Biblioteka "Jedenastki": marca 2014\n1. kwietnia obchodzimy międzynarodowe święto, które wszyscy znają - jest to Prima Aprilis.\nKorzenie tego dnia sięgają już starożytnego Rzymu. Najbardziej prawdopodobnym przodkiem Prima Aprilis, jest święto Veneralia. W tym dniu mężczyźni ubierali kobiece ubrania i peruki oraz tańczyli na ulicach. Dozwolone były też kawały i psikusy.\nWiele krajów obchodzi Prima Aprilis, lecz mają różne zwyczaje. Np. w krajach anglojęzycznych 1. kwietnia to ” Dzień Głupców” (April Fools’ Day lub All Fools’ Day) . Psikusy są dozwolone tylko do południa :(\nOto przykładowe psikusy na Prima Aprilis:\n· Przestaw zegary w całym domu na godzinę wcześniej czy później (lepiej wcześniej, żeby nikt nigdzie się nie spóźnił) i obserwuj efekt.\n· Przesyp cukier do solniczki, a sól do cukierniczki.\n· Do puszki z kawą wsyp ziemie lub kakao. (kawę przesyp gdzieś, skąd można ją z powrotem przesypać)\nZ przymrużeniem oka : Pusia i Zdzisia\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 03:43 2 komentarze:\n"Człowiek kochający książki jest bogatszy od innych. Czasem przeczytanie jakiejś książki stanowi o losie człowieka".\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 02:45 Brak komentarzy:\nW minioną środę w naszej czytelni odbyło się Pasowanie na czytelników uczniów klas pierwszych.\nW gronie kilkorga uczniów klas starszych przygotowaliśmy dla pierwszaków przedstawienie pt. "Jak wróbelek Elemelek w szkole uczył się literek". Dzieciaki słuchały nas z zainteresowaniem.\nPani bibliotekarka zachęcała wszystkich do czytania książek i częstego korzystania z biblioteki szkolnej.\nRok 2014 jest rokiem czytelnictwa, więc musimy zrobić wszystko by czytając dobrze przygotować się do zdobywania informacji i przyswajania wiedzy.\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 04:13 Brak komentarzy:\nBudyń ugotuj według przepisu na opakowaniu , tyle że w 300 ml mleka. Ostudź ,\nmąkę kakao i proszek do pieczenia przesiej przez sitko i wymieszaj z cukrem .\n170 ml mleka, jajko i masło wymieszaj dokładnie .\npołącz składniki suche z mokrymi\ndo foremek nałóż łyżkę ciasta, łyżeczkę budyniu i przykryj ciastem\nPowinno wyjść 12 muffinek.\nPiecz 25 min w temperaturze 180 stopni\nszybkie, proste i pyszne !\nprzepis przygotowała Kari\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 03:43 Brak komentarzy:\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 03:47 Brak komentarzy:\nCo jest najczęstszym sposobem rozprzestrzeniania się wirusów komputerowych?\nA. Załączniki e-maili\nB. Linki podesłane przez obcą osobę\nC. Programy pobierane z przypadkowych stron internetowych\nJeśli znasz poprawną odpowiedź napisz ją w komentarzu pod tym postem i podpisz się. Spośród dobrych odpowiedzi wylosujemy zwycięzcę! Na odpowiedzi czekamy do piątku (28.03.2014 r.)\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 04:23 Brak komentarzy:\n"Czytanie książki jest jak podróż po świecie drugiego człowieka. Jeżeli książka jest dobra, czytelnik czuje się w niej jak u siebie, a jednocześnie intryguje go, co mu się tam przydarzy, co znajdzie za następnym zakrętem".\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 03:51 Brak komentarzy:\nTydzień z Internetem (Get Online Week) to doroczna ogólnoeuropejska kampania, mająca na celu zachęcenie jak największej liczby osób do skorzystania z Internetu. Działania w ramach kampanii polegają na organizowaniu w miejscach oferujących publiczny dostęp do Internetu spotkań mających pokazać ciekawe i praktyczne możliwości wykorzystania różnorodnych zasobów i zastosowań nowych technologii głównie dla tych, którzy do tej pory z nich nie korzystali. Na szczeblu europejskim Tydzień z Internetem koordynuje sieć organizacji Telecentre Europe. Koordynatorem krajowym kampanii w Polsce jest Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. Tydzień z Internetem organizowany jest w Polsce już po raz czwarty. "Tydzień z Internetem" został objęty honorowym patronatem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.\nwięcej informacji: http://www.biblioteki.org/pl/wiadomosci/czytaj/2933\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 02:15 Brak komentarzy:\nDzisiaj w naszej szkole obchodzimy pierwszy dzień wiosny. Odbył się konkurs „Wiosenna Brama” polegający na ozdobieniu drzwi do sal lekcyjnych motywami wiosennymi. Niektórzy uczniowie i nauczyciele ubrali się na zielono. W naszej bibliotece dziewczyny malowały wiosennymi kolorami twarze dzieci. Wiosna przywitała nas piękną pogodą, więc zachęcamy Was do wyjścia na dwór.\nNie marnujcie czasu na siedzenie przed komputerem!\nZdzisia, Jona, John\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 04:22 Brak komentarzy:\n"Robinson Crusoe" jest to film o losach młodego marynarza Robinsona Crusoe , który trafia na bezludną wyspę. Główną rolę gra znany aktor Pierre Richard. Reżyseruje Thierry Chabert. Robinson będąc na wyspie znajduje wrak statku na którym kiedyś płynął. Ku jego zdziwieniu w łodzi znajdował się jego pies, Venus. Niestety po okropnej burzy przyjaciel ginie. Robinson, kiedy zwiedza wyspę napotyka tubylców, którzy go gonią, ale w ostatniej chwili znajduje kryjówkę i tam się chowa. Robinson wiedząc, że tubylcy wrócą buduje w lesie mur z drewna i czeka na nich. Po kilku miesiącach wracają. Bohater wiedząc że może przegrać zabija kilku, reszta odpływa. Lecz jeden z nich, zwany Piętaszkiem zaprzyjaźnia się z Robinsonem, który uczy go poprawnej wymowy oraz pisma. Zakładają własną plantację i tak żyją sobie do momentu kiedy na wyspie znajdują ślady ludzkich stóp. Okazuje się, że człowiek, którego znajdują zdziczał, lecz po pewnym czasie wraca mu znów świadomość. Po paru dniach buntuje się i zabiera ludzi ze statku do niewoli. Robinson i Piętaszek wracają do domu, do Anglii. Niestety po pewnym czasie grupa ludzi pali ich dom. Cudem uciekają i płyną statkiem gdzie indziej. Film kończy się w momencie gdy Piętaszek zakochuje się w Elizabeth. Najciekawszy fragment filmu to moim zdaniem ten, który pokazuje przygody na wyspie.\nPolecam ten film szczególnie osobom, które uwielbiają filmy przygodowe i pełne akcji. Oglądając ten film czułem niezwykłą moc oddziaływania obrazu poprzez piękne pejzaże\ni szybką akcję. Uważam też, że scenografia została bardzo dobrze dobrana do filmu, a aktorzy świetnie grali. Polecam Dexter\nMieszkanie bez książki ciemniejsze jest niż bez lampy”.\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 02:47 Brak komentarzy:\nCześć, tu Pusia\nJestem stałym bywalcem biblioteki szkolnej, dużo czytam.\nChcę recenzować książki na blogu.\nMam nadzieję, że te recenzje zachęcą was,\nby czytać te książki z taką samą radością jak ja.\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 05:32 Brak komentarzy:\nCześć, dzisiaj dla was pisać będą Nike i Zdzisia. Mamy dzisiaj dzień świętego Patryka. Jest on patronem Irlandii i Norwegii. Żył w latach 385-461. Zmarł 17 marca\ni dlatego dzisiaj obchodzimy jego święto.\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 04:25 Brak komentarzy:\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 02:16 Brak komentarzy:\nCześć! To my - Zdzisia, Jona i John. Witamy Was na naszym nowym blogu. Jesteśmy czytelnikami biblioteki szkolnej w SP 11 w Jeleniej Górze. Będziemy pisać co dzieje się w bibliotece i w szkole. Możecie liczyć na: ciekawe zdjęcia, recenzje książek i filmów, ciekawostki, informacje o nowościach wydawniczych i wiele, wiele innych.\nAutor: Biblioteka "Jedenastki" o 04:37 Brak komentarzy:


Montserrat: Klasztor Odwiecznej Księżnej Katalończyków i Gwiazdy Orientu Hiszpanów\nPodczas gdy w Barcelonie Katalończycy manifestują chęć odłączenia się od Hiszpanii, w oddalonym zaledwie czterdzieści kilometrów klasztorze pielgrzymi proszą La Morenetę: „Kwietniowa różo, Czarnulko z gór, gwiazdo nad Montserratem, oświeć katalońską ziemię i zaprowadź nas od nieba”.\nTrzy litery, trzy słowa. Dom to miejsce najważniejsze dla każdego z nas, to wspomnienia, wyobrażenia, nadzieje. Chociaż umieszczamy go na przeciwnym biegunie do pracy zarobkowej, może stać się miejscem realizacji zawodowych ambicji, a nawet czymś więcej. Skąd więc bierze się społeczna pogarda wobec kobiet, które na co dzień zajmują się jego prowadzeniem?\n„Tradycyjne lokalizacje prawie wszystkich ważnych miejsc opisanych w Ewangelii znamy dzisiaj dzięki świętej Helenie - matce cesarza Konstantyna. Odwiedziła ona Palestynę mniej więcej 300 lat po śmierci Pana Jezusa. Będąc tam zbierała informacje od miejscowych chrześcijan na temat świętych dla chrześcijan miejsc. To właśnie dzięki jej misji Bazylika Narodzenia i inne miejsca kultu Pana Jezusa na terenie dzisiejszego Izraela są umiejscowione w takich a nie innych miejscach”, mówi prof. Wojciech Roszkowski – autor serii książek „Świat Chrystusa”.\n#NIEUMIARKOWANIE W JEDZENIU I PICIU\nIle można zjeść w Święta? Czyli o grzechu obżarstwa\nŚwięta to czas szczególny. Człowiek świętując może zjeść nieco więcej. Ale nawet wtedy nie powinien przekroczyć miary, której przekroczenie byłoby niebezpieczne dla zdrowia. Obżarstwo jest jednak szkodliwe nie tylko dla ciała, ale także dla duszy. Łakomstwo to grzech – przypomina w rozmowie z PCh24.pl Dariusz Zalewski, pedagog, publicysta, autor kursu audio „Obżarstwo poskromione”.\n„Podnieś rękę, Boże Dziecię”!\nNie po raz pierwszy przyjdzie nam składać sobie życzenia z okazji Świąt Narodzenia Pańskiego w atmosferze niepewności i chaosu. Trwa przecież zamieszanie w Kościele, sytuacja na świecie również wydaje się mocno niepewna.\nNajwiększe zagrożenie współczesności: Czwarta Rewolucja – raport PCh24.pl\n„Podnieście Głowy!” – opowieść o wierze, modlitwie i pokucie\nRok 2016, podobnie jak i mijający rok 2017, w niezwykły sposób zapisał się w historii naszej ojczyzny, a nawet świata. Wszystko za sprawą niezwykłych akcji zainicjowanych przez polskich katolików, jakimi były „Wielka Pokuta” oraz „Różaniec do Granic”. Miliony wiernych biorących w nich udział, którzy oddali się w niewolę Panu Bogu i Najświętszej Maryi Pannie stało się inspiracją dla wyznawców Chrystusa na całym świecie. O tych niezwykłych doświadczeniach wiary opowiada książka „Podnieście głowy” wydana nakładem „Rosikon Press”.\nWielu ekonomistom, finansistom, tak zwanym filantropom, organizacjom międzynarodowym, pragnącym „ratować” świat zawsze przeszkadzało… „przeludnienie”. Dziś takie myślenie bynajmniej nie osłabło. Co więcej, depopulatorzy już nawet nie kryją, iż podejmowane przez nich działania – rzekomo dobroczynne – mają doprowadzić do ograniczenia liczby ludności na świecie. Oto przegląd zaledwie kilku ważnych inicjatyw podjętych w tej materii w ciągu 2017 roku.\n 1... 818283848586878889... 273 


