Jak powstaje projekt - PDF\nDownload "Jak powstaje projekt"\n1 Program Leonardo da Vinci Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji Poradnik dla wnioskodawców projektów wielostronnych\n2 Tekst dr Agnieszka Mazur-Baraƒska, Izabela Laskowska Konsultacje prof. dr hab. Maria Wójcicka Redakcja Anna Kowalczyk, Weronika Walasek Projekt, opracowanie graficzne, sk ad Assi Kootstra (eufloria design s.c.) Druk ARDRUK, Ryszard Gruszczyƒski Publikacja sfinansowana ze Êrodków Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie si przez ca e ycie Leonardo da Vinci. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialnoêci za umieszczonà w niej zawartoêç merytorycznà oraz za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji. Publikacja bezp atna ISBN Wydawca: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie si przez ca e ycie Program Leonardo da Vinci ul. Mokotowska Warszawa tel: fax: Warszawa 2009\n3 Spis treêci Wprowadzenie 4 I II III IV V VI Cele programu 5 Projekt jako metoda pracy 8 Czym jest projekt? 8 Od pomys u do realizacji: proces powstawania projektu 9 Jak ubiegaç si o wsparcie z programu Leonardo da Vinci? 9 Propozycja projektu 10 Role pe nione w projekcie 12 Jak zbudowaç grup partnerskà? 12 Sk ad partnerstwa 13 Podzia zadaƒ pomi dzy partnerów 14 Gdzie szukaç partnerów? 15 W jaki sposób nawiàzaç kontakt z partnerami? 15 Cichy partner 15 Listy intencyjne 16 Projekt narodziny koncepcji 18 Mi dzynarodowy wymiar projektu 24 InnowacyjnoÊç i wartoêç dodana projektu oraz jego rezultatów 25 Plan pracy 27 Etapy prac jako cz Êci planu pracy projektu 27 Narz dzia pomocne przy opracowywaniu planu pracy projektu 27 Upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów 29 Co upowszechniamy? 29 Kiedy upowszechniaç? 31 Do kogo b dà kierowane dzia ania upowszechniajàce? 31 Jak upowszechniaç i zach caç do wykorzystania? 32 Ewaluacja 37 Co to jest ewaluacja? 37 Kryteria i metody oceny jakoêci projektów 40 Podsumowanie 43 Kilka wskazówek dotyczàcych przygotowania projektów 43\n4 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji WPROWADZENIE Mamy przyjemnoêç przedstawiç Paƒstwu poradnik Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji skierowany do instytucji, które zamierzajà z o yç projekt w konkursie programu Uczenie si przez ca e ycie Leonardo da Vinci. Poradnik ten zosta opracowany przez pracowników Narodowej Agencji i stanowi materia uzupe niajàcy do dokumentów stworzonych przez Komisj Europejskà dla wnioskodawców do programu Uczenie si przez ca e ycie, w szczególnoêci do programu Leonardo da Vinci wspierajàcego dzia ania w zakresie kszta cenia i doskonalenia zawodowego. Wielokrotnie podczas ró nych konsultacji i spotkaƒ sygnalizowano nam potrzeb opracowania podr cznika, który poszerza by treêci zawarte w oficjalnych dokumentach i jednoczeênie w bardziej przejrzysty i dost pny sposób wprowadza w specyfik projektów programu Leonardo da Vinci. Paƒstwa oczekiwania i sugestie zosta y wzi te pod uwag i teraz mo emy zaprezentowaç materia, który, mamy nadziej, u atwi prac nad tworzeniem projektu. Chcemy jednoczeênie uprzedziç, e przewa ajàca cz Êç tego podr cznika odnosi si do projektów transferu innowacji. Niniejszy podr cznik poprowadzi Paƒstwa, krok po kroku, po kolejnych etapach pracy nad pomys em na projekt, poniewa w aênie oryginalnoêç koncepcji projektu i jego celu jest bardzo wa nà cechà otwierajàcà furtk do sukcesu. Z doêwiadczenia wynika, e gromadzenie informacji i kszta towanie idei projektu jest czasoch onnym procesem, dlatego warto poczyniç pierwsze przygotowania jak najwczeêniej. W materiale tym znajdà Paƒstwo tak e wskazówki dotyczàce budowania partnerstwa europejskiego, tworzenia planu pracy i strategii upowszechniania projektu oraz wykorzystania jego rezultatów. W dalszej cz Êci przedstawiliêmy informacje o zasadach konstruowania bud etu oraz ewaluacji, która jest niezb dna do oceny post pów i wyników projektu. Z naszego doêwiadczenia wynika, e projektodawcy sà tak e zainteresowani przebiegiem procesu selekcji projektów, dlatego te kilka stron poêwi ciliêmy tym zagadnieniom. Nie podajemy natomiast Paƒstwu konkretnych tematów i pomys ów, które mog yby byç przedmiotem projektów, gdy obszar kszta cenia, szkolenia oraz poradnictwa zawodowego jest bardzo szeroki, a kreatywnoêci wnioskodawców nie chcielibyêmy w aden sposób ograniczaç. Mamy nadziej, e podr cznik u atwi Paƒstwu prac nad tworzeniem projektów i zainspiruje do doskonalenia pomys ów oraz podejmowania innowacyjnych rozwiàzaƒ. Zach camy do zapoznania si z pe nà dokumentacjà programu, dost pnà pod adresem Pracownicy Narodowej Agencji udzielà wszelkich informacji o jego zasadach i, o ile zaistnieje taka potrzeba, z ch cià podejmà rozmow o Paƒstwa pomyêle podczas konsultacji indywidualnych. Zespó programu Leonardo da Vinci 4\n5 Cele programu Program Leonardo da Vinci jest jednym z czterech g ównych komponentów nowego programu edukacyjnego Unii Europejskiej Uczenie si przez ca e ycie. Wspiera polityk wspólnotowà w zakresie kszta cenia i szkolenia zawodowego poprzez promowanie Europy wiedzy oraz kszta cenia ustawicznego. G ównym za o eniem programu jest propagowanie dzia aƒ, które koncentrujà si na poprawie jakoêci systemów kszta cenia i szkolenia zawodowego oraz dostosowaniu systemu edukacji do wymogów rynku pracy. Program zach ca instytucje europejskie do wspó pracy dotyczàcej podnoszenia jakoêci kszta cenia oraz tworzenia innowacyjnych rozwiàzaƒ w tym zakresie. W obecnej edycji ( ) program Uczenie si przez ca e ycie w obszarze kszta cenia i doskonalenia zawodowego koncentruje si na osiàganiu nast pujàcych celów strategicznych: r wdra anie programu Edukacja i szkolenie 2010, ze szczególnym uwzgl dnieniem spójnoêci dzia aƒ w zakresie promowania uczenia si przez ca e ycie, poczynajàc od wieku przedszkolnego; r wzmocnienie roli edukacji i doskonalenia zawodowego w ramach Procesu Lizboƒskiego, nie tylko dla promowania konkurencyjnoêci i zrównowa onego rozwoju, ale w szczególnoêci w celu wspierania ciàg ego procesu doskonalenia zawodowego oraz wdra ania europejskich i narodowych ram kwalifikacji; r rozwój jakoêci i atrakcyjnoêci kszta cenia i szkolenia zawodowego oraz promowanie przejrzystoêci i uznawalnoêci kwalifikacji uzyskanych w drodze kszta cenia nieformalnego i pozaformalnego; r podniesienie stopnia uczestnictwa osób doros ych w procesach kszta cenia zawodowego i ustawicznego w wielu krajach cz onkowskich Unii Europejskiej w celu uzyskania wi kszych mo liwoêci zatrudnienia oraz lepszej adaptacji do dynamicznie zmieniajàcego si Êrodowiska pracy; r poprawa jakoêci kadry odpowiedzialnej za edukacj i szkolenia, ze szczególnym uwzgl dnieniem nauczycieli, trenerów i instruktorów kszta cenia i doskonalenia zawodowego; r stworzenie wi kszych obszarów synergii mi dzy edukacjà a kszta ceniem zawodowym z uwzgl dnieniem aspektów wielokulturowoêci. Powy sze cele strategiczne programu Uczenie si przez ca e ycie zosta y uwzgl dnione przy formu owaniu nast pujàcych priorytetów dla programu Leonardo da Vinci na lata : r wspieranie mobilnoêci pracowników na europejskim rynku pracy i podnoszenie ich kwalifikacji przez udzia w zagranicznych sta ach w przedsi biorstwach; r wspieranie mobilnoêci nauczycieli, trenerów i osób odpowiedzialnych za zarzàdzanie zasobami ludzkimi oraz podnoszenie ich kwalifikacji zawodowych we wspó pracy z przedsi biorstwami; r promowanie i poszerzanie zakresu innowacji w procesie kszta cenia zawodowego oraz w àczanie przedsi biorstw do wspó pracy w kszta towaniu polityki kszta cenia i doskonalenia zawodowego; r poprawa jakoêci i atrakcyjnoêci systemów kszta cenia i szkolenia zawodowego oraz rozwój dobrych praktyk; 5\n6 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji r promowanie przejrzystoêci i uznawalnoêci kompetencji i kwalifikacji zawodowych (tak e tych zdobytych w drodze kszta cenia nieformalnego i pozaformalnego); r podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników na rynku pracy; r podnoszenie poziomów kompetencji w grupach zagro onych wykluczeniem z rynku pracy; r rozwój szeroko poj tego Êrodowiska uczenia si przez ca e ycie. Program Leonardo da Vinci wspiera realizacj projektów, które zosta y przygotowane wspólnie przez instytucje z kilku paƒstw, z udzia em co najmniej jednej instytucji z kraju Unii Europejskiej. Program obejmuje nast pujàce rodzaje dzia aƒ: r Projekty MobilnoÊci przeznaczone sà dla wszystkich grup zawodowych na rynku pracy, które pragnà podnosiç swoje kwalifikacje zawodowe, czyli dla uczniów, absolwentów i pracowników oraz osób zwiàzanych z kszta ceniem, szkoleniem i poradnictwem zawodowym (nauczyciele, szkoleniowcy, doradcy zawodowi, lektorzy j zyków obcych). Projekty te wspierajà mi dzynarodowà mobilnoêç uczestników szkolenia i kszta cenia zawodowego poprzez organizowanie sta y zawodowych lub wymiany doêwiadczeƒ w kraju instytucji partnera. Istotne znaczenie ma jakoêç mobilnoêci oraz przygotowanie uczestników. r Projekty Wielostronne mogà mieç na celu opracowanie innowacyjnych produktów szkoleniowych: programów nauczania, modu ów i materia ów szkoleniowych, programów kursów zawodowych, metodyk, materia ów do zintegrowanego nauczania j zykowo-przedmiotowego, tworzenie sieci wspó pracy instytucji lub przeprowadzenie badaƒ w zakresie wybranej dziedziny kszta cenia i szkolenia zawodowego. Projekty wielostronne obejmujà kilka typów projektów: r projekty partnerskie; r projekty transferu innowacji; r projekty rozwoju innowacji; r projekty mi dzynarodowych sieci instytucji. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej na poziomie krajowym Narodowe Agencje nadzorujà wdra anie projektów mobilnoêci, projektów partnerskich i projektów transferu innowacji, natomiast pozosta e typy dzia aƒ sà zarzàdzane przez europejskà Agencj Wykonawczà (Executive Agency) w Brukseli (http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/newprog/ index_en.html, r Projekty Partnerskie to projekty wspó pracy wielostronnej o ma ej skali finansowania. Polegajà one na tworzeniu mi dzynarodowych partnerstw ró norodnych instytucji podejmujàcych wspó prac nad wspólnymi zagadnieniami w obszarze kszta cenia i doskonalenia zawodowego. Ich efektem sà produkty wypracowane przez wszystkich uczestników projektu (grup projektowà). Projekty partnerskie zak adajà aktywny udzia osób szkolonych, wspierajà mobilnoêç i wymian doêwiadczeƒ mi dzy partnerami na poziomie europejskim. r Projekty Transferu Innowacji (TOI) majà s u yç podniesieniu jakoêci kszta cenia i szkolenia zawodowego przy wykorzystaniu technologii informatyczno-komunikacyjnych. G ównym ich celem jest przeniesienie, adaptacja, przetestowanie oraz upowszechnianie innowacyjnych produktów szkoleniowych stworzonych w innych projektach (niekoniecznie europejskich) do danego kraju przy wspó pracy z instytucjami europejskimi. Ich realizacja ma doprowadziç do 6\n7 Cele programu przygotowania i wdro enia nast pujàcych rezultatów: r programów nauczania; r programów szkoleniowych; r metod i podejêç dydaktycznych; r modu ów szkoleniowych; r narz dzi oceny umiej tnoêci i kwalifikacji. r Projekty Tworzenia Innowacji s u à opracowaniu innowacyjnych pomys ów w dziedzinie kszta cenia i doskonalenia zawodowego. Polegajà one na stworzeniu zupe nie nowych rozwiàzaƒ z wykorzystaniem nowoczesnych metod i podejêç w taki sposób, aby u atwiç kilku krajom zaj cie si wspólnà kwestià, która nie by a dotychczas przedmiotem wspó pracy. r Sieci Instytucji. Program Leonardo da Vinci wspiera tworzenie mi dzynarodowych sieci instytucji, stanowiàcych infrastruktur upowszechniania wiedzy i doêwiadczeƒ na poziomie europejskim. Sieci takie powinny realizowaç trzy zadania: gromadziç wiedz w okreêlonym obszarze szkolenia zawodowego na poziomie regionalnym lub bran owym, okreêlaç tendencje, wymagania i korzyêci z podejmowanych inicjatyw w zakresie szkolenia zawodowego oraz upowszechniaç dobre praktyki i rezultaty dotychczas realizowanych projektów. W projektach programu Leonardo zasadniczà rol odgrywajà rezultaty. Wed ug zasad programu, jasno zdefiniowane rezultaty/produkty sà bezwzgl dnym warunkiem uznania danej propozycji za projekt. Ponadto, proponowane produkty/rezultaty projektu stanowià równie podstaw oceny zakresu jego innowacyjnoêci, wymiaru mi dzynarodowego, a tak e szans udanej realizacji. Produkty/rezultaty projektów powinny s u yç grupom docelowym jako narz dzia codziennej nauki i nauczania oraz podnoszenia swoich umiej tnoêci zawodowych, a tak e aktualizacji posiadanej wiedzy. 7\n8 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji Pojekt jako metoda pracy Czym jest projekt? Projekt jest przedsi wzi ciem podejmowanym na okreêlony czas, o jednoznacznie okreêlonym terminie rozpocz cia i zakoƒczenia, w celu realizacji konkretnie zaplanowanego dzia ania (np. opracowania produktu) z przeznaczonych na ten cel zasobów. W za o eniu projekt powinien wspieraç dzia alnoêç typowà dla realizujàcych go organizacji. Cele oraz rezultaty projektu zale à od przeznaczonych na jego realizacj zasobów, rozumianych nie tylko jako Êrodki finansowe, lecz równie jako zasoby ludzkie (tzn. wiedza i umiej tnoêci), pomieszczenia, wyposa enie i urzàdzenia, a tak e w razie potrzeby podwykonawców zewn trznych. Dlatego te jeszcze na etapie planowania projektu nale y zarezerwowaç wystarczajàco du o czasu i Êrodków do dyspozycji pracowników realizujàcych zadania projektu. Podstawowe cechy projektu realizowanego w ramach programu Leonardo de Vinci r Wspieranie rozwoju kszta cenia i szkolenia zawodowego Celem programu jest rozwój kszta cenia i szkolenia zawodowego oraz zwi kszenie zakresu wspó pracy pomi dzy instytucjami kszta cenia i szkolenia zawodowego a przedsi biorstwami. Na potrzeby programu termin kszta cenie i szkolenie zawodowe obejmuje wszystkie formy edukacji prowadzàce do podj cia pracy zawodowej poczàwszy od przygotowania zawodowego, a na kszta ceniu ustawicznym i doskonaleniu zawodowym koƒczàc. Innymi s owy, termin ten odnosi si do dzia aƒ instytucji wst pnego przygotowania zawodowego (np. zasadnicze szko y zawodowe, technika), kszta cenia doros ych, szkó wy szych oraz szkoleƒ przeznaczonych dla osób ju zatrudnionych lub bezrobotnych. r Wymiar mi dzynarodowy Ka dy projekt programu Leonardo da Vinci musi posiadaç wymiar mi dzynarodowy, co oznacza, e projekt powinien odpowiadaç na potrzeby zidentyfikowane przez wszystkich realizujàcych go partnerów pochodzàcych z ró nych krajów europejskich. Projekty transferu innowacji i projekty partnerskie muszà byç realizowane przez zespo y, w których instytucje partnerskie pochodzà z przynajmniej trzech krajów uczestniczàcych w programie. r InnowacyjnoÊç Ka dy projekt transferu innowacji programu Leonardo da Vinci musi si wykazaç innowacyjnoêcià, tzn. musi prowadziç do stworzenia nowej wartoêci w danej dziedzinie kszta cenia i szkolenia zawodowego. 8\n9 II Od pomys u do realizacji: proces powstania projektu Jak ubiegaç si o wsparcie z programu Leonardo da Vinci? Planowanie projektu i przygotowanie wniosku w ramach programu Leonardo da Vinci jest obecnie procesem jednoetapowym dla wszystkich typów projektów. Najwa niejszym etapem jest z o enie propozycji projektu, czyli wype nionego poprawnie wniosku. Wniosek powinien zawieraç szczegó owy bud et oraz opis poszczególnych etapów planowanych prac w ramach projektu. Planowanie i przygotowanie projektów nale y rozpoczàç kilka miesi cy przed terminem sk adania wniosków. Jest to czas na ustalenie zasad wspó pracy z partnerami, podzia zadaƒ i Êrodków finansowych. Przygotowanie projektu wià e si z pewnymi kosztami, które sà ponoszone, aby zebraç potrzebne informacje. Etap planowania i tworzenia projektu wymaga nawiàzania kontaktów z partnerami krajowymi i europejskimi oraz znalezienia informacji w Internecie lub innych êród ach. Wydatki poniesione na etapie jego planowania i przygotowania nie mogà byç finansowane ze Êrodków przeznaczonych na projekt. Oznacza to, e koszty te muszà pokryç organizacje uczestniczàce w przygotowaniu projektu, ze Êrodków w asnych lub innych êróde zewn trznych. NowoÊcià w obecnej fazie programu jest mo liwoêç ubiegania si o osobne Êrodki z programu Leonardo da Vinci na sfinansowanie wizyt przygotowawczych w instytucjach partnerskich, które majà s u yç lepszemu poznaniu partnera i jego zasobów oraz dopracowaniu projektu i zasad wspó pracy. Udzia w wizycie przygotowawczej nie obliguje beneficjenta do dalszej realizacji omawianego projektu, nie ma te wp ywu na póêniejsze jego zatwierdzenie. Wi cej informacji o mo liwoêci uzyskania dofinansowania wizyt przygotowawczych mo na znaleêç na stronie: P aszczyznà przygotowania nowego projektu mo e byç projekt ju zrealizowany. Nowa koncepcja przedsi wzi cia powinna wówczas uwzgl dniaç rezultaty poprzednich dzia aƒ, proponujàc ich udoskonalenie i zaktualizowanie zgodnie z oczekiwaniami beneficjentów oraz zidentyfikowanymi potrzebami rozwijania powsta ych ju rezultatów. Pomys y na projekt mo na czerpaç z aktualnych strategii rozwoju danego sektora czy województwa. Mogà one wyp ywaç w trakcie ró nych dyskusji i konsultacji z osobami z w asnego Êrodowiska. W obecnej fazie programu wykorzystanie wypracowanych rezultatów projektów b dzie odgrywaç kluczowà rol. Zarówno struktura programu Uczenie si przez ca e ycie, jak i wytyczne Komisji Europejskiej zach cajà do dzielenia si informacjami o rezultatach równie mi dzy poszczególnymi programami sektorowymi po to, aby efekty projektów mog y byç wykorzystywane przez mo liwie szerokie grono odbiorców i by inspirowa y do kolejnych projektów. Dlatego przy ocenie wszystkich projektów programu kluczowà rol odgrywaç b dzie tak e strategia upowszechniania, proponowana przez wnioskodawców. Nacisk k adziony 9\n10 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji na korzystanie z dorobku dotychczas zrealizowanych przedsi wzi ç oraz stworzenie narz dzi do lepszego przep ywu informacji o wypracowanych rezultatach mi dzy krajami, bran ami czy grupami beneficjentów ma z jednej strony podnieêç efektywnoêç wydatkowanych Êrodków, a z drugiej zach caç kraje uczestniczàce w programie do si gania po rozwiàzania tworzone przez ponadnarodowe partnerstwa. Na jakie pytania nale y odpowiedzieç, przygotowujàc propozycj projektu? r na czym polega pomys na projekt? r na jakie potrzeby w zakresie kszta cenia i szkolenia zawodowego projekt ma odpowiedzieç? r do jakiej grupy docelowej skieruje swe dzia ania? r co stanowi o innowacyjnoêci projektu? r jakà wartoêç dodanà wnosi projekt w rozwój kszta cenia i szkolenia zarówno w wymiarze krajowym, jak i mi dzynarodowym? r z jakich krajów b dà pochodziç partnerzy, jakie to majà byç organizacje? r jaka wiedza, doêwiadczenie i umiej tnoêci partnerów b dà potrzebne podczas realizacji projektu? r czy projektodawca ma wystarczajàce zasoby, by realizowaç projekt o zasi gu europejskim? r jakie konkretne rezultaty/produkty stworzy projekt? r w jaki sposób zapewniç efektywne upowszechnianie i wykorzystanie rezultatów projektu? r ile b dzie kosztowaç realizacja projektu? Aby u atwiç Paƒstwu prac nad koncepcjà projektu, przedstawiamy poni ej przyk ad kolejnych czynnoêci, które warto podjàç przy tworzeniu projektu: r zapoznanie si z dokumentacjà programu, zasadami udzia u oraz terminami sk adania wniosków: dokument Zaproszenie do sk adania wniosków (Call for Proposals) przewodnik dla wnioskodawców (Guide for applicants) formularz wniosku wraz z instrukcjami opracowanymi przez Narodowà Agencj (Application Form) r zdefiniowanie problemu i przeprowadzenie analizy potrzeb; r wst pne konsultacje z ekspertami w danej dziedzinie kszta cenia zawodowego; r identyfikacja zasobów i Êrodków; r dostosowanie pomys u do za o eƒ programu; r okreêlenie celów (ogólnych i szczegó owych) i rezultatów projektu; r okreêlenie zadaƒ partnerów; r opracowanie harmonogramu; r przygotowanie bud etu; r okreêlenie mo liwoêci i strategii upowszechniania rezultatów; r okreêlenie sposobu zarzàdzania projektem i monitorowania jego post pów; r wype nienie formularza wniosku przy zaanga owaniu partnerów w ten proces. Wype nienie wniosku zawsze zabiera wi cej czasu ni si poczàtkowo wydaje. Nale y wczeêniej sprawdziç, kiedy up ywa termin sk adania wniosków! Dotrzymanie wyznaczonego w konkursie terminu (decyduje data stempla pocztowego) jest jednym z kryteriów formalnych obowiàzujàcych w programie. Przes anie wniosku chocia by nast pnego dnia po uprawnionym terminie 10\n11 II Od pomys u do realizacji: proces powstania projektu powoduje, e projekt nie b dzie poddawany ocenie jakoêciowej, a wi c jest wykluczony z dalszej procedury selekcji. Propozycja projektu Jak ju wspomniano powy ej, w programie Leonardo da Vinci selekcja projektów odbywa si w ramach jednoetapowej procedury. Ocenie podlegajà nast pujàce kwestie: r uzasadnienie projektu w kontekêcie potrzeb wszystkich partnerów; r innowacyjnoêç i wartoêç dodana projektu; r wymiar europejski, tzn. mi dzynarodowy charakter wspó pracy w ramach grupy partnerów; r adekwatnoêç oczekiwanych rezultatów/produktów do przedstawionych potrzeb; r stopieƒ oddzia ywania projektu na grup docelowà, sektor, system kszta cenia; r harmonogram (plan pracy) z podzia em na pakiety robocze; r metody oceny i kontroli jakoêci rezultatów i realizacji ca ego przedsi wzi cia; r strategia upowszechniania rezultatów; r plan finansowy projektu z podzia em na partnerów oraz poszczególne kategorie bud etu. Nale y pami taç, e uzasadnienie projektu w odniesieniu jedynie do sytuacji we w asnym kraju nie b dzie wystarczajàce oczekuje si, e wnioskodawca b dzie w stanie przedstawiç dalsze argumenty przemawiajàce za realizacjà projektu, powo ujàc si na sytuacj we wszystkich krajach partnerskich projektu. Poniewa podstawowym celem programu Leonardo da Vinci jest rozwój kszta cenia i szkolenia zawodowego osiàgany w ramach wspó pracy o zasi gu europejskim, nale y pami taç, e propozycja projektu musi przedstawiaç ten aspekt jednoznacznie. Warto mieç na uwadze, e eksperci oceniajà wy àcznie to, co zosta o zawarte w formularzu wniosku. Biorà tak e pod uwag ogólnà logik projektu i opisanych dzia aƒ. Brak spójnych elementów w ca ej kompozycji projektu mo e zawa yç na ocenie wniosku. Propozycja projektu musi byç przygotowana na tyle starannie, by po akceptacji zawarte w niej plany mog y bezpoêrednio pos u yç jako podstawa umowy na realizacj projektu. Ponadto, zatwierdzona propozycja projektu automatycznie staje si jego formalnym planem pracy. Wnioskodawca powinien o tym pami taç, przygotowujàc bud et i plan pracy. Dobrze przemyêlany plan mo e u atwiç sprawnà realizacj projektu. Natomiast realistyczny bud et odegra kluczowà rol w procesie oceny propozycji. Nale y pami taç, e akceptacja projektu nie wyklucza obni enia zaproponowanego bud etu przez Narodowà Agencj lub Komisj Europejskà. Zazwyczaj powodem takiej decyzji jest przekroczenie dopuszczalnych stawek kosztów osobowych dla poszczególnych krajów, przyj cie zawy onego poziomu wydatków wzgl dem za o onego planu pracy bàdê te przeszacowanie kosztów podró y. Wnioskodawca powinien z wyprzedzeniem poinformowaç potencjalnych partnerów, e mo e nastàpiç tego rodzaju korekta bud etu. Kryteria formalne propozycji projektu* r wniosek nale y wys aç przed up ywem ustalonego terminu (decyduje data stempla pocztowego); r wniosek musi byç z o ony na oficjalnym i aktualnie obowiàzujàcym formularzu wniosku; r projekt musi realizowaç grupa partnerów wywodzàcych si przynajmniej z trzech krajów, 11\n12 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji z wyjàtkiem projektów mobilnoêci, w których wystarczy, gdy partnerzy wywodzà si z dwóch ró nych krajów dopuszczonych do udzia u w programie; r przynajmniej jeden kraj partnerski musi byç paƒstwem cz onkowskim Unii Europejskiej. r we wniosku nale y podaç ca kowity bud et projektu; r wniosek mogà sk adaç wszelkie organizacje publiczne i prywatne, natomiast wniosków nie mogà sk adaç osoby fizyczne; r wniosek nale y sporzàdziç w jednym z oficjalnych j zyków Unii Europejskiej; r wniosek musi byç podpisany przez w aêciwie uprawnionà osob reprezentujàcà organizacj wnioskodawcy i partnerów (podpis powinien byç z o ony w odpowiednim miejscu w sposób umo liwiajàcy odró nienie orygina u od kopii). Wnioski wys ane po terminie nie b dà rozpatrywane w dalszym etapie oceny. * Powy sze kryteria w kolejnym konkursie mogà ulec zmianie nale y Êledziç informacje o konkursie podawane na stronie Role pe nione w projekcie Organizacja uczestniczàca w projekcie mo e pe niç jednà z nast pujàcych ról: beneficjenta (czyli wykonawcy umowy), koordynatora lub partnera projektu. Cz sto zdarza si, e rol beneficjenta i koordynatora pe ni ta sama organizacja. r Beneficjent czyli organizacja wykonawcy projektu Leonardo da Vinci, jest stronà zawierajàcà umow z Narodowà Agencjà programu lub Komisjà Europejskà. Nast pnie beneficjent podpisuje stosowne umowy z ka dym partnerem projektu 1. Je eli ta sama organizacja pe ni rol beneficjenta i koordynatora, nie jest konieczne podpisanie odr bnej umowy dotyczàcej wype niania zadaƒ koordynatora. Partnerzy nie majà prawa zawierania umów ze stronami trzecimi, z wyjàtkiem umów z podwykonawcami o realizacj konkretnych us ug na potrzeby projektu. r Koordynator projektu jest odpowiedzialny za jego realizacj merytorycznà, administracj i codzienne zarzàdzanie zadaniami. Beneficjent mo e byç jednoczeênie koordynatorem projektu, ma te prawo powierzyç funkcj koordynacji i bie àcego monitorowania realizacji projektu jednej instytucji z grupy partnerskiej. W takiej sytuacji nale y pami taç, e kwestia zarzàdzania finansami podlega odpowiedzialnoêci wy àcznie instytucji beneficjenta. r Z kolei partner jest odpowiedzialny za opracowanie konkretnych treêci projektu lub realizacj okreêlonego etapu jego prac; jest wi c to rola o w szym zakresie od pozosta ych. Partnerzy projektu odpowiadajà za wyznaczone im zadania przed koordynatorem projektu. Prosimy zwróciç uwag, e terminy partnerstwo oraz grupa partnerska sà u ywane w odniesieniu do wszystkich wy ej wymienionych uczestników. 1 Dotyczy projektów transferu innowacji. W projektach partnerskich obowiàzujà nieco inne zasady. Jak zbudowaç grup partnerskà? Dobre partnerstwo jest podstawà sukcesu projektu. W tym Êwietle s owami kluczowymi sà komplementarnoêç oraz mi dzynarodowy wymiar partnerstwa. Podstawowà zasadà, jakà nale y si kierowaç, tworzàc grup partnerów projektu, jest posiadanie przez ka dego z nich potrzebnej wiedzy i umiej tnoêci. Nie wystarczy znaç naszych potencjalnych partnerów ani te wy àcznie polegaç na fakcie, e majà ju oni doêwiadczenie w realizacji projektów. Nale y szukaç kompetentnych partnerów z odpowiednià wiedzà, zasobami, mo liwoêciami 12\n13 II Od pomys u do realizacji: proces powstania projektu i umiej tnoêciami, zdolnych wype niaç ró ne role w ca ym przedsi wzi ciu. Rola, zadania oraz zakres odpowiedzialnoêci ka dego z partnerów powinny zostaç szczegó owo opisane we wniosku. Do realizacji projektu w àczajà si organizacje ró nego typu, a ka da z nich wkracza z w asnà kulturà i metodami pracy. Dlatego te koordynator projektu powinien posiadaç odpowiednie umiej tnoêci interpersonalne. Dobrze jest równie zapoznaç si z potencjalnymi partnerami, przyjrzeç si ich organizacji jeszcze przed rozpocz ciem dzia aƒ. Nale y staraç si znaleêç partnerów z ró nych krajów (pod warunkiem, e sà to kraje uprawnione do udzia u w programie). Przede wszystkim sugerowane jest pozyskanie do wspó pracy wi kszej ni minimalna liczby krajów. Coraz cz Êciej mo na spotkaç projekty, które oparte sà na szerszym partnerstwie reprezentowanym Êrednio przez 5-6 krajów. Sk ad partnerstwa Profil i dorobek instytucji tworzàcych partnerstwo sà poddawane ocenie ekspertów i opinia ta stanowi istotny element oceny ca ego projektu. Instytucje tworzàce partnerstwo powinny byç dopasowane pod wzgl dem wielkoêci, profilu dzia alnoêci i kompetencji do charakteru projektu. Partnerstwo wielopodmiotowe mo e byç cennym atutem, dlatego te sugerowane jest w àczenie do projektu: r instytucji reprezentujàcych beneficjentów koƒcowych dla zapewnienia, e planowane dzia ania b dà zgodne z oczekiwaniami grupy docelowej. Uczestnictwo beneficjentów mo e byç niezb dne do testowania produktów etapowych lub koƒcowych oraz upowszechniania i oceny przydatnoêci planowanych rezultatów; r ma ych i Êrednich przedsi biorstw, by oceniç przydatnoêç tworzonych rezultatów do ich praktycznego zastosowania; r partnerów spo ecznych, zwiàzków zawodowych, organizacji bran owych w celu zapewnienia uznania rezultatów oraz ich wykorzystania; r ró nego rodzaju stowarzyszeƒ edukacyjnych oraz w adz oêwiatowych, co u atwi upowszechnianie i rzetelne wykorzystanie jego rezultatów i produktów; r osób i podmiotów majàcych doêwiadczenie w dokonywaniu ewaluacji rezultatów projektu. Partnerstwo wielopodmiotowe Twórcy produktów dostarczajàcy: - TreÊç - Metody / metodologie - Rozwiàzania technologiczne C C C Trenerzy Organizacje szkoleniowe C Uczestnicy szkoleƒ C Przedstawiciele organizacji bran owych Sektor Partnerzy spo eczni Organizacje bran owe C C C Potencjalni u ytkownicy Instytucje kszta cenia i szkolenia zawodowego, urz dy pracy, instytuty badawcze i naukowe Program Leonardo da Vinci Komisja Europejska Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury 13\n14 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji Podzia zadaƒ pomi dzy partnerów Istotne jest, aby podzia zadaƒ i obowiàzków mi dzy partnerów by dokonany ju na etapie przygotowywania wniosku. Warto pami taç, e niejasne okreêlenie roli partnerów oraz przyj cie nierealistycznego bud etu w tej fazie procesu mo e oznaczaç powa ne trudnoêci w dokonaniu koniecznych modyfikacji w trakcie realizacji projektu. Nale y zwróciç szczególnà uwag, aby ka dy z partnerów odgrywa aktywnà rol w projekcie, a podzia pracy mi dzy nimi by wywa ony. Sk ad partnerstwa oraz podzia ról pomi dzy partnerów zale y od celów projektu. W niektórych projektach zadania nale àce do poszczególnych partnerów sà bardzo podobne, w innych natomiast ka dy partner (lub partnerzy z ka dego kraju) odgrywa zupe nie ró nà rol. Zakres zadaƒ i odpowiedzialnoêci wszystkich partnerów podaç nale y zarówno w samym wniosku, jak i w liêcie intencyjnym ka dego partnera, za àczonym do wniosku. Formujàc grup partnerów, nigdy nie mo na zapominaç o znaczeniu, jakie dla powodzenia projektu ma ich zaanga owanie. A zaanga owanie to b dzie tym wi ksze, im wi kszy wp yw partnerzy b dà mieç na planowanie projektu. Ka dy partner powinien równie upewniç si, e jego organizacja dysponuje odpowiednimi zasobami potrzebnymi do wype nienia jego roli w przedsi wzi ciu. Kolejnym wa nym czynnikiem jest liczba partnerów: beneficjent musi odpowiedzieç sobie na pytanie, przy jakiej maksymalnej liczbie partnerów jest w stanie skutecznie zarzàdzaç projektem. Zale y to od liczby krajów reprezentowanych w projekcie, a tak e od potrzeb wynikajàcych ze zró nicowania realizujàcych go organizacji. Na przyk ad, zarzàdzanie projektem, w którym weêmie udzia 20 partnerów z pi ciu krajów b dzie atwiejsze, je eli beneficjent pogrupuje ich na cztery grupy krajów, na czele ka dej z nich stawiajàc koordynatora. Z drugiej strony zarzàdzanie projektem, w którym uczestniczy dziesi ciu partnerów, mo e okazaç si bardzo trudne, je eli ka dy z nich wywodzi si z innego kraju i reprezentuje zupe nie odmienny typ organizacji. Je eli celem projektu jest stworzenie nowego modu u szkoleniowego, który mia by byç w àczony do programów nauczania organizacji wszystkich partnerów, zarówno sam cel, jak i zak adane rezultaty projektu muszà byç przedmiotem szczegó owych uzgodnieƒ pomi dzy wszystkimi partnerami jeszcze przed z o eniem wniosku. Mo e si bowiem okazaç, e nie we wszystkich krajach placówki kszta cenia i szkolenia sà uprawnione do samodzielnego wprowadzania autorskich modu ów do programów nauczania. Gdzie szukaç partnerów? Najbardziej obiecujàcym sposobem na znalezienie odpowiednich partnerów jest wykorzystywanie ju istniejàcych kontaktów zawodowych i naukowych z instytucjami, z którymi prowadzona jest od wielu lat bli sza wspó praca w ramach innych projektów. Udzia w konferencjach, seminariach kontaktowych, targach specjalistycznych mo e pomóc w poszukiwaniu partnerów. Dobrze jest tak e wykorzystaç umowy dwustronne realizowane przez instytucj. Pomocnym êród em informacji jest baza danych partnerów umieszczona na stronach internetowych programu, a tak e kompendia realizowanych projektów i inne 14\n15 II Od pomys u do realizacji: proces powstania projektu publikacje prezentujàce przyk ady dobrych praktyk. W publikacjach tych mo na znaleêç opisy wdra anych przedsi wzi ç oraz nazwy i adresy instytucji partnerskich. Ponadto na stronie internetowej Narodowej Agencji programu: mo na znaleêç linki do baz danych prowadzonych przez inne europejskie instytucje zawierajà one dane o organizacjach, które sà zainteresowane podj ciem wspó pracy w ramach programu. W jaki sposób nawiàzaç kontakt z partnerami? Z potencjalnymi partnerami warto skontaktowaç si ju na poczàtku przygotowywania projektu i zmotywowaç ich do wzi cia w nim udzia u. Podczas pierwszego kontaktu dobrze jest zapewniç wystarczajàco du o wiadomoêci o pomyêle na projekt i poprosiç ich o opinie oraz dodatkowe informacje. Pomocny w tym celu mo e byç formularz Poszukiwanie partnera, dost pny na stronie Narodowej Agencji w sekcji u atwiajàcej znalezienie partnerów, oraz formularze zamieszczone w dalszej cz Êci niniejszego poradnika. Bardzo zach camy, aby w àczaç swoich partnerów w proces planowania projektu i informowaç ich na bie àco o post pach. Takie zaanga owanie i wspólne tworzenie projektu mo e wp ynàç pozytywnie na jego ocen jakoêciowà w kontekêcie uzasadnienia potrzeb w wymiarze europejskim oraz wzmocniç motywacj partnerów do dzia ania i wspó odpowiedzialnoêci. Jest to te forma nawiàzania szerszych kontaktów i wi zi z osobami wytypowanymi do uczestnictwa w projekcie. Cichy partner W sk ad partnerstwa mogà wchodziç tzw. cisi partnerzy, tzn. organizacje, które chcà uczestniczyç w realizacji projektu, ale same nie sà uprawnione do otrzymywania Êrodków finansowych Unii Europejskiej. Jednak e liczba cichych partnerów nie powinna byç zbyt du a, gdy koordynator nie mo e zobowiàzaç ich do wykonywania rozleg ych zadaƒ, których koszty z definicji nie mog yby zostaç pokryte ze êróde finansowania pozyskanych przez projekt. Z tego samego powodu zadania oraz oczekiwania wobec takich partnerów nale y jednoznacznie uzgodniç. Typowymi i bardzo pomocnymi cichymi partnerami sà ró ne stowarzyszenia i organizacje bran owe, które w ramach swych podstawowych zadaƒ zajmujà si badaniem i rozpowszechnianiem informacji na temat tendencji zachodzàcych w danej dziedzinie. Listy intencyjne Do àcza si je obowiàzkowo do propozycji projektów wielostronnych (np. TOI), ale ogólne listy intencyjne mo na tak e do àczyç do propozycji projektów mobilnoêciowych (IVT, PLM, VETPRO), co z kolei mo e pozytywnie wp ynàç na ich ocen. Z listów intencyjnych partnerów powinno wynikaç, e sà oni Êwiadomi swych zobowiàzaƒ oraz zakresu odpowiedzialnoêci w ramach projektu. Tak wi c ka dy list musi wskazywaç, jakie sà zadania danego partnera oraz jakà cz Êç bud etu otrzyma on na ich realizacj. Bud et (w podziale na udzia Êrodków w asnych oraz cz Êç Êrodków finansowych programu) przypadajàcy na danego partnera przyjmowaç mo e ró ne wielkoêci, zale nie od zakresu obowiàzków partnera w projekcie. Pozyskanie bliskiej wspó pracy partnerów przy planowaniu projektu sprzyjaç b dzie ich zaanga owaniu, a to z kolei mo e u atwiç zarzàdzanie projektem. List intencyjny jest jedynym dokumentem, w którym partner deklaruje swà wol uczestnictwa w projekcie. Dlatego te eksperci oceniajàcy wnioski zapoznajà si bardzo dok adnie z ka dym listem intencyjnym za àczonym do wniosku. Wykrycie przezeƒ jakichkolwiek b dów, 15\n16 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji nieporozumieƒ lub sprzecznych informacji wp ynie na obni enie ogólnej oceny, jakà otrzyma dana propozycja. MODELOWY LIST INTENCYJNY (na oficjalnym papierze organizacji partnera) Pe na nazwa projektu: Rok: Zakontraktowane przez: nazwa instytucji kontraktujàcej, adres, kraj Koordynowane przez: nazwa instytucji koordynujàcej, adres, kraj Opis organizacji: Krótka charakterystyka organizacji partnera, jej kompetencji i doêwiadczenia odnoênie projektu, a tak e doêwiadczenia nabyte w projektach mi dzynarodowych. Cel projektu z punktu widzenia organizacji partnera: Szczegó y dotyczàce specyficznych interesów organizacji partnera odnoênie projektu. OkreÊlenie, w jaki sposób projekt wpisuje si w szerszy rozwój strategii organizacji partnera. Specyficzna rola w projekcie: Rola partnera w projekcie, zadania, produkty, a tak e oczekiwania dotyczàce instytucji koordynujàcej. Uzgodnienia finansowe: Ca kowity bud et partnera, fundusze w asne partnera oraz oczekiwany wk ad ze strony UE. Mo na dodaç równie klauzul o treêci: Wspomniane kwoty mogà ulec zmianie w szczególnych sytuacjach, pod warunkiem e ca kowity bud et lub wk ad ze strony UE ulegnie zmianie. Podpis osób formalnie reprezentujàcych organizacj partnera Pozycja osób formalnie reprezentujàcych organizacj partnera Data (data listu intencyjnego powinna zawsze byç zaktualizowana) Oficjalny stempel organizacji partnera Typowe b dy pope niane w listach intencyjnych r listy intencyjne poszczególnych partnerów sà identyczne, mimo e zakres ich ról i bud ety partnerów sà zasadniczo ró ne; r konieczne dla realizacji projektu umiej tnoêci i wiedza partnera nie sà odpowiednio dowiedzione w treêci listu lub w opisie partnerstwa w odpowiedniej rubryce wniosku; r opis roli danego partnera w projekcie podany w liêcie intencyjnym ró ni si od opisu partnerstwa we wniosku lub jest zbyt ogólnikowy; r listy sà przestarza e (np. wykorzystano list napisany na potrzeby wczeêniejszego konkursu projektów lub innego programu); r w liêcie podano niepe ne informacje dotyczàce osób odpowiedzialnych za kontakty lub te brak jest takich informacji. Najcz stsze b dy pope niane w propozycjach projektów r brak przekonujàcego uzasadnienia innowacyjnego charakteru proponowanych produktów projektu w kontekêcie krajowym oraz europejskim; r brak przekonujàcego uzasadnienia wartoêci dodanej, jakà mo e wnieêç projekt z tytu u wspó pracy mi dzynarodowej; 16\n17 II Od pomys u do realizacji: proces powstania projektu r brak szczegó owej analizy potrzeb, na jakie odpowiada projekt, zidentyfikowanych we wszystkich krajach uczestniczàcych w projekcie; r brak przekonujàcego uzasadnienia, e projekt wyp ywa z rzeczywistych potrzeb wszystkich partnerów; r proponowane produkty projektu nie stanowià odpowiedzi na potrzeby przedstawione w uzasadnieniu projektu; r brak lub zbyt ogólnikowy opis wp ywu projektu na grup /sektor/system kszta cenia i szkolenia zawodowego; r rola partnerów europejskich ma charakter bierny i sprowadza si do dostarczenia projektodawcy gotowych rozwiàzaƒ lub us ug eksperckich, bez zaanga owania w prace nad dalszà adaptacjà tych e rozwiàzaƒ; r propozycja projektu nie uwzgl dnia w wystarczajàcym stopniu obecnego etapu rozwoju kszta cenia i szkolenia zawodowego, ani te prac w danej dziedzinie toczàcych si w krajach poszczególnych partnerów; ró nice wyst pujàce pomi dzy krajami partnerów nie sà w pe ni rozumiane, co mo e prowadziç do problemów w trakcie realizacji projektu; r w propozycji projektu zbyt ma o miejsca poêwi ca si wspó pracy partnerów, ich ró nym umiej tnoêciom, zakresom wiedzy oraz opisowi ich roli w projekcie; r partnerzy zamierzajà realizowaç dzia ania, które nie sà obj te zakresem projektów programu Leonardo da Vinci. By uniknàç tego b du, nale y dok adnie zapoznaç si z zasadami programu jeszcze przed rozpocz ciem planowania projektu. Nast pnie nale y starannie przeanalizowaç pomys projektu pod kàtem jego zgodnoêci z celami programu i w razie braku zgodnoêci poszukiwaç innych êróde finansowania. 17\n18 III Projekt narodziny koncepcji Punktem wyjêcia ka dego projektu jest jednoznacznie zdefiniowana potrzeba jednej, konkretnej grupy (lub kilku konkretnych grup docelowych), na którà projekt b dzie si stara odpowiedzieç. We wniosku nale y podaç, skàd konkretnie wnioskodawca czerpie wiedz o rzeczywistym istnieniu potrzeby i przytoczyç dokumenty êród owe tej wiedzy. Jeden projekt mo e stanowiç kompleksowà odpowiedê na ró ne potrzeby ró nych grup (np. uczniów i ich nauczycieli, studentów i ich wyk adowców, osób szkolonych i ich trenerów) i oferowaç ró norodne rozwiàzania (produkty/rezultaty) dopasowane do potrzeb tych grup. Istotnym elementem jest w aêciwe zdefiniowanie i opisanie grupy docelowej (grup docelowych) w kontekêcie jej sytuacji, potrzeb, cech charakterystycznych (wiek, poziom wykszta cenia, rodzaj niepe nosprawnoêci, p eç itp.). Planowany projekt powinien zaoferowaç konkretnie okreêlonej grupie (lub grupom) odpowiednie rozwiàzania, nowe w stosunku do dost pnych na rynku, które poprawià sytuacj danej grupy i odpowiedzà na jej potrzeby. Zgodnie z filozofià programu projekt powinien oferowaç nowà odpowiedê na stare problemy. W programie cenione jest, jeêli aplikujàcy o dofinansowanie stosujà zasad równych szans na wszystkich etapach planowania, a póêniej realizacji projektu. Propozycje projektów powinny uwzgl dniaç kwestie zwiàzane z zapewnieniem równych szans w dost pie do kszta cenia zawodowego dla kobiet i m czyzn lub z wychodzeniem naprzeciw potrzebom edukacyjnym osób zagro onych marginalizacjà na rynku pracy. OkreÊlajàc zakres, w jakim projekt dokonaç ma zmiany i wprowadziç w ycie nowe rozwiàzania, nale y uwzgl dniç aktualne, wa ne tendencje zachodzàce w dziedzinie, której projekt dotyczy i która le y w zakresie zainteresowania partnerów. Wspomniane powy ej wa ne tendencje oraz zagadnienia, jakimi ma zajàç si projekt, powinny byç postrzegane w szerszym kontekêcie ogólnych zmian w spo eczeƒstwie lub danej spo ecznoêci lokalnej, np. pojawiania si nowych zawodów, koncepcji zmiany kwalifikacji, nowoczesnych technologii, strukturalnych zmian spo ecznych i problemów marginalizacji. Istnieje wiele ró norodnych metod pomocnych w poszukiwaniu i opracowywaniu pomys ów na projekty, np.: dyskusje, burza mózgów, mapy skojarzeƒ, analiza SWOT instytucji opracowujàcej projekt, analiza publikacji, analiza rynku, wyników badaƒ w danej dziedzinie, analiza strategii rozwoju instytucji, regionu. Ceniony jest aktywny udzia przedstawicieli grup docelowych w analizie sytuacji i opracowywaniu idei projektu, kiedy podejmowana jest decyzja odnoênie dziedziny, na której projekt mia by si skoncentrowaç. Wa ne jest, by osoba odpowiedzialna za koordynacj procesu opracowywania projektu oraz inne osoby uczestniczàce w tym procesie posiada y dog bnà wiedz na temat dziedziny, której dotyczy przedsi wzi cie. Pozwoli to na uwzgl dnienie wszystkich istotnych kwestii oraz znalezienie w aêciwych organizacji partnerskich. Wszyscy pracownicy organizacji partnerów posiadajàcy odpowiednià wiedz i doêwiadczenie powinni zostaç zaanga owani w proces planowania i opracowywania projektu. Zarysy ogólnych za o eƒ projektu najcz Êciej powstajà w wyniku dyskusji i analizy sytuacji prowadzonej przez wszystkie instytucje partnerskie i we wszystkich krajach partnerskich. Czasem zdarza si, e w wyniku prowadzonych dyskusji partnerzy decydujà si na zaproponowanie udzia u w projekcie instytucjom, które wczeêniej 18\n19 III Projekt narodziny koncepcji nie wchodzi y w sk ad planowanego partnerstwa. Du o rzadziej spotykana jest sytuacja, kiedy to jedna instytucja partnerska po przeprowadzeniu analizy sytuacji w swoim kraju zaprasza do udzia u instytucje z innych krajów. Podj cie dzia aƒ w tej kolejnoêci rodzi realne zagro enie, e projekt b dzie odpowiada tylko na potrzeby grupy w jednym z krajów partnerskich, e b dzie mia charakter pomocowy, a nie europejski i w konsekwencji nie uzyska wysokiej oceny ekspertów oceniajàcych projekty. W celu unikni cia takiej sytuacji zaleca si zaanga owanie partnerów zagranicznych w proces planowania projektu ju od samego poczàtku. Projekt powinien byç zaplanowany w sposób, który zapewni wszystkim partnerom konkretne korzyêci p ynàce zarówno z samej jego realizacji, jak i z mo liwoêci wykorzystania rezultatów. Ma to pozytywny wp yw na zwi kszenie motywacji i zaanga owania partnerów podczas realizacji projektu. Poni ej przedstawione zosta y propozycje formularzy, o których wype nienie mo na poprosiç potencjalnych partnerów, unikajàc tym samym sytuacji, kiedy zostanà dobrane do partnerstwa instytucje niezbyt zainteresowane projektem, z krajów, w których potrzeby grup docelowych sà zupe nie inne ni potrzeby grup w kraju projektodawcy. Przy pomocy Formularza nr 1 projektodawca mo e zebraç od partnerów istotne informacje pomocne w doprecyzowaniu podstawowych przes anek projektu, np. informacje o sytuacji organizacji partnerskich, posiadanych przez nie umiej tnoêciach i wiedzy, a tak e o poglàdach partnerów na temat proponowanych celów i zak adanych wyników projektu. Za pomocà Formularza nr 2 projektodawca mo e dokonaç syntezy otrzymanych od partnerów odpowiedzi. W ten sposób powstanie opis potrzeb, celów i produktów projektu w odniesieniu do ka dej grupy docelowej i ka dego z krajów partnerskich. Za pomocà Formularza nr 3 projektodawca mo e podsumowaç kluczowà ide projektu, jego przes anki oraz wymiar mi dzynarodowy ca ego projektu. Formularz nr 1 Zebranie informacji od partnerów Jak korzystaç z tego narz dzia? Po pierwsze, projektodawca wpisuje g ówne pomys y w poni szy formularz. Po drugie, wysy a go do partnerów z odpowiednimi materia ami (podsumowaniem projektu). Po trzecie, gdy partnerzy zwrócà formularze, koordynator podsumowuje otrzymane odpowiedzi, korzystajàc z Formularza nr 2. r G ówny pomys G ówny pomys projektu w kilku zdaniach (wype nia projektodawca): Komentarze partnera i uzupe nienia: r Rezultaty/produkty Skrócony opis produktów projektu (wype nia projektodawca): 19\n20 Jak powstaje projekt od pomys u do realizacji r Dlaczego? Dlaczego istnieje potrzeba realizacji projektu w danym kraju partnerskim? W jakim stopniu i w jaki sposób problemy czy kwestie poruszane w projekcie wyst pujà w kraju partnera? Czy projekt lub kwestie poruszane w projekcie sà zgodne ze strategià instytucji partnerskiej? Jakiego typu doêwiadczenie w rozwiàzywaniu kluczowych problemów opisanych w projekcie ma instytucja partnerska? W jakich mi dzynarodowych projektach uczestniczy a instytucja partnerska? Czy i jak mo na wykorzystaç rezultaty wczeêniej realizowanych przez partnera projektów? r Dla kogo? Kim sà odbiorcy docelowi produktów projektu w kraju partnera? Jakie noêniki dla rezultatów projektu sà najbardziej odpowiednie dla grupy docelowej w kraju partnera? Jakie doêwiadczenie ma instytucja partnerska w wykorzystywaniu produktów planowanych jako rezultaty projektu? Jakich istotnych elementów, produktów bàdê rezultatów z punktu widzenia instytucji lub kraju partnera brakuje w ogólnej koncepcji projektu? r WartoÊç dodana i ponadnarodowy wymiar W jaki sposób wspó praca ponadnarodowa mo e stanowiç wartoêç dodanà dla instytucji partnerskiej? Jakiego rodzaju zmiany, zdaniem partnera, mo e wnieêç projekt na poziomie europejskim? Dlaczego program Leonardo da Vinci jest w aêciwy dla realizacji tego projektu? 20


