Procedury bezpieczeństwa dzieci - Miejskie Przedszkole nr 10 im. Bajka w Żarach - 2903\nJesteś tutaj > Strona główna > Procedury bezpieczeństwa dzieci\nPROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 10 W ŻARACH\nUzasadnieniem wprowadzenia niniejszych procedur jest troska o zdrowie i bezpieczeństwo każdego dziecka objętego opieką w naszym przedszkolu.\nW sytuacjach trudnych oraz zagrażających bezpieczeństwu dziecka nauczyciele i pozostały personel przedszkola są zobowiązani postępować zgodnie z przyjętymi procedurami. Rodzice zobowiązani są do zapoznania się i przestrzegania niniejszego dokumentu.\nProcedura bezpiecznego pobytu dziecka w Miejskim Przedszkolu nr 10 w Żarach.\n1.\tPrzedszkole sprawuje opiekę nad dziećmi, dostosowując metody i sposoby oddziaływań do wieku dzieci, ich możliwości rozwojowych oraz potrzeb środowiska z uwzględnieniem istniejących warunków lokalowych. Zapewnia bezpośrednią i stałą opiekę nad dziećmi w czasie pobytu w przedszkolu oraz w trakcie zajęć poza jego terenem.\n2.\tPrzedszkole pełni funkcje opiekuńcze z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.\n3.\tPrzedszkole zapewnia dzieciom pełne poczucie bezpieczeństwa zarówno pod względem fizycznym jak i psychicznym.\n4.\tNauczyciel jest świadomy odpowiedzialności za życie i zdrowie dzieci jaka na nim spoczywa, a w przypadku ich narażenia ponosi za to pełną odpowiedzialność dyscyplinarną. Troska o pełne bezpieczeństwo wychowanków powinna być priorytetem wszelkich jego działań.\n5.\tDzieci są przyprowadzane do przedszkola przez rodziców bądź inne osoby przez nich upoważnione od godziny 6.30. Odbieranie dzieci powinno odbywać się nie wcześniej niż po godzinie 12.30. Rodzice są poinformowani o sposobie przyprowadzania i odbierania dziecka z przedszkola. Rozbierają dziecko w szatni i przekazują je bezpośrednio nauczycielce.\n6.\tKażda grupa wiekowa powierzona jest opiece jednego nauczyciela, sprawowanej zgodnie z ustalonym w arkuszu organizacyjnym czasem pracy oddziału.\n7.\tNauczycielowi nie wolno pozostawić dzieci w grupie bez opieki. W razie konieczności opuszczenia sali z ważnych przyczyn opiekę nad dziećmi powierza się innej osobie z personelu pomocniczego przedszkola(np.woźnej ).\n8.\tNauczyciele mają ściśle wyznaczone godziny pracy z dziećmi. Obowiązkiem nauczyciela jest punktualne przychodzenie do pracy. Niedopuszczalne jest spóźnianie się. Nauczyciel ma obowiązek zgłosić dyrektorowi spóźnienie do pracy i podać jego przyczynę. Nauczyciel opuszcza oddział i dzieci z chwilą przyjścia drugiej nauczycielki, informując ją o wszystkich sprawach dotyczących wychowanków.\n9.\tNauczycielowi nie wolno pozostawić dzieci w grupie bez opieki, gdy nie ma jeszcze zmiennika. Jeśli zmiennik spóźnia się do pracy, dyrektor ma prawo polecić nauczycielowi pozostanie w grupie i wypłacić za ten czas wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Polecenie dyrektora jest dla nauczyciela obowiązujące\n10.\tPodczas pobytu w przedszkolu dzieci są objęte ciągłym dozorem i opieką. Dzieciom przebywającym w sali, nie wolno wychodzić z niej samowolnie, bez wiedzy nauczyciela. Nie wolno także samowolnie wychodzić z budynku przedszkola. Dziecko przez cały czas powinno być otoczone opieką nauczyciela lub upoważnionego pracownika przedszkola.\n11.\tW pierwszych dniach pobytu w przedszkolu nauczyciel zapoznaje dzieci z rozkładem pomieszczeń przedszkolnych, z zasadami bezpiecznego korzystania z urządzeń w ogrodzie. Ustala się normy i zasady bezpiecznego korzystania ze sprzętu i pomieszczeń przedszkola.\n12.\tNauczyciele obserwują dzieci podczas zabaw, kierują zabawą lub ją inspirują, ingerują kiedy dochodzi do konfliktów między dziećmi, jeśli nie są w stanie same ich rozwiązać. W czasie zabaw dowolnych nauczyciel zwraca przede wszystkim uwagę na bezpieczeństwo dzieci, odpowiada za stan zabawek i sprzętu, którym bawią się dzieci.\n13.\tNauczyciel ustala wspólnie z dziećmi zasady i normy obowiązujące w grupie, systematycznie wdraża dzieci do zgodnej zabawy, do przestrzegania zasad zgodnego współżycia z rówieśnikami, uczestniczy w zabawach dzieci. Zapoznaje dzieci i ich rodziców z systemem kar i nagród obowiązujących w danej grupie. Ustalone z dziećmi zasady stanowią tzw. Kodeks Grupy, który zamieszczony jest w widocznym miejscu Sali. Jest on podporządkowany Kodeksowi Przedszkolaka ustalonemu dla wszystkich grup wiekowych. W trakcie prowadzonych zajęć (bez względu na miejsce: sala zabaw, ogród przedszkolny, inne) nauczyciel skupia się na pracy i opiece nad dziećmi. Wszelkie sprawy związane np. z organizacją i przygotowaniem zajęć, załatwianiem spraw służbowych z dyrektorem lub innymi pracownikami przedszkola nauczyciel obowiązany jest załatwiać po godzinach wynikających z rozkładu zajęć.\n14.\tOmawianie z rodzicami spraw dotyczących dzieci nauczyciel stara się prowadzić po zajęciach lub podczas konsultacji indywidualnych.\n15.\tPrzebieg zajęć obowiązkowych i ćwiczeń ruchowych nauczyciel winien starannie przemyśleć pod kątem bezpieczeństwa dzieci, aby przewidzieć ewentualne zagrożenia i im przeciwdziałać.\n16.\tPrzy przemieszczaniu się grupy, np. na rytmikę, do szatni, na wycieczki piesze, dzieci ustawiają się parami i w taki sposób się poruszają (młodsze dzieci ustawiają się w „pociąg”).\n17.\tPodczas zajęć plastycznych, technicznych, podczas przebierania się dzieci nauczycielowi pomaga woźna przydzielona do danej grupy.\n18.\tDrobne elementy, ostre przedmioty winny być używane w obecności nauczyciela.\n19.\tPlanowanie, organizacja i przebieg wycieczek powinny być zgodne z obowiązującą w przedszkolu „Procedurą zapewnienia bezpieczeństwa na placu zabaw, podczas spacerów i wycieczek poza terenem przedszkola”.\n20.\tKażde wyjście nauczyciela z grupą poza teren przedszkola wpisywane jest\nw „ Zeszyt wycieczek".\n21.\tPodczas pobytu dzieci w ogrodzie przedszkolnym, zajęcia i zabawy odbywają się na wyznaczonym terenie, z wykorzystaniem sprzętu dostosowanego do potrzeb i możliwości dzieci, pod stałą opieką nauczyciela lub w wyjątkowych wypadkach innej osobie z personelu pomocniczego przedszkola (np. woźnej ).\n22.\tZabrania się przechowywania środków czystości i do dezynfekcji w miejscach dostępnych dla dzieci.\n23.\tCodziennie rano do godziny 9.00 konserwator ma obowiązek sprawdzić, czy urządzenia ogrodowe są sprawne i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia dzieci.\n24.\tW przypadku odbierania dziecka podczas zabaw w ogrodzie przedszkolnym, nauczyciel wymaga od rodzica i dziecka, aby fakt odebrania dziecka był zgłoszony nauczycielce opiekującej się dzieckiem.\n25.\tOdbiór dzieci z przedszkola jest możliwy wyłącznie przez rodziców /opiekunów prawnych lub inne osoby przez nich upoważnione pisemnie. Zakaz odbierania dziecka przez któregoś z rodziców musi być potwierdzone orzeczeniem sądowym.\n26.\tOdbiór dziecka nastąpi po wcześniejszym okazaniu przez wyznaczoną osobę dowodu osobistego lub innego dowodu tożsamości.\n27.\tNauczyciel może odmówić wydania dziecka w przypadku, gdy stan osoby odbierającej wskazuje, że nie jest ona w stanie zapewnić dziecku bezpieczeństwa (np. agresywne zachowanie, nietrzeźwość). Personel przedszkola ma wówczas obowiązek zatrzymać dziecko w przedszkolu do czasu wyjaśnienia sprawy. W tym przypadku należy wezwać drugiego rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub upoważnioną osobę. Jeżeli jest to niemożliwe personel przedszkola ma prawo wezwać Policję.\n28.\tRodzice są zobowiązani do odebrania dziecka do godziny zadeklarowanej w umowie pomiędzy przedszkolem.\n29.\tZ chwilą przekazania dziecka rodzicom lub osobie upoważnionej - za bezpieczeństwo dziecka odpowiadają w/w osoby.\n30.\tW razie wystąpienia wypadku dziecka na terenie przedszkola lub poza nim nauczyciel jest obowiązany natychmiast powiadomić dyrektora oraz udzielić pierwszej pomocy, zawiadomić rodziców lub prawnych opiekunów, podjąć środki zapobiegawcze w stosunku do pozostałych dzieci.\n31.\tProcedura powypadkowa określona jest w odrębnych dokumentach.\n32.\tDo przedszkola nie przyjmuje się dzieci chorych, a w przypadku zachorowania dziecka w czasie pobytu w przedszkolu rodzice na wezwanie nauczyciela zobowiązani są do odebrania dziecka. Dziecko pozostaje w domu do czasu całkowitego wyleczenia.\n33.\tNauczyciele i inni pracownicy przedszkola nie mają prawa podawać dzieciom żadnych lekarstw.\n34.\tPrzedszkole pośredniczy w rocznym ubezpieczeniu dzieci od następstw nieszczęśliwych wypadków. Rodzice, którzy nie wyrażają zgody na ubezpieczenie dziecka, zobowiązani są złożyć na piśmie odmowę ubezpieczenia lub oświadczenie o indywidualnym ubezpieczeniu dziecka.\n35.\tNauczyciel jest zobowiązany natychmiast reagować na wszelkie dostrzeżone sytuacje lub zachowania dzieci stanowiące zagrożenie bezpieczeństwa dla innych.\n36.\tNauczyciel jest zobowiązany zwrócić uwagę na osoby postronne przebywające na terenie przedszkola i zawiadomić o tym dyrektora.\nProcedura postępowania podczas przejawów agresywnego zachowania dziecka.\n1.\tNauczyciel sprawujący opiekę nad dziećmi dokonuje właściwej oceny sytuacji i podejmuje odpowiednie działania przeciwdziałające eskalacji agresji w grupie.\n2.\tPodstawowym zadaniem nauczyciela jest troska o bezpieczeństwo dzieci i dorosłych.\n3.\tReakcja na agresję powinna być adekwatna do przejawianego zachowania, stopnia zagrożenia, wieku i stopnia rozwoju dziecka.\n4.\tPodejmując interwencję wobec dziecka należy powstrzymać się od przejawiania wobec niego agresji fizycznej i słownej.( nie wolno poniżać dziecka, obrażać lub zawstydzać, określać zachowanie i sytuację poprzez stwierdzenie faktu). Reakcja powinna być zdecydowana, a sposób komunikacji jasny i prosty.\n5.\tUżycie siły fizycznej jest dopuszczalne w ostateczności, kiedy dorosły ma za zadanie ochronić przed atakiem narażającym pozostałe dzieci na bezpośrednie niebezpieczeństwo w sytuacji, gdy nie przynoszą skutku prośby i uwagi zmierzające do odstąpienia od zachowań agresywnych (użycie niebezpiecznego przedmiotu, rozdzielenie bijących się).\n6.\tWychowawca grupy w ramach działań profilaktycznych omawia z rodzicami wszystkich dzieci wzajemne relacje między przedszkolem a środowiskiem rodzinnym dziecka, obowiązki w zakresie współdziałania w procesie wychowawczym oraz zakres odpowiedzialności za zachowanie dziecka.\n7.\tNauczyciel podejmuje działania wychowawcze zmierzające do eliminacji trudności i rozwiązywania problemów dziecka.\n8.\tW przypadku powtarzających się przejawów agresji i innych zachowań powodujących trudności wychowawcze nauczyciel przeprowadza z rodzicami dziecka rozmowę, w której omawia problem. Informuje ich o dotychczas podjętych działaniach ukierunkowanych na korekcję niepożądanych zachowań dziecka oraz o zaplanowanych działaniach wychowawczych. Zobowiązuje rodziców do współpracy w realizacji przedstawionych czynności i wskazuje zadania możliwe do podjęcia w środowisku rodzinnym dziecka. Działania te nauczyciel dokumentuje notatką służbową.\n9.\tNauczyciele zobowiązani są do wspomagania rodziców w pracy wychowawczej z dzieckiem, m.in. poprzez doradztwo w zakresie dobrych praktyk wychowawczych, wskazanie odpowiedniej literatury, proponowanie odpowiednich zabaw i ćwiczeń do realizacji w środowisku rodzinnym, przekazanie informacji o instytucjach wspomagających rodzinę.\n10.\tWychowawca dziecka sprawiającego trudności wychowawcze podejmuje działania w celu organizacji dla niego oraz ewentualnie także dla jego rodziców form pomocy psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.\n11.\tW przypadku nieskuteczności podejmowanych przez przedszkole działań i niemożliwości przezwyciężenia w dłuższym okresie trudności wychowawczych, w szczególności jeśli zachowanie dziecka trudnego powoduje stałe zagrożenie dla innych wychowanków, rada pedagogiczna rozważa możliwość skreślenia dziecka z listy wychowanków przedszkola.\n1.\tPodejmuje próbę wyciszenia agresywnego zachowania poprzez odwrócenie uwagi, zmianę miejsca zabawy i propozycję zmiany rodzaju aktywności dziecka,\n2.\tNauczyciel, który jest świadkiem agresywnego zachowania dziecka ma obowiązek natychmiastowego zareagowania i przerwania aktu przemocy.\n3.\tW przypadku, gdy nie istnieje taka możliwość – wyprowadzenie lub odizolowanie pozostałych dzieci z grupy w bezpieczne miejsce.\n4.\tNależy zapewnić opiekę dzieciom doświadczającym przemocy, pocieszyć je lub udzielić pomocy medycznej.\n5.\tWyprowadzenie agresywnego dziecka z sali zabaw przez innego pracownika przedszkola do gabinetu terapeutycznego.