00586 008037 21303076 na godz. na dobę w sumie\nWstęp W cywilizacji muzułmańskiej okresu średniowiecza funkcjonowało wiele ugrupowań o charakterze ezoterycznym, głównie we wczesnych środowiskach szyickich. Z różnych względów nie są one jeszcze dostatecznie dobrze zbadane, ponadto bardzo często spogląda się na nie z perspektywy sunnizmu, uznając za rodzaj „wynaturzenia” i nie traktuje jako ważnego składnika kultury muzułmańskiej. Jednak nie jest to prawda, a ich roli i znaczenia w średniowieczu nie można zbagatelizować, tym bardziej, że część z nich przetrwała do dzisiaj – jako nurty w ramach islamu lub jako odrębne religie. Poprzez określenie „ugrupowania ezoteryczne” oddaje się arabski termin ḥarakāt bāṭiniyya. W cywilizacji muzułmańskiej odnosi się on do tych grup, które wierzyły w bāṭin, czyli ezoteryczne, wewnętrzne i dostępne jedynie dla wtajemniczonych treści objawienia. Rzecz jasna, ta wiara to tylko jeden z elementów charakterystycznych dla doktryn owych odłamów. W niniejszej pracy zamierzam przedstawić historię i doktryny wybranych ruchów ezoterycznych, definiowanych przez ortodoksyjny sunnizm jako „herezja”, czyli wręcz pozostających poza islamem. Przy tej okazji rozważę pojęcia muzułmańskiej ortodoksji – jak i przez kogo zostało ono zdefiniowane, oraz kwestię, dlaczego w religii o tak prostych, oczywistych zasadach, pojawiły się liczne nurty odwołujące się do ezoteryzmu, gnostycyzmu, oparte na hierarchii wtajemniczenia, niekiedy bardzo zamknięte, gdyż członkiem takich grup, jak druzowie lub alawici (nusajryci) można zostać tylko poprzez urodzenie, a nie poprzez konwersję. Czy powodem były tylko czynniki zewnętrzne, czyli wpływ neoplatonizmu, gnostycyzmu lub starych religii irańskich, wewnętrzne w postaci sytuacji społecznej i politycznej, a może w samej doktrynie islamu zaistniał czynnik, który wpłynął na taki ich rozkwit? Ze względu na dużą liczbę tych odłamów, w mojej pracy omawiam tylko kilka nurtów. Koncentruję się na najwcześniejszych doktrynach szyickich, czyli na ruchach kaysāniyya i ḡulāt (granica między nimi była często bardzo płynna), aby pokazać, w jakich okolicznościach ezoteryka pojawiła się w islamie. Dwa kolejne rozdziały poświęcone zostały nusajrytom i druzom. Nie będę omawiać tak wielkich i ważnych odłamów, jak ismailizm, ani też doktryn takich jak ahl-e haqq lub jazydzi. Zależy mi na uchwyceniu tych najbardziej pierwotnych wyobrażeń, które powstawały w najwcześniejszym szyickim środowisku muzułmańskim, a później zostały odrzucone nie tylko przez sunnizm, co było naturalne, gdyż łączono je z szyizmem, ale również przez bardziej „intelektualne” odłamy, jak szyizm imamicki i ismailizm. Z drugiej jednak strony, ponieważ ruchy kaysāniyya i ḡulāt były związane z wczesnym szyizmem, wzmianki i odwołania do doktryn szyickich, również ismailickich, będą się przewijać w pracy nieustannie. Trudno opisywać ruchy bāṭinī bez szkicowego chociaż przedstawienia dziejów dwunastu imamów i wykrystalizowanych wówczas doktryn, gdyż obraz przenikania rozmaitych koncepcji nie byłby pełen. Nusajryzm i religię druzyjską omawiam, gdyż te ruchy, a zwłaszcza pierwszy z nich, uznaję za kontynuację doktryn ḡulāt. Ponadto zarówno nusajryci, jak i druzowie są, moim zdaniem, doskonałym przykładem pewnego charakterystycznego zjawiska. Otóż doktryny szyickie i ismailickie rozwijały się w dość wąskich kręgach intelektualistów. Szczególnie w przypadku tego drugiego odłamu koncepcje były bardzo hermetyczne, przez co – w tym przypadku – rozumiem złożoność intelektualną, która często czyniła je mało zrozumiałymi nawet dla h̠āṣṣa (elity). Natomiast doktryna nusajrycka okazała się popularna i zrozumiała na poziomie ‘āmma, zwykłych ludzi, którzy byli wprawdzie związani z kręgami szyickimi, lecz z różnych względów, które będę jeszcze analizować, lepiej odnaleźli się w mniej skomplikowanych propozycjach nusajryckich. Religia druzyjska jest jeszcze innym przykładem interpretacji ezoterycznych: wyodrębniła się ze środowiska ismailickiego, lecz uprościła doktryny ismailitów, godząc je z panującymi wówczas nastrojami millenarystycznymi. Te dwa odłamy, które obecnie traktuje się jako dwie odrębne religie, kontynuowały zatem częściowo poglądy ḡulāt, a ich doktryny i wierzenia, zwłaszcza w przypadku nusajrytów, stanowią materiał do badania mentalności ludowej, świata wyobrażeń i kultury przeciętnie lub słabo wykształconych, zwykłych członków muzułmańskiej ummy o inklinacjach szyickich. Istnieje niewiele materiałów do badania takich środowisk, gdyż siłą rzeczy większość zachowanych źródeł była tworzona przez ludzi wykształconych i dla ludzi wykształconych, zwłaszcza w odłamach zakładających podział społeczeństwa na „wyróżnionych” i zwykłych. Fakt, że doktrynom udało się przetrwać do dzisiaj oznacza, że trafiły zarówno w swój czas historyczny, jak i zapotrzebowanie społeczne, a proponowane treści okazały się zrozumiałe dla części ówczesnego społeczeństwa. Niewykluczone, że te poglądy są o wiele bardziej reprezentatywne dla sposobu myślenia licznych grup społecznych niż traktaty intelektualistów. Ten proces nie ogranicza się do islamu i można zaryzykować stwierdzenie, że w wielu kulturach poglądy wybitnych i nieprzeciętnych jednostek nie odzwierciedlają tego, jak myślą i co czują zwykli ludzie. Skoncentruję się jedynie na małej grupie ówczesnego społeczeństwa muzułmańskiego, osobach z bardzo określonych kręgów, które niekiedy nazywa się nieadekwatnym w tym przypadku mianem „sekt”. Na podstawie potocznych opinii, można domniemywać, że te ugrupowania, zwłaszcza druzowie i nusajryci, mają niewiele wspólnego z islamem. Będę jeszcze wracać do tego złożonego problemu, jednak warto tutaj zaznaczyć, że każda kultura i religia tworzą własne pojęcia ortodoksji i heterodoksji. W islamie z wielu względów są one niełatwe do zdefiniowania, a przede wszystkim wymagają spojrzenia od wewnątrz, a nie schematycznego przenoszenia na islam wzorców innej kultury. Z tego powodu należy chociaż skrótowo rozważyć ten problem z punktu widzenia samych muzułmanów i odnieść do używanych przez nich pojęć wiary i niewiary, społeczności religijnej, ortodoksji i heterodoksji. Zajmuję się tym w dalszych rozważaniach, teraz jednak należy wspomnieć, że mimo oddalenia wybranych przeze mnie grup od przyjętej ortodoksji i czasami bardzo daleko posuniętego synkretyzmu, stanowią one nieodłączny element tej cywilizacji, w której powstały. Chociaż jestem skłonna postrzegać nusajryzm i druzyzm jako odrębne religie wyrosłe na gruncie szyickiego islamu, jednak będę je traktować jako składnik cywilizacji muzułmańskiej i wytwór tej kultury, w której szczególny splot czynników religijnych, historycznych i społecznych pozwolił im ukształtować się w takiej, a nie innej formie. Zatem na początku rozważań należy pobieżnie i skrótowo naszkicować okoliczności, w jakich gmina muzułmańska podzieliła się na dwa główne odłamy: sunnizm i szyizm. Pierwszy z nich, do dzisiaj przeważający w świecie islamu, narzucił pojęcie ortodoksji, natomiast drugi dzielił się jeszcze wielokrotnie, dając początek wielu ruchom określanym jako bāṭinī, ezoteryczne. Ważnym czynnikiem w tym procesie był charakter samego Koranu, gdyż święta Księga, podstawowe źródło zasad religijnych, wszelkiej organizacji społecznej i państwowej oraz praktycznie wszystkich dziedzin życia muzułmanina, dała zarazem początek spekulacjom o charakterze ezoterycznym. Religie kształtują się bowiem poprzez objawienie, ale także w atmosferze interpretacji tego objawienia, a interpretacje objawienia koranicznego mogły być, jak się okazało, bardzo zróżnicowane. W kolejnych czterech rozdziałach omówiono dzieje i poglądy wczesnych środowisk szyickich: kaysāniyya i ḡulāt oraz nusajrytów i druzów. Przed autorką stanęło ważne pytanie: jak badać i omawiać zachowany materiał literacki? Jaką metodologią należy się zatem posłużyć, skoro istniejący materiał jest bardzo specyficzny i, co najważniejsze, niejednolity? W tym wypadku zawodzi wiele metod analizy antropologicznej, stosowanych do innych religii i kultur. Dlatego konieczne stało się połączenie kilku różnych metod opisu. Muzułmańskie źródła stanowiące podstawę analizy oraz literatura badawcza dotycząca konkretnych tematów są przedstawione w odpowiednich rozdziałach, natomiast teraz warto poczynić kilka uwag ogólnych. Podstawą do rozważań o kaysāniyya i ḡulāt są prace muzułmańskich herezjografów i kroniki. Te pierwsze dzieła różnią się pod względem charakteru, zgromadzonego materiału, a nawet stosunku emocjonalnego do omawianej tematyki, gdyż inaczej temat traktowali herezjografowie sunniccy, a inaczej szyiccy. Jednak poza jednym istotnym wyjątkiem, traktatem Umm al-kitāb wywodzącym się z kręgów ḡulāt, nie przetrwały prace najwcześniejszych przedstawicieli tych odłamów. Co więcej, z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że takowe nie powstawały. Oczywiście, nie musiałoby to być przeszkodą, gdyż istnieje wiele metod badania form przekazu niepiśmiennego, chociażby przez mity utrwalone w danych środowiskach. Tu jednak stajemy przed trudnym zadaniem, gdyż pojawia się pytanie o wiarygodność materiału herezjograficznego. Skoro autorzy traktatów herezjograficznych z góry zakładali, że opisują coś, co jest herezją, odstępstwem od tego, co uznawali za prawdziwą religię, być może zniekształcali te przekazy, chcąc je zdeprecjonować? Skąd czerpali swoje informacje, skoro, jak wspomniałam wyżej, nie opierali się na materiale pisanym? Zważywszy, że ezoteryczne kręgi szyickie były zamknięte przed „niewtajemniczonymi”, jak można zaufać piszącym wiele lat później herezjografom sunnickim? Z pewnością mogły istnieć zniekształcenia celowe, jednak bardzo podobne wersje powtarzają się często w kilku księgach herezjograficznych, sunnickich, i co ważniejsze, szyickich, które były mniej wrogie, ponadto ich autorzy z racji swojej przynależności religijnej lepiej rozumieli pewne treści i podteksty ukrytych doktryn. Podobieństwo przekazywanych wątków wynika z faktu, że autorzy czerpali swoje informacje z podobnych źródeł lub od siebie nawzajem. Jednak materiał herezjograficzny należy uznać za ogólnie wiarygodny (oczywiście, nie chodzi tutaj o szczegóły, na które będę wskazywała w treści) z kilku powodów. Po pierwsze, opisywane wątki funkcjonowały we wcześniejszych doktrynach, z których zostały przeniesione do islamu. Po drugie, wiele elementów przypisywanych kaysāniyya i ḡulāt znalazło się później u druzów i nusajrytów, a w tym przypadku dysponujemy już materiałem źródłowym stworzonym przez nich samych, chociaż ze względu na tajność jest on niepełny i niekiedy niejasny, gdyż najbardziej sekretne treści przekazuje się i wyjaśnia drogą ustną. Ponadto, pewne elementy tych wczesnych wierzeń można odnaleźć w bardziej „intelektualnych” nurtach szyickim i ismailickim, a także we wspomnianej wyżej Umm al-kitāb. W końcu, badacze są w pewnym sensie skazani na ten materiał, gdyż innymi informacjami na temat wczesnych doktryn tych kręgów nie dysponują. Materiał do badania jest dość szczególny. Ponieważ u Arabów duże znaczenia miała genealogia, wiele miejsca w traktatach herezjograficznych zajmują kwestie osobowe: od kogo wywodzi się dana grupa, jak nazywał się jej przywódca lub przywódcy, w jakich okolicznościach powstała. Niekiedy przy tej okazji podaje się pewne informacje historyczne. Chociaż wielokrotnie brak pewności (najpewniej nie mieli jej sami herezjografowie), czy opisywane postacie są wiarygodne historycznie i czy chodzi o jedną osobę, czy też o kilka, to jednak poprzez badania porównawcze tekstów można ustalić okoliczności powstania grup i ich wzajemne powiązania. Pomocne są inne źródła, na przykład kroniki sunnickie, gdyż niekiedy wspomina się w nich o tych samych wydarzeniach lub postaciach. Taki sposób analizy: poprzez porównywanie poszczególnych wersji, pozwala zrekonstruować okoliczności powstania grupy i związane z nią wydarzenia historyczne. Pozostaje jednak sprawa opisu samych wierzeń. W tym wypadku materiał bywa wątły. Niekiedy herezjografowie przekazują wiele informacji na temat pochodzenia grupy, kwitując wierzenia jednym zdaniem, co najprawdopodobniej odzwierciedla ich stan wiedzy oraz efemeryczność i tajność tych grup. Badacz staje przed ważną kwestią: jak na podstawie tych informacji zrekonstruować religijność i wierzenia owych odłamów? Zadanie jest najbardziej skomplikowane dla grup najwcześniejszych, gdyż w przypadku druzów i nusajrytów dysponujemy obszerniejszym materiałem. Porównania i zestawienia ujawniają istnienie pewnych wspólnych wątków opowieści, które z dużym wahaniem nazywam mitami. Opowieści o takim charakterze funkcjonują w literaturze nusajryckiej, przetrwał również zapisany wczesny mit kosmogoniczny ze środowiska ismailickiego, którego pewne elementy można zestawić ze strzępami informacji herezjografów o poglądach kaysāniyya i ḡulāt. Jednak użycie słowa „mit” jest tutaj umowne i nie należy rozumieć, że islamiści dysponują takim materiałem badawczym, jak badacze przebogatych mitów greckich. Istnieje kilka definicji mitu, a wszystkie można odnieść do omawianych przeze mnie ugrupowań z dużymi zastrzeżeniami. Bronisław Malinowski podkreślał, że mit to rzeczywistość, która istniała w czasach najdawniejszych i od tamtej pory wpływa na świat