Filtrowanie wody - AQUAPHOR\n22 870 24 32Oddzwonimy do Ciebie\nAquaphor – głębia smaku w kropli wody\nFiltry dzbankowe, dzbanki filtrujące\nWybierz pojemność: dowolny dowolny\ndo 2.8 L\nod 3.5 L\nWybierz kolor: dowolny\nDzbanki filtrujące z uniwersalnym wkładem B100-15/B100-16\nDzbanki filtrujące z uniwersalnym wkładem B100-25\nDzbanki filtrujące z firmowym wkładem AQUAPHOR B100-5/B100-6\nObjętość: 2.8 L\nWydajność filtra: 170 L\tStrona produktu\nObjętość: 3.8 L\nWydajność filtra: 200 L\tStrona produktu\nOrion to najmłodsze dziecko w rodzinie dzbanków filtrujących AQUAPHOR z wkładem B100-25 MAXFOR. Dostępny w ciekawej kolorystyce, a przy tym niezwykle funkcjonalny, został stworzony specjalnie dla osób ceniących sobie komfort użytkowania. Filtr został wyposażony w automatyczny licznik zużycia wkładu, który kontroluje poziom zużycia wkładu i w odpowiednim momencie sygnalizuje konieczność jego wymiany. Licznik odnotowuje każde otwarcie-zamknięcie ruchomego panelu, znajdującego się na pokrywce dzbanka.\nAmethyst to połączenie nowoczesności z niewielkimi rozmiarami. Wyposażony w ruchomą pokrywkę umożliwia nalewanie wody bez konieczności jej zdejmowania. Posiada mechaniczny wskaźnik zużycia wkładu zliczający każdorazowe napełnienie dzbanka wodą. Wszystkie elementy filtra wykonane są z wysokiej jakości plastiku spożywczego.\nWydajność filtra: 300 L\tStrona produktu\nDzbanek filtrujący Art przeznaczony jest dla ludzi ceniących sobie praktyczność. Charakteryzuje się on niewielkimi gabarytami i ergonomicznym kształtem, dzięki czemu umożliwia najbardziej ekonomiczne wykorzystanie przestrzeni w Twojej kuchni. Ponadto, wyjątkowa nowoczesna linia designu przykuwa wzrok i znacząco uatrakcyjnia to niezwykle praktyczne urządzenie. Wszystkie elementy filtra wykonane są z wysokiej jakości plastiku spożywczego. Aquaphor\nPremium to dzbanek filtrujący nowej generacji. Jego pojemna obudowa i lejek pozwalają na oczyszczanie maksymalnej ilości wody pitnej. Ponadto, nowa wygodna rączka ułatwia trzymanie dzbanka podczas napełniania wodą. Wszystkie elementy filtra wykonane są z wysokiej jakości plastiku spożywczego. Aquaphor\nPrestige to zgrabny i poręczny dzbanek filtrujący. Synonim wysokiej klasy i skuteczności oczyszczania wody. Unikalna żebrowana ruchoma pokrywka chroni wodę przed kurzem, a mechaniczny wskaźnik zużycia wkładu informuje, kiedy należy wymienić wkład. Elegancki design Prestige'a podkreśla niepowtarzalny styl. Dzbanek idealnie wpisuje się w wystrój każdej kuchni. Niezwykła wydajność wkładu pozwala na efektywne użytkowanie filtra przez całą rodzinę. Wszystkie elementy filtra wykonane są z wysokiej jakości plastiku spożywczego.\nPrawo korzystania z materiałów znajdujących się na stronie internetowej należy wyłącznie do firmy AQUAPHOR. Korzystanie z materiałów i linków bez pisemnej zgody z www.aquaphor.pl jest zabronione.\nRSS: Strona opracowana przez Studio «OneStar»


