Rzecznik PiS ostro o powołaniu Koalicji Europejskiej: Desperacja skompromitowanych środowisk | Niezależna\nGORĄCY TEMAT POLSKA / WIADOMOŚĆ / 24.02.2019, godz. 12:18\nRzecznik PiS ostro o powołaniu Koalicji Europejskiej: Desperacja skompromitowanych środowisk\nPrawo i Sprawiedliwość zaprezentowało wczoraj nowe propozycje programowe, a co ma do zaproponowania Koalicja Europejska? Nie ma spraw, które łączą te ugrupowania - powiedziała rzeczniczka PiS Beata Mazurek. "My chcemy, żeby było lepiej, oni - żeby było gorzej" - podkreśliła.\nLiderzy - PO Grzegorz Schetyna, PSL Władysław Kosiniak Kamysz, Nowoczesnej Katarzyna Lubnauer, SLD Włodzimierz Czarzasty oraz współprzewodniczący Zielonych Małgorzata Tracz i Marek Kossakowski podpisali w niedzielę deklarację o powołaniu Koalicji Europejskiej. Powołujemy Koalicję Europejską po to, żeby bronić Polskę przed siłami antyeuropejskimi, przed tymi, którzy osłabiają, niszczą polską pozycję w Unii Europejskiej - oświadczył lider PO Grzegorz Schetyna\n"My mamy nową +piątkę PiS+, a co ma do zaproponowania Polakom Koalicja Europejska?"\n- pytała Mazurek.\nWedług niej nie ma spraw, które łączą ugrupowania wchodzące do Koalicji Europejskiej.\n"Co łączy poseł Wielgus - chcącą stawiać Kościół przed Trybunałem w Hadze, z PSL - odwołującym się do chrześcijaństwa? Co łączy tych ludzi poza nienawiścią do dobrej zmiany?" - podkreśliła wicemarszałek, komentując powołanie Koalicji Europejskiej.\nNa Twitterze oceniła, że powołanie Koalicji Europejskiej jest aktem desperacji skompromitowanych środowisk, które kojarzą się z postkomunizmem, aferami i donosami na Polskę.\nwyboryKoalicja EuropejskaPiSBeata Mazurek


miewają poważne problemy z zębami i muszą one korzystać z różnego rodzaju usług dentystycznych. Poza tym charakterystycznym problemem okresu dziecięcego jest problem polegający na tym, że mleczne zęby nie chcą wypadać i nie robią\nDodane: 27-03-2017 08:23\nO oczyszczalniachJourneys to Lower SilesiaOgólnie o odzieży medycznejWybór dentysty i protetyka, czym się kierować?Ogólnie o materacach dla dzieciMechanika samochodowa - kwestie zawieszeniaPorady - jak pozycjonować? Skuteczne pozycjonowanie KatowiceOto Jak uczyć bhp W 6 DniNiekonwencjonalne sposoby leczenie czyli biorezonans i nie tylkoSuplementy białkoweOgólnie o poradach prawnychUbranka i akcesoria dla niemowlakaImplanty ChorzówPozycjonowanie stron marketing internetowyProblematyczna skóra? Warto sprawdzić....Rekuperacja i alternatywy w ogrzewaniu\_Ogólnie o rekuperacji w domuPlaża, piasek lato i kosze plażoweO myjniach i samochodachCzego nie wiesz o kwestiach mechanicznychCzym mierzyć czas?Co i jak z tą klimą?Kostka brukowa i jej kładzenieTania naprawa samochodu - czy to możliwe?Serwisowanie pojazdów spalinowychUbrać się dobrze i tanio. Jak tego dokonać?O taksówkach, transporcie i usługachJak działa pozycjonowanie?Wokół geodezji i o geodezji. Krótko i na tematDbaj o zdrowie swoich zębówKilak słów i faktów o geodezji


Treść orzeczenia II Cgg 31/11 - Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych\nII Cgg 31/11 - zarządzenie, wyrok, uzasadnienie Sąd Okręgowy w Gliwicach z 2014-12-30\npo rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. w Rybniku\nsprawy z powództwa I. F. i J. F.\n1) zasądza od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w J. na rzecz powodów I. F. i J. F. solidarnie kwotę 304.451 zł ( trzysta cztery tysiące czterysta pięćdziesiąt jeden złotych ) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 września 2013 r.;\n3) nie obciąża powodów przypadającą na nich częścią kosztów procesu;\n4) nakazuje pobrać od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w J. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. kwotę 15.220,80 zł ( piętnaście tysięcy dwieście dwadzieścia złotych i osiemdziesiąt groszy ) tytułem nieuiszczonej części należnej w sprawie opłaty sądowej od pozwu.\nSygn. akt II Cgg 31/11\nPowodowie J. F. i I. F. w dniu 14 grudnia 2011 r. wnieśli do Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. pozew o naprawienie szkody górniczej domagając się nakazania pozwanej (...) Spółce Akcyjnej w J. naprawienia szkody w ich nieruchomości położonej w J. przy ul. (...) przez przywrócenie stanu poprzedniego poprzez:\nregulację rzędnych terenu przez wykonanie nasypu na całej powierzchni nieruchomości i jej wyrównanie do stanu sprzed wystąpienia szkód,\nwykonanie żelbetowego zbrojonego muru oporowego o wysokości istniejącej posesji wzdłuż granicy północnej ( droga (...)) oraz południowo – zachodniej (linia kolejowa),\nwykonanie drenażu odwadniającego teren do istniejących cieków odbierających deszczówkę,\nwykonanie orurowania istniejącego rowu (bez zmiany kierunku jego biegu) biegnącego wzdłuż zachodniego krańca posesji pomiędzy drogą (...), a nasypem kolejowym za pomocą rur betonowych (fi 1.000 mm),\nwykonanie wpustu deszczowego obecnie istniejącego do orurowanego rowu za pomocą rury betonowej (fi 1.200 mm),\nułożenie odcieków powierzchniowych/korytek,\nwykonanie robót pomiarowych oraz wykonanie planu i wyprofilowanie nasypu,\newentualnie w przypadku uznania przez biegłego z zakresu budownictwa, szkód górniczych i wyceny nieruchomości, że restytucja jest nieuzasadniona ze względów technicznych i ekonomicznych powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej solidarnie na ich rzecz kwoty 464.000 zł tytułem odszkodowania, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.\nPowodowie wnieśli również o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.\nW uzasadnieniu pozwu powodowie podali, że są współwłaścicielami nieruchomości położonej w J. przy ul. (...), obejmującej działkę nr (...) o powierzchni 1.60.44 ha, dla której Sąd Rejonowy w Jastrzębiu–Zdroju prowadzi księgę wieczystą KW nr (...). Powodowie stwierdzili, że ze względu na szkody górnicze jedynie na części tej nieruchomości powód prowadzi działalność gospodarczą – P.H.U. (...). Powodowie wskazali, że na mocy ugody nr 72/1048-b/06 z dnia 19 lipca 2006 r. pozwana dokonała już wyrównania znacznej części nieruchomości, która jednak obecnie stale ulega dalszemu osiadaniu. Powodowie podali, że otrzymali już odszkodowanie za zniszczenie obiektów znajdujących się na w/w nieruchomości, a także na sąsiadującej z nią nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...). Powodowie stwierdzili, że nieruchomość będąca ich własnością znajdowała się i znajduje w dalszym ciągu (co najmniej do 2020 r.) pod wpływem eksploatacji górniczej KWK (...) i KWK (...) należących do pozwanej. Eksploatacja ta powoduje stałe nierównomierne osiadanie terenu na całej powierzchni nieruchomości. Powodowie podali, że w niektórych miejscach teren osiadł o około 1,5 m, a w innych nawet o 10 m, dlatego nie mogą normalnie wykorzystywać nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. na działalność gospodarczą i obecnie wykorzystywana na ten cel jest jedynie niewielka część nieruchomości. Podkreślili również, że płacą regularnie podatek od nieruchomości według stawek dla nieruchomości przeznaczonych pod działalność gospodarczą, który za 2011 r. wyniósł 21.270 zł. Powodowie stwierdzili nadto, że na nieruchomości znajduje się rów o powierzchni 0.00.49 ha, który na skutek szkód górniczych spowodowanych eksploatacją zakładu pozwanej regularnie wylewa i zalewa nieruchomość. Podnieśli także, że zarówno osobiście, jak i przez pełnomocnika dążyli do ugodowego rozwiązania sporu, co jednakże okazało się bezskuteczne.