i losy ludzkie. Ponieważ badał on społeczności pierwotne, zatem za cechę charakterystyczną mitów uznawał ich funkcjonowanie jedynie w formie ustnej, a nie spisanej. Jednak w analizowanym przypadku pewna część owych mitów i opowieści została spisana. Nie jest to, oczywiście, niczym szczególnym, gdyż w kulturze greckiej mit również przybrał po pewnym czasie postać literatury. Jednak odnośnie islamu trudno mówić, że te opowieści, zwłaszcza w przypadku kaysāniyya i ḡulāt, były od dawna zakorzenione lub funkcjonujące w kulturze muzułmańskiej. Te dwa ugrupowania działały bowiem niemal na samym początku istnienia tej religii, kiedy cywilizacja i religijność muzułmańska dopiero się kształtowały. W tych opowieściach nie widać zbyt wielu śladów religijności przedmuzułmańskiej Arabów, również mało znanej badaczom. Natomiast z przekazów wiadomo, że w omawianych środowiskach działało wielu nie-Arabów, świeżo nawróconych na islam. Właśnie oni wnosili religijność i opowieści mityczne ze swoich rodzimych kultur. Istnieją wszelkie podstawy, żeby przypuszczać, że w tym wczesnym okresie religijność muzułmańska była jeszcze bardzo płynna. Funkcjonowało w niej wiele elementów, które potem zostały całkowicie lub częściowo – z powodów religijnych lub politycznych – odrzucone, innym zmieniono wydźwięk, jeszcze inne przetrwały tylko w ruchach szyickich. Pokazuje to, jak niesłuszna jest tendencja do statycznego postrzegania dziejów islamu. Narzucona została przez samych muzułmanów, muzułmańskich kronikarzy i teologów, zwłaszcza sunnickich, którzy, pomagając wypracować ortodoksję, zakorzenili też przekonanie, że muzułmańska ortodoksja i religijność od razu pojawiły się w ustalonym kształcie. Badań nie ułatwia fakt, że z tego najwcześniejszego okresu islamu przetrwało stosunkowo niewiele źródeł bezpośrednich. Na ogół powstawały one dużo później, a ich autorzy kształtowali przeszłość, starając się przekonać, że islam objawił się w formie niezmiennej. Z tych wszystkich szczególnych dla islamu powodów terminu „mit” można używać jedynie z wieloma zastrzeżeniami. Najlepiej odwołać się do definicji mitu przedstawionej przez G.S. Kirka, że jest to opowieść przekazywana w tradycji danej kultury. Były to, przynajmniej pierwotnie, opowieści ustne, płynne i zmienne, do których można było dodawać lub ujmować z nich poszczególne elementy, mogły też pełnić wiele funkcji. Z tego punktu widzenia należy postrzegać zarówno kosmogoniczne i kosmologiczne mity z Umm al-kitāb oraz nusajryckie, jak i wczesny mit ismailicki. Uznaję je za spisaną, rozbudowaną oraz wzbogaconą formę wyobrażeń, które funkcjonowały w tym środowisku od samego początku kształtowania się ruchów szyickich, co pokrywa się praktycznie z początkami islamu. Z tego też powodu nie ma wątpliwości, że w najstarszych znanych wyobrażeniach zawarte są przede wszystkim mity z innych kultur i religii. Doszło do procesu transpozycji tych wątków, czyli ich przeniesienia z jednoczesną zmianą znaczenia, wynikającą z próby dostosowania do zasad nowej religii. Przedstawiciele wczesnych środowisk szyickich byli przecież muzułmanami zislamizowanymi powierzchownie, lecz najprawdopodobniej bardzo szczerymi wyznawcami nowej wiary. Owe mity oddają ich postrzeganie islamu, a przenoszenie zakorzenionych w mentalności wierzeń odbywało się prawdopodobnie zupełnie nieświadomie. Ponadto, znaczący rozkwit tych grup świadczy o tym, że podejmowane tematy znajdowały oddźwięk w społeczeństwie i trafiały do przekonania części wiernych. Z czasem do tych przeniesionych z innych wierzeń i przekształconych wyobrażeń dodawano coraz więcej wątków charakterystycznych dla islamu, a także szczególnych wydarzeń, w jakich kształtował się szyizm. Zatem „mity” tego środowiska miały tę cechę szczególną, że były bardzo młode. Pozwalają zaobserwować różnorodność świata wyobrażeń wczesnych muzułmanów, którzy tworzyli złożoną mieszankę etniczną i religijną (mowa tu oczywiście o ich religiach pierwotnych). Od razu nasuwa się bardzo istotne pytanie, na które w trakcie książki będę się starała odpowiedzieć: o związek owych opowieści z religijnością. Są to przede wszystkim mity kosmologiczne i kosmogoniczne, a z reguły pojawia się w nich wątek „pierwotnego grzechu”, który sprawił, że ludzkość została pokarana swoją ziemską postacią. Związki mitu z religijnością są sprawą dyskusyjną i w tym przypadku nie można na islam przenosić teorii wypracowanych dla innych religii. Przede wszystkim, to co dotyczy na przykład mitów greckich – mit zawsze ma jakiś związek z obrzędem – w niewielkim stopniu stosuje się do analizowanych w książce grup. Rzecz jasna, nie oznacza to, że mit zawsze musiał powstawać i funkcjonować jednocześnie z obrzędem, aby go wyjaśnić. W kulturach o mitach utrwalonych przez wiele setek lat było możliwe, że obrzęd dopiero z czasem zyskiwał wyjaśnienie w postaci mitu, pierwotnie zaś stanowił jedynie praktykę magiczną. Być może niektóre z nich: ofiara krwawa lub część praktyk magicznych bądź inicjacyjnych, wykształciły się jeszcze przed początkiem kultury słowa – jak zauważa W. Lengauer odnośnie mitów greckich. Trudno to odnieść do kultury islamu, szczególnie do samych jej początków. Nie wiadomo, jakie przełożenie mity miały na tę część religijności, która dotyczy obrządków i praktykowania kultu. Islam jest religią o bardzo dobrze ustalonych kanonach obrządków religijnych, zwanych ‘ibādāt (praktykami kultu). Ich wykonywanie w jakiejś mierze jest podstawą kwalifikacji wiernego jako muzułmanina. Nic więc dziwnego, że w traktatach herezjograficznych wielokrotnie pojawiały się oskarżenia sugerujące, że przedstawiciele ḥaraka bāṭiniyya nie realizują owych arkān (filarów wiary). I znów, szczególnie w wypadku najwcześniejszych grup, przed badaczem staje trudne pytanie: czy te znane w drobnych fragmentach opowieści mityczne oddziaływały na praktyki kultowe, funkcjonowały obok nich czy też zamiast nich? Jednym słowem, czy człowiek wysuwający obce „ortodoksyjnemu” islamowi twierdzenia jednocześnie praktykował ‘ibādāt, lub przynajmniej część z nich, i uznawał całkowicie treści objawione w Koranie, czy też proponował w zamian odmienną wersję objawienia i kultu? Księgi herezjograficzne udzielają częściowej odpowiedzi na to pytanie, opisując praktyki ibāḥy, jednak o ich wiarygodności wypowiem się na dalszych stronach. Badacz powinien z dużą ostrożnością podchodzić do tych niewątpliwie atrakcyjnych opowieści o praktykach części grup ḡulāt, które miały łamać wszelkie tabu religijne i społeczne, oddając się dzikiej rozpuście, posuwającej się nawet do kazirodztwa. Może w tych opowieściach tkwić ziarno prawdy, lecz może to być też chęć oczernienia wrogów nie tylko religijnych, ale również politycznych. Ponadto, ze względu na ezoteryczny charakter doktryn i zamknięcie owych grup przed niewtajemniczonymi jest możliwe, że wiele podtekstów i ukrytych treści rytuałów nie było zrozumiałych dla sunnitów. Z tych powodów z zachowanych opowieści wyłania się bardzo płynny obraz religijności wczesnych kręgów szyickich. Jeśli uznać religię za zbiór idei, przekonań, wierzeń oraz praktyk, dzięki którym człowiek wchodzi w kontakt z rzeczywistością ponadzmysłową, staje się jasne, że najsłabiej znamy właśnie praktyki religijne. Nie ma żadnych wątpliwości, że z punktu widzenia przyjętej ortodoksji te grupy nie mieściły się często w definicji tego, czym jest islam. Jednak kiedy ta definicja powstała? Wiadomo, że na przykład obowiązki muzułmanina zostały określone w Koranie, jednak pod wieloma względami są tam wyłożone bardzo ogólnie. Doprecyzowane zostały w sunnie i hadisach, a proces ich powstawania trwał przez pewien czas, mniej więcej równolegle z działalnością wczesnych grup ezoterycznych. Trudno zatem określić, czy w owym okresie te grupy, traktowane jako heretyckie przez herezjografów, piszących jednak z dużej perspektywy czasowej, były uznawane za herezję czysto religijną i na ile mocno była wtedy podkreślana owa „heretyckość”. Jest oczywiste, że zwycięzcy sunnici traktowali ich przedstawicieli przede wszystkim jako wrogów politycznych, gdyż wysuwane przez nich twierdzenia kwestionowały podstawy sunnickiej władzy. Można więc dość ostrożnie stawiać hipotezę, że w pierwszym okresie najbardziej istotny był czynnik polityczny. Idąc tym tropem, im bardziej z powodów politycznych te grupy odcinały się od głównego ośrodka władzy, tym bardziej rósł w nich nacisk na tajemność doktryny i tym chętniej rozwijano koncepcje mające tłumaczyć szczególne prawa do władzy, wybraństwo grupy wyznawców i ich szczególną pozycję w eschatologii i soteriologii, zamknięcie grupy, doktryny inicjacyjne, charakterystyczne koncepcje historiozoficzne itp. Jednym słowem, bazując na materiale zaczerpniętym z innych kultur i dzięki transpozycjom licznych elementów pod wpływem wydarzeń z początków islamu, kształtowały się mity, chociaż niezmiennie podkreślam, że to słowo jest używane tu z dużym zastrzeżeniem. Zatem do badania tych wierzeń, a przez nie do badania mentalności przedstawicieli wczesnych grup szyickich, należy wypracować własną metodę, która w miarę możliwości uwzględniałaby wszystkie czynniki charakterystyczne dla ich rozwoju w islamie oraz specyfikę materiału badawczego. Z punktu widzenia badań nad religią, idąc za rozważaniami Andrzeja Bronka, przyjęte podejście najbliższe będzie bardzo luźno rozumianej fenomenologii religii „nowego stylu”. Autor przytacza powiedzenie, że jest tyle sposobów rozumienia i uprawiania fenomenologii religii, ilu badaczy. Ważnym punktem mojej analizy będzie próba ujęcia muzułmańskich wierzeń ezoterycznych z punktu widzenia znaczenia, jakie miały dla ich adeptów, uznaję bowiem, że w tych wierzeniach odzwierciedlał się świat ludzkich dążeń i pragnień. Ponadto należy przeanalizować materiał zawarty w traktatach herezjograficznych w sposób porównawczy, wskazując na wspólne elementy oraz różnice. Istotne jest pokazanie wzajemnych relacji i zależności poszczególnych grup, wspólnego środowiska, gdyż ułatwia to zrozumienie rozwoju różnych koncepcji. Koniecznie należy je też powiązać z wydarzeniami historycznymi, miejscem tych odłamów w zróżnicowanym pejzażu muzułmańskiej ummy, gdyż miało to wielki wpływ na kształtowanie wyobrażeń ḥaraka bāṭiniyya. W rozdziałach o nusajrytach i druzach stopniowo stanie się jasne, jak ta płynna i trudna do zdefiniowania religijność okrzepła, jak powstała tradycja, w której wyjaśnienie znalazły charakterystyczne elementy religijności tych grup: rytuały inicjacyjne, szczególna kosmologia i kosmogonia, doktryna reinkarnacji, soteriologia. Religie nusajrycką i druzyjską uznaję nie za herezje czy odłamy islamu, lecz za odrębne religie synkretyczne z elementami islamu, które łączą z nim przede wszystkim wspólne korzenie oraz niektóre rytuały i postacie. Problemem w badaniach jest to, że nusajryci i druzowie, żyjąc od lat w otoczeniu muzułmańskim, przyjęli szyicką zasadę taqiyya, pozwalającą im na ukrywanie poglądów religijnych i politycznych w celu uniknięcia prześladowań. Jeśli to połączyć z charakterystycznym dla grup ezoterycznych przekonaniem o tajności doktryny, staje się jasne, jak trudne jest zadanie osób badających te religie. Jednocześnie mam świadomość, że w poszczególnych rozdziałach akcenty rozkładają się nierównomiernie, będą stosowane odmienne metody opisu, zależne od zróżnicowania literackiego materiału źródłowego. W rozdziale o nusajrytach pojawi się opis nusajryckich świąt, ważnego czynnika religijności, dobrze pokazującego synkretyzm tej doktryny. W rozdziale o druzach, ze względu na sporą ilość materiału opisującego początki doktryny, przede wszystkim w kronikach, podejmę próbę rekonstrukcji wydarzeń, które towarzyszyły powstaniu religii druzyjskiej. Uwzględnię w niej omijane dotychczas przez badaczy źródła. Mam nadzieję, że rekonstrukcja tych złożonych elementów pozwoli odtworzyć świat wyobrażeń prostego, niezbyt wykształconego członka muzułmańskiej społeczności (ummy), który z różnych względów był związany ze środowiskiem szyickim: z powodów politycznych, poprzez świadomy wybór, urodzenie, przypadek, może również dlatego, że środowiska te lepiej odpowiadały jego religijności, wizji kontaktu z bóstwem, ze sferą pozazmysłową oraz wyobrażeniu tego bóstwa. Pozwoli to pokazać kolejny fragment średniowiecznej cywilizacji arabsko-muzułmańskiej, z pewnością wart poznania. W niniejszej pracy do transkrypcji zastosowano system ISO (International Standarization Organization), używanego w polskich publikacjach naukowych dla języka arabskiego.