W uroczysty wieczór 3 grudnia 2007 r. zaproszeni do Auli Politechniki Warszawskiej goście mieli okazję podziwiać pokaz jedyny w swoim rodzaju. Mariaż marki Dekoral i świata mody zaowocował powstaniem kolekcji Evy Minge oraz Diamentowej Kolekcji Dekoral.\nW świat wyobraźni Evy Minge, znanej polskiej projektantki, wprowadził gości prowadzący pokaz Marcin Prokop.\nZaprezentowane na wybiegu kreacje, efekt zainspirowania Diamentową kolekcją Dekoral, zachwyciły oryginalnością, kobiecością i niepowtarzalnym pięknem. Tworząc kolejne stroje projektantka zaczerpnęła pełnymi garściami z mocy kosmosu, wizjonersko zamykając w materii moc potężnych planet.\nWenus, bogini księżycowej poświaty, użyczyła kolekcji „Perłowej Poświaty”, Mars – bóg magicznej energii kosmosu – ozdobił ją „Iskrzącym Złotem”, a najpotężniejsze z bóstw, Jowisz, obsypał ją „Srebrnym Pyłem”.\nUżyte tkaniny to zarówno przeźroczysty tiul, połyskliwy atłas i satyna, zwiewnie i zmysłowo opływające ciało oraz miękka, puszysta wełna, otaczająca ciepłem i mocą natury.\nDrapowania i upięcia, wycięcia i falbany, błyszczące zdobienia, nałożone na siebie warstwy tkanin i marszczenia stworzyły intrygujące formy, podkreślone blaskiem motywów przewodnich – pereł, srebra i złota.\nWszystko to utrzymane w kolorach „Natchnienie” (kolor jasny ecru), „Piękno” (kolor delikatnego różu), „Harmonia” ( kolor jasnego beżu), „Optymizm” (kolor przygaszonego różu z fioletem), „Intuicja” (delikatna szarość), „Ekspresja” (przymglona oberżyna), „Energia” (kolor ceglastej czerwieni), „Odwaga” ( kolor ciepłej kawy z mlekiem), „Aktywność” ( kolor avocado).\nNa widowni można było zobaczyć osobistości z wielkiego świata mody, telewizji, muzyki, filmu i sztuki – Ninę Terentiew, Elżbietę Skrętkowską, Beatę Kozidrak z córkami, Marka Włodarczyka, Annę Samusionek, a także Agnieszkę Perepeczko, Iwonę Pawłowicz i Teresę Rosati.\nNiepowtarzalnych wrażeń wizualnych dostarczył również występ przybyłego z Krakowa zespołu akrobatycznego, a wszyscy obecni pławili się w kosmicznych błyskach, obsypywani brokatem przez piękne modelki, których ciała pomalowano na srebrno i złoto.\nKończąc to oszałamiające przedstawienie Prezes SigmaKalon Deco Sławomir Lis udekorował tytułem „Człowieka o barwnym wnętrzu” znaną wszystkim wokalistkę, Marylę Rodowicz. Całość uwieńczyło eleganckie after party w warszawskim klubie Platinum.