\n6.\tNiedopuszczalne jest pozostawienie agresywnego dziecka lub grupy bez opieki.\n7.\tW przypadku, gdy działania te nie skutkują – nauczyciel ma możliwość\n•\tPowstrzymanie agresji fizycznej poprzez zdecydowany chwyt dłonią lub odebranie niebezpiecznego przedmiotu\n•\tprzytrzymania dziecka do momentu wyciszenia agresywnych zachowań\n•\tokrycie agresywnego dziecka ciepłym i miłym w dotyku kocykiem,\n•\tprzytulenie pobudzonego dziecka i powstrzymywania agresywnego zachowania.\n•\tW przypadku plucia dopuszczalne jest\n8.\tW przypadku stosowania wulgaryzmów należy po wyciszeniu agresywnych zachowań przeprowadzić rozmowę z dzieckiem.\n9.\tPo wygaśnięciu lub wyciszeniu zachowań agresywnych przeprowadza rozmowę z dzieckiem wyjaśniającą przyczyny i skutki zdarzenia.\n10.\tKonsekwencje-wg ustalonych wcześniej stałych zasad\n11.\tPoinformowaniu o zdarzeniu dyrektora przedszkola.\n12.\tNależy zgłaszać rodzicom każdy zaistniały fakt stosowania przemocy przez dziecko.\n13.\tPoinformowaniu rodziców o zdarzeniu i zabraniu dziecka z zajęć.\n14.\tW sytuacji bardzo silnej agresji powiadomienie Pogotowia Ratunkowego.\n15.\tProwadzić współpracę z rodzicami w kierunku doboru metod wychowawczych zmierzających do podnoszenia kompetencji emocjonalnych i społecznych dziecka.\n1.\tMają obowiązek informowania nauczycieli o stanie zdrowia dziecka i okolicznościach mogących mieć wpływ na stan emocjonalny ich dziecka.\n2.\tByć w stałym kontakcie z wychowawcą oraz innymi specjalistami zatrudnionymi w przedszkolu oraz współdziałać w celu ujednolicenia oddziaływań wychowawczych.\n3.\tPodejmować współpracę ze specjalistami w celu ustalenia właściwej diagnozy zachowań trudnych i agresywnych dziecka oraz realizować plan działań naprawczych.\nI. Przyprowadzanie dzieci:\n1.\tZa bezpieczeństwo dzieci w drodze do przedszkola odpowiadają rodzice/ opiekunowie prawni.\n2.\tRodzice/ opiekunowie rozbierają dziecko w szatni a następnie przekazują pod opiekę bezpośrednio nauczycielowi w sali.\n3.\tOdpowiedzialność nauczyciela rozpoczyna się z chwilą wprowadzenia dziecka do sali.\n4.\tNauczyciel nie ponosi odpowiedzialności za życie, zdrowie i bezpieczeństwo dziecka pozostawionego przez rodziców / opiekunów prawnych przed furtką, wejściem do budynku lub salą przedszkolną.\n5.\tRodzice zobowiązani są przyprowadzać do przedszkola dziecko zdrowe\n6.\tW przypadku wątpliwości co do stanu zdrowia dziecka (gorączka, kaszel, katar, wysypka itp.) nauczyciel ma prawo odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola lub zażądania okazania aktualnego zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka.\n7.\tNauczyciel ma prawo dokonać pomiaru temperatury dziecka, jeśli z jego obserwacji wynika, że może ono być chore. Jeśli temperatura dziecka wskazuje na stan podgorączkowy lub chorobowy, nauczyciel odmawia przyjęcia dziecka do grupy.\n8.\tW sytuacjach infekcji, chorób skórnych, zakaźnych dziecko nie może uczęszczać do przedszkola do czasu całkowitego wyleczenia i przedłożenia przez rodziców zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zakończenie leczenia.\n9.\tNauczyciel przyjmujący dziecko pod opiekę od rodziców zobowiązany jest zwrócić uwagę na wnoszone przez dziecko zabawki i przedmioty- czy są one bezpieczne i nie stwarzają zagrożenia.\n10.\tDziecko należy przyprowadzić do przedszkola do godziny 8.00 lub w dowolnym czasie, po uprzednim poinformowaniu przedszkola o późniejszym przybyciu dziecka.\n11.\tDzieci są odbierane z przedszkola przez rodziców , którzy są odpowiedzialni za ich bezpieczeństwo w drodze z przedszkola.\n12.\tDzieci mogą być odbierane z przedszkola przez inne osoby pełnoletnie, upoważnione przez rodziców /opiekunów prawnych. Upoważnienia dokonują rodzice/opiekunowie prawni na odpowiednim druku przez nich podpisanym, może ono zostać w każdej chwili odwołane lub zmienione. Pisemne upoważnienie jest załącznikiem do karty zgłoszenia i składane jest na początku każdego roku szkolnego.\n13.\tRodzice/ opiekunowie prawni ponoszą odpowiedzialność prawną za bezpieczeństwo dziecka odebranego z przedszkola przez upoważnioną przez nich osobę.\n14.\tRodzic lub upoważniona przez niego osoba do odebrania dziecka\nz przedszkola, osobiście komunikuje nauczycielowi pełniącemu dyżur chęć odebrania dziecka z przedszkola lub ogrodu przedszkolnego.\n15.\tRodzice są zobowiązani podać nauczycielowi aktualny adres i numer telefonu kontaktowego.\n16.\tPrzedszkole może odmówić wydania dziecka w przypadku, gdy stan osoby odbierającej dziecko wskazuje na spożycie alkoholu, środków odurzających czy zachowanie agresywne. Nauczyciel zobowiązany jest skontaktować się z drugim rodzicem lub upoważnioną osobą. O zaistniałym fakcie powiadamia się dyrektora przedszkola.\n17.\tŻyczenie rodziców dotyczące nieodbierania dziecka przez jednego z nich musi być poświadczone orzeczeniem sądowym.\n18.\tRodzice są zobowiązani do odebrania dziecka do zadeklarowanej godziny.\n19.\tW oddziałach porannego zbierania się i popołudniowego rozchodzenia się dzieci muszą znajdować się listy zbiorcze osób upoważnionych do odbioru dzieci z każdej grupy wiekowej.\n20.\tNauczyciel w razie najmniejszych wątpliwości ma obowiązek sprawdzić zgodność danych osoby odbierającej dziecko z przedszkola z dokumentem tożsamości.\n21.\tJeśli okaże się, że dane nie są zgodne, nauczyciel powiadamia rodziców/opiekunów prawnych i dyrektora placówki oraz nie wydaje dziecka do wyjaśnienia sprawy.\n22.\tGdy dziecko jest odbierane z ogrodu przedszkolnego, wymaga się od rodziców/opiekunów prawnych, aby podeszli razem z nim do nauczyciela i zgłosili odebranie.\n23.\tW przypadku pozostania rodzica/opiekuna na placu przedszkolnym po odebraniu dziecka, nauczyciel nie odpowiada już za jego bezpieczeństwo.\n24.\tDopuszcza się możliwość wydania dziecka innej osobie niż wymienione w karcie zgłoszenia, jednak wyłącznie po uprzednim przekazaniu takiej informacji przez rodziców/opiekunów prawnych bezpośrednio nauczycielowi.\n25.\tPrzedszkole nie wydaje dziecka osobom niepełnoletnim, poza upoważnionym przez rodziców rodzeństwem, zgodnie z art. 43 Ustawy Prawo o ruchu drogowym – zezwala on dzieciom do lat siedmiu korzystać z drogi pod opieką osoby, która ma co najmniej dziesięć lat.\n26.\tOdbieranie dzieci przez osoby niepełnoletnie może odbywać się w szczególnie uzasadnionych przypadkach na wyraźne, pisemne oświadczenie woli rodziców lub opiekunów prawnych.\n27.\tRodzice/opiekunowie prawni ponoszą pełną odpowiedzialność prawną za osobę niepełnoletnią odbierającą dziecko, jak i za odebrane przez nią dziecko.\n1.\tDzieci powinny być odbierane z przedszkola najpóźniej do godziny 16.30.\n2.\tW przypadku braku możliwości odebrania dziecka z przedszkola (w godzinach pracy przedszkola – sytuacje losowe) rodzice lub opiekunowie są zobowiązani do telefonicznego poinformowania o zaistniałej sytuacji oraz do uzgodnienia innego sposobu odebrania dziecka.\n3.\tGdy dziecko nie zostanie odebrane po upływie czasu pracy przedszkola, nauczyciel jest zobowiązany telefonicznie powiadomić rodziców lub osoby upoważnione do odbioru o zaistniałej sytuacji.\n4.\tJeśli pod wskazanymi przez rodziców numerami telefonów (praca, dom, tel. komórkowy) nie można uzyskać informacji o miejscu pobytu rodziców lub osób upoważnionych do odbioru dziecka, nauczyciel oczekuje z dzieckiem w placówce przez jedną godzinę. Po upływie tego czasu nauczycielka powiadamia dyrektora, który podejmuje decyzję o podjęciu dalszych działań, włącznie z powiadomieniem policji i wszczęciu postępowania.\n5.\tZ przebiegu zaistniałej sytuacji należy sporządzić protokół zdarzenia, podpisany przez świadków, który zostaje przekazany do wiadomości dyrektora i rady pedagogicznej. Całe zdarzenie powinno się odbywać pod nadzorem policji. Dalsze czynności, w tym związane z umieszczeniem dziecka w pogotowiu opiekuńczym, podejmuje policja.\n1.\tStanowczo nie wydaje dziecka i jednocześnie zawiadamia o tym fakcie innego dorosłego członka rodziny, bądź inną osobę upoważnioną do odbioru dziecka z przedszkola.\n2.\tPowiadamia dyrektora przedszkola, który wydaje dyspozycje mające na celu odizolowanie dziecka od rodzica/ opiekuna prawnego znajdującego się pod wpływem alkoholu.\n3.\tJeśli rodzice/opiekunowie odmówią odebrania dziecka z przedszkola lub gdy nieobecność rodziców się przedłuża (tj. po godzinach otwarcia przedszkola), dyrektor placówki może po konsultacji z najbliższą jednostką policji podjąć decyzję o dalszych krokach.\n4.\tNauczyciel sporządza notatkę służbową z zaistniałego zdarzenia po zakończeniu działań.\n5.\tJeżeli powtarzają się przypadki, w których rodzic/opiekun prawny odbierający dziecko z przedszkola znajduje się pod wpływem alkoholu lub narkotyków, to wychowawca może rozpoznać sytuację domową i rodzinną dziecka i jeśli zachodzi taka konieczność, powiadomić o tym policję (specjalistę do spraw nieletnich) w celu dalszego zbadania sytuacji domowej i rodzinnej dziecka, a następnie zawiadomić sąd rodzinny.\n6.\tPo zdarzeniu dyrektor przedszkola przeprowadza rozmowę z rodzicami w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji oraz zobowiązuje ich do przestrzegania zasad określonych w niniejszych procedurach.\n7.\tW przypadku gdy sytuacja zgłaszania się po dziecko rodzica/opiekuna w stanie nietrzeźwości powtórzy się, dyrektor powiadamia pisemnie policję, terenowy ośrodek pomocy społecznej i wydział rodzinny sądu rejonowego.\nProcedura postępowania w przypadku odbierania dziecka z przedszkola przez rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji.\n1.\tNauczyciel wydaje dziecko każdemu z rodziców, jeśli zachowali prawa rodzicielskie, o ile postanowienie sądu nie stanowi inaczej.\n3.\tO każdej próbie odebrania dziecka przez rodzica/ opiekuna nieuprawnionego do odbioru nauczyciel powiadamia dyrektora przedszkola i rodzica / opiekuna sprawującego opiekę nad dzieckiem.\n4.\tO sytuacji kryzysowej, np. kłótnie rodziców, wyrywanie sobie dziecka, itp. nauczyciel lub dyrektor powiadamia policję.\nProcedura postępowania w przypadku konieczności udzielenia pierwszej pomocy dziecku w przedszkolu\n1.\tPierwsza pomoc przedlekarska to pomoc w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia wychowanka przedszkola/ pracownika.\n2.\tPierwsza pomoc przedlekarska polega przede wszystkim na wezwaniu pogotowia ratunkowego oraz wykonaniu czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowia, w tym również z wykorzystaniem wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza, dopuszczonych do obrotu w Polsce.\n3.\tW przypadku zaistnienia wypadku w przedszkolu pracownik przedszkola, który zauważył zdarzenie lub jest jego świadkiem, jest zobowiązany w pierwszej kolejności zapewnić opiekę poszkodowanemu poprzez wezwanie fachowej pomocy medycznej.\n4.\tWzywający pogotowie ratunkowe jest zobowiązany udzielić pracownikowi pogotowia ratunkowego wszelkich informacji niezbędnych do udzielenia pierwszej pomocy poszkodowanemu, a także postępować zgodnie z instrukcjami wydanymi przez lekarza, ratownika lub dyspozytora pogotowia ratunkowego.\n5.\tPracownik przedszkola będący świadkiem zdarzenia lub pracownik, który je zauważył jest zobowiązany zabezpieczyć miejsce wypadku i w razie konieczności wyprowadzić pozostałe osoby z miejsca zagrożenia, a jeśli nie ma możliwości zrobienia tego osobiście, powinien wezwać osobę, która wykona te czynności.\n6.\tPierwszej pomocy przedlekarskiej w sytuacji wymagającej nagłego działania poszkodowanemu udziela pracownik przedszkola, który zauważył wypadek lub jest świadkiem zdarzenia.\n7.\tW miarę możliwości do udzielenia pierwszej pomocy wzywa się pracownika przedszkola przeszkolonego w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej.\n8.\tOsoba udzielająca pierwszej pomocy przedlekarskiej powinna udzielić tej pomocy zgodnie z przyjętymi zasadami udzielania pierwszej pomocy.\n9.\tCzynności podjęte w ramach udzielania pierwszej pomocy powinny być wykonywane do czasu podjęcia czynności kwalifikowanej pierwszej pomocy przez przybyłego na miejsce zdarzenia ratownika lub też do czasu rozpoczęcia medycznych czynności ratunkowych przez przybyły na miejsce zdarzenia zespół ratownictwa medycznego.\n10.\tDo czasu przybycia pogotowia ratunkowego do obowiązków udzielającego pierwszej pomocy przedlekarskiej należy w szczególności wykonanie w razie konieczności opatrunku, ułożenie poszkodowanego w bezpiecznej pozycji, wykonanie sztucznego oddychania oraz masażu serca, niedopuszczenie do sytuacji zagrożenia życia.