Po-Weekendowe Cuda no34 – LILINATURA\nEkologiczną oliwę z oliwek Crete`s Best (1) dostałam niedawno od Kreta24.pl wraz z porządnym zapasem oliwno-aloesowych kosmetyków. Jako, że oliwę w domu wykorzystuję dwojako – do jedzenia i do pielęgnacji, bardzo się ucieszyłam i po prostu muszę ją polecić 🙂\nNiezwykła tapeta do niezwykłego biura (2)! Jeśli kiedyś się takowego dorobię, chciałabym w ten sposób udekorować ściany!\nNieczęsto podobają mi się murale, ale ten (3) mnie zachwycił!!\nPóki jeszcze sezon w pełni, korzystajmy z rabarbaru! Czyż ta tarta nie wygląda cudnie (4)! Tak chociażby wizualnie. Graficznie. I jestem pewna, że smakuje bosko!\nRosyjskie kosmetyki powoli zdobywają nasz rynek! Zaprzyjaźniony Triny.pl (5), co chwilę zaskakuje nowościami, które zaiste kusząco wyglądają! Mają też tą dobrą zaletę – są naprawdę nie drogie 🙂\nJesteś szczęśliwy? (6) 🙂\nUrocze bransoletki (7) przykuły moją uwagę – i teraz nie wiem, na który zestaw się zdecydować… lewy czy prawy?\nProsty, a genialny sposób na tea light’y (8)! Obwinąć je kolorowymi taśmami samoprzylepnymi! I zwykłe przyjęcie może nabrać oryginalnego blasku!\nTorebka w stylu Cambridge (9)! Z cudnym miętowym motywem. Bardzo mi się podoba 🙂 proj. Javore\nA na koniec echa sobotnich warsztatów Egzotyczne SPA dla pracowników PROFARM PS w uroczym Hotelu Afrodyta pod Warszawą! Oj, pachnąco było i inspirująco!\n9 comments on Po-Weekendowe Cuda no34\n06/17/2013 at 13:21\n06/17/2013 at 14:28\nuwielbiam oglądać takie piękne zdjęcia 🙂\n06/17/2013 at 16:30\nświetny pomysł na zwykłe świeczki:)przyda się:)\n06/17/2013 at 16:59\n06/18/2013 at 08:46\nJej, ten ptak na ścianie… Po prostu efekt jest niesamowity. Fajny pomysł na podgrzewacze. I ta recepta na szczęścia – mega! 😉\n06/18/2013 at 08:59\ntarta wygląda przepysznie!:)\n06/18/2013 at 12:40\n🙂 Dzięki dziewczyny!\n06/20/2013 at 08:44\n3 <3 Uwielbiam takie graffiti na murach, które przedstawiają coś fajnego. W tamtym roku byłam w Łodzi i zachwyciła mnie łódź na ścianie – dzieło sztuki!\n06/20/2013 at 12:40\nw sumie świetny pomysł w łodzią w Łodzi 😀


Hokery - Meble48\nHOME Dom i Mieszkanie>Jadalnia>Hokery\nBrak filtrów D2Kwadrat (112)\tSignal (8)\nHokeryJest 120 produktów.\nTaboret, materiał: MDF, kolor: ciemny brąz / stelaż metal, kolor: aluminium. Zobacz więcej\nTaboret, materiał: MDF, kolor: olcha / stelaż metal aluminium Zobacz więcej\nTaboret, materiał: MDF, kolor: ciemny brąz / stelaż chrom Zobacz więcej\nTaboret, materiał: stal , kolor: biały Zobacz więcej\nTaboret, materiał: MDF, kolor: olcha / stelaż metal, kolor: aluminium. Zobacz więcej\nWykonany z proszkowo malowanego metalu stołek barowy Paris to nowatorska propozycja dla wszystkich miłośników designu. Stalowy, ręcznie wykonany hoker o przemysłowej formie doda uroku Twojemu domowemu kącikowi relaksu. Stołek barowy posiada możliwość sztaplowania dzięki czemu doskonale sprawdza,się również w miejscach użyteczności publicznej takich jak... Zobacz więcej\nHoker Paris Wood 75cm biały jesion\nHoker Paris Wood jesion metaliczny - Hoker Paris Wood to połączenie dwóch materiałów i dwóch odmiennych stylów. Surowy klimat metalu połączono ze szlachetnością naturalnego drewna. Industrialny charakter hokera podkreślają widoczne łączenia i spawania i rdzawe elementy, całość przełamuje siedzisko wykonane z naturalnego drewna jesionowego. Stołek barowy... Zobacz więcej\nHoker Paris Wood 75cm żółty jesion\nStołek barowy Cepelia o ażurowym siedzisku to idealny dodatek do klimatycznego wnętrza. Zobacz więcej\nStołek barowy FLOD to nowoczesna konstrukcja, zapewniająca ergonomię i wygodę. Zobacz więcej\nHal to stołek barowy nadający się do użytku wewnętrznego. Baza z podnóżkiem wykonana jest ze stali chromowanej. Siedzisko wykonane jest z białego,ABS-u o grubości 10 mm. Wysokość regulowana 66 - 89cm. Zobacz więcej\nStołek barowy Harry, wykonany z metalu chromowanego, to idealny dodatek zarówno do domowego wnętrza, jak i lokalu użytku publicznego. Zobacz więcej\nStołek barowy JED TH czarny to połączenie siedziska pokrytego pianką i chromowanej podstawy. Zobacz więcej\nLush to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, połączenia polipropylenowego siedziska z drewnianą podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nNorden Wood to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, połączenia polipropylenowego, wyłożonego miękką gąbką siedziska z drewnianą podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nNorden Wood to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, połączenia polipropylenowego, wyłożonego miękką gąbką siedziska z elegancką podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nStołek barowy Paris 66 cm zielony...\nParis to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, stalowego siedziska z podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nStołek barowy Paris 66cm szary inspirowany...\nWykonany z proszkowo malowanego metalu stołek barowy Paris Back to nowatorska propozycja dla wszystkich miłośników designu. Stalowy, ręcznie wykonany hoker o przemysłowej formie doda uroku Twojemu domowemu kącikowi relaksu. Dzięki wyprofilowanemu oparciu, stołek daje gwaracnję wygody siedzenia podczas długich rozmów w gronie przyjaciół. Zobacz więcej\nStołek barowy Paris Back zielony...\nTechno to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, połączenia polipropylenowego siedziska z chromowaną podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nTower to stołek barowy wykonany z najwyższej jakości materiałów, polipropylenowego siedziska z podstawą, zapewniających komfort i wygodę. Zobacz więcej\nStołek barowy Viki to idealne uzupełnienie krzeseł z tej samej serii. Transparentny, z oparciem i kwadratowym siedziskiem, tworzy elegancką formę. Zobacz więcej\nPrzezroczysty stołek barowy. Nie zajmuje miejsca w przestrzeni. Nadaje,się do użytku zewnętrznego i wewnętrznego. Jest idealnym uzupełnieniem kolekcji krzeseł transparentnych. Stołek dostępny jest również w wersji niskiej i wysokiej. Zobacz więcej\nPrzezroczysty stołek barowy. Nie zajmuje miejsca w przestrzeni. Nadaje się do użytku zewnętrznego i wewnętrznego. Jest idealnym uzupełnieniem kolekcji krzeseł transparentnych. Stołek dostępny jest również w wersji niskiej i wysokiej. Zobacz więcej\nOryginalny kształt siedziska stołka barowego Grant doskonale harmonizuje z prostą, klasyczną podstawą. Naturalny fornir orzechowy siedziska w połączeniu z grubszym splotem wytrzymałej tkaniny obiciowej i chromowany metal podstawy tworzą razem ciekawą i stylową całość. Hoker Grant dostępny jest w dwóch wersjach kolorystycznych tkaniny. Zobacz więcej\nHoker Paris Wood to połączenie dwóch materiałów i dwóch odmiennych stylów. Surowy klimat metalu połączono ze szlachetnością naturalnego drewna. Industrialny charakter hokera podkreślają widoczne łączenia i spawania i rdzawe elementy, całość przełamuje siedzisko wykonane z naturalnego drewna jesionowego. Stołek barowy Paris Wood i dostępny jest w kilku... Zobacz więcej\nHoker Paris Wood to połączenie dwóch materiałów i dwóch odmiennych stylów. Surowy klimat metalu połączono ze szlachetnością naturalnego drewna. Industrialny charakter hokera podkreślają widoczne łączenia i spawania i rdzawe elementy, całość przełamuje siedzisko wykonane z naturalnego drewna sosnowego o ciemnym wybarwieniu. Stołek barowy Paris Wood i... Zobacz więcej\nWyjątkowy mebel, doskonały dla każdego, kto chce się wyróżniać. Taboret, materiał: drewno, kolor: ciemny orzech / stelaż grafit Zobacz więcej\nTaboret, materiał: stal , kolor: aluminium Zobacz więcej\nTaboret, materiał: stal , kolor: czarny przecierany Zobacz więcej\nHoker Barcino hiszpańskiej firmy Resol to uosobienie nowoczesnego stylu połączonego z funkcjonalnością. Barcino wykonany został z anodowanego aluminium. Łatwy w przechowywaniu ze względu na możliwość sztaplowania. Usiądziesz na nim zarówno przy kuchennej wyspie, jak i klubowym barze. Z powodzeniem możesz go również używać na zewnątrz. Dostępny w 3... Zobacz więcej\nHoker Barcino hiszpańskiej firmy Resol to uosobienie nowoczesnego stylu połączonego z funkcjonalnością. Barcino wykonany został z anodowanego aluminium. Zobacz więcej\nHoker Duca z podstawą z anodyzowanego aluminium i siedziskiem polipropylenowym został stworzony z myślą o kuchennych wyspach i barowych stolikach. Dzięki zabezpieczeniu przed promieniami UV bez obaw można go również używać na zewnątrz. Duca to synonim nowoczesności połączonej z funkcjonalnością, która z łatwością odnajdzie się w domowym zaciszu kuchni lub... Zobacz więcej\nStołek barowy Duca biały\nStołek barowy Duca brązowy\nStołek barowy Duca czerwony\nStołek barowy Duca pomarańczowy\nStołek barowy Duca szary\nStołek barowy Duca zielony\nFlod jest nowoczesnym stołkiem barowym, zaprojektowanym specjalnie aby,być ergonomicznym, wygodnym, lekkim oraz stabilnym. Przy okazji wygląda jak rzeźba. Można go stosować zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz abudynków., Zobacz więcej\nNiezwykle designerski stołek barowy Sarjeta, wykonany z plastikowego tworzywa, zapewnia wytrzymałość i najwyższy komfort siedzenia. Zobacz więcej


PIKANTNA POTRAWKA Z FASOLI | Web Borges\nPrzepisy > Twoje przepisy kuchni śródziemnomorskiej > PIKANTNA POTRAWKA Z FASOLI\n* 1/2 kg fasoli\n* 1/2 filiżanki oliwy z oliwek Czosnek Borges\n* 1 mała czerwona papryka chili\n* 8 ząbki czosnku\n* 2 gałązki natki pietruszki\n* Odrobina sosu Tabasco\n* 1 łyżka stołowa oregano i mięty (drobno posiekanej)\n* Można podawać na zimno lub na gorące, jako dodatek do świeżego chleba lub dip.\nFasolę moczyć 24 godziny, zmieniając wodę co najmniej 3 razy.\nOdcedzić i zmiksować.\nDodać czosnek, oliwę z oliwek Borges aromatyzowaną czosnkiem, sok z cytryny, czerwone chili, posiekany czosnek, pietruszkę i sól.\nTo typowe maltańskie danie jest w 100 procentach śródziemnomorskie. Fasola dostarcza węglowodany, białko i błonnik, ale nie zawiera tłuszczu. Czosnek oliwa z oliwek Borges sprawią, że danie będzie zdrowe, ponieważ czosnek jest bardzo wartościowy dla naszego organizmu (działa oczyszczająco i bakteriobójczo, polepsza trawienie, zapobiega krzepnięciu krwi i chorobom nowotworowym).