\nRozdział 1 Muzułmańska umma a odłamy religijne Gdy podejmuje się jakikolwiek temat dotyczący muzułmańskich odłamów zwanych często, aczkolwiek moim zdaniem niesłusznie, sektami, należy podjąć próbę zdefiniowania pojęć „społeczność wierzących” oraz „odłam” z muzułmańskiego punktu widzenia. Staram się unikać słowa „sekta”, gdyż w języku polskim posiada ono zbyt wiele skojarzeń sugerujących, że jest to grupa, która oddzieliła się od głównego, ortodoksyjnego nurtu, posiadająca odrębną doktrynę zniekształcającą doktrynę pierwotną. W pewnym sensie tę definicję można przenieść na islam, jednak kategorie muzułmańskie są skomplikowane i wymagają zastosowania odrębnej siatki pojęć. Używanie słowa „sekta” w stosunku do wszystkich grup poza przeważającym nurtem sunnickim prowadzi do mylnej interpretacji, a wynika w znacznym stopniu z mechanicznego tłumaczenia angielskiego terminu „sect”, stosowanego do opisu grup „odszczepieńczych”. Dowodzi niezrozumienia natury islamu i rozmaitych związanych z tą problematyką trudności i uwarunkowań. Bezrefleksyjne używanie tego terminu bez odniesienia się do terminologii arabskiej prowadzi niekiedy do nazywania sektą odłamu szyickiego lub, na przykład, jednego z nurtów teologiczno-religijnych w samym sunnizmie, np. aszaryzmu bądź tarik sufickich. Te wszystkie podziały, często wielopłaszczyznowe i złożone, wymagają wyjaśnienia i zrozumienia na gruncie islamu oraz próby zdefiniowania ortodoksji i heterodoksji w muzułmańskich kategoriach. Do tego problemu będę jeszcze wracać w trakcie dalszych rozważań. Z powyższych powodów unikam w tej pracy słowa sekta i stosuję bardziej neutralne terminy: odłam lub grupa. Nie znaczy to, oczywiście, że sami muzułmanie nie postrzegali pewnych odłamów jako sekt. Jednak kryteria tego podziału były i nadal są złożone oraz silnie nacechowane politycznie. O wiele łatwiej określić, co jest zgodne z ortodoksją w przypadku Kościoła Rzymskokatolickiego. Przez wieki rozwoju wykształciło się Magisterium, instytucja papiestwa, która dokładnie określa naukę Kościoła i wyznacza, co jest z nią zgodne, a co nie. Ma ona autorytatywną moc ustalania, czy jakieś poglądy bądź doktryny są heretyckie. Natomiast w islamie nie powstała analogiczna instytucja, co więcej, z powodów politycznych ta religia podzieliła się niemal na samym początku swojego istnienia, a podział przetrwał do naszych czasów. Obecnie w świecie sunnickim wielkim autorytetem cieszy się egipski uniwersytet religijny Al-Azhar i związani z nim alimowie, jednak Al-Azharu nie można uznać za instytucję analogiczną do papiestwa, ma też wiele ośrodków konkurencyjnych. Szyici mają z kolei swoje hauzy, seminaria religijne, a w szyizmie irańskim najwyższym autorytetem jest przywódca duchowy, którym po śmierci Chomejniego jest Ali Chamenei, zaś w ismailizmie kolejny aga khan, lecz te autorytety również są bardziej lub mniej lokalne. Mowa tu o czasach współczesnych, a w okresie klasycznym, który jest głównym przedmiotem moich zainteresowań, sytuacja była jeszcze bardziej skomplikowana. Istniało bowiem kilka rodzajów podziału społeczności według różnych kryteriów, które w dość złożony sposób nakładały się na siebie. Poza zasadniczym podziałem na sunnizm i szyizm oraz grupy wywodzące się z szyizmu, istniały też odłamy pomniejsze, grupy religijne, szkoły prawne, ostatecznie część wiernych można też było określać przez przynależność do ṭarīqat – bractwa mistycznego. W literaturze, zwłaszcza niefachowej, te podziały są często mylone, na przykład grupy religijne określa się jako ṭarīqi, szkoły prawne nazywa sektami itp. Tymczasem sunnita mógł być jednocześnie zwolennikiem mutazylickiej szkoły kalāmu, czyli teologii spekulatywnej, a także należeć do jednej ze szkół prawa. Szyita również mógł się posługiwać kalāmem, a także mieć inklinacje mistyczne, chociaż ogółem mistycyzm uznaje się za związany z sunnizmem. Ważnym wyznacznikiem tego, co dozwolone, a co nie, co uznaje się za zgodne z doktryną, a co jest od niej dalekie, były zalecenia poszczególnych maḏhabów, szkół prawnych. Jednak nawet w obrębie islamu sunnickiego było ich kilka (chociaż różnice między nimi nie były zbyt znaczące), swoje szkoły mieli też szyici. Ponieważ muzułmanie w kalifacie opowiadali się za różnymi szkołami, żadna z nich nie zdołała narzucić własnych norm całej społeczności wierzących. Sytuację komplikował też fakt, że podobnie jak umma rozbiła się na wiele odłamów, tak też kalifat rozumiany jako jednostka polityczna równie szybko podzielił się na niezależne domeny. Rządzili nimi całkowicie bądź częściowo niezależni władcy, którzy tylko nominalnie podtrzymywali więzi z kalifatem abbasydzkim. Zdarzały się też przypadki jawnego wyzwania dla dominacji Abbasydów – najlepszym przykładem jest ismailicka dynastia Fatymidów. Jednak w większości władcy tych efemerycznych dynastii zadowalali się władzą ograniczoną do podległego sobie obszaru. Na tym terenie właśnie oni wyznaczali kryteria tego, czym jest ortodoksja, a czym heterodoksja. Jeśli ich sympatie skłaniały się w stronę szyizmu, to chociaż formalnie nie byli szyitami, okazywali mniej gorliwości w nazywaniu szyizmu herezją. Ponadto większość ruchów ezoterycznych dopuszczała stosowanie taqiyyi, stąd też często współczesnym badaczom nie jest łatwo określić niezbicie, jaka była przynależność religijna konkretnego władcy i jego otoczenia. Skoro zabrakło jasno określonej instytucji, która w całej ummie mogłaby określać, co jest zgodne z doktryną, nic dziwnego, że kryteria herezji, „sekty” itp. były płynne i stosowane dość swobodnie, a przede wszystkim – silnie uwarunkowane politycznie. Kufr (niewiara, odejście od islamu) to bardzo poważny grzech karany śmiercią, dlatego też etykietki tej używano w gruncie rzeczy dość oszczędnie, ze świadomością, że jest to broń obosieczna. Nie oznaczało to, że nie można było zginąć za wiarę czy z powodu przekonań religijnych, jednak bardzo często takie oskarżenie miało „drugie dno” polityczne. Dla pobożnego sunnity heretykiem i niewiernym był często szyita i odwrotnie, ismailita był skłonny uznawać szyitę za muzułmanina, z kolei odrzucał sunnitów, a druzowie i nusajryci, jako przedstawiciele nurtów religijnych, które z czasem nabrały cech odrębnych religii, uważali się za jedynych przedstawicieli słusznej prawdy. W jednym ze znanych hadisów, przekazanym w kilku zbiorach, Prorok powiada, że jego społeczność podzieli się na siedemdziesiąt trzy grupy, a tylko jedna z nich będzie nosicielem prawdy (kulluhā fī an-nār illā wāḥida), ta idąca śladem Proroka i jego towarzyszy. A jeśli wziąć pod uwagę proces tworzenia hadisów, oznacza to, że sami muzułmanie doskonale widzieli, jak idealna umma rozpada się na odłamy i ugrupowania. W tym zjawisku nie ma niczego zadziwiającego, gdyż kalifat muzułmański obejmował obszar tak wielki, co więcej, różnorodny pod względem etnicznym i kulturowym, że powstanie tego typu podziałów było nieuniknione. Jednak należy wyraźnie zaznaczyć, że przedstawiony niżej podział jest właściwy dla islamu i nie należy go sztucznie przenosić na inne kultury, jak i do islamu kryteria z innych kultur należy stosować z dużą ostrożnością i dokładnym wyjaśnieniem kontekstu. W okresie średniowiecza muzułmanie używali kilku określeń oznaczających odłam, mniejszość religijną bądź grupę, która oderwała się od ummy. Te określenia często znajdowały się w tytułach dzieł herezjograficznych, a ich dokładne rozumienie różniło się u poszczególnych autorów. Część z nich pojawiła się już w Koranie. Koranicznym określeniem jest na przykład termin ṭāʼifa (lm. ṭawāʼif), wymieniony w Koranie ponad dwadzieścia razy, na ogół w znaczeniu grupy, odłamu: „I niech pewna grupa (ṭāʼifa ) wiernych będzie obecna przy karze [batów dla cudzołożników]”, K 24:2 [tłum. to i dalsze J. Bielawskiego]. Z czasem ṭāʼifa zaczęła oznaczać małą grupę, która oddzieliła się od większej całości. W Średniowieczu nazwę tę odnoszono przede wszystkim do bractw mistycznych, a jej znaczenie stopniowo ewoluowało: od małej grupy szczególnych osobistości, poprzez mały odłam mistyczny do dużego, dobrze zorganizowanego bractwa mistycznego. Takiego znaczenia termin ṭāʼifa nabrał w XII–XV wieku, czyli okresie, w którym bractwa mistyczne w pełni zorganizowały się, zyskując własną strukturę i organizację. Ponadto, w pewnych okresach i obszarach słowem ṭāʼifa nazywano też cech rzemieślniczy. Takie określenie pojawia się, na przykład, w zapiskach sądowych przy opisie cechów w osmańskiej Syrii. Jednocześnie terminu ṭāʼifa używano w pracach herezjograficznych dla określenia odłamu, który oderwał się od większego. Ten termin bardzo często występuje w najważniejszych traktatach z tej dziedziny, a jednocześnie chyba najlepiej odpowiada temu, co potocznie uznaje się za odłam odszczepieńczy: spośród wszystkich stosowanych terminów najściślej oznacza grupę, która po odłączeniu się nabrała odrębnego charakteru religijnego. Widać zatem, że ten termin miał zróżnicowane znaczenie, odnoszące się do różnych typów podziału i stratyfikacji społeczeństwa muzułmańskiego. Podobnie zróżnicowane pod względem geograficznym i czasowym jest też użycie innych terminów. W przytaczanym wyżej hadisie Proroka odłam określono jako firqa (lm. firāq). Tego terminu użył Al-Baḡdādī w tytule swojego traktatu herezjograficznego Al-Farq bayna al-firāq jako określenia partii lub grupy. Z kolei inny znany herezjograf, Aš-Šahrastānī, zatytułował swój traktat Al-Milal wa-ăn-niḥal. Termin milla (lm. milal) oznacza grupę religijną albo odłam i dość często był stosowany w odniesieniu do ugrupowań religijnych spoza islamu, natomiast Aš-Šahrastānī używa terminu milla w znaczeniu naród lub prawo. Samo słowo najprawdopodobniej nie jest pochodzenia arabskiego, lecz wywodzi się od hebrajskiego i aramejskiego terminu milla, oznaczającego „powiedzenie, słowo”, jako tłumaczenie greckiego logos. Milla należy do terminów koranicznych, a w świętej Księdze zawsze pojawia się w znaczeniu religii – dīn. Odnosi się zarówno do wiary przedmuzułmańskiej („Wymyślilibyśmy przeciwko Bogu kłamstwo, jakbyśmy powrócili do waszej religii”, K 7:89), jak i rzadziej, religii chrześcijańskiej i żydowskiej. Jednak najczęściej milla używa się w znaczeniu „społeczności Abrahama”, millat Ibrāhīm. Właśnie w takim znaczeniu słowo pojawia się w surze Ibrāhīm („My na pewno wypędzimy was z naszej ziemi albo powrócicie do naszej społeczności religijnej (millatinā)” K 14:13). Uważa się, że to słowo nie było szczególnie często używane w okresie średniowiecznym, a jeśli tak, to na ogół w odniesieniu do religii, zwłaszcza jedynej prawdziwej monoteistycznej religii Abrahamowej. Nie wydaje się, aby w Koranie miało znaczenie narodu lub nacji. Są świadectwa, że w późnym okresie fatymidzkim termin ten oznaczał islam, w odróżnieniu od innych religii Abrahamowych. Później termin milla był często używany w korespondencji, a także dokumentach administracyjnych na dworach Osmanów, Safawidów, Mameluków, dla religii, wyznania, niekiedy odnosząc się również do innych wyznań poza muzułmańskim. W późniejszym okresie zarówno w języku arabskim, jak i w formie tureckiej (millet) i perskiej (millat), zaczął oznaczać wyłącznie religię. Specyficznego znaczenia nabrał w Imperium Osmańskim, gdyż określano nim niemuzułmańską społeczność religijną, która tworzyła autonomiczną, lecz oficjalnie uznawaną grupę w ramach społeczności muzułmańskiej. System milletów miał bardzo duże znaczenie w państwie osmańskim i uznaje się go za administracyjną strukturę, która pozwoliła włączyć w ramy społeczeństwa ḏimmich z tych grup, którym Osmanowie przyznawali pełnoprawne miejsce w imperium. W takim użyciu to wyrażenie spopularyzowało się w języku tureckim szczególnie w XIX wieku, w okresie tanzymatu. Oprócz tych najbardziej ogólnych znaczeń milla używano też w bardziej zróżnicowanych wariantach, które nie są istotne z punktu widzenia moich rozważań. To wyrażenie różni się zatem zasadniczo od terminu firqa bądź ṭāʼifa, gdyż oznacza nie tyle grupę odszczepieńczą, ile religię: sam islam lub inną grupę wyznaniową o uznanym statusie. Wydaje się, że dla herezjografa Aš-Šahrastāniego termin milla oznaczał przede wszystkim religię rozumianą jako grupa jej wyznawców, ze swoją społeczną strukturą, natomiast religia, wiara w znaczeniu najbardziej abstrakcyjnym jest nazywana dīn. Autor raczej nie uznawał tych terminów za synonimy, gdyż już na początku swojego traktatu wspomina, że ludzie na świecie są podzieleni na ad-diyānāt wa-ăl-milal. Jednocześnie autor używa też innych wspomnianych wyrażeń, już dokładniej nie w znaczeniu innej religii, lecz właśnie grupy dysydenckiej, która odeszła od islamu, np. wspomina o firaq islāmiyya. Ze wstępnych rozdziałów pracy Aš-Šahrastāniego, w których wyjaśnia swoją klasyfikację, wynika, że powstawanie religii jest czymś naturalnym, gdyż w różnych okresach pojawiają się prorocy (nabī), którzy są „panami” religii i prawa objawionego (ṣāḥib kullu milla wa-šarī‘at). Drugie wyrażenie użyte przez Aš-Šahrastāniego w tytule jego herezjograficznego traktatu, czyli niḥla, oznacza przede wszystkim religię lub porządek religijny. To wyrażenie pojawia się w Koranie tylko raz, w surze IV:4: wa ātū an-nisāʼa ṣadaqātihinna niḥlatan. Polski przekład Bielawskiego brzmi: „I dawajcie kobietom wiana jako dar”, lecz tłumaczenie nie jest do końca adekwatne. Bardziej odpowiedni byłoby przekład: „I dawajcie kobietom wiana zgodnie z religią”. Z drugiej strony, już średniowieczni komentatorzy mieli z tym zwrotem problem i wyjaśniali jego znaczenie na różne sposoby, na ogół sugerując znaczenia podobne do milla, czyli religia, prawo. Niekiedy jednak uznawano, że niḥla ma znaczenie nieco węższe niż milla, odnosząc się głównie do różnych doktrynalnych nurtów w ramach milla. Zwrotu tego użył jeden z herezjografów An-Nāšiʼ al-Akbar, któremu przypisuje się autorstwo dzieła herezjograficznego Kitāb uṣūl an-niḥal. Tytuł traktatu herezjograficznego Aš-Šahrastāniego, Al-Milal wa-ăn-niḥal, był popularnym zwrotem-hasłem powszechnie używanym dla oznaczenia