Kominek: Wiek Adaline (2015)\nNierzeczywiste pragnienie budzącego się nieba...\nSłowa, które chodzą za mną już od dłuższego czasu, ale w trakcie filmu Wiek Adaline szczególnie stały mi się bliskie, choć... nie wiem, dlaczego. I tylko pozostaje żałować, że nie poznałem go w kinie, bo właśnie w kinie miałby jeszcze lepszy i bardziej zaskakujący odbiór...\nHistoria zaskakująca pod każdym względem, od pierwszych kadrów, aż po napisy końcowe. Historia Adaline pięknie wpisana w wiek, w którym przyszło jej żyć, wiek XX, ale też współczesny nam XXI. Graficzna różnorodność skomponowanych plakatów filmowych pokazuje jedynie, jak barwny i urzekający to film i jak istotne są w nim barwy i zmieniające się trendy w modzie.. ale też świadomość, że ma się wciąż 29 lat.\nBlake Lively nie jest specjalnie znana, przynajmniej mi. Filmy z jej udziałem nie mówią mi wiele, a jeśli chodzi o film staram się być nie bieżąco i trudno mnie czymś zaskoczyć. Nie zmienia to jednak faktu, że może być to rola po której jej nazwisko będzie już bez trudno rozpoznawane i kojarzone. Rola, która urzeka, zaskakuje, onieśmiela, kusi i zniewala, ale też zagrana bez skazy. Metafizyczność tego filmu jedynie dodaje smaku opowiadanej historii, w której pewien wypadek sprawia, że nagle Adaline przestaje się starzeć, czas się dla niej zatrzymał, stał się dla niej łaskawy, żyje brew niemu. Niezwykła jest konfrontacja z jej córką, na której twarzy w różny sposób odbija się upływ czasu.\nWiek Adaline ma w sobie potencjał, film, przy którym prawie przestajemy oddychać... zmienność czasu, środków, które ten czas pokazują, stare zdjęcia, film z rzutnika... to wszystko jest niezwykłe, urzekające, magiczne, a Adaline w którymś momencie przestaje uciekać, gdy na jej drodze pojawia się Ellis (Jak ta wyspa?).\nFilm, do którego zamierzam wracać...\nAutor: Artur G. Kamiński o 01:52