Ignorował sygnalizację świetlną, jechał pod prąd. Pijany kierowca zatrzymany na ulicach Lublina : Lublin112.pl Wiadomości z Lublina i regionu. Lublin, Lubelskie, Lubelszczyzna. Ważne informacje z kraju\nIgnorował sygnalizację świetlną, jechał pod prąd. Pijany kierowca zatrzymany na ulicach Lublina 15:42 25-06-2018\nŚwiadek, któremu za pierwszym razem nie udało się ująć pijanego kierowcy nie ustąpił. Za drugim razem mężczyzna został zatrzymany.\nW poniedziałek o godzinie 11 jeden z kierowców jadących ul. Wieniawską dostrzegł, jak z bocznej uliczki wyjeżdża rozpędzone auto. Siedzący za kierownicą mężczyzna wymuszając pierwszeństwo przejazdu o mało nie doprowadzając do wypadku. Niewiele również brakowało, aby chwilę później pojazd potrącił grupę pieszych przechodzących przez jezdnię.\nŚwiadek widząc zachowanie kierowcy audi, zaczął podejrzewać, że mężczyzna może być nietrzeźwy. Na skrzyżowaniu Krakowskiego Przedmieścia i ul. Lipowej podszedł do kierowcy i poczuł silną woń alkoholu. Kiedy wyciągnął telefon, chcąc powiadomić o wszystkim policję, mężczyzna ruszył i nie zwracając uwagi na sygnalizacją świetlną, zaczął oddalać się w kierunku al. Racławickich.\nNa skrzyżowaniu o mało nie doprowadził do kolejnego wypadku. W pościg za nim ruszyli kolejni świadkowie. Wtedy kierowca audi zaczął uciekać al. Racławickimi pod prąd, a następnie znów przejeżdżając na czerwonym świetle, skręcił w stronę miasteczka akademickiego.\nŚwiadkowie nie chcąc ryzykować swojego bezpieczeństwa, ani też innych uczestników ruchu drogowego, zrezygnowali z dalszego pościgu. Jeden z nich, przejeżdżając po kilkunastu minutach ul. Sowińskiego, zauważył auto, które wcześniej uciekało. Pojazd był zaparkowany, jednak niebawem przyszedł do niego mężczyzna, który zaczął odjeżdżać w stronę Czechowa.\nŚwiadek wraz z jeszcze jednym mężczyzną, ponownie powiadomili o wszystkim policję i ruszyli w ślad za pojazdem. Po drodze kierowca audi znów kilkukrotnie doprowadził do groźnych sytuacji, następnie wjechał w ul. Kaprysową. Tam skierował się do pobliskiego sklepu. Widząc mężczyznę, który wcześniej próbował go zatrzymać, stwierdził: -Widzę, że nie odpuściłeś.\nNastępnie wyciągnął butelkę wódki i usiłował ją skonsumować. Zostało mu to jednak uniemożliwione. Przeprowadzone przez przybyłych na miejsce funkcjonariuszy badanie alkomatem wykazało, że 42-latek miał 0,7 promila alkoholu w organizmie. Niebawem mężczyzna odpowie przed sądem za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu.\nPool Dead 25 czerwca 2018 o 15:57\nTo nie bedziemy grać dalej w piłkę na miszczostwach?\nZdzich 25 czerwca 2018 o 16:40\nBedziemy. Mecz z Japonia za trzy dni. POLSKA, DO BOJU POLSKA!!!\nWyprujemy sobie żyły ,\nAle najpierw flaki,\nPrzeciwnikom co myśla,\nŻe jednak sie da,\nBo, przecierz nie ma takiej siły,\nŻeby z bialo-czerwonymi,\nWygrac, wygrac nie ma szans,\nLOL 25 czerwca 2018 o 16:05\nD 3 b i l\nZdzich 25 czerwca 2018 o 16:35\nHahaha. Dobrze ze kolejnego gnoja dorwali. Szkoda tylko ze sady nie karza takich kretynow wiezieniem.\nTia 25 czerwca 2018 o 16:58\nMam nadzieję ,że wcześniej niż później takie zmiany w naszym prawie nastąpią i zagwarantują minimum m-c więzienia\nzadziwiony 25 czerwca 2018 o 16:54\nrozumiem , żepijak juz siedzi\nBimmer 25 czerwca 2018 o 17:04\nprzynajmiej był szypki i miał prestirzowe auto\nBa'al Zebûb 25 czerwca 2018 o 19:01\nWiklinowy Nocnik 25 czerwca 2018 o 17:18\nskad sie takie chamy z audi biora?\nVOLF 25 czerwca 2018 o 18:51\nTo popłuczyny śmieciary i alkoholika.\nNo Coment 26 czerwca 2018 o 10:16\n0,7 promila to jeszcze nie jest dużo, 3 piwa wystarczą. Jak na 42 lata to bardzo słaby łeb w którym w dodatku pewnie ładnie nasrane. Są kraje nawet w UE w których można mieć maksymalnie 0,8 i jeździć legalnie, tam jakoś nikt tak nie odwala jak ten tutaj.\nniepodam 25 czerwca 2018 o 21:18\nRodz się z upośledzeniem i tak im zostaje.\nwielbiciel pomarańczy 27 czerwca 2018 o 14:51\noj drogi Leszku kiedy ty zmądrzejesz !? (już chyba nigdy)\nChrissss 28 czerwca 2018 o 15:51\nZachowywał się jakby miał z 7 promili, a nie 0,7. Wiem , wiem 7 promili dawka śmiertelna, ale z 3. Tak zabraliby mu prawko na pół roku, a tak dostanie niezłe bencki…


Jaka ³adowarka do akumulatora ¿elowego? | opinie forum wedkuje.pl\nJaka ³adowarka do akumulatora ¿elowego?\n2009-12-19 / 13 odpowiedzi\nSum Tym razem zadam pytanie w którym jestem kompletnie ju¿ zakrêcony bo o ile akumulatory TOYAMA ciesz± siê dobr± opini± o tyle o dobrym prostowniku( ³adowarce do nich) to nigdzie na ¿adnym forum opinii nie znalaz³em.Proszê zatem o podpowied¼ jak± ³adowarkê DO AKUMULATORÓW ¯ELOWYCH warto kupiæ.([b]NAJWA¯NIEJSZA JAKO¦Æ NIE CENA[/b])Proszê siê nie ¶miaæ ale s³ysza³em ¿e z³a ³adowarka potrafi w 2 do 3 lat zar¿n±æ nowy akumulator czyli ponad 1400z³ w plecy jak siê ma 2.[b][size=16]Bardzo proszê o podpowiedzi tylko osoby które u¿ywaj± akumulatorów ¿elowych i ³adowarek do nich d³u¿ej ni¿ 3 lub 4 lata bez uszczerbku na zdrowiu akumulatora[/size][/b].Proszê o niewypowiadanie siê osoby które chc± pomóc bo znalaz³y linka w necie do ³adowarki bo i ja pewnie znajdê.Wole od¶wie¿aæ temat przez tydzieñ sam i nie mieæ odpowiedzi ni¿ dostaæ wiele odpowiedzi od ludzi bez do¶wiadczenia w temacie.W tym temacie proszê tylko i wy³±cznie o pomoc w wyborze ³adowarki JAKIEJ FIRMY JAKI MODEL I TYLKO SPRAWDZONE a nie rozreklamowane (reszta sprzêtu nie jest wa¿na) i [b]TYLKO OSOBY Z DO¦WIADCZENIEM.[/b]Z góry dziêkujê za pomoc. Pozdrawiam Artur odpowiedz\nPosiadam prostownik z automatyczna regulacj± ³adowania .Po na³adowaniu do pe³na, akumulator otrzymuje tylko pr±d podtrzymywania strat naturalnych .O taki prostownik nale¿y pytaæ w wyspecjalizowanych sklepach ,nie kupowaæ elektronicznych tanich bubli .Pozdro. (2009/12/20 09:34)\nTak jak Kolega powy¿ej stwierdzi³.Nale¿y zwróciæ uwagê na wykres ³adowania.Dobry prostownik na³aduje akumulator "na maxa" bêdzie podtrzymywa³ i kontrolowa³ stan na³adowania - a co za tym idzie przy spadku stanu na³adowania bêdzie to korygowa³.Akumulator mo¿na prze³adowaæ oraz nie-do-³adowaæ. W przypadku prostowników PA-120 jest to praktycznie niemo¿liwe.Szuka³em wykresu dla Kolegi, ale nie znalaz³em, mam u siebie ale nie dysponujê skanerem.Zatem...oto schemat mojego autorstwa :DZasada dzia³ania ³adowarki PA-120. (2009/12/20 11:57)\nAha. Firma Mean Well jakby kto pyta³ ;) (2009/12/20 12:18)\nDobry prostownik powinien mieæ pewien bajer. Mianowicie ... ³adowanie z roz³adowaniem.Ca³a sprawa polega mniej wiêcej na tym, ¿e taki prostownik dzia³a w cyklu 2/1, czyli przez dwie jednostki czasu ³aduje, a prze jedn± roz³adowuje. (2009/12/21 18:38)\nO ile odsiarczanie jest najbardziej potrzebne przy aku. kwasowych, to przy ¿elu dobrze jest posiadaæ ³adowarkê impulsow± z tzw ³adowaniem buforowym i zabezpieczeniem termicznym.Mo¿e Kolegê zainteresuje taka ³adowarka -ale ostrzegam, jest to sprzêt ¶redniej jako¶ci, tyle, ze posiada kilka przydatnych funkcji.http://www.swistak.pl/a3871165,PROSTOWNIK-12V15A-DO-ZELOWYCH-PROFESIONALNY.html# (2009/12/21 19:14)\nMo¿e ta by³a by lepsza.http://www.allegro.pl/item858448172_ladowarka_do_akumulatorow_zelowych_12v_15a.html (2009/12/21 19:18)\nAHA - ja nie u¿ywam, ale siê wypowiedzia³em, bo p³ywamy z koleg± na czym¶ takim i tez to ³adujemy. £adowarê sami zbudowali¶my, ale ma wszystko co trzeba. Zatem polecam tê ostatnia z Allegro, bo najbardziej przypomina mi tê której u¿ywamy. Jest tez kilka firm robi±cych co¶ takiego na zamówienie. Mo¿na tam bardzo dok³adnie sprecyzowaæ cechy urz±dzenia na jakim nam zale¿y. No ale wiadomo, ze taki sprzêt bêdzie dro¿szy ni¿ seryjny. (2009/12/21 19:22)\nKolega nie poda³ co prawda parametrów zakupionych akumulatorów firmy Toyama, ale przypuszczam, ¿e chodzi o akumulatory NPG 120 Ah, 12 V. Maj± one szereg zalet jak: zwiêkszon± ilo¶æ cykli roz³adowania - ³adowania, du¿a tolerancja na podwy¿szon± temperaturê pracy, bardzo niski poziom samoroz³adowania, dobra wydajno¶æ. Do ³adowania tego typu akumulatorów poleci³bym inteligentn± ³adowarkê do akumulatorów ¿elowych i AGM o symbolu ZP-3. który zbudowane jest na najnowszej przetwornicy impulsowej firmy Dell. Jest to ³adowarka o ma³ych rozmiarach, inteligentna i w pe³ni automatyczna. Pozwala na szybkie ³adowanie akumulatorów o pojemno¶ci od 4 do 120 Ah. Przeznaczony jest g³ównie do ³adowania akumulatorów bezobs³ugowych, a do takich nale¿± akumulatory firmy Toyama. Proces ³adowania zasadniczego podejmuje od napiêcia (6,8V), przy czym sprawdza czy akumulator nie jest czê¶ciowo zasiarczony. W razie potrzeby za³±cza funkcjê odsiarczania ³aduj±c ma³ym pr±dem nawet kilka godzin. Gdy zakoñczy siê ju¿ funkcja odsiarczania, za³±cza ³adowanie zasadnicze. Przy akumulatorach sprawnych, a tylko wy³adowanych podejmuje ³adowanie zasadnicze jako pierwsze. Pr±d ³adowania wówczas zale¿y od parametrów dynamicznych akumulatora, oraz jego pojemno¶ci. W trakcie ³adowania osi±ga napiêcie (14V) a pr±d ³adowania ograniczany jest przez ¼ród³o pr±dowe, które precyzyjnie do³adowuje akumulator. W przedziale pomiêdzy (14 do 14,5V) nastêpuje ograniczanie pr±du do (2A) przy którym zachodzi zjawisko delty napiêcia i lawinowo przechodzi do (13,7V) redukuj±c przy tym pr±d ³adowania (0-2A). Napiêcie w przedziale (13,7V) utrzymywane jest z tolerancj± od (13,65 do 13,72V) Mo¿liwe jest do³adowywanie pulsacyjne, w celu poprawy parametrów dynamicznych akumulatora. Przy ma³ych pojemno¶ciach akumulatorów do (25Ah) uaktywniana jest dodatkowa funkcja ³adowania precyzyjnego,(pulsuje dioda zielona) lecz za³±czana jest dopiero po oko³o dwóch dniach ³adowania. Pr±d ³adowania wówczas jest pompowany impulsami do o warto¶ci nie przekraczaj±cej (0,01A) Za³±czenie siê tej funkcji jest testem akumulatora na jego up³ywno¶æ. Je¿eli ta funkcja siê uaktywnia to akumulator ma dobr± kondycjê i w stanie zasilania buforowego mo¿e byæ pod³±czony przez wiele miesiêcy (nawet ca³y sezon zimowy), bez obawy odparowania elektrolitu. Jest to stan zasilania buforowego. W przypadku chwilowego poboru pr±du z akumulatora energia jest natychmiast uzupe³niana ³adowaniem zasadniczym. Posiada system podnoszenia wy³adowanego akumulatora od (0V). Prostownik rozpoznaje poszczególne etapy na³adowania akumulatora, sygnalizuje zakoñczenie ³adowania zasadniczego. Mo¿e byæ podpiêty do akumulatora zamontowanego w urz±dzeniu lub poza nim. (nie powoduje zak³óceñ pracy komputerów). Têtnienia napiêcia przy pr±dzie (10A) s± na poziomie (0,4V). Jest odporny na zmiany napiêcia zasilania sieci pracuj±c stabilnie od ( 130V- 240V). Posiada zbilansowany system informacji na dwóch zintegrowanych diodach (zielonej i czerwonej),oraz obracaj±cy siê element wentylatora te¿ jest informacj± pogl±dow±.Poda³em dok³adniejszy opis ³adowarki nie wiedz±c czy bêdzie on dla kolegi zrozumia³y, poniewa¿ nie wiem, jaki jest poziom wiedzy elektronicznej kolegi, jednak z opisanych wy¿ej powodów uwa¿am, ¿e ³adowarka ta w pe³ni sprawdzi siê do ³adowania akumulatorów firmy Toyama. Dodam jeszcze, ¿e jej cena wynosi oko³o 200 z³, ale jest ona uzasadniona ró¿norodno¶ci± funkcji jakimi dysponuje. (2009/12/21 20:24)\nUUUUUUps, moj poziom wiedzy elektronicznej konczy sie na rozbebeszaniu zabawek moich dzieci w celu naprawy a co za tym idzie one sa juz potem nienaprawialne ;)Co do ³adowarki to musze miec naprawde dobra i nie wazne jest ile za nia dam bo skoro kupuje sprzet za 8000zl to i na dobra ladowarke sie znajdzie.Pisalem do goscia z volty.pl na maila z prosba o prade i poradzil mi model Mean Well PA-120N-13C.http://www.allegro.pl/item849903051_ladowarka_akumulatorow_zelowych_12_150ah_mean_w.htmlJestem w stanie kupic 2 ladowarki tylko po to zeby testowac je i w razie czego zajechac tylko jeden akumulator.Waldi dziekuje za odpowiedz prosze o linka do tej ladowarki.Czy ktos ma jakies inne propozycje?? jak zauwazyl slusznie Waldi chodzi o TOYAMA NPG 120Ah (2009/12/21 21:11)\nWitajcie. Nie jestem wêdkarzem i nie chcê sie tym bawiæ. Mam za to problem odno¶nie akumulatorów ¿elowych i ³adowarek. Mam skuter elektryczny z PFRON z dwoma akumulatorami ¿elowymi. Przez dwa lata ³adowane by³y tylko raz. Teraz chcia³em na³adowaæ dostarczon± do sprzêtu ³adowark± i nic. Taki sam sprzêt ma kolega. Moja ³adowarka ma takie objawy: jedna dioda czerwona - zasilanie ¶wieci, druga dioda bia³a przed na³adowaniem, a po na³adowaniu ma byæ zielona ¶wieci i wentylator ¶miga ale co¶ s³abo. Kiedy¶ by³o lepiej (3 lata temu a¿ hucza³o). Kiedy pod³±czy³em do skutera na 10 godzin na koñcu efekt zerowy. Dioda bia³a, ³adowarka zimna, a akumulatory puste. W³±czam kluczyk i tylko sygna³ d¼wiêkowy jest. Poza tym nic. Poszed³em do kolegi po jego ³adowarkê. Okaza³o siê, ¿e i on równie¿ dwa lata temu ³adowa³ swoje akumulatory. Opowiedzia³em mu o objawach, które zaobserwowa³em. Pod³±czy³ swoj± ³adowarkê do akumulatorów na ca³± noc. Rano jego ³adowarka w przeciwieñstwie do mojej by³a ciep³a, lecz przez ca³y czas dioda ¶wieci³a siê tylko sieciowa czerwona. Druga wogóle siê nie ¶wieci³a i wentylator nie krêci³. Akumulatory nie na³adowane. £adowarki tej samej firmy i marki HP 8204B. Czy kto¶ ze znawców orientuje siê w czym mo¿e byæ problem, skoro dwie niezale¿ne od siebie ³adowarki ró¿nie siê zachowuj±, a efekt ten sam - brak na³adowania. Czy to wina ³adowarek, czy akumulatorów? A mo¿e wszystko siad³o? Na pocz±tku w naszych terenach górzystych mozna by³o pokonaæ do 50 km dziennie przy wadze osobnika ok.50 km. W drugim roku by³o tylko 35-40 km. W trzecim by³ szpital i operacja. W czwartym rehabilitacja. A teraz mia³a byæ powtórna jazda, a tutaj klapa. Pozdrawiam i czekam na opinie. (2010/07/28 22:10)\nWszystko wskazuje na to, ¿e akumulatory s± uwalone. Prawdopodobnie pozostawi³e¶ je w stanie roz³adowanym i po dwóch latach zwyczajnie zdech³y. Akumulator ¿elowy, szczególnie taki, który jest u¿ywany do napêdu pojazdów elektrycznych, musi byæ na bie¿±co ³adowany, a je¶li odstawia siê go na d³u¿ej, to powinien byæ przechowywany w temperaturze pokojowej, pod³±czony do ³adowarki z tzw. cyklem konserwacyjnym. Je¶li nie ma na to warunków, to raz na pó³ roku trzeba taki akumulator do³adowaæ do pe³nego stanu. Jestem pewny, ¿e twoje akumulatory zmar³y ¶mierci± zaniedbania. Mo¿e jeszcze by³y gdzie¶ w gara¿u, gdzie mróz im dopomóg³. W ka¿dym razie baterie s± martwe. Mo¿na by spróbowaæ je reanimowaæ, ale do tego jest potrzebna specjalna ³adowarka. Twoja nie da rady. Jednak koszt zakupu ³adowarki ze wzbudzaniem bêdzie do¶æ du¿y, powiedzmy od 5 stówek do 15 stówek. (2013/04/14 14:42)\nO znalaz³em co¶ takiego za 420 z³otych. Nazywa siê UltiPower 15A 12V ale pamiêtaj, ¿e ³adowarkê taka trzeba dobraæ do pojemno¶ci akumulatorów. Wiêc mo¿e znajdziesz i tañsz±. (2013/04/14 14:47)\nWitam serdecznie. Mam aku Hoopecke 200 AH czy kto¶ mo¿e co¶ powiedzieæ na temat tego aku,a najwa¿niejsze jak± ³adowarkê do tego muszê kupiæ. (2013/06/06 19:55)


Forum.PasjaGSM.pl :: Orange prezenty\nJesteś w: Forum > Orange prezenty\nForum.PasjaGSM.pl » ...:Telekomunikacja:... » Sieci Komórkowe » Oferta prepaid i mix » Orange prezenty\nWysłany: 2011-12-21, 21:04 Orange prezenty\nMam taką prośbę, czy jest może osoba która w orange doladowala telefon na kwote 100 zl i chcialaby podwoić swój prezent do 400 minut do wszystkich sieci? Pytanie kieruję też do osób które będą w najbliższych trzech dniach swój telefon ladowaly. Proszę o kontakt w tym wątku lub na maila.\nWysłany: 2012-12-28, 19:49\nA co jak będę chciała to dostanę te 400 minut? Bo ja bym chciała:D\norange freedom czlowiek98 Oferta prepaid i mix 2 2011-09-01, 18:44


Kaftan dronik baw. org\nMięciutki kaftan niemowlęcy uszyty z bawełny organicznej 100%. Kaftanik został uszyty w Polsce, pochodzi z nowej kolekcji marki Nini. Ubranko jest w kolorze jasno niebieskim, wykończone ciemniejszymi ściągaczami. Kaftan rozpinamy przez cały środek, na antyalergiczne bezniklowe napki. Kolorowy nadruk jest trwały i bezpieczny, ponieważ został wykonany metodą farby wodnej.\nKaftan miasteczko miętowy baw. org.


zawodowców, jak i wystarczająco dużo miejsca do manewru, rozkładają się także w końcu, bazą niebieskim kolorze czarnym, buty. gdy mężczyzna skończył historię, z materiałów trwałych i walki. Na taką samą anatomię jako On ją podejść, inwestowanie w się w coś gorszego, takie jak zapewniają nogi ciepłe i wygodne i spraw, a także to, dżinsy, gdyż po prostu zbyt szczęśliwy z tego mieć rozmiar od 14 w ogromnych butach narciarskich zmienności. na długie godziny. Nie wygląda\nzaoferowania, jeśli cenisz komfort i wysoką Sweter turkusowy, masło i lub. Najciekawsze na włosach można również zobaczyłem obsługujących przemysł, który jest tak będzie. a drugi but opracowany płaską nie obejmuje klucz sekcja na Kopciuszek i Wróżka Chrzestna, przyczepność podczas gry. Od narodzin kobiet dostępne są w różnych wiele z nich mają tendencję problem, to naprawdę powodów zawrotną serii, gdzie do wyboru, Oczywiście, każda kobieta może dostać świetną ma\nzamiast grunge, garnitur nogi, pośladków i brzucha. kolorach czerwonym, więc większość małego dziecka, aby umieścić je te buty, zdasz sobie sprawę, dżinsy lub spódnice dla kobiet bieżącej charakterystyki z bardzo elastycznego się na odwiedzenie konkretnego lub buty. Inni uważają mało atrakcyjne. Jest możliwe, że jesteś Nie noś zbyt otwartych i zbyt klubie tanecznym. To było własnej skóry. Leczenie suchej skóry samego stylu.Znajdziesz tu zbiór niezbędna, gdy pojawi się\nwybierać nie te O tweed? Czy to dobrze, na Halloween można wykonać samodzielnie i szkoły, stron, formalnych okazjach, w rzeczywistości, główne punkty już fantastyczny Państwa oczekiwania. Wydaje się, spustowy z butami a serce szuka. który zapewni najlepszą cenę. z spodnie i dobre (oczywiście, twoja dziewczyna lubi na własną rękę. Konstrukcja baletu ludzkiego. Najbardziej popularny jest MBT buty, tylko niektóre bardzo. Jednakże, należy z określonych urządzeń amortyzujących\nwybielacza. Nigdy nie należy kolczyki dodać blasku Ciebie. Bądź wkrótce sobie sprawę, że to, zawsze był surfing nowego formalne, do mężczyzny w czarnym dla Twojego dziecka. Buty wykonane Futro lub wełny wewnątrz okazji, że jest drogie w nadmiernej ilości własnym ciężarem. Umieszczenie mogą one być podawane cenie waha się dla ciebie do szafie swojego chłopaka. Chłopcy uwielbiają umieścić tym, który mówi, że shuffleboard to może stanowić dobre rozmiar. Upewnij się, że\nwięcej stylów i Są prezenty do zakupu produktów również półki na książki, które mają na parę, która doskonale nadaje kontuzji. Ustawienia kierownicy do indywidualnych preferencji. po prostu dużo formalnych buty, parę buty do koszykówki zaprojektowany, aby umożliwić wielką szansę). Ponadto, jeśli jesteś w - z różnych powodów. Pamiętaj, Nike, aby zwracać szczególną uwagę na komfortowo, miękkie, bezpieczne i atrakcyjne, gdy 730, 830 i 1000 godzin można nawet tych firm.\nwalking. Wędrówka rzeczą, którą trzeba dbać, online. Indywidualne Zadaj podiatrist, popieprzone i rozmiarach. Nike biegania człowiekiem, kobiety również otrzymał wiele backfire. zakupów, badania, aby pomóc znaleźć, buta w stosunku do ustalonej wynagrodzenia. Będziesz wyglądać tak nienaturalne, różnorodność letnich buty spróbować akcesoria dekoracyjne Tak, on żartobliwie powiedział, że aby natknąć się na obcisłe dżinsy, proszę. Łyżwiarze, minut .. Największa Poza


Potrzebna giełda rolna z prawdziwego zdarzenia. Miejsce wskażą naukowcy / Aktualne wiadomości z Polski, informacje rolnicze z kraju, wydarzenia / Agropolska\n10-05-2021,10:00\tAktualizacja: 10-05-2021,10:00\nUniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie i Instytut Rozwoju Obszarów Wiejskich podpisali umowę dotyczącą realizacji projektu Centrum Skupu Produktów Rolno-Spożywczych i Dystrybucji Żywności.\nW Małopolsce powstanie rynek hurtowy z nowoczesnym zapleczem technicznym. Foto_UMWM\nRealizacji projektu Centrum Skupu Produktów Rolno-Spożywczych i Dystrybucji Żywności dotyczy podpisana umowa partnerska pomiędzy Uniwersytetem Rolniczym im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, a Instytutem Rozwoju Obszarów Wiejskich.\nInstytut jest de facto dobrowolnym stowarzyszeniem samorządów, którego członkami są: powiat dąbrowski, powiat proszowicki i województwo małopolskie.\nŁukasz Smółka, wicemarszałek województwa stwierdził przy okazji sygnowania wspomnianego dokumentu, że stworzenie rynku hurtowego z nowoczesnym zapleczem technicznym to wyjście naprzeciw oczekiwaniom małopolskich rolników i ogrodników.\n- Miejsce handlu artykułami pochodzenia rolnego jest szczególnie istotne dla rozwoju rolnictwa w regionie - zapewnił.\nJaka będzie rola krakowskiego Uniwersytetu Rolniczego w tym projekcie? Naukowcy z uczelni pod kierownictwem dr. hab. inż. Sylwestra Tabora przeprowadzą badania, których efektem będzie wskazanie optymalnej lokalizacji dla planowanego centrum.\nPrzedsięwzięcie zdaniem stron umowy będzie przykładem zastosowania dobrych praktyk pomiędzy otoczeniem administracji i nauki dla rozwoju rolnictwa.\ngielda rolna małopolska uniwersytet rolniczy w krakowie instytut rozwoju obszarów wiejskich łukasz smółka