Teraz jest 24 stycznia 2019, 13:27 - Cz\nPosty: 1895 • Strona 94 z 95 • 1 ... 91, 92, 93, 94, 95\n25 lutego 2018, 22:11 - N\nA możesz zdradzić jakie to chciejstwo ma do Ciebie przyjechać\n25 lutego 2018, 22:15 - N\nJasne - ekstrakt Blonde Versace. Ale niestety nie tyle ma przyjechać, co być może przyjedzie\n28 lutego 2018, 16:30 - Śr\nNowy zakup dla mojej żony\n01 marca 2018, 22:52 - Cz\nrennifer_lopez napisał(a): Skąd masz taką emotkę? Strasznie kochana jest\nZachomikowałam sobie kiedyś linki do kilku gifów ze strony, która niestety już chyba nie istnieje. Bo coś się nie chce wyświetlić (gify z interia czat). Ale jak klikniesz w gifek, to można skopiować adres obrazu, wkleić w przeglądarkę i spróbować doszukać się strony domowej (mi coś nie wychodzi; może forumowi koledzy z zacięciem informatycznym pomogliby, gdyby któremuś zbywało czasu).\nJeszcze kilka takich "zwariowanych" obrazków mam.\nrennifer_lopez napisał(a): A w ogóle przyznam się, że spodobało mi się u Ciebie posiadanie miniaturki i pełnowymiarowej wersji, odgapiłam i teraz zwalam na Ciebie jak korci mnie żeby też kupić Zwykle kupuję miniaturkę i tłumaczę sobie, że Ty masz i fajnie to wygląda\nJa cały czas tłumaczę to sobie w taki sam sposób!\nMiniaturki to ostatnio mój mały świrl. Poluję zwłaszcza na miniaturki tych pachnideł, które albo wg plotek będą wycofane (zachomikowałam CK Truth i Obsession w wersji mini Parfum) albo na starocie, których pełnych flaszek nie potrzebuję, ale miniaturka wystarczy do delektowania się z nadgarstka.\nOraz strasznie to miło tak kogoś pozytywnie zarazić!\n(Zaobrazkowałam się aż.)\nRenniferko, czekam z niecierpliwością, aż się pochwalisz swoimi zdobyczami. I kolekcją też! :*\nFRom69, gratuluję zakupu!\nBardzo to przyjemne czytać, że forumowi koledzy robią perfumowe zakupy dla swoich małżonek. Brawo!\n01 marca 2018, 23:07 - Cz\nMy faceci lubimy jak nasze Panie ładnie pachną\n01 marca 2018, 23:24 - Cz\nFRom czy to zakup w ciemno czy były jakieś testy, przymiarki, próbki itd. ?\n02 marca 2018, 08:43 - Pt\nNie był to zakup w ciemno. Moja żona nie kupuje perfum sama, zazwyczaj dostaje je w prezencie ode mnie\nPoprosiłem ją żeby poszła do jakiejś stacjonarki i wybrała sobie coś.\nSpodobał się jej ten Dior, dostała próbkę, przetestowała zapach globalnie i zdecydowała, że to będzie to\nOstatnio edytowano 09 marca 2018, 19:41 - Pt przez FRom69, łącznie edytowano 1 raz\n02 marca 2018, 09:48 - Pt\nNo to gratulacje. Mojej w ciemno to bym nigdy nie kupił\nMa swoje konkretne upodobania i nie zaryzykowałbym - chyba, że uzupełnienie tego co ma.\nCzekam na jakąś promocje w D. bo poluję na Jo Malone English Pear & Freesia. Przydałoby się - 20 %.\nZ ciekawości - ile naprawdę maliny w tym Dior'ze?\n02 marca 2018, 11:59 - Pt\n03 marca 2018, 09:04 - So\nBo i jest czym Beata - przepiękne są flakony Guerlain'a\n04 marca 2018, 11:44 - N\nJak najbardziej, również serdecznie gratuluję\n04 marca 2018, 20:23 - N\nFRom69 i rabarbary gratuluję nabytków\nEmerko dzięki za wyjaśnienie z gifami, może poszukam jakichś fajnych\nJa przed spapugowaniem polowałam na miniaturki wycofanych zapachów, tych, których nie lubię ale mają fajny flakon oraz tych, które kompletnie nic mi nie mówią, jak np. Nuance Brooksfield (chociaż nie, w tym przypadku przemówiła do mnie recenzja xentrixa na fragrze). Fajnie jednak mieć komplecik miniaturkę i pełnowymiarowy flakon, więc jeszcze trochę polowania mnie czeka\nPrzy okazji miniaturek, nie mogę jednej otworzyć, nie mam pomysłu jak się do niej dobrać niczego nie uszkadzając\nMojej Blonde nadal nie ma, jak się pojawi, to zrobię zdjęcie. I może miniaturkom, kolekcja poczeka aż będzie bliższa ideału\n22 kwietnia 2018, 22:19 - N\nTaki trochę duperel, ale się pochwalę małą fotką:\nGdyby ktoś kiedyś rozsiewał plotki, że nie kupuję w ciemno - nie wierzcie.\nTego Molinarda capnęłam z uwagi na flakon. I nie żałuję. Bardzo urokliwe szkiełko. A zapach na lato - w sam raz, orzeźwiający, cytrusowo-aromatyczny. Kojarzy mi się trochę z Lemon Sorbet od Etro.\n23 kwietnia 2018, 08:32 - Pn\nGratuluję udanego zakupu A flakonik rzeczywiście uroczy\n23 kwietnia 2018, 08:48 - Pn\nOla - rozumiem , że na tej ławeczce siedzisz Ty\n23 kwietnia 2018, 09:35 - Pn\nGraty To uniseks czy mocno skręca w damską stronę ?\n23 kwietnia 2018, 20:01 - Pn\nrennifer_lopez napisał(a): Gratuluję udanego zakupu A flakonik rzeczywiście uroczy\nLucjan napisał(a): Ola - rozumiem , że na tej ławeczce siedzisz Ty\nChciałabym! Ja to raczej ta, która wystraszyła wróbelki...\neverlasting napisał(a): To uniseks czy mocno skręca w damską stronę ?\nWg mnie to mocno uniseksowy zapach.\n01 maja 2018, 22:18 - Wt\nPięknie prezentuje się ten Twój "duperel"\nDołączył(a): 02 maja 2018, 15:48 - Śr\n04 maja 2018, 10:19 - Pt\nMój najnowszy nabytek to Gucci by Gucci. Uwielbiam ten zapach! I tak długo na niego polowałam... bo testerów w centrach handlowych nie uświadczysz, a bardzo chciałam sobie przypomnieć, jak ten zapach pachnie...\nLeki na bazie ziól na odgrzybianie organizmu\n10 czerwca 2018, 09:38 - N\nTrzy zaledwie nabytki, ale poważna liga jak na moją półkę, więc się pochwalę:\nOraz przyleciało wiadro różniastych próbek (m.in. DSH, Soivohle, Provision), które chyba przyjdzie mi obwąchiwać w ciepłe dni, a więc urwanie nosa całkiem możliwe:


Beer Pong Games Gry Online Darmowe - GraGra.pl\nZagraj w gry online Beer Pong Games\nNajbardziej znana gra piwa: Piwo Pong!\nZagraj w końcu popularna gra Drinking Beer Pong online! Rzuć ping-pong kulki do kubków z piwem. Beer Pong jest oficjalnym sportem w Ameryce.Zasady są proste, która drużyna wygrała pierwszy dostał piłkę w 10 filiżanek rzucone. Nie trzeba tu kolejek tylko przez kilka plastikowych kubków i tabeli. Ile obrotów jest potrzebne, aby wygrać?\nWszystkie Beer Pong Games są darmowe. Nie zawsze jest zabawa dla Ciebie. Wysyłamy na najlepsze gry dla dzieci, darmowe gry i gry online na naszej gry i grać wyspa plac. GraGra.pl ma najlepszą kolekcję Beer Pong Games z Polski! Wybierz Beer Pong Games lub jednego z innych zabawnych gier i gry dla dzieci i idź grać online. Codziennie nowe gry zabawy gry. Już nigdy nie będziesz się nudzić w tej wciągającej stronie gry. Dużo zabawy z tych gier na żądanej stronie!


SPZJ Wydarzenia 2015\n100 – lecie przerwania frontu wschodniego pod Jednorożcem.\n11 lipca 2015 roku w Jednorożcu (powiat przasnyski) zostały przeprowadzone uroczystości w setną rocznicę przerwania frontu wschodniego.\nDo Jednorożca przybyli rekonstruktorzy z różnych stron Polski. W inscenizacji brały udział:\nPo stronie pruskiej:\n- Muzealna Grupa Rekonstrukcji Historycznej im. II Batalionu 18 Pułku Piechoty Muzeum Ziemi Sochaczewskiej,\n -Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej „Marienburg”,\n -Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej Gloria-Viktoria,\n- Elitarny Klub Gentelmenów Landsturm 40+,\n -Przasnyskie Stowarzyszenie Historii Ożywionej,\n -Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych z Iłży,\n- Ostrowska Grupa Rekonstrukcji Historycznej 155 RR z Ostrowa Wielkopolskiego,\n - 148 Pułk Piechoty z Krakowa 13 Kampania.\nPo stronie rosyjskiej:\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej Bolimów 191 Stowarzyszenia Inicjatywa Ziemi Bolimowskiej,\n - Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 79 Pułku Piechoty Strzelców Słonimskich im. Hetmana Lwa Sapiechy z Ciechanowa,\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Strzelcy” im. 31 Pułku Strzelców Kaniowskich z Mszczonowa,\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej 14 Pułk Strzelców Syberyjskich z Przasnysza,\n - Przasnyskie Stowarzyszenie Historii Ożywionej - 41 Pułk Strzelców Syberyjskich,\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej Artyleria – Bateria ze Skierniewic,\n - Stowarzyszenie Historyczne „Pionierzy” 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich z Warszawy,\n - Grupa Historyczna „Dawny Garnizon Twierdza Modlin”,\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Kampinos",\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Pod obcymi sztandarami" w barwach 69 - Riazańskiego p.p. Lublina,\n - Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 21 Muromski Pułk Piechoty z Warszawy (obsługa armaty),\n - Grupa Rekonstrukcji Historycznej Ludności Cywilnej z Mławy.\n- Grupa Rekonstrukcji Historycznej Artyleria ( kan. iTR CK Armii )\nLink do zdjęć z rekonstrucji autorstwa Rafała Szewczaka:\nLink do filmu z rekonstrukcji:\nLink do Kuriera Mazowieckiego z dnia 12.07.2015 (po reklamie od 4,45 minuty):\nNa cmentarzu wojennym z okresu I wojny światowej przed licznie zebraną publicznością modlitwę ekumeniczną poprowadzili: ks. prefekt parafii pw. św. Floriana w Jednorożcu Tomasz Czarnowski. przedstawiciel Ewangelickiego Ordynariatu Wojska Polskiego ks. ppor. Dawid Banach i przedstawiciel Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego ks. płk. Artur Zielepucha. Po modlitwie Zbigniew Lorenc przedstawił krótką historię walk pod Jednorożcem oraz historię cmentarza. Delegacja GRH odtwarzających armię carską złożyła wieniec pod głównym pomnikiem, a delegacja GRH odtwarzających oddziały pruskie zapaliła znicze. Po zakończeniu uroczystości goście i rekonstruktorzy udali się ulicami Jednorożca na pole bitwy.\nPonad 100 rekonstruktorów z całej Polski przedstawiło inscenizację walk nawiązujących do lipcowej Bitwy przasnyskiej, która miała miejsce dokładnie 100 lat temu. Rekonstruktorzy wcielili się w postacie żołnierzy pruskich, rosyjskich, austriackich oraz ludność cywilną, obsadzając okopy zgodnie prawdą historyczną. Wojska pruskie usytuowały się od zachodu, a wojska rosyjskie od wschodu wioski. Ludność cywilna zgodnie ze swoją rolą przedstawiała życie codzienne wsi. W czasie inscenizacji został zaprezentowany atak wojsk niemieckich na pozycje rosyjskie, wcześniej ostrzelane za pomocą artylerii. Po przerwaniu pierwszej linii obrony pokazano ciężkie walki, a następnie przerwanie frontu. Zbigniew Lorenc na bieżąco komentował wydarzenia historyczne jakie miały tu miejsce przed 100 laty, a dyr. Muzeum w Sochaczewie Paweł Rozdżestwieński opowiedział o armacie wz. 1902 potocznie nazywanej „prawosławna".