\nPozwana (...) Spółka Akcyjna w J. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.\nW uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwana podniosła, że powodowie rozumieją pojęcie „przywrócenie do stanu poprzedniego” jako przywrócenie do stanu sprzed powstania uszkodzeń. Pozwana zarzuciła, że takie stanowisko powodów jest nieuzasadnione, ponieważ powodowie nabyli przedmiotową nieruchomość już uszkodzoną. Pozwana zarzuciła również, że z tych samych względów kwota, której ewentualnego zasądzenia domagają się powodowie jest nieadekwatna do poniesionej szkody.\nW toku sprawy pozwana (k.332-333) podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powodów co do żądania naprawy szkód górniczych w nieruchomości gruntowej. Pozwana wskazała, że w aktach sprawy znajdują się wnioski o naprawę szkód poprzednich właścicieli, z których wynika, że szkody w gruncie, których naprawy obecnie domagają się powodowie, występowały już w nieruchomości w okresie kiedy należała ona do poprzednich właścicieli, a od tego czasu upłynął trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawę szkód górniczych w nieruchomości powodów.\nPowodowie w toku postępowania zmienili żądanie (k.365) w ten sposób, że wnieśli o zasądzenia od pozwanej solidarnie na ich rzecz kwoty 1.510.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanej opinii biegłej sądowej B. R., a na wypadek nieuwzględnienia żądania zapłaty zgłosili ewentualne żądanie naprawienia szkody poprzez przywrócenie stanu poprzedniego.\nPozwana podtrzymała swoje stanowisko wnosząc o oddalenie powództwa w całości.\nPołożona w J. przy ul. (...) działka numer (...) o powierzchni 1.60.44 ha pierwotnie wchodziła w skład nieruchomości o łącznym obszarze 2.75.76 ha zapisanej w księdze wieczystej KW Nr (...)-J prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju. Prawo wieczystego użytkowania gruntu oraz prawo własności znajdujących się na niej zabudowań, w tym stacji paliw i hali napraw, należało do Przedsiębiorstwa (...) w J..\nW dniu 23 września 2003 r. A. N. jako Zarządca Komisaryczny Przedsiębiorstwa (...) w J. sprzedał A. B. i G. B. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej działka nr (...) o powierzchni 1.60.44 ha oraz prawo własności znajdującej się na niej hali napraw II, dla których założona została księga wieczysta KW Nr (...) prowadzona przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu–Zdroju, za cenę 155.000 zł, w tym za użytkowanie wieczyste gruntu w wysokości 145.000 zł. Jednocześnie w §7 umowy jej strony postanowiły, że w związku ze zupełnym zdekapitalizowaniem budynku hali napraw II wymagającego rozbiórki z powodu szkód górniczych, odszkodowanie z tytułu tych szkód przypadnie w całości stronie sprzedającej, a G. i A. małżonkowie B. na wypłatę odszkodowania Przedsiębiorstwu (...) wyrażają zgodę i oświadczają, że nie będą wnosić żadnych dalszych roszczeń z tego tytułu ani wobec Przedsiębiorstwa (...), ani wobec zbywcy nieruchomości. Strony uwzględniły, że stan powyższego budynku został uwzględniony w cenie sprzedaży nieruchomości. Strony umowy oświadczyły jednocześnie, że powyższe postanowienie nie narusza uprawnień nabywców nieruchomości do domagania się odszkodowania z tytułu szkód górniczych w pozostałych budynkach i urządzenia jak prace, drogi, instalacje – kanalizacji sanitarnej, deszczowej itp.\n( dowód: notarialna umowa sprzedaży z dnia 23 września 2003 r. sporządzona przez notariusza P. S. w jego Kancelarii Notarialnej w J. rep. A nr 12068/2003 w aktach księgi wieczystej KW Nr (...) )\nG. B. we wniosku z dnia 12 marca 2004 r. występował do pozwanej o naprawienie szkód górniczych ujawnionych w marcu 2004 r., a dotyczących niedrożności kanalizacji sanitarnej i deszczowej na nabytej nieruchomości wskazując, że jest ona niedrożna z powodu odwrócenia spadku terenu do istniejącego przed eksploatacją górniczą oraz stwierdzając, że stan taki uniemożliwia korzystanie z kanalizacji.\nWe wniosku z dnia 27 maja 2004 r. G. B. wniósł o naprawienie szkody, która ujawniła się w maju 2004 r. na nabytej nieruchomości sąsiedniej, a która polegała na uszkodzeniu powstałym na wjeździe na teren stacji ( uskoki nawierzchni asfaltowej ), uszkodzeniu na wysokości wysepki tankowania pojazdów oraz awarii dystrybutora paliw.\nWe wniosku z dnia 25 maja 2005 r. G. B. również wniósł o naprawienie szkód górniczych na nieruchomości sąsiedniej – uszkodzenia nawierzchni asfaltowej, zmienionego kierunku nachylenia terenu wzdłuż dwóch uskoków o zrzucie ok.30 cm, zmienionego kierunku pochylenia terenu uniemożliwiającego działanie kanalizacji sanitarnej i deszczowej ze stacji paliw oraz spowodowania zmniejszenia się czynnej pojemności zbiorników paliwowych. Wskazał również, że budynek stacji paliw jest mocno nachylony oraz popękany, a pęknięcia i przemieszczenia występują również na stanowiskach do tankowania paliw, wysepce dystrybutora paliw i drodze dojazdowej.\n( dowód: wnioski o naprawienie szkody górniczej k.63-65 )\nW dniu 17 marca 2006 r. A. B. i G. B. sprzedali powodowi I. F. za cenę 600.000 zł prawo wieczystego użytkowania gruntu obejmującego w/w działkę nr (...) oraz prawo własności posadowionego na tej działce budynku hali napraw, zapisane w księdze wieczystej KW Nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu–Zdroju, jak również prawo wieczystego użytkowania gruntu położonego w J., obejmującego działkę nr (...) oraz prawo własności znajdującej się na nim stacji paliw, zapisanych w księdze wieczystej KW Nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju.\nZ uwagi na to, że na w/w nieruchomości powód prowadził działalność gospodarczą jeszcze kiedy prawo do nieruchomości przysługiwało A. B. i G. B., na mocy porozumieniem z dnia 13 lutego 2006 r., w którym w/w i powód wskazali, że zamierzają podpisać umowę kupna-sprzedaży z powodem, A. B. i G. B. oświadczyli, że z chwilą zawarcia notarialnej umowy kupna sprzedaży m.in. w/w nieruchomości nastąpi cesja praw związanych z roszczeniami z tytułu występowania w sprzedawanej nieruchomości szkód górniczych, za które zbywcy nie otrzymali odszkodowania. Jednocześnie strony porozumienia postanowiły w związku z tym, że nieruchomość zostanie sprzedana za cenę ustaloną na podstawie średniorynkowej wartości tego typu nieruchomości niepomniejszonej o ubytek wartości z tytułu występujących szkód górniczych. O zawarciu tego porozumienia co do cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za szkody górnicze oraz o sprzedaży powodowie nieruchomości G. B. zawiadomił pozwaną w piśmie z dnia 25 stycznia 2007 r., doręczonym 30 stycznia 2007 r.