Dia.edu.az\nDekabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Media və təhsil dialoqu” mövzusunda konfrans keçirilib\nDek 22 , 2014 – 10:39\nDekabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Media və təhsil dialoqu” mövzusunda konfrans keçirilib.\nKonfransda Təhsil Nazirliyinin nümayəndələri, ali məktəblərin mətbuat xidmətlərinin və media qurumlarının rəhbərləri, tanınmış təhsil ekspertləri, jurnalistlər iştirak edirlər.\nKonfransda DİA-nın rektoru, akademik Urxan Ələkbərov ölkəmizdə təhsil sahəsində mühüm islahatların həyata keçirildiyini diqqətə çatdırıb. Təhsil Nazirliyinin bu sahədə gördüyü işləri yüksək qiymətləndirən akademik təhsildə aparılan islahatlarda mətbuatın rolunu xüsusi vurğulayıb. Rektor Prezident İlham Əliyevin “qara qızılın insan kapitalına çevrilməsi” ideyasının əhəmiyyətini qeyd edib.\nTəhsil Nazirliyinin informasiya şöbəsinin QHT və KİV-lərlə iş sektorunun müdiri Cəsarət Valehov “Press-relizlərin hazırlanması və yayılması” mövzusunda təqdimatla çıxış edib. Bildirib ki, konfransın məqsədi media və təhsil dialoqu çərçivəsində müzakirələrin davam etdirilməsi, ölkənin müxtəlif media qurumları ilə iş təcrübəsinin daha da təkmilləşdirilməsidir.\nTəqdimatda KİV-lərlə səmərəli və uğurlu münasibətlərin qurulması, press-relizin məzmunu və strukturu, xəbərlərdə nəyin əks etdirilməsinin vacibliyi, ictimaiyyətlə əlaqələrin qurulması, cəmiyyətdə medianın rolu və digər məsələlərdən bəhs olunub.\nTədbirdə Təhsil Nazirliyinin veb-masteri Mehman Şəfaqətov “Universitet saytları: hörümçək torunda haradasınız ?” mövzusundakı təqdimatında ali məktəblərin veb-resursları və virtual aləmdəki fəaliyyəti ilə bağlı monitorinqin nəticələrini təqdim edib.\nDigər çıxış edənlər də müasir dünyada təhsilin və mətbuatın mühüm rolundan, mediada təhsil sahəsinin daha geniş və obyektiv işıqlandırılmasının əhəmiyyətindən danışıb, media–təhsil dialoqu barədə fikirlər səsləndiriblər.\nSonra təqdimatlarla bağlı müzakirələr aparılıb, suallar cavablandırılıb.


ARB TV-nin “Səhər-səhər” proqramında qonaq olan “kakoy ni bud” müğənni sayılan Lətifə Soyuzun açıq-saçıq geyiminə görə aparıcı Elgiz Əkbər ona belə deyib: “Vallah, qıraqdan baxanda lap utandım. Aaaz, bütün hamısı bayırdadır”.\nP.S. Ay Elgiz, məgər bilmirsən, mala baxmasa, sponsor bir qəpik də verməz? Bu hadisə mənim yadıma 2005-ci ilin parlament seçkiləri zamanı Ağdam kəndlərinin birində olan əhvalatı saldı. Deməli, həmin seçkilərdə Ağdam seçki dairəsindən qadınlı-kişili xeyli namizəd vardı. Xanım namizədlərdən birinin vəkili, bir kənddə hörmət sahibi olan qəssaba 10 “şirvan” pul verir ki, xanım onlarla görüşə gələndə durub ona tərif yağdırsın. Razılaşırlar. Xanım həmin kəndin klubunda seçicilərlə görüşə gəlir. Bir müddət namizəd kimi görəcəyi işlərdən danışandan sonra xanım zala müraciət edir ki, kimin sözü var? Qəssab qalxır ayağa və deyir: “Yaxşı bilirsiniz ki, mən qəssabam. Mən mal alanda həmişə onu əlləyib, sonra alıram. İndi istəyirəm ki, bu namizədləri də bir-bir əlləyim, görüm hansı yaxşıdır və ona da səs verəcəm”. Zalda qarışıqlıq yaranır, xanım namizəd pis duruma düşür, qəssab qardaşımız da sözünü deyən kimi aradan çıxır.\nİndi bu Lətifə Soyuz də səhnəyə təzə ayaq açıb deyə, malını çöldə qoymalıdır ki, baxıb qiymət versinlər. Onsuz da indi sənətçinin sənəti yox, bədən əzaları qiymətləndirilir.\nElza Seyidcahan “Sayqa ilə bu axşam” proqramında ölən Ceyla adlı pişiyindən danışarkən deyib: “Ondan sonra heyvan saxlamıram. Ceylanın ruhu inciyər. Pişiyimin dərisini soyub başımın üstündə saxlayıram”.