\nPrzerwanie frontu wschodniego pod Jednorożcem, które zaprezentowaliśmy w miejscu faktycznych walk, miało duże znaczenie militarne dla Niemców i Austro-Węgier. Wojska rosyjskie znalazły się w odwrocie i tylko wycofywały się. Niemieckie i austriackie siły parły z dużą prędkością na Warszawę i zdobyły ją na początku sierpnia. We wrześniu nowo utworzona 12 armia niemiecka pod dowództwem gen. Maxa von Gallwitza zaatakowała Kurlandię i posuwała się w kierunku Rygi. Od tego momentu rozpadł się praktycznie cały rosyjski front. W ręce Niemców wpadły twierdze w Nowogieorgiewsku (Modlin) i w Brześciu Litewskim. Wojska państw centralnych odniosły na wschodzie duże sukcesy, udało im się zdobyć całe terytorium obecnej Polski, Litwy i Łotwy.\nUroczystościami w Jednorożcu chcieliśmy przypomnieć tragedię ludzką sprzed 100 lat. W armiach zaborczych zginęło wielu Polaków walczących w mundurach państw zaborczych. Na samym tylko cmentarzu w Jednorożcu można odczytać kilkadziesiąt nazwisk Polskich żołnierzy walczących w armii pruskiej. Polegli po stronie rosyjskiej są bezimienni, ale zważywszy na to, że Jednorożec był pod zaborem rosyjskim tych bezimiennych Polaków walczących po stronie rosyjskiej może być znacznie więcej.\nzorganizowało Biwak Patriotyczny na Polskiej Kępie\ndla młodzieży ze szkół z terenu gminy Jednorożec\nW słoneczne przedpołudnie zgromadziło się na Polskiej Kępie około 300 uczniów ze starszych klas szkół podstawowych z Jednorożca, Lipy Olszewki i Parciak oraz jednorożeccy gimnazjaliści wraz z opiekunami. Przybyli w to miejsce, aby oddać hołd poległym tu przed 152 laty powstańcom. Nie zabrakło także mieszkańców Drążdżewa Nowego i zaproszonych gości. Program biwaku był bogaty i urozmaicony. Uroczystość rozpoczęła się odśpiewaniem hymnu państwowego i wciągnięciem na maszt flagi. Następnie przedstawiciele młodzieży i stowarzyszenia złożyli pod pomnikiem kwiaty i zapalili biało-czerwone znicze. Wszystkich zebranych przywitała prezes S „PZJ” Teresa Wojciechowska. Apel poległych poprowadził Zbigniew Lorenc. Nad całością przebiegu tej części uroczystości czuwał Zygmunt Smoliński. Następnie uczniowie i opiekunowie zgromadzili się przy ognisku, gdzie wysłuchali prelekcji historycznej Zbigniewa Lorenca. Tuż po niej młodzież miała okazję sprawdzić swoją wiedzę w konkursie o Polskiej Kępie i powstaniu styczniowym. Kolejnym punktem było śpiewanie piosenek i pieczenie kiełbasek nad ogniskiem. Młodzież sprawdzała też swoją wiedzę w konkursach przyrodniczych organizowanych przez pracowników Nadleśnictwa Parciaki i Nadleśnictwa Przasnysz. Na zwycięzców czekały niespodzianki. Dla wszystkich uczestników biwaku organizatorzy zapewnili napoje i słodycze. W dalszej części uczniowie na pobliskiej łące organizowali różnorodne zabawy i gry sportowe. Wszystkim dopisywały humory więc była to doskonała zabawa.\nPokaż swój talent! – Już po raz siódmy\nOd kilku lat Stowarzyszenie „Przyjaciele Ziemi Jednorożeckiej” odkrywa talenty, organizując Przegląd Artystyczny dla młodych i starszych mieszkańców naszej gminy. W tym roku po raz 7. chętne dzieci, młodzież i dorośli mogli zaprezentować swoje umiejętności wokalne i taneczne, najpierw podczas eliminacji szkolnych, a następnie na festynie gminnym Zaczarowany Jednorożec.\nCzłonkowie zarządu stowarzyszenia zwrócili się do dyrekcji i nauczycieli ze szkół na terenie naszej gminy o pomoc w wyszukiwaniu utalentowanych dzieci. W maju odbyły się eliminacje, w których wzięło udział 57 uczniów. Prezentowali się oni w dwóch kategoriach – śpiew solo lub w duecie oraz taniec grupowy. Wyboru laureatów dokonywały komisje, w skład których wchodzili członkowie stowarzyszenia oraz nauczyciele uczący przedmiotów artystycznych. Uczestnicy mieli swobodę w wyborze repertuaru, określony był czas trwania występu oraz liczebność grup tanecznych – do 6 osób. Zgłosiło się także dwoje dorosłych uczestników – państwo Urszula i Zbigniew Olewniczakowie, którzy zatańczyli tango argentyńskie.\nW Publicznej Szkole Podstawowej im. Adama Chętnika w Jednorożcu chętni uczniowie występowali w dwóch kategoriach wiekowych – klasy I-III i IV-VI. Komisja wyłoniła następujących laureatów: w kategorii „śpiew solowy”- Marianna Borkowska z kl. I b z piosenką Księżniczka; Martyna Kobylińska z kl. II (filia Ulatowo-Pogorzel) z piosenką Czy ja mam wolny czas?; Izabela Dzielińska z kl. III (filia Ulatowo-Pogorzel) z piosenką Moja planeta. W kategorii „śpiew w duecie”- Małgorzata Jurczewska i Damian Urbaniak z kl. III b z piosenką Gruszka. W kategorii „taniec” zaprezentowały się: Amelia Bakuła i Wiktoria Berg z kl. II. Spośród uczniów ze starszej grupy wiekowej jury wyróżniło w kategorii „śpiew solowy”- Jagodę Groszyk z kl. IV b z piosenką Być kobietą i Wiktorię Dębek z kl. VI a. W kategorii „taniec” wystąpiły 2 grupy dziewcząt – I z klasy V b w składzie: Gabriela Berg, Paulina Iwulska, Aleksandra Sopelewska oraz II z klasy VI a w składzie: Weronika Jóźwik, Izabella Piotrak, Martyna Świder, Aleksandra Wódkiewicz.\nWśród gimnazjalistów jury wysłuchało propozycji Anny Kubiak z kl. I B, której do piosenki Dwie bajki akompaniowała Maria Małkowska z kl. III B. Ona także wzięła udział w przesłuchaniu z autorską piosenką Czegoś mi brak. Dziewczęta zaprezentowały wspólnie inną piosenkę Marysi – Do nieba. W przeglądzie wzięła udział również Klaudia Ścibek z klasy I D. Dzięki wspaniałym piosenkom i decyzji jury wszystkie uczestniczki wystąpiły na deskach naszej jednorożeckiej sceny podczas Dnia Jednorożca. Wysłuchaliśmy wówczas także 2 licealistek z kl. II – Katarzyny Grabowskiej i Simony Berg, które zaprezentowały piękny, lecz jakże różny repertuar – Kasia przejmujący List do Boga, a Simona przebój anglojęzyczny.\nZe szkoły w Lipie wystąpiły 2 grupy taneczne – pierwszoklasiści: Maja Bartosiewicz, Julia Tworkowska, Gabriela Przewodowska, Oliwia Wywigacz, Zofia Grzeszczak i Kinga Załęska z choreografią do piosenki Mam tę moc oraz starsze dziewczynki – z kl. V i VI: Alicja Seferyn, Patrycja Skowrońska, Weronika Mikulska, Angelika Bachmura i Natalia Chmielińska do utworu Thrift Shop Feat.\nW przeglądzie wzięli udział także uczniowie ze szkół w Parciakach i Żelaznej Rządowej. Najlepiej zaprezentowali się: Emilia Łukasiak z klasy II z piosenką Kolorowe dzieci; zespół taneczny AZU, czyli Joanna Prusik z kl. II i Zuzanna Olbryś z kl. III; Natalia Krajewska z kl. VIz utworem Nie patrzę w dół oraz duet Wiktoria Koziatek i Natalia Krajewska z kl. VI z przebojem Dmuchawce, latawce.\nUczestnicy otrzymali słodkie upominki i pamiątkowe dyplom. Laureaci zaprezentowali się na scenie podczas gminnego festynu 14 czerwca. Tu po występie otrzymali dyplomy i nagrody ufundowane przez Stowarzyszenie „PZJ” ze środków Gminy Jednorożec na zadania publiczne. Do pełnej satysfakcji dużej części wystepujących artystów zabrakło odpowiedniej ilości czasu, aby w całości zaprezentować przygotowany utwór.\nJako organizatorów, ale także słuchaczy bardzo cieszy nas, że mamy tak utalentowane dzieci i młodzież. A dorosłych mieszkańców zachęcamy do większej odwagi w prezentowaniu swoich umiejętności.\n28 stycznia 2015 rok\nPodczas zabawy karnawałowej wraz z dziećmi bawili się rodzice, babcie i organizatorzy.\nBawiono się przy muzyce i śpiewie zespołu KRISTARS występującego dla dzieci charytatywnie.\nDla dzieci i opiekunów organizatorzy przygotowali słodki poczęstunek, napoje kawę i herbatę.\nZwycięzczynie konkursu na przebranie. Najmłodsza uczestniczka zabawy 6-cio miesięczna Oliwia.\nZajęcia plastyczne dla dzieci. Prezentacja własnoręcznie wykonanych masek karnawałowych\nKonkursy sprawnościowe cieszyły się wielkim powodzeniem.\nZwycięzcy konkursów otrzymali słodkie nagrody. Wpólne zdjęcie z liderem zespołu KRISTARS.\nKrzysztof Mordwa podpisywał swoje foldery reklamowe. Zabawa przy hitach KRISTARS.\nZabawa została zorganizowana przez S"PZJ" i sołtysów z radą sołecką dla rodzin z Jednorożca i Stegny, otrzymujących pomoc żywnościową z Banku Żywności w Ciechanowie, w ramach programu FEAD oraz PEAD.\nWykonanie Janusz Wojciechowski | Prawa autorskie SPZJ


GeForce NOW. Sprawdź, Czy CD Projekt faktycznie spartolił „Cyberpunka 2077”\nGeForce NOW. Czy CD Projekt faktycznie zepsuł „Cyberpunka 2077”? Sprawdź bez kupowania komputera lub konsoli\nDodano: 5 lipca 2021, 16:50 2\nGFN / Źródło: NVIDIA\n„Cyberpunk 2077” jest jednocześnie największym sukcesem i największą porażką polskiego game-devu, jeśli weźmiemy pod uwagę oczekiwania, jakie były z nim wiązane. Chociaż na grze nadal wieszane są psy i tytuł dopiero co wrócił do sklepu Playstation Store, to dzieło CD Projektu sprzedało się w 13,7 mln egzemplarzy tylko do końca 2020 roku.\nJeśli chcesz sam lub sama przekonać się o tym, czy największy sukces/porażka* CD Projektu faktycznie jest tak dobrą/złą* grą, jak piszą inni, to jest na to łatwy i tani sposób. (niepotrzebne skreślić w zależności od sentymentu). Sposób ten nazywa się GeForce NOW.\nAby zagrać w „Cyberpunk 2077” klasycznie, trzeba mieć dość mocny komputer lub konsolę. Nie każdy ma do nich dostęp, a nawet jeśli tak jest, to nie oznacza to końca problemów. Na komputerze w „Cyberpunka 2077” najlepiej zagrać z kartą serii RTX 3000. Te, z racji tego, że są to najbardziej zaawansowane karty graficzne do komputerów osobistych, są stosunkowo drogie. O konsole nowej generacji także jest trudno, a nawet jeśli komuś udało się ją zdobyć, to gra nie jest przystosowana do wykorzystania ich mocy. O graniu na konsolach poprzedniej generacji lepiej zapomnieć, bo masa negatywnych opinii dotyczyła właśnie działania gry na PlayStation 4 i Xbox One.\nGeForce NOW. Granie bez sprzętu\nI teraz, cały na biało, wjeżdża GeForce NOW. Jest to usługa, która pozwala wykorzystać moce przerobowe potężnych serwerowni do grania w gry komputerowe z dowolnego urządzenia z ekranem. Może z wyjątkiem inteligentnej lodówki, ale to pewnie tylko kwestia czasu.\nGeForce NOW działa na zasadzie streamingu, podobnej do Netfliksa, Youtube czy Spotify. Z tą różnicą, że zamiast do filmów i muzyki otrzymujemy dostęp do niezwykle mocnego komputera do gier. Tych nie musimy kupować ponownie. Wszystkie tytuły, które posiadamy na platformach Steam, Epic, Ubisoft, Origin lub należąca do CD Projektu GOG.com są dostępne bez dodatkowych opłat przez GeForce NOW, wystarczy podpiąć odpowiednie konto.\nGeForce NOW zapewnia sprzęt do grania (zdalnie), najnowsze tytuły od dnia premiery i możliwość grania z włączonym Ray Tracingiem (w przypadku płatnego abonamentu). My musimy zapewnić jedno: odpowiednie szybkie i stabilne łącze. Prędkości podawane przez dostawców internetu, albo wyniki ze strony typu speedtest są jedynie teoretyczne. Łączą się z najszybszymi serwerami oraz nie sprawdzają np. utraty danych, a jedynie prędkość przesyłu. Dlatego jakość łącza warto sprawdzić wbudowanym w aplikację GeForce NOW narzędziem, które powie, czy „nasz internet” nadaje się do grania w chmurze.