Mamadama kody rabatowe ➤ Darmowa dostawa ➤ Sprawdzone - Maj 2021\nRabaty w Mamadama Maj 2021\nAktualne kody zniżkowe i rabaty w Mamadama\nRabaty na odzież ciążową\n✔ na odzież ciążową ✔ Wszyscy klienci\nInformacje o Mamadama\n4.5 z 5 gwiazdek 2 Oceny dla Mamadama\nMamadama to odzież ciążowa która podkreśla piękno kobiecej sylwetki. To różnego rodzaju promocje którymi szczycić mogą się klientki.\nRabaty w Mamadama\nO sklepie Mamadama\nMamadama to odzież ciążowa która podkreśla piękno kobiecej sylwetki. Wysokiej jakości odzież ciążowa powinna być nie tylko modna, ale też bardzo wygodna, ponieważ przyszła mama powinna się w niej czuć wyjątkowo komfortowo. Prezentowane przez firmę ubrania to m. in.: spodnie ciążowe, sukienki ciążowe, bluzki ciążowe, bielizna ciążowa. Na szczególną uwagę zasługują piękne, wygodne i bardzo kobiece biustonosze do karmienia.\nMamadama Promocje na odzież ciążową\nFirma oferująca modne ubrania stale wprowadza Mamadama promocje. Wakacje już trwają a w szafie brakuje niezbędnej na te porę roku tuniki ciazowej ? Warto w tym celu sprawdzić zakładkę Promocje która oferuje różnego rodzaju tunike w stosunkowo niskiej cenie - a to wszystko za sprawą Mamadama promocje. Mamadama promocje to idealna alternatywa tanich zakupów. To również idealna alternatywa zakupów każdej kobiety, który bez wychodzenia z domu mogą zrobić atrakcyjne zakupy. Promocje znajdujące się w Mamadama promocje obejmują rabaty sięgające nawet 50%. To niesamowita okazja, której nie może przegapić żadna kobieta.\nModa ciążowa to pasja od wielu lat. W między czasie odzież ciążowa bardzo się zmieniła. Jeszcze nie tak dawno na ubrania ciążowe składały się spodnie ogrodniczki i sukienki namioty. Obecna odzież ciążowa w niczym nie odbiega od tradycyjnej, można nawet powiedzieć, że jest bardziej wyrafinowana. Dobrej jakości odzież ciążowa uszyta jest z wysokiej jakości tkanin, najlepiej naturalnych, takich które pozwalają na komfort noszenia. Ubrania ciążowe są projektowane i krojone z dużo większą precyzją i finezją, bo zmieniająca się sylwetka kobiety w ciąży zweryfikuje każde niedociągnięcie\nWszelkie odpowiedzi na pytania odnośnie dostawy czy produktów klientka można kierować droga elektroniczną – Sklep@mamadama.pl . Klient może również skontaktować się z działem Obsługi klienta który dostępny jest od poniedziałku do piątku pod numerem telefonu +48 608681050.\nStrona główna > Moda i dodatki > Mamadama


Huragan Ophelia przybiera na sile! | TopMejt\nby Anna Czajczyk\t,\t2017-10-15\nSztorm, który już w poniedziałek uderzy w UK będzie rekordowy pod wieloma względami. W sobotę moc (jeszcze) huraganu Ophelia przemianowano z drugiego na trzeci stopień w pięciostopniowej skali Saffira-Simpsona. Według amerykańskiego National Hurricane Center, szalejąca wczoraj nad Azorami Ophelia wiała z prędkością ponad 115 mil/185 kilometrów na godzinę!\nMeteorolodzy przewidują, że obecny huragan Ophelia – gdy dotrze już do Wielkiej Brytanii – straci na sile i zamieni się w sztorm. Zanim to jednak nastąpi, przyniesie rekordowe ocieplenie.\nNiedziela przed burzą?\nŚrednia, brytyjska temperatura dla połowy października wynosi 15°C. Meteorolodzy przewidują jednak, że nadciągająca znad Atlantyku Ophelia przyniesie spore, a nawet rekordowe ocieplenie. Na dzień przed uderzeniem sztormu, temperatura w niektórych rejonach UK wzrośnie do 25°C. Jeśli tak się stanie, 15 października 2017 roku będzie najcieplejszym 15 października od 176 lat! Dodatkowo, w zachodniej części Szkocji i Irlandii Północnej w niedzielę mocno popada.\nUwaga, alarm pogodowy!\nNiedzielna aura pozwoli zregenerować siły i przygotować się na nadejście meteorologicznej bomby. Ophelia uderzy w Irlandię i Wielką Brytanię w dokładnie trzydziestą rocznicę Wielkiego Sztormu. Kataklizm pogodowy z 1987 roku w przeciągu tylko jednej nocy zabił osiemnaście osób.\nBrytyjczycy wspominają tamtą tragedię w kontekście Ophelii. I nic dziwnego, bo huragan, którego moc jeszcze niedawno oceniano na „dwa”, nagle zyskał na sile – wczoraj nad Azorami Ophelia wiała z prędkością ponad 115 mil/185 kilometrów na godzinę!\nObecnie Ophelia to huragan trzeciego stopnia (w pięciostopniowej skali Saffira-Simpsona).\nŻywioł najprawdopodobniej osłabnie, ale – gdy dotrze do Irlandii i Wielkiej Brytanii – wciąż będzie niebezpieczny. Jak bardzo? Być może nawet rekordowo!\nSztorm Ophelia ma być najsilniejszym od 21 lat sztormem w brytyjskiej, meteorologicznej historii. Specjaliści szacują, że żywioł przyniesie silny wiatr (podmuchy osiągną prędkość ponad 80 mil/130 kilometrów na godzinę), a na wybrzeżach – pojawią się sztormowe, bardzo wysokie fale. Najniebezpieczniej będzie w Irlandii, do której Ophelia dotrze w pierwszej kolejności. Nic więc dziwnego, że Irlandzkie Obserwatorium Meteorologiczne w oficjalnym komunikacie poinformowało o wydaniu najwyższego, „czerwonego” alertu pogodowego i poprosiło mieszkańców (zwłaszcza okolic Cork, Clare, Kerry, Galway i Mayo) o przygotowanie się na nadejście żywiołu.\nA co z Wielką Brytanią? Także Met Office wydało szereg ostrzeżeń dla mieszkańców UK. Eksperci alarmują, ze żywioł może doprowadzić do przerw w dostawie energii elektrycznej, lokalnych podtopień i utrudnień na drogach. Mieszkańców rejonów najbardziej zagrożonych uderzeniem Ophelii (a więc Walii, Irlandii Północnej, zachodniej Szkocji etc.) prosi się o zabezpieczenie ogrodów i balkonów (należy usunąć z nich meble czy inne elementy, które mogłyby zostać porwane przez wiatr). Z kolei przedstawiciele RAC apelują do kierowców o zachowanie ostrożności na drogach.\nTagi:\talert pogodowy, huragan Ophelia, Met Office, Ophelia, pogoda w Anglii, pogoda w Irlandii Północnej, pogoda w Szkocji, pogoda w UK, pogoda w Wielkiej Brytanii, sztorm, sztorm Ophelia\nTakiego, tanecznego wykonania „(I've Had) The Time of My Life. ” nikt się nie spodziewał! Para pracowników straży pożarnej z...


Wyższy dodatek za pracę w nocy dla pracowników centrum serwisowego Pendolino | Wynagrodzenia | pulshr.pl\nO około 170 zł brutto wzrósł od lipca dodatek za pracę w nocy w Centrum Serwisowym dla Pendolino.\n6 lip 2015 20:24\nWysokość dodatku uzależniona jest od stawek osobistego zaszeregowania pracowników. Podwyżka dodatku to efekt porozumienia pomiędzy pracodawcą a związkowcami z Solidarności ze spółki Alstom Konstal.\nZwiązkowcy podkreślają, że negocjacje w sprawie wyższego dodatku nocnego były dla nich szczególnie ważne, bo spora część czasu pracy załogi Centrum Serwisowego dla Pendolino w Olszynce Grochowskiej przypada na godziny nocne. - To właściwie jedyna pora na naprawy usterek i awarii w pociągach - wyjaśnia Karol Pluszczyk, przewodniczący Solidarności w spółce Alstom Konstal w Chorzowie.\nSolidarności z Alstom Konstal objęła swoją działalnością centrum serwisowym dla Pendolino w kwietniu i wkrótce związkowcy przystąpili do negocjacji płacowych z pracodawcą. W czerwcu udało się wynegocjować podwyżki wynagrodzeń zasadniczych, a teraz dodatek nocny.\n- Swoją systematyczną działalnością chcemy pokazać pracownikom, że warto się do nas zapisać. Obecnie w spółce do związku należy 33 osoby. Liczymy, że z czasem do Solidarności przekonamy co najmniej 50 proc. załogi - mówi Karol Pluszczyk.\nWe wrześniu br. związkowcy zamierzają rozpocząć kolejne negocjacje z pracodawcą. - Będziemy rozmawiać na temat następnej podwyżki dodatku nocnego. Wystąpiliśmy też do zarządu o skrócenie czasu rozliczeniowego w spółce z rocznego do trzymiesięcznego - informuje przewodniczący.\nCentrum serwisowe dla Pendolino w Olszynce Grochowskiej utworzone zostało na początku 2015 roku. Zakład zatrudnia blisko 100 pracowników. Spółka prowadzi serwis pociągów Pendolino, produkowanych we Włoszech przez francuski koncern Alstom.\nPO 2015-08-06 12:40:51\nśmieszni ludzie się znaleźli w tym pierdolniku na grochowie bez wiedzy umiejentności i zielonego pojecia o pociagach wysokich predkości . Czekam na kolejne ośmieszajace cały ten ciekawie drogi projekt wypadki awarie itp. Ale na szczęście to jeszcze nowe to sie nie psuje zabawnie sie zacznie za pare lat . Najwarzniejsze że kasa sie rozpłyneła a teraz to nikt nie mósi być zadowolony ale takie żeczy tylko w polsce\n:) 2015-08-06 12:03:13


Dobry lek prosto z apetki. Przeczytaj opinie i ulotkę Stomatologia Producent: Cumdente - kup dyskretnie.\nAPACARE Professional Home Pasta polerujaca do zebów gromadzi fluor i nanohydroksyapatyt. Nie tylko eliminuje przebarwienia, ale równiez zapobiega prędkiemu powstawaniu nowych. Ogranicza wrazliwosc...\nAPACARE Repair Gel Zel do aktywnej odbudowy szkliwa zebów gromadzi plynne szkliwo (hydroksyapatyt). Przy regularnym wykorzystywaniu likwiduje bakterie i osad. Redukuje nadwrazliwosc zebów.\nAPACARE Toothpaste Pasta do zebów dziala oczyszczajaco i pielegnacyjnie. Dzieki zawartosci 1% nanohydroksyapatytu przeciwdziala tworzeniu sie przebarwien oraz kamienia nazebnego i zmniejsza...


sza współpraca jest korzystna dla obu stron zawierających umowę. W przypadku elektryka i jego zleceniodawcy korzyści są o\nDodane: 25-03-2019 10:18\nGabinet stomatologiczny zabrzeJęzyk BułgarskiO zegarkachO prawie i jego egzekucjiO meblach prowansalskich w domuCzy są zmiany w prawie jak prowadzić sprawy prawne?Idziemy do dentystyPlumbers todayW gabinecie stomatologicznymSezon na grzanieCo kupić dla niemowlaka?Kilka informacji o ogrzewaniuPomocna dłoń prawnikaWhen ink or toner runs out...Ruska bania - do czego służy i gdzie kupić6 Mało Znanych Czynników, Które Mogą Przeszkodzić Ci zlecić outsourcing bhpCo i jak z tą protezą?PILNE! Zobacz TYLKO Jeśli Chcesz sprowadzić samochódOto Jak zatrudnić adwokata (i Jak Możesz To Skopiować)Lepsze od basenu? Jacuzzi!Nowe dane jak transportować ponadgabarytyPoligrafia ogółem i szczegółemKrótko o chorobie SM. Co ją wywołuje i jak się ją leczy?Jak przewozić maszyny budowlane Natychmiastowo?Funkcjonalne reklamy drukowane - naklejki, etykiety itpGeodezyjne mapki, kiedy są potrzebne?Czy warto znaleźć dobrego dentyste w Zabrzu? Koszty i cenyOrganizacja wesela w plenerze - wypożyczanie mebliPrzeczytaj ten wpis a dowiesz się jak uczyć bhpKlimatyzacja na event


Umowa na Transport door – to door\nW dniu 8 kwietnia br. w Starostwie Powiatowym w Lubartowie nastąpiło podpisanie umowy, w ramach projektu grantowego PFRON - dofinansowanego ze środków UE - Usługi indywidualnego transportu door-to-door oraz poprawa dostępności architektonicznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych. Działania 2.8 Rozwój usług społecznych świadczonych w środowisku lokalnym, Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014 – 2020.\nSzanowni Państwo, Prezydent Miasta Lublin ogłosił konsultacje społeczne dotyczące przyszłej współpracy jednostek samorządu terytorialnego w ramach Strategii Rozwoju Ponadlokalnego Lubelskiego Obszaru Metropolitalnego.\nŚwiatłowody nowej generacji będą powstawać w Lubartowskiej Strefie Gospodarczej\nW środę 31 marca po podpisaniu aktu notarialnego pomiędzy Firmą IPT Fibe, a Burmistrzem Miasta Lubartów odbyła się konferencja prasowa, w której uczestniczyła starosta Ewa Zybała. W lubartowskim Centrum Badawczo–Rozwojowym realizowane będą prace nad innowacyjnymi i unikalnymi na skalę światową światłowodami wielordzeniowymi do zastosowań między innymi w telekomunikacji nowej generacji.