\n11.\tJeśli pierwszej pomocy przedlekarskiej ma udzielać nauczyciel prowadzący w tym samym czasie zajęcia wychowawczo-dydaktyczne i opiekuńcze z grupą wychowanków przedszkola, jest on zobowiązany do ustalenia opiekuna dla pozostałych dzieci.\n12.\tPozostawienie reszty dzieci bez opieki jest niedopuszczalne.\n13.\tO zaistnieniu wypadku w przedszkolu niezwłocznie powiadamia się dyrektora przedszkola.\n14.\tWykaz pracowników przedszkola przeszkolonych w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej stanowi załącznik do niniejszej procedury\n15.\tW razie wystąpienia urazów (skaleczenia, otarcia, zasinienia) niewymagających udzielenia pierwszej pomocy przedlekarskiej i niepowodujących stanu nagłego zagrożenia zdrowia lub życia wychowanka przedszkola nauczyciel za zgodą rodzica może dokonać niezbędnych czynności mających na celu udzielenie dziecku pomocy.\n16.\tO każdym wystąpieniu urazu nauczyciel będący świadkiem zdarzenia lub nauczyciel, pod którego opieką dziecko się znajduje, powiadamia niezwłocznie rodziców (opiekunów prawnych) dziecka oraz dyrektora przedszkola.\n17.\tUraz(skaleczenie, otarcie, zasinienie) nie stanowi wypadku, zatem nie sporządza się dokumentacji powypadkowej.\n18.\tW przypadku podejrzenia choroby dziecka niewymagającego udzielenia pierwszej pomocy przedlekarskiej (gorączka, kaszel, katar, wysypka itp.) nauczyciel niezwłocznie powiadamia rodziców (opiekunów) dziecka i informuje ich o konieczności wcześniejszego odebrania dziecka z przedszkola.\nI.\tZapobieganie wypadkom\nII.\tSposoby przeciwdziałania wypadkom dzieci w przedszkolu\na)\tprzestrzeganie dzieci przed zagrożeniami dzięki organizowaniu zabaw edukacyjnych i wyświetlaniu filmów edukacyjnych,\nb)\tuczenie dzieci przewidywania zagrożeń,\nc)\tocenianie zachowań zagrażających zdrowiu w różnych sytuacjach, także codziennych,\nd)\tuczenie zasad postępowania warunkujących bezpieczeństwo w formie konkursów czy quizów,\ne)\tprzedstawianie skutków niebezpiecznych zachowań dzięki zabawie, opowiadaniu bajek czy wyświetlaniu filmów.\n2.Nauczyciel jest zobowiązany do zapoznawania dzieci z zasadami bezpieczeństwa poprzez rozmowy z zaproszonymi do przedszkola gośćmi: policjantami, lekarzami, strażakami, funkcjonariuszami straży miejskiej.\n3.Nauczyciel ma obowiązek przekazywania dzieciom wiedzy o zdrowym stylu życia.\n4.Nauczyciel ponadto ma obowiązek:\na)\totoczyć wszystkie dzieci ciągłą opieką i zapewnić im nadzór,\nb)\tprzewidywać sytuacje niebezpieczne i unikać ich,\nc)\ttworzyć właściwe warunki do bezpiecznego rozwoju dziecka,\nd)\topracować i wdrażać programy profilaktyczne,\ne)\tunikać sytuacji i miejsc niebezpiecznych.\na)\tpilnuje przestrzegania procedur bezpieczeństwa obowiązujących w przedszkolu,\nb)\tumieszcza w widocznym miejscu plan ewakuacji,\nc)\tdba o zaopatrzenie placówki w odpowiednią liczbę apteczek i sprzętu gaśniczego,\nd)\tzapewnia właściwe oświetlenie i jest odpowiedzialny za właściwą nawierzchnię dróg, dba o zabezpieczenie gniazdek elektrycznych, przewodów elektrycznych oraz nagrzewających się elementów systemu grzewczego,\ne)\tdba o okresowe kontrole obiektów należących do przedszkola.\nIII.\tPostępowanie w razie wypadku\n1.W razie wypadku powodującego ciężkie uszkodzenie ciała, wypadku zbiorowego bądź śmiertelnego dyrektor lub inny pracownik przedszkola, który uzyskał wiadomość o wypadku, podejmuje następujące działania:\na)\tdokonuje ogólnej oceny sytuacji, tj. sprawdza, ilu jest poszkodowanych, jaki jest ich stan i czy występuje dodatkowe niebezpieczeństwo, takie jak np. wybuch gazu lub pożar,\nb)\tniezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę,\nc)\tsprowadza fachową pomoc medyczną,\nd)\tw miarę możliwości udziela poszkodowanemu pierwszej pomocy,\ne)\tinformuje o wypadku dyrektora przedszkola, pracownika służby BHP,\nf)\twyprowadza dzieci z zagrożonej strefy, jeżeli miejsce może stwarzać zagrożenie dla ich bezpieczeństwa,\ng)\tnie dopuszcza do zatarcia śladów zdarzenia, wstępnie zabezpiecza miejsce wypadku tak, aby wykluczyć dostęp osób niepowołanych,\nh)\trelacjonuje przebieg zdarzenia, jeśli był jego świadkiem,\ni)\tinformuje o swoich obserwacjach, uwagach, pierwszych relacjach i reakcjach dzieci oraz poszkodowanego, jeśli takie się pojawiły,\nj)\tsporządza notatkę służbową, w której opisuje przebieg zdarzenia.\n2.O każdym wypadku zawiadamia się niezwłocznie:\na)\trodziców(opiekunów) poszkodowanego,\nb)\tpracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy obsługującą przedszkole oraz społecznego inspektora pracy,\nc)\torgan prowadzący,\nd)\tradę rodziców\n3.O wypadku śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym zawiadamia się niezwłocznie:\nb)\tkuratora oświaty.\n4.O wypadku, do którego doszło w wyniku zatrucia, zawiadamia się niezwłocznie Państwowego Inspektora Sanitarnego.\n5.O wypadkach zawiadamia dyrektor lub upoważniony przez niego pracownik przedszkola.\n6.Jeżeli wypadek zdarzył się w czasie wyjścia, imprezy organizowanej poza terenem przedszkola, wszystkie stosowne decyzje podejmuje opiekun grupy/kierownik wycieczki i odpowiada za nie.\nIV.\tPostępowanie powypadkowe\na)\tprzeprowadza postępowanie powypadkowe,\nb)\tsporządza dokumentacje powypadkową, w tym protokół powypadkowy (wzór w załączniku nr 1 do Rozporządzenia).\na)\tpracownik służby BHP,\nb)\tspołeczny inspektor pracy,\nc)\tjeżeli nie jest możliwy udział w pracach zespołu jednej z tych osób, dyrektor powołuje w jej miejsce innego pracownika przedszkolnego w zakresie BHP,\nd)\tjeżeli w składzie zespołu nie mogą się znaleźć ani pracownik służby BHP, ani społeczny inspektor pracy, do zespołu wchodzą dyrektor oraz pracownik przeszkolony w zakresie BHP,\ne)\tw pracach zespołu może uczestniczyć przedstawiciel organu prowadzącego, kuratora oświaty lub rady rodziców.\n4.Przewodniczącym zespołu jest:\nb)\tjeżeli w zespole nie ma ani pracownika służby BHP, ani społecznego inspektora pracy, przewodniczącego zespołu spośród pracowników wyznacza dyrektor.\n5.W sprawach spornych rozstrzygające jest stanowisko przewodniczącego zespołu. Członek zespołu niezgadzający się ze stanowiskiem przewodniczącego może przedstawić zdanie odrębne, które odnotowuje się w protokole powypadkowym.\n6.Przewodniczący zespołu poucza poszkodowanego lub reprezentujące go osoby o przysługujących im prawach w toku postępowania powypadkowego.\nV.\tZadania zespołu powypadkowego\n1.Zbadać przyczyny i okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku.\n2.Wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego i wszystkich świadków wypadku.\n3.Zasięgnąć opinii lekarza lub innych osób, jeśli zachodzi taka potrzeba (np. odpowiednich specjalistów, gdy doszło do ulotnienia się gazu, zalania z pękniętej rury, zatrucia pokarmowego).\n4.Sporządzić protokół powypadkowy.\nVI.\tZadania przewodniczącego zespołu powypadkowego\n1.Kierować pracą komisji powypadkowej.\n2.Zajmować decydujące stanowisko w kwestiach spornych wynikłych podczas prac zespołu.\n3.Powiadomić osoby reprezentujące poszkodowane dziecko o przysługujących im prawach w toku postępowania powypadkowego.\n4.Dopilnować poprawności sporządzanej dokumentacji powypadkowej.\n5.Umożliwić członkom zespołu przedstawienie zdań odrębnych i zamieszczenie ich w protokole powypadkowym.\n6.Dopilnować właściwego i terminowego sporządzenia protokołu powypadkowego (nie później niż w ciągu 14 dni od daty uzyskania zawiadomienia o wypadku).\n7.Dopilnować, aby protokół powypadkowy został podpisany przez wszystkich do tego zobowiązanych, w tym dyrektora przedszkola.\n8.Dopilnować, aby z protokołem zostali zapoznani rodzice/opiekunowie prawni poszkodowanego dziecka.\n9.Dopilnować, aby protokół powypadkowy został przekazany upoważnionym do tego organom.\nVII.\tProtokół powypadkowy\n1.\tZ treścią protokołu powypadkowego i innymi materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się rodziców/opiekunów prawnych poszkodowanego małoletniego.\n2.\tJeden egzemplarz protokołu powypadkowego pozostaje w przedszkolu.\n3.\tProtokół powypadkowy doręcza się:\na)\tosobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego,\nb)\torganowi prowadzącemu na jego wniosek,\nc)\tkuratorowi oświaty na jego wniosek.\n4.Zastrzeżenia do ustaleń protokołu:\na)\tmogą złożyć osoby uprawnione do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego,\nb)\tskłada się w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia protokołu,\nc)\tskłada się ustnie do protokołu powypadkowego lub na piśmie przewodniczącemu zespołu,\nd)\trozpatruje organ prowadzący,\ne)\tmogą dotyczyć w szczególności: niewykorzystania wszystkich środków dowodowych niezbędnych\nf)\tdo ustalenia stanu faktycznego, sprzeczności istotnych ustaleń protokołu z zebranym materiałem dowodowym.\n5.Po rozpatrzeniu zastrzeżeń do protokołu organ prowadzący może:\na)\tzlecić dotychczasowemu zespołowi wyjaśnienie ustaleń protokołu lub przeprowadzenie określonych czynności dowodowych,\nb)\twyznaczyć nowy zespół w celu ponownego przeprowadzenia postępowania powypadkowego.\nVIII.\tObowiązki dyrektora\n1.Zapewnić natychmiastową pomoc lekarską i opiekę dziecku, które uległo wypadkowi.\n2.Powiadomić o wypadku na terenie przedszkola lub podczas zajęć organizowanych poza jego terenem:\na)\tpracownika służby BHP,\nb)\tspołecznego inspektora pracy,\nc)\trodziców poszkodowanego dziecka: przy wypadkach cięższych – poinformowanie, że zostało wezwane pogotowie, bez konsultacji z rodzicami; przy wypadkach lekkich – ustalenie z rodzicem potrzeby wezwania pogotowia oraz wcześniejszego przyjścia rodzica do przedszkola,\nd)\torgan prowadzący,\ne)\tradę rodziców,\nf)\twłaściwego prokuratora i kuratora, jeśli wypadek był śmiertelny, ciężki lub zbiorowy,\ng)\twłaściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego, jeśli jest podejrzenie zatrucia.\n3.Zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie osób niepowołanych do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku.\n4.Podjąć decyzję o naruszeniu miejsca wypadku, jeśli wymaga tego konieczność ratowania osób lub możliwość zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu.\n5.Powołać zespół powypadkowy.\n6.Wyznaczyć przewodniczącego zespołu powypadkowego.\n7.Zbadać okoliczności i przyczyny wypadku.\n8.Sporządzić dokumentację powypadkową.\n9.Podpisać protokół powypadkowy.\n10.Zapoznać z protokołem powypadkowym rodziców/ opiekunów prawnych poszkodowanego dziecka/ poszkodowanego.\n11.Doręczyć protokół powypadkowy właściwym organom.\n12.Omówić z pracownikami placówki przyczyny zaistniałego wypadku i podjąć działania zapobiegawcze.\n13.Wpisać wypadek do rejestru wypadków. Należy pamiętać, że wszelkie decyzje związane z leczeniem dziecka podejmują rodzice. Jeśli nie będą wyrażali zgody na udzielenie pomocy medycznej zaproponowanej przez przybyłego do przedszkola lekarza, jedyne co może zrobić dyrektor, to zastosować argumentację i perswazję słowną.\nProcedura zapewnienia bezpieczeństwa na placu zabaw, podczas spacerów i wycieczek oraz imprez poza terenem przedszkola\n1.\tPodczas pobytu dzieci na terenie ogrodu przedszkolnego, od pierwszych dni września uczy się je korzystania z urządzeń terenowych zgodnie z zasadami bezpieczeństwa. Ustala się normy i zasady korzystania z ogrodu i sprzętu.\n2.\tNauczyciele zobowiązani są do zawierania umów z dziećmi warunkujących ich bezpieczeństwo na terenie przedszkola, ogrodu przedszkolnego, podczas spacerów i wycieczek oraz do egzekwowania przestrzegania tych umów przez dzieci.\n3.\tCodziennie rano do godziny 9.00 konserwator ma obowiązek sprawdzić teren ogrodu, stan urządzeń, zlikwidować ewentualne zagrożenia oraz nieczystości, odkryć i zagrabić piaskownicę.\n4.\tW czasie pobytu dzieci na placu przedszkolnym bezpośrednią opiekę nad dziećmi sprawuje nauczyciel danej grupy wspólnie z pomocą nauczyciela.\n5.\tNauczyciel ma obowiązek czuwania nad bezpieczeństwem i organizowania dzieciom warunków do bezpiecznej zabawy.\n6.\tW czasie pobytu dzieci na placu przedszkolnym musi być zamknięta brama wjazdowa do przedszkola.\n7.\tDzieci mogą korzystać tylko z tych urządzeń ogrodowych, przy których bezpieczeństwa pilnuje osoba dorosła.\n8.\tNauczyciel dba o stosowny ubiór dziecka, odpowiedni do pory roku i panującej temperatury.\n9.\tW czasie dużego nasłonecznienia dzieci powinny być zaopatrzone w odpowiednie nakrycie głowy i w miarę możliwości, przebywać w zacienieniu.\n10.