\nZa darmo i w abonamencie\nAplikacja GeForce NOW jest darmowa, tak samo założenie konta w usłudze, a także wiele popularnych gier, jak np. „ApeX Legends”, „Fortnite”, „League of Legends”, „World of Tanks”, „Counter Strike”, „Rocket League”, czy „DOTA 2”. Darmowe jest także korzystanie z usługi, ale ma to związek z pewnymi ograniczeniem: maksymalna długość sesji grania to 1 godzina, brak obsługi technologii Ray Tracing oraz kolejki do serwerów gamingowych.\nTakich ograniczeń nie ma subskrypcja „Priority”. Kosztuje ona 49 zł miesięcznie i daje nielimitowany czas rozgrywki, brak kolejek oraz Ray Tracing. Osobom, które nie są na bieżąco z trendami w gamingu warto wytłumaczyć, czym jest Ray Tracing (w skrócie RTX). To technologia śledzenia promieni światła w środowisku trójwymiarowym, która daje realistyczne cienie i odbicia (np. w lustrach, szybach i kałużach) i która przez dziesięciolecia była zarezerwowana tylko dla studiów produkujących efekty CGI dla największych produkcji filmowych. RTX nie wpływa w żaden sposób na rozgrywkę, ale zwiększa jakość doznań graficznych.\nGranie przez aplikację GeForce NOW jest możliwe na komputerach i laptopach z systemem Windows, iMacach, Macbookach oraz Macach Pro, na telefonach i tabletach z systemem Android oraz telewizorach z Android TV. Oznacza to, że „Cyberpunka 2077” można odpalić na smartfonie, albo laptopie z 2010 roku. Usługa dostępna jest też przez przeglądarkę (Safari oraz Chrome), dzięki czemu gra staje się możliwa na służbowych albo szkolnych laptopach, na których instalacja gier i programów jest zablokowana przez administratora.\nDo grania na telewizorze można także zakupić urządzenie NVIDIA Shield TV. Jest to przystawka, która z „głupiego” telewizora robi smart TV i pozwala nie tylko korzystać z GeForce NOW, ale także oglądać filmy na Netfliksie, Youtube i innych serwisach. Wersja przystawki Shield TV Pro daje także możliwość upscalingu rozdzielczości w grze do 4K, co może być przydatne przy największych telewizorach od 65 cali wzwyż.\nDo grania na urządzeniach, które nie są do tego przeznaczone (np. telewizor, tablet czy smartfon), polecane jest także dokupienie kontrolera, który zdecydowanie ułatwi rozgrywkę. Bo może dałoby się grać w LOLa albo CSa pilotem do telewizora, ale nie jest to dobry pomysł. NVIDIA oferuje swój kontroler, ale możliwe jest też korzystanie z jednego z kilkudziesięciu modeli firm produkujących osprzęt do gier, a także z kontrolerów konsol PlayStation i Xbox.\nGry wideo są przyszłością rozrywki\nChociaż gry komputerowe nadal niektórym kojarzą się z niepoważną rozrywką dla dzieciaków, to w rzeczywistości już dawno przestały być tylko tym. Wspomniane dzieciaki, które wychowały się na grach, mają dziś rodziny, dzieci, poważne firmy, albo sami tworzą gry. Dzięki temu każdy może znaleźć tytuł dla siebie. Może to być rozbudowany symulator budowy miasta w czasie rewolucji przemysłowej jak w „Anno 1800”, albo mistrzowska łamigłówka połączona z jeszcze lepszym scenariuszem i dubbingiem „Portal 2”. Może to być także epicka opera kosmiczna w postaci trylogii „Mass Effect”, albo najnowsze dzieło CD Projektu, które wbrew obiegowej opinii jest jedną z najlepszych i najambitniejszych gier w historii. Potwierdzają to także gracze pecetowi, którzy na Steamie wystawili grze w przeważającej większości pozytywne recenzje.\nAha, i na koniec jeszcze jedno. Branża gier wideo jest już warta więcej niż branża filmowa, muzyczna i telewizyjna razem wzięte. Więc choćby z tego powodu warto się zainteresować, o co chodzi z tymi grami.\nTekst powstał we współpracy z firmą NVIDIA


„Wiosna, cieplejszy wiatr…” śpiewał niegdyś zespół Skaldowie. Rowerzyści jak mało kto odczuwają zmianą temperatury powietrza, a ostatnie dni pokazują, że wiosna zagościła u nas już na dobre. Czas więc na oficjalne otwarcie sezonu rowerowego w Bydgoszczy.\nBydgoska Masa Krytyczna już w zeszłym roku otwierała rowerowy sezon w naszym mieście i w tym będzie podobnie. Chociaż miniona zima była na tyle łagodna, że duża część rowerzystów nie schowała nawet rowerów do piwnicy i sezon na jazdę na dwóch kółkach właściwie dla nich się nie skończył, to jednak chcemy nadać marcowemu przejazdowi BMK charakter symbolicznego rozpoczęcia kolejnego sezonu. Chcemy w ten sposób przypomnieć tym, którzy z roweru nie korzystali w ostatnim czasie, że już najwyższy czas na jego odkurzenie i codzienne korzystanie z tego środka transportu.\nTrasa marcowego przejazdu została ułożona tak, aby nikt na samym początku się nie zniechęcił. Przypominamy, że nasze przejazdy są zalegalizowane i zabezpieczane przez Policję, Straż Miejską lub Żandarmerię oraz wyznaczonych do tego rowerzystów. Przejazd zakończy się na Starym Rynku już po zmroku, dlatego przypominamy o obowiązkowym oświetleniu roweru. Apelujemy także o rozważną jazdę w grupie, a rodziców prosimy o szczególne zwrócenie uwagi na swoje pociechy (Uczestnicząc w przejeździe zgadzasz się z jego regulaminem). Po zakończeniu przejazdu będzie można zdobyć nagrody ufundowanę przez Salon Optyczny Świat Okularów z Bydgoszczy. Ruszamy tradycyjnie – 30 marca o godzinie 18 spod hali „Łuczniczka”. Serdecznie zapraszamy!\nDla każdego kto przyjedzie rowerem do jednego z Salonów Świat Oklularów, na hasło "KOCHAM ROWER" otrzyma 20% rabatu na kompletne okulary. Adresy dostępne na stronie www.e-salonoptyczny.pl. Akcja potrwa od kwietnia do sierpnia.


Pokuta, Max Czornyj - Portal Kryminalny\nPokuta, Max Czornyj\nData publikacji: 01 kwietnia 2019\n„Pokuta”, trzecia część cyklu Maxa Czornyja, opowiada o lubelskim komisarzu, który zmaga się z trudnym i brutalnym śledztwem nawiązującym do wątków religijnych. Po „Grzechu” i „Ofierze” przyszedł czas na odpokutowanie.\nSeryjny morderca, zwany Cztery Iksem, zostaje wreszcie zatrzymany przez policję. Jak się jednak wkrótce okazuje, seria morderstw na tym się nie kończy. Dochodzi do kolejnych, wpisujących się w modus operandi Iksa. Zatrzymany, zamknięty w zakładzie psychiatrycznym i odizolowany od społeczeństwa oprawca z pewnością nie mógł ich dokonać – a jednak doskonale zna szczegóły sadystycznych zbrodni. Eryk Deryło, który niejednokrotnie ryzykował w tym śledztwie nie tylko zdrowie oraz bezpieczeństwo rodziny, ale i własne życie, kolejny raz staje przed zadaniem schwytania mordercy – wspólnika bądź naśladowcy Cztery Iksa.\nW „Pokucie’’, oprócz spraw związanych stricte z warstwą kryminalną, kolejny raz śledzimy prywatne życie Eryka Deryły, poznajemy pewne elementy jego przeszłości, z całą rzeszą demonów, które powróciły do gry, aby toczyć walkę o duszę komisarza. Recenzując drugą część cyklu, „Ofiarę”, pisałam, że nieco brakowało mi w niej profilera Miłosza Tracza – na szczęście w ostatniej części tryptyku i on wraca do gry.\nCzornyj położył spory nacisk również na ukazanie psychiki mordercy. Stworzył dokładny obraz tego, co dzieje się w jego wnętrzu i jak determinuje to każde jego postępowanie. Pojawiają się w tej powieści takie psychologiczne – a raczej psychiatryczne – zjawiska, jak zaburzenia dysocjacyjne tożsamości, znane jako rozdwojenie jaźni bądź (jak w „Pokucie”) osobowość wieloraka.\nAkcja, podobnie jak w dwóch poprzednich częściach, jest niezwykle żywa, a krótkie rozdziały, zakończone tak zwanymi cliffhangerami, zawieszają opowieść i potęgują napięcie tak, że nie sposób odłożyć książki. Nawiązania do symboliki religijnej ciekawią i idealnie wpasowują się w stworzoną przez Czornyja historię – bo gdzie jeśli nie w religii umiejscowione są rozważania na temat grzechu, sumienia i odkupienia win.\nBez wątpienia w kryminale najistotniejszy jest finał. Zwłaszcza w historii, która posiada kilka odsłon, czyli nie kończy się na pierwszej części. Każda z nich dodatkowo podsyca w czytelniku ciekawość i chęć odkrycia, kto wreszcie okaże się tym najgorszym z najgorszych, sprawcą wszystkich brutalnych zbrodni. I właśnie do finału muszę się nieco przyczepić. W pierwszym momencie, mocno zaskoczona, pomyślałam, że autor wpadł na oryginalny pomysł na klamrę spinającą tę historię – z pewnością nigdzie z takim zakończeniem się nie spotkałam. Jednak po ochłonięciu odbieram ten pomysł jako mało prawdopodobny.\nAle jedno jest pewne – Czornyj nie pozwala czytelnikowi na nudę. Porywa go w świat zbrodni, pokazanej niezwykle plastycznie, sadystycznej i zatrważającej. Dodatkowo sięga po kwestie, które zawsze będą dyskusyjne: człowieka jako istoty grzesznej, skłonnej do przewinień i złych uczynków, ale także do rachunku sumienia i odpokutowania win. Jak pisał niegdyś Erich Kastner: „Sumienie jest zegarem, który chodzi zawsze dobrze. To my czasami chodzimy źle”.\nSprawdź, gdzie kupić "Pokuta" Max Czornyj\nRzeźnik, Max Czornyj\nTrafiałam już na różne makabryczne opisy miejsc zbrodni, których autorzy nie szczędzili szczegółów. Żadne jednak nie wywołały we mnie takich emocji, jak sceny z ...\nInna, Max Czornyj\nStanisław Jerzy Lec napisał niegdyś: „Na ludzką pamięć nie można liczyć. Niestety, również na niepamięć”.\nŚlepiec, Max Czornyj\nDla fanów historii trzymających w ciągłym napięciu, jak również czytelników spragnionych sporej dawki kryminalnej rozrywki, może to być wymarzona wakacyjna lektura.\nNajszczęśliwsza, Max Czornyj\nAutor wciąga nas w dziwną historię, która wydaje się daleka od logiki. Przez całą opowieść pogrywa z czytelnikiem, by na końcu tej rozgrywki, idealnie kompletując ...\nTrzeci tom bestsellerowej trylogii o komisarzu Eryku Deryle, „Pokuta”, ma swoją premierę już dziś!\nZ „Ofiarą” Maxa Czornyja jest jak z przejażdżką rollercoasterem.\nPod naszym patronatem ukazał się dziś nowy thriller psychologiczny Maxa Czornyja, „Najszczęśliwsza”. Sprawdź, jak niewiele dzieli idealne życie od przerażającego ...\n„Ofiara” to drugi tom serii z Erykiem Deryłą, którego autorem jest Max Czornyj. Tym razem komisarz uwikłany w makabryczną grę i zagrożony dyscyplinarną zsyłką stara ...\nJaki typ czytelnika odnajdzie się w lekturze „Grzechu”? Każdy sympatyk mocnych wrażeń, któremu nie wadzą makabryczne, brutalne opisy czy sadystyczny oprawca. Kto ...\n„Grzech” to debiutancka powieść Maxa Czornyja. Akcja toczy się w Lublinie, gdzie ktoś porywa kobiety, a ich rodziny otrzymują tajemnicze listy... Powieść ukazała się ...