dzieła, w którym zawarto opisy grup religijnych różnego typu, zarówno odszczepieńczych wewnątrz samego islamu, jak i innych religiach oraz systemów filozoficznych lub intelektualnych. Nie wiadomo dokładnie, kiedy zaczęto go używać w takim znaczeniu. Pierwsze znane użycie odnotowano w Kitāb mafātīḥ al-‘ulūm Abū al-H̠uwārizmīego. To określenie autor odnosi do wyznawców religii innych niż islam, a zatem zarówno ahl al-Kitāb: judaizmu i chrześcijaństwa, jak i wyznawców buddyzmu, braminów, manichejczyków, sabejczyków, dualistów itp. Nie wiadomo też dokładnie, kiedy to wyrażenie zostało użyte po raz pierwszy jako tytuł dzieła. Część uczonych stawia hipotezę, że pierwszym utworem o tym tytule była praca aszaryckiego mutakallima Abū Manṣūra al-Baḡdādīego, która jednak nie przetrwała do naszych czasów. Ale praca taka z pewnością istniała, gdyż sam autor często o niej wspomina w swoim dziele herezjograficznym Kitāb al-farq bayna al-firāq. Kolejnym autorem, który użył tego wyrażenia w tytule przed Aš-Šahrastānīm, był Ibn Ḥazm w pracy Kitāb al-fiṣal fī al-milal wa-ăl-ahwāʼ wa-ăn-niḥal. Z kontekstu wynika, że pierwsze wyrażenie odnosi się do religii innych niż islam, natomiast drugie do grup odszczepieńczych w samym islamie, być może jako synonim ṭāʼifa. Zatem całe wyrażenie w kontekście herezjograficznym oznacza opis tego wszystkiego, co autorowi wydaje się być dalekie od ortodoksji muzułmańskiej. Nie dotyczyło to tylko „sekt” wewnątrz samego islamu, ale również innych religii, zarówno tych, których wyznawcy posiadali w muzułmańskiej społeczności status chroniony, jak i tych, które traktowano jako pogańskie. W słownictwie herezjograficznym pojawia się także bardzo popularny termin dīn, oznaczający w pierwszym rzędzie wiarę. Jednak używa się go także w innych znaczeniach. Jako podstawowe wymienia się zazwyczaj sąd oraz wiarę i prawo Boże. Jest to termin koraniczny, który w samym Koranie występuje w kilku znaczeniach. Stosunkowo często określa się tak Sąd Ostateczny (yawm ad-dīn): w wersetach 15:35 („I zaprawdę, przekleństwo nad tobą aż do Dnia Sądu”) oraz 37:20, 51:6. W innych wersetach pojawia się w znaczeniu religii („I zwalczajcie ich aż ustanie prześladowanie i religia należeć będzie do Boga”, 2:193; „Wy macie waszą religię, a ja mam moją religię”, K 109:5); wiary („[...] wyznając mu szczerą wiarę”, K 10:22). Jednak najczęściej w Koranie ten termin pojawia się w znaczeniu prawa Bożego, czyli szari’atu, co w pewnym stopniu pokrywa się z terminem islam „Czyż oni poszukują innej religii niż religia Boga”, K 3:83. Należy jednak pamiętać, że termin dīn nie odnosi się do każdej religii, a poza tym dotyczy koncepcji religii w rozumieniu muzułmańskim. Chodzi o praktykę religijną obejmującą prawa objawione, których zadaniem jest prowadzenie człowieka aż do dnia Sądu Ostatecznego, podporządkowanie człowieka Bogu, równoznaczne z podporządkowaniem prawu Bożemu, a także akty kultu. Najbardziej ogólnym terminem jest z pewnością sam termin umma, oznaczający społeczność, lud. Ten termin jest istotny w herezjografii, gdyż umma, jako forma uniwersalnego braterstwa religijnego wykraczającego poza jakiekolwiek inne podziały, na przykład etniczne, była jednostką pozostającą ponad innymi typami klasyfikacji, a w pewnym sensie określenie, czy dana grupa należy jeszcze do ummy, czy też już nie, wyznaczało jej status: jeśli była częścią ummy, miała w niej status chroniony, jeśli zaś jakiś odłam określano jako ten, który odszedł od ummy, oznaczało to utratę praw. Umma nie jest tym samym co dār al-islām (‘dom, przybytek islamu’), gdyż ten ostatni termin oznaczał terytorium, na którym pokojowo panuje islam, lecz niekoniecznie wszystkie zamieszkujące go społeczności musiały należeć do ummy w sensie religijnym, czyli członkami dār al-islām mogli też być niemuzułmanie, członkowie uznawanych społeczności religijnych. Te dwa terminy należą do innych płaszczyzn: umma określa wiarę, dār al-islām ma znaczenie przede wszystkim polityczne, odnosi się do wojny i pokoju na pewnym obszarze i konieczne jest uwzględnienie pojęcia terytorium. Zatem pod pewnym względem to pojęcie jest bliższe pojęciu państwa niż umma. Ta ostatnia niekoniecznie musi odnosić się do terytorium, zwłaszcza w okresie współczesnym, kiedy pojęcie ummy nie dotyczy granic państwowych, lecz zwraca się uwagę na czynnik religijny, który określa przynależność do społeczności wiernych. Termin umma pojawia się w Koranie ponad sześćdziesiąt razy. Najczęściej występuje w znaczeniu społeczności wierzących, niekoniecznie w związku z islamem. Może też oznaczać społeczność lub naród, które mają wspólny system wartości i prawo. „Każdy naród (umma) ma swój wyznaczony czas” (K 7:33). Zarówno w wersetach mekkańskich, jak i medyńskich umma oznacza archetypiczne zbiorowisko ludzi oraz religię profetyczną: „Zaprawdę ten wasz naród jest narodem jedynym (umma wāḥida)”, K 23:52; „Ludzie byli tylko jednym narodem, ale się podzielili”, K 10:19. Z wersetów tych ewidentnie wynika, że termin umma nie musiał koniecznie określać społeczności muzułmanów, lecz w samym Koranie widać, że jego użycie zmieniało się z czasem: w najstarszych wersetach mekkańskich najpowszechniejsze było użycie w ogólnym znaczeniu do społeczności wierzących, w późniejszych wersetach medyńskich termin ten zaczął łączyć się z gminą muzułmańską. Niewykluczone, że ten termin zaczął poszerzać swoje znaczenie ze względu na to, że właśnie w Medynie kształtowały się zręby państwowości muzułmańskiej: zaczął odnosić się do społeczności, które początkowo muzułmańskie nie były, lecz potencjalnie mogły się takie stać. Ważne okazało się ujęcie ummy jako społeczności znajdującej się pośrodku („W ten sposób My uczyniliśmy was narodem znajdującym się pośrodku [umma wasaṭa]”, K 2:143). Na płaszczyźnie teologicznej, w odniesieniu do innych religii Abrahama, muzułmanie rozumieją, że islam zajmuje pozycję pośrednią między judaizmem, który przyniósł prawa dla świata doczesnego, oraz chrześcijaństwem, które narzuca prawa dla świata pozaziemskiego. Islam zajmuje natomiast pozycję pośrednią, zachowując równowagę między światem doczesnym i pozagrobowym. W etycznej interpretacji oznacza to, że Bóg dał muzułmanom złoty środek, aby unikali wszelkich skrajności w aktach religijnych i etyce. Inne znaczenie sugeruje, że muzułmanie zostali stworzeni przez Boga, aby wprowadzić równowagę między różnymi społecznościami. Ogólnie umma ma oznaczać społeczność, która postępuje sprawiedliwie. Zróżnicowane znaczenia tego terminu przedstawione w Koranie sugerują, że było to rozumiane jako rodzaj nowego porządku polityczno-społecznego opartego na Bożych nakazach, jako społeczność teokratyczna. Ważne jest, że chociaż więzi trybalne, oparte na pokrewieństwie i prawie plemiennym nie zniknęły, jednak w tym ujęciu zostały zdominowane przez przynależność do nowej religii. Termin umma pojawia się również często w hadisach i oznacza na ogół społeczność wierzących. Bardzo często cytowany jest hadis „Moja umma nigdy nie popełni błędu”, który miał kluczowe znaczenie w nauce prawa przy tworzeniu zasady iğmā‘. Jednak pierwszym wśród ważnych dokumentów, w których określenie umma pojawia się w znaczeniu społeczności wierzących, jest Konstytucja medyneńska. Ummę rozumie się tutaj jako społeczność wiernych, która jest też zarazem jednostką polityczną i organizmem społecznym, a powstała poprzez więzi religijne. Warto pamiętać, że połączenie czynnika wiary z czynnikiem organizacji politycznej na konkretnym terytorium było możliwe w owym wczesnym okresie, kiedy te zakresy się pokrywały. W późniejszych czasach, a szczególnie obecnie, ummę uznaje się za rodzaj idealnego społeczeństwa, które wykracza poza podziały terytorialne i etniczne. Do tego właśnie ideału współcześnie dążą muzułmanie bez względu na różnice poglądów. Główne hasło partii Al-Bas brzmi Waḥda umma ‘arabiyya ḏu risāla h̠ālida („Jedna społeczność arabska, która ma wieczne przesłanie”). Umma pojawia się też często w retoryce współczesnych fundamentalistów, nawołujących do powrotu do arabskiej społeczności, a właściwie swojego wyobrażenia tej społeczności. W Koranie 19 razy pojawia się termin ḥizb, oznaczający partię, stronnictwo. W surze 58 określa się nim zarówno „partię Boga” (K 58:22), jak i „partię szatana” (K 58:18). Właśnie tego terminu użyto w surze 23:52–53, zestawiając ummę, która jest „narodem jedynym” ze społecznością podzieloną na odłamy. Zatem nawet w okresie średniowiecza, szczytowym okresie rozwoju herezjografii, w pracach herezjograficznych grupę odszczepieńczą od obowiązującej ortodoksji określano różnymi terminami. Autorzy muzułmańscy traktowali herezjografię poważnie, uznając ją za ważny dział nauk związanych z islamem. Świadczy o tym nie tylko spora liczba takich prac, ale również staranność, z jaką dokonywano klasyfikacji. Chociaż autorom nie zawsze udawało się zachować obiektywizm, z ich prac wynika, że starali się opisywać religijny pejzaż świata muzułmańskiego, terenów kalifatu oraz sąsiednich według pewnego klucza. Wyznaczyli kryteria, niewątpliwie pod silnym wpływem sytuacji politycznej, i zgodnie z nimi usiłowali przeprowadzić klasyfikację nie tylko wewnątrz islamu, ale również określić status innych religii dlatego, że dīn, czyli religia, była w średniowieczu rozumiana jako materia polityki publicznej. Nic zatem dziwnego, że tak wielkiego znaczenia nabrały wszelkie regulacje dotyczące stosowania religii w postaci przepisów szari’atu. Dodatkowo jednak pojęcie dār al-islām obejmowało nie tylko tych, którzy przestrzegają szari’atu, ale również przedstawicieli innych religii żyjących pod zwierzchnością muzułmanów. Muzułmańscy faqīhowie włożyli wiele wysiłku w opisanie podstaw prawnych funkcjonowania niemuzułmańskich społeczności na swoim terenie. Z tego samego powodu tak duże znaczenie miała systematyzacja odłamów religijnych w samym islamie, gdyż ci, którzy byli określani jako odstępcy od islamu, mogli być zwalczani. Nie zawsze tak się działo, jednak takie klasyfikacje były istotne, gdyż muzułmanie dążyli do wyraźnego określenia statusu osób zamieszkujących dār al-islām, albowiem nawet legalnie uznane mniejszości religijne nie miały tych samych praw co muzułmanie i pozostawały im podporządkowane. Status bycia muzułmaninem lub niemuzułmaninem miał zatem konsekwencje nie tylko dla życia duchowego, ale również w życiu doczesnym, w sprawach politycznych i ekonomicznych. Wszystkie te czynniki nadały duże znaczenie klasyfikacjom herezjografów, którzy często byli też faqīhami lub mutakallimami i starali się dokładnie opisać grupy „odstępców” wewnątrz islamu oraz inne wyznania, ustalić wzajemne związki między nimi, podać miana twórców konkretnych odłamów i opisać wierzenia. Inną sprawą, do której będę wracała w dalszym ciągu rozważań, jest stopień wiarygodności tych informacji, jednak trudno kwestionować, że dla uściślenia takich pojęć jak dīn, umma i dār al-islām rozkwit muzułmańskiej herezjografii był czymś naturalnym. Pozostaje jednak pytanie, dlaczego w islamie powstało tak wielu odłamów religijnych i to od samego początku istnienia tej religii. Bez wątpienia odłamy rosną w siłę, konsolidują się i rozwijają w miarę jak słabnie autorytet centralny państwa. W znacznym stopniu tłumaczy to, dlaczego ugrupowania, które powstawały w islamie z różnych złożonych powodów, miały szanse przerwać. Początkowo przyczyny ich powstania należy łączyć przede wszystkim z nierozwiązanymi sprawami dziedziczenia po Proroku oraz ogólną atmosferą pierwszych lat istnienia nowej religii, w której właśnie kształtuje się ortodoksja. W tych okolicznościach rozkwitła ezoteryka: chętnie uciekały się do niej grupy, którym realna władza wymknęła się z rąk, więc starały się w inny sposób wyjaśnić swoje pretensje do rządzenia. W późniejszych latach upadek autorytetu centralnego kalifatu z pewnością ułatwił rozwój odłamów, które mogły bez większych przeszkód funkcjonować w częściowo niezależnych domenach. Część odłamów w okresie średniowiecza tylko teoretycznie podporządkowała się zwierzchności kalifatu centralnego. Uznawały one zwierzchność własnej społeczności religijnej, w zależności od okoliczności stosując zasadę taqiyyi, pozwalającej na ukrywanie poglądów religijnych i politycznych. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki\nPrzypisy Wstęp  Warto wspomnieć o opracowaniach dotyczących świata muzułmańskiej „opery żebraczej”: C.E. Bosworth, The Medieval Islamic Underworld, t. 1–2, E.J. Brill, Leiden 1976; B. Prochwicz-Studnicka, Żebracy, włóczędzy i oszuści na arabsko-muzułmańskim Wschodzie X–XIV wieku, Universitas, Kraków 2006.  B. Malinowski, Mit w psychice człowieka pierwotnego, Dzieła, t. 7, Warszawa 1990.  G.S. Kirk, Myth. Its Meaning and Functions in Ancient and Other Cultures, Cambridge 1970.  W. Lengauer, Religijność starożytnych Greków, Warszawa. PWN 1994, s. 25–26.  A. Bronk, Podstawy nauk o religii, TN KUL, Lublin 2003, omawia szczegółowo problemy metodologiczne związane z badaniem religii oraz różnorodną metodologię badania religii i zjawiska religijności. Por. szczególnie s. 258–59. Rozdział 1. Muzułmańska umma a odłamy religijne  Na przykład przez Ibn Māğę At-Tirmiḏīego.  G.R. Hawting, Parties and Factions, EQ.  