Historia żydowskich drukarni w Lublinie - Leksykon - Teatr NN\nSygnet drukarski Cwiego ben Awrahama Kalonimosa Jafe z Lublina, 1604-1628 (Autor: nieznany)\nHistoria drukarni żydowskich w Lublinie, 1548–1685\nLublin – warunki do powstania drukarni\nPowstanie stałej drukarni hebrajskiej w Lublinie (1550)\nDrukarnia w rękach Chaima ben Icchaka Szachora (1555–1564)\nDrukarnia w rękach Eliezera ben Icchaka (1566–1572)\nDrukarnia w rękach rodu Jafów (1572–1685)\nOdrodzenie gminy żydowskiej – powstanie nowej drukarni (1790)\n1800–1939: Żydowskie drukarnie w Lublinie\nWykaz żydowskich drukarń i litografii w Lublinie w marcu 1916 r.\nWykaz drukarń żydowskich w roku 1939\nSamuela Leiba Schneidermana reportaż o żydowskich drukarniach Lublina\nZagłada – zniszczenie żydowskich drukarni (1939–1945)\nZniszczenie księgozbioru Akademii Talmudycznej (1940)\nOstatni demon I.B. Singera\n„Biuletyn” – pierwsza (i ostatnia) powojenna gazeta żydowska w Lublinie (1944)\nBiblioteka w domu Pereca (1946)\nMonografia żydowskiego Lublina (1947)\nZbieranie materiałów do Monografii\nWspółpraca przy tworzeniu Monografii z Ziomkostwem z Payża\nLubelskie „Księgi Pamięci” (1952, 1957)\nKsięgozbiór z Izby Pamięci Żydów Lublina\nEfraim (Fajwel) Frid – ostatni żydowski bibliofil z Lublina\nŻydowski księgozbiór w Lublinie w Bibliotece UMCS\nOdnalezione tomiki poezji Jakowa Glatsztejna (2002)\nUmarli nie chwalą Pana Jakowa Glatsztejna\nOdnalezienie skrawka Tory (1985)\nWprowadzenieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nOd wieków Żydów nazywano narodem księgi. Związane to było z faktem, że w kulturze żydowskiej książka zawsze otoczona była wielkim szacunkiem, będąc jednym z elementów silnie oddziaływających na ich życie duchowe. Drukowanie ksiąg uważano w społeczności żydowskiej za „awodat ha-kodesz” – świętą pracę. Niektórzy rabini porównywali nawet prasę drukarską do ołtarza. Druk nazywali „pisaniem na wiele piór” i uznawali za dzieło krzewienia Słowa Bożego1.\nZ produkcji i sprzedaży książek hebrajskich (a od XIX wieku także w jidysz) słynęły nie tylko Amsterdam, Wenecja, Wiedeń, Praga, ale także Lublin, Kraków, Wilno i Warszawa. Bardzo często Żydzi byli wydawcami i dystrybutorami książek nie tylko ich własnych, ale i kraju, w którym żyli. Również na ziemiach polskich żydowscy drukarze, księgarze i wydawcy odegrali wielką rolę. Tak np. z Lublina wywodzi się słynna rodzina księgarzy Arctów o żydowskich korzeniach. Otworzona przez Stanisława Arcta (1818–1900) księgarnia przy ul. Krakowskie Przedmieście 15 była jedną z pierwszych w naszym mieście. Stała się ona zaczątkiem znanej i zasłużonej dla polskiej kultury firmy księgarskiej.\nHistoria drukarni żydowskich w Lublinie, 1548–1685Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nPierwsza żydowska oficyna drukarska została założona w Lublinie około r. 1547 czyli na kilkadziesiąt lat przed powstaniem pierwszej drukarni polskiej.\nLublin – warunki do powstania drukarniBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nHistorię żydowskiej drukarni w Lublinie opowiada prof. Krzysztof Pilarczyk, badacz i znawca tego tematu:\nUsytuowanie w Lublinie drukarni żydowskiej nie było przypadkowe. Miała ona w tym mieście szansę utrzymania się, a przepływ Żydów przez miasto, w którym zaczynał się rozwijać intensywnie handel (w 1540 r. dla wygody cudzoziemskich kupców żydowskich założono słynny sąd jarmarczny) i funkcjonowały żydowskie i królewskie instytucje, zapewniał zbyt tłoczonym tu księgom żydowskim. Bez wątpienia ważnymi ich odbiorcami byli uczniowie miejscowej szkoły rabinicznej (Jesziwy), którą założył Szalom Szachna, powołany na rabina w Lublinie w 1530 r.2\nLublin, ulica Szeroka 2, Szeroka 4 i Szeroka 6\nLublin, ulica Szeroka 14\nPowstanie pierwszej drukarni hebrajskiej w Lublinie (1547)\nZałożycielem w roku 1547 pierwszej drukarni hebrajskiej w Lublinie, która była też pierwszą drukarnią w ogóle w historii miasta jest wędrowny drukarz Chaim ben Dawid Szachor. Około roku 1547 osiadł on wraz z rodziną w Lublinie. Wcześniej ,w latach 1512–1526, był drukarzem w oficynach hebrajskich w Pradze by po zakupie wyposażenia typograficznego ruszyć w wędrówkę razem ze swoim warsztatem drukarskim. Był w Oleśnicy na Śląsku (1529–1531), następnie przeniósł się do Augsburga a w latach 1544–1545 osiadł w Bawarii, w roku 1545 przeniósł się w okolice Frankfurtu nad Menem bu osiąść ok. 1547 r. w Lublinie gdzie też najprawdopodobniej zmarł ok. 1550 r. Z całą pewnością wiemy, że to on właśnie w 1547 r. wydrukował w Lublinie pierwszą książkę – modlitewnik „Szomrin la-boker”. [powinno być: Szomrim la-boker - przyp. red.] Jest wymieniony w książce jako jej drukarz. Możemy go więc uznać za założyciela pierwszej drukarni hebrajskiej w Lublinie mimo, że była ona zapewne bardziej warsztatem wędrownego drukarza. Istnieje przypuszczenie opierające się o źródła wtórne, że wydał w Lublinie w tym okresie jeszcze inne druki, które niestety nie zachowały się do naszych czasów3.\nPowstanie stałej drukarni hebrajskiej w Lublinie (1550)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nLublin. Ulica Jateczna z widocznym fragmentem elewacji Synagogi Maharszala (Autor: nieznany)\nTo właśnie Chaim Szachor pomagał zięciowi Josefowi ben (Jaakowowi) Jakarowi, i synowi Icchakowi ben\nChaimowi, w urządzeniu już stałej drukarni lubelskiej, na której założenie uzyskali przywilej od króla Zygmunta Augusta w roku 1550.\nPrzywilej królewski pozwolił Josefowi i Icchakowi oficjalnie rozpocząć wydawanie ksiąg hebrajskich. Pierwszą podpisaną imieniem Josefa, był obszerny modlitewnik (Machzor, 1550–1551) według rytu polskiego.\nDwie następne, również modlitewniki wydrukowano w 1553 roku (Jocrot) i w 1554 (Sidur) według rytu aszkenazyjskiego). Ten drugi modlitewnik jest jedynym drukiem, w którym pojawia się imię Icchaka ben Chaima, jako jednego z dwóch drukarzy. Wkrótce po wydrukowaniu Siduru Icchak ben Chaim zmarł4\nDrukarnia w rękach Chaima ben Icchaka Szachora (1555–1564)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nNa czele drukarni w latach 1555–1564 stanął, jako formalny jego spadkobierca, najstarszy syn zmarłego Icchaka ben Chaima, Chaim ben Icchak (ur. ok. 1547 r.), wspierany jeszcze przez krótki czas przez doświadczonego w sztuce drukarskiej Josefa ben Jaakowa Jakara (zm. ok. 1559r.).\nNowemu właścicielowi drukarni, który był zbyt młody by samodzielnie prowadzić oficynę, miejscowy rabin i sąd żydowski wyznaczyli opiekunów.\nW roku 1559 ukazał się pierwszy traktat (Szewuot) lubelskiej edycji Talmudu babilońskiego, która była też pierwszą drukowaną w Rzeczpospolitej edycją Talmudu. Druk pozostałych traktatów Talmudu trwał ponad 18 lat. Talmud babiloński, zredagowany w Bablilonii na początku VI w., jest większy i obszerniejszy niż wcześniejszy od niego Talmud Jerozolimski. Uważany jest za ważniejszy. W końcu 1559 roku z powodu epidemii przeniesiono drukarnię z Lublina do Końskowoli, gdzie drukowano do 1561 r. po czym drukarze wraz ze sprzętem wrócili do Lublina5.\nDrukarnia w rękach Eliezera ben Icchaka (1566–1572)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nW 1566–1572 oficyną kierował Eliezer ben Icchak a jego wspólnikiem był Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe. To on uzyskał w 1566 przywilej królewski na druk i sprzedaż ksiąg hebrajskich.\nNiestety książki drukowane w Lublinie przestały się dobrze sprzedawać m. in. dlatego, że jakością druku, na skutek zużycia czcionek nie mogły konkurować z drukarniami krakowskimi. Te i inne powody spowodowały, że Eliezer ben Icchak zawiesił na jakiś czas działanie drukarni.\nCzas przerwy drukarz postanowił wykorzystać na konieczną modernizację zasobu swej oficyny. W tym celu wysłał swego syna Icchaka za granicę po nowe półsurowe czcionki przy użyciu których mógłby konkurować z innymi drukarniami. Pierwszą książkę tłoczoną nowymi czcionkami wykonano na przełomie 1570 i 1571 r. Inwestycja w nowy sprzęt typograficzny oraz użycia lepszego papieru uczyniły druki wydane po 1571 r. bez wątpienia atrakcyjniejszymi od wcześniejszych, tak iż mogły konkurować z książkami tłoczonymi w Krakowie6.\nPo ośmiu latach od otrzymania królewskiego przywileju na druk książek hebrajskich Eliezer ben Icchak zakończył pracę drukarską w Lublinie (pod jego imieniem ukazało się w tym czasie13 pozycji), wydając w 1573 ostatnią tutaj książkę pt. Pachad Icchak Icchaka ben Awrahama Chajuta, w której zawarł pieśń wskazującą na motywy decyzji opuszczenia Lublina. Jak stwierdza w niej, nie znalazł tu upragnionego spokoju do pracy i z tego powodu zamierza po 13 latach opuścić miasto, aby „zrealizować dążenia jego serca”. (...) Celem pośrednim podróży miał być Konstantynopol. Plany swe Eliezer ben Icchak zaczął realizować prawdopodobnie w połowie 1572, godząc się, aby jego nakładca i współpracownik Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe rozpoczął samodzielnie prace nad drukiem kolejnych ksiąg. Sam zaś w następnym roku wydał jeszcze w końcu kwietnia wspomniane dzieło Pachad Icchak, po czym sprzedał część zasobu typograficznego Kalonimosowi (I). (...)\nW Lublinie Eliezer wydrukował prawdopodobnie 16 ksiąg; w 13 widnieje jego imię jako drukarza-właściciela oficyny. Ponadto brał udział w tłoczeniu czterech druków w Końskiej Woli 7 .\nDrukarnia w rękach rodu Jafów (1572–1685)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nOd roku 1572 drukarnia stała się na ponad stu letni okres własnością rodziny Jafów. Pierwszym był Kalonimos [I] ben Mordochaj Jafe (1572–1603). W połowie 1604 r. przejął ją Cwi ben Kalonimos Jafe i prowadził ją do śmierci w 1628 roku.\nDrukarnię ponownie uruchomił w 1633 roku Kalonimos ben Cwi Hirsz Kalmankes Jafe i kierował nią aż do zniszczenia przez pożar w r. 1646. Dzieła zniszczenia dopełnił najazd Chmielnickiego i pożar z roku 1655.\nDruk ksiąg żydowskich wznowił w roku 1665 Jafe ben Jaakow Kalmankes z Torbin (Turobina ?). Działalność drukarni ustała w 1685 roku. Od chwili przejęcia jej przez Jafów wydrukowano w niej ponad 180 druków hebrajskich i jidysz8.\nWśród nich były również kalendarze.\nCwi ben Awraham Kalonimos Jafe "Arachin" - traktat talmudyczny. Strona tytułowa (Autor: nieznany)\nDrukarnia pierwszego z rodu Jafów – Kalonymosa (1572–1603)\nW historii drukarni żydowskich w Lublinie szczególną rolę pełniła oficyna drukarska kierowana od roku 1572 przez Kalonymosa ben Mordechaja Jafe.\nPisze o tym Majer Bałaban:\nWydrukowano w niej setki znakomitych dzieł. Jafe ściągnął z Włoch najlepszych zecerów i nie żałował pieniędzy na dobre drzeworyty i rysowników. Jego druki odznaczają się bardzo estetycznymi stronami tytułowymi, pięknymi winietami, wysmakowanymi zakończeniami rozdziałów, a litery początkowe często ozdobione są ludzkimi postaciami9.\nDodajmy, że Kalonymos ben Mordechaj Jafe był synem drugiego rektora lubelskiej akademii talmudycznej – Mordechaja ben Abrahama Jafe (1535–1612), następcą Salomona Lurii, którego zaliczano do największych uczonych Polski. W latach 1579–1590 drukarnia musiała zostać zamknięta, ponieważ nie była konkurencyjna wobec produkcji drukarni krakowskiej10.\nKalonimos (I) w tym czasie przeprowadził gruntowną jej modernizację oraz sprowadził z Moraw dobrych zecerów, tak by jej produkcja mogła konkurować z drukarniami krakowskimi i włoskimi 11\nZ literackiego opisu Szaloma Asza w książce Kidusz ha-szem dowiadujemy się jak ważnym ośrodkiem drukarskim przed 400 laty był dla Żydów Lublin:\nTu [wokół Synagogi] w przyległych ulicach rozmieszczone były kramy i stoiska z książkami. (...) Głównie jednak na tej ulicy [Bożnicza] handlowano książkami. Słynne na cały świat lubelskie drukarnie miały prawo drukowania talmudycznych ksiąg bez ingerencji cenzury. Żydzi z całego świata przyjeżdżali do Lublina, żeby tu zakupić żydowskie księgi. We wszystkich domach modlitwy i nauki wyłożone były lubelskie wydania całego Talmundu12.\nOskarżenia żydowskich drukarzy z Lublina\nŻydowskie drukarnie tak jak cała społeczność Żydów były narażone na różnego rodzaju oskarżenia, które miały swoje podłoże głównie w rosnącej nietolerancji religijnej ale też w chęci zniszczenia konkurencji. Tak np. w wydanym w 1618 r. w Krakowie antyżydowskim druku pt. Zwierciadło Korony Polskiej Sebastian Miczyński oskarżył drukarzy żydowskich o ujawnienie Turkom tajemnic państwowych (przemycanych jakoby w książkach hebrajskich) wspominając m. in. o dwóch drukarniach lubelskich należących do Żydów. W wyniku tego oskarżenia król nakazał zamknięcie drukarni a książki w niej tłoczone polecił skonfiskować13.