Strona głównaNumery6OtwarciaEtnografia, pamięć, eksperyment: ...\nEthnography, Memory, Experiment: Towards an Alternative Social History\nBadania nad samoorganizacją i potencjałami twórczymi społeczności wiejskich pokazują jak głęboko ukryte są konflikty wiedzy i tożsamości społecznej w Polsce w ostatnich kilkudziesięciu latach. W tekście pokazuję w jaki sposób prace o charakterze eksperymentu etnograficzno-artystycznego, prowadzone w przestrzeniach współczesnej wsi mogą stać się drogą do odsłonięcia nieutrwalanych i nieobecnych elementów polskiej tożsamości. Praca etnograficzno-artystyczna pozwala zatem, jak uważam, na wydobycie nieutrwalanej pamięci kulturowej, umożliwiającej zupełnie inne spojrzenie na procesy formowania się społeczeństwa polskiego. Jest to obraz innej, alternatywnej historii społecznej, ale i jednocześnie inne spojrzenie na zagadnienia obywatelskości, podmiotowości społecznej czy sposób rozumienia historii w sensie teoretyczno-metodologicznym.\nResearch on the self-organization and creative potential of rural communities in Poland suggests several decades of unrecognized conflicts of knowledge and social identity. This article demonstrates how work that is experimental both ethnographically and artistically can help reveal unfixed or absent elements of Polish identity conducted in contemporary village spaces. Rakowski suggests that ethnographic and artistic work can uncover unfixed cultural memories, enabling a completely new perspective on the formation of Polish society. This process paints a different, alternative social history, and at the same time it suggests a new perspective on issues of citizenship, social subjectivity and our understanding of history in a theoretical and methodological sense.\nhistoria społeczna, pamięć, eksperyment, wieś, etnografia, sztuka\nsocial history, memory, experiment, village, ethnography, art\nInne spojrzenie: oddolne praktyki, samoorganizacja\n„Heteronimiczne przesunięcie” i alternatywne formy wyobraźni społecznej\nAktualizujące się historie, alternatywne formy pamięci\nTekst został przygotowany na podstawie prac badawczych realizowanych w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki nr 2012/05/D/HS2/03639.\n1 T. Rakowski Sztuka w przestrzeniach wiejskich i eksperymenty etnograficzne. Pożegnanie kultury zaws (...)\n2 A. Leder Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Wa (...)\n3 J. Wasilewski Społeczeństwo polskie, społeczeństwo chłopskie, „Studia Socjologiczne” 1986 nr 3, s. (...)\n1W polskiej pamięci zbiorowej zawartej w przekazach publicystycznych, dziennikarskich czy akademickich pojawia się nieustannie wrażenie, że środowiska bardziej peryferyjne, takie jak mieszkańcy wsi, nowe grupy robotników i migrantów zarobkowych, nie wnoszą do świadomości historycznej własnych form rozumienia przeszłości. Ten stosunek do ludzi działających poza głównym nurtem środowisk publicystycznych w szczególny sposób wydobywa jednak ukryte napięcia i tlące się wciąż konflikty społeczne. Choć problemy te obecne są od dawna, to ich historia wciąż dla wielu pozostaje niewidoczna. Jest ona związana z pewnym syndromem wstydu społecznego, głęboko tkwiącego w Polakach, przy czym doświadczenie to wyrasta obecnie głównie z czasów PRL-u i jest w dużym stopniu doświadczeniem masowych migracji do miast i transformującej się już wtedy tkanki społecznej, o czym pisałem dokładniej niedawno na łamach „Tekstów Drugich”1. To olbrzymie przemieszczenie, odkryte po raz kolejny kilka lat temu wraz z publikacjami, Andrzeja Ledera2, a wcześniej obecne chociażby w tezach Jacka Wasilewskiego3, wskazujących na klasę średnią jako w większości wywodzącą się z wiejskich migrantów, staje się miejscem narodzin wielu „inteligenckich” form pamięci, obciążających niewidoczne społeczeństwo pewnym defektem, pewną niekompetencją czy jeszcze mocniej – niedojrzałością kulturową. Jest to więc nic innego jak forma pamięci dominującej, zachowującej prawo do oceny i interpretacji, budującej obrazy całych grup (ludzi migrujących do miast ze środowisk wiejskich) jako środowisk pełnych niechęci do instytucji, do państwa, do dbania o dobro wspólne, za to przesiąkniętych ciasnymi, grupowymi egoizmami i skłonnością do gromadzenia dóbr materialnych.\n4 M. Tymiński Funkcjonowanie klik w zakładach przemysłowych (1950–1970), „Kultura i Społeczeństwo” 20 (...)\n5 E. Tarkowska, J. Tarkowski „Amoralny familizm”, czyli o dezintegracji społecznej w Polsce lat osiem (...)\n6 Zob. m.in. K. Szafraniec Polskie residuum systemowe, czyli pytanie o rolę wsi i chłopów w procesach (...)\n2Pamięć lat PRL-u związana z analizami socjologicznymi jest tu jednak też punktem wyjścia. W analizach tych znaleźć można opisy społeczeństwa jako zbiorowości złożonej zamkniętych grup rodzinno-krewniaczych, dzielących się na przykład przywilejami i nielegalnymi dostępami do różnego rodzaju dóbr wynoszonych z fabryk, z hal produkcyjnych, co było jednocześnie usprawiedliwiane jako „słuszne” i „dla ludzi”4. Obraz ten był kontynuowany w postaci socjologicznej rekonstrukcji pewnej „próżni” czy „anomii” społecznej: chodziło tu o wskazanie, że w latach PRL-u w małych grupach często nielegalnie i nieformalnie uzyskiwano korzyści dla najbliższych kręgów, co było jednocześnie pewną wartością. Podobnie pisano o kontynuacji w latach 90. silnych związków wewnątrz wiejskich i wiejsko-robotniczych grup kierujących się swoistym „amoralnym familizmem”5, a to nieformalne, ciche rozwiązywanie problemów z pracą i utrzymaniem przywilejów w ciasnym kręgu rodziny czy nawet w małej, na przykład sąsiedzko-rodzinnej, grupie w wielu przypadkach uznawano za postawę absolutnie przeciwstawną „właściwie” funkcjonującemu społeczeństwu. To przede wszystkim te nieformalne, zażyłe grupy ludzi trafiających z przeludnionych wsi do zakładów przemysłowych i do okołoprzemysłowych osiedli stawały się w publicystycznych i socjologizujących dyskursach odpowiedzialne za niewłaściwe przemiany, za powstawanie obecnych struktur społeczeństwa, w którym dominują negatywne „residua systemowe”6.\n7 Zob. m.in. M. Gomuła „Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną…”, czyli wpływ dekady gierkowskie (...)\n3Jeśli jednak spojrzymy uważnie na historię społeczną, a szczególnie historię społeczną wsi pod koniec lat 60. i w latach 70., to dostrzeżemy, że jest to czas z wielu powodów niezwykle ważny dla ludzi. To moment zluzowania obowiązkowych kontyngentów i dostaw żywności, okres względnie sensownego funkcjonowania kółek rolniczych i ośrodków maszynowych, wprowadzenia na początku lat 70. rent i emerytur, w tym za zdaną na rzecz państwa ziemię7. W tym wszystkim pojawiają się elementy wspólnoty – działają ochotnicze straże pożarne, dużo jest nieformalnych spotkań, „posiad” sąsiedzkich, sobotnich zabaw, organizacji wiejskich świąt. Co więcej, mamy też wtedy na wsi do czynienia z powszechnym stawianiem domów i budynków gospodarczych. Mieszkańcy wsi – ludzie po szkołach budowlanych, pracujący w miastach na budowach i w zakładach – zaczynają bowiem wtedy sami, na własną rękę murować i budować, czerpiąc z nowych technik zdobytych w dużych miastach. Korzystają zatem nie tylko z łatwego dojścia do materiałów, ale też z żywiołowo zdobywanych umiejętności – domy budują metodą „gospodarską”, a materiały „organizują” (nieformalnie pozyskują je z zakładów pracy). Powstające wtedy na wsi domy mają co prawda powtarzalny, geometryczny kształt, były to tzw. kostki, obecnie kojarzone z brzydotą PRL-u, ich popularność spowodowana była jednak nie tylko wymogami urzędników, dających zezwolenia na najprostsze, powtarzalne formy modernistyczne, ale przede wszystkim prostą konstrukcją, bez na przykład kosztownej i wymagającej materiałów więźby dachowej, co było ważne w sytuacji, kiedy budynki były wznoszone przez samych mieszkańców. W latach 60. i 70. ludzie ci budują sami, zatem eksperymentują z budową, a z samodzielnie robionych pustaków stawiają niemal wszystkie konstrukcje.\n8 T. Pisarzewski Wspólnota wiejska – przemiany, w: Lokalnie: animacja kultury/community arts, red. I. (...)\n9 W. Plińska Ochotnicza straż pożarna – klub kultury, w: Lokalnie: animacja kultury…, http://www.wpek (...)\n10 W. Najda, T. Rakowski „Królowie boiska”. Samoorganizacja wiejskiego klubu sportowego, w: Oddolne tw (...)\n4To w tamtym czasie jednak pojawiają się też zręby podmiotowości społecznej, wspólnej, choć zarazem ulokowanej w pojedynczych, wiejskich biografiach. W badaniach, które prowadziłem wraz z zespołem we wsiach pod Szydłowcem, okazało się, że miejsca takie jak ochotnicza straż pożarna, miejscowa szkoła, świetlica wiejska są ważne właśnie dlatego, że ogniskują nieformalną, oddolną aktywność organizacyjną. Te budynki stawiane w latach 60. i 70. rękami ludzi, w ramach „czynu społecznego”, mają symboliczne znaczenie. Okazuje się jednocześnie, że w ogóle „czyn społeczny” ma tam zupełnie inny sens niż ten powszechny, kojarzony z absurdalną, propagandową akcją państwa ludowego. „Czyny społeczne” opowiadane są z dumą i entuzjazmem, to raczej doświadczenie oporu i samostanowienia niż socjalistycznej podległości8. Aby zrozumieć ten charakter organizacji wiejskich jako inną, wartościową logikę społeczną, warto wskazać także na pewien nieformalny, zamknięty sposób współdziałania. Dobrym przykładem są właśnie działania ochotniczych straży pożarnych, wiejskich klubów sportowych, świetlic czy szkół9. Są to właściwie nieformalne, mające ciągłość historyczną instytucje społeczne, organizujące inaczej, ale bardzo skutecznie mieszkańców wsi. Na przykład w latach 90. i później w OSP obowiązkowo biorą w niej udział wszyscy mężczyźni, wtedy często już trwale bezrobotni lub migrujący wahadłowo za dorywczą pracą, a straż stanowi dla nich źródło tożsamości i stabilizacji społeczno-egzystencjalnej. Weronika Najda, opisując wiejski klub sportowy „Hubal” we wsi Chlewiska10, także podkreśla, że jego funkcjonowanie wiąże się z bogatą sferą różnorodnych aktywności: od organizowania się piłkarzy i działaczy klubu do organizowania się kibiców i rodzin piłkarzy ze wsi w gminie. Podobnie jest również w przypadku świetlicy we wsi Zaława (gdzie swoją siedzibę ma zresztą koło gospodyń wiejskich): świetlica jest częścią państwowej instytucji, powstała jednak dzięki działaniu społecznemu – sołtys z przyjacielem znaleźli na złomowisku grzejniki, za pomocą których zrobiono ogrzewanie; własnymi siłami przebudowano także samo pomieszczenie. To, co ktoś mógłby uznawać za coś instytucjonalnego, „państwowego”, ma tutaj swój niezwykle silny komponent oddolny. Instytucje i ich zaplecze są tworzone przez ludzi, w ich wolnym czasie i to częściowo z materiałów, które uznalibyśmy za odpady. Instytucje państwowe są w ten sposób wypełniane oddolnie – to odzwierciedla pewien typ myślenia, z którym stoi w sprzeczności wszelka, zakładana często przez publicystów i badaczy, „roszczeniowość” wsi. Oczywiście mogą się tam ujawniać konflikty, kłótnie, rozgrywki, ale myślenie, że to instytucja państwowa ma nam coś dać, ma o coś dbać, że coś powinno być inaczej, jest raczej obce tym lokalnym sposobom ujmowania świata. Okazuje się zatem, że być może środowiska wiejskie tworzą własne, samorzutne, spontaniczne, nierozpoznane aktywności społeczne, które wypełniają na swój sposób obecną tam pamięć ostatnich dziesięcioleci, lata PRL-u i lata transformacji. Czas modernizacji lat PRL-u, państwo czasu socjalizmu, szczególnie lata 70., dla wsi, nie jest więc jedynie jakąś bezwładną, zewnętrzną siłą; przeciwnie, odsłania pewien nowy sens wydarzeń i doświadczeń ludzi ze środowisk wiejskich. Jest to już zupełnie inna historia ludzi wsi – rozwoju ich własnych umiejętności, wyobraźni technicznej, metod eksperymentowania z urządzeniami, oddolnego działania, wiejskiego aktywizmu.