Sami mistycy nazywali się ṭāʼifa al-qawm, co miało oznaczać społeczność osób skoncentrowanych na walorach duchowych. Por. E. Geoffroy, Ṭāʼifa, EI2.  J.S. Trimingham, The Sufi Orders in Islam, Oxford University Press, Oxford 1971, s. 68, 103–104.  A.-K. Rafeq, Craft Organization, Work Ethics, and the Strains of Changes in the Ottoman Syria, „Journal of the American Oriental Society”, 111, 3, lipiec–wrzesień 1991, s. 495 i dalsze.  F.I. Khuri, Imams and Emirs. State, Religion and Sect in Islam, Saqi Books, London 2006, s. 28.  R. Paret, Der Koran. Kommentar und Konkordanz, Berlin 1971, s. 30–31.  F. Bühl, C.C. Bosworth, Milla, EI2.  Tak wynika ze stwierdzenia użytego przez Ṭalāʼi‘ego, wezyra fatymidzkiego kalifa Al-Fāʼiza, który wyrażenie al-milla wa-ăl-ḏimma zastosował dla odróżnienia muzułmanów i niemuzułmanów. S.M. Stern, Fāṭimid decrees: original document from the Fāṭimids chancery, Faber, London 1964, s. 76–85; M.O.H. Ursinus, Millet, EI2.  Na temat tego pojęcia w Turcji osmańskiej por. M. Ursinus, Zur Diskussion um „millet” im Osmanischen Reich, [w:] „Südost−Forschungen”, 48, 1989, s. 195–207.  Aš-Šahrastānī, Al-Milal wa-ăn-niḥal, ed. M. Kaylānī, Bejrut 1986, t. 1, s. 11.  Ibidem.  Ibidem, s. 21.  Edycję tego traktatu wraz z komentarzem przygotował J. van Ess, Frühe mu‘tazilitische Häresiographie. Zwei Werke des Nāšiʼ al-Akbar (gest. 293 H.) herausgegeben und eingeleitet, Verlag, Beyrouth, Wiesbaden 1971.  Al-H̠uwārazmī, Kitāb mafātīḥ al-‘ulūm, ed. G. van Vloten, Leiden 1985, s. 35; D. Gimaret, Al-Milal wa-ăn-niḥal, EI2.  W tej sprawie toczy się spór między badaczami. A. Nader w latach 60. uznał, że tą pracą jest pozbawiony tytułu manuskrypt opatrzony nazwiskiem Al-Baḡdādīego i opublikował go pod tytułem Kitāb al-milal wa-ăn-niḥal, Bejrut 1970. Polemizują z nim D. Gimaret i G. Monnot w przedmowie do francuskiego tłumaczenia Al-milal wa-ăn-niḥal Aš-Šahrastānīego, Shahrastani. Livre des religions et des sectes, Peeters, Louvain 1986, I, s. 11, przyp. 2.  Możliwe, że to zróżnicowanie wynika z faktu, iż ten termin miał różne znaczenie w różnych językach, z których trafił do islamu. Znaczenie „sąd” wywodzi się od rdzenia hebrajsko-aramejskiego, znaczenie „religia” pochodzi od arabskiego rdzenia dāna, dayn, oznaczającego oddawać w dług, być winnym pieniądze, zaś znaczenie „objawienie” wywodzi się z pahlawi dēn. Jednak to trzecie źródło bywa niekiedy kwestionowane. L. Gardet, M. Anawati, Introduction à la theologie musulmane, Paris 1948, s. 375; L. Gardet, Dīn, EI2; R.G. Hawting, Parties and Factions, EQ.  M. ‘Uṯmān, Min uṣūl al-fikr as-siyāsī al-islāmī, Dār al-Ḥayat, Bejrut 1979, s. 62.  S.H. Nasr, Istota islamu, tłum. K. Pachniak, Pax, Warszawa 2010, s. 138–141  W.M. Watt, Muhammad at Medina, Oxford University Press, Oxford 1956, s. 238–244.  Konstytucja medyneńska, tłum. J. Danecki, „Przegląd Religioznawczy”, 1 (167), 1993, s. 37–45.  F.I. Khury, Imams and Emirs, op. cit., s. 35.


#41 2010-05-08 14:04:53\nLepiej nie życ wcale niz zyc bez miłości .\nLepiej nie życ niż nie kochac ....\nNie zmieni nas upływ czasu. Zmieni nas miłośc ..\nBrowning powiedział :\n''Życie ze wszystkimi swymi radościamii smutkami,z nadziejami i strachem to jedyna szansa ,by nauczyc się miłości ,poznac miłośc,jaką była,jest i może byc ....""\n#42 2010-05-14 00:26:53\na miłość jest prosta dla mnie prosta - tak prosta że słowami ją trudno czasem wyrazić hahahaha\n#43 2010-05-14 07:45:38\nCzara i wino\nW czasach Madżnuna były piękniejsze od Lejli kobiety, lecz Madżnun nie zwracał na nie uwagi. Mówili mu: "Są piękniejsze i lepsze od Lejli, sprowadzimy ci je." Odpowiadał: "Nie kocham Lejli tak, jak się kocha przyjaciela. Lejla kształtu dla mnie nie ma. Jest dla mnie jak czara, z której wino piję. Kocham więc wino, które z niej piję. Wy zaś na czarę patrzycie, a o winie pojęcia nie macie. Gdybym złotą miał czarę klejnotami wysadzaną, a w niej ocet byłby lub coś innego niż wino, jaki miałbym z niej pożytek? Stara i popękana tykwa, w której jest wino, lepsza jest dla mnie niż taka czara lub sto jej podobnych. Potrzeba miłości i pasji, aby wino odróżnić od czary."\nMiłość jest ogniem, który gdy w sercu zapłonie, spala w nim wszystko, tak że nawet obraz ukochanej z serca znika. Madżnuna właśnie taki ogień palił, gdy rzekli mu: "Lejla przyszła." Odparł: "Ja jestem Lejlą" i głowę opuścił. Lejla rzekła: "Podnieś głowę. To ja, ukochana twoja. No spójrz na mnie. Od kogo się odwracasz?" Odparł: "Zostaw mnie w spokoju. Zajęty jestem miłością do Ciebie."\n#44 2010-05-18 11:56:18\nSpotkałam. Czym jest dla mnie... hmm uczuciem Więcej raczej bym się rozwodziła nad osobą którą darzę tym uczuciem A po czym poznać... to się chyba po prostu czuje\n#45 2010-05-23 21:40:20\nTemat dla mnie do pewnego okresu znajdował się w innym świecie, za jakąś niewidzialną bramą do której nie mogłam znaleźć klucza a nawet wątpiłam czy naprawdę taki klucz istnieje.\nMiłość była dla mnie czymś zbędnym, czymś czego nie mogłam zrozumieć i nie wierzyłam w nią.\nJednak, znalazłam klucz! A raczej ktoś mi go podarował i tak już mija pół roku odkąd razem otworzyliśmy bramę\nUczucie naprawdę niesamowite i warte przeżycia.\n#46 2010-06-17 18:13:16\nMiłość jest potężnym uczuciem, ale mimo tego zdarza się, że nie mamy pewności, czy właśnie tym uczuciem darzymy jakąś osobę. Czym byłby świat bez miłości? Na pewno nie wyglądał by tak jak teraz. No właśnie, a więc trudno jest ją określić, często dociera do nas prawda, gdy jest już za późno. Wypada tylko liczyć na to, że właśnie ktoś z nas jej nie przeoczy.\n#47 2010-06-21 00:28:55\nKiedy kocham czuję się ciągle głodna...tej osoby.Teraz jestem na diecie;<\nBył w moim życiu ktoś bardzo ważny,ale któregoś dnia powiedział,że się wypalił.Potem ja cały czas szukałam zapomnienia,pogubiłam się.\nMam teraz dziecko,niedługo rozwód(mąż nie jest tą osobą o której napisałam)...istnieje ktoś bliski memu sercu,ale wiem,że lepiej dla mnie gdybym zapomniała.\n#48 2010-06-21 10:56:42\nZ tego co przeczytałam dla każdego miłość jest czymś indywidualnym, bo każdy człowiek jest inny i inaczej chce ja przeżywać. A ja chce wam opisać historię pewnego mężczyzny, który twierdzi że się zakochał (chciałam dodać tylko, że to nie o mnie chodzi i to nie we mnie sie zakochał).\nA więc poznał on dziewczynę na ulicy i się zauroczył nią. Zdobył jej nr i pisali do siebie. Nigdy się nie spotkali i on twierdzi, że marzył o spotkaniu wspólnym. Pewnego razu zdarzyło się tak, że został on aresztowany. Po kilku dniach z zarzutów go oczyścili i on wyszedł na wolność. Lecz ona przez ten czas poznała innego. Mężczyzna ten postanowił walczyć o serce tej dziewczyny, ale ona nie zwracała na niego już uwagi. On jednak nie dał za wygraną. Pisał do niej, ona zmieniała kilka razy nr itd. Na dzień dzisiejszy to wygląda tak, że on naprawdę bez tej dziewczyny nie potrafi się śmiać, jest zamknięty w sobie i cierpi. Ona w sierpniu wychodzi za mąż...\nI mam do was pytanie jak byście chcieli takiej osobie pomóc? Co byście mu radzili? Ja od 6 lat spróbuję mu pomóc, ale jakoś marnie mi to idzie...\nCzekam na odpowiedzi wasze.\n#49 2010-06-21 11:18:55\nHmmm, MałaMi, co tu poradzić?... Ja bym mu poradziła, że jeśli naprawdę kocha, niech jej życzy szczęścia w związku, w który wstępuje... Ale obawiam się, że niewiele osób mnie zrozumie?...\nTeż myślałam kiedyś jak Wy, słowo "miłość" kojarzyło mi się z wyśnionym, wymarzonym...\nAle parę lat upłynęło i zobaczyłam, że to słowo ma zupełnie inną treść, niż mi się wydawało. Że jest to pojęcie tak szerokie, że nigdy bym nie podejrzewała, iż tak w istocie jest... I że ma 2 aspekty: budujący i niszczący...\nCóż, cierpieć z miłości jest negatywne... I taka miłość nie ma wartości. Chyba że taką, aby nam pokazać wybór między tym, co niszczy, a tym, co buduje. Chyba każdy musi przez to przejść, te nasze wybory zmieniają się z wiekiem i poziomem naszej świadomości. Wszystko przychodzi w swoim czasie...\nWięc nie staram się nikogo "umoralniać", daję jedynie pod rozwagę, że tak jest... I że wszystko, co się nam przydarza, służy nam w jakiś sposób. Najlepszą radą w takiej sytuacji byłaby może próba wyciągnięcia z niej tego, co "dobre" dla nas?... Bo to JEST, trzeba tylko chcieć to zauważyć...\n(a cierpienie jest, co prawdą, "muzą", ale w gruncie rzeczy niszczy nas...)\n#50 2010-06-21 11:32:28\nMiłość nie da się zamknąć w słowach, próżno j ą łapać jak motyla w siatkę przeźroczystą - nic z tego - ona zawarła wszystkie światy w sobie - i rodzi wciąz nowe, bezgraniczna, ponadhoryzontalna, niepodległa słowu....\nNiedorzecznik Jurka z Poczekalni\n:4: [Krzyśko ] :4:\nOstatnio edytowany przez Krzysiek (2010-06-21 11:33:00)


PILNE! Praca: Kontrola jakości, Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie - Maj 2021 - 1397 ofert pracy - JOOBLE.pl\nPraca Kontrola jakości Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\n...Opis stanowiska: wykonywanie kontroli materiałów, komponentów i produktów zgodnie z instrukcją, kontrola materiału niezgodnego -... ...wykształcenie średnie techniczne, roczne doświadczenie w dziale jakości/kontroli jakości, umiejętność stosowania podstawowych...\n...dla naszego Klienta szukamy osoby na stanowisko Kontroler ds. Jakości i zapewniamy najwyższą jakość rekrutacji. Kontroler ds. Jakości... ...Umiejętności korzystania z przyrządów pomiarowych i narzędzi kontroli jakości Doświadczenia w obszarze jakości Umiejętności...\n...Opis stanowiska Kontrola produktu na etapie wdrożenia oraz w trakcie produkcji Udział we wdrażaniu nowych projektów oraz opracowywaniu... ..., uszkodzeń w produktach Współpraca z działem jakości w spółce-matce w Holandii Dążenie do poprawy jakości produktów...\n...rozpoczęcie w drugiej połowie maja! Nie czekaj na ostatni moment! Liczba miejsc ograniczona! Czym będziesz zajmować się: ~ Kontrola jakości podzespołów oraz wyrobów gotowych - półosie samochodowe Oczekujemy od Ciebie: Gotowości do pracy w systemie zmianowym...\n...k/ Gliwic. Zespół specjalistów pracuje na sprzęcie najwyższej jakości, a za cel stawiamy sobie profesjonalną obsługę oraz stały rozwój... ...medycznej obowiązującej w laboratorium, przeprowadzanie systematycznej kontroli dokumentacji weryfikacja i szkolenie personelu,...\n...Zadania: Realizacja badań laboratoryjnych zgodnie z wewnętrznymi planami jakości ITP Wyrywkowa kontrola wyrobów gotowych (pomiary geometryczne, kontrola drutów alarmowych) Wzorcowanie przyrządów kontrolno - pomiarowych Inicjowanie i udział w działaniach korygujących...\nPrace przy produkcji filtrów Składanie małych detali z branży Automotive\n...Szef Działu Jakości Miejsce pracy: Ozimek Twój zakres obowiązków Zarządzenie poprawnością przebiegu procesu produkcyjnego... ...raportowanie wskaźników jakości. Nadzór nad wdrażaniem nowych narzędzi kontroli i badania jakości. Reprezentowanie firmy w zakresie...\n- kontrola jakości, selekcja i naprawa komponentów - praca na linii produkcyjnej, - dbanie o porządek i organizację własnego stanowiska pracy.\n...Numer oferty: StPr/21/0342 Obowiązki: Kontrola jakości podzespołów oraz wyrobów gotowych - półosie samochodowe. Wymagania: Wymagania konieczne: Umiejętności i uprawnienia: ~ zdolności manualne Wykształcenie: ~ podstawowe, brak Pozostałe...\ngm. Lipsk, Podlaskie kontrola jakości\nSkierniewice, Łódzkie kontrola jakości\nŻywiec, Śląskie kontrola jakości\nBieruń, Śląskie kontrola jakości\nKrapkowice, Opolskie kontrola jakości\nWołów, Dolnośląskie kontrola jakości\nPrzeźmierowo, gm. Tarnowo Podgórne, Wielkopolskie kontrola jakości\ninżynier jakości Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\njakość Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\nzarządzanie jakością Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\nkontrola Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\nkontrola wewnętrzna Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\ncnc Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\ntechnolog Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie\numowa zlecenie Zimna Wódka, gm. Ujazd, Opolskie


Strona główna >\tKultura > Tajemnice światła i cienia\nData publikacji: 2017-04-24 16:43\nWywietleń: 415 237467\nWystawa pn. „Teatralny Plac Zabaw” już jest czynna w szczecińskiej galerii dla dzieci i młodzieży „Tworzę się” przy ul. Tkackiej. W kwietniu obchodzimy bowiem w Szczecinie święto teatru za sprawą jednego z najstarszych festiwali teatralnych w Polsce – Przeglądu Teatrów Małych Form KONTRAPUNKT. Z tej okazji najnowsza przestrzeń twórcza w galerii związana jest z teatrem.\nDzięki współpracy z Teatrem Figur z Krakowa, galeria zamieniła się w laboratorium teatru cieni, w którym odkryte zostały tajemnice światła i cienia. Podczas wizyty na „Teatralnym Placu Zabaw” można zatem przyjrzeć się tajemnicom tego typu teatru, obserwować z bliska magiczny świat, ale również tworzyć go i zmieniać przy użyciu światła. W przestrzeni galerii pojawiła się interaktywna instalacja „Machinarium cieniowe” przeznaczona dla dzieci i dorosłych, prezentująca m.in. cienie 3D, kolorowe kolaże świetlne wykorzystujące zjawisko polaryzacji, a także stanowiska oparte na odbiciach i refleksach.\nTeatralny Plac Zabaw otwarty jest w każdą niedzielę, poniedziałek i wtorek w godz. 11-16, z wyjątkiem 30 kwietnia i 1-2.05 2017 r.\nNa zdjęciu: Za pomocą lalek cieniowych można wyczarować wspaniałe spektakle.