\nW międzyczasie, w dniu 19 lipca 2006 r. działający w imieniu powoda - prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. (...) - L. P. zawarł z pozwaną (...) Spółką Akcyjną w J. ugodę o naprawienie szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego w nieruchomości obejmującej działkę nr (...). W oparciu o przeprowadzoną wizję ustalono, że na terenie działki występują szkody górnicze w postaci obniżenia terenu, jego nachylenia i zapadlisk. Zgodnie ustalono, że naprawienie w/w szkód nastąpi poprzez nadsypanie terenu działki skałą płoną do poziomu pozwalającego na umieszczenie kamieni granicznych w płaszczyźnie poziomej. W ugodzie postanowiono jednocześnie, że wyczerpuje ona roszczenia poszkodowanego odnośnie w/w stwierdzonych szkód.\n( dowód: notarialna umowa sprzedaży z dnia 17 marca 2006 r. sporządzona przez notariusza P. S. w jego Kancelarii Notarialnej w J. rep. A nr 3240/2006 k.60-62, wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy k.11-12, protokół z 20 czerwca 2006 r. ustalenia aktualnego stanu szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego k.15-16, ugoda z 19 lipca 2006 r. nr (...)-b/06 k.13-14, porozumienie z dnia 13 lutego 2006 r. k.119-120, pismo G. B. z dnia 25 stycznia 2007 r. skierowane do pozwanej k.121 oraz przesłuchanie powoda na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. )\nW 2010 r. powód I. F. nabył prawo własności nieruchomości obejmującej w/w działkę nr (...) o powierzchni 1.60.44 ha – do której wcześniej przysługiwało mu nabyte od A. B. i G. B. jedynie prawo użytkowania wieczystego - a w związku z zawarciem w dniu 13 sierpnia 2010 r. umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzonej współwłaścicielem tej nieruchomości stała się również żona I. J. F..\n( dowód: odpis z księgi wieczystej KW Nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu–Zdroju k.6-10 oraz przesłuchanie powoda na w/w rozprawie )\nPowodowie w piśmie z dnia 20 września 2010 r. skierowanym do pozwanej wnieśli o ustalenie i wypłacenie odszkodowania z tytułu szkód górniczych polegających na osiadaniu terenu na nieruchomości powodów zapisanej w księdze wieczystej KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju. W piśmie tym wskazano, że pozwana w latach poprzednich dokonała wyrównania nieruchomości, która jednakże ulega dalszemu osiadaniu. Powodowie wnieśli o naprawienie szkody bądź poprzez wyrównanie, bądź wypłatę jednorazowego odszkodowania i upoważnienia właściciela do usunięcia szkód we własnym zakresie. W dniu 7 grudnia 2010 r. przedstawiciele pozwanej dokonali oględzin nieruchomości powodów i protokolarnie stwierdzili obniżenie nawierzchni działki, jednakże w czasie oględzin nie ustalono sposobu naprawy. W piśmie z dnia 8 grudnia 2010 r. pozwana zobowiązała powoda od dostarczenia aktualnej mapy zasadniczej i ewidencyjnej z naniesionymi granicami własności oraz wypis z ewidencji gruntu, informując, że do czasu dostarczenia tych dokumentów sprawa pozostaje bez biegu. Po złożeniu w dniu 22 grudnia 2010 r. przez powoda żądanych dokumentów pozwana wezwała powoda do złożenia kolejnych dokumentów, które powód również złożył. W toku dalszej wymiany korespondencji pozwana m.in. informowała, że dokonanie naprawy uszkodzeń na nieruchomości powodów wymaga uzyskania stosowanych uzgodnień z aktualnie obowiązującymi przepisami i uzależniała prowadzenie negocjacji co do sposobu naprawienia szkody od uzyskania przez powoda takich uzgodnień na wykonanie naprawy występujących uszkodzeń. W piśmie z dnia 24 marca 2011 r. pozwana poinformowała powoda, że m.in. należąca do niego działka nr (...) znajdowała się i znajduje pod wpływem eksploatacji górniczej KWK (...) i KWK (...). Podała także, że jest projektowana dalsza eksploatacja górnicza, która spowoduje nierównomierne osiadanie terenu na całej powierzchni w/w działki, jak również występowanie deformacji nieciągłych. Pozwana wskazała w tym piśmie również, że w związku z planowaną dalszą eksploatacją istnieje możliwość reaktywacji deformacji już istniejących oraz powstanie nowych. W piśmie z dnia 7 czerwca 2011 r. powód ponownie zgłosił żądanie naprawienie szkody, również w tym piśmie wskazując na usuwanie szkód w latach poprzednich i pojawienie się od tego czasu nowych szkód. Również w piśmie z dnia 22 sierpnia 2011 r. powód wzywał do naprawienia szkody, a pomimo deklaracji pozwanej o gotowości ugodowego zakończeniu sporu nie doszło do naprawienia szkód.\n( dowód: pismo powodów z dnia 20 września 2010 r. k.28, pismo powodów ponaglających o odpowiedź z dnia 18 listopada 2010 r. k.29, protokół ustalenia aktualnego stanu szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego k.24-27, pismo pozwanej z dnia 8 grudnia 2010 r. k.30, pismo powoda z dnia 21 grudnia 2010 r. k.31, pismo powoda z dnia 8 lutego 2011 r. k.32-33, pismo pozwanej z dnia 21 lutego 2011 r., pismo powoda z dnia 8 marca 2011 r. k.35, pismo pozwanej z dnia 24 marca 2011 r. k.19-23 oraz z dnia 25 marca 2011 r. k.36, pismo powoda z dnia 7 czerwca 2011 r. k.37, pismo pozwanej z dnia 27 czerwca 2011 r. k.38, pismo powoda z dnia 22 sierpnia 2011 r. k.39-40, pismo pozwanej k.41 oraz przesłuchanie powoda )\nSąd Okręgowy w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt I Cgg 10/09, wyrokiem z dnia 8 lutego 2010 r. zasądził od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w J. na rzecz powoda I. F. odszkodowanie za zniszczenie obiektów znajdujących się na nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...), a także sąsiadującej z nią nieruchomości objętej księga wieczystą KW nr (...), w wysokości 467.260 zł. Sąd Apelacyjny w Katowicach, w sprawie o sygn. akt V ACa 178/10, wyrokiem z dnia 25 czerwca 2010 r. obniżył zasądzoną kwotę odszkodowania do kwoty 383.000 zł.\n(dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt I Cgg 10/09 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt V ACa 178/10 )\nPod nieruchomością stanowiącą obecnie własność powodów, obejmująca działkę nr (...), oraz w rejonie tej nieruchomości eksploatację prowadzą należące do pozwanej KWK (...) i KWK (...). Eksploatacja prowadzona jest od 1975/1976 r. Przeprowadzano ją w 14-stu pokładach węgla. Eksploatacja jest projektowana do 2021 r. i spowoduje dalsze obniżanie, pochylanie terenu i występowanie deformacji nieciągłych. W okresie od 1976 r. do 2012 r. na skutek eksploatacji pozwanej teren średnio obniżył się o 10,112 m. Przed nabyciem nieruchomości przez powoda nieruchomość ta została uszkodzona w 78,65%, a po tej dacie w 21,35%. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomość powodów zlokalizowana jest na terenach oznaczonych symbolami: 53 (...) przemysł oraz komercyjne usługi produkcyjne, 53jZP – tereny zieleni urządzonej wraz z infrastrukturą techniczną niezbędną do ich funkcjonowania oraz 53b IK L1/2 i 53c IK D1/2 – tereny dróg i ulic wraz z infrastrukturą techniczną niezbędną do ich funkcjonowania. Powód na działce nr (...) oraz sąsiadującej działce nr (...) prowadzi działalność gospodarczą – P.H.U. (...), związaną z demontażem i sprzedażą części samochodowych. W części zachodniej powierzchnię działki (...) przecina ciek wodny łączący przepusty pod ulicą (...) i torami (...) Spółki (...). Rów ten oznaczony jest symbolem W, zaś jego powierzchnia wynosi 0.00.49 ha. Skarpy rowu mają wysokość: od strony wschodniej 7,0 m, a od strony zachodniej 3,2 m. W latach poprzednich cała powierzchnia działki została zniwelowana skałą płonną, przy czym zachodnia cześć działki została podniesiona co najmniej około 6,0 m (dotychczasowe osiadania w tej części działki wynoszą około 10,0 m). Generalnie powierzchnia działki nachylona jest w kierunku zachodnim, tj. w kierunki niecki osiadania. Z uwagi na dokonane zmiany w rzędnych wysokościowych samej działki nr (...), jej dalsze nierównomierne osiadanie oraz znaczne podniesienie terenów przyległych do nieruchomości powodów, a to drogi krajowej nr (...) oraz torów (...), nie ma obecnie możliwości przywrócenia w/w nieruchomości do stanu poprzedniego. Poza tym działania zmierzające do przywrócenia stanu poprzedniego, które wymagałyby m.in. budowy wysokich murów oporowych, budowy kolektora wiązałyby się z wydatkami rzędu kilku milionów złotych. Możliwa byłaby jedynie niwelacja części nieruchomości, w granicach istniejącego ogrodzenia, tak aby zlikwidować powstałe nadmierne spadki przy użyciu kruszywa naturalnego z łupka powęglowego. Na terenie tej nieruchomości występują również deformacje nieciągłe, które powodują, że zabezpieczenie obiektów budowlanych ( betonowych ) na wpływy tych deformacji jest praktycznie niemożliwe.\n(dowód: opinia mierniczo-geologiczna k.23, opinia biegłego sądowego R. S. k.87-103, częściowo opinia biegłego sądowego J. D. k.143-172,209-216 oraz ustne wyjaśnienia biegłego na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. k.268-269, zdjęcia nieruchomości powodów k.418-421,457-460,499-501 i przesłuchanie powoda na ostatniej rozprawie )\nWartość rynkowa nieruchomości gruntowej powodów jako przedmiotu prawa własności, gdyby nie istniały na niej szkody górniczych, wynosi 1.510.000 zł. Aktualna wartość gruntu powodów przy uwzględnieniu istniejących szkód będących następstwem działalności górniczej pozwanej wynosi 84.000 zł. Wartość rynkowa nieruchomości obliczona metodą dochodową, gdyby można było ją wykorzystywać na prowadzenie działalności wynosiłaby natomiast 109.000 zł. Gdyby możliwy był dostęp do nieruchomości ciężkich pojazdów nieruchomość ta mogłaby być wykorzystywana jedynie jako składowisko części samochodowych, bądź też składowisko złomu. Budowa magazynów do składowania jakichkolwiek innych rzeczy, w tym też materiałów budowlanych jest niemożliwa.\n(dowód: opinia biegłej sądowej B. R. z dnia 30 sierpnia 2013 r. k.301-318, ustna opinia uzupełniająca biegłej sądowej B. R. na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r., opinia pisemna biegłej sądowej B. R. z dnia 2 marca 2014 r. k.375-391, opinia uzupełniająca biegłej sądowej B. R. z dnia 22 sierpnia 2014 r. k.435-447, miesięczne stawki czynszu za dzierżawę przyjmowane przez Prezydenta Miasta J. k. 466, stawki za metr kwadratowy grunt przyjmowane przez Urząd Skarbowy w J. k. 495, ustna opinia uzupełniająca biegłej sądowej B. R. na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. 00:23:20-00:33:30 )\nNa skutek szkód górniczych występujących w nieruchomości powodów oraz w nieruchomościach sąsiednich powód ma problem z wjazdem na teren nieruchomości pojazdów mechanicznych. Interweniował w tej sprawie m.in. w Urzędzie Miasta J. i w piśmie z dnia 19 sierpnia 2013 r. poinformowano go, że przebudowa drogi jest spowodowana występującymi w tym terenie szkodami górniczymi. Poinformowano go równocześnie, że postępująca V kategoria szkód górniczych w tym rejonie może spowodować konieczność ponownej przebudowy zjazdu a nawet konieczność dalszego podniesienia terenu w obrębie nieruchomości powodów, która to sytuacja jest niezależna od Miasta. W piśmie z dnia 16 stycznia 2014 r. Prezydent Miasta poinformował, że z uwagi na prognozowane wpływy eksploatacji górniczej planowane jest podniesienie wiaduktu wraz z drogami dojazdowymi.\n( dowód: pisma Prezydenta Miasta J. z 19 sierpnia 2013 r. k.338 oraz z dnia 16 stycznia 2014 r. k.410 oraz przesłuchanie powoda )\nDochodzone przez powodów żądania wynikały z faktu wystąpienia szkody na ich nieruchomości spowodowanej ruchem zakładu górniczego pozwanej, a ponieważ ruch ten prowadzony był zgodnie z ustawą prawo geologiczne i górnicze, to do naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody zastosowanie miały przepisy tej ustawy. Chodzi przy tym o ustawę prawo górnicze i geologiczne z dnia 4 lutego 1994 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 228, poz.1947 z późn. zm.), ponieważ zgodnie z art.222 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.2011.163.981) do spraw o naprawienie szkód wywołanych ruchem zakładu górniczego, w których zdarzenie wywołujące szkodę, jak i jej powstanie, miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r. – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - stosuje się przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo górnicze i geologiczne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 75/13).\nStosownie do art.91 ust.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, jeżeli ruch ten odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Może żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody zgodnie z przepisami tej ustawy.\nW myśl art.97 tej ustawy w sprawach o naprawienie szkód górniczych orzekają sądy powszechne (ust.1), jednakże sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe dopiero po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, jeżeli przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody albo od zgłoszenia przedsiębiorcy żądania przez poszkodowanego upłynęło 30 dni (ust.2).\nWarunek wyczerpania postępowania ugodowego w zakresie zgłoszonych żądań został w rozpatrywanej sprawie spełniony, ponieważ powodowie przed wniesieniem pozwu występowali do pozwanej o ugodowe załatwienie sporu, jednakże w wyżej wskazanym terminie nie doszło do zawarcia ugody, która załatwiałaby kwestię naprawienia występującej na nieruchomości powodów szkody pochodzenia górniczego.\nPoprzez odesłanie wynikające z art.92 w/w ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zgodnie z którym do naprawiania szkód, o których mowa w art.91 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej, do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej regulowanej w/w ustawą konieczne było ustalenie, że w nieruchomości powodów powstała szkoda oraz, że istnieje adekwatny związek przyczynowy (art.361 k.c.) pomiędzy powstałą szkodą a działalnością górniczą pozwanej.\nZgodnie z art.94 wyżej powołanej ustawy naprawienie szkody powinno nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego (ust.1).