\nP.S. Əvvəlla, görünür Elza xanım əvvəllər qəssab işləyib və bu səbəbdən ölmüş pişiyinin dərsini, “uf” demədən soyub. İkincisi, ölmüş pişiyin dərisini soymaq heyvan hüquqlarının pozulmasıdır ki, aidiyyəti qurumlar təcili olaraq bu işlə maraqlanmalı və mütləq E.Seyidcahan ciddi cəzalandırılmalıdır. Üçüncüsü və ən başlıcası, mən indiyə qədər əndirəbadi geyimlərinə, saç düzümlərinə, gic-gici şeirlər yazmağına görə, Elza xanımın əqli problemlərinin olduğunu düşünürdüm. İndi isə tam əmin oldum ki, bu xanımın doğurdan da psixi problemləri var və təcili, özü də məcburi müalicəyə cəlb edilməlidir. Axı hansı ağlı başında olan adam, xüsusilə incəsənət sahəsinin adamı, belə sadist, qəddar, qaniçən, cəllad ola bilər ki, ölmüş pişiyin dərisini soysun. Özü də bunu efirdən çox rahatcasına bəyan eləsin. Bu, psixi pozğunluğun əlaməti deyilmi? Hara baxır cavabdeh qurumlar? Gözləyirlər ki, Elza xanım sabah hansısa xoşuna gəlməyən şou-əhlindən birinin diri-dirir dərisini necə soyacaq? Ay balam, aparın bu xanımı müalicəyə dəə...\nBir dostum məndən soruşdu: “Amerika faciəsi”ni oxumusan?\nP.S. Mən məşhur Amerika yazıçısı Teodor Drayzerin “Amerika faciəsi”, “Kerri bacı”, “Cenni Herard”, “Dahi” və s. əsərlərini hələ orta məktəbin yuxarı siniflərində, yəni 1975-76-cı illərdə oxumuşam. Ancaq Amerikanın faciə içində necə olduğunu görüb, hiss edə bilməmişdim. Son bir ildə, yəni D.Tramp prezident seçiləndən sonra Amerikanın faciə içərisində necə olduğunu əyani surətdə görüb, dərk elədim.\nBu ilki “Eurovision” təmsilçimiz Dilarə Kazımova qışın bu günündə Tayılandda çimərlik paltarında, özü də arxadan çəkilmiş şəkillərini sosial şəbəkədə paylaşıb və bu qınaq dolu təəccüb yaradıb.\nP.S. Dilarə xanımın demək olar arxadan çəkilmiş lüt şəkili nə qınaq doğurmalıdır, nə də təəccüb. Nöşün ki, qız əvvəlki sələfi Səmra Rəhmlidən dərs götürür. Çünki Səmra Rəhimli yarışmadan əvvəl də, sonra da sinələrini çöldə qoydu və uzun müddət nə yığışdıra bildi, nə də onlara bir sponsor sahib çıxdı. Axırda da itib-batdı. İndi bu Dilarə Kazımova itib-batmaq istəmir. Ona görə də qabaqdan yox, daldan başlayaraq həmin hissəsinin fotolarını paylaşıb ki, kimsə yiyə çıxsın və sonralar da itib-batmasın.\nABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta baş nazirin müavini, “Qaçqınkom”un sədri Əli Həsənovla ötən həftə olan görüşündə deyib: “ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həllinə ciddi yanaşır”.\nP.S. Amma reallıq göstərir ki, ABŞ Qarabağ münaqişəsinə lağ-lağı ilə yanaşır. Bu necə ciddi yanaşmadır ki, 25 ildən çoxdur o boyda ABŞ kimi dövlət işğala məruz qalanla işğalçını ayrıd edə bilmir. Hələ ciddi yanaşma nəticəsində ABŞ işğalçı Ermənistan və Qarabağ ermənilərinə hər il 10 milyonlarla dollar pul ayırır. Ciddi yanaşmasaydı yəqin ki, onda ABŞ işğalçıya qoşulub digər ərazilərimizi də işğal edərdi, eləmi? Deyirəm, nə yaxşı ki, ABŞ Qarabağ münaqişəsinə ciddi yanaşırmış ey... Buna da şükür...\nFransa prezidenti Emanuel Makron kiçik bacısı adlandırdığı Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanla görüşündə deyib: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini tapmaq olduqca vacibdir”.\nP.S. Pah atonnan ə, nə dahiyanə söz deyib ey, mən ölüm. Hörmətli misyö Makaron, üzr istəyirəm, misyö Makron müəllim, sənin gözün kiçik bacının başqa yerlərinə baxmasaydı Qarabağın Ermənistan tərəfindən işğal olunduğunu görərdin. Görsəydin onda bacına və onun aşnalarına deyərdin ki, özgə torpağı olan Qarabağdan çıxın. Bununla da problemin həllini axtarmaq əzabından özünü qurtarardın. Amma kiçik bacın olan Ermənistana elə vurulmusan ki, bu vurğunluq gözlərini kor edib. Yəni bu, o deməkdir ki, qardaş o...