Drink Responsibly | Jacob's Creek\n7 zasadodpowiedzialnego picia\nZwracaj uwagę na to, ile alkoholu jest w kieliszku\nŚledź ilość wypitego alkoholu.\nStandardowa jednostka alkoholu\nPomogą Ci w tym standardowe miary spożycia alkoholu, które wykorzystywane są także przy opracowywaniu rządowych zaleceń dotyczących odpowiedzialnego picia.\n100 ml = 1 standardowa jednostka alkoholu\n100 ml wina o mocy 13% obj. = 1 standardowa jednostka alkoholu*.\n* Dotyczy Australii, porcje mogą się różnić w zależności od kraju.\nZnaj moc napoju\nNa etykiecie wina znajdziesz informację o jego mocy (ABV), czyli procentowej zawartości alkoholu w całkowitej objętości napoju. Im wyższa jego zawartość, tym mocniejszy trunek, dlatego pamiętaj o sprawdzeniu mocy przy obliczaniu standardowej porcji alkoholu!\nZnaj pojemność kieliszka\nKieliszki do wina mają najróżniejsze kształty i rozmiary, zwróć więc uwagę na wielkość kieliszka, z którego pijesz.\nZgodnie z wytycznymi Narodowej Rady Zdrowia i Badań Medycznych Australii (NHMRC):\nNajbezpieczniej jest, gdy kobiety w ciąży, planujące ciążę lub karmiące piersią, a także osoby poniżej 18. roku życia powstrzymają się od picia alkoholu.\nWypijanie nie więcej niż 2 standardowych jednostek alkoholu dziennie ogranicza ryzyko wystąpienia chorób i urazów poalkoholowych.\nWypijanie nie więcej niż 4 standardowych jednostek alkoholu na specjalną okazję pomaga obniżyć ryzyko urazu poalkoholowego.\nNigdy nie jedź po alkoholu. Zanim wyjdziesz na drinka, zaplanuj powrót do domu. Wrócisz komunikacją miejską, taksówką, zadzwonisz do przyjaciela czy krewnego, a może zawczasu wyznaczysz kierowcę? To bardzo ważne.\nSzklanka wody między kolejnymi kieliszkami pozwoli Ci zachować rozsądne tempo picia i nawodni organizm.\nNaucz się łączyć wino z potrawami\nDobór odpowiednich potraw nie tylko potęguje doznania kulinarne, lecz także spowalnia proces wchłaniania alkoholu.\nPamiętaj jednak, że tak jak ze wszystkim, co dobre – umiar to podstawa.\nStworzyliśmy te wskazówki, ponieważ naszym zdaniem im więcej wiesz, tym większa jest szansa, że będziesz pić odpowiedzialnie. Decyzja należy do Ciebie – wybieraj mądrze.\nWyszukaj aplikację w App Store\n(Obecnie dostępna tylko w Australii)


Gmina Terespol: Zwiększanie szans edukacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym\nZwiększanie szans edukacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym\nGmina Terespol realizuje projekt dofinansowany z Funduszy Europejskich w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020, Działanie 12.1 Edukacja przedszkolna, tytuł projektu: „Zwiększanie szans edukacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym”.\nCel szczegółowy projektu: Zwiększanie udziału dzieci w wieku przedszkolnym w wysokiej jakości edukacji przedszkolnej.\nCelem projektu jest wzrost dostępności do wysokiej jakości usług w zakresie edukacji przedszkolnej dla dzieci w wieku 3-4 lata na terenie Gminy Terespol poprzez utworzenie dodatkowego oddziału przedszkolnego wraz z 10 nowymi miejscami wychowania przedszkolnego, wyrównywanie stwierdzonych deficytów z zakresu wad wymowy i wad postawy u dzieci w wieku 3-6 lat oraz podniesienie kwalifikacji nauczycieli z zakresu edukacji sensorycznej.\n- utworzenie 10 nowych miejsc wychowania przedszkolnego i wyposażenie jednego nowego oddziału przedszkolnego Szkole Podstawowej im Orła Białego w Kobylanach - dla dzieci 3-4 lata i zwiększenie;\n- realizacja specjalistycznych zajęć logopedycznych w celu wyrównania szans edukacyjnych dzieci, u których zdiagnozowano dysfunkcje w zakresie komunikacji językowej poprzez stymulację rozwoju mowy - wzrost umiejętności z zakresu komunikacji u 12 dzieci;\n- realizacja specjalistycznych zajęć korekcyjnych w celu wyrównania szans edukacyjnych dzieci ze stwierdzonymi wadami postawy poprzez usprawnienia zaburzonego układu ruchu – poprawa z zakresu wad postawy u 15 dzieci;\n- szkolenia nauczycieli z zakresu integracji sensorycznej – ukończenie kursu i uzyskanie certyfikatu terapeuty SI gwarantującego wzrost umiejętności przez dwóch nauczycieli.\nWartość projektu: 122.500,00 zł\nWkład Funduszy Europejskich: 104.125,00\n64,016,701 unikalne wizyty


Fit Smieszek - DT - strona 28 - Dzienniki treningowe - Forum-kulturystyka.pl - strona 28\nCzwartek = PLECY(SZEROKOŚĆ) + KLATKA + BICEPS\nDziś ostatni trening, skończyłam 4 tygodnie ciężkiej pracy nad szerokością pleców.. Coś tam rzeczywiście się poprawiło, w niedziele postaram się już cyknąć fotki\nDokładnie dzisiaj powinnam zrobić normalny trening = klatka + biceps + triceps, ale co to byłoby za skończenie priorytetu bez treningu pleców\nTakże plecy poszły drugi raz w tym tygodniu, z wielkim zaskoczeniem mojej siły! (jednak jestem silną kobietką!)\nA już od poniedziałku będę katować równo inne partie ciała\nNo dziś 60 kg na wiosłowanie sztangą.. Wiecie co.. Dziś poczułam, że rzeczywiście mam zayyebiście mocny mięsień brzucha, przy wiosłowaniu czułam tą stabilizację brzucha. 60kg!\ndwa ziemniaki, mięso z kurczaka, warzywa, przyprawy\n10x śliwka węgierka\ntalerz rosołu, mięso z kurczaka, warzywa z rosołu\nmięso wieprzowe, smalec, ketchup, warzywa, przyprawy\nRaczej odpuszczam już aktywność(tzn. interwały) do końca tygodnia. Zrobię lekką przerwę, dowale kalorii, a potem od poniedziałku reżim no i nowy plan!\nPytanko na dziś\n1. Układałam plan na nowy priorytet no i pech chciał, że zapomniałam o treningu bicepsów jak myślicie warto jeszcze upchnąć parę serii na te 4 tygodnie? Czy odpuścić? W sumie jako kobieta nie zależy mi na 40cm w łapie\nKurde mać Dziś nocka zarwana przez tego ''Ksawerego''.. Nic mi nie jest, dom cały, ale bardzo się bałam i nie spałam. Dziś wstaje, prądu nie ma.. Mejkapować musiałam się w kuchni przy okapie, jeść śniadanie również bo tylko tam prąd był\nJuż po szkole, prąd jest, siadłam na komputer i odpoczywam.\nw niedziele pomiary, fotki\nmakrela wędzona, masło, warzywa, przyprawy\nDziś od rana sprzątanie I choć dzień był do d*py bo nie było prądu to jakoś zleciało Poczułam się jak w średniowieczu\nNo więc dziś od rana porządki, bo mama była w malinach więc ja zajęłam się domem.. Teraz chwila spokoju, oddechu dla siebie i..\nuczenie się do maturki\nTak ogólnie to okej, nic mi nie dolega, ''babskie'' sprawy się kończą to i normalnie się czuje a nie jak jakaś napuchnięta Magda Gessler.. Więc OK.\nDziś waga z rana 51 KG bez żadnych cyferek po przecinku, czuje się spokojna i w końcu zadowolona, że:\n1) waga poszła w dól\n2) hormony się ustabilizowały\n3) pomimo cheat meal'ów waga nie idzie w górę.. i potem nie chce spaść\n4) ja czuje się lepiej\njaja, żóltka jaj, olej kokosowy, warzywa, przyprawy\nwątroba wieprzowa, sos BBQ, musztarda, smalec, warzywa,przyprawy\nwieprzowina, smalec,przyprawy, warzywa, ketchup\nPRIORYTET GRUBOŚĆ PLECÓW + TRICEPS\nMEZOCYKL I FAZA 3\n9 października 2017 - 5 listopada 2017\nPoniedziałek PLECY(GRUBOŚĆ) + TRICEPS(DUŻE CIĘŻARY)\nŚroda CZWOROBOCZNY + TRICEPS(GĘSTOŚĆ)\nCzwartek TYŁ BARKÓW + TRICEPS(DUŻA OBJĘTOŚĆ)\nSobota NOGI + KLATKA + BARKI\nPoniedziałek, serii = 32\nA. Martwy Ciąg Klasyczny 6x5/4/3/5/4/3\nB. Wiosłowanie hantlami na ławce skośnej 4x6-8\nC. Podciąganie końca sztangi 4x8-10\nD. Wiosłowanie nachwytem 4x12-15\nA. Wyciskanie sztangi wąsko 6x7/5/3/7/5/3\nB. Francuskie wyciskanie sztangi 4x8/6/4/15\nC. Częściowe wyciskanie sztangi 4x5/4/3/2\nŚroda, serii = 24\nA. Szrugsy sztangą z przodu 6x4-6\nB. Szrugsy sztangą z tyłu 4x6-8\nC. ''Dzień Dobry'' 4x8-10\nA. Wyciskanie francuskie hantla 4x6-8\nB. Wyciskanie sztangi wąsko 3x8-10\nC. Pompki wąski rozstaw rąk 3x max\nCzwartek, serii = 24\nA. Odwodzenie w tył 4x10\nB. Wznosy hantlami w bok opad tułowia 4x12-15\nA. Wyciskanie sztangi wąsko 4x4-6\nB. Wyciskanie francuskie sztangi 4x6-8\nC. Prostowanie ramienia w opadzie tułowia hantlem 4x10-12\nD. Tate Press 4x6-8\nSobota, serii = 21 + 6 = 27\nA. Hack-przysiad 3x10-12\nB. Uginanie nóg z hantlą między stopami 3x12-15 + 2drops.\nA. Wyciskanie hantli mały skos dodatni 3x10-12\nB. Rozpiętki hantami duży skos dodatni 3x12-15 + 2drops.\nC. Przenoszenie hantla 3x15-20\nA. OHP stojąc 3x8-10\nB. Wznosy w przód sztangą 3x12-15 + 2drops.\n+Nie ma bicepsów, tak.. Jednak odsuwam je na bok, wiadomo będą używane przy tych ćwiczeniach.. Po pierwszym tygodniu stwierdzę, czy jest sens je wciskać gdzieś do planu. Jak będzie na to czas to z chęcią dodam te 5 serii\n+Teraz przez te parę tygodni robię wolne od interwałów i jakiejkolwiek innej aktywności prócz treningów siłowych\n+Kaloryczność w październiku bez liczenia, bez żadnych spin. A od listopada trzymam reżim.\nNa obecnej redukcji (w moim głównym planie treningowym) nie miałem żadnego ćwiczenia na łapy, wyjątek to podciąganie młotkowe. Niemniej największy progres pojawił się na biceps/triceps Dobrze rozplanowany trening spowoduje tak jak wspomniałaś, że zaangażujemy je w innych aktywnościach i nie będzie potrzeby ich specjalnego traktowania.\nJasna sprawa tym bardziej ja kobieta to bajcepsy mi nie potrzebne\nWięc plan treningowy już wrzucony, wszystko OK.\nDziś wolne, również. Także tylko sprawy żywieniowe\nNo tak jak pisałam, zwiększam kalorykę przez miesiąc by trochę odpocząć od tego liczenia, reżimu, ogólnie po zakończonej redukcji jakiś czas temu.. Chcę uniknąć jakiegoś tam efektu ''metablic damage'' czy jak to tam się piszę\nCzyli leciutki reverse nie zaszkodzi\nA nawet nie wiecie jak mama się na mnie patrzy jak podjadam se coraz\nOdpowiedź organizmu też jest super\nTylko dziś coś mnie brzuch boli i trudno coś mi jeść.. Ojć\nZdjęcia dzisiaj porobione\nWszystko na swoim miejscu! Waga 51 KG. Pomiary gdzieniegdzie poszły w dół, np. talia -2cm.. Zdjęć nie wyślę, bo dopiero przy oglądaniu ich skapnęłam się, że było złe oświetlenie i taka lipna jakość\nmięso z kurczaka, warzywa, przyprawy\nwieprzowina, smalec, ketchup, warzywa, przyprawy\nObejrzyj sobie krótkie filmy Charlesa Poliquina na temat odżywiania okołotreningowego. On poleca potreningowo ananasa i sprawdzałem i to rzeczywiście działa. Jednak nie tak dobrze jak szejk z białka i BCAA w moim przypadku.\nA co do bicepsa to w ogóle nikomu niepotrzebny mięsień\nWłaśnie wiem! Czytałam i tłumaczyłam wszystkie jego artykuły dla siebie Cenne info, lecz ja nie umiem się obejść z tym owocem\nHm, coraz bardziej popieram tą tezę\nAnanasy posiadają bromelaine, która niekiedy jest dodawana do odżywek białkowych jako enzym poprawiający trawienie oraz usprawniający funkcjonalność jelit. Podobnie działa papaina.\nPoniedziałek = PLECY(GRUBOŚĆ) + TRICEPS(HIGH CIĘŻAR)\nNo! Wczoraj już się nie chwaliłam, ale poszedł cheat meal Śląska z ketchupem i cebulką smażoną na..\noleju rzepakowym! Raz na ile cza zjeść\nA dziś już pełna werwy, motywacji, sił, chęci zrobiłam trening Trening zajebiaszczy wręcz!\nPrzymiotniki opisujące pierwszy trening : ciężki, intensywny, mocny, dobry przez duże D\nCzuje triceps, czuje dół pleców i dupę przez wykonane w 100% dobrej technice ciągi(pod nadzorem ćwiczącego ze Starej Szkoły-mojego wujka. Dzięki wujku )\nTeraz nic, aby odpocząć Jutro wolne, bez interwałów. Kolejne interwały za 4 tygodnie.. Ah\nCo do ciężarów, myślałam, że to tak opornie pójdzie bo dawno nie walczyłam z większymi ciężarami.. A tu poszło jakbym rozgrzewkę zrobiła. Czyli siłę Ania ma\nziemniaki, wątroba drobiowa, warzywa, przyprawy\n10x śliwka węgierka (wyjadam zapasy)\nżołądki drobiowe, warzywa, przyprawy\nw opór wody jak zwykle\nNie mogę się doczekać kolejnego treningu!\nTyle odżywczych substancji w tych owocach.. aż grzech nie jeść\nOj, a no tak na poważnie to dziś wolne. Tak jak w planach.. Jak co wtorek późno kończę lekcje i nie mam sił na nic\nHm, dziś zakwasy jak cholera! Największe na plecach, zadku, trochę mniejsze na tricepsach.. A jutro znów katowanie tych grup. Kocham się katować, kocham ciężką pracę Brzuch też czuje!\nDziś niespodzianka, bo dostałam parę kilogramów domowej kiełbasy od wuja no i czuje, że będzie szła kilka dni w menu\nwieprzowina, pomidorki(ostatnie te moje ), warzywa, przyprawy,sos BBQ z Heinza --> dobry towar\n7x śliwka węgierka również ostanie.. Teraz czas na jabłkaaa\nWięc tak, dzisiaj trening super Jestem zadowolona, podoba mi się ten trening, ciężary też są zadowalające(jak na mnie)\nJedno jest pewne.. Muszę zainwestować jeszcze po 2x20kg , bo robi się za mało..\nCo do ćwiczeń, szrugsy ''przodem'' (tak to nazwijmy) idą okej, szrugsy ''tyłem'' nieco mniejszy ciężar ze względu na to, że robiłam je pierwszy raz w życiu.. Tak samo ''Dzień Dobry'', muszę zadzwonić do wujka,by przyjechał na sprawdzenie techniki\nPotem triceps już na lajcie poszedł, mam jeszcze zakwasy po poniedziałkowym treningu.. Ale już nieco mniejsze, ciekawe jak jutro po dzisiejszym.\nAktualnie czekam na wątróbkę i czytam o\nkiełbasa swojska, warzywa, ziemniaki\nwątroba wieprzowa, warzywa, przyprawy\nschab wieprzowy, smalec, ketchup, warzywa, przyprawy\nWitamina C 500mg (nieco inny smak ma ta z SFD niż ta kupna z apetki)\nSolidna dawka owoców przed treningiem pozwala dać takiego kopa do działania, że nie trzeba wspierać się pre workoutem. Oczywiście nie osiągniemy aż tak imponującego pobudzenia, ale zależy kto czego oczekuje .\nPo owocach to ja jestem zaraz głodna problemy z cukrem hihi ale ziemniaki już inna sprawa całkiem co innego.. Ale zrezygnowałam z porcji węglowodanów po treningu. Jakoś nie wchodzi\nCzwartek = TYŁ BARKÓW + TRICEPS(DUŻA OBJĘTOŚĆ)\nARMOR ABS - 1 seria\nWczoraj poszła dodatkowa porcja ziemniaków po treningu.. Ale z tym, że nie liczę kalorii to jakoś zbytnio się tym nie przejęłam. Tylko boje się ile mogę przytyć przez jedzenie więcej niż zwykle\nAle myślę z drugiej strony przyda się trochę takiego wolnego co nie?\nDziś trening też super Bardzo fajnie się zapowiada te następne 4 tygodnie\nZamówiłam dodatkowe 20KG na dźwiganie #pakerka\nCo do węglowodanów po treningu zrezygnowałam z nich.. Tylko jem przed. I to ziemniaki --> złożone\nUf, jutro wolne, a z chęcią by poszedł dodatkowy trening\nkiełbasa swojska, ziemniaki, sos BBQ, warzywa, przyprawy\n2x skrzydełka z kurczaka, warzywa, przyprawy\nNo więc tak, godzina 15 coś ja dopiero ze szkoły wróciłam, zjadłam maminy obiad - tak jak za dawnych czasów. I czuje się spełniona wręcz\nKaloryka robi swoje, lepsze samopoczucie, brak takiego ''uwiązania'' do jedzenia.. Wszystko spoko\nWczoraj na noc wsunęłam jeszcze 3 kotlety z mortadeli - posiłek za moich czasów , obtoczony w glutenie, czyli bułce tartej no i smażony na dużej ilości pro-zapalnego oleju rzepakowego, no i nie obyło się bez ketchupu Na zdjęciu 2 bo za późno zdjęcie zrobiłam\nA dziś.. Nie wiem być może cheat meal wpadnie, jednak zauważyłam, że nie zjem więcej niż 2000 kalorii per day.. Czyli nie tak źle. Ciekawe jak waga No nic, planuje na razie tak\nkiełbasa swojska, sos BBQ, warzywa, przyprawy\nzupa pieczarkowa z warzywami itp..\nmakrela wędzona, przyprawy,\nSobota = NOGI + KLATKA + BARKI\nWięc tak, jeszcze do wczorajszego dnia. Makreli nie zjadłam, ale w tych samych kaloriach zjadłam porcję ziemniaków z masłem i ketchupem.. Wiecie co..? Zauważyłam, że wcześniej gdy nie przyjmowałam omega-3 miałam chętke na takie rybki.. Teraz jakoś właśnie nie mam.. I przez to nie zjadłam ryby, bo po co jeść coś jak się nie ma ochoty\nNo i tyle z wczoraj, zostawiamy ten dzień, a dziś było tak, że trening z rana.\nNo i powtórzyła się historyjka z czasów trenowania w wakajce o tej samej porze(rano) - nie było sił Czyli po prostu nie służy mi trenowanie w godzinach porannych. Ale trening zrobiłam. I takim oto sposobem zakończyłam I TYDZIEŃ. Extra sprawa.\nJednak coś widzę, że nie dam rady jeść więcej przez miesiąc, bo jakoś mi nie wchodzi.. Po paru dniach na wysokich kaloriach po prostu rzygam jak widzę jedzenie, choć szczerze mówiąc to w tym tygodniu zjadłam TYLKO 2x/week 2000 kalorii a normalnie jadłam koło 1700-1800..\nDo tej pory jadłam tak, co wleci później to nie wiem, ale to planowałam.\nziemniaki, sos BBQ\nkiełbasa swojska, ketchup\nzupa pieczarkowa z ziemniakami, marchewką itp\nFitmax Mass Active dobry gainer?\n+++\t Odżywki i Suplementy\nBranch Warren discussing his relationship with his wife Pro Fitness Competitor Trish Warren