\n11 E. Domańska Badania postkolonialne, w: L. Gandhi Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, Wyd (...)\n12 É. Durkheim Zasady metody socjologicznej, przeł. J. Szacki, PWN, Warszawa 1968, s. 46. Cyt. za: J. (...)\n13 Od heteronimu (gr.), czyli sytuacji, w której jeden wyraz, zapisywany w identycznej formie, może mi (...)\n14 A. Yurchak Soviet Hegemony of Form…, s. 480-510.\n5Z jednej strony mamy do czynienia z interpretacjami życia społecznego, które w miejscu wiejskich nieformalnych struktur samoorganizacji rozpoznają często pewien rodzaj defektu: krąg „znajomości”, ciasnych grup, nieregulowanych więzi. Są to interpretacje powstające w instytucjach akademickich, rządowych czy pozarządowych – i to te narracje cały czas wyznaczają kierunki myślenia i wprowadzają obowiązujące definicje życia społecznego i politycznego. Ale z drugiej strony można, jak sądzę, zbudować też perspektywę wręcz przeciwną, w której poszukiwane jest zjawisko myśli bardziej oddolnej, trudnej do pełnego uchwycenia, a może nawet, jak chciałby Antonio Gramsci, zmierzające do wysiłku „odzyskiwania” historii myśli społecznej – „dekolonizacji umysłów” (sformułowanie Nigeryjczyka Ngugi wa Thiong’o)11. „Ludzie – jak pisał zresztą Émile Durkheim – nie czekali na pojawienie się nauki społecznej, by wytworzyć sobie idee prawa, moralności, rodziny, państwa, a nawet społeczeństwa, ponieważ bez tych idei nie mogliby się w życiu obejść”12. Jednak odzyskiwanie własnych, oddolnych artykulacji, zdekolonizowanych pragnień i aspiracji wydobywających się ze światów bardziej peryferyjnych często sprowadza też zagrożenia niweczące niemal całe wcześniejsze zamiary. Można powiedzieć, że ta walka o odzyskanie głosu oddolnego czy lokalnego wikła się wciąż we własne założenia, co wynika chociażby z tego, że sam podział na obiegi dominujące (kolonizujące) i zdominowane (skolonizowane), centralne i peryferyjne, „inteligenckie” i „ludowe” jest mocno problematyczny, a linie podziału i napięć pomiędzy dyskursami są bardzo płynne i wzajemnie mogą z siebie czerpać i wynikać. W ten sposób jednak to, co nieformalne i oddolne, w ogóle przykuwa tutaj szczególną uwagę. Można te procesy potraktować jako coś w rodzaju „heteronimicznego przesunięcia” (heteronymous shift)13, by użyć terminu Alexeja Yurchaka, czyli pewnego społecznego aktu reprodukowania form instytucji społecznych i form państwa, ale z reinterpretacją znaczenia; to „przesunięcie” przekraczające nawet coś, co nazwane może być formą oporu, symulacji czy „markowaniem działania”, to raczej bardzo swoista kontynuacja społecznych ideałów „życia państwowego” (w badaniach Yurchaka – dawnego „życia radzieckiego”)14, tyle że w oddolnej, spontanicznej formie, niegdyś niewidzialnej dla aparatu partyjnego, a obecnie wciąż szerzej nieznanej, niejawnej, trudnej do ujrzenia.\n15 Zob. T. Rakowski Alternatywne historie myśli socjologicznej. Działania, imaginacje, pragnienia, w: (...)\n16 Zob. m.in. R. Sulima Słowo i etos. Szkice o kulturze, Fundacja Artystyczna Związku Młodzieży Wiejsk (...)\n17 Zob. P. Bogatyriew, R. Jakobson Folklor jako swoista forma twórczości, w: P. Bogatyriew Semiotyka k (...)\n6Przykładem może być sposób pamiętania i rozumienia przemian ostatnich kilkudziesięciu lat przez Elżbietę Szewczyk, jedną z przedstawicielek „historii broniowskiej myśli socjologicznej”15, projektu artystyczno-animacyjnego, rolniczą emerytkę, dawniej hodowczynię krów, wieloletnią radną. Jest to pewna oddolnie praktykowana teoria społeczna, wiedza nieustannie przebudowywana, wydobywana przy każdej rozmowie: opowieść Elżbiety Szewczyk zaczyna się toczyć, powraca do początku, potem zatacza coraz większe koła, jest spójna, ale nieustannie powtarza pewne wątki. Można by uznać, że jest to droga myślenia, o której Roch Sulima pisał jako o „literaturze koniecznej”, jak na przykład żarliwa artykulacja pojawiająca się w sytuacji pisania „do urzędu”, obecna chociażby w podaniach, skargach, testamentach chłopskich16. W przypadku pani Elżbiety jest to rodzaj twórczości słownej, wyobrażeniowej i pamięciowej naraz, ale budowanej na potrzeby własnego świata, twórczości bardziej „na obstalunek” niż „na zbyt” (Piotr Bogatyriew i Roman Jakobson pisali tak o różnicy pracy folkloru i pracy literatury17). Zazwyczaj myśli jej krążą wokół drobnych gospodarzy i prawie zawsze opowiada o pouwłaszczeniowych gospodarstwach z Kongresówki, gdzie nie opłacało się trzymać koni czy maszyn. Tym, co ją więc fascynuje, są „wioski zwarte, dom przy domu”, gdzie „powstać musiały kółka rolnicze”. Kółka rolnicze, geesy, skupy na placu – były, jak przekonuje, tuż przed jej domem, w którym mieszka teraz z rodziną, sama zaś, wraz z mężem (pracował jako zawodowy kierowca), postawiła w latach 80. wzorcową, nowoczesną oborę, którą oglądamy nieustannie wprost przez okno, siedząc w dużej kuchni. Po drugiej stronie jej domu okna wychodzą już na drogę i zakrzaczone pola, ciągnące się aż do Pawłowa.\n7Jest to jednak miejsce, którego Elżbieta nienawidzi. „Tam teraz widzicie. Te krzaki” – mówi. To zarośnięte pole jest w jej wizji świata najsilniejszą chyba negacją tego, co być tam miało: placu wiejskiego i działającego skupu. Zakrzaczenie to coś, co uwiera Elżbietę, to coś, przeciwko czemu jako wieloletnia radna, zastępczyni wójta, członkini rady nadzorczej Rolmleczu walczyła przez całe życie. Zakrzaczenie wiąże się tu z pracą i z polityką pracy na wsi. Według tej wizji wieś zwarta, świętokrzyska czy południowomazowiecka, to zawsze będzie miejsce, gdzie nie tyle powstawać powinny wielohektarowe gospodarstwa, ile raczej przeważają i przeważać będą gospodarstwa małe i drobne. Mogą one mieć ledwie kilka krów (nawet jedną), ale przy działających kółkach rolniczych i spółdzielniach to już pozwala na ich funkcjonowanie. Ludzie, twierdzi pani Elżbieta, mogą sprzedać niewielkie ilości mleka, uzyskać podstawowe zapłaty, obrabiać drobne ziemie, pastwiska. „Wsie zaczynają działać!, to mleko – entuzjazmuje się Szewczyk – nie jest niepotrzebne, jest najlepsze, najlepsze na rynek wewnętrzny”. Tym, co przyszło na wieś wraz z przemianami lat 90., jest zatem „zakrzaczenie”, ale tak naprawdę pod tym określeniem kryje się – jak wskazuje pani Elżbieta – „zniszczenie spółdzielczości. To stąd te krzaki”. Wizję ma pełną – każda rozmowa jest właściwie kompletną opowieścią na temat drogi od działających kółek, do uprawianych, potrzebnych pastwisk, a następnie do pustych przestrzeni i pustych życiorysów zniechęconych, drobnych gospodarzy, pijących pod dawnym geesem. Ta utrata odsłania jednak wizję pracy właściwej, pełnej, pracy mleczarskiej. Przedstawiają ją obrazy wielości – wielości drobnych mleczarzy, „bańkowców”, czyli tych, którzy dostarczają mleko w bańkach, którym opłaca się prowadzić drobne gospodarstwa. Ich przeciwieństwem, a przy tym powodem ich nieopłacalności są nowe gospodarstwa i nowe normy skupowanego mleka: to produkcja na wielką skalę, bycie „zbiornikowcem”, czyli posiadanie zbiornika chłodzącego mleko zaraz po udoju. Najlepsze mleko, podkreśla Szewczyk, to mimo wszystko mleko od „bańkowców”. Jednocześnie to ono właśnie „nie opłaci się, nie spełnia normy” – choć jest przecież „najlepsze na rynek wewnętrzny”, daje zajęcie, pozwala na prace w gospodarstwie, niesie jakby ogólnospołeczne „uzdrowienie” („odkrzaczenie”).\n18 Stanisław Garbarczuk był jednym z uczestników wystawy „Po co są wojny na świecie?” Sztuka współczes (...)\n8Wizja Elżbiety jest wizją zarazem spójną i namiętną. Najistotniejsza jest tu chyba jednak pewna droga myślenia, pamiętania i działania, która nie mieści się w ramie pamięci zbiorowej. Jest to zupełnie inna perspektywa, która wnosi coś własnego, coś, co dzieje się poza głównym nurtem pamięci o PRL-u. Sądzę, że przede wszystkim wiedza taka może przekraczać różne sprzeczności układu centrum–peryferie i przeprowadzać nas w zupełnie inny świat – świat, który był udziałem wielu innych lokalnych postaci budujących swą wiedzę i swą osobną teorię społeczną. Jednak ten inny wymiar historii i tę odmienną formę budowania zbiorowej pamięci znajdziemy w wielu różnych przekazach, w tym na przykład, choć przesunięte mocno w swoich znaczeniach, w pracach artysty Daniela Rycharskiego i jego współpracownika Szymona Maliborskiego. Są to prace o charakterze eksperymentu społeczno-artystycznego. Przykładem może tu być Pomnik chłopa i jego szeroko znana podróż po Polsce, z północnego Mazowsza na południe, do Krakowa, z powrotem do Warszawy, do podlubelskich wsi i do samego Lublina. Pomnik ten to figura chłopa pełnego zgryzoty – siedzącego w pozycji Chrystusa Frasobliwego sołtysa Kurówka; pomnik naśladuje jednocześnie niezrealizowany projekt Albrechta Dürera, który miał upamiętniać XVI-wieczne bunty i wojny chłopskie. W tej figurze sołtys, Adam Pesta, siedzi właśnie jako były „bańkowiec”, na pustej, bezużytecznej bańce po mleku, którą znalazł u niego na podwórku Rycharski – kiedy Pesta jeszcze miał krowę, odstawiał mleko w bańkach, w tym czasie pracował też w szkole jako palacz. To taka zatem figura – figura „bańkowca” – umieszczona na podnośniku skonstruowanym przez Stanisława Garbarczuka, artystę outsidera pochodzącego z wsi rodzinnej ojca Rycharskiego18, przyciągała w trakcie tej podróży spojrzenia, zwracała uwagę przyjeżdżających ludzi. Najważniejsze jednak, że wymagała włączenia się w rolniczą samoorganizację – przyczepę z figurą holowano ciągnikami ze wsi do wsi, dekorowano sprejami, malowano. Było to zatem jakby wpisanie chłopskiej, odmiennej historii w szerszą peregrynację po polskiej pamięci zbiorowej, obejmującą także miasta, w których pomnik stawał – na przykład w cieniu warszawskich drapaczy chmur (sąsiadujących z pawilonem Emilia, siedzibą MSN-u). W tym samym czasie rozpoczęła się również jeszcze inna akcja – projekt przeniesienia rozebranej wiejskiej chałupy, w której na skraju Kurówka lat swych dożywała samotna wiejska kobieta, i stworzenia w niej swoistego muzeum alternatywnych historii społecznych (dokładnie: Village People: Muzeum Alternatywnych Historii Społecznych). Ten dom, zmontowany jako metalowe rusztowanie pokryte płatami pleksi, z rozłożonymi na ziemi ceglanymi ścianami, „szczytami”, wypełniony znakami rolniczych protestów i surową twórczością samego Stanisława Garbarczuka, stanął na bulwarach krakowskich, naprzeciwko wzgórza wawelskiego. Nie można było niemal spojrzeć na to muzeum tak, by nie uchwycić w jednym polu widzenia współistnienia tego starego, pokruszonego wiejskiego domu i Wawelu.\n19 Cyt. za M. Songin Z podporządkowanego punktu widzenia. Roszczenia poznawcze klas podrzędnych, w: Hu (...)