\tNauczyciel nie organizuje zajęć z dziećmi na powietrzu w warunkach atmosferycznych ku temu niesprzyjających (zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura, burza, silne opady).\n11.\tPodczas zabaw dzieciom nie wolno oddalać się samowolnie z terenu. Dzieci wracają z terenu kolumną prowadzoną przez nauczyciela. Po ustawieniu podopiecznych w kolumnę nauczyciel powinien każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie dzieci będące w danym dniu w jego grupie są obecne.\n12.\tZ terenu przedszkolnego można pozwolić dziecku odejść dopiero wtedy, gdy rodzic dotarł na miejsce pobytu grupy.\n13.\tNauczyciel w przypadku organizowania zabaw w ogrodzie:\na)\twychodzi do ogrodu po uprzednim sprawdzeniu stanu terenu i sprzętu ogrodowego,\nb)\tprzestrzega wymogu, aby zabawy były organizowane zgodnie z zasadami bezpiecznego użytkowania ogrodu przedszkolnego, umieszczonymi na budynku przedszkolnym\nc)\tjest zobowiązany sprawdzić liczbę dzieci przed wyjściem do ogrodu i przed powrotem do sali.\n14.\tPodczas pobytu na placu przedszkolnym, dzieci 3-letnie mogą skorzystać z toalety grup I pod opieką pomocy nauczyciela, a dzieci starsze z toalety grupy II znajdujących się na parterze budynku przedszkolnego. Bezpieczeństwa dzieci podczas korzystania z toalety w grupie II pilnuje woźna oddziału II . Dzieciom nie wolno w czasie zabaw w ogrodzie bez opieki poruszać się po budynku przedszkolnym. Inni pracownicy przedszkola wspomagają nauczycieli nad zapewnieniem bezpieczeństwa dzieci.\n15.\tW przypadku przebywania na terenie przedszkolnym więcej niż jednej grupy, wszystkie nauczycielki, czuwając nad bezpieczeństwem swojej grupy, mają baczenie na pozostałe dzieci i obowiązkowo reagują w sytuacji zagrożenia, bądź niewłaściwego zachowania dzieci.\n16.\tNiedopuszczalne jest gromadzenie się nauczycielek w jednym miejscu i prowadzenie prywatnych rozmów, w tym telefonicznych.\n17.\tW trakcie trwania spaceru lub wycieczki w pobliskie tereny, nadzór nad dziećmi sprawują: nauczyciel i woźna (co najmniej jedna osoba dorosła na 15 dzieci).\n18.\tPrzed wyjściem na spacer, pieszą wycieczkę, nauczyciel dokonuje wpisu do „Zeszytu wycieczek”.\n19.\tZawsze przed wyjściem w dziećmi, nauczyciel przypomina, i w razie potrzeby, wyjaśnia zasady zachowania się podczas wycieczki, sprawdza stan grupy.\n20.\tPrzed wyjściem z przedszkola nauczyciel sprawdza, czy dzieci są ubrane odpowiednio do pogody i danej sytuacji.\n21.\tWskazane jest, by dzieci i nauczyciele poruszający się po ulicy posiadały kamizelki lub opaski odblaskowe.\n22.\tW przypadku choroby dziecka, złego samopoczucia dziecko nie może uczestniczyć w wycieczce, nauczyciel zobowiązany jest powiadomić rodziców o zaistniałej sytuacji.\n23.\tPrzynajmniej na 1 dzień przed wyjściem z dziećmi poza teren przedszkolny nauczyciel wywiesza pisemną informację dla rodziców, aby mogli oni zaopatrzyć dzieci w stosowną odzież.\n24.\tCałkowitą odpowiedzialność za zdrowie i życie dzieci podczas spacerów i wycieczek ponosi nauczyciel.\n25.\tW trakcie trwania spaceru, pieszej wycieczki w pobliżu przedszkola, nauczyciel wymaga od dzieci, by szły parami w kolumnie, para za parą.\n26.\tPodczas przejść w pobliżu jezdni, osoby opiekujące się dziećmi asekurują je, idąc chodnikiem od strony ulicy.\n27.\tPrzed każdym planowanym przejściem przez ulicę, nauczyciel jest zobowiązany zatrzymać grupę (kolumnę) i przypomnieć z dzieciom zasady bezpiecznego przekraczania jezdni.\n28.\tPrzejście przez ulicę odbywa się tylko w wyznaczonych miejscach, dzieci przechodzą sprawnie parami, nauczyciel asekuruje grupę i przechodzi z pierwszą parą, ostatnią parę prowadzi woźna.\n29.\tW przypadku organizowania wycieczki autokarowej dyrektor przedszkola powołuje spośród nauczycieli kierownika wycieczki, którego obowiązkiem jest:\na)\tzobowiązać nauczycieli prowadzących grupę do zebrania pisemnych zgód rodziców na udział dzieci w wycieczce i do sprawdzenia, czy u dzieci nie występują przeciwwskazania zdrowotne, ograniczające ich uczestnictwo w wycieczce (informacje lub oświadczenia rodziców/opiekunów prawnych),\nb)\tsporządzić program i regulamin wycieczki, listę uczestników i opiekunów oraz umieścić te informacje w karcie wycieczki i przedstawić do zatwierdzenia dyrektorowi co najmniej pięć dni przed planowaną wycieczką,\nc)\tzapoznać opiekunów grup oraz rodziców/opiekunów prawnych z programem i regulaminem wycieczki,\nd)\tpowierzyć opiece jednego opiekuna nie więcej niż 15 dzieci.\ne)\tdostosować organizację i program wycieczki do wieku, potrzeb, możliwości i zainteresowań dzieci,\nf)\tzabrać ze sobą kompletną i sprawdzoną apteczkę pierwszej pomocy oraz zaopatrzyć dzieci w kamizelki odblaskowe,\ng)\tczuwać nad przestrzeganiem regulaminu wycieczki, a w razie potrzeby dyscyplinować uczestników,\nh)\tw chwili wypadku koordynować przebieg akcji ratunkowej, ponosić pełną odpowiedzialność za podjęte działania.\ni)\tbezwzględnie odwołać wyjazd w przypadku burzy, śnieżycy i innych niesprzyjających warunków atmosferycznych,\nj)\tnie dopuścić do przewozu dzieci w przypadku stwierdzenia sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu zdrowia i życia\n30.\tOrganizator wycieczki zobowiązany jest do zapewnienia właściwej opieki i bezpieczeństwa jej uczestnikom. Osobami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo dzieci podczas wycieczek są kierownik wycieczki oraz opiekunowie. Opiekunami wycieczki powinni być nauczyciele, pracownicy obsługi placówki lub rodzice dzieci biorący udział w wycieczce. Opieka ma charakter ciągły.\n31.\tObowiązki opiekunów :\na)\tznać program i regulamin wycieczki i przestrzegać ich oraz stosować się do poleceń kierownika wycieczki,\nb)\tstale sprawdzać stan liczebny grupy, a zwłaszcza bezpośrednio przed wyjazdem, w dogodnych momentach trwania wycieczki oraz bezpośrednio przed powrotem, a także tuż po powrocie do przedszkola,\nc)\tdopilnować ładu i porządku przy wsiadaniu do pojazdu i zajmowaniu miejsc,\nd)\tprzestrzegać zasady: nauczyciel wsiada ostatni, a wysiada pierwszy,\ne)\tzwracać uwagę na właściwe zachowanie się dzieci w czasie oczekiwania na przejazd i podczas przejazdu,\nf)\tprzestrzegać obowiązku, by dzieci wysiadały tylko na parkingach,\ng)\tzabezpieczyć wyjście na prawe pobocze, zgodnie z obowiązującym kierunkiem jazdy.\n32.\tKierownik i opiekunowie nie ponoszą kosztów przejazdu, zakwaterowania, wyżywienia i biletów wstępów. Wydatki z tego tytułu ponoszą inni uczestnicy wycieczki.\n33.\tUczestnicy wycieczek i imprez powinni być objęci ubezpieczeniem NNW.\n34.\tW razie wypadku uczestników wycieczki stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w razie wypadków w szkołach i placówkach publicznych\n1.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe przeprowadza je w czasie wynikającym\nz tygodniowego rozkładu zajęć, a w wyjątkowych sytuacjach – w czasie uzgodnionym z dyrektorem przedszkola.\n2.\tZajęcia prowadzone są zgodnie z zatwierdzonym planem pracy.\n3.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe odbiera dzieci od nauczyciela grupy i od tego momentu odpowiada za ich bezpieczeństwo (aż do chwili przekazania dzieci z powrotem pod opiekę nauczyciela).\n4.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe odprowadza i przyprowadza wszystkie dzieci razem. Nie dopuszcza się samowolnego wybiegania dzieci z zajęć.\n5.\tNiedopuszczalne jest podczas dodatkowych zajęć, pozostawienie dzieci bez opieki.\n6.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe na bieżąco zgłasza dyrektorowi lub nauczycielowi grupy zauważone niepokojące zachowania dzieci.\n7.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe każdorazowo sprawdza obecność dzieci na zajęciach, odnotowuje w dzienniku stan dzieci i temat zrealizowany w danym dniu.\n8.\tPrzed rozpoczęciem zajęć, osoba prowadząca zajęcia dodatkowe potwierdza swoje przyjście u dyrektora przedszkola lub osoby go zastępującej. W przypadku nieobecności powinien wcześniej zgłosić dyrektorowi telefonicznie przyczynę tej nieobecności i uzgodnić termin odpracowania zaległości.\n9.\tW przypadku konieczności opuszczenia sali zajęć przez prowadzącego zajęcia dodatkowe, opieka nad dziećmi przekazywana jest innemu nauczycielowi lub woźnej oddziałowej.\n10.\tOsoba prowadząca zajęcia dodatkowe dwa razy w roku, w terminie uzgodnionym z dyrektorem przedszkola, prezentuje radzie pedagogicznej sprawozdanie z realizacji zadań dydaktycznych.\nI.\tNa pracownikach instytucji publicznych i niepublicznych pracujących z dziećmi spoczywa szczególny obowiązek reagowania na wszelkie przypadki zagrożenia dziecka bądź zagrożenia innych ze strony dzieci.\n1.\tNauczyciel przedszkola współpracuje z dyrektorem przedszkola w celu podjęcia interwencji:\n•\trozpoznaje objawy krzywdzenia dziecka\n•\tzabezpiecza dowody\n•\tzbiera informacje od innych nauczycieli, dziecka, rodzeństwa , rodziców o przypadkach stosowania przemocy wobec dziecka\n•\tpoinformowanie dyrektora przedszkola o zaistniałej sytuacji.\n•\twspółpraca z dyrektorem podczas interwencji\n•\tprzygotowanie wniosku ( pismo ) do Ośrodka Pomocy Społecznej lub Policji – wniosek taki podpisuje dyrektor placówki.\n•\tpoinformowanie rodziców o podjętych działaniach na rzecz dziecka ( w tej sytuacji należy rozważyć, czy rzeczywiście powiadomienie rodziców nie spowoduje zacierania śladów i tzw. „ prania mózgu” dziecku, aby nic nie można było udowodnić).\n•\twspółpraca w opracowaniu planu pomocy dziecku.\n2.\tDyrektor po otrzymaniu informacji od nauczyciela:\n•\tpodejmuje działania, o których mowa w Rozporządzeniu, tj. udziela kompleksowych informacji o możliwościach uzyskania pomocy, w szczególności psychologicznej, prawnej, socjalnej i pedagogicznej oraz wsparcia, w tym o instytucjach i podmiotach świadczących specjalistyczną pomoc na rzecz osób dotkniętych przemocą w rodzinie, możliwościach podjęcia dalszych działań mających na celu poprawę sytuacji dziecka, wobec którego istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie,\n•\torganizuje niezwłocznie dostęp do pomocy medycznej, jeżeli wymaga tego stan zdrowia dziecka, co do którego istnieje podejrzenie, że jest dotknięte przemocą w rodzinie,\n3.\tPedagog przedszkolny:\n•\tmoże prowadzić rozmowy z osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, na temat konsekwencji stosowania przemocy w rodzinie oraz informuje je o możliwościach podjęcia leczenia lub terapii i wzięcia udziału w programach oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc w rodzinie,\n•\tdiagnozuje sytuację i potrzeby dziecka, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięte przemocą w rodzinie\n•\tudziela kompleksowych informacji rodzicowi, opiekunowi prawnemu, faktycznemu lub osobie najbliższej o możliwościach uzyskania pomocy psychologicznej, prawnej, socjalnej i pedagogicznej oraz wsparcia rodziny, w tym o formach pomocy dzieciom świadczonych przez instytucje i podmioty w zakresie specjalistycznej pomocy na rzecz osób dotkniętych przemocą w rodzinie.\n•\tprowadzi rozmowę z osobą, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i poszanowanie godności tej osoby oraz zapewniających jej bezpieczeństwo.\n4.\tW przypadku podejrzenia stosowania przemocy w rodzinie wobec dziecka czynności podejmowane i realizowane w ramach procedury, zwane dalej działaniami, przeprowadza się w obecności rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego.\n5.\tJeżeli osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie wobec dziecka, są rodzice, opiekunowie prawni lub faktyczni, działania z udziałem dziecka przeprowadza się w obecności pełnoletniej osoby najbliższej w rozumieniu art. 115 § 11 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.Kodeks karny, zwanej dalej osobą najbliższą.\n6.\tDziałania z udziałem dziecka, co do którego istnieje podejrzenie, że jest dotknięte przemocą w rodzinie, powinny być prowadzone w miarę możliwości w obecności psychologa.\n7.\tWystępowanie pojedynczego objawu nie jest dowodem na to, że dziecko jest krzywdzone. Jeśli jednak objawy się powtarzają bądź kilka występuje jednocześnie, możliwe, że mamy do czynienia z przemocą.\n8.\tWszystkie czynności podejmowane przez przedstawiciela oświaty w ramach procedury są dokumentowane. Dokumentacja może być przekazana organom ścigania prowadzącym postępowanie przygotowawcze.\n9.