Nagranie z Sali Kolumnowej. Histeryczna reakcja posłanki Nowoczesnej. "Jesteś chora" [WIDEO] | wMeritum.pl\nNagranie z Sali Kolumnowej. Histeryczna reakcja posłanki Nowoczesnej. „Jesteś chora” [WIDEO]\nZamieszanie związane z protestem opozycji, okupacją mównicy oraz głosowaniem nad budżetem w Sali Kolumnowej jest już na szczęście za nami, jednak internet pełen jest nagrań i zdjęć z tamtego niechlubnego okresu. Bloger „Pikuś” opublikował na Twitterze wideo, które przedstawia scenę właśnie ze wspomnianego głosowania. Widzimy na nim posłankę Nowoczesnej, Paulinę Hening-Kloskę, która dostała prawdziwego ataku histerii.\nNagranie przedstawia sytuację z Sali Kolumnowej. Widzimy na nim posłankę Nowoczesnej, Paulinę Hening-Kloskę, która z wyjątkową premedytacją nagrywa posła PiS, Jacka Żalka, podsuwając mu telefon komórkowy praktycznie pod samą twarz. Zirytowany polityk w pewnym momencie chwyta za aparat, by uniemożliwić jej dalsze rejestrowanie obrazu. Po jego reakcji Hening-Kloska dostaje… prawdziwego ataku histerii. Proszę mi zostawić mój telefon – krzyczała na cały głos. Żalek odpowiedział jednym zdaniem. Jesteś chora – oświadczył.\n– W roli głównej Paulina Hennig-Kloska team .Nowoczesna pic.twitter.com/6TiG1sOqCW\n— PikuśPOL (@pikus_pol) 14 stycznia 2017\nNagranie nie było wcześniej publikowane w sieci, dlatego teraz wzbudziło spore poruszenie. Pod filmem, który na swojej tablicy zamieścił twitterowy bloger „Pikuś”, zamieszczonych zostało mnóstwo komentarzy, a wpis w ciągu godziny zebrał całą masę polubień. Opinie internautów były jednoznaczne i – delikatnie rzecz ujmując – niezbyt przychylne dla posłanki Nowoczesnej.\n@pikus_pol Jak sprzątaczka w w filmie „Co mi zrobisz jak mi złapiesz”: ” (..) i szmatę mi ukradł, może narzędzie pracy”. Ten sam głos.\n— mariposa (@anna974gw) 14 stycznia 2017\n@pikus_pol Posłowie PO.N od jakiegoś czasu próbują wytrącać innych z równowagi poprzez przybliżanie telefonów do twarzy w trakcie nagrywania\n— Stan Surowy (@StanSurowy) 14 stycznia 2017\nTo oczywiście tylko niektóre z wpisów, które pojawiły się pod nagraniem. Jest ich znacznie więcej, mogą je państwo przeczytać TUTAJ.