\n9Być może jednak jeszcze wyraźniej widać ten rodzaj pamięci w kontynuacji wspomnianych działań, którym było podjęcie się przez Rycharskiego zaprojektowania i wykonania dla rolników związkowców sztandaru męczennika, św. Ekspedyta – jest to sztandar z obrazem legionisty rzymskiego otoczonego wieńcem ognia, z krukiem u stóp („co masz zrobić jutro zrób dziś”) i posągową twarzą samego artysty. Przekazanie działaczom rolniczej Solidarności sztandaru w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie stało się bardzo ważnym, choć kameralnym politycznym spotkaniem z udziałem niewielkiej grupki przedstawicieli walki o prawa rolników, z głośnym wznoszeniem przez przewodniczącego rolniczej Solidarności ze Stopnicy haseł typu „Jeszcze Polska nie zginęła”. Sztandar miał upamiętniać jednak szczególnie wydarzenie z 2013 roku, zapomniany akt samobójstwa ubogiego rencisty z Kielc, będący protestem przeciw pozostawieniu samym sobie ludzi takich jak on: chorych, dorabiających, doświadczających biedy. Środowiska polityczne wsi stworzyły w ten sposób, w cieniu innych wydarzeń poświęconych patronowi, własny kalendarz historii. To o tym działacze mówili, a w maju 2015 roku postanowili podjąć w tej sprawie uchwałę – mieli ją ze sobą w Muzeum w dniu przekazania sztandaru (maj 2016). Powstaje tak znów zupełnie inna historia, pełna emocji, uobecniająca się w kameralnym performansie, istotna – jak wskazywali badacze historii oddolnej (mówionej) – właśnie dlatego, że tworzą ją ci, których życie nie jest na tyle politycznie znaczące, by je spisywać, „kronikować” i czynić z niego historię. Być może więc te historie przekazują rzeczy bardziej „prawdziwe”, ale w tym sensie, że ludzie je tworzący nie prowadzą żadnej dominującej polityki wiedzy i – by przywołać słowa Györgya Lukácsa19 – jako pozbawieni znaczącej władzy „nie mają nic do stracenia, mówiąc prawdę”.\n20 D. Chakrabarty Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, przeł. D. Koło (...)\n21 Tamże, s. 134.\n10Nie sądzę, by historie alternatywne należało traktować jako ciche, bezgłośne czy zupełnie pozbawione przywilejów. W tym przypadku widać wyraźnie, że mogą to być takie eksperymenty, takie sposoby tworzenia wiedzy i w ogóle „twórczości koniecznej”, które budują skuteczne umocowania egzystencjalne i umiejętności osiągania celów. Idea „mówienia nieuwikłanego”, „mówienia prawdy” przez grupy marginalizowane, peryferyjne nie jest więc wystarczająco dobrą odpowiedzią na pytanie, dlaczego warto zwracać się w stronę tego, co oddolne, nieformalne, samorzutne. Chodzi bardziej o to, by ta inna forma pamiętania, powstająca wśród akcji, działań, druków, obrazów, wędrówki Pomnika chłopa mogła zostać potraktowana zupełnie poważnie, by na powrót jej zaufać. Chodzi również o to, by informacje o innych znaczeniach kulturowych, o innych doświadczeniach społeczno-biograficznych umieć uczynić wiarygodnymi danymi – na przykład przez ukontekstowienie sytuacji, powtarzalność rozpoznań. Do pewnego stopnia pomocna może być tu analogia do metodologicznej refleksji Dipesha Chakrabarty’ego20, zawartej w jego znanym tekście o historiach podrzędnych. „Inne” historie obecne w przekazie ustnym, o których pisze Chakrabarty, dotyczą ludu Santalów w kolonialnych Indiach, grupy o pozycji podporządkowanej, choć rdzennej, w przeciwieństwie do brytyjskiej kolonialnej administracji. Jak się okazuje, przekazy tej ludności i jej wersje zdarzeń historycznych, motywacja do powstania przeciw aparatowi Korony Brytyjskiej są jednak zupełnie inne od typowo rozpoznawanych w studiach historyków – to na przykład logika dopuszczająca ingerencję sił pozaludzkich i nadprzyrodzonych. Nie są one traktowane jedynie jako głos oddolny, stłumiony – historia o powstaniu Santalów przeciw Brytyjczykom jest bardziej historią odmiennych epistemologii i odmiennych logik. Historia podrzędna i jej ustny przekaz są więc u Chakrabarty’ego nie tyle historią „inną”, ile wkroczeniem na karty historii innego świata: widzi on oddolne, alternatywne historie jako gruzełki albo supły wybijające się spod owego europejskiego kontinuum przyczynowo-skutkowego – linearnej historii, rozumianej w świetle związanych ze sobą materiałów i faktów. Podrzędne przeszłości – pisze Chakrabarty – „są jak twarde supły, które wystają i zniekształcają gładko utkaną powierzchnię materiału”21.\n11W przypadku alternatywnych historii społecznych – muzeum Village People, innych wyobraźni czy projektu „broniowskich myśli socjologicznych” – napotykamy, mam wrażenie, coś właśnie bardzo podobnego. Jest to bowiem taki rodzaj materiału historycznego, który niesie ze sobą opowieść nie tylko o jakiejś lokalnej kosmologii, innej ontologii zdarzeń, o sposobie budowania zmityzowanych obrazów, ale jest to także na pewnym poziomie opowieść o tym, „jak było”, jak przebiegała historia w sensie realnego doświadczenia historycznego. Podejmuję zatem ryzyko stwierdzenia, że nieformalne, mówione, kontekstowe dane o przeszłości, wydobywane chociażby z rozmów etnograficznych czy projektów artystycznych mogą przynosić pewne wiadomości istotnie zmieniające obwiązującą wiedzę i tym samym ramy polskiej pamięci zbiorowej. Co więcej, postrzegam te oddolne, alternatywne i czasami buntownicze zespoły wiedzy jako wyjątkowo ważne elementy spajania, wiązania i rozumienia historii. Mówiąc jeszcze inaczej: uważam, że pamięć wykuwana w dominujących dyskursach historycznych bazuje na pisanych i interpretowanych wciąż dokumentacjach zdarzeń. Zawiera zatem w sobie coś w rodzaju przesunięcia w przeszłość, zdeponowania i określenia źródeł, i dopóki są to źródła przeszłe, dopóty dystans poznawczy zapewnia też pewne bezpieczeństwo myślenia, odnosi się do swoistego archiwum – do przestrzeni odsunięcia, dystansu, manipulatywności, porównywalności danych. Historia buntownicza, inna czy alternatywna działa jednak właśnie zupełnie inaczej: mówi ona o tym, co jednoczasowe (coeval), obecne tu i teraz, rekonstruowane w inny sposób konieczny, pamiętany, niepełny, ale niezwykle intensywny.\n12O ile zatem w odniesieniu do przeszłości mamy zawsze do czynienia z „rekonstrukcją” dziejów na podstawie niepełnych źródeł, o tyle w tym przypadku już wyjściowo mamy w ogóle inne podejście do danych historycznych. Nie ma tam ani złudzenia „pełnego dostępu” do danych współczesnych, ani złudzenia niepełnego i pośredniego dostępu do tego, „jak było” w przeszłości. Odsłania się natomiast bardziej świadomość ujmowania rzeczywistości jako aktów z jednej strony bazowych dla procesu budowania pamięci historycznej, z drugiej zaś – różnych, odmiennych, rysowanych w doświadczeniu teorii tego, „jak było”. Nie jest to przy tym jedynie głos dopominania się o historię mówioną czy o historie alternatywne i, jak u Chakrabarty’ego, „historie podrzędne”. Nie jest to wypełnianie istniejącej już mapy historii ani też archiwizowanie wypowiedzi świadków historii, tworzenie cyfrowych repozytoriów wiedzy mówionej – taka „archiwizacja” może bowiem prowadzić do neutralizacji tego, co pamiętane, czasem to wręcz pewna dewaluacja historii mówionej albo jako specyficznej metody, albo jako uzupełnienia/dodatku do wiedzy historyków. To zatem pamięć alternatywna jest tutaj punktem wyjścia: relacja i spotkanie człowieka niosącego wiedzę transformacyjną, bardziej już jako „historię zaświadczającą” (witnessing history) niż jako „historię mówioną” (oral history). To „cząstka elementarna” historii mówionej – relacja z tego, „jak było”, i co ma realne znaczenie.\n22 Z wystąpienia konferencyjnego P. Filipkowskiego Czy możliwa jest transformacyjna historia mówiona? (...)\n23 Więcej o projekcie „Traktor–Idea–Ursusa” zob. http://krytykapolityczna.pl/multimedia/fotorelacje/tr (...)\n13To historie zmieniające, przebudowujące pamięć zbiorową, sens tego, co było, opisywane mogą być szeroko. W Broniowie, Załawie, Cukrówce, Ostałówku pod Szydłowcem odkryliśmy na przykład, że od trzech pokoleń, jeszcze od lat 70., mieszkańcy jeżdżą do prac w Europie Zachodniej w lunaparkach i wesołych miasteczkach, wynajmowani jako specjaliści od urządzeń mechanicznych i konserwacji mechanizmów – trwa to od socjalistycznych kontraktów dla pobliskich zakładów Rozmet aż po czasy dzisiejsze. Ta lokalna historia specjalizacji widoczna jest chociażby w tym, że w wielu domach znajdziemy z dumą przechowywane albumy i foldery reklamowe prezentujące urządzenia, oświetlenia, rewie na lodzie i tym podobne, zainstalowane w miastach Niemiec, Szwajcarii czy Francji. Badania narracji byłych robotników stoczni gdyńskiej prowadzonych przez Piotra Filipkowskiego22 pokazują jeszcze inne historie: to prace nad konstrukcjami statków uznawanych za najlepsze na świecie, statków, którym inżynierowie i robotnicy nadawali imiona i traktowali jak autorskie prace, które dawały nawet w najgorszych latach pewne poczucie zbiorowego sukcesu i zbiorowego eksperymentu. W ten sam sposób odkryć można jednak głębokie związki emocjonalne robotników i inżynierów z olbrzymią fabryką ciągników Ursus, znaną w ostatnich dekadach PRL-u niemal na całym świecie, które uwidoczniły się w trakcie niezwykłych działań Jaśminy Wójcik23 w czasie współtworzenia z byłymi pracownikami instalacji Traktora-hybrydy (wciąż pamiętana dokładna znajomość hal i infrastruktury została wykorzystana przy produkcji hybrydy).\n14Za każdym razem trafiamy tu na zręby historii zaświadczającej. Co istotne, o ile u Chakrabarty’ego takie alternatywne, „podrzędne” przeszłości często są przeciwstawne dominującym narracjom historycznym, o tyle w omawianych tu przypadkach te formy pamięci nabierają jeszcze innego, mocnego znaczenia. Nie są jakimś uzupełnieniem, historią mówioną, samodzielnie odnajdowaną i gromadzoną; nie są żadnym zneutralizowanym już na wstępie źródłem historycznym. Mają moc dowodzenia, że „było inaczej”, co więcej, że to „inaczej” pozwala też na rozwijanie niezależnych systemów myśli społecznej i alternatywnej wyobraźni społecznej – i to nie tylko w rozumieniu antropologicznym. Nie tyle tworzą twarde supły wystające spod gładkiego płótna, ile bardziej mają strukturę jeżowca: ostre kolce tych danych, tych zdarzeń, tej pamięci rozpruwają, przecinają płótno historii i wymagają zszycia go na nowo. To zatem kwanty wiedzy, które budują inny, alternatywny ciąg przyczynowo-skutkowy. Alternatywny w tym znaczeniu, że zmuszają do odkształcenia się całej perspektywy i do ponownego wykonania pracy nad pamięcią zbiorową, nad tym, co powstaje i co pozostaje jako historia. Odkształcają i przebudowują rozumienie tego, co było, i tego, co jest, a przede wszystkim tego, jak obie te sfery są ze sobą powiązane. W ten sposób powstaje coś nowego – nowe formy pamięci historycznej, budowanej na aktualizujących się doświadczeniach, na zaświadczających źródłach. Będzie to taka forma pamięci, która nie umie inaczej opowiedzieć o przeszłości, jak o nieustannie wyłaniającej się właśnie, zupełnie innej historii.\n1 T. Rakowski Sztuka w przestrzeniach wiejskich i eksperymenty etnograficzne. Pożegnanie kultury zawstydzenia: jednoczasowość, zwrot ku sobie, proto-socjologia, „Teksty Drugie” 2016 nr 4.\n2 A. Leder Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.\n3 J. Wasilewski Społeczeństwo polskie, społeczeństwo chłopskie, „Studia Socjologiczne” 1986 nr 3, s. 40-56; Jesteśmy potomkami chłopów. Z prof. Jackiem Wasilewskim rozmawia M. Duch-Dyngosz, „Znak” 2012 nr 684.\n4 M. Tymiński Funkcjonowanie klik w zakładach przemysłowych (1950–1970), „Kultura i Społeczeństwo” 2002 nr 4, s. 109-131.\n5 E. Tarkowska, J. Tarkowski „Amoralny familizm”, czyli o dezintegracji społecznej w Polsce lat osiemdziesiątych, w: Władza i społeczeństwo w systemie autorytarnym, red. J. Tarkowski, IFiS PAN, Warszawa 1994, s. 263-281.\n6 Zob. m.in. K. Szafraniec Polskie residuum systemowe, czyli pytanie o rolę wsi i chłopów w procesach przekształceń ustrojowych, „Kultura i Społeczeństwo” 2002 nr 4; J. Wasilewski Społeczeństwo polskie…\n7 Zob. m.in. M. Gomuła „Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną…”, czyli wpływ dekady gierkowskiej na życie społeczne wsi polskiej, praca laboratoryjna, Archiwum IEiAK UW, Warszawa 2004; zob. też E. Szpak Mentalność ludności wiejskiej w PRL. Studium zmian, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013, s. 42-43.