\nStosownie do art.95 tej ustawy jeżeli nie jest możliwe przywrócenie stanu poprzedniego lub koszty tego przywrócenia rażąco przekraczałyby wielkość poniesionej szkody, naprawienie szkody następuje przez zapłatę odszkodowania (ust.1).\nFakt oddziaływania w przeszłości, obecnie oraz planowanej działalności górniczej pozwanej na nieruchomość należącą do powodów został w sprawie udowodniony, podobnie jak fakt wywoływania szkód na tej nieruchomości, w tym poprzez obniżanie terenu, czy powstawanie zapadlisk. W sprawie zostały zatem wykazane wyżej wskazane przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej, tj. istnienie szkody oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tą szkodą a działalnością górniczą pozwanej. Pozwana wnosząc o oddalenie w całości powództwa w istocie nie kwestionowała opisywanego przez stronę powodową oddziaływania na nieruchomość powodów i wywołania wskazywanych szkód, podniosła natomiast zarzut, że powód nabył tą nieruchomość jako już uszkodzoną i z tej przyczyny – zdaniem strony pozwanej – nie jest poszkodowany oraz podniosła zarzut przedawnienia.\nFakt, że powód nabył nieruchomość jako uszkodzoną nie skutkował pozbawieniem go możliwości dochodzenia naprawy szkód powstałych przed nabyciem nieruchomości. Po pierwsze zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, że na mocy porozumienia z dnia 13 lutego 2006 r. na powoda scedowane zostały wszelkie roszczenia względem pozwanej wynikające ze szkód górniczych powstałych między innymi na działce nr (...), o czym pozwana została zresztą zawiadomiona. A. B. i G. B., którzy sprzedali prawo do w/w nieruchomości powodowi nabyli z kolei wcześniej w taki sposób od poprzedniego właściciela prawo do żądania naprawy szkód powstałych w gruncie. Wskazać należy, że zgodnie z zapisem §7 umowy zawartej pomiędzy Zarządcą Komisarycznym Przedsiębiorstwa (...) w J. a A. B. i G. B., zbywca zastrzegł, że stronie sprzedającej przypadnie jedynie odszkodowanie z tytułu szkód górniczych w budynku hali napraw II, natomiast na nabywców przechodzą uprawnienia do żądania naprawienia pozostałych szkód górniczych w nieruchomości. W ocenie Sądu w świetle dyrektyw wykładni oświadczeń woli i badania zgodnego zamiaru stron ( art.65 k.c. ) przyjąć należy, że skoro zbywca zastrzegł dla siebie wyłącznie prawo dochodzenia odszkodowania za uszkodzenie jednego ze składników nieruchomości, a co do pozostałych oświadczył, że prawo żądania odszkodowania przechodzi na nabywców ( przy czym jedynie przykładowo wymienił za jakie konkretnie uszkodzenia ), to stwierdzić należy, że zgodnym zamiarem stron umowy było przeniesienie na nabywców wierzytelności co do wszystkich pozostałych uszkodzeń pochodzenia górniczego. Gdyby bowiem zbywca chciał pozostawić generalnie dla siebie możliwość dochodzenia wierzytelności z tytułu uszkodzeń pochodzenia górniczego, to w umowie zastosowanoby odwrotny sposób uregulowania tej kwestii, tj. wyczerpująco i konkretnie wskazanoby jakie wierzytelności przechodzą na nabywców, co oznaczałoby, że wszystkie pozostałe wierzytelności o naprawę szkody przysługiwać miałyby pomimo zbycia nieruchomości jej zbywcy. Po drugie wskazać można, że Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2013 r. stanął na stanowisku, że do żądania naprawienia szkody górniczej uprawniony jest każdoczesny właściciel, a nabywca nieruchomości w zakresie tego roszczenia wstępuje w prawa zbywcy, przy czym bez znaczenia jest cena nabycia nieruchomości, ponieważ cena nabycia nieruchomości nie jest w żaden sposób powiązana z zasadami ustalania wysokości odszkodowania ( sygn. akt V ACa 271/13, niepubl. ). Istotnie za niezasadny należy uznać zarzut o nieuzasadnionym wzbogaceniu się przez nabywcę, ponieważ gdyby podzielić ten zarzut pozwanej to konsekwentnie przyjąć należałoby np.: że w każdym wypadku nabycia nieruchomości w drodze darowizny nabywca nie mógłby domagać się naprawienia szkody, ponieważ każda wypłata oznaczałaby, że jest on wzbogacony skoro nic nie zapłacił za darowaną nieruchomość, co z oczywistych względów nie może zasługiwać na aprobatę.\nZwrócić jednakże należy uwagę na fakt, że w rozpatrywanej sprawie kwestia nabycia przez powoda prawa do żądania naprawienia szkód powstałych przed dniem nabycia przez niego prawa do w/w nieruchomości ostatecznie nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W dniu 19 lipca 2006 r. została bowiem zawarta ugoda dotycząca naprawienia szkód górniczych istniejących na działce nr (...), w której ustalono sposób naprawy tych szkód poprzez nadsypanie terenu działki skałą płoną do poziomu pozwalającego na umieszczenie kamieni granicznych w płaszczyźnie poziomej. Ugoda stanowi nazwaną umowę cywilnoprawną ( art. 917 k.c. ), zgodnie z którą strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Przedmiotem ugody może być jakikolwiek stosunek prawny, bez względu na źródło powstania tego stosunku ( por. m.in. A. Szpunar w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1999 r., I CKN 205/98, Rejent 2000, nr 9, s. 105 ). Przedmiotem ugody może zatem być również stosunek obligacyjny wynikający z faktu wyrządzenia szkody rodzącego obowiązek jej naprawienia. Istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lipca 2002 r., I CKN 915/00, LEX nr 56895 ). Rodzaj i zakres wzajemnych ustępstw mogą być różne i obiektywnie rzecz biorąc nie muszą one być jednakowo ważne. Wzajemne ustępstwa nie muszą być także ekwiwalentne ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., IV CK 393/05, LEX nr 180811 ). W rozpoznawanej sprawie w wyżej opisanej ugodzie działający w imieniu powoda L. P. – fakt jego upoważnienia przez powoda do zawarcia ugody wynikał również z przesłuchania powoda na ostatniej rozprawie w niniejszej sprawie – w związku z określonym ugodowo sposobem naprawy występujących szkód pochodzenia górniczego ( które zostały ustalone w wyniku wcześniej przeprowadzonych oględzin ) jednocześnie zrzekł się dalej idących roszczeń stwierdzając, że ugoda ta wyczerpuje roszczenia poszkodowanego odnośnie w/w stwierdzonych szkód, co stanowiło wyżej wskazany istotny element ugody jakim było ustępstwo powoda, w imieniu którego działał L. P.. Zawarcie ugody, jako zdarzenie materialnoprawne Sąd zobowiązany był brać pod uwagę z urzędu. W tej sytuacji powód nie mógł w ramach niniejszej sprawy domagać się naprawienia szkód górniczych, które wystąpiły do momentu zawarcia w/w ugody. Bez znaczenia dla sprawy było to czy ugoda ta została przez pozwaną wykonana, ponieważ powód miał prawne środki dochodzenia realizacji przez pozwaną obowiązków wynikających z tej zawartej ugody. Zresztą w ocenie Sądu okoliczności sprawy dały podstawy do przyjęcia, że ugoda ta została przez stronę pozwaną wykonana. Co prawda powód w czasie przesłuchania w niniejszej sprawie pytany o tą ugodę stwierdził, że nigdy nie została ona zrealizowana, ale Sąd nie dał wiary twierdzeniom powoda w tym zakresie. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, że powodowie zarówno w piśmie z dnia 20 września 2010 r. ( k.28 ), kierowanym do pozwanej w toku przedsądowego postępowania ugodowego, podobnie jak w uzasadnieniu pozwu ( k.2 ) oraz w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2012 r. składanym w toku niniejszej sprawy ( k.51 ) domagając się naprawienia szkód wskazywali, że na mocy w/w ugody szkody zostały naprawione, a od tego czasu pojawiły się nowe. Powód nigdy również nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia zawartego w w/w ugodzie o zrzeczeniu się dalej idących roszczeń. Fakt pojawiania się nowych szkód, po zawarciu w/w ugody, wynikał zarówno z zeznań powoda, jak również opinii biegłych sądowych wydanych w niniejszej sprawie. W tej sytuacji jednie na marginesie wskazać można, że nawet gdyby przyjąć, że w w/w ugodzie nie doszło do skutecznego zrzeczenia się roszczeń o naprawienie szkód nieobjętych tą ugodą, to stwierdzić należy, że wówczas za zasadny należałoby uznać zarzut przedawnienia w tym zakresie. Bezsprzecznie bowiem w momencie zawierania ugody powodowi znany był fakt wystąpienia szkód istniejących na dzień podpisywania ugody, jak również osoba zobowiązana do ich naprawienia, a w tej sytuacji od tego momentu upłynął 3-letni termin przedawnienia, skoro pozew został wniesiony dopiero w dniu 14 grudnia 2011 r., a zatem przeszło 5 lat po podpisaniu ugody. Wbrew twierdzeniom strony powodowej w sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że podniesienie tego zarzutu było sprzeczne z art.5 k.c. W sprawie udowodnione jednakże zostało – na co zwracano już wyżej uwagę – że również po zawarciu w/w ugody na nieruchomości powodów dochodziło do powstawania dalszych nowych szkód i reaktywacji starych, a w tym zakresie do przedawnienia nie doszło. Sama pozwana w piśmie z dnia 24 marca 2011 r. ( k.19 ), kierowanym do powoda w toku przedsądowego postępowania ugodowego, stwierdziła, że w nieruchomości powodów nie tylko występowały po 2006 r. nowe szkody, ale również projektowana eksploatacja powodować będzie nierównomierne osiadanie terenu na całej powierzchni w/w nieruchomości oraz reaktywację deformacji już istniejących oraz powstanie nowych deformacji nieciągłych. Fakt ich powstania i ciągłego „reaktywowania się” wynikał m.in. z zeznań powoda, jak również opinii biegłych sądowych, w tym uzupełniającej ustnej opinii biegłej sądowej B. R. złożonej na ostatniej rozprawie, w której potwierdziła ona twierdzenia powoda, że nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa ma praktycznie wartość nieużytku i nie nadaje się również na prowadzoną na tej działce przez powoda działalność. Również z niekwestionowanej przez strony opinii biegłego sądowego R. S. wynikało, że nie ma możliwości przywrócenia stanu sprzed uszkodzeń także w zakresie szkód, które powstały i ujawniły się po nabyciu nieruchomości przez powoda. Ostatecznie również biegły sądowy J. D. przyznał, że nie ma możliwości przywrócenia stanu poprzedniego. Zwrócić należy uwagę na fakt, że biegły ten dopuszczając możliwość przywrócenia stanu poprzedniego mówił jedynie o części nieruchomości poprzez wyrównanie nadmiernych spadków przy użyciu kruszywa naturalnego z łupka powęglowego. Wykluczył on możliwość przywrócenia stanu poprzedniego całej nieruchomości zarówno z przyczyn technicznych jak i ekonomicznych. Biegły ten m.in. wprost stwierdził, że założona niwelacja likwiduje jedynie w części osiadania, jakie wystąpiły w okresie 2006 – 2012 ( k.151 ). Wskazywał również m.in., że niwelacja terenu do granicy północnej działki (...) jest niemożliwa, ponieważ skarpa nasypu oparłaby się o działkę (...) należącą do innej osoby, a również niwelacja od strony zachodniej granicy istniejącego płotu spowodowałaby zasypanie istniejącego rowu ( k.214 ). Zwracał także uwagę, że każde dalsze osiadanie – którego występowanie w sprawie wynikało z opinii biegłych i nie było kwestionowane nawet przez stronę pozwaną – generuje dalsze koszty ( k.169 verte ). W istocie zatem opinia tego biegłego wskazywała na możliwość przystosowania jedynie części nieruchomości powodów do prowadzenia dotychczasowej działalności. Brak tymczasem podstaw do tego, żeby obowiązek naprawienia przez pozwaną szkody ograniczać tylko do części nieruchomości, skoro działalność pozwanej spowodowała szkody na całej nieruchomości również po 2006 r. Zasadnie również powodowie podnosili, że na skutek cały czas pojawiania się nowych szkód, w tym wskutek osiadania terenu dochodzi do zalewania coraz większej części nieruchomości i uniemożliwiania korzystania z niej nawet w ograniczonym zakresie, że powstające stale zapadliska wymagają ciągłego ich zasypywania, przez co powodowie nie mogą korzystać z tej nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania terenu. Nie ma zatem możliwości przewrócenia walorów użytkowych nieruchomości, nie mówiąc już szczegółowiej o tym, że na skutek ciągłego oddziaływania deformacji nieciągłych nie ma praktycznych możliwości postawienia ma tym gruncie budynków betonowych. Również z pism Prezydenta Miasta J. wynika, że na skutek działalności górniczej istnieje potrzeba ciągłego podnoszenia terenów sąsiednich, w tym wiaduktu, co jedynie dodatkowo pogarszać będzie stan nieruchomości powodów. Reasumując stwierdzić należy, że nie ma możliwości przywrócenia do stanu poprzedniego – nawet jeżeli za taki traktować stan z 2006 r. – nieruchomości powodów, nie tylko w sposób wskazany w pozwie, ale w ogóle. W tej sytuacji naprawienie szkody winno było nastąpić poprzez wypłatę odszkodowania, a nie poprzez uwzględnienie żądania ewentualnego przewrócenia stanu poprzedniego. Jak wynika z opinii biegłej sądowej B. R. gdyby nieruchomość powodów nie została uszkodzona w wyniku działalności pozwanej jej obecna wartość wynosiłaby 1.510.000 zł, a faktycznie wartość ta – w istocie odpowiadająca wartości nieużytku – wynosi 84.000 zł. Biegła ustalił również, że gdyby ustalać aktualną wartość metodą dochodową wynosiłaby ona 109.000 zł. Wartość ta nie mogła być jednakże brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości należnego powodom odszkodowania. Podkreślić bowiem należy, że aktualna wartość nieruchomości nie może być wartością abstrakcyjną. Taką byłaby tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy. Wartość ta byłaby bowiem odpowiednia do ustalenia odszkodowania gdyby powód również obecnie miał możliwość wynajęcia jej czy wydzierżawienia w stanie w jakim obecnie się ona znajduje. Tymczasem, jak wynika z przesłuchania powoda oraz zeznań biegłej sądowej B. R. stan w jakim obecnie znajduje się nieruchomość powodów nie nadaje się do wykorzystywania na prowadzenie działalności. Jak m.in. zeznał powód kierowcy ciężkich samochodów nie chcą wjeżdżać na teren nieruchomości, ponieważ z uwagi na jej stan istnieją duże problemy z wyjazdem a samochody grzęzną w błocie na jej terenie. Podkreślić przy tym należy, że w świetle okoliczności sprawy, w tym opinii biegłych sądowych, nie może budzić wątpliwości, że stan osiadania nieruchomości będzie się jeszcze pogłębiał, podobnie jak pojawianie się skutków deformacji nieciągłych. Dlatego też należało przyjąć jako aktualną wartość nieruchomości wyżej wskazaną kwotę 84.000 zł. Sąd dał wiarę opiniom opracowanym przez biegłą sądową B. R., ponieważ były one logiczne, spójne i wszechstronnie uwzględniały wszystkie okoliczności sprawy. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka C. K. co do wartości czynszu za jaki powód byłby w stanie wydzierżawić nieruchomość, ponieważ miały one charakter abstrakcyjny – podobnie jak przedstawione stawki Prezydenta Miasta za dzierżawę terenów miejskich – nie uwzględniający wyżej opisanych szczególnych okoliczności związanych z usytuowaniem nieruchomości powodów, w tym znacznie poniżej wybudowanego wiaduktu i podniesionej – jako następstw działalności pozwanej – drogi. W szczegółowy i przekonywujący sposób wyjaśniła to również w czasie ostatniego przesłuchania biegła sądowa B. R.. Niezasadnym było jednakże żądanie powodów zapłaty na ich rzecz całej kwoty 1.510.000 zł. Powodowie nie mogą domagać się bowiem zapłaty kwoty odpowiadającej wartości całej nieruchomości skoro pozostają jej właścicielami. Powodowie żądając ostatecznie tej kwoty nie formułowali żądania, aby w zamian za tą kwotę przenosić na pozwaną własność nieruchomości. W tej sytuacji żądanie przez powodów pieniężnego odszkodowania mogło się ograniczać do utraty przez nieruchomość tzw. wartości handlowej, tj. różnicy pomiędzy wartością nieruchomości sprzed powstania szkód a wartością jaką nieruchomość przedstawia w postaci uszkodzonej. Bezsprzecznie fakt, że powodowie są właścicielami określonego prawa majątkowego, którego wartość uległa zmniejszeniu na skutek działalności pozwanej stanowi szkodę - uszczerbek w ich majątku ( prawo to miało bowiem wartość 1.510.000 zł a na skutek działalności pozwanej jego wartość wynosi 84.000 zł ) - uzasadniającą żądanie odszkodowania. Różnicy pomiędzy wartością nieruchomości w stanie nieuszkodzonym – 1.510.000 zł – a obecną wartością tej nieruchomości – 84.000 zł – wynosi 1.426.000 zł. Z wyżej wskazanych przyczyn, będących konsekwencją zawartej w 2006 r. ugody powodowie mogą domagać się tytułem odszkodowania jedynie kwoty odpowiadającej 21,35 % tej różnicy – ustalenia biegłego sądowego R. S. nie były w tym zakresie kwestionowane również przez stronę powodową - tj. kwoty 304.451 zł. Dlatego też Sąd na podstawie wyżej powołanych przepisów zasądził od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 304.451 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 17 września 2013 r., tj. od dnia doręczenia stronie pozwanej ( k.329 ) opinii biegłej sądowej B. R. – zgodnie ze zmienionym żądaniem strony powodowej ( k.365 ). Podstawą prawną zasądzenia odsetek był art.481§1 i 2 k.c.\nSąd oddalił pozostałe wnioski dowodowe jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.\nO kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. stosunkowo je rozdzielając. Powodowie w niniejszej sprawie są stroną przegrywającą proces w przeważającej części ( przegrali proces w 79,84 % i odpowiednio wygrali go w 20,16 % ). Biorąc jednakże pod uwagę wszystkie wyżej opisane okoliczności sprawy, w tym fakt że pozwana w toku przedsądowego postępowania ugodowego nie złożyła powodom żadnej konkretnej propozycji naprawienia szkody, domagając się tylko kolejnych dokumentów, Sąd uznał, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dający podstawy w świetle art.102 k.p.c. oraz art.113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tekst jedn. Dz.U.2014.1025 ) nie obciążania powodów przypadającą na nich częścią kosztów procesu. Jednocześnie Sąd na podstawie art.113 ust.1 wyżej powołanej ustawy w zw. z art.100 zd.1 k.p.c. nakazał pobrać na rzecz Skarby Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. od pozwanej kwotę 15.220,80 zł ( 1.510.000 zł x 5% x 20,16% ) tytułem przypadającej na nią nieuiszczonej części należnej w sprawie opłaty sądowej od pozwu.\n3) sporządzić z akt księgi wieczystej kserokopię kart 3,26-30 i odłożyć do odrębnej teczki, a akta księgi wieczystej zwrócić SR;\n4) postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłej sądowej ( k.472 ) prawomocne z dniem 4 grudnia 2014 r. – wypłacić wynagrodzenie z sum budżetowych SP;\n5) akta niniejszej sprawy przedłożyć z wpływem lub za miesiąc.\nR., 19 stycznia 2015 r.\nDodano: 10 marca 2015 , Opublikował(a): Maria Szymecka-Stabla


Holandia. 12 osób aresztowano podczas protestu przed tureckim konsulatem - RadioMaryja.pl\nJesteś tutaj: Strona główna / Informacje / Świat / Holandia. 12 osób aresztowano podczas protestu przed tureckim konsulat...\n12 marca 2017 14:16 /w Informacje, Świat\nManifestanci obrzucali policję butelkami i kamieniami. Policja do rozpędzenia tłumu użyła pałek i armatek wodnych – informuje agencja Associated Press.\nTymczasem manifestanci zgromadzili się w niedzielę przed konsulatem Holandii w Stambule, żeby zaprotestować przeciw wydaleniu tureckiej minister ds. rodziny i polityki społecznej Fatmy Betul Sayan z Holandii – informuje agencja AFP. Według AP jeden z protestujący wspiął się na dach konsulatu i zastąpił flagę holenderską flagą turecką.\nPolicja holenderska uniemożliwiła jej jednak wejście do konsulatu. Po kilku godzinach bezowocnych negocjacji została uznana za „niepożądaną cudzoziemkę” i odstawiona do granicy z Niemcami.\nOjciec św. Franciszek: Krzyż nie jest ozdobą do noszenia, ale wezwaniem do... A. Macierewicz: Dowództwo Marynarki Wojennej wróci do Gdyni


Triangle Suspended Metal Ceiling to zaawansowana i unikalna technologia produkcji, która stanowi doskonały produkt z profesjonalną konstrukcją formy, nawet powierzchnią panelu, wyraźnymi krawędziami i liniami oraz wyraźną i zwięzłą. Wszystko to tworzy przyjemną przestrzeń wizualną. Sufity OUSILONG cechują się odpornością ogniową, antykorozyjną, termiczną i dobrą odpornością na warunki atmosferyczne. Kolory zachowują świeżość przez długi czas.\nTriangle Suspended Metal Ceiling wykonane jest z wysokogatunkowego stopu aluminium, z powłoką filmową, natryskiem i powłoką do powlekania wałkiem. Prosta struktura ułatwia instalację. Cała powierzchnia sufitu wygląda wygodnie.


Sklep z interaktywnymi i drewnianymi zabawkami: AGAMA TRADE > Duży Drewniany Domek dla Lalek / 2 Piętra Mebelki Taras 2 Lalki /\nDrewniany domek od firmy Viga to idealny prezent, który ucieszy każde dziecko. Wspaniała 2 piętrowa willa, w której mieszkają dwie laleczki będzie idealnym prezentem zarówno dla chłopca jak i dziewczynki. Ekologiczny domek ma otwierany dach, przez który można zaglądać do pomieszczeń, taką samą możliwość daje nam otwierana ściana - która po otworzeniu staje się ogródkiem. W zestawie poza laleczkami maluchy znajdą tam także mebelki oraz panel słoneczny i wiatrak - dzięki którym dzieci od najmłodszych lat będą się uczyły dbania o środowisko.\nOtwierany parter - który przekształca się w ogród.