\tDyrektor przedszkola, nauczyciel oraz pedagog przedszkolny przeprowadzają rozmowę z rodzicami na temat podejrzeń o stosowaniu przemocy wobec dziecka. Uświadamiają potrzeby rozwojowe dziecka ( akceptacji, miłości, poszanowania godności itp. ) i konsekwencji w dalszym życiu dziecka w sytuacji braku ich zaspokojenia lub przeciwstawiania się im. Wskazuje regulacje prawne dotyczące powinności rodziców wobec dziecka i zasad postepowania przedszkola w sytuacji gdy nie nastąpi zmiana w złym traktowaniu dziecka przez rodziców. Z przeprowadzonej rozmowy sporządza się notatkę.\n10.\tPowiadomienie jednostki organizacyjnej pomocy społecznej lub policji o konieczności podjęcia interwencji w rodzinie, w której stosowana jest przemoc fizyczna wobec dziecka w oparciu o procedurę „ Niebieska Karta” ( gdy dotychczas podjęte działania w przedszkolu nie odniosły skutku).\n11.\tPowiadomienie sądu opiekuńczego o nadużywaniu władzy rodzicielskiej w stosunku do dziecka ( jw. ).\n12.\tZłożenie doniesienia do prokuratury w sytuacji rażącego nadużycia władzy rodzicielskiej.\nII.\tPOMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA\n1.\tObjęcie pomocą psychologiczno – pedagogiczną w przedszkolu rodziny i dziecka będącego ofiarą przemocy fizycznej w rodzinie:\n•\tNauczyciel niezwłocznie powiadamia dyrektora o konieczności udzielenia dziecku pomocy psychologiczno – pedagogicznej.\n•\tDyrektor lub koordynator powołuje zespół ds. pomocy psychologiczno – pedagogicznej, który:\n•\tdokonuje weryfikacji danych dostępnymi sposobami, np. wywiad terapeutyczny, badania psychologiczne, rozmowa z opiekunami prawnymi, wywiad w rodzinie, analiza wytworów dziecka.\n•\tw uzasadnionym przypadku ( po potwierdzeniu się danych ), ustala formy, sposoby i okresy udzielania pomocy psychologiczno – pedagogicznej oraz opracowuje Plan Działań Wspierających;\n•\twspiera dziecko i jego rodzinę w czasie działań pomocowych.\n•\tdokonuje okresowej wyspecjalizowanej oceny udzielanej pomocy.\n2.\tDyrektor ostatecznie ustala formy, sposoby i okresy udzielania pomocy psychologiczno – pedagogicznej oraz wymiar godzin.\n3.\tDyrektor zawiadamia na piśmie rodziców lub opiekunów prawnych o ustaleniach dotyczących pomocy.\n4.\tDyrektor powiadamia sąd rodzinny, prokuraturę rejonową lub policję o sytuacji dziecka.\n5.\tDyrektor monitoruje prawidłowość i skuteczność oddziaływań pomocowych.\n6.\tWskazanie możliwości wsparcia rodziny w prawidłowym wychowaniu dziecka przez instytucje realizujące działania edukacyjne służące wzmocnieniu opiekuńczych i wychowawczych kompetencji rodziców w rodzinach zagrożonych przemocą w rodzinie.\nIII.\tZawiadomienie organów ścigania\nObowiązek taki powstaje z chwilą podjęcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przemocy wobec dziecka. Należy o zdarzeniu zawiadomić policję lub sąd rodzinny właściwy według miejsca zamieszkania dziecka. Przedszkole jako podmiot zawiadamiający o popełnieniu przestępstwa jest informowane przez organ\nścigania o wszczęciu i zakończeniu zainicjowanego postępowania.\nIV.\tPodstawowe informacje dla nauczyciela: jak rozpoznać, czy dziecko w rodzinie jest krzywdzone\n1.Krzywdzenie psychiczne: upokarzanie, odrzucanie, izolowanie, ignorowanie, wyszydzanie, krytykowanie, terroryzowanie, zmuszanie do wysiłku przekraczającego jego możliwości, zastraszanie, grożenie dziecku. Dziecko doznające takiej przemocy zachowuje się nieadekwatnie do wieku, wykazuje zaburzenia jedzenia (niedojadanie, nadmierne objadanie się, wymioty), okalecza się, ma problemy ze snem i koszmary, odczuwa strach przed zaśnięciem.\n2.Wykorzystywanie seksualne: dziecko wykorzystywane seksualnie jest nadmiernie rozbudzone, dużo mówi o seksie, unika kontaktu z dorosłymi, opisuje zachowanie osoby dorosłej wskazujące na to, że ta próbowała je uwieść. Dziecko takie jest przygnębione, wycofane, ma problemy z koncentracją uwagi, zaczyna zachowywać się agresywnie, ma trudności w relacjach z rówieśnikami, odmawia przebierania się w towarzystwie innych. Ma także problemy ze snem, przejawia dolegliwości bólowe intymnych części ciała, a także głowy i brzucha. Zdradza trudności np. z siedzeniem, chodzeniem, oddawaniem moczu, kału, ma częste infekcje dróg moczowo-płciowych, widoczne siniaki na klatce piersiowej, pośladkach, podbrzuszu, udach oraz otarcia, zaczerwienienia, stany zapalne skóry, a także krwawienia. Sygnałem ostrzegawczym jest również zbytnia erotyzacja dziecka oraz odgrywana przemoc seksualna, np. na lakach, zabawkach.\n3.Zaniedbania bytowe, wychowawcze: zauważalne objawy u dziecka to w szczególności bardzo niska higiena osobista (dziecko jest brudne, cuchnie, ma brudne paznokcie i ubranie, widać ślady licznych ukąszeń, świerzb). Dziecko takie jest głodne, często choruje, jest zmęczone, apatyczne. Rodzice nie zwracają uwagi na potrzeby dziecka. Objawy zaniedbania dziecka w wieku przedszkolnym:\na)fizyczne: niski wzrost, małogłowie, dziecko jest zaniedbane i brudne,\nb)rozwojowe: opóźniony rozwój mowy, ograniczony zakres uwagi, niedojrzałość społecznoemocjonalna, zaburzenia procesów poznawczych i zdolności uczenia się,\nc)zachowanie: nadmierna pobudliwość, agresja, impulsywność, zaburzenia nerwicowe.\nV.\tPodstawa prawna:\nUstawa z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U 2005 nr 180, poz. 1493 ze zm.); Rozporządzenie Rady Ministrów z 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U 2011 nr 209, poz. 1245); Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U 1997 nr 88, poz. 553 ze zm.).\n1.\tRodzice przyprowadzają do przedszkola dzieci zdrowe.\n2.\tDziecka chorego lub z podejrzeniem choroby nie należy przyprowadzać do przedszkola. Dzieci z wyraźnymi objawami chorobowymi (np. zakatarzone, przeziębione, kaszlące, z gorączką, wysypką, itp.) nie mogą przebywać w grupie z dziećmi zdrowymi.\n3.\tW stanach infekcji, chorób skórnych, zakaźnych oraz po urazach ( złamania, zabiegi chirurgiczne, inne) dziecko nie może uczęszczać do przedszkola do czasu całkowitego wyleczenia.\n4.\tRodzice mają obowiązek zgłaszania wszelkich poważnych dolegliwości i chorób zakaźnych dziecka oraz udzielania nauczycielowi wyczerpujących informacji na ten temat.\n5.\tNauczyciele na bieżąco podają rodzicom informację o samopoczuciu dziecka lub zauważonych zmianach w zachowaniu w czasie pobytu w przedszkolu.\n6.\tW czasie pobytu dziecka w przedszkolu, w przypadku zaobserwowania, wystąpienia lub zgłoszenia przez dziecko niepokojących objawów i złego samopoczucia, stanowiącego zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania samego dziecka oraz innych dzieci w przedszkolu ( m.in. uporczywy kaszel, uporczywy katar, wymioty, biegunka, ból brzucha, ból ucha, wysypka niewiadomego pochodzenia, podwyższona temperatura, urazy i inne) nauczyciel ma obowiązek powiadomienia telefonicznego rodzica/opiekuna prawnego oraz poinformowania dyrektora o stanie zdrowia dziecka.\n7.\tPo otrzymaniu od nauczyciela lub dyrektora informacji o stanie zdrowia dziecka, rodzice są zobowiązani do niezwłocznego odebrania dziecka z przedszkola, ze wskazaniem konieczności konsultacji lekarskiej.\n8.\tW sytuacji niemożności nawiązania kontaktu z rodzicami, nauczyciel lub dyrektor podejmują wszelkie dostępne czynności w celu nawiązania kontaktu z osobami upoważnionymi przez rodziców do odbioru dziecka.\n9.\tW sytuacjach nagłych, gdy stan zdrowia dziecka wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej, nauczyciel, dyrektor są zobowiązani do zastosowania Procedury postępowania w przypadku zaistnienia wypadku dziecka, tj. w szczególności do podjęcia działań związanych z udzieleniem pomocy przedmedycznej w zakresie posiadanych umiejętności oraz wezwania Pogotowia Ratunkowego, a także zawiadomienia rodziców i dyrektora o zaistniałym zdarzeniu.\n10.\tPo zakończeniu leczenia rodzice powinni przedłożyć w przedszkolu zaświadczenie wystawione przez właściwego lekarza lub oświadczenie potwierdzające zakończenie leczenia.\n11.\tW przypadku wystąpienia u dziecka choroby zakaźnej przedszkole ma prawo żądać od rodziców przedłożenia, zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zakończenie leczenia.\n12.\tW przypadku stwierdzenia u dziecka alergii różnego typu rodzice są zobowiązani do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego wskazującego rodzaj alergii.\n13.\tW przedszkolu nie podaje się dzieciom żadnych leków - doustnych, wziewnych oraz w postaci zastrzyków, maści i żelu.\n14.\tPrzyprowadzenie dziecka do przedszkola jest równoznaczne z wyrażeniem zgody rodziców na udział dziecka we wszystkich zajęciach, spacerach i wycieczkach. Przedszkole, zgodnie z obowiązującym prawem, nie spełnia życzeń rodziców, aby dzieci po przebytych chorobach i dłuższej nieobecności nie wychodziły na powietrze i nie uczestniczyły w spacerach i zabawach w ogrodzie przedszkolnym ( nie ma możliwości pozostawienia dziecka lub części grupy w sali).\n15.\tPomieszczenia przedszkola, w których odbywają się zajęcia, wietrzy się dokładnie w czasie nieobecności dzieci, a w razie potrzeby także w czasie zajęć.\n16.\tUbiór dziecka oraz obuwie zmienne, powinny być wygodne, praktyczne, bezpieczne oraz dostosowane do warunków atmosferycznych, w tym umożliwiające codzienny pobyt dziecka na powietrzu. Wskazane jest, szczególnie w grupach młodszych, pozostawienie przez rodziców w szatni zapasowych części garderoby.\n17.\tZabrania się ubierania dzieciom szelek, pasków z metalowymi klamrami oraz wartościowej biżuterii, w tym łańcuszków i bransoletek.\n18.\tW trosce o zdrowie i bezpieczeństwo wszystkich wychowanków przedszkola, Rodzice i personel placówki są zobligowani do współpracy oraz wzajemnego poszanowania praw i obowiązków wszystkich podmiotów niniejszej procedury.\n1.\tDyrektor przedszkola zarządza dokonanie przez wychowawców kontroli czystości skóry głowy wszystkich dzieci w grupie z zachowaniem zasady intymności. Kontrola może zostać również przeprowadzona z inicjatywy nauczyciela.\n5.\tW przypadku, gdy rodzice zgłoszą trudności w przeprowadzeniu kuracji (np. brak środków na zakup preparatu), dyrektor przedszkola we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej, udzielają rodzicom lub opiekunom niezbędnej pomocy.\n6.\tOsoba upoważniona (wychowawca) po upływie 7 -10 dni kontroluje stan czystości skóry głowy dzieci po przeprowadzonych zabiegach higienicznych przez rodziców.\n7.\tW sytuacji stwierdzenia nieskuteczności zalecanych działań, wychowawca zawiadamia o tym dyrektora przedszkola w celu podjęcia bardziej radykalnych kroków (zawiadomienie ośrodka pomocy społecznej o konieczności wzmożenia nadzoru nad realizacją funkcji opiekuńczych przez rodziców dziecka oraz udzielenia potrzebnego wsparcia).\n8.\tZ przeprowadzonej kontroli czystości sporządza się protokół.\nProcedura postępowania w przypadku zagrożenia wymagającego przeprowadzenia ewakuacji\nI.\tPodstawy uruchomienia procedury:\n1.\tPożar (gdy nieskuteczna jest likwidacja pożaru podręcznymi środkami).\n2.\tZamach terrorystyczny (otrzymanie informacji o podłożeniu ładunku wybuchowego lub innego środka niebezpiecznego).\n3.\tZagrożenie NSCH (jeżeli czas dojścia skażonego obłoku powietrza jest większy niż 15 minut).\n4.\tZagrożenie katastrofą budowlaną.\n5.\tZagrożenie wybuchem gazu spowodowane awarią instalacji gazowej.\nII.\tSposób ogłoszenia alarmu – sygnały alarmowe\n1.\tW sytuacji wystąpienia zagrożenia decyzję o przeprowadzeniu ewakuacji dzieci i mienia oraz sposobie działania podejmuje Dyrektor , a w razie jego nieobecności osoba upoważniona lub wyznaczona.\n2.\tZa bezpieczeństwo przeprowadzenia ewakuacji dzieci odpowiedzialny jest Dyrektor, który jednocześnie nią kieruje, a w czasie jego nieobecności osoba upoważniona.\n3.\tEwakuację na wypadek pożaru lub innego niebezpieczeństwa należy prowadzić w następujących etapach:\n•\togłoszenie alarmu o pożarze lub innym niebezpieczeństwie przy użyciu\nkomunikatu dzwonkiem alarmowym i hasłem : UWAGA! PALI SIĘ!\n•\tZaalarmować straż pożarną.\n•\tPrzystąpić do ewakuacji dzieci zgodnie z planem ewakuacji.\n•\tPrzystąpić do gaszenia pożaru przy użyciu podręcznego sprzętu gaśniczego (gaśnice, koce gaśnicze)\n4.\tNa terenie przedszkola muszą być wyznaczone osoby odpowiedzialne za ewakuację i posiadać ukończone szkolenie z tego zakresu.\n5.\tObowiązkiem nauczyciela jest bezpieczne wyprowadzenie dzieci:\n•\tnauczyciel wyprowadza dzieci z pomieszczeń ustalonymi drogami ewakuacyjnymi;\n•\tnakazuje dzieciom poruszać się w szeregu trzymając się za ręce, a sam idzie na początku trzymając pierwsze dziecko za rękę, na końcu wychodzi woźna, która sprawdza czy wszystkie dzieci opuściły miejsce zdarzenia;\n•\tnauczyciel wyprowadza dzieci w bezpieczne miejsce wyznaczone do ewakuacji.