\n8 T. Pisarzewski Wspólnota wiejska – przemiany, w: Lokalnie: animacja kultury/community arts, red. I. Kurz, IKP UW, Warszawa 2008.\n9 W. Plińska Ochotnicza straż pożarna – klub kultury, w: Lokalnie: animacja kultury…, http://www.wpek.pl/pi/85047_1.pdf (20.12.2016).\n10 W. Najda, T. Rakowski „Królowie boiska”. Samoorganizacja wiejskiego klubu sportowego, w: Oddolne tworzenie kultury. Perspektywa antropologiczna, red. P. Cichocki i in., IEiAK UW, Warszawa 2016.\n11 E. Domańska Badania postkolonialne, w: L. Gandhi Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008, s. 159.\n12 É. Durkheim Zasady metody socjologicznej, przeł. J. Szacki, PWN, Warszawa 1968, s. 46. Cyt. za: J. Szacki, Historia myśl socjologicznej, PWN, Warszawa 2002, s. 18.\n13 Od heteronimu (gr.), czyli sytuacji, w której jeden wyraz, zapisywany w identycznej formie, może mieć zupełnie różne znaczenia. Zob. A. Yurchak Soviet Hegemony of Form: Everything Was Forever, Until It Was No More, „Comparative Studies in Society and History” 2003 no. 3, s. 482-483.\n15 Zob. T. Rakowski Alternatywne historie myśli socjologicznej. Działania, imaginacje, pragnienia, w: Etnografia/animacja/sztuka, red. T. Rakowski, NCK, Warszawa 2013, więcej o Elżbiecie Szewczyk zob. tegoż Elżbieta Szewczyk i skok do królestwa wolności, w: Peryferie kultury. Szkice ofiarowane Profesorowi Rochowi Sulimie, red. R. Chymkowski i in., Wydział Polonistyki UW, Warszawa 2013.\n16 Zob. m.in. R. Sulima Słowo i etos. Szkice o kulturze, Fundacja Artystyczna Związku Młodzieży Wiejskiej „Galicja”, Kraków 1992.\n17 Zob. P. Bogatyriew, R. Jakobson Folklor jako swoista forma twórczości, w: P. Bogatyriew Semiotyka kultury ludowej, PIW, Warszawa 1975.\n18 Stanisław Garbarczuk był jednym z uczestników wystawy „Po co są wojny na świecie?” Sztuka współczesnych outsiderów, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa, luty-maj 2016.\n19 Cyt. za M. Songin Z podporządkowanego punktu widzenia. Roszczenia poznawcze klas podrzędnych, w: Humanistyka i dominacja. Oddolne doświadczenia w perspektywie zewnętrznych rozpoznań, red. T. Rakowski, A. Malewska-Szałygin, IEiAK UW, Warszawa 2011, s. 34.\n20 D. Chakrabarty Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna, przeł. D. Kołodziejczyk, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011.\n22 Z wystąpienia konferencyjnego P. Filipkowskiego Czy możliwa jest transformacyjna historia mówiona? O wstępnych trudnościach badania historii stoczni gdyńskiej w perspektywie oddolnej, konferencja PTL „Jaka refleksja o kulturze dzisiaj potrzebna? Wyzwania, dylematy, perspektywy”, Wrocław 22-23.09.2016.\n23 Więcej o projekcie „Traktor–Idea–Ursusa” zob. http://krytykapolityczna.pl/multimedia/fotorelacje/traktor-idea-ursusa-czyli-pomnik-traktora/ (dostęp 20.12.2016).\nTomasz Rakowski, «Etnografia, pamięć, eksperyment: w stronę alternatywnej historii społecznej», Teksty Drugie, 6 | 2016, 268-281.\nTomasz Rakowski, «Etnografia, pamięć, eksperyment: w stronę alternatywnej historii społecznej», Teksty Drugie [Online], 6 | 2016, Dostępny online od dnia: 15 novembre 2016, Ostatnio przedlądany w dniu 05 juillet 2022. URL: http://journals.openedition.org/td/1674\nUniversity of Warsaw - Etnolog, antropolog kultury, kulturoznawca, lekarz. Adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, współpracuje z Instytutem Kultury Polskiej UW. Zajmuje się antropologicznymi badaniami ubóstwa, badaniami oddolnych procesów rozwojowych, antropologią sztuki współczesnej i partycypacyjnej, etnograficznie zorientowaną animacją kultury oraz najnowszą metodologią badań kulturowych. Autor książki Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego (2009).\nEtnografia przedtekstowa. Fenomenologiczne korzenie interpretacji antropologicznej [Pełny tekst]\nPretextual Ethnography: The Phenomenological Roots of Anthropological Interpretation\nEtnografia i eksperymenty artystyczne. O powstawaniu nowych pól poznawczych we współczesnej antropologii [Pełny tekst]\nSztuka w przestrzeniach wiejskich i eksperymenty etnograficzne. Pożegnanie kultury zawstydzenia: jednoczasowość, zwrot ku sobie, proto-socjologia [Pełny tekst]\nBeyond the Culture of Shaming: Coevalness, the Inward Turn and Proto-Sociology


polityka » Strona 2 z 4 » Historykon.pl\n„Bomby atomowe służą do zastraszania tych, którzy mają słabe nerwy” – powiedział Józef Stalin w 1946 r. W świecie znającym skutki zbombardowania Hiroszimy i Nagasaki wszyscy okazali się mieć słabe nerwy. W Europie Zachodniej w budowie schronów przeciwatomowych przodowała Szwajcaria. Bunkry powstawały nie tylko na terenie obiektów rządowych, ale i […]\n30 marca w kioskach ukaże się nowy Pomocnik Historyczny POLITYKI Zimna wojna. Wiosną 1946 r. Europa była wykrwawiona i zdemolowana, i można było mieć nadzieję, że teraz cały wysiłek pójdzie na odbudowę ze zgliszczy, a patronować temu będą wspólnie sojusznicy z Zachodu i Wschodu, którzy pokonali Trzecią Rzeszę i jej […]\n18 listopada ukazał się Pomocnik Historyczny POLITYKI Ziemskie dzieje Kościoła. Bogato ilustrowane wydanie specjalne poświęcone jest liczącej ponad dwa tysiące lat historii Kościoła rzymskiego, od jego zarania po czasy współczesne. Pięćdziesiąt lat temu zakończył obrady II Sobór Watykański. Soborowa rocznica jest dobrą okazją, by opowiedzieć dzieje chrześcijaństwa. Jak narodziło się […]


Oceny (0)oceńOpinie (0)dodaj nową opinię [+]Opis działalnościStudio Foto-VideoWykonujemy reportaże wideo i foto z uroczyści ślubu i wesela.Filmy profesjonalnie nagrane i zmontowane ( bez serduszek i gołąbków).Zdjęcia reportażowe i pozowane. Niebanalne plenery - sesje fotograficzne,klipy filmowe.\nDane kontaktoweStudio...Adres Ostrowiec Świętokrzyski os. Stawki 16 74\nTelefon (0-41) 247-05-37, 692 381 481E-mail Kliknij aby zobaczyć adres emailleko26@o2.plWWW ostrowieckislub.plLokalizacja\nPodobne - Ostrowiec... (5)Podobne - świętokrzy... (135)Inne - Fotografia (4283)Pracownia Fotografii FOTOGENIC Grzegorz SkibaFotograficzna obsługa imprez i uroczystości. Fotografia reportażowa, reklamowa i...Ostrowiec Świętokrzyski os. Słoneczne 111 44Sloik Wspomnien Fotografia ArtystycznaDzień ślubu to najwspanialszy i najbardziej wyczekiwany moment w życiu wielu... Foto-Video Leszek KowalskiWasze śluby to przede wszystkim nasza pasja – pasja dzielenia się...Ostrowiec Świętokrzyski os. Stawki 16 74FOTOKSIĄŻKA / FOTOALBUMFotoksiążka-Ulotne chwile w cudnej oprawie... Twoje cenne zdjęcia z chwil o...Kielce Kielce, .Planty 18 16CStudio Foto-VideoWykonujemy reportaże wideo i foto z uroczyści ślubu i wesela.\nFilmy profesjonalnie...Ostrowiec Świętokrzyski os. Stawki 16 74Zobacz więcej - Fotografia Ostrowiec ŚwiętokrzyskiPROFES STUDIO Sylwia Fabjan-Jaros...PROFES STUDIO- profesjonalna fotografia ślubna z ,,ALA FOTOBUDKĄ". PROFESJONALIZM...Jędrzejów Jawór 28Fotografia Okolicznościowa Kamil KsiążekFotografią zajmuję się od ponad 10 lat, początkowo było to tylko pstrykanie...Stalowa Wola Stalowa Wola 37-450Fotografia Okolicznościowa Kamil KsiążekFotografią zajmuję się od ponad 10 lat, początkowo było to tylko pstrykanie...Stalowa Wola Stalowa Wola 37-450Perfect Sense StudioFotografia to nasza pasja i zawód.


6,94 (2643 ocen\ti\t255 opinii) Zobacz oceny\nProsty język, autentyczne postacie, fabuła z życia wzięta. Realistyczny świat, bez upiększeń i ulepszeń, postacie tak nieidealne i zagmatwane, że ludzkie aż do bólu. Błędy jakie popełniamy i które wcale nie uchodzą nam płazem. Brakowało mi tak życiowej książki o miłości. Czegoś co opowiedziałoby mi historię realnej miłości, która naprawdę istnieje. To idealna książka.


Kategoria: Komputery » Oprogramowanie i gry\nKOMSYS - Urządzenia i akcesoria sieciowe\n» http://www.komsys.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\n» http://www.mbpartner.com.pl » Płatność: :: KP :: PPO :: » Wysyłka: :: PP ::\nWitryna sklepu internetowego oferującego komputery PC, akcesoria, multimedia, osprzęt oraz oprogramowanie\n» http://www.microluc.com.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nSklep internetowy prezentujący bogatą ofertę programów multimedialnych i gier\n» http://www.mig.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nGry i produkcje multimedialne\n» http://www.mirage.com.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nWitryna internetowego sklepu Namax zajmującego się wysyłkową sprzedażą i wymianą gier na konsolę Sony Playstation\n» http://www.namax.com.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\n» http://www.combotech.istore.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nOprogramowanie, skrypty do prowadzenia sklepu Internetowego\nZa pomocą naszego oprogramowania, szybko, łatwo, tanio i profesjonalnie założysz swój własny sklep internetowy\n» http://sklepy.isu.pl » Płatność: :: KP :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nSklep internetowy prezentuje część oferty firmy Perfekt. Polecamy kalibratory Gretag Macbeth i Colorvision, tablety graficzne Wacom i oprogramowanie graficzne i dtp (Adobe, Corel, Enfocus). Poza tym jako reseller Apple, oferujemy odtwarzacze mp3 iPod (jak również produkty innych firm), głośniki Altec Lansing i dyktafony cyfrowe.\n» http://sklep.perfekt.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nJeden z czołowych sklepów internetowych z grami na PC. Ogromny wybór gier i akcesoriów komputerowych w najniższych cenach w sieci.Zapraszamy także do sklepu stacjonarnego (adres na stronie).\n» http://www.PlanetaGier.com » Płatność: :: KP :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nOprogramowanie do prowadzenia księgowości, rachunkowości, informacja prawna i podatkowa\n» http://podatki.pl/sklep.htm » Płatność: :: KP :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nSklep OnLine firmy IT Cyfrowy świat\nOprogramowanie antywirusowe i narzędziowe, bezpieczeństwo w sieci, projektowanie stron www, hosting.\n» http://cswiat.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nNajnowsze produkty firmy Apple Computer, oprogramowanie oraz biblioteki fontów\n» http://sklep.q.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nusługi oraz urządzenia VoIP\n» http://www.televoice.pl » Płatność: :: KP :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nShoper - kup własny sklep internetowy! Shoper to oprogramowanie sklepu internetowego, dzięki któremu za niewielkie pieniądze, bez znajomości programowania staniesz się wlascicielem i administratorem zaawansowanego sklepu internetowego. Zobacz demo !\n» http://www.shoper.pl » Płatność: :: KP :: » Wysyłka: :: PP ::\nśląskie Centrum Oprogramowania\nSprzedaż oprogramowania dla firm\n» http://www.sco.com.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nNajnowsze gry i programy komputerowe. Prezenty dla odwiedzających stronę\n» http://www.timsoft.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nKompleksowe usługi informatyczne w oparciu o oprogramowanie i sprzęt najlepszych światowych producentów\n» http://www.tts.com.pl/ » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nInternetowy serwis antywirusowy z mozliwoscia zakupu i testow. Nowości, dostep do Mapy Wirusow n aswiecie\n» http://WIRUSPC.COM » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::\nOprogramowanie firm: Corel,Adobe, Macromedia, Autodesk\n» http://www.xnet.pl » Płatność: :: PPO :: » Wysyłka: :: PP :: FK ::