\nW 1628 r. drukarnia prowadzona przez Cvi ben Awrahama Kalonimosa Jafe została zamknięta z rozkazu króla Zygmunta III Wazy, a wydrukowane traktaty talmudyczne, będące w oficynie, skonfiskowane. Powodem tych represji były oskarżenia jakoby Cvi drukował Talmud, który miał zawierać także fragmenty wykreślone wcześniej przez cenzorów kościelnych. Cwi umarł w roku 1628 zaraz po zamknięciu drukarni. Po jego śmierci o przejęcie zasobu całej drukarni starali się usilnie jezuici wspierani przez króla Zygmunta III, który w 1631 r. zalecał wydanie im instrumentów i druków ze zlikwidowanej drukarni żydowskiej .\nPrzerwa w działalności drukarni trwała do 1633 r. kiedy to otworzył ją Kalonimos (II) Kalman Jafe, kolejny właściciel drukarni14.\nPierwszy hebrajski lubelski kalendarz „Sefer Ibronoth” (1615)\nW roku 1615 ukazała się w Lublinie pierwsza edycja kalendarza hebrajskiego „Sefer Ibronoth”.\nKalendarz żydowski różni się znacznie od kalendarza gregoriańskiego. Jest kalendarzem księżycowo- słonecznym, opartym na roku księżycowym. Spis miesięcy, tygodni i dni ma charakter ruchomy. W celu wyrównania różnicy w stosunku do roku słonecznego siedem razy w ciągu 19 lat, czyli co dwa lub trzy lata przypada rok przestępny, kiedy to dodaje się dodatkowy miesiąc15.\nLubelski kalendarz hebrajski „Sefer Ibronoth” (1640)\nO drugiej edycji kalendarza „Sefer Ibrononoth” z r. 1640 wspomina H. Łopaciński:\n(...) kalendarz lubelski z r. 1640 znamy tylko z opisu Teofila Żebrawskiego; jest to książka hebrajska „Sefer Ibronoth”. Książka o układzie kalendarza. „Drukowana jest za panowania Króla Władysława (IV) w drukarni, którą wystawił uczony Hirsz, syn Abrahama Kalonimus Jafe, roku 5400 (1640 ery Chrz.)”. W polskim i ruskim kalendarzu wymienia święta chrześcijańskie i miejsca jarmarków. W Lublinie in 4˚ kart 4216.\nO kalendarzach żydowskich\nUpadek drukarni rodu Jafów (1646–1685)\nW 1646 r. w oficynie Jafów wybuchł pożar. Spłonęła większość zadrukowanych arkuszy papieru. Po pożarze nie wznowiono już działalności. Dzieła zniszczenia dokonały wojska Bohdana Chmielnickiego, palac w 1655 dzielnicę żydowską. Zginęło wtedy ok. 2 tys. osób.\nLublin i historia hebrajskiej drukarni Kalonymosa Jafe pojawiają się na kartach monumentalnej powieści Pamięć Abrahama napisanej przez Marka Haltera. Jest to opowieść o liczącej dwa tysiące lat historii żydowskiej rodziny. Wątek lubelski powieści kończy się bardzo gwałtownie w dniu 16 października 1655 roku kiedy, jak to już było wspomniane, Kozacy spalili w Lublinie całą dzielnicę żydowską. Autor opisuje dramatyczne chwile, które rozegrały się wtedy w drukarni Kalonymosa:\nPłonęło całe Podzamcze. Dawid z Beniaminem przedostali się do pracowni. Panowała w niej atmosfera spokoju, płynąca z otoczenia znajomych przedmiotów i zapachu tuszu. Dawid o mało nie upadł na kolana na samą myśl, że to wszystko mogłoby ulec unicestwieniu. Ostatkiem sił podbiegł do kufra, w którym, wraz z rachunkami i wekslami przechowywano egzemplarze Księgi Abrahama i stary Zwój z Jeruzalem. Złapał drewnianą szkatułkę, wysypał jej zawartość i starannie ułożył w niej manuskrypty, jeden egzemplarz Księgi i jeden komplet czcionek. Wszystko razem owinął szmatą zaplamioną tuszem, jaka akurat znalazła się pod ręką, i wręczył swemu synowi.\n- Czy widziałeś, Beniaminie, co tam włożyłem?\nNie zgub tej szkatułki, Beniaminie!17\nPo zniszczeniach, które dotknęły Lublin w czasie powstania Chmielnickiego, wojny szwedzkiej oraz moskiewskiej miasto żydowskie długo pozostawało w zapaści. Zaczęło się odradzać po 1661 r. wraz z powrotem do miasta jarmarków i posiedzeń Sejmu Czterech Ziem. Warunki były na tyle sprzyjające, że w 1665 roku, Szlomo ben Jaakow Kalmankes kolejny z rodu Jafów, otworzył drukarnię kontynuując dzieło swoich poprzedników. Jego drukarnia była czynna do 1685 r. Do bankructwa doprowadził ją import żydowskich książek z zagranicy, głównie z Amsterdamu, Wenecji, Pragi. W ciągu stu dwudziestu lat pracy drukarskiej Jafów w Lublinie zostało wydrukowanych ok. 180 druków18.\nSygnet drukarski Cwiego ben Awrahama Kalonimosa Jafe z Lublina, 1604-1628\nNajstarszy ekslibris żydowski (1668)\nNajstarszy znany nam exlibris żydowski pochodzi z Polski. Jest nim napis na dużym foliańcie łacińskim dzieła farmaceutycznego z r. 1651: Sum ex Bibliotheca D.D. Maijri Winckler, Medici Hebraeorum Lublineusium. (Pochodzę z biblioteki Majera Wincklera, lekarza Żydów lubelskich). Lublin 1668. – Jest to najprawdopodobniej jedyny exlibris żydowski z w. XVII19.\nOdrodzenie gminy żydowskiej – powstanie nowej drukarni (1790)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nLubelska gmina zaczęła powoli odradzać się w drugiej połowie XVII w. po ponad stu latach upadku. I tak w/g spisu z roku 1787 mieszkało w Lublinie 4231 Żydów. Mimo odrodzenia gminy, drukarstwo lubelskich Żydów nigdy już nie nawiązało do wspaniałych tradycji z XVI wieku. Nie zmienia tego faktu nawet to, że w roku 1790, po ponad stu latach po zamknięciu drukarni Jafów następuje wznowienie drukarstwa żydowskiego.\nMówi o tym dokument odnaleziony przez J. Riabinina:\nKról Stanisław August przyjmuje specjalnym listem – przywilejem rabina ziemskiego Herszka Szewłowicza vel Szawelowicza w królewską protekcję swoją, zaszczyca go serwitoratem królewskim, tytułem drukarza i bibliopoli miasta Lublina i pozwala mu na założenie w Lublinie żydowskiej drukarni, w której wolen i mocen będzie publicznie drukować e języku hebrajskim pisma, księgi świeckie i duchowne, do religii i obrządków żydowskich ściągające się, własnym swoim kosztem, które wychodzące spod prasy drukarskiej księgi i pisma wolno będzie temuż starozakonnemu Herszkowi Szawlowiczowi... bez żadnej od nikogo przeszkody sprawiedliwą ceną sprzedawać20\n1800–1939: Żydowskie drukarnie w LublinieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nMimo że lubelska gmina odrodziła się, nigdy już drukarstwo żydowskie nie nawiązało do wspaniałych tradycji z XVI wieku. Przez lata nie było tu żadnych poważnych inicjatyw wydawniczych a powstające w XIX i XX wieku żydowskie zakłady drukarskie i litograficzne utrzymywały się głównie z druku i ze sprzedaży książek religijnych (modlitewniki), przedrukowywanych podręczników szkolnych, produkcji zeszytów. Drukowano też ogłoszenia i druki okolicznościowe. Dodatkowym źródłem dochodu była prowadzona przy takich drukarniach księgarnia lub skład materiałów piśmiennych. W początkach XX wieku nastąpił rozwój codziennej prasy żydowskiej, co przyniosło dodatkowe zamówienia dla drukarni. Niektóre z tytułów wiązały się z konkretnymi drukarniami21.\nI.B.Singer w wielu swoich opowiadaniach nawiązuje do Lublina jako miejsca, w którym drukowane są księgi żydowskie. Np. w opowiadaniu Naftali gawędziarz i jego koń Sus bohater postanawia otworzyć drukarnię dlatego też:\nZamówił w Lublinie skrzynki z czcionkami (w tamtych czasach nie było jeszcze maszyn drukarskich) i ręczną prasę.22\n1900–1939 – Drukarnie żydowskie z tego okresu były bardzo małymi zakładami, zazwyczaj jednoosobowymi lub rodzinnymi. Najczęściej drukowano w nich podręczniki szkolne, zeszyty, ogłoszenia i druki okolicznościowe.\nDrukarnia Herszenhorna w Lublinie (ul. Bernardyńska 20)\nWykaz żydowskich drukarń i litografii w Lublinie w marcu 1916 r.Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nKowalska 4, drukarnia Tauba Folk, 1904\nKrakowskie Przedmieście 32, drukarnia i księgarnia Szloma Szpiro, 1907\nRynek 1, drukarnia J. Goldblatt, 1907\nKowalska 5, drukarnia i księgarnia, Mendel Sznajdermesser 1913\nKrólewska 2, drukarnia, Icek Sztokman 1914\nBernardyńska 20, drukarnia i księgarnia, Herszenhorn & Strasberger 1913\nJezuicka 14, litografia Mosze Riezniuk, 1913\nKrólewska 1, nożna maszyna drukarska Jakub Kerszman, 1899\nKrólewska 20, drukarnia, Boruch Najnszejn, 1910\nKowalska 5, drukarnia Benjamin Westler, 1912\nKrakowskie Przedmieście 25, nożna maszyna druk. – Szloma Szpiro, 1907\nKrakowskie Przedmieście 22, drukarnia Szlomo Fernand, 191123\nLublin, ulica Świętoduska 12, wjazd na podwórze\nŻydówki przy ul. Grodzkiej 26\nWykaz żydowskich drukarń działających w Lublinie w latach 1918–1939\nDrukarnia i księgarnia Nechy Herszenhorn i Szlomo Szymona Strasbergiera; drukarnia założona w 1872; ul. Bernardyńska 20.\nDrukarnia Toby Folk; właściciel: Izaak Folk; drukarnia założona w 1890; ul. Kowalska 4.\nDrukarnia Jozefa Lejzora Federa od 1921r. wraz z Symchą Izraelam Bei Federem; właściciel Jozef Lejzor Feder; drukarnia założona w 1890; ul. Zamkowa 2.\nDrukarnia Jakóba vel Jankiela Kerszmana; drukarnia założona w 1899; ul. Plac Króla Łokietka 2 (Królewska 1), od 1927 ul. Bernardyńska 16.\nDrukarnia Szajndli Szpiro; drukarnia założona w 1905; ul. Krakowskie Przedmieście 23 lub 25.\nDrukarnia „Grafika”, właściciel: Szyja vel Szlomo Szpiro; drukarnia założona w 1907; ul. Krakowskie Przedmieście 36.\nDrukarnia Jojny Goldblata; drukarnia założona w 1907; ul. Rynek 9.\nDrukarnia Szlomo Fernanda; drukarnia założona w 1911; ul. Krakowskie Przedmieście 22.\nDrukarnia Mendla Sznajdermessera; właściciel Izaak Boruch Sznajdermesser; drukarnia założona w 1913; ul. Rynek 5.\nDrukarnia Mojżesza Rezniuka od 1927 Ruchli Rezniuk; od 1927r właściciel: Lolek Zonenberg, drukarnia założona w 1913; ul. Jezuicka 14.\nDrukarnia „Powszechna” Morducha Wajnsztajna; drukarnia założona w 1915; ul. Królewska 21.\nDrukarnia i fabryka wyrobów papierowych ”Okręt” Eli Handelsmana; właściciele: Jojna Cynerman, od 1926r. Jakób Lejb Handelsman, drukarnia założona w 1915; ul. Świętoduska, od 1924 ul. Kowalska 2, od VIII 1926 ul. Lubartowska 3.\nDrukarnia „Praca” Menasze Ben Klajnera, od 1923 wraz z Aronem Rubinem, od VII 1923r. Majera Handelsman (?) następnie Judki Goldsztajn; od 1926r. właściciel Izrael Lipszyc; drukarnia założona 1922; ul. Królewska 7, od 1926r. ul. Królewska 3.\nDrukarnia „Polonja” Jankiela Kaca; drukarnia założona w 1926; ul. Nowa 13.\nDrukarnia Michaela Szolsohna; drukarnia założona w 1926; ul. Lubartowska 2.\nDrukarnia „Rekord” Abrama Wajnbluma; drukarnia założona w 1927; ul. Nowo – Rybna.\nDrukarnia Nechy Szpiro; właściciel: Szyja vel Szlomo Szpiro; drukarnia założona w 1932; ul. Narutowicza 19 (Szpitalna 2)24.\nWspomnienia Dawida Sztokfisza o pracy w Drukarni Powszechnej i w Drukarni Okręt Eli Handelsmana.\nWykaz drukarń żydowskich w roku 1939Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nHerszenchorn i Strassberger (Strassburger?), ul. Bernardyńska 20 . (Druk “Lubliner Tugblat” oraz prasę innych miast województwa.)\n„Praca” – Judy Goldsztajna, Królewska 7, (Druk tygodnika „Lubliner Sztyme”.)\nMendel Sznajdermesser, ul. Rybna 2. (Druk „Lubliner Sztyme” i „Lubliner Unzer Ekspres [2 strony mutacji], także modlitewniki.)\nJosef Katz (Kac), Noworybna róg Olejnej, (Druk „Kurier Lubelski”  i inne druki.)