Odtrucia alkoholowe Siemiatycze » karta revolut\n15 maja, 2020 15 maja, 2020 Doradca BankowyLeave a Comment on Odtrucia alkoholowe Siemiatycze\nMechanizmy choroby alkoholowej – Choroba alkoholowa buduje się na trzech podstawowych mechanizmach uzależnienia: nałogowym regulowaniu uczuć, mechanizmie rozproszonego i rozdwojonego “ja” oraz mechanizmie iluzji i zaprzeczeń. Pierwszy robi na okresie emocjonalnym, inny na poziomie zachowań, a trzeci zaburza działanie procesów poznawczych. Wszystkie procesy są rodzajem reakcji obronnej, próbą znaczenia dla nadmiernego spożywania alkoholu oraz radzenia sobie z wyrzutami sumienia, wstydem i ograniczonym poczuciem swej wartości.\nW wypadku osoby uzależnionej, spożywanie alkoholu jest próbą rozładowania napięcia, wypełnienia niedoborów emocjonalnych, środkiem na uzyskanie pewności siebie i doświadczenie się kimś atrakcyjnym. Aby zrozumieć rozwój choroby alkoholowej, należy bliżej przyjrzeć się trzem wymienionym wysoko mechanizmom uzależnienia.\nWszystek pracownik posiada różnego typu technologiami i metodami idącymi na regulowanie emocji. Wielu badaczy uważa, że zdolność regulowania emocji dopasowuje się w terminie pierwszych lat jedzenia natomiast stanowi nieodłącznie powiązana z sytuacją styczności z kobietami odpowiedzialnymi, czyli najczęściej rodzicami. Od stylu i skale tych wczesnych więzi w wydatnym stopniu zależy zakres, w jakim potrafimy regulować własne emocje. Niezależnie od tego, jaka była rzeczywista przyczyna niewykształcenia skutecznych mechanizmów regulowania emocji, ich niedostatek sprzyja sięganiu po substancje psychoaktywne.\n– Właściwa regulacja emocji polega na umiejętności ich wyrażania, opowiadania o nich i świadomego przeżywania – wyjaśnia terapeuta z swego ośrodka odwykowego “Moje Działanie”. – Osoba, która zdaje sobie przygodę z tego, co czuje, istnieje w stopniu zapanować nad zachowaniami impulsywnymi (np. niekontrolowanymi wybuchami złości) i skorzystać po takie metody rozładowania emocji, jak aktywność fizyczna czy spotkanie i dyskusja z naszymi znajomymi. W wypadku osoby uzależnionej dobrym sposobem ukojenia emocji i redukcji napięcia jest alkohol.\nKażdy problem, z jakim osoba uzależniona nie potrafi sobie poradzić, każda sytuacja stresowa wytwarza silny głód alkoholowy. Wypicie alkoholu przynosi ulgę, wprawdzie nie mieszka ona długo: gdy substancja psychoaktywna przestaje działać, problemy wracają ze zdwojoną siłą, a wraz z nimi ponownie narasta napięcie emocjonalne, które rozładowuje kolejna dawka alkoholu. Osoba uzależniona pije, by nie cierpieć i cierpi z względu picia, więc… pije, by nie cierpieć. Mechanizm alkoholowego błędnego koła plastycznie opisał Antoine de Saint-Exupéry w słynnym fragmencie “Małego Księcia”:\nAlkohol, jaki zamierza być lekarstwie na złe emocje, w określonym momencie sam zatrzymuje się przyczyną problemów, które potęgują napięcie psychiczne i wynoszą je nieznośnym. Punkty w produkcji, kłopoty finansowe, pogorszenie styczności z linią oraz przyjaciółmi czy kolizje z założeniem (będące następstwem nadmiernego spożywania alkoholu) nasilają głód alkoholowy. Bycie osoby uzależnionej obraca się w koszmar, w jakim samymi momentami pomoce w mieniu są stany upojenia alkoholowego. Poszukując pomoce w cierpieniu osoba uzależniona sprowadza na siebie coraz większe cierpienia – szukając rozwiązania problemu, pozostaje w jeszcze większe problemy.\nUzależnienie od alkoholu połączone jest z mieniem silnych wyrzutów sumienia, poczuciem winy, złości na samego siebie oraz słabą samooceną. Mechanizm iluzji i zaprzeczania pozwala uniknąć doświadczania nieprzyjemnych emocji połączonych z nadmiernym spożywaniem alkoholu.\nNajważniejsze jest zaprzeczenie, że uważa się problem z alkoholem. Osoba uzależniona za wszelką cenę mama się uniknąć identyfikacji z uzależnieniem. Jeśli nawet przyznaje, że pociąga za bardzo, to powodów szuka poza sobą: że to istnieć brak skojarzenia ze perspektywy najbliższych, utrata pracy, potrzeba złagodzenia stresu, otwarcia się – każdy wzgląd jest interesujący. Wchodzi do tak poważnego zaburzenia procesów poznawczych, że mnóstwo kobiet uzależnionych zaczyna myśleć we polskie kłamstwa. Przez mur zaprzeczeń nie przebijają się informacje ważne z otoczenia.\nOsoby bliskie, w ostatnim wyjątkowo partnerzy osób uzależnionych, zaczynają przebywać w ciągu tworzenia iluzji. Partnerzy osób uzależnionych, chcąc zatuszować nałóg partnera i uniknąć powiązanego z nim wstydu i upokorzenia, zapewniają mu alibi i starają się ukrywać negatywne skutki picia. Takie podejścia potrafią być powodem procesu bycia we współuzależnienie. Drinku z celów terapii dla współuzależnionych jest zerwanie z iluzją, że ważna uzależnionemu partnerowi pomóc ukrywając jego chorobę alkoholową.\nTen proces porównywany jest do rollercoastera: osoba uzależniona jest biegunowo odmiennych emocji połączonych z doświadczeniem swej wartości. Jeżeli jest pod wpływem działania alkoholu czuje się pewna, sprawcza, duża i skuteczna kierować naszym mieszkaniem (“ja” potężne). Gdy alkohol przestaje działać, pojawiają się uczucia wstydu i upokorzenia, a samoocena gwałtownie zmniejsza się (“ja” upadłe). Dobrym środkiem na złagodzenie cierpienia umieszcza się alkohol, który powoduje stworzyć złudzenie panowania nad swym życiem. Naprzemienne bycie stanu pasji i skrajnej degrengolady, silnie zaburza postrzeganie siebie, następuje rozproszenie własnego, prawdziwego “ja”. W postaci kompletnego zaburzenia i niepewności jedyną wartością zatrzymuje się alkohol, który przejmuje pełną kontrolę nad byciem osoby uzależnionej.\nMechanizmy nałogowego regulowania uczuć, rozproszonego i rozdwojonego “ja” oraz iluzji i zaprzeczeń działają komplementarnie, wzajemnie uzupełniają się i utrzymują do pogłębiania uzależnienia. Teoretycznie wystarczyłoby przestać spożywać alkohol, aby wyrwać się z błędnego koła i przestać koić cierpienie alkoholem, który daje coraz większe bycie. Jednak doświadczenie w trzeźwości wymaga wielkiej zmiany, wypracowania pozytywnych mechanizmów regulowania emocji, które zastąpią psychoaktywne działanie alkoholu. Związanie jest chorobą, jakiej nie odda się wyleczyć, ale ważna ją zakończyć abstynencją i działać terapią alkoholową. Cel, którym jest powstanie nowego mieszkania bez alkoholu, można kupić dzięki specjalnej opiece, fachowemu wsparciu terapeuty uzależnień. Próby wyjścia z uzależnienia bez wsparcia w budowy terapii zazwyczaj rzucają się niepowodzeniem.