Grecka potrawka z ry�u i kurczaka > Kuchnia grecka\nPrzepisy kulinarneKuchnie �wiataKuchnia greckaGrecka potrawka z ry�u i kurczaka\tKuchnia greckakom. (7)Grecka potrawka z ry�u i kurczaka kuchnia, gotowanie, przepisy kulinarne, kulinaria\n1 woreczek bia�ego ry�u\noliwa z oliwek ewentualnie olej,\npapryka s�odka oraz ostra,\n2 �y�eczki bazylii.\nKroimy w paseczki fileta z kurczaka, wk�adamy do miski posypujemy sol�, pieprzem, papryk� oraz przypraw� do kurczaka oraz 1 �y�eczk� bazyli - wszystko nale�y wymiesza� z 1 �y�eczk� oliwy i odczeka� 20 minut.\nNast�pnie pieczemy na rozgrzanym t�uszczu oliwie.\nGotujemy ry� na pó�twardo, a nast�pnie wsypujemy na patelni� na której piekli�my fileta. Wszystko mieszamy posypujemy przyprawami do smaku i dodajemy 1 �y�eczk� bazyli. Wszystko pieczemy na patelni do uzyskania mi�kko�ci.\tSkomentuj (7)Oce�4.00 / 3\nkulinariakuchniagotowanieprzepisy kulinarnepotrawykurczakry�potrawy m�czneGrecjaobiadydaniekuchnia greckakuchnia �wiatapotrawka z kurczaka\nwybierz menu Potrawy mi�snePotrawy m�cznePotrawy jarskieDania z rybZupy, sosySa�atki, przek�skiKuchnie �wiataS�odko�ciDrinkiPrzepisy bo�onarodzenioweSa�atki, przek�skiSa�atka ekspresowaPiecze� ciel�caCzerwona Tilapia z grillaNale�niki z pomara�czamiOstra sa�atka owocowaSzasz�yki warzywne z ry�em curryFa�szywy koniak\nPodobne w temacie Kuchnia greckaKawa grecka frappeDo wysokiej szklanki (podobnej jak do piwa) wsypujemy kaw�, dolewamy 1/4 szkl. wody, dosypujemy cukier i...Ser feta w marynacieCzosnek i cebulki obra�, pokroi� w cienkie plasterki. Ser pokroi� w grube plastry, u�o�y� w szklanym naczyniu.Frytki po greckuZiemniaki obra�, pokroi� w paseczki i sma�y� w g��bokim t�uszczu. Pod koniec sma�enia frytek wla� rozm�cone i...Sos greckiPomidory sparzy� i obra� ze sk�rki. Mi��sz pokroi� w kostk�. Cebul� obra� i drobno posieka�. Czosnek...\nSkomentuj Grecka potrawka z ry�u i kurczakaZarejestruj si� / Zaloguj si�\nNiedziela | 6 Mar 11, 11:350 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakato jest potrawka:(Skomentuj wypowied�Pi�tek | 12 Lis 10, 19:540 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakadodajcie sobie jeszce 1 par�wke pokr�jcue w plasterki i odrobine selera jest pychaSkomentuj wypowied�Niedziela | 10 Sty 10, 16:290 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakasama potrawa pyszna gorzej z przepisem...Skomentuj wypowied��roda | 11 Lis 09, 18:270 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakaa ja my�le ze to jest obrzydliwe ale jutro zobacze co to bedzie :DSkomentuj wypowied�Poniedzia�ek | 12 Pa� 09, 10:350 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakawlasnie robie, doda�am br�zowego ryzu ... zobaczymy:)Skomentuj wypowied�Sobota | 11 Lip 09, 19:280 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakammmm pyszne, polecam :)Skomentuj wypowied��roda | 27 Maj 09, 20:190 nie oceniono 0Go�� We-Dwoje.plRe: Grecka potrawka z ry�u i kurczakadoda�em cukini� i palce liza� :) polecamSkomentuj wypowied�Napisz komentarz i do��cz do dyskusji\nPodobne do Grecka potrawka z ry�u i kurczakaDr�bPotrawka z kurczaka na gniazdachFilet z kurczaka pokroi� w cz�stki i podsma�y� na odrobinie oleju na z�oty kolor. Zala� �mietank�, doprawi� do smaku sol� i pieprzem i doprowadzi� do wrzenia. Wszystkie warzywa pokroi� na cz�stki i ugotowa�, najlepiej na parze.wi�cej »Kuchnie �wiataPilaw - smaczny spos�b na ry�Pilaw to pochodz�ca ze Wschodu, z XVI wieku, potrawa na bazie ry�u, z dodatkiem baraniny i ryb sma�onych na oliwie lub gotowanych w rosole.wi�cej »Dr�bPotrawka z kurczaka z warzywamiSelera, pietruszk�, marchew oraz cebul� obierz i pokr�j w kostk�. Pora pokr�j w plasterki. .\nNast�pnie pokr�j filety z kurczaka w kostk� i podsma� w garnku ...wi�cej »Dr�b�wiartki z kurczaka w ry�u3 �wiartki kurczaka dzielimy na po�ow�, nacieramy przypraw� do i obsma�amy. Marchewki, korze� pietruszki trzemy na tarce jarzyn�wce, kawa�ek pora kroimy drobno. 1,5 szklanki ry�u p�uczemy i mieszamy z warzywami.wi�cej »Kuchnia greckaGrecka zupaPrzepis na smakowit� zup� greck�. Wywar z kurczaka nala� do du�ego rondla o grubym dnie, i doprowadzi� do wrzenia. Doda� ry�, przykry� i gotowa� na ma�ym ogniu przez 15 minut, a� ry� b�dzie mi�kki.wi�cej »Ci��aDra�liwy zapach ry�u? Ci��a?Stosuj� antykoncepcj� hormonaln�, raczej regularnie. Ostatnio podczas gotowania ry�u bardzo dra�ni� mnie jego zapach. Nigdy do tej pory nie przeszkadza� mi zapach ry�u.wi�cej »Kuchnie �wiataAvgolemono - grecka zupa cytrynowaAvgolemono to zupa na bazie jajek i soku z cytryny. Typowo grecka potrawa, cho� zupy i sosy tego typu mo�emy r�wnie� znale�c w kuchni francuskiej, tureckiej, arabskiej i �ydowskiej.wi�cej »Dr�bZawija�ce z kurczaka nadzieniem pieczarkowymPiersi z kurczaka pozbawi� chrz�stki ��czeniowej. Mi�so poci�� tak, aby powsta�y du�e p�aty, ale nie za grube.wi�cej »Kuchnie �wiataGrecka musaka czyli bak�a�any z mi�sem i ziemniakamiMusaka, czyli zapiekanka z kilku warstw bak�a�an�w i mi�sa mielonego z pomidorami. Ca�o�� zapiekana pod jasnym sosem z mleka i jaj. Mmm.. rewelacja!wi�cej »ZupyFlaczki z kurczakaKurczaka ugotowa� z w�oszczyzn�, dodaj�c przyprawy. Ugotowanego kurczaka pokroi� w grubszy makaronik. Wyj�te z wywaru marchewki i pietruszki zetrze� na tarce. Ros� przecedzi�, w�o�y� kurczaka z warzywami, doda� pieprz, imbir,...wi�cej »Zapiekanki, pizzeZapiekanka greckaCebul� pokrojon� w kostk� wrzucamy na rozgrzan� oliw�, sma�ymy na wolnym ogniu przez oko�o 5 minut. Dodajemy mi�so mielone i sma�ymy z cebulk� przez 15 minut. Nast�pnie dodajemy ok. 250ml wody, koncentrat, wyci�ni�te ok. 6...wi�cej »Dr�bFileciki z kurczaka w chrupi�cej panierce kukurydzianejJogurt po��czy� z sokiem z cytryny, posikanym szczypiorkiem, doprawi� do smaku i odstawi� do lod�wki. Fileciki z Kurczaka Zagrodowego opr�szy� sol�, pieprzem oraz m�k�, a nast�pnie zanurzy� w rozk��conym jajku i rozgniecionych...wi�cej »Zobacz podobne do Grecka potrawka z ry�u i kurczaka\nSa�atki na �wi�teczny st�Pi�kna Helena�wi�teczne pierniczki\nGor�ce tematyPopularneKomentowaneNowe�niadanie na s�odkoSa�atki na �wi�teczny st�Kulinarne propozycje na AndrzejkiChrupi�ce panierkiCiasta z budyniemPi�kna HelenaNajcz�ciej komentowaneNajcz�ciej wy�wietlaneNajlepiej ocenianeNajcz�ciej oceniane


Paski rozrządu i napinacze | Jarpol Toruń – Części samochodowe, akumulatory, oleje silnikowe\n« Kolpletne zestawy rozrządu\nPasek rozrządu odpowiada za precyzyjną pracę silnika, napędza wałek rozrządu sterujący pracą zaworów. Jakość paska rozrządu decyduje o prawidłowej i bezpiecznej pracy silnika. W przypadku zerwania, pęknięcia lub przeskoczenia kilku ząbków na pasku może dojść do trwałego uszkodzenia silnika.\nW czasie pracy pasek rozrządu narażony jest na wpływ temperatury i dodatkowych obciążeń związanych z napędzaniem pompy wodnej, wtryskowej, czy wałka wyrównawczego. Z tego względu konieczna jest jego systematyczna kontrola, a także stosowanie jedynie pasków rozrządu bardzo dobrej jakości.\nNapinacz paska rozrządu służy do właściwego napięcia paska rozrządu. Od tego jak napięty jest pasek rozrządu zależy sprawna praca silnika. Wadliwie działający napinacz może doprowadzić do kosztownej usterki silnika.\nPodczas wymiany paska rozrządu zalecane jest również wymienienie napinacza, ponieważ od jego pracy zależy, czy dojdzie do zerwania paska rozrządu, albo jego rozregulowania. W praktyce podczas wymiany paska rozrządu wymienia się również napinacz (rolką prowadzącą, rolką napinacza, a niekiedy również pompę wody).\nW ciągłej sprzedaży posiadamy paski rozrządu i napinacze wiodących producentów: GATES, CONTITECH, INA, RUVILLE.\nOpublikowano w Paski rozrządu i napinacze | Otagowane pasek klinowy


FS2004: Jak-40 (SCDS) | YoYoSims\nFS2004: Jak-40 (SCDS)\nJAKOWLEW JAK-40 SUPRONOV COMPUTER DESIGN STUDIO\nKiedyś będąc na pokazach lotniczych przechodziłem obok dwóch samolotów o podobnym przeznaczeniu, a pokazującymi dwa światy i też dwie epoki. Pierwszym z nich był pasażerski Falcon nad którym zastanawiał i wciąż (po ostatnich przygodach chociażby w drodze do Hanoi z Tu-154, czy wcześniej przygoda z Mi-8 pod Piasecznem) zastanawia nasz rząd. Falcon błyszczał nowością. Słońce odbijało się w płynnej linii kadłuba, otoczony barierkami i efektownie podświetlony bardziej przypominał ekskluzywną limuzynę z której zaraz wyjdzie jakaś gwiazda. Dalej, w tle stało coś innego. Był to stary Jak-40 rosyjskiej drużyny z wielkim, niebieskim napisem Aeroflot tuż za kabinią. Samolot był brudny, matowa farba odłaziła już płatami odsłaniając fabryczne „kolory”, dziób maszyny był aż pożółkły od eksploatacji samolotu w różnych warunkach. W zasadzie każdy element stykający się z tarciem był mocno zniszczony. Jedyne co wtedy mogło przyjść do głowy to pytanie – jak on jeszcze może latać? Stojąc pomiędzy tymi dwoma maszynami, każdy pilot mając do wyboru pilotaż jednego z nich wybrałby niewątpliwie Falcona. Obecnie byłby to i bezpieczniejszy i przyjemniejszy wybór dla amatora awiacji. Jest też „ale” bo jeśli wybralibyśmy Jaka moglibyśmy się więcej nauczyć mierząc się z całymi rzeszami manualnych procedur oraz technik nawigacyjnych. Byłoby to na pewno większe wyzwanie!\nDzięki rosyjskiemu biuru SCDS możemy zmierzyć się właśnie z tym wyzwaniem w światku jakim jest Flight Simulator 2004. Jakowlew Jak-40 SCDS jest dodatkiem płatnym, jednak wnosi on coś zupełnie nowego do płatnych add-onów dla FS2004, bowiem samolot w ograniczonym zakresie można sobie bez problemu potestować przed zakupem. Jest to rozwiązanie bardzo dobre, gdyż każdy może sobie zassać plik z Jakiem, a ci których model faktycznie zainteresuje mogą bezpiecznie go kupić dzięki specjalnemu programowi załączonemu do Jaka.\nCo młodsi adepci sztuki wirtualnego pilotażu mogą nawet nie kojarzyć tej maszyny, chociaż utrwaliła się ona mocno w historii lat 70-80 tych. Obecnie wciąż Jaki-40 można spotkać na niebie, również i nad naszym. W Polsce bowiem lata jeszcze kilkanaście tych samolotów. M.in. w wersji VIP używane przez 36. Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego (numery 042, 44, 48, ogółem dziewięć) wciąż latają jako samoloty rządowy (jest to maszyna wykorzystywana do przewozu VIP najczęściej w obrębie naszego kraju, gdyż loty dalsze w związku z niezbyt dużym zasięgiem i paliwożernością silników AI-25 Jaka-40 wymagają międzylądowań połączonych z tankowaniem samolotu). Niektóre Jaki w PL latają już od 30 lat mając po drodze resursy swoich silników (niektóre z tych rządowych mogą kontraktowo być używane do 2007 roku w związku z przekroczeniem roboczogodzin potem). Warto zaznaczyć że rosyjski producent Jaków ocenia jego sprawność na 18-20 lat (system kontroli stanu technicznego opracowany przez Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych PL może okres ten jednak przedłużać aczkolwiek wiąże się to z pewnym ryzykiem w użytkowaniu raczej już przestarzałych samolotów).\nJaka-40 uważa się za pierwszy tej klasy samolot nie tylko w Rosji (wówczas Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) ale i na świecie. Przeznaczeniem i zamysłem użytkowania Jaka-40 były szybkie przewozy pasażerskie (i cargo) na liniach lokalnych w różnych warunkach atmosferycznych, a także przy złej widoczności i dużej tolerancji na zmiany temperatur. Właśnie biuro Jakowlewa zaproponowało projekt napędzany trzema silnikami odrzutowymi spełniającymi kryteria produkcji małego samolotu liniowego (biura Tupolewa oraz ILa z zassady zajmowały się samolotami przeznaczonymi do lotów międzynarodowych – podział w rodzinie musiał być ;-). Geneza Jaka-40 wiązała się z pomysłem wymiany parku maszynowego linii lokalnych w ZSRR w latach 60-tych. Wówczas przede wszystkim Aeroflot korzystał jeszcze na liniach krajowych z samolotów pamiętających niekiedy II wojnę światową jak chociażby Lisunow Li-2. Pozostałe maszyny używane w tym okresie na liniach lokalnych to IŁ-12 oraz IŁ-14. Pierwszy lot Jaka-40 odbył się 21 października 1966 roku. Samolot trafił do produkcji seryjnej w 1967, a w 1968 trafił już do Aeroflotu. Jak-40 w podstawowej konfiguracji może zabrać do 32 pasażerów. Fotele mogą zostać usunięte, wówczas Jak może zmienić się w wersje cargo (dodatkowo istnieje wersja bezpośrednia cargo z dodatkowymi drzwiami). Oprócz tego produkowany jest Jak-40 ze specjalnym wnętrzem i dodatkowymi zabezpieczeniami w wersji VIP.