Zatoka Pucka stanowi subregion Zatoki Gdańskiej, oddzielony Półwyspem Helskim od otwartego morza ze strony północno - zachodniej, natomiast granicę wschodnią trudno jest jednoznacznie określić. Przyjmuje się za tę granicę umowną linię, łączącą Cypel Helski z Kamienną Górą, jak również z położonym dalej na południe Przylądkiem Orłowskim (Rys. 1).\nRysunek 1. Zatoka Pucka (GoogleEarth)\nUmownie można podzielić zatokę na dwie części: wschodnią - zewnętrzną i zachodnią - wewnętrzną. Granicę między nimi, a zarazem strefę przejściową, tworzy Rybitwia Mielizna o długości ok. 8,6 km oraz wychodzący jej naprzeciw Cypel Rewski o zmiennej, w zależności od poziomu wód, długości (Nowacki, 1993a). Obie te formy rozdzielone są dwiema cieśninami zwanymi Głębinką oraz Przejściem Kuźnickim. Są to pogłębione sztucznie tory wodne, prowadzące do Pucka i Kuźnicy. Część wewnętrzna Zatoki zwana Zalewem Puckim ma powierzchnię 103 km2 i charakteryzuje się niewielką objętością wód, wynoszącą zaledwie 0,32 km3, podczas gdy pole powierzchni części zewnętrznej wynosi 257 km2, a jej objętość 5,50 km3. Dla porównania, objętość wód Zatoki Gdańskiej wynosi aż 1462 km3. Zalew Pucki jest akwenem płytkim o średniej głębokości 3,13 m z trzema zagłębieniami: Jamą Kuźnicką (9,40 m), Jamą Chałupską (4,0 m) i Jamą Rzucewską (5,7 m). Średnia głębokość w części zewnętrznej wynosi 20,5 m, a maksymalna głębokość wynosi 54 m (Nowacki, 1993a).\nWzdłuż Półwyspu Helskiego ciągnie się szerokim pasmem mielizna zwana Piaskami Dziewiczymi, zaś wzdłuż południowego brzegu biegnie łukowato rozległe zagłębienie zwane Rynną Pucką. Część zewnętrzna charakteryzuje się równomiernym obniżeniem dna w kierunku otwartej Zatoki Gdańskiej. Obie części Zatoki Puckiej rozdziela naturalna bariera w postaci Rybitwiej Mielizny, która znacząco wpływa na kształtowanie się odmiennych warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych w obu częściach zatoki (Nowacki, 1993a,b). Zewnętrzna Zatoka Pucka znajduje się pod bezpośrednim wpływem wód morskich z głębokich rejonów Głębi Gdańskiej i wód Wisły, szczególnie w warstwie powierzchniowej. Wymiana wód między obiema częściami Zatoki Puckiej jest utrudniona i ogranicza się głównie do Głębinki i Przejścia Kuźnickiego, a także w okresie wysokich stanów wód przez Rybitwią Mieliznę. Napływ wód słonych do Zalewu od strony otwartych wód Zatoki przez Głębinkę występuje z różnym natężeniem przez cały rok, z nasileniem w okresie jesieni i zimy, natomiast wlewy przez Przejście Kuźnickie zachodzą tylko w sprzyjających warunkach hydrologicznych (Nowacki, 1993b). Analiza zmian poziomu wód wykazała, że Rybitwia Mielizna jest wynurzona średnio przez 186 dni w roku (Nowacki, 1993a). W Zatoce Puckiej stosunki hydrologiczne są kształtowane również przez dopływ wód lądowych ze zlewiska obejmującego południowo-zachodni skłon Mierzei Helskiej, wschodnią część Pobrzeża Kaszubskiego i północno-wschodni skraj Pojezierza Kaszubskiego - łącznie obszar 908,8 km2. Do ważniejszych cieków stałych należą: Reda, Gizdepka, Płutnica, Zagórska Struga i Chylonka (Cyberski i Nowacki, 1993). Nawet małe cieki odgrywają lokalnie, zwłaszcza w strefie przybrzeżnej, bardzo istotną rolę. Niosą one ze sobą ładunki zanieczyszczeń z osiedli wiejskich, drobnego przemysłu rolno-spożywczego i odwadniają rolnicze tereny północnej części województwa (Sobociński i Trybuszewski, 1994).\nWażny udział w kształtowaniu warunków hydrologicznych Wewnętrznej Zatoki Puckiej mają bardzo silne wiatry, które powodują, że kierunek transportu wód w zatoce jest przeciwny do kierunku wiatru. Silne wiatry zachodnie powodują w warstwie powierzchniowej napływ wód do zalewu, a wschodnie odpływ wód do części zewnętrznej Zatoki Puckiej. Transport wód zgodny z kierunkiem wiatru obserwuje się podczas działania wiatrów o umiarkowanej sile (Nowacki, 1993b). Zatem, siła i kierunek wiatrów mogą mieć istotne znaczenie dla czystości wód Zatoki Puckiej, gdyż największe źródła zanieczyszczeń, takie jak zakłady przemysłowe, oraz ujście Wisły, zlokalizowane są po stronie wschodniej zatoki. Zanieczyszczenia emitowane do atmosfery z trójmiejskiej aglomeracji, przenoszone są przeważnie w kierunku wschodnim i praktycznie nie docierają do wód Zatoki Puckiej Wewnętrznej.\nTemperaturę, zasolenie i gęstość wód w Zatoce Puckiej kształtuje szereg różnorodnych czynników. Należą do nich, oprócz warunków klimatycznych, napływ wód morskich i lądowych oraz zróżnicowanie głębokości. Wody morskie powodują wzrost temperatury porą zimową, i spadek latem, a przeciwnie oddziałują wody rzeczne (Nowacki, 1993c). Część wewnętrzna Zatoki Puckiej ze względu na niewielką głębokość łatwiej ulega wpływom warunków atmosferycznych. Wiosną i latem szybciej się nagrzewa, zaś jesienią i zimą łatwiej traci ciepło. Często też ulega zlodzeniu (Szefler, 1993). Natomiast część zewnętrzna znajduje się pod bezpośrednim wpływem wód słonych napływających z Basenu Gdańskiego, zarówno w warstwie powierzchniowej, jak i przydennej. Znaczny jest tu również, szczególnie w warstwie powierzchniowej, wpływ wód Wisły. Zasolenie wód Zatoki Puckiej jest porównywalne z zasoleniem wód otwartych Bałtyku - średnio 7,4 %, a rozstęp wynosi od 4,27 % do 8,15 %. Zestawienie wybranych parametrów fizykochemicznych wód Zatoki Puckiej przedstawiono w Tabeli 1.\nTabela. 1. Wybrane parametry fizykochemiczne wód Zatoki Puckiej (Nowacki, 1993c)\n_____ Część wewnętrzna_____\n_____ Część zewnętrzna_____\nTemperatura (wartość średnia) [0C] 9,28 7,73\nZasolenie (wartość średnia) [0/00] 7,31 7,65\nGęstość (wartość średnia) [g/cm3]\n-przy powierzchni 5,17 5,42\n-nad dnem 5,35 6,62\nW Zatoce Puckiej osady denne są bardzo zróżnicowane. Tworzą je różnorodne piaski, muły, iły i utwory organiczne. Piaski o różnej granulacji zalegają wzdłuż brzegów oraz na rozległych płyciznach, zajmując około 75 % powierzchni dna wewnętrznej części zatoki. Osady muliste wypełniają naturalne zagłębienia w płytkowodnym akwenie oraz dno w części wschodniej zatoki. W części wewnętrznej, w strefie przejścia w Zatokę Gdańską, występują osady ilaste. Natomiast w rejonie ujścia rzek Płutnicy i Redy zalegają osady torfowe pokryte warstwą piasku (Musielak, 1984; Jankowska i Łęczyński, 1993).\nZatoka Pucka Wewnętrzna posiada doskonałe warunki dla rozwoju życia na dnie i w toni wodnej, ponieważ charakteryzuje się niewielką głębokością i małym wpływem wód otwartego morza. Czynniki te wpłynęły na wykształcenie bogatych zespołów roślin i zwierząt, a w efekcie powstania akwenu o największym, w całej polskiej strefie brzegowej, zróżnicowaniu biologicznym. Jednakże niekontrolowane odprowadzanie ścieków z okolicznych miast i wsi spowodowało, że w połowie lat siedemdziesiątych nastąpiło zachwianie równowagi ekologicznej w rejonie Zatoki Puckiej. Rośliny wodne są wrażliwym elementem ekosystemów morskich i one pierwsze wskazywały zmiany środowiskowe zachodzące w zatoce. Duże ilości związków odżywczych spowodowały nadmierny rozwój nitkowatych glonów z rodziny Ectocarpaceae, tworzących kożuch na płytkim i piaszczystym dnie, co powoduje odcięcie dopływu światła niezbędnego do rozwoju innych roślin i inkubacji ikry ryb. Charakterystyczne łąki podwodne, porastające w przeszłości niemal całą powierzchnię dna, obecnie stanowią resztki dawnych łąk o uboższym i niepodobnym do pierwotnego składzie gatunkowym. Jeszcze nie tak dawno prawie całą powierzchnię zatoki porastały takie gatunki jak: trawa morska Zostera marina, morszczyn Fucus vesiculosus i widlik Furcelaria fastigata. Obecnie w Zatoce Puckiej Wewnętrznej stwierdza się brak obecności ostatnich dwóch wymienionych gatunków roślin. Degradacja naturalnych łąk podwodnych doprowadziła do zdziesiątkowania fauny fitofilnej, a zwłaszcza skorupiaka krewetki bałtyckiej Palaemon adspersus. Znacznie rzadziej występują również ryby fitofilne, takie jak np.: wężynka Nerophis ophidion i iglicznia Sygnathus typhle. Poważne zmiany zaszły w składzie gatunkowym ryb do niedawna poławianych przemysłowo. Gatunki takie jak sieja Coregonus lavaretus, szczupak Exos lucius, leszcz Abramis brama, płoć Rutilus rutilus i okoń Perca fluviatilis straciły na znaczeniu jako obiekt połowów przemysłowych. Wielogatunkowy zespół ryb słodkowodnych i morskich zastąpiony został ubogim zespołem, w którym dominują ryby z rodziny ciernikowatych (Skóra, 1993; 1997, Żmudziński, 1994; Andrulewicz i Janta, 1997).\nNiemniej urozmaicenie gatunkowe organizmów zasiedlających ten akwen jest nadal duże, mimo niekorzystnych zmian doliczono się około 25 gatunków makroglonów i 8 gatunków roślin naczyniowych. Wykaz skorupiaków i mięczaków współcześnie zasiedlających Zatokę Pucką obejmuje około 30 gatunków. Ilość gatunków wszystkich makrobezkręgowców występujących w zatoce jest kilka razy większa. Zatem, Zatoka Pucka jest to ekosystem o największej bioróżnorodności na całym polskim wybrzeżu Morza Bałtyckiego (Andrulewicz i Janta, 1997). W 1978 roku Zatoka Pucka Wewnętrzna została pierwszym w Polsce obszarem wód morskich objętych ochroną w ramach Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. W 1992 roku włączono ją do Bałtyckiego Systemu Obszarów Chronionych (Baltic Sea Protected Areas - BSPA), stworzonego pod auspicjami Komisji Helsińskiej. Znajduje się ona również na liście Światowej Organizacji Ochrony Przyrody (World Wide Found for Nature - WWF). Zatem, Zatoka Pucka to akwen objęty ochroną prawną krajową, jak i międzynarodową.\nAndrulewicz E, Janta A. Zatoka Pucka Wewnętrzna. W: Nadmorski Park Krajobrazowy. Janta A (red.). Wydawnictwo Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Władysławowo, 1997: 123-137.\nCyberski J, Nowacki J. Hydrologia zlewiska i morfometria zatoki. W: Zatoka Pucka. Korzeniowski K (red.). Instytut Oceanografii UG, Gdańsk, 1993: 40-70.\nJankowska H, Łęczyński L. Osady denne. W: Zatoka Pucka. Korzeniewski K (red.). Instytut Oceanografii, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1993: 320-327.\nMusielak S. Osady denne Zalewu Puckego. Zeszyty Naukowe Wydziału BiNoZ, Oceanografia 1984; 10: 35-56.\nNowacki J. Morfometria zatoki. W: Zatoka Pucka. Korzeniewski K (red.). Instytut Oceanografii UG, Gdańsk 1993a: 71-78.\nNowacki J. Cyrkulacja i wymiana wód. W: Zatoka Pucka. Korzeniewski K (red.). Instytut Oceanografii UG, Gdańsk 1993b: 181-206.\nNowacki J. Termika, zasolenie i gęstość wody. W: Zatoka Pucka. Korzeniewski K (red.). Instytut Oceanografii UG, Gdańsk 1993c: 71-78.\nSkóra KE. Biocenozy. Ichtiofauna. W: Zatoka Pucka. Korzeniowski K (red.). Instytut Oceanografii UG, Gdańsk, 1993: 455-467.\nSkóra KE. Ryby Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. W: Nadmorski Park Krajobrazowy. Janta A (red.). Wydawnictwo Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, Władysławowo, 1997: 76-83.\nSobociński Z, Trybuszewski P. Charakterystyka cieków uchodzących do Zatoki Puckiej i Zatoki Gdańskiej. W: Zanieczyszczenie i odnowa Zatoki Gdańskiej. Błażejowski J, Schuller D (red.), Materiały z seminarium, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1994: 97-104.\nSzefler K. Hydrofizyka Zatoki. Zlodzenie. W: Zatoka Pucka. K. Korzeniewski (red.). Wydział Oceanografii UG, Gdańsk, 1993: 112-134.\nŻmudziński L. Wieloletnie zmiany biologiczne w Zatoce Gdańskiej. W: Zanieczyszczenie i odnowa Zatoki Gdańskiej - problem o znaczeniu ogólnoeuropejskim. J Błażejowski, D Schuller (red.). Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1994: 58-66.


Lampa stołowa z serii ACROSS to ciekawe połączenie prostego, ciekawego designu i funkcjonalności. Wykonana została ze sklejki. Uzupełnieniem jest czerwony kabel, który świetnie kontrastuje z bukowym drewnem oraz abażur z tkaniny.\n47 x 47 x 74\nZ serii ACROSS dostępna jest również lampa wisząca, lampa stołowa S, lampa podłogowa oraz kinkiet. Dzięki temu będziemy w stanie uzupełnić naszą aranżację zachowując ten sam nowoczesny charakter.\nPiszesz opinię o: Lampa stołowa ACROSS I M


Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce [RAPORT] | Polski Przemysł – portal i magazyn przemysłowy\n➡ Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich odpowiada 40% polskiego PKB. Na koniec 2018 r. było to 228,5 mld USD, a rok później już 236,5 mld USD. Wielkość zatrudnienia w firmach z udziałem kapitału zagranicznego działających w Polsce wynosiła na koniec 2018 r. łącznie prawie 2 mln osób, czyli 15% ogółu pracujących w sektorze prywatnym. Oznacza to, że co szóste stanowisko pracy utworzył inwestor zagraniczny. W latach 2010-2018 nastąpił 2,5-krotny wzrost liczby miejsc pracy w tych firmach.\nJak wskazuje raport Zrzeszenia Międzynarodowych Izb Przemysłowo-Handlowych w Polsce (International Group of Chambers of Commerce in Poland, IGCC) na naszym rynku działa blisko 25 tysięcy przedsiębiorstw z udziałem kapitału pochodzącego ze 107 krajów. Najważniejszymi inwestorami w Polsce są firmy z Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Francji\nŹródło: opracowanie AmCham na podstawie danych UNCTAD\nPonad 2/3 kapitału zagranicznego w Polsce zainwestowano w sektorze usług. Inwestycje te widać w szczególności w usługach związanych z obsługą nieruchomości, telekomunikacji, w branży IT, a także w usługach biznesowych. Ich rozwój jest przede wszystkim efektem przenoszenia części działalności korporacji międzynarodowych, m.in. procesów takich jak badania i rozwój, prace inżynieryjne, księgowość, rozwój oprogramowania.\nW Polsce powstają centra świadczące szereg usług na rzecz sieci przedsiębiorstw we własnej grupie kapitałowej (centra usług wspólnych, centra B+R, inżynieryjne), jak również wyspecjalizowani usługodawcy BPO (z ang. business process outsourcing).\nGałęzią przemysłu, w której firmy zagraniczne zainwestowały najwięcej jest produkcja pojazdów samochodowych, przyczep i naczep – to ogółem 27% inwestycji w przemyśle. Pozostałe gałęzie przemysłu charakteryzujące się̨ najwyższymi inwestycjami zagranicznymi to produkcja stali i produkcją wyrobów walcowanych (8% inwestycji w przemyśle), produkcja słodyczy (6% inwestycji w przemyśle) oraz produkcja napojów (6% inwestycji w przemyśle).\nDynamicznie zwiększają się również aktywa podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego – od 2010 r. wzrosły one o 70% r. osiągając z końcem 2018 r. wartość 415 mld USD. Rekordowy, 20-procentowy roczny wzrost wartości aktywów w latach 2010-2018 wyróżniał branżę IT. Zasoby majątkowe ujawnione w postaci aktywów są rzeczywistym efektem napływających inwestycji zagranicznych, a także rozwoju działalności przedsiębiorstw dzięki reinwestycjom – twierdzi dr hab. Eliza Przeździecka, główna ekonomistka Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce.\nUNCTAD szacuje, że pandemia spowoduje spadek globalnych przepływów kapitału inwestycyjnego o 45%. Spowolnienie gospodarcze związane z pandemią COVID-19 wpłynie niewątpliwie na spadek wartości napływu BIZ do Polski.\nWarto już teraz efektywnie działać kształtując krajowy klimat inwestycyjny zanim polski rynek odczuje załamanie w napływach BIZ. Kluczowe jest dostrzeżenie roli firm zagranicznych w polskiej gospodarce oraz określenie priorytetów polityki gospodarczej w zakresie przyciągania kapitału zagranicznego, czego efektem będzie zrównoważony rozwój gospodarczy Polski – mówi Tony Housh, przewodniczący Rady Dyrektorów Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce.\nEksperci podkreślają, że kryzys spowodowany koronawirusem może wpłynąć na nasilenie zjawiska reshoringu, czyli powrotu produkcji do krajów macierzystych lub do lokalizacji blisko rynków docelowych sprzedaży, bądź pochodzenia inwestora. Oczekuje się, że z uwagi na dość optymistyczne prognozy dotyczące niewielkiego spadku polskiego PKB w tym roku i relatywnie szybkiego odbicia w przyszłym roku, zainteresowanie inwestycjami w Polsce ma szansę wzrosnąć między innymi za sprawą współpracy w ramach łańcuchów dostaw z niemieckimi producentami w branży motoryzacyjnej, jak również amerykańskimi inwestorami rozpatrującymi Polskę jako centrum swojej działalności na rynku EŚW – komentuje dr hab. Eliza Przeździecka.\nZ kolei zdaniem Toniego Housha, pomimo spowolnienia gospodarczego, które obserwujemy w ostatnim czasie na całym świecie, w Polsce rozpocznie się wiele nowych projektów inwestycyjnych związanych z usługami chmurowymi, energią odnawialną, technologiami telekomunikacyjnymi oraz nieruchomościami, których realizację rozpoczęto jeszcze przed wybuchem pandemii.