D'Angelo, Chatham - recenzje restauracji - TripAdvisor\nStany Zjednoczone Massachusetts (MA) Cape Cod Chatham Chatham Restauracje D'Angelo\n1615 Main St, Chatham, MA 02633-2711+1 508-945-3402+ Dodaj witrynę\nPokaż też MapaSatelitarna Aktualizacje mapy są wstrzymane. Przybliż, aby zobaczyć zaktualizowane informacje. Wyzeruj przybliżenie Trwa aktualizowanie mapy… Wróć do mapy Omówienie 4,0 Liczba recenzji: 8Doskonałe25%B. dobre63%Średnie12%Złe0%Okropne0%Godziny otwarcia restauracji + Dodaj godziny otwarciaKUCHNIE Delikatesy OCENY ObsługaJedzenieWartośćAtmosferaLOKALIZACJA 1615 Main St, Chatham, MA 02633-2711Wszystkie szczegóły Ulepsz to ogłoszenieCzy ta restauracja jest odpowiednia dla dzieci?Tak Nie Nie wiem Czy ta restauracja oferuje głównie pizze?Tak Nie Nie wiem Czy w tej restauracji można zjeść brunch?Tak Nie Nie wiem Czy ta restauracja oferuje udogodnienia dla osób niepełnosprawnych?Tak Nie Nie wiem Czy w tej restauracji są serwowane dobre posiłki dla wegetarian?Tak Nie Nie wiem Czy ta restauracja jest odpowiednia dla rodzin?Tak Nie Nie wiem Czy w tej restauracji są serwowane dobre posiłki bezglutenowe?Tak Nie Nie wiem Czy ta restauracja jest odpowiednia na śniadanie?Tak Nie Nie wiem Czy w tej restauracji są serwowane dobre posiłki dla wegan?Tak Nie Nie wiem Czy ta restauracja oferuje dania na wynos?Tak Nie Nie wiem Dziękujemy za pomoc! Zanim się wylogujesz, opisz swoje wrażenia. Więcej restauracji w lokalizacji Chatham Oceny podróżnych Doskonałe1B. dobre3Średnie1Złe0Okropne0Typ podróżnegoRodzinyParyWyjazd w pojedynkęBiznesowaZnajomiOkres roku Mar–majCze–sieWrz–lisGru–lutJęzyk Wszystkie języki polski (5)angielski (8)Język polski (5)angielski (8)\nZobacz opinie podróżnych: Ta recenzja została przetłumaczona maszynowo z języka angielskiego Co to jest? Aby można było uzyskać pomoc od jak największej liczby podróżników, ta recenzja zostanie automatycznie przetłumaczona na język polski; treść tłumaczenia może niedokładnie odpowiadać treści oryginału. Mamy nadzieję, że pomoże to w zaplanowaniu wycieczki. Wyświetlić tłumaczenia maszynowe? TakNieLeo BLyndonville, Vermont17133Zrecenzowano 15 kwietnia 2017 Miły obiad!Jak oceniasz to tłumaczenie?Dziękujemy za wprowadzenie poprawki. Zapoznamy się z nią. Oceń to Dobre OK Złe Popraw tłumaczenie Dziękujemy za przesłaną ocenę.\nTa recenzja została przetłumaczona maszynowo z języka angielskiego Co to jest? Aby można było uzyskać pomoc od jak największej liczby podróżników, ta recenzja zostanie automatycznie przetłumaczona na język polski; treść tłumaczenia może niedokładnie odpowiadać treści oryginału. Mamy nadzieję, że pomoże to w zaplanowaniu wycieczki. Wyświetlić tłumaczenia maszynowe? TakNieHogiepawPlano, Teksas24772Zrecenzowano 25 lipca 2016 z urządzeń przenośnych Świetne kanapki miejsceJak oceniasz to tłumaczenie?Dziękujemy za wprowadzenie poprawki. Zapoznamy się z nią. Oceń to Dobre OK Złe Popraw tłumaczenie Dziękujemy za przesłaną ocenę.\nTa recenzja została przetłumaczona maszynowo z języka angielskiego Co to jest? Aby można było uzyskać pomoc od jak największej liczby podróżników, ta recenzja zostanie automatycznie przetłumaczona na język polski; treść tłumaczenia może niedokładnie odpowiadać treści oryginału. Mamy nadzieję, że pomoże to w zaplanowaniu wycieczki. Wyświetlić tłumaczenia maszynowe? TakNieHarryR37Chatham, Massachusetts25682Zrecenzowano 3 maja 2015 dobre kanapki na godziwą cenęJak oceniasz to tłumaczenie?Dziękujemy za wprowadzenie poprawki. Zapoznamy się z nią. Oceń to Dobre OK Złe Popraw tłumaczenie Dziękujemy za przesłaną ocenę.\nTa recenzja została przetłumaczona maszynowo z języka angielskiego Co to jest? Aby można było uzyskać pomoc od jak największej liczby podróżników, ta recenzja zostanie automatycznie przetłumaczona na język polski; treść tłumaczenia może niedokładnie odpowiadać treści oryginału. Mamy nadzieję, że pomoże to w zaplanowaniu wycieczki. Wyświetlić tłumaczenia maszynowe? TakNieDonna RMilford, Connecticut2310Zrecenzowano 7 lipca 2013 Świetne świeże kanapkiJak oceniasz to tłumaczenie?Dziękujemy za wprowadzenie poprawki. Zapoznamy się z nią. Oceń to Dobre OK Złe Popraw tłumaczenie Dziękujemy za przesłaną ocenę.\nTa recenzja została przetłumaczona maszynowo z języka angielskiego Co to jest? Aby można było uzyskać pomoc od jak największej liczby podróżników, ta recenzja zostanie automatycznie przetłumaczona na język polski; treść tłumaczenia może niedokładnie odpowiadać treści oryginału. Mamy nadzieję, że pomoże to w zaplanowaniu wycieczki. Wyświetlić tłumaczenia maszynowe? TakNieLBradley22Goshen, Ohio9743Zrecenzowano 25 czerwca 2013 Pyszne kanapkiJak oceniasz to tłumaczenie?Dziękujemy za wprowadzenie poprawki. Zapoznamy się z nią. Oceń to Dobre OK Złe Popraw tłumaczenie Dziękujemy za przesłaną ocenę.\nTrwa aktualizowanie listy... Trwa aktualizowanie listy... W okolicy Pobliskie restauracjeMarion's Pie Shop-Liczba recenzji: 374 w odległości 1,16 km Hangar B EateryLiczba recenzji: 295 w odległości 0,71 km Kream 'n' Kone of ChathamLiczba recenzji: 155 w odległości 0,13 km Chatham Fish & LobsterLiczba recenzji: 130 w odległości 0,98 km Pobliskie atrakcjeGot Stryper ChartersLiczba recenzji: 17 w odległości 0,89 km Chatham PotteryLiczba recenzji: 6 w odległości 1,44 km Maps of AntiquityLiczba recenzji: 113 w odległości 0,64 km Ridgevale BeachLiczba recenzji: 75 w odległości 1,49 km Popraw to ogłoszenie\n1615 Main St, Chatham, MA 02633-2711 Lokalizacja:


Sukienka we wzory - 1114319GR000S - odzież damska - txm\nSukienka na lato ze wzorem.\nElegancka sukienka za zaszewkami, które powodują, że dobrze dopasowuje się do kobiecej sylwetki. Drobny deseń tworzy ciekawą strukturę materiału a gładko wykończone krawędzie i niewielki dekolt, gwarantują szykowną prezencję. Dodatkowo, znacząco ułatwiają dobór biżuterii. Domieszka elastycznych włókien zatroszczy się o swobodę ruchów. Wykorzystasz ją w wielu służbowych stylizacjach czy tych, przeznaczonych na oficjalne spotkania rodzinne.\nANETA (43 opinii)\nPołowa obwodu pasa 33 38 42 45\nPołowa obwodu klatki piersiowej 37 41 46 50\nPołowa obwodu dołu 56 60 66 67


Zdrowie, Uroda, Łeba: 1-7 nocy z bonem do spa\nOferta straciła ważność dnia: 2018-09-21 i prezentujemy ją w celach poglądowych.\nMyśląc o wakacjach nad morzem idealnym miejscem może się okazać nadmorska miejscowość Łeba. Zaledwie 200 m od plaży znajduje się luksusowa Villa Verdi Pleasure Spa. Można tutaj wypocząć przy łagodnym szumie morza.\nUdogodnieniem w budynku jest winda. Dla zmotoryzowanych udostępniony jest również parking. Na dzieci czeka plac zabaw w ogrodzie blisko basenu. Dodatkowo, dla najmłodszych przygotowano Kids Club. Mieszczący się na parterze obiektu klub posiada wiele atrakcji, gier i zabawek (gry edukacyjne, sprawnościowe, planszowe, telewizor z bajkami, konsola do gier).\n2 osoby – pokój standard – BB – 01.09.2018-30.09.2018\n119 zł za 1 noc,\n339 zł za 2 noce – bon do spa wart 100 zł/osoba,\n499 zł za 3 noce – bon do spa wart 150 zł/osoba,\n699 zł za 5 nocy – bon do spa wart 200 zł/osoba,\n899 zł za 7 nocy – bon do spa wart 250 zł/osoba.


Dziś pod lupę wziąłem Katamino, czyli nasze niedawne odkrycie. Grę/układankę znaliśmy z opowieści, ale pierwszy raz wypróbowaliśmy ją dopiero w święta. Przyniósł ją dla Alka Zajączek:) Ale od początku; co to właściwie jest?\nJest to logiczna układanka składająca się z kilku lub kilkunastu klocków w różnych kształtach (takie drewniane tetris). Wszystko wykonane jest z drewna i już przy pierwszym kontakcie widać, że wysokiej jakości. Klocki są dość ciężkie, powleczone kolorową warstwą farby (trudno ścieralnej - oczywiście jak się często gry używa, a gwarantuję, że tak, to siłą rzeczy farba zaczyna nieco schodzić...) i całkiem duże. W opakowaniu jest jeszcze sztywna, zafoliowana książeczka z informacjami, jak można wykorzystać te kilkanaście klocków (pentamin) i drewnianej podstawki-planszy. W pudełku znajdziecie jeszcze drewniany suwak, dzięki któremu oznaczać będziemy stopień trudności danego zadania.\nZasady: wybieramy konkretne klocki (wskazane w książeczce) dla konkretnego stopnia trudności. Bierzemy np. trzy klocki i ustawiamy suwak na poziomie 3. Naszym zadaniem będzie takie ułożenie klocków w powstałej na planszy foremce, aby wszystkie się tam idealnie zmieściły. Dokładając klocki, przesuwamy również znacznik trudności i w ten sposób jest nam już trudniej z ułożeniem pentamin. Od 5 klocków wzwyż trzeba już nieźle pogłówkować... Nie ma tu wielkiej filozofii, ale pomyśleć trzeba i to jest bardzo duży atut tej gry!\nKatamino to gra/układanka dla każdego. Świetnie bawi się przy niej zarówno moja teściowa (!), jak i mój trzy i pół letni syn. Oczywiście maluch układa teraz 3 klocki, próbuje 4, ale z czasem będziemy dokładać ich liczbę. Klocki można też układać pionowo, a przykłady wskazane są w załączonej książeczce. Układanka jest bardzo wciągająca i zdarza się, że siedzę przy niej nawet godzinę...\nGra jest z pewnością warta polecenia! Jest to też jedna z fajniejszych znanych mi na rynku gier logicznych dla dzieci! Co warte uwagi, Katamino dostępne jest również w innych wersjach: m.in podróżnej oraz dwuosobowej.\n+ solidne wykonanie, wysoka jakość (drewno)\n+ może w nią grać już trzylatek


Fotel obrotowy Q-020 - szary, Signal - Meble - sklep meble.pl\nFotel obrotowy Q-020 - szary\nFotel biurowy Q-020 to prosta konstrukcja, która idealnie będzie pasować do przestrzeni biura, prywatnego gabinetu, a nawet pokoju młodzieżowego. Nowoczesna konstrukcja bez podłokietników jest meblem obrotowym, który został umieszczony na jezdnej podstawie, na którą składa się pięć kółek. Jedna noga stelażu u podstawy zamienia się w krzyżaka — wspomniane elementy są wykonane z metalu chromowanego. Wyprofilowany fotel biurowy jest tapicerowany przyjemną w dotyku tkaniną, której puszystość została podkreślona poprzez pikowanie oraz stylowe przeszycia w kształcie kwadratów, które widoczne są zarówno na oparciu, jak i siedzisku. Szary fotel Q-020 ma wbudowany mechanizm umożliwiający regulację wysokości siedziska. Dzięki wprowadzeniu takiej funkcji każdy użytkownik będzie mógł dostosować mebel do swoich indywidualnych wymagań oraz preferencji, co przełoży się do zyskania maksymalnego komfortu podczas siedzenia.\nKod produktu 3469350\nFotel obrotowy Q-020 VELVET - szary Bluvel 14\nFotel obrotowy RINO - szary/biały\nFotel obrotowy ARIZONA VELVET - szary\nFotel obrotowy Q-831 - szary\nFotel obrotowy Q-702 - szary\nFotel biurowy Q-046 - szary\nPiękny fotel, bardzo dobry stosunek jakości do ceny. Kółka jeżdżą bardzo "gładko" i bezgłośnie, podstawa jest metalowa i prezentuje się naprawdę nieźle. Szary kolor jak na zdjęciu. Jestem zadowolona.\nUla (2020-09-07 08:10:06)\nTemat: Fotel obrotowy Q-020 - szary


o Nas - U Buni\nPrywatne przedszkole „U BUNI” prowadzi działalność wychowawczo-dydaktyczną od 1991 roku. Jest zlokalizowane przy ulicy Mieroszewskich 34 z dala od ruchliwych ulic na pięknym zielonym osiedlu domków jednorodzinnych. W budynku przedszkola mieszczą się sale zajęć, szatnia dla dzieci, pomieszczenie kuchenne, które służy do przygotowania drobnych posiłków, łazienka, pomieszczenie administracyjne i gospodarcze. Przedszkole posiada własny ogród. Nasze przedszkole jest dobrze wyposażone w sprzęt, urządzenia, pomoce dydaktyczne, materiały i zabawki.\nPrzedszkole realizuje podstawę programową wychowania przedszkolnego. Zapewnia dzieciom bezpieczeństwo i poszanowanie ich praw, oferuje zajęcia stymulujące rozwój fizyczny i psychiczny oraz kształtujące postawę społeczną. Stwarzamy dziecku warunki do tworzenia pozytywnego obrazu siebie i świata. Uczymy wrażliwości i uczciwości w kontaktach z innymi oraz odróżniania dobra od zła we wszystkich sferach i dziedzinach życia. Dajemy wsparcie dziecku i jego rodzinie w procesie wychowania i przygotowania do podjęcia nauki w szkole. Wspomagamy dziecko w jego rozwoju poprzez rozwijanie uzdolnień i zainteresowań, a także otaczamy opieką dzieci z różnego rodzaju trudnościami i deficytami.\nmedyczną – stały kontakt z przychodnią. W sytuacjach tego wymagających następuje wezwanie Pogotowia Ratunkowego oraz poinformowanie rodziców o zaistniałym stanie zdrowia dziecka.\ndietetyczną – dietetyk dba o różnorodność dań, zapewniając odpowiednio dobraną kalorycznie dietę. Firma świadcząca usługi cateringowe w Naszym Przedszkolu działa zgodnie z obowiązującymi przepisami z uwzględnieniem stosowania systemu bezpieczeństwa zdrowotnego żywności według norm HACCP.\npsychologiczną – stała współpraca z Poradnią Psychologiczno – Pedagogiczną w Będzinie.\nCertyfikat „Wiarygodne Przedszkole”\nEwaluacja Zewnętrzna przeprowadzona przez Kuratorium Oświaty w Katowicach