\nNasz rządowy Jaczek z 36 SPLT nad Alpami\nJakowlew Jak-40 (w kodzie NATO Codling) jest lekkim samolotem dyspozycyjnym. Zbudowany w układzie dolnopłata o trapezowych skrzydłach bez skosu. Kadłub o konstrukcji półskorupowej, z ciśnieniową i klimatyzowaną kabiną. Usterzenie w układzie charakterystycznej "T", z przestawialnym statecznikiem pionowym. Podwozie trojpodporowe, chowane, wszystkie zespoły jednokołowe. Załogę stanowią trzy osoby (dwóch pilotów oraz inżynier pokładowy). Napęd samolotu tworzą trzy silniki turboodrzutowe Iwczenko AI-25 o ciągu 14,7 kN każdy charakteryzujące się dość dużą wytrzymałością. Dwa z nich zamontowane są w gondolach po obu stronach tylnej części kadłuba, trzeci mieści się u nasady statecznika pionowego zgodnie z zasadami rozmieszczenia silników odrzutowych w radzieckich samolotach lat 60 i 70 (pasażerskich).\nW skład wyposażenia elektronicznego samolotu wchodzi radar meteorologiczny, trójkanałowy autopilot, zestaw przyrządów do lotów bez widoczności i lądowania VOR/ILS oraz radiostacji UHF/VHF. Zasięg wynosi do 1800 km, pułap max 8100 m., a prędkość max to 510 km/h (przyrządowa ok. 350 km/h na 6000m).\nProdukcję Jaka-40 kontynuowano do 1978 roku. Łącznie wyprodukowano 1011 sztuk, z czego blisko 750 dla Aeroflotu, 490 jest jeszcze w użyciu. Do Jaka 40 przylgnęła też nazwa „latający gwizdek” w związku z charakterystycznym dźwiękiem pracujących silników.\nW wersji Cargo Jaka-40 mamy możliwość otwarcia dodatkowego luku\nCechy modelu SCDS\nWersja z którą mamy doczynienia w przypadku modelu SCDS to Jak-40 typ 2 (kabina) w trzech dostępnych wersjach: cargo, pasażerskiej oraz VIP. Jak-40 typ 2 zawiera wyposażenie:\nGMK-1G System kursu\nAGB-3K wskaźnik wysokości\nSP-50/Os ILS system\nRV-3M wysokościomież radarowy\nWirtualny Jak-40 z SCDS to*:\nw pełni animowany gmax model samolotu z realistycznym zachowaniem się ruchomych części płatowca\nzestaw zawiera nagrywane z prawdziwego Jaka dźwięki wysokiej jakości z poszczególnych sekcji samolotu\nautentyczny model lotu Jaka-40\ntrzy modele samolotu (klasyczna opcja pasażerska, Jak-40 „Salon” opcja VIP i Jak-40K czyli cargo), dwa kolejne modele będą dodane w patchu do pełnej wersji zakupionego Jaka (pierwszy powinien ukazać się na początku 2005)\n3 wersje wirtualnej kabiny (VIP, Cargo, pasażerska) opierającej się na typie 2\ndynamiczne i zróżnicowane oświetlenie wnętrza kabiny oraz wysoce realistyczny i w pełni interaktywny kokpit\nzałączoną instrukcję (34 str. pdf) oraz instruktażowy film video na stronie produktu\nprzyjazny „support” dla zakupionego produktu\nw opracowaniu znajdują się kolejne kursy w formacie pdf: kurs nawigacji, kurs wyposażenia, kurs lotu uzupełniające instrukcję załączoną do Jak-40 z SCDS\nponad 40 różnych, realistycznych i darmowych malowań dla Jak-40 (instalujących się z exe)\nstała strona www oraz forum dla fanów Jak-40 i biura SCDS\nDemo Jak-40 SCDS oraz uzyskanie licencji\nPlik demo z samolotem można zassać ze strony oficjalnej produktu lub chociażby z SimMarket (42 Mb). Wersja demo stanowi stacjonarnego Jaka-40 w którym nie działają zegary. Już na dzień dobry na zielonym tle wita też nas informacja, że jest to demo wymagające licencji (link do produktu a w tym do dema tutaj: http://www.east-intel.com/yak40/page2en.htm - download the file now). Na szczęście info to nie pojawia się przy wejściu do FS2004 a jedynie dopiero przy starcie Jaka-40 już pod FSem (niektórzy producenci którzy oferują wersje demonstracyjne swoich produktów pod FS dają nam dodatkowe okno, które jest dość denerwujące przy każdorazowym odpaleniu FS2004). Dzięki wersji demonstracyjnej możemy osobiście przyjrzeć się maszynie, popodziwiać jej wnętrze, pobawić się wajchami, przełącznikami itp. Zobaczyć też jak działają animowane części wirtualnego Jaka. W załączeniu jest też pełna instrukcja dla Jaka. Demo stanowi samo instalujący się plik exe, który sam zresztą rozpoznaje drogę do naszego FS2004. Nie ma zatem żadnego problemu z instalacją jak i dezinstalacją produktu, dlatego też każdego posiadacza efesa zachęcam do spojrzenia osobiście na model Yaka z biura SCDS. Oprócz samego Jaka demo instaluje nam program i skrót na pulpicie „Order SCDS Yak 40 Online”. Jest to właśnie program do rejestracji Jaka. Jeśli będziemy już pewni zakupu odpalamy sobie programik, w którym to mamy opcję zamówienia Jaka. Opcje płatnicze są różne. Oczywiście najprościej jest przelać pieniądze za pomocą karty kredytowej – obecnie przy tej opcji model kosztuje 25 euro. Dalej program generuje nam nasz Hardware ID. Jest to unikalny kod przeznaczony tylko dla naszego komputera. Hardware ID zostaje wygenerowany na pdst. danych zbieranych przez program i na pdst. naszej konfiguracji sprzętowej oraz wersji Windowsa, której jesteśmy posiadaczem. Oznacza to, że kod faktycznie jest unikatowy zbudowany na podst. zebranych o naszym kompie danych. Dalej wysyłamy tymże samym programem nasz wygenerowany numerek do biura SCDS by otrzymać specjalny klucz (ID key) który to odblokuje demo i zamieni naszego Jaka-40 w pełni funkcjonalny samolot wirtualnych linii lokalnych. Klucz stanowi specjalny wpis do rejestru i również jest unikatowy – został bowiem wygenerowany na podst. naszego numeru Hardware ID. Jak widać producenci naprawdę porządnie się zabezpieczyli przed niepowołanym kopiowaniem pełnego Jaka. Dodać należy co jest logiczne, że jeśli coś wymienimy w naszym kompie (np. wstawimy nowy procek albo grafikę) – Hardware ID również się zmieni i Jak może nam nie działać! Jak jednak zapewnia producent w takim przypadku wystarczy przesłać mail z nowym nr i info o zakupie, a zaraz dostaniemy nowy klucz odblokowywujący na nowo Jaka-40 dla FS2004. Tak czy siak od momentu rejestracji swojego Jaka możemy cieszyć się już tym mocno zaawansowanym wirtualnie samolotem. Opis instalacji znajduje się też na stronie oficjalnej produktu (link do strony na dole recenzji).\nPrzed startem konieczna instrukcja\nTo prawda. Bez prześledzenia co najmniej kilka razy instrukcji nie mamy co marzyć o locie Jakiem. Nawet takich cwaniaków, którzy wezmą sobie Cessnę, dadzą skok śmigła na max, miksturę na max, odpalą samolot z kluczyka i wystartują, a w locie wcisną Alt i będą chcieli sobie zamienić samolot myśląc, że Jak będzie działał jak należy program mocno zaskoczy. Owszem dostaniemy Jaczka, jednak jedyne co na nim zrobimy to obserwacja szybko zbliżającej się gleby z poziomu kokpitu. Dalej idąc również wciśnięcie tak lubianej przez niektórych kombinacji Ctrl+E (automatyczne uruchomienie) na nic tutaj się zda. Dlaczego? Jak 40 z biura SCDS wykorzystuje program bardzo zaawansowanej technologii zarządzania samolotem. Być może nawet awionika jest bardziej zaawansowana niż sam defaultowy FS2004 wykorzystuje. Mamy bowiem do czynienia z przełącznikami, do których po prostu skrótów klawiszowych nie ma pod FS2004 a samolot z SCDS jak najbardziej je wykorzystuje, ba, bez konkretnych działań po prostu ani rusz! Zresztą sam autor podaje, że najlepiej do Jaka-40 usiąść godzinę przed planowanym odlotem (jak w realu :-). Tutaj nawet nie wystarczy check lista która jest dodana. Najlepszą opcją jest po prostu wydruk na kolorowo instrukcji, oprawienie jej i działania wraz z nią po kolei co też uczyniłem. Manual jaki jest w załączeniu (również dostępny w demo) liczy sobie 34 barwne strony w formacie pdf. Przede wszystkim skupiono się w nim na procedurach przed startowych. Techniczny opis kołowania, przelotu, nawigacji i podejścia do lądowania został potraktowany w sposób ogólny wymieniając najważniejsze rzeczy. W planach jednak są kolejne części instrukcji rozszerzające te zagadnienia. Z instrukcją na kolanach można już poważniej zabrać się za Jaka-40, no chyba, że ktoś jest pilotem ...\nZabawa w szkołę lotniczą\nPrzyznam się, że trochę już samolotów pod FS przewinęło się przez moje łapska. Co jakiś czas jestem jednak wciąż czymś zaskakiwany i w tym przypadku zostałem po raz kolejny zaskoczony. Oczywiste jest to, że każdy w samolocie stojącym gdzieś przed hangarem chce jak najszybciej znaleźć się tam na górze, a nie ślęczeć na ziemi i do tego w kokpicie. Jak już wspominałem w tym Jaku się tak nie da. Nie pomogą nawet inne zabiegi. Musimy zatem zagryźć zęby i zasiąść do manuala patrząc na umykające nad nami chmury, a manual (instrukcja) może nas nie tylko zająć na co najmniej kilka godzin ale i sporo nauczyć. Fajnie, że autorzy pomyśleli i do każdej omawianej sprawy załączony jest screen czego omawiane zagadnienie dotyczy. Tak więc rozkładamy sobie opis postępowania i lecimy po kolei wg. opisu zdarzeń. Trzeba przyznać, że włączanie konkretnych przełączników tak jak to odbywa się dokładnie w prawdziwym Jaku daje niesamowity klimat, tym bardziej, że każde włączenie „czegoś tam” od razu odzwierciedlane jest za pomocą działania konkretnego wskaźnika, zegara, czy kontrolki. Dojście do włączenia pierwszego silnika może spokojnie nam zabrać i pół godziny, to wcale nie są żarty! Zaczynamy więc przygotowania do startu od podłączenia napięcia na ziemi (oczywiście odpowiedniego) kontrolujemy dalej jego wartość, dalej włączamy zasilanie schodów (jeśli mamy wyciągnięte) chowamy je, wyłączamy zasilanie, potem odbywa się test wszystkich kontrolek, klap, zbiorników paliwa, zmieniamy w tym czasie napięcie, ustawiamy kurs, gyro, zmieniamy napięcie, ustawiamy kompas, testujemy ADFy, ILSy naszego lotniska, ustawiamy wysokość oraz ciśnienie w kabinie (zegary oraz przełącznik), włączamy hamulec postojowy sprawdzając ciśnienie na zegarach, ustawiamy odpowiednią temperaturę oraz działanie klimatyzacji w kabinie itp.... jest tego trochę. Wystarczy dodać, że jeśli coś zrobimy nie tak możemy być pewni, że po chwili zapali się kontrolka ostrzegawcza i włączy się buczący dźwięk, że „coś jest nie tak”. Jeśli przejdziemy przez szkołę z Jakiem-40 z SCDS na pewno będziemy czuli się bardziej dowartościowani wewnętrznie ;- ). Bardzo cieszy fakt, że gdy już łykniemy bakcyla będziemy wiedzieć o co w tym biega to każda poprawnie przeprowadzona procedura da nam wiele satysfakcji. Mi przynajmniej sporo dało już satysfakcji pełne przygotowanie po raz pierwszy Jaka do samego startu. Zajęło to bagatela ... półtorej, a może i nawet dwie godziny za pierwszym razem! Jak-40 w tej wersji to istny hardcore. Każdy kto po pierwsze chce się czegoś nauczyć (a jak podają producenci poszczególny sposób postępowania został skopiowany z prawdziwego Jaka ma pdst. symulatora lotniczego na jakim uczą się prawdziwi piloci Jaków w Rosji, do tego wirtualny model pod FS2004 był testowany przez pilotów Jaka) oraz każdy kto lubi zawiłości techniczne poszczególnych etapów lotu i przygotowania się do niego odnajdzie w tym modelu to czego szukał. Jeśli ktoś lubi wcisnąć tylko „i” by odpalić silnik i już lecieć raczej na pewno niech po ten samolot nie sięga. Warto wtrącić, że oprócz instrukcji pomysłodawcy wirtualnego Jaka-40 wpadli na inny bardzo dobry pomysł przedstawienia procedury w formie filmu. Jak do tej pory ukazał się jedynie jeden film prezentujący pierwszą część przygotowania Jaka do startu. Film (ok. 6 Mb) można zassać ze strony SCDS, bezpośredni link jest tutaj: http://www.east-intel.com/yak40/files/scdsv001.zip . Polecam obejrzeć by zobaczyć co też Jak-40 oferuje w kokpicie i jak wyglądają przygotowania przedstartowe. Zapowiadane są również dalsze filmy, łącznie ma zająć to ponad 120Mb instruktażu video.