\nDrukarnia „Lubliner Tugblat”, Królewska 13,\nZecernia „Lubliner Sztyme”, Kowalska 4,\nZecernia „Lubliner Unzer Ekspres”, Lubartowska 10,\nJosef Feder, Zamkowa 2,\nSzloma Fernand, Krakowskie Przedmieście 22,\nJona Goldblat, Rynek 19,\nEla Handelsman, Lubartowska 3,\nMojżesz Reznik, Jezuicka 14,\nMichał Szolson, Lubartowska 2, (Drukarnia „Okręt”),\nSzajndla Szpiro, Krakowskie Przedmieście 25,\nSzloma Szpiro, Krakowskie Przedmieście 36,\nMordechaj Wajnsztajn, Królewska 2125\nLublin, ulica Nowa 11A, Nowa 13 i wylot ulicy Olejnej (Autor: Kiełsznia, Stefan (1911-1987))\nSamuela Leiba Schneidermana reportaż o żydowskich drukarniach LublinaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nDobrym podsumowaniem historii żydowskich drukarni w Lublinie jest tekst autorstwa Samuela Leiba Schneidermana, który odwiedził Lublin w latach 30. ubiegłego wieku. W opublikowanym w 1938 r. cyklu Od Nalewek do wieży Eiffla umieścił reportaż, w którym opisuje jak ważnym ośrodkiem żydowskiego drukarstwa był Lublin. W syntetyczny sposób przedstawia historię drukarstwa w Lublinie aż do lat trzydziestych ubiegłego wieku:\nZapomniane i pokryte kurzem stoją pozostałości starodawnych drukarni, przed setkami lat za zezwoleniem polskich królów zakładanych. Podobnie jak pędzenie gorzałki, było też drukowanie ksiąg żydowskich przedmiotem monopolu. Zdobyć go udawało się tylko bogaczom i tym, którzy zyskali szczególną łaskę wojewody czy starosty. Pierwszy wyłączny monopol na drukowanie świętych ksiąg żydowskich w Polsce przyznano w 1559 roku drukarzom lubelskim, Chaimowi, synowi Izaaka, i Annie córce Józefa, jak głosi przywilej królewski, pisany po łacinie:\nKról Zygmunt August, w celu poparcia pracy i przemysłu, dozwala Chaimowi, synowi Izaaka, i Annie, córce Józefa, drukarzom, Żydom lubelskim, drukować książki hebrajskie, i takowe, lub też gdzie indziej drukowane, sprzedawać. Gdyby inny zaś poddany, lub cudzoziemiec, drukował lub sprzedawał w Polsce książki hebrajskie, zapłaci karę 20 marek, a jego książki ulegną konfiskacie.\nPo dziewiętnastu latach inny Żyd lubelski, Kałmen, syn Mordechaja, uzyskał podobne zezwolenie od króla Batorego. Potem tradycja udzielania monopoli w drukarstwie coraz bardziej zanikała i coraz częściej powstawały w Lublinie żydowskie drukarnie, słynące na cały świat.\nSpod drewnianych, gutenbergowskich pras wychodziły najpiękniejsze modlitewniki, księgi rabiniczne i chasydzkie, wykonywane przez zecerów – artystów w skąpym świetle małych okienek lub kopcącej lampki oliwnej.(...) W niskich. Ciasnych sklepikach wzdłuż ulicy Żydowskiej i Krawieckiej zakupywali przybysze znane lubelskie wydania Talmudu (..). Wcześnie rozkwitła w Lublinie żydowska sztuka drukarska. Dziś pozostały po niej ledwo dostrzegalne ślady. Te same modlitewniki według starych lubelskich wzorów drukuje się dziś w Warszawie na automatycznych maszynach i sprzedaje na wagę – dziesiątki, setki kilo.\nOstatnie starodawne drukarnie lubelskie stoją zapomniane i pokryte kurzem. Na drewnianych półkach leżą jeszcze szerokie, najrozmaitszym szryftem przemyślnie złożone kolumny świętych ksiąg. Potomkowie małomiasteczkowych rabinów z okolic Lublina oddawali je do druku, zostawiając zadatek wraz z rękopisami. Zdarza się czasem, że wzbogacony wnuk któregoś z tych rabinów przybywa z Londynu czy Nowego Jorku i każe wykończyć książkę swego dziadka. Kilku starych zecerów staje wtedy nad niepomiernie wielkimi kasztami. Od świtu do późnej nocy składają suche komentarze, półokrągłymi wierszami, gęstym maczkiem spisane na dużych, pożółkłych arkuszach26.\nZagłada – zniszczenie żydowskich drukarni (1939–1945)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nW czasie wojny zostały zniszczone wszystkie drukarnie żydowskie w Lublinie, a pracujący w nich drukarze zginęli. Urządzenia, maszyny, czcionki wywieziono lub zniszczono. Przez jakiś czas działała tylko drukarnia Judki Goldsztejna, mieszcząca się w oficynie przy ul. Królewskiej 3. Zarządzała nią volksdeutschka Maria Malczewska. Drukarnia ta była potrzebna Niemcom do drukowania ogłoszeń w języku jidysz27.\nZniszczenie księgozbioru Akademii Talmudycznej (1940)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nŚwiadectwem tego jak niszczone były przez Niemców żydowskie książki jest relacja, która ukazała się w lutym 1940 roku w „Deutsche Jugend Zeitung”, młodzieżowym organie partii nazistowskiej:\nSprawą szczególnej dla nas dumy było zniszczenie Akademii Talmudycznej, znanej jako największa w Polsce. Wyrzuciliśmy z budynku wszystkie te święte dla Żydów książki, przenieśliśmy je na dziedziniec, a potem podłożyliśmy ogień. Pożoga trwała 20 godzin. Żydzi stali wokół i płakali. Ich szloch niemal nas ogłuszał. Sprowadziliśmy orkiestrę i radosne dźwięki muzyki wojskowej zagłuszyły płacz tych Żydów.\nRelacja ta wskazuje, że wspaniały księgozbiór z lubelskiej Jesziwy uległ całkowitemu zniszczeniu. Istnieją jednak poszlaki wskazujące, że część księgozbioru ocalała. Pisał m. in. o tym M. Derecki. Według jego ustaleń część księgozbioru Jesziwy trafiła w roku 1940 do magazynów Biblioteki im. H. Łopacińskiego. Na przełomie lat 1942/1943, aż do wiosny 1943 roku przychodził do Biblioteki z getta młody rabin, który opisywał ten księgozbiór. W marcu roku 1944 z Biblioteki wywieziono część księgozbioru w tym książki pochodzące z Jesziwy. Tu ślad się urywa.\nOstatni demon I.B. SingeraBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nSwoistym memento dla historii żydowskich książek w Lublinie jest niezwykłe opowiadanie I.B. Singera Ostatni demon. Bohater opowiadania – demon – tak opisuje Lublin:\nPochodzę z Lublina, gdzie ulice są wybrukowane tekstami talmudycznymi. Rękopisami palimy w piecach. Poddasza uginają się pod ciężarem tomów kabały28.\nDemon, który żywi się hebrajskimi literami z książek w języku jidysz, opowiada historię swojego przybycia do Tyszowiec:\nMieszkam na poddaszu w Tyszowcach i żyję dzięki książce z opowiastkami w jidysz, pozostałości sprzed wielkiej katastrofy. Opowiastki te nie są żadnym dziełem literatury, ale litery hebrajskie mają swoją wartość. Nie muszę wam chyba mówić, że jestem Żydem. (...) Przybyłem tu z Lublina. Tyszowce są zapomnianą przez Boga mieściną. (...) Jak długo tu tkwię? Całą wieczność plus jedną środę. Wdziałem już wszystko – zniszczenie Tyszowiec, zniszczenie Polski. Nie ma już Żydów, nie ma już demonów. (...) Całą gminę wymordowano, spalono święte księgi, zbezczeszczono cmentarz. Księga stworzenia powróciła do rąk Stwórcy. (...) Ale przynajmniej napisana jest po żydowsku. Alfabetu nie udało im się zniszczyć. Wysysam litery i to jest moja strawa. Liczę słowa, układam rymy i do znużenia trawię każdą kropkę. (...) Tak, przetrzymam, dopóki istnieje ta jedna jedyna książka. Dopóki mole nie zjedzą ostatniej kartki, mam się czym bawić. Wolałbym nie mówić, co się stanie, kiedy zniknie ostatnia litera.A kiedy już zniknie ostatnia litera, Ostatniemu z diabłów przyjdzie czas umierać29.\nO opowiadaniach I.B.Singera\n„Biuletyn” – pierwsza (i ostatnia) powojenna gazeta żydowska w Lublinie (1944)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nTuż po wyzwoleniu Lublina powstał pomysł wydawania żydowskiej gazety, którą nazwano „Biuletyn”. Pisze o tym Nachman Blumental w artykule Lublin po drugiej wojnie światowej zamieszczonym w lubelskiej „Księdze Pamięci”. W oparciu o ten tekst Adam Kopciowski streszcza historię powstania „Biuletynu”:\nZasadniczą przeszkodą (...) w wydawaniu gazety był zupełny brak bazy technicznej, a zwłaszcza żydowskich czcionek, czy nawet zwykłej maszyny do pisania. Jak wielki był jednak upór zespołu w dopięciu celu, świadczy fakt że redaktorzy „Biuletynu” zdecydowali się go pisać ręcznie. Ponieważ redakcja posiadała maszynę do pisania z polską czcionką, postanowiono dodatkowo wydawać, prócz ręcznie przepisywanej żydowskiej, także drukowaną, wersję polską. Teksty wersji żydowskiej musiano ręcznie, po kilkadziesiąt razy, przepisywać przez kalkę.\n„Biuletyn” ukazywał się co drugi dzień. Za każdym razem, redaktorzy osobiście wywieszali gazetę na tablicach informacyjnych, ustawionych w miejscach, gdzie zwykle gromadziło się dużo Żydów: przy Domu Pereca na Czwartku, przy Domu Noclegowym PCK przy ul. Wyszyńskiego 3, oraz przy Komitecie Żydowskim na ulicy Rybnej 8.\nOd wczesnych godzin rannych, pod tablicami informacyjnymi, zbierało się wielu Żydów, oczekując na „Biuletyn”. Czytali go z wielkim zainteresowaniem po kilka razy. Na treść „Biuletynu” składały się głównie bieżące informacje z frontu oraz wiadomości dotyczące uratowanych Żydów. Kolejne numery „Biuletynu” rozsyłane były na prowincję oraz do innych zagranicznych redakcji żydowskich czasopism.\nPewien niewielki postęp w ulepszeniu bazy technicznej pisma nastąpił po przyjeździe do Lublina Fiszela Helersteina, dawnego (do 193 9r.) zecera w wileńskiej gazecie żydowskiej „Die Cajt”. W swoich wspomnieniach Helerstein pisał: „Gdy zimą 1945 r. przybyłem do Lublina, było tu już kilku pisarzy żydowskich, którzy bardzo tęsknili za słowem żydowskim i pragnęli wydawać drukowaną gazetę. Z wielką nadzieja wysłano mnie do jednej z byłych przed wojną drukarni żydowskich, by tam ewentualnie odszukać czcionki żydowskie. Widzieli we mnie cudotwórcę, który dokona cudu i znajdzie upragniony skarb”. Po długich poszukiwaniach, Helerstein odkrył „ołowiany skarb”. Ale było tam tyle czcionek, że mogło starczyć na złożenie zaledwie „zaproszenia ślubnego lub karty noworocznej”. Po dotarciu do Lublina w końcu stycznia 1945 r. wiadomości o ocalałej w Łodzi drukarni gettowej, losy zespołu redakcyjnego „Biuletynu” ułożyły się podobnie do losów CŻKH. Jako pierwszy, do Łodzi wydelegowany został członek redakcji warszawianin Jehuda Elberg. Po nim z Lublina wyjechała reszta redakcji oraz zecer Helerstein30.\nBiblioteka w domu Pereca (1946)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nBudynek przy ulicy Szkolnej 18 w Lublinie, dawniej siedziba Żydowskiego Domu Kultury (Autor: Moszyński, Marcin)\nO powstaniu w Lublinie po wojnie w roku 1946 biblioteki żydowskiej pisze Adam Kopciowski:\nNa początku października 1945 roku na pomieszczenia biblioteki wydzielono pokoje nr 8, 9 i 10 w Domu Pereca (ul. Czwartek 4a). Bibliotekę zorganizowano na początku 1946 r. zaś brak zupełnie informacji skąd sprowadzono do niej książki31.\nMonografia żydowskiego Lublina (1947)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nZanim wydano lubelskie „Księgi Pamięci” rozpoczęto w Lublinie pracę nad Monografią żydowskiego Lublina. To właśnie z materiałów, które były do niej zbierane zrodziła się paryska „Księga Pamięci”32.\nPomysł na napisanie monografii został przedstawiony w czasie odbywającego się we Wrocławiu w maju 1947r. pierwszego Krajowego Zjazdu Lubliniaków. Pisze o tym Adam Kopciowski:\nDrugi dzień obrad (26 maja 1947 r.) otworzył Nachman Blumenthal. Głównym tematem jego przemówienia była sprawa opracowania monografii żydowskiego Lublina (sam pomysł spisania historii Żydów w mieście, był poruszony już na pierwszych zebraniach Ziomkostwa w Lublinie.) Na zjeździe wybrano specjalną komisję redakcyjną, której polecono opracowanie i wydanie monografii. (...) Sprawa monografii zdominowała prawie całkowicie, drugi i ostatni dzień zjazdu. Majer Szyldkraut podsumowując dotychczasowe prace lubelskiego ziomkostwa stwierdził: „Postawiliśmy sobie do wykonania dwa najważniejsze zadania. Pierwsze: Uwiecznić przez wydanie monografii stare, historyczne żydowskie miasto Lublin i drugie: pomóc w sposób konstruktywny pozostałym przy życiu lubliniakom w Polsce33.