Pożyczki dla firm - kredyt gotówkowy - Czy należy się ich obawiać | Multi Inicjatywa\nJak grzyby po deszczu powstawały na rogu każdej ulicy zachęcając ofertą łatwo dostępnych pożyczek. Firmy pozabankowe. Co to takiego i czy warto korzystać z ich usług? Firmy pozabankowe to wszelkiego rodzaju przedsiębiorstwa lub instytucje które nie są bankiem. Ich oferta jest łatwiej dostępna i procedura wymaga mniej formalności. Czym różnią się od tradycyjnych banków? Na wstępie należy wspomnieć, że nie są objęte regulacjami Komisji Nadzoru Finansowego. Nie oznacza to jednak, że nie regulują ich żadne przepisy. W przypadku funduszy pożyczkowych kontrolę nad nimi sprawują m.in. resort gospodarki i PARP. Oferta pozabankowych firm pożyczkowych, a w tym funduszy pożyczkowych skierowana jest głownie do sektora mikro i małych przedsiębiorstw, które z wielu powodów nie mogą uzyskać […]\nJak grzyby po deszczu powstawały na rogu każdej ulicy zachęcając ofertą łatwo dostępnych pożyczek. Firmy pozabankowe. Co to takiego i czy warto korzystać z ich usług?\nFirmy pozabankowe to wszelkiego rodzaju przedsiębiorstwa lub instytucje które nie są bankiem. Ich oferta jest łatwiej dostępna i procedura wymaga mniej formalności. Czym różnią się od tradycyjnych banków?\nNa wstępie należy wspomnieć, że nie są objęte regulacjami Komisji Nadzoru Finansowego. Nie oznacza to jednak, że nie regulują ich żadne przepisy. W przypadku funduszy pożyczkowych kontrolę nad nimi sprawują m.in. resort gospodarki i PARP.\nOferta pozabankowych firm pożyczkowych, a w tym funduszy pożyczkowych skierowana jest głownie do sektora mikro i małych przedsiębiorstw, które z wielu powodów nie mogą uzyskać bądź mają utrudniony dostęp do finansowania w bankach. Mają one zapełnić niszę na rynku bankowym, gdzie przedsiębiorcy z gorszą historią kredytową, brakiem odpowiedniego zabezpieczenia albo na przykład krótkim stażem nie mogą skorzystać z kredytu w banku. Firma pozabankowe rozumieją, że bardzo często historia w BIK może być gorsza z powodu opóźnienia w spłatach kredytów bo kontrahent nie zapłacił na czas, albo nieterminowej spłaty odsetek na karcie kredytowej, która wyniknęła z zapomnienia innym razem z chęci poznania oferty wszystkich banków i zachęcenia magicznym zdaniem „poproszę o dowód osobisty”, a następnie złożenia zapytania we wszystkich dostępnych na rynku bankach (pamiętać należy, że każde kolejne zapytanie obniża naszą szansę na kredyt). Z tego powodu nie dyskwalifikują klientów, których historia w BIK nie pozwoliłaby na skorzystanie z oferty banków. Zamiast weryfikacji bazy BIK firmy pozabankowe weryfikują bazę BIG Infomonitor, gdzie widnieją aktualne opóźnienia w spłatach kredytów powyżej 60 dni, jak również windykacje, zajęcia komornicze, niepłacone alimenty, jak również zaległości z niepłaconych rachunków np. za media. Minimalna kwota wpisu w przypadku przedsiębiorcy to 500 zł, a w przypadku konsumenta to 200 zł. Jak widać dla firm pozabnkowych ważniejsze jest to czy klient aktualnie posiada zadłużenie niż to czy w przeszłości miał problem ze spłatą. Kolejną bazą weryfikowaną przez instytucje pozabankowe i fundusze jest KRD.\nMulti Inicjatywa ułatwia przedsiębiorcom dostęp do finansowania poprzez akceptowanie drobnych zaległości w bazie BIG Infomonitor i KRD pod warunkiem uzasadnienia tych zaległości. Co więcej firma nie wymaga od wnioskodawców zaświadczeń z ZUS i US, jeśli jednak klient ma wobec tych instytucji niewielką zaległość musiał ją również sensownie wyjaśnić. Oferta kredytu dla firm, którą przedstawia Multi Inicjatywa skupia się głównie na obrazie przedsiębiorstwa, na możliwościach tego przedsiębiorstwa i tym jak firma rozwinie się poprzez to, że uzyska finansowanie. W zamian za liberalne podejście do weryfikacji baz Multi Inicjatywa wymaga zabezpieczenia kredytu. Może to być poręczyciel, samochód, autobus, ciągnik, dźwig, wywrotka, maszyna, wyposażenie twojej firmy lub hipoteka itp.\nRóżnicą w podejściu do finansowania firm przez banki i instytucje pozabankowe jest również staż firmy. Banki wymagają prowadzenia działalności przez min. 12, a w niektórych przypadkach nawet przez 24 miesiące. Instytucje pozabankowe finansują firmy już od 1 dnia działalności.\nKoszt kredytu bankowego i pożyczki pozabankowej coraz częściej jest zbliżony. Należy pamiętać o tym, że klient wnioskując o pożyczkę pozabankową otrzymuje wolne środki, co można porównać do pożyczki gotówkowej a w przypadku kredytu bankowego będzie musiał uzasadnić rozdysponowanie tych środków. Oprocentowanie pożyczki w Multi Inicjatywa to już 4,9% w skali roku.\nNajważniejsze aby być czujnym na wszelkiego rodzaju opłaty wstępne i dodatkowe prowizje. Solidne i rzetelne instytucje pozabankowe nie pobierają od klientów żadnych opłat wstępnych, przedpłat za rozpatrzenie wniosku, jak również żadnych dodatkowych prowizji. Cały koszt pożyczki ujęty jest w RRSO i jest kredytowany. Klient nie płaci żadnych dodatkowych opłat. Nie wolno dać się nabrać na oferty, gdzie wymagana jest najpierw wpłata, a później dopiero okaże się czy uzyskamy finansowanie czy nie.\nRaty pożyczek pozabnkowych zaciągniętych na firmę, np. takich jakie oferuje Multi Inicjatywa można w 100% wpisać w koszty firmy i zmniejszyć podstawę opodatkowania.\nProcesowanie wniosków również jest ogromnym ułatwieniem dla przedsiębiorców. Dla przykładu Multi Inicjatywa rozumie, że przedsiębiorcy są zapracowani, często nie mają czasu na to aby podjechać do placówki, że czas na wypełnienie druków mają dopiero wieczorem bądź nawet w nocy dlatego cała procedura odbywa się drogą elektroniczną. Fachowa obsługa specjalistów przeprowadzi klienta przez całą procedurę kredytową, a z klientem spotykają się dopiero na oględzinach pojazdu i podpisaniu umowy. Klient nie traci czasu na zbędne formalności.\nZa granicą firmy pozabankowe istnieją już wiele lat i cieszą się zaufaniem wśród przedsiębiorców. Rynek ofert pozabankowych w Polsce jest dopiero na początku swojego rozwoju. Warto zatem sprawdzić ich ofertę i przekonać się, że jest to doskonała alternatywa dla banków.\nAlternatywa dla banków firma Pożyczki


Tajemnicza sprzedaż klaczy w Janowie - Inne hodowle\nTajemnicza sprzedaż klaczy w Janowie\nStadnina Janów Podlaski, Fot. Janusz Pieńkowski/Shutterstock\nDodano: 14-10-2020 08:20\n"Stadnina Janów Podlaski to legendarna hodowla koni arabskich, która wskutek decyzji personalnych podjętych od czasu przejęcia władzy przez PiS stanęła na skraju bankructwa" - pisze gazeta\nZ ustaleń "Rzeczpospolitej" wynika, że cena za klacz realnie wyniosła około 300 tys. euro, ale, jak podaje gazeta powołując się na "Świat Koni", klacz została sprzedana "za kwotę co najmniej trzykrotnie niższą od swojej potencjalnej wartości".\nANTYpis 2020-10-14 11:19:32\nTak działa pismafia, czego się nie dotknie to niszczy!!! Pismaki ludzie mierni ale wierni kaczorowi. Szkoda, że przez tych nieudaczników duma narodowa popadła w ruinę, a ludzie którzy naprawdę potrafili zarządzać stadniną zostali wywaleni z niej.


Dwa punkty są najważniejsze\nW rozegranym w sobotę 1 kwietnia meczu pierwszej kolejki PLFA I Kozły Poznań pokonały na wyjeździe Bydgoszcz Archers 20:6.\nSpotkanie przy ul. Sielskiej w Bydgoszczy było pojedynkiem drużyn w dwóch różnych sytuacjach, ale zarazem zespołów równie mocno potrzebujących wygranej. Dla gości był to dopiero drugi mecz w tym roku, ale po efektownej wygranej nad Rhinos Wyszków, ewentualne zwycięstwo z Łucznikami dałoby im pewne drugie miejsce w grupie. Natomiast gospodarze, po dwóch dotkliwych porażkach, pragnęli udowodnić własnym kibicom, że mają większe ambicje i stać ich na wygrane w PLFA I.\nStaraliśmy się mocno eksploatować naszych biegaczy, którzy świetnie spisali się przed tygodniem, ale zabrakło większej różnorodności po naszej stronie. Na szczęście świetnie spisywała się defensywa, która bardzo mądrze przesuwała się po boisku.\nDamian Łuc, trener Kozłów Poznań\nMecz składał się z dwóch diametralnie różnych połów. W pierwszej prym wiodły głównie formacje defensywne. Już pierwsze akcje pokazały, że obie ekipy są mocno zdeterminowane i gotowe na twardy, fizyczny mecz, w którym nie pozwolą sobie na stratę niepotrzebnych jardów. Ofensywa gości prowadzona przez Patryka Barczaka wyraźnie chciała utrzymać pęd wypracowany przed tygodniem. Dowodem tego były liczne akcje biegowe Bartosza Wocha, na zmianę z młodym Pawłem Wdowińskim. Tym razem jednak o zyski jardowe tak łatwo już nie było, bo linia defensywna postawiła przeciwnikom twarde warunki. To poskutkowało zgubieniem piłki przez pierwszego z nich. Dzięki temu na boisku pojawiła się ofensywa gospodarzy.\n- Szczerze muszę przyznać, że nasz wybór zagrywek w tym meczu pozostawiał wiele do życzenia, szczególnie w początkowej fazie. Staraliśmy się mocno eksploatować naszych biegaczy, którzy świetnie spisali się przed tygodniem, ale zabrakło większej różnorodności po naszej stronie. Na szczęście świetnie spisywała się defensywa, która bardzo mądrze przesuwała się po boisku i na przerwę schodziliśmy bez straty punktów - powiedział Damian Łuc, trener główny poznańskiego klubu.\nPrzed tym meczem Maciej Kalinowski zapewniał, że jedynymi mankamentami drużyny są błędy w komunikacji i dyscyplinie. Rozmowa z trenerami i intensywne treningi miały problemy wyeliminować i Łucznicy mieli pokazać wszystkie swoje atuty. Niestety, pierwsze akcje prowadzone przez Philipa Villanuevę - jednocześnie rozgrywającego i koordynatora ofensywy - nie nastrajały optymistycznie. Akcje biegowe Jakuba Widawskiego - pomimo prób zmieniania kierunku biegu, jak nie w prawą, to w lewą stronę boiska - były szybko kasowane przez formację zarządzaną przez Szymona Barczaka (zeszłorocznego najlepszego zawodnika defensywy Topligi). Dopiero w trzeciej serii Villanueva znalazł alternatywę w postaci skutecznych podań do Marcina Spłocharskiego, nie tylko skrzydłowego, ale i trenera defensive backs. Szczęście jednak nie trwało długo - w drugiej kwarcie, po kolejnej skutecznej akcji został uderzony przez przeciwnika w okolicach kolana, co spowodowało wykluczenie z gry. Na szczęście uraz nie okazał się bardzo groźny, ale wciąż kwestią jest długość absencji.\n- Kontuzja Marcina Spłocharskiego mocno pokrzyżowała nasze plany meczowe. Ciężar kolejnych akcji musiał na siebie wziąć Jakub Widawski, przez co wraz z upływem czasu przeciwnicy byli już przygotowani na jego biegi. Zresztą na linii wznowienia akcji nie było łatwo o tworzenie luk, dzięki którym mógłby swobodnie przesuwać piłkę do przodu. Widać, że jest jeszcze młoda, mało doświadczona i potrzebuje większego ogrania. Natomiast jestem pewien, że stać nas w tym elemencie na więcej, ale ze swojej pozycji widzę, że z każdym spotkaniem czyni kolejne postępy - skomentował po meczu Tim Tobin, trener główny Bydgoszcz Archers.\nJedyną efektowną akcją, jaką kibice mieli możliwość obejrzeć w pierwszej odsłonie meczu był przechwyt Michała Kwinty w pierwszej kwarcie we własnym polu punktowym.\nOtwierająca trzecią kwartę seria ofensywna Łuczników nie była dobrym zwiastunem – gospodarzom tylko raz udało się przesunąć znacznik pierwszej próby. W lepszej dyspozycji byli za to goście. Już po trzech kolejnych akcjach, a konkretnie biegach Wocha, Wdowińskiego i Barczaka zameldowali się na 30. jardzie przed polem punktowym. Na pomoc gospodarzom przyszedł jednak Cezary Szczerba, który popisał się trzeźwością umysłu i przechwycił piłkę po podaniu jednego z braci Barczaków. Mimo wszystko Villanueva wciąż nie potrafił znaleźć skutecznej recepty na dobrze zorganizowaną defensywę Kozłów. Michał Kwinta odpowiedział swoim drugim przechwytem w tym spotkaniu, czym zmotywował swoich kolegów. Pewny drive Patryka Barczaka, który w końcu odnalazł się na boisku, mądrze rozporządził kolejnymi zagrywkami i zwieńczył dzieła krótkim biegiem po przyłożenie. To był ostatni moment tej kwarty, który mógł zrobić wrażenie na kibicach zebranych na stadionie.\nW czwartej kwarcie górę wzięło doświadczenie rozgrywającego przyjezdnych, co zaprocentowało kolejnymi punktami. Tym razem przyłożenie zdobył Bartosz Woch, który po pewnej serii i kilku karach defensywy, wbił się z piłką w pole punktowe po 10-jardowym biegu. Chwilę później Szymon Barczak popisał się swoim pierwszym przechwytem w tym sezonie i ustawił piłkę na 20. jardzie połowy przeciwnika. Kolejne biegi pozwoliły znaleźć się na jard przed linią końcową boiska i po raz kolejny Woch dopełnił jedynie formalności. Wynik 20:0 zwiastował brak emocji do ostatniego gwizdka sędziego. Wtem, swoją obecność na boisku - po kolejnym słabym występie Villanuevy i spółk i- zaznaczył Mateusz Marciniak, który przechwycił podanie Gunthera Krotscha i wykonał 60-jardową akcję powrotną na przyłożenie.\n- Mam wrażenie, że praca, którą wykonaliśmy między meczami w naszej formacji defensywnej przyniosła pożądane efekty. Pomimo, że już w poprzednich spotkaniach wyglądała dobrze, dziś zaprezentowała się z jeszcze lepszej strony. Naszym problemem jednak był fakt, że ofensywa nie pozwoliła im odetchnąć - skomentował Tim Tobin.\nDo ostatniego gwizdka sędziego kibice nie obejrzeli już żadnych akcji godnych uwagi. Ofiarą ostatnich minut okazał się jednak Paweł Wdowiński, 18-letni biegacz Kozłów, który po niefortunnym zderzeniu z przeciwnikiem opuścił boisko na noszach.\nZ perspektywy całego spotkania nie możemy mówić o ekscytującym widowisku. Obie drużyny nie ustrzegły się błędów, a na murawie częściej mogliśmy oglądać formacje defensywne.\n- Nie jest łatwo oceniać mecz, w którym mieliśmy aż osiem przechwytów, przez co często musieliśmy zmieniać nasz plan taktyczny. Ciężko też się gra, kiedy ofensywa nie zdobywa pierwszych prób i nie można złapać odpowiedniego momentum, które pociągnęłoby zespół do przodu - dodał trener bydgoskiego klubu.\n- Dla mnie najważniejsze, że możemy ogrywać młodych zawodników, na których liczymy w przyszłości. Zależy mi na tym, żeby każdy z nich zyskiwał doświadczenie, dlatego też często rotowałem składem. Czasem wymieniałem po trzech, czterech zawodników naraz. Wciąż wiele zależy od naszych liderów, czyli m.in. braci Barczaków, ale nie mówilibyśmy o tym gdyby nie dobra postawa reszty zespołu. Ważne, że dwa punkty zabieramy do Poznania i w dobrych nastrojach możemy przygotowywać się do kolejnego meczu - zakończył Damian Łuc.\nKozły Poznań kolejny mecz rozegrają 8 kwietnia, kiedy to na własnym boisku zmierzą się z Warsaw Sharks. Natomiast Bydgoszcz Archers, dzień później, zagrają z Olsztyn Lakers na wyjeździe.\nBydgoszcz Archers - Kozły Poznań 6:20 (0:0; 0:0; 0:7; 6:13)