\nDwa polskie "malowania"\nAspekty graficzne i kokpit wirtualnego pilota\nZawsze omawiamy samolot z zewnątrz jak i od wewnątrz. Może zacznijmy od „przejścia się” wokół wirtualnego modelu. Jak widać na screenach samolot prezentuje się zupełnie poprawnie. Bryła maszyny jest zachowana, wszystko znajduje się na swoich miejscach. Samolot na zewnątrz nie zabiera też zbyt dużo klatek (FPS). Oczywiście wszystkie elementy które powinny być są animowane, nawet wystawienie lamp do lądowania w specjalnej pozycji. Oprócz tego można otworzyć drzwi, drzwi cargo (w tej wersji) lub tylne schody (tylko z pulpitu co-pilota). Dość ładnie prezentuje się też podwozie, które całe pracuje, tzn. koła się kręcą, amortyzatory powodują uginanie się pracujących części goleni w odpowiednich miejscach, koło przednie oczywiście jest skrętne. Samolot przy ostrych skrętach podczas kołowania bardzo ładnie i dynamicznie się ugina, również przy zadziałaniu hamulców. Sama konstrukcja podwozia w Jaku-40 w ogóle jest ciekawa, gdyż golenie główne w połowie zostają nawet po wciągnięciu na zewnętrz płatowca (nie są całe ukryte). Niesie to za sobą pewne ryzyko uszkodzenia, a do tego jednooponowe podwozie jest zawsze mniej bezpiecznie niż podwozie składające się z dwu lub nawet więcej opon. Słowo „poprawnie” opisujące wygląd Jaka z zewnątrz użyłem wcale nie przypadkowo. Jak-40 SCDS bowiem z zewnątrz wygląda dobrze, nie można mu nic zarzucić ale też i nie zachwyca. Po prostu jest nieco zbyt „czysty”, tekstury mogłyby być dokładniejsze, podziałki blach bardziej trójwymiarowe imitujące wklęsłości bądź efekt nachodzenie blach i nitów, również oświetlenie dynamiczne mogłoby być lepsze. Jak-40 powinien w zasadzie „błyszczeć” od odbijającego się słońca (wystarczy przejrzeć parę zdjęć naszego Jaka40 w malowaniu RP). Braki zatem w obecnej dobie innych konkurentów są tutaj wyraźne. Tak jak piszę – model z zewnątrz jest zrobiony poprawnie. Na stronie produktu mamy też dostęp do wielu darmowych malowań Jaka-40 włączając w to dwa polskie: Rzeczpospolita Polska nr.048 z 36 SPLT wersja VIP, oraz samolot linii White Eagle SP-FYT (Z.Niemczycki) wersja cargo. Mocną stronę natomiast wirtualny model kryje wewnątrz kadłuba. Widać zatem, że producenci położyli tutaj przede wszystkim nacisk na samolot i obsługę samolotu z miejsca pilota. Tak jak zaawansowane są procedury startowe w Jaku, tak samo zaawansowany jest graficznie kokpit. Usiądźmy zatem na miejscu pilota.\nKabina VC pilotów w Jaku z SCDS\nPrzed sobą mamy deskę rozdzielczą z podstawowymi instrumentami lotu i kontrolki awaryjne. W centrum deski znajdują się klasycznie rozmieszczone wskaźniki dotyczące pracy silnika, sekcję radaru pogodowego (jedyna rzecz jaka nie działa), kontrolki podwozia i klap oraz kolumnę z instrumentami sterującymi ciągiem silników, hamulcem parkingowym. Co-pilot ma część podstawowych instrumentów pilotażu oraz przełączniki sterujące zasilaniem na różnym poziomie (28V, 36V i 115V), GMK-1 system kursu, na lewo znajdują się jeszcze włączniki generatorów. Po lewej stronie pilota znajduje się jeszcze pulpit ze starterami silników AI-25 (różne możliwości) oraz sekcja APU AI-9. Oczywiście część przyrządów znajduje się na desce podsufitowej (np. światła, włączenie/wyłączenie pomp paliwowych itp.). Wszystkie te elementy graficznie zostały wykonane wręcz perfekcyjnie. Nie dość, że można nimi operować z kokpitu wirtualnego (nie wszędzie pojawiają się jednak opisy gdy przytrzymamy myszkę w kokpicie 3D nad przełącznikiem) to zostały należycie zanimowane. Oczywiście włączaniu poszczególnych sekcji towarzyszą odpowiednie dźwięki. Kokpit 3D zabiera już nieco więcej FPS w związku ze swoją szczegółowością.\nPerspektywiczny rzut na kabinę (oświetlenie nocne)\nPanele 2D również stoją na bardzo wysokim poziomie. Są w pełni „do klikania” i jeśli do konkretnego włącznika czy zegara nie możemy dostać się poziomu 3D z przyczyn technicznych (chociaż szczęśliwcy posiadający Track IR3 z Vectorem nie mają już tego problemu) z panelu 2D na pewno zrobimy to co chcieliśmy. Bardzo fajnym pomysłem jest umieszczenie specjalnej tablicy tuż przy radarze (na lewo od osłony). Klikając na nią powiększamy ją i mamy wówczas cała listę dostępnych paneli 2D. Nie musimy zatem pamiętać skrótów, gdyż każdy z paneli jest tutaj podpisany w dwóch językach – rosyjskim i angielskim. „Włączając” odpowiednią sekcję otwieramy konkretny panel 2D. Pomysł jest stary jak świat odkąd pojawił się FS, tutaj jednak posunięto się o krok dalej. Dodam, że jest kilka paneli jest nieaktywnych, a to z powodu, że jak producent mówi jest to zrobione pod kolejne wersje Jaka-40 z nowymi panelami. Wówczas jeśli dana wersja będzie miała konkretne urządzenie panel 2D będzie dostępny. Na dzień dzisiejszy (11.01.2005) mamy dostępnego Jaka-40 w wersji 1.4, natomiast już producent zapowiada wydanie wersji 1.5 (+ upgrade 1.4 do 1.5 gratis) i tutaj już niektóre z nieaktywnych paneli w związku ze zmianami w kokpicie (będzie nowa wersja) będą aktywne.\nPrzykład paneli 2D z panelem pomocniczym\nWracając do kokpitu wiele przełączników pracuje w dwóch a nawet większej ilości trybów, trzeba zatem dokładnie patrzeć co się włącza i w którą stronę skierowany jest przełącznik. Graficznie kokpit można podzielić na dwie część. Jedna część to deska rozdzielcza wraz z kolumną, druga część to struktura samej kabiny. Deska z przyrządami została jak już wspomniałem wykonana perfekcyjnie, do tego mamy cztery tryby oświetlenia kabiny – dzienne, dzienne przyciemnione, nocne przyciemnione i nocne jasne (tak w skrócie). Kolumna pomiędzy pilotami została również wykonana bardzo dobrze, również zestaw przełączników na lewej burcie pilota (transponder oraz sekcja włączenia silników i APU) oraz deska podsufitowa. Na wszystkich częściach mamy też efekty dynamicznego oświetlenia. Zegary przy nawet bardzo dużym zbliżeniu zachowują swoją jakość i nie jest to bezładnie nałożona tekstura. Słowem te elementy wyglądają wręcz niczym zdjęcie. Troszkę gorzej zostały wykonane natomiast ścianki boczne samej kabiny. Znów należy stwierdzić, że są one „poprawne” jednak ani nie zachwycają ani niczego im nie brak. Optycznie jednak na szczęście nie koliduje to z pozostałymi elementami graficznymi kabiny i ma to tutaj akurat marginalne znaczenie. Trochę natomiast szkoda, że producent nie pokusił się o dodanie efektu odbicia w szybie w kabinie. Obraz jest zbyt klarowny. Osobiście lubię kiedy siedząc w kabinie czuję, że jestem za szybą czy pleksi, dlatego też doskonale się czuję np. w Lock Onie z włączonymi efektami zarysowań na oszkleniu, czy w nowszych produktach dotyczących Forgotten Battles/ Pacific Fighters gdzie te efekty już występują. Również w wielu komercyjnych produktach dot. FS2004 efekt ten już stanowi standard (np. produkty CaptainSim czy też doskonałych taksówek powietrznych firmy Carenado). Nie muszę dodawać, że części w VC w Jak-40 by SCDS są w pełni animowane. Z poziomu kabiny można również „łapiąc” za klamkę dostać się do przedziału pasażerskiego / cargo. By się poprzemieszczać potrzebny jest jednak oddzielny program Active Camera. Luk pasażerski, VIP czy Cargo posiada dodatkowe gadżety jak np. rozłożone gazety, laptop, czy też ładunek albo koniak na stole w wersji VIP.\nDźwięki oraz model lotu Jakowlewa 40\nSilniki Jaka-40 w realu mają bardzo charakterystyczny wysoki dźwięk. Zarówno w tym przypadku jak i w wielu co lepszych, komercyjnych dodatkach do Flight Simulatora dźwięki wykorzystywane przez wirtualną maszynę zostały nagrane na pdst. prawdziwych odgłosów wydawanych przez prawdziwego Jaka. Możemy podzielić je na dźwięki odgłosów w kabinie, klikania po przyrządach, rozruch silnika, włączenie wentylatorów, klap, podwozia, opuszczenia/ schowania schodów, otwarcia drzwi, dźwięki działania silników na różnych obrotach (z podziałem na trzy silniki) itp. Jaku-40 z SCDS właśnie wszystkie te dźwięki oferuje na bardzo wysokim poziomie. Dodaje to sporo realizmu, a dźwięki są niczym nie zmącone. Do tego zostały nagrane dodatkowe komunikaty co-pilota, który do nas mówi! Np. podczas startu słyszymy jak co-pilot informuje nas o uzyskiwanej przez maszynę prędkości, w zasadzie nie trzeba się nawet patrzyć na wskazówki. Również podaje komunikaty dot. schowania np. klap itp. Oczywiście wszystko odbywa się po rosyjsku. Jeśli ktoś miałby natomiast wenę twórczą może spokojnie pod Windowsem nagrać swoje komunikaty i przekopiować je do wirtualnego Jaka podmieniając pliki. W przypadku awarii, niskiego pułapu lotu, braku odpowiednich działań nie tylko będą informowały nas kontrolki na pulpicie ale również usłyszymy charakterystyczny brzęczyk. Nie zapomniano również nawet o dźwięku wydawanego po wciśnięciu testu kontrolek klap i podwozia, który jest też zupełnie inny niż wszystkie pozostałe. No, ale w sumie Jak po zainstalowaniu ma prawie 170 Mb!\nJeśli chodzi o model lotu – nie jest to na pewno Piper Cub, czy Boening 737 z defaultowego FS2004 ;) W sumie po tym co można było spotkać już pokonując kolejny tor przeszkód rozruchu maszyny i nagrzewania silników trudno by było spodziewać się, że Jak-40 w pilotażu będzie łatwy, prosty i przyjemny. Jest to kolejna mocna strona Jaka. Oczywiście podczas lotu mamy kolejny zestaw działań proceduralnych łącznie ze zmianą napięcia w zależności o wysokości. W przypadku Jaka-40 SCDS nie jest to dmuchanie na zimne. Jeśli czegoś nie zrobimy możemy być pewni, że Jak odmówi na posłuszeństwa, kontrolki od awarii rozbłysną czerwoną poświatą a „telefon” zacznie niemiłosiernie dzwonić. Jak nie skorygujemy swych działań możemy być pewni jednego, szybko zagościmy znów na Matce Ziemi! Nad samolotem w locie trzeba cały czas czuwać. Potrafi zaskoczyć. Gdy staniemy się jednak już wirtuozami klawiatury, a w awionice Jaka będziemy specami lot wreszcie stanie się przyjemny niczym dobrze znany klub nocny.\nJak-40 z SUPRONOV COMPUTER DESIGN STUDIO jest produktem bardzo wysokiej klasy jeśli chodzi o awionikę i grafikę wewnątrz kabiny. Również chwali się to, że producenci pomyśleli o nowicjuszach w tej branży dołączając instrukcję jasno przedstawiającą poszczególne etapy proceduralne wraz ze screenami. Także na stronie produktu można znaleźć sporo informacji, czy chociażby wspomniane video. Anglojęzyczne forum pomoże w przypadku naszych pytań, a Support produktu działa bardzo sprawnie i szybko. Wszystko to pozwoli nam poznać w miarę przejrzysty sposób Jaka-40 z SCDS, choć po kilkunastej godzinie lotu nie da się jeszcze latać bez instrukcji na kolanach. Każdy kto szuka prawdziwego hardcore’u w procedurach nie zawiedzie się tym samolotem. By jednak Jakiem w pełni się cieszyć potrzeba naprawdę sporo czasu na przyswojenie tego wszystkiego. Jak-40 z SCDS śmiało można nazwać prawdziwym symulatorem. Jest to produkt przeznaczony dla osób szukających realizmu w grach symulacyjnych. Jeśli nie lubisz zagłębiać się w procedury startowe, nawigacyjne i lotu lepiej po Jaka nie sięgaj. Oprócz tych cech Jak oferuje wspaniałą grafikę wnętrza kabiny, bardziej przypominającą zdjęcie. Kokpit 3D został odzwierciedlony co do joty (porównując np. ze zdjęciami z tym typem kabiny prawdziwego Jak-40), trochę zawirowań jest w 2D (niektóre panele – z przyczyn technicznych by wszystko upchnąć na dość małej przestrzeni grafiki 2D, autor się jednak do tego przyznaje w instrukcji i pisze, że to działanie celowe). Również realistyczność i dynamika dźwięków w Jak-40 SCDS jest z wysokiej półki. Trochę można by poprawić jedynie model zewnętrzny (tekstury) i dodać efekty oszklenia kabiny od wewnątrz. Tak jak zatem widać najmocniejsze strony Jaka to to co widzi pilot wraz z jego postępowaniem.\nDziękuję właścicielowi SCDS – Igorowi Supronowi\nStrony oficjalne SCDS :\nhttp://suprunov.valuehost.ru/ - oficjalna strona produktu i biura SCDS\nhttp://www.east-intel.com/forum/eng - forum angielskie przeznaczone dla Jak-40 z SCDS\nInne linki dotyczące Jaka-40 w realu :\nZdjęcie Jakowlewa Jak-40. Foto YoYo 2003\nGrafa: Leadtek GeForce FX5700 128 Mb A360 TD 8xAGP\nśr., 31/08/2005 - 01:00 -- YoYo