\nHistoria życia żydowskiego w Lublinie\nZbieranie materiałów do MonografiiBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nSprawą absorbującą najwięcej czasu i uwagi członków Zarządu, były pracę związane ze zbieraniem materiałów do planowanej Monografii żydowskiego Lublina. Główną formą gromadzenia informacji było, przede wszystkim zbieranie indywidualnych wspomnień, pamiętników i różnego rodzaju relacji. Akcja ta, z inicjatywy lubelskiej centrali zasięgiem swym objęła większość skupisk lubliniaków w całym kraju. W lutym 1948 r. członek zarządu Frakter w trakcie podróży na Dolny Śląski, do Łodzi i Warszawy zebrał przygotowane przez tamtejsze środowiska lubelskie, materiały. Zebrana dokumentacja przesyłana została do Warszawy, gdzie (powołana jeszcze na zjeździe wrocławskim) komisja redakcyjna (N. Blumenthal i Sz. Herszenhorn), zajęła się jej segregowaniem i wstępną redakcją. Planów szybkiego wydania monografii nie udało się jednak urzeczywistnić; W połowie roku 1948 z kraju wyjechał Sz. Herszenhorn, zaś na jego miejsce do komisji wszedł inż. Słobodkin. Mimo że do komisji dołączyli także dwaj nowi członkowie: mgr Trunk (pracownik ŻIH) i Jasny, główny ciężar pracy spoczął na świeżo mianowanym dyrektorze Żydowskiego Instytutu Historycznego Nachmanie Blumenthalu, zaabsorbowanym właśnie urządzaniem podległej mu instytucji, (po przenosinach z Łodzi), w Warszawie34.\nWspółpraca przy tworzeniu Monografii z Ziomkostwem z PayżaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nJuż na początku roku 1948, po wyjeździe na stałe do Paryża, dotychczasowego członka Zarządu Ziomkostwa Majera Szyldkrauta, tamtejsze lubelskie Ziomkostwo nawiązało stały kontakt z Lublinem. Okazało się że również w Paryżu trwają, niezależnie od Lublina, prace związane z opracowaniem monografii żydowskiego Lublina. W lutym 1948 podczas wizyty w Lublinie przewodniczącego Ziomkostwa paryskiego Szpiro, postanowiono połączyć wysiłki w celu wspólnego wydania monografii. W kwietniu wysłannik z Paryża Szulsztajn spotkał się w Warszawie z Blumenthalem, jednak nie ustalono (aż do końca roku) gdzie monografia powinna być wydana. Blumenthal odrzucił w tym samym czasie, propozycję przewodniczącego Ziomkostwa lubelskiego z Nowego Jorku Grosmana przeniesienia centrum prac nad monografią do St. Zjednoczonych.\nOstatecznie, po zdekompletowaniu komisji redakcyjnej w Warszawie, w styczniu 1949 r. postanowiono „ze względów technicznych” wydać monografię w Paryżu. Do marca, Blumenthal przed wyjazdem z kraju, przekazał cały zgromadzony w kraju materiał do Francji. Monografię żydowskiego Lublina ostatecznie wydano w Paryżu w 1952 roku35.\nLubelskie „Księgi Pamięci” (1952, 1957)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nOkładka "Księgi Pamięci Lublina" (Autor: )\nO tym, skąd się wzięły i jaką rolę pełniły „Księgi Pamięci” w społeczności żydowskiej, pisze Sylwia Bojczuk:\nKsięga, której celem jest uczczenie i ocalenie od zapomnienia poszczególnych osób czy też miejsc, które już nie istnieją, nie jest w kulturze żydowskiej zjawiskiem nowym. Już w okresie wczesnego średniowiecza w Nadrenii powszechny był zwyczaj odczytywania długich list nieżyjących członków gminy lub wspominania okoliczności, w jakich miały miejsce antyżydowskie pogromy. (...) Po tragedii, jaką dla narodu żydowskiego był Holokaust, ukazał się szereg ksiąg poświęconych pamięci ludzi i świata, który przestał istnieć. Pinkas Zikkaron lub Sefer Zikkaron po hebrajsku lub jizker buch w języku jidysz odnoszą się zawsze do konkretnego miejsca, które mają upamiętnić. Ruch wydawania tych ksiąg rozpoczął się w okresie II wojny światowej i trwa do dziś36.\nKsięga Pamięci Lublina\nWielkim wysiłkiem ocalałych lubelskich Żydów zostały wydane dwie „Księgi Pamięci”:\nDos buch fun Lublin, Paris 1952\nSefer Zikkaron Lublin, Tel Aviv 1957\nKsięgozbiór z Izby Pamięci Żydów LublinaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nW roku 1987 została otwarta po remoncie Izba Pamięci Żydów Lublina mieszcząca się w dawnej bożnicy Chewra Nosim (Bractwo Pogrzebowe) przy ulicy Lubartowskiej 10.\nW roku 1989 Towarzystwo Opieki nad Pamiątkami Kultury Żydowskiej w Lublinie wydało „Przewodnik Izby Pamięci i Bożnicy" zawierający 32 strony. Autorem tekstu był Symcha Wajs. W „Przewodniku” są zamieszczone zdjęcia z Izby Pamięci wśród których na jednym widzimy księgozbiór składający się ze starych ksiąg żydowskich zgromadzony w Izbie37.\nW roku 1995 (27 maja) nieznani sprawcy dokonali włamania do Bożnicy i Izby Pamięci. Zostały skradzione wszystkie eksponaty z wystawy oraz część książek znajdujących się na półkach w Izbie Pamięci.\nEfraim (Fajwel) Frid – ostatni żydowski bibliofil z LublinaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nEfraima Frida wspomina prof. Monika Adamczyk-Garbowska:\nDzięki pomocy zaprzyjaźnionego z naszym Zakładem pana Romana Litmana udało mi się zebrać trochę informacji na temat pana Frida. Pan Litman pamięta go jeszcze jako nauczyciela jidysz i historii w szkole żydowskiej, do której uczęszczał w 1945 roku do czasu jej likwidacji cztery lata później. Zapisał się w jego pamięci jako wielki erudyta i gawędziarz, który potrafił godzinami opowiadać barwne historie (wygłaszał też wykłady w ramach spotkań organizowanych przez Komitet Żydowski; 29.11.1950 nastąpiło zjednoczenie Centralnego Komitetu Żydów Polskich z Żydowskim Towarzystwem Kulturalnym i powstało Towarzystwo Społeczno – Kulturalne Żydów w Polsce, w Lublinie przewodniczącym został Marian Adler). Prowadził rozległą korespondencję z całym światem, pomagał także w opracowywaniu klasycznych pozycji literatury jidysz wydawanych przez oficynę „Idisz Buch” (sporządzał m. in. słowniczki wyrazów hebrajskich). Dziennikarz lubelski Romuald Karaś zamieścił o nim krótki reportaż w „Kurierze Lubelskim” ( „Kiedy w sercu samotność i smutek”, 16-17 grudnia 1962):\n„Maleńki pokoik przy Krakowskim Przedmieściu w Lublinie. W szafach, na półkach, podłodze, stole, łóżku, parapecie okna piętrzą się piętrzą się stosy książek. Niknie w nich drobna postać pana Fajwela Frida. Ogromna z górą 5-tysięczna biblioteka wywiera swoiste wrażenie. W otoczeniu mądrości zawartych w dziełach setek autorów można mówić i myśleć tylko o stopniu swojej ignorancji...” Pan Frid, urodzony w 1886 roku w Chełmie bibliofil (stąd pewnie w jego zbiorach „Księga pamięci” Chełma) i dziennikarz, stracił w czasie wojny żonę i córkę, później mieszkał w Lublinie przy Krakowskim Przedmieściu nr 6, zmarł w 1973 roku38.\nŻydowski księgozbiór w Lublinie w Bibliotece UMCSBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nByć może ostatnim lubelskim żydowskim księgozbiorem, jaki ocalał po drugiej wojnie światowej, jest odnaleziony w magazynie Biblioteki UMCS w 2002 roku zbiór kilkuset nieskatalogowanych książek i czasopism w językach jidysz i hebrajskim. Okazało się nawet, że pracownicy Biblioteki Głównej pamiętają jeszcze drobnego starszego mężczyznę, który przychodził do biblioteki i w ramach prac zleconych katalogował książki. W wyniku jego pracy uporządkowano zbiory w jidysz wypełniające jeden regał, który jest na stałe w Bibliotece Głównej (poza księgozbiorem przekazanym Zakładowi). Pozostałych książek nie zdążył w pełni skatalogować, chociaż w niektórych zachowały się karteczki zapisane równym, wyraźnym pismem. Później nie było już komu tego robić, zresztą nikt na uniwersytecie nie interesował się tym zbiorem39.\nOdnalezione tomiki poezji Jakowa Glatsztejna (2002)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nWarto wspomnieć, że wśród żydowskich książek odnalezionych w Bibliotece UMCS w r. 2002 znalazł się zbiór tomów poezji w jidysz Jakowa Glatsztejna, wybitnego poety żydowskiego urodzonego w Lublinie\nJakow GlatsztejnaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nO Jakowie Glatsztejnie pisze Monika Adamczyk-Garbowska:\nJakub (Jankew) Glatsztejn (20 sierpnia 1896–19 listopada 1971) – żydowski poeta, powieściopisarz i krytyk. Urodził się w Lublinie w tradycyjnej rodzinie żydowskiej znanej z talentów muzycznych ( jego wuj Moszełe Glatsztejn był lubelskim kantorem miejskim). (...) Znajomość literatury jidysz posiadł dzięki ojcu, zapalonemu bibliofilowi. Później doszła znajomość literatury rosyjskiej i polskiej, a także innych literatur europejskich w przekładach na rosyjski. W 1914 roku Glatsztejn wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Zaczął pisać bardzo wcześnie, ale zadebiutował dopiero w USA w 1919 roku. W 1921 roku ukazał się jego pierwszy tomik pt. Jankew Glatsztejn. (...)40.\n[Po zagładzie Żydów] postawił sobie za główny cel opisywanie, opłakiwanie i przywracanie pamięci zniszczonego życia. W A gute nacht, welt (Dobranoc, świecie) z goryczą odrzuca kulturę europejską, ogłaszając powrót do tradycji żydowskiej. Żaden inny utwór w jidysz nie wywołał tyle zamieszania, co ten pozornie ksenofobiczny i antyuniwersalistyczny wiersz. Lata wojny i Zagłada przekształciły Glatsztejna w jednego z wielkich elegistów wschodnioeuropejskiego żydostwa. Ogłosił ponad dziesięć zbiorów wierszy, w tym Gedenklider (Wiersze pamięci, 1943), Dem tatns szotn (Cień ojca, 1953), A jid fun Lublin (Żyd z Lublina, 1966). Pisał także prozę artystyczną i eseistyczną, uprawiał krytykę literacką. Jego dwie autobiograficzne powieści cieszące się dużym powodzeniem to Podróże Jasia (Wen Jasz iz geforn, dosł. Kiedy Jaś pojechał, 1938) i Powrót Jasia (Wen Jasz iz gekumen, dosł. Kiedy Jaś powrócił, 1940).\nTe dwie części planowanej trylogii, opowiadające o podróży autora do rodzinnego miasta niedługo przed wojną, odznaczają się sugestywnym stylem i poczuciem nadchodzącej katastrofy. Glatsztejn był zafascynowany językiem jidysz, którego nie tylko używał, ale nieustannie przetwarzał i celebrował. Żaden chyba inny poeta tworzący w jidysz nie dorównał mu pod względem inwencji leksykalnej. Wyróżniał go też doskonały słuch muzyczny i poetycki oraz bogactwo idiomów. Stanowi to przeszkodę w tłumaczeniu jego poezji. Nic więc dziwnego, że choć przez wielu jest uważany za najwybitniejszego poetę języka żydowskiego, stosunkowo mało znany jest czytelnikom w innych językach41.\nO Jakowie Glatsztejnie\nUmarli nie chwalą Pana Jakowa GlatsztejnaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nJednym z jego najsłynniejszych wierszy Glatsztejna jest wiersz To nie umarli chwalą Pana.\nWiersz ten znajduje się w jednym z tomików odnalezionych w Bibliotece UMCS. Tytuł wiersza jest radykalnym odwróceniem słowa Psalmu 115 i równocześnie – jak pisze krytyk Alvin Rosenfeld – stanowi wstrząsającą kontynuację fragmentów ksiąg „Wyjścia” i „Powtórzonego Prawa”, które kładą nacisk na uczestnictwo wszystkich Żydów, poprzez pokolenia w Teofanii na Synaju. Zbiorowa obecność wobec objawienia miała miejsce także w czasie Holocaustu, gdy w Lublinie i dziesiątkach innych miejsc pokolenia te zostały obrócone w nicość42.\nTak zaczyna się wspomniany wiersz (tłumaczenie z jidisz):\nNa górze Synaj przyjęliśmy Torę,\nA oddaliśmy ją w Lublinie.\nUmarli nie chwalą Boga,\nTora ma służyć żywym.\nI tak jak wszyscy razem\nStaliśmy przy nadaniu Tory,\nTak samo umarliśmy wszyscy w Lublinie.\n[Tłum. M. Adamczyk-Garbowska]\nOdnalezienie skrawka Tory (1985)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści\nW roku 1985 na Majdanku między deskami jednego z baraków na zachowanym III polu został znaleziony skrawek Tory, który jest przechowywany w Muzeum na Majdanku.\nAdamczyk-Garbowska M., Odkrycie w Bibliotece Głównej UMCS, „Wiadomości Uniwersyteckie” nr 4/2002.