ş çıxıb və başqa heç nə gözünə görünmür...\nMəlumatlara görə, müğənni Nadir Qafarzadənin “Maral” mahnısını ermənilər oğurlayıblar.\nP.S. Deyirəm bu erməni dığaları, alma yanaqlı, gül dodaqlı, maral gözlü Nadir Qafarzadənin özünü oğurlayıb toylarında oxutsaydılar, həm bizim camaat dincələrdi, həm də, baxma dayna ermənilər Nadirə babat pul verərdilər, mən ölüm.\nSabiq vergilər naziri Fazil Məmmədov işdən çıxarılan gündən yaxın qohumu, Binəqədi RHİ-nin başçısı, təpəliklər elminin yaradıcısı Xaləddin İsgəndərovun ürəyi tıp-tıp döyünür. Görəsən, işdən çıxarılma haqqında əmri gözləməkdən pis nəsə varmı?\nP.S. Bəli, var! Adamın ürəyi tıp-tıp etsə də, döyünür, amma dayanmır. O qorxulu əmri gözləsə də, yaşıllıqlar yenə qırılır, işlər gedir və dayanmır. Binəqədi sakinləri başçıdan nə qədər narazı olsalar da, Xaləddin müəllim öz ampulasındadır, dayanmır. Amma ən pisi odur ki, adamın saatı dayanmasın. Bəli, bəli, saatı! Fazil müəllim işdən çıxarılan kimi, nə sirdirsə, “Şamaxinka”dan Sumqayıt istiqamətinə çıxan kimi, Xaləddin müəllimin sağ tərəfdəki “təpə”sinin üstündəki yaşıllıqda quraşdırılmış yer saatı dayanıb. Bundan da ağır dərd olarmı? Adamın həyat və iş göstəricisi olan 3-4 metrlik diametrdə olan saatı neçə müddətdir ki, 18:05 üstündə dayanıb. Sən nə qədər işləmək görüntüsü yaratsan da, çifayda, saatın dayanıb. Sənin saatın daha irəliyə getmir, Xaləddin müəllim, yerində sayır. Yəni saat necə də yiyəsinə oxşayır e... Deyirəm bəlkə X.İsgəndərovun işdən çıxamsının əmri elə 18:05 də veriləcək, hə? Hər şey ola bilər. Nə olur olsun bircə Allah Binəqədi camaatını Xaləddin labrintindən tezliklə xilas eləsin, inşallah.Amin!\nXalq artisti Yalçın Rzazadə ARB Ulduzun “Virtual həyat” proqramına müsahibə verərkən deyib: “Sənət olmayanda bədən gedir qabağa, arxada isə istedad yoxdur”.\nP.S. Hörmətli Yalçın müəllim, incimə, bir az səhvin var. İndiki zamanda bədən sənətin açarıdır. Bədəni olmayanın sənəti olmaz. Bədən qabağa getməlidir ki, sənət inkişaf etsin və edir də. Bir də Yalçın müəllim, deyirsən ki, arxada istedad yoxdur. Bax, burada da yenə səhvin var. Arxada da istedad var, qabaqda da. Arxada duran sponsor bəyəm bilmirmi ki, qabağındakı nə istedadın yiyəsidir, kimə pul buraxır? Sponsor dalı-qabağı fikirləşməməsə, nə babat pul qazana bilər, nə də o sənətçi xanımın bədəni ilə hər hansı bir uğur qazanması mümkün deyil. Ona görə də demək olar ki, bədən də qabağa gedir, arxa da inkişaf edir... “Prosto” arada sıxılıb qalan sənət ölür.\nAŞPA-dakı nümayəndə heyətinin rəhbəri, qrumun vitse-prezidenti Səməd Seyidov ötən həftə keçirilən iclasda çıxış edən Ermənistan prezidenti Serj Sərkisiyana cavab olaraq deyib: “Niyə çıxışınızda Xocalı faciəsi barədə danışmadınız? Niyə etnik təmizləmə barədə danışmadınız?”\nP.S. Hörmətli Səməd müəllim, niyə S. Sərkisiyanın dinc Xocalı sakinlərinin qətlə yetirilməsində birbaşa iştirak etdiyindən danışmadınız? Sabiq prezident Robert Köçəryanın AŞPA-nın elə həmin tribunasından Qarabağ və Xocalıda döyüşməsini etiraf etməsindən niyə danışmadınız? Ermənistan yazıçısı Zori Balayanın öz kitabında yazdığı 13 yaşlı türk uşağının pəncərəyə mismarlayıb, başının dərisinin soymasından niyə danışmadınız? Serj Sərkisiyanın AŞPA-nın yerləşdiyi Fransa prezidentinin və Rusiya prezidentinin qucağında oturmasından niyə danışmadınız? Səməd müəllim, sən bunları soruşmasan, S.Sərkisyan deməyəcək axı...