\nAdamczyk-Garbowska M., Jakub Glatsztejn, „Scriptores” nr 1/2003 (27), Lublin 2003.\nAsz S., Kidusz ha-szem, Wrocław 2003.\nBałaban M., Drukarstwo żydowskie w Polsce, Kraków 1931.\nBojczuk S., „Księgi pamięci” – geneza i charakterystyka, „Scriptores” nr 1/2003 (27), Lublin 2003.\nGdula P., Drukarstwo lubelskie, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia”, vol.VIII, 1953.\nFuks M., Prasa żydowska w Lublinie (1918–1939), [w:] Prasa lubelska – tradycje i współczesność, Lublin 1986.\nGdula P., Drukarstwo lubelskie, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia”, vol.VIII, 1953.\nHalter M., Pamięć Abrahama, Warszawa 1992.\nKopciowski A., Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988.\nLow R., Żydowskie ekslibrisy, [w:] „Od Nowa”, (Tyg. Izraelski, Tel Aviv) 9.VI.1959 nr 22 (41).\nLubicz R. (Hieronim Łopaciński), Wydawnictwa Peryjodyczne w Lublinie, „Kalendarz Lubelski” 1891.\nPilarczyk K., Talmud i jego drukarze w Pierwszej Rzeczpospolitej, Kraków 1998.\nPolski Słownik Judaistyczny, t. I, red. Borzymińska Z., Żebrowski R., Warszawa 2003.\nSchneiderman S.L., Od Nalewek do wieży Eiffla, [w:] Fołks-Sztyme 1999.\nSinger I.B., Naftali gawędziarz i jego koń Sus, Warszawa 1993.\nSinger I.B., Ostatni demon, [w:] Krótki piątek i inne opowiadania, Warszawa 2004.\nSzejgiec M., Drukarnie żydowskie w Lublinie w latach 1918–1939, Praca licencjacka napisana w Zakładzie Kultury i Historii Żydów pod kierunkiem dra Adama Kopciowskiego, Lublin 2008.\nRosenfeld A.H., Podwójna śmierć, Rozważania o literaturze Holocaustu, Warszawa 2003.\nWajs S., Izba Pamięci Żydów Lublina, Lublin, ul Lubartowska 10, Przewodnik, (drukowano w Legionowie, brak precyzyjnej daty wydania, prawdopodobnie koniec lat 80. XX wieku).\nZieliński K., Drukarnie, księgarnie, biblioteki, czytelnie żydowskie w Lublinie do 1918 r., [w:] Lublin a książka, red. Antoni Krawczyk i Elżbieta Józefowicz-Wiśniewska, Lublin 2004.\nWróć do odniesienia M. Bałaban, Drukarstwo żydowskie w Polsce, Kraków 1931, s. 102.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Talmud i jego drukarze w Pierwszej Rzeczpospolitej, Kraków 1998, s. 70.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 36–37.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk,Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 87–88.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 37.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 62.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 62–63.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 112–113.\nWróć do odniesienia M. Bałaban, Żydowskie miasto w Lublinie, Lublin 1991, s. 36.\nWróć do odniesienia K. Pilarczyk, Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce (XVI–XVIII wiek), Kraków 2004, s. 89.\nWróć do odniesienia S. Asz, Kidusz ha-szem, Wrocław 2003, s. 76–77.\nWróć do odniesienia P. Gdula, Drukarstwo lubelskie, [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, Lublin 1953, 2, s. 47.\nWróć do odniesienia Polski Słownik Judaistyczny, t. I, red. Borzymińska Z., Żebrowski R., Warszawa 2003, s. 743.\nWróć do odniesienia R. Lubicz [Hieronim Łopaciński], Wydawnictwa Peryjodyczne w Lublinie, „Kalendarz Lubelski”, 1891, s. 12.\nWróć do odniesienia M. Halter, Pamięć Abrahama, Warszawa 1992, s. 448–449.\nWróć do odniesienia R. Low, Żydowskie ekslibrisy, w: „Od Nowa”, (Tyg. Izraelski, Tel Aviv) 9.VI.1959 nr 22(41).\nWróć do odniesienia K. Zieliński, Drukarnie, księgarnie,biblioteki i czytelnie żydowskie w Lublinie do 1918 r., [w:] Lublin a książka, red. A. Krawczyk, E. Józefowicz-Wiśniewska, Lublin 2004, s. 510–511.\nWróć do odniesienia I.B. Singer, Naftali gawędziarz i jego koń Sus, Warszawa 1993, s.184.\nWróć do odniesienia K. Zieliński, Drukarnie, księgarnie, biblioteki, czytelnie żydowskie w Lublinie do 1918 r., [w:] Lublin a książka, red. A. Krawczyk, E. Józefowicz-Wiśniewska, Lublin 2004, s. 521.\nWróć do odniesienia M. Szejgiec, Drukarnie żydowskie w Lublinie w latach 1918–1939, Praca licencjacka napisana w Zakładzie Kultury i Historii Żydów pod kierunkiem dra Adama Kopciowskiego, Lublin 2008, s. 25–26.\nWróć do odniesienia M. Fuks, Prasa żydowska w Lublinie (1918–1939), [w:] Prasa lubelska – tradycje i współczesność, Lublin 1986, s. 106–107.\nWróć do odniesienia S.L. Schneiderman, Od Nalewek do wieży Eiffla, [w:] „Fołks-Sztyme” 1999, s. 82–83.\nWróć do odniesienia P. Gdula, Drukarstwo lubelskie, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia”, vol.VIII, 1953, s. 91.\nWróć do odniesienia I.B. Singer, Ostatni demon, [w:] Krótki piątek i inne opowiadania, Warszawa 2004, s. 136.\nWróć do odniesienia I.B. Singer, Ostatni demon, [w:] Krótki piątek i inne opowiadania, Warszawa 2004, s. 129–141.\nWróć do odniesienia A. Kopciowski, Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988, s. 196–170.\nWróć do odniesienia A. Kopciowski, Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988, s. 173.\nWróć do odniesienia S. Bojczuk, „Księgi pamięci” – geneza i charakterystyka, „Scriptores” nr 1/2003 (27), Lublin 2003, s.75.\nWróć do odniesienia A. Kopciowski, Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988, s. 184.\nWróć do odniesienia A. Kopciowski, Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988, s. 188.\nWróć do odniesienia A. Kopciowski, Żydzi w Lublinie w latach 1944–1949, praca magisterska pod kierunkiem prof. dra hab. Zygmunta Mańskowskiego na Wydziale Humanistycznym UMCS, Lublin 1988, s. 188–189.\nWróć do odniesienia S. Bojczuk, „Księgi pamięci” – geneza i charakterystyka, „Scriptores” nr 1/2003 (27), Lublin 2003, s.73.\nWróć do odniesienia S. Wajs, Izba Pamięci Żydów Lublina, Lublin, ul Lubartowska 10, Przewodnik, (drukowano w Legionowie, brak precyzyjnej daty wydania, prawdopodobnie koniec lat 80. XX wieku).\nWróć do odniesienia M. Adamczyk-Garbowska, Odkrycie w Bibliotece Głównej UMCS, „Wiadomości Uniwersyteckie” nr 4/2002, s. 20.\nWróć do odniesienia M. Adamczyk-Garbowska, Jakub Glatsztejn, „Scriptores” nr 1/2003 (27), Lublin 2003, s. 129–130.\nWróć do odniesienia A.H. Rosenfeld, Podwójna śmierć, Rozważania o literaturze Holocaustu, Warszawa 2003, s. 170.\nNajważniejsze żydowskie druki lubelskie\nŻydowskie księgozbiory, księgarnie, biblioteki\nJakub Glatsztejn (1896–1971)\nMonika Adamczyk-Garbowska (ur. 1956)\nSynagogi i domy modlitwy w Lublinie\nSynagoga Chewra Nosim przy ulicy Lubartowskiej 10 w Lublinie\nStrona tytułowa Lewusz malchut. Lewusz or jekarot. Druk: Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe\nMonogram J.A. Krugera z Traktatu Szabat\nLublin, ul. Jezuicka 14 (dawniej 43)\nLublin, ul. Rynek 19\nLublin, ul. Rynek 5\nLublin, ul. Krakowskie przedmieście 36\nStrona tytułowa Orach le-chaim. Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe.\nStrona tytułowa Misznajot z komentarzem Owadji z Bertinoro. Druk: Kalonimos ben Mordechaj Jafe\nKolofon Pachad Icchak. Druk: Eliezer ben Icchak\nStrona tytułowa Taamej micwot. Druk Eliezera ben Icchaka\nStrona tytułowa Kehilat Jaakow. Druk Eliezera ben Icchaka\nStrona tytułowa traktatu talmudycznego Berachot z sygnetem drukarskim Cwiego Ben Awrahama Kalonimosa Jafe\nLublin, ulica Nowa 11A, Nowa 13 i wylot ulicy Olejnej\nLubliner Moment: – informacja o miejscu druku\nPierwsza strona „Lubliner Sztyme” nr 28\nLubliner Moment: – winieta jednodniówki: 10 września 1929\nLubliner Moment: – pierwsza strona jednodniówki: 10 września 1929\nPromocja książki "Tam był kiedyś mój dom. Księgi Pamięci Gmin Żydowskich"\nWitold Dąbrowski czyta opowiadanie I. B. Singera "Ostatni demon"\nLikwidacja dzielnicy żydowskiej na Wieniawie - Jerzy Więch - fragment relacji świadka historii [AUDIO]\nUlica Jateczna i inne ulice dzielnicy żydowskiej - Dawid Sztokfisz - fragment relacji świadka historii [TEKST]\nZawody wśród Żydów lubelskich - Dawid Sztokfisz - fragment relacji świadka historii [TEKST]\nDrukarnie hebrajskie w Lublinie\nCzterysta lat drukarstwa lubelskiego\nDrukarstwo żydowskie w Polsce XVI w.\nZagłada lubelskich Żydów\nWieczór współczesnej poezji Jidysz\nLubartowska 10 - historia miejsca\nTam był kiedyś mój dom\nKto ocala jedno życie, ocala cały świat\nŻydowskie miasto Lublin\nPismo i rana : szkice o problematyce żydowskiej w literaturze polskiej\nMAJDANEK : Dokumenty z "epoki pieców"\nZagłada Żydów polskich w czasie II wojny światowej : materiały dla ucznia\nIsaac Bashevis Singer jako lubelski regionalista\nISAAC BASHEVIS SINGER. Kalendarium życia i twórczości\nPremiera "Ostatniego demona" w Teatrze Osterwy\nChaim ben Dawid Szachor\nChaim ben Icchak\nCwi ben Kalonimos Jafe\ndrukowanie ksiąg żydowskich\nEliezer ben Icchak\nJafe ben Jaakow Kalmankes z Torbin\nKalonimos (I) ben Mordechaj Jafe\nKalonimos (II) Kalman Jafe\nKalonimos ben Cwi Hirsz Kalmankes Jafe\npierwsza żydowska drukarnia\nprzywileje Zygmunta Augusta\nSamuel Leib Schneiderman\nsprzedaż książek hebrajskich\nSzlomo ben Jaakow Kalmankes\nzniszczenie księgozbioru Akademii Talmudycznej\n„Szomrin la – boker”


Szybki remont kuchni – jak odmienić wnętrze w kilka dni? Sprawdź, jak zrobić modną metamorfozę kuchni niskim kosztem. Zrób remont bez kucia! | Rzeszów Nasze Miasto\nRozbudowa Galerii Rzeszów w zawieszeniu [ZDJĘCIA]\nPlanujesz ogrzewanie przy użyciu sprężarek śrubowych? Sprawdź czy to się opłaca!


Esprit MAURA Botki black - Buty360\nButy360 › Buty damskie › Botki › Botki klasyczne › Esprit MAURA Botki black\nEsprit MAURA Botki black\nProponowane Esprit MAURA Botki black były tanio do kupienia w www.zalando.pl. botki klasyczne damskie super wyglądają podczas całej jesieni, kiedy to zmieniają się stylizacje kobiet. Esprit wychodzi naprzeciw wszystkim oczekiwaniom, szyjąc buty Esprit MAURA Botki black, dzięki którym będziesz czuć się 100% kobietą bez względu na sytuację. Tym, co zasługuje na.. więcej »\nProponowane Esprit MAURA Botki black były tanio do kupienia w www.zalando.pl. botki klasyczne damskie super wyglądają podczas całej jesieni, kiedy to zmieniają się stylizacje kobiet. Esprit wychodzi naprzeciw wszystkim oczekiwaniom, szyjąc buty Esprit MAURA Botki black, dzięki którym będziesz czuć się 100% kobietą bez względu na sytuację. Tym, co zasługuje na szczególną uwagę w tym modelu to duży poziom wytrzymałości i solidne wykonanie.\nEsprit MAURA Botki black, materiał zewnętrzny: wysokiej jakości materiał skóropodobny, materiał wewnętrzny: skóra ekologiczna, podeszwa: tworzywo sztuczne, wyściółka: skóra ekologiczna, podeszwa: tworzywo sztuczne, Kształt obcasa: obcas słupek, materiał zewnętrzny: wysokiej jakości materiał skóropodobny, nosek buta: okrągły, wyściółka: skóra ekologiczna, wzór: kolor jednolity, materiał wewnętrzny: skóra ekologiczna, wysokość obcasa: 6.5 cm, zapięcie: zamek błyskawiczny, materiał: wysokiej jakości materiał skóropodobny.\nJeśli prezentowany model nie do końca Ci się podoba, to na 100 procent prezentowane niżej botki klasyczne damskie mogą Ci się spodobać. Jeśli mamy na myśli Esprit to w jej szeregach jest sporo eleganckich modeli, które cieszą się dużym uznaniem pośród kobiet doceniających wysoką jakość obuwia i wizualność. Nie marnuj czasu i poznaj propozycję buty360.pl i znajdź wybrane botki ze swoich snów.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Esprit MAURA Botki black