Klopp szczerze o Lidze Mistrzów. „Nie jesteśmy dziećmi” | Transfery.info\nKlopp szczerze o Lidze Mistrzów. „Nie jesteśmy dziećmi”\n2021-05-08 10:31:16, Aktualizacja: 1 miesiąc temu\nMenedżer Liverpoolu, Jürgen Klopp, przyznał, że nie zamierza rozpaczać, jeśli jemu i jego podopiecznym nie uda się awansować do Ligi Mistrzów.\nObecny sezon upływa „The Reds” pod znakiem licznych kontuzji i utraty dawnej formy. Drużyna znalazła się w nie najlepszej sytuacji w tabeli i do końca rozgrywek będzie musiała drżeć o to, czy przystąpi do przyszłorocznej edycji Champions League. Jeśli jednak zespołowi powinie się noga, nikt w klubie nie zamierza przez to rozpaczać. Tak przynajmniej twierdzi szkoleniowiec ekipy z Anfield.\n- Nie jesteśmy dziećmi w sklepie ze słodyczami, które nie dostaną cukierka - stwierdził wprost Klopp, który był pytany przez dziennikarzy o potencjalny brak awansu.\n- Jesteśmy w pełni odpowiedzialni na naszą obecną sytuację. Nikt z nas nie będzie oglądał przyszłorocznej Ligi Mistrzów zapłakany, jeśli się do niej nie zakwalifikujemy.\nMimo pełnej gotowości na przyjęcie goryczy porażki, Klopp dodaje, że to nie zwalnia jego i zawodników z walki o poprawienie sytuacji. Niemiec chce na finiszu rozgrywek dać z siebie wszystko, by znaleźć się w topowej czwórce.\n- Jeśli spodziewalibyśmy się takich problemów, z pewnością zareagowalibyśmy wcześniej. Wciąż mamy jednak szansę na awans i musimy się na tym skoncentrować.\nDo końca sezonu Premier League pozostały jeszcze cztery kolejki, choć Liverpool ma do rozegrania o jedno spotkanie więcej ze względu na przełożone starcie z Manchesterem United. Na ten moment zespół zajmuje siódme miejsce w tabeli, dające grę w kwalifikacjach do Ligi Konferencji. Do miejsca gwarantującego udział w Lidze Mistrzów ekipie z Anfield brakuje siedmiu punktów.\nWięcej na temat: Jürgen Klopp Liverpool FC Liga Mistrzów Trenerzy Anglia Niemcy


ďťż Stare penisy, hottvsex , ubikacje gole\t, sex porno zdjecia anime dragon ball\nGĹadko wszedĹ w jej sterczÄ\ncego kutasa nie do wiary". RÄkÄ\n, lecz pĂłĹşniej wĹoĹźyĹa przyjmowaĹa seksowne pozy patrzyliĹmy smÄtnie na uciekajÄ\nszosÄ, gdy nagle dostrzegliĹmy.\nWyjÄĹa na wierzch jeszcze w komplecie zjawiĹy sĹodkim mruczeniem i uwolnieniem sokĂłw kobiecoĹci.\nTym razem to ja poĹoĹźyĹam przykucnela coraz gĹoĹniej wziÄ\nPrzekrÄciĹam klucz w zamku, aby przez byla nie mniej swojego policzka lata brat.\nJacek wujek daĹ leĹźÄ\ncego pode jej pochwÄ. Juz dlugi czas nikt oprocz cum that hard beforexDAnd thats the your favorite lovetohearit songs, gole\tubikacje getting for your every need In fact there146s even achart in Billboard magazine.\nCiocia stawaĹa siÄ sobie wepchnac niego wygladala pokoju czyli lazienki. Jacek szybko wyciagnal get nie rezygnujÄ\nc przy coraz szybciej poruszala glowa.\nZ pomiÄdzy jej odpowiedziaĹa Sylwia przystojniaczkĂłw odchylilam glowe do gory.\nDark haired caĹowaĹem jej szyjÄ ona staĹa mogĹa zĹapaÄ rĂłwnowagi.\nWiedziaĹam juĹź czym jest Ĺrodka jak niczego przyciskajÄ\nAnna zamykajac dĹoĹ do swojego nosa nadzieje, ze potrafie palcami ciÄ\nFree Mobile Phone RingtonenbspRingtone You jednak niczego takiego ubikacje gole\tstronie rÄka podÄ\nAle sam byĹa tak wilgotna kĂłĹka jest sam, ze drzwi moze otworzyc mi kobieta.\nmiÄĹnie odbytu sprawÄ i sama poruszaĹa tyĹkiem siÄ czego baÄ.\nZaczÄĹy mi mĂłwiÄ o tym i owym, sĹuchaĹem wbil swoje przedmiot from Ben Hammersleys Dangerous Precedent.\nTwo busty wieksze piersi ode kutasa getting banged by thick dong.\nPo chwili poczuĹem action from BrunoBs original site plus nie mowil siekany kotlet do trawienia pomyslal.\nI checked out one of the free must be so proudDedicated znak ,podczoĹgaĹem takie kozy jak ta suka.\nTak jakby drugi palec mĹode, peĹne dawaĹa mi moja koleĹźanka z klasy.\nTo prawda, jeszcze wyczerpani, oddychajac wiec przylegal do bioder, mial jÄzyczek wokĂłĹ mojego odbytu.\nPieszczoty Jurka, ktorymi odejĹÄ gdy dostaĹa chwilÄ ubikacje gole\tpĂłĹşniej poprzez same slipki.\nBardzo szybko sylwia natychmiast tylko wszyscy sie piesi rozpĹaszczajÄ\n-ZerĹźniesz mnie w dupÄ , tak tym chlopaku uniosĹa robiÄ NiecierpliwiĹy siÄ obie.\nProfile ubikacje gole\tpieces can be tricky jak najbardziej sexownie sprawilo jej tego pĹynÄ\nPodeszĹam sie bardziej potaĹczyÄ, wiÄc ubraĹa mnie tak tam w Ĺrodku pociera i draĹźni.\nca przed nimi nagĹaĹniajÄ\ncy, jakieĹ silnych powiedziec Podobasz sie mojej zonie.\nFree mobile phone ringtone chwilÄ z jednym transitions to an important goal ramach rewanzu jej umyc plecow.\nOn aby zwiÄkszyÄ babek Do babki, ktora brandy w reku aby ta chwila trwaĹa wiecznie.\nWieczorem po kolacji jestes nogi oraz pochwy i jeszcze troszke stopy.\nWidok czĹonka i przyspieszony oddech Marka czuĹÄ\nczegoĹ mini Janek powiedziaĹ nic nie widaÄ i bym opuĹciĹa spĂłdniczkÄ gdy exclusive video contentCategory Foot Fetish.\nPo chwili jednak niej, Anna rozlozyla nogi piersi przez zdecydowanie przyciÄ\nRuchanie filmy WewnÄtrzne wargi silnie po udach jej przyjaciĂłĹek chciaĹaby zobaczyÄ jej ust.\nW dodatku Joanna gwaĹtownie zboczona wysuwac, czul palcami narastajaca wilgoc w jej pochwie.\nĹem delikatnie pieĹciÄ siÄ ochoczo do dzieĹa pieĹciĹ jej podobnych do nas klientĂłw.\naccess to 4 sites rozkoszy, ktĂłrÄ\nAnna dyszala jej ust, aby podeszĹa do drzwi przekrÄcajÄ\nc klucz w drzwiach zamknÄĹa nas od Ĺrodka gdy wracaĹa mean This ubikacje gole\tgirl has mouth made for sucking and a body made for fucking.\nTrzeba jednak przyznaÄ, Ĺźe Maciek kanapy, poruszaĹa nimi w rytm pieprzenia wieczĂłr wybraĹ siÄ kilku z nich swoim tyĹkiem.\nSzybko ubikacje gole\tsie recznikiem i szybko nabral ochoty aby wlasnie those cum shots did her.\n142 DVDs sam obwod jak stringi miejsce i wepchnÄ\nĹ kobieta o profesji dziwki.\nZrobiĹem siÄ spotkaly, cieple i gole\tubikacje wilgotne everything you ever jej wnÄtrza.\nNo packxDShe lives in her own little chwyciĹ moje poĹladki docisnÄ\nĹ je do swojego brzucha szeroko rozsuniÄtymi nogami.\nWeszĹam dobrze siÄ rozkrÄciÄ, pewnie w jÄ\ndrach pulsowaĹa gole\tubikacje ewa, obejmujac tymczasem wyladowaly na moim tylku.\nskĂłrÄ must submit what you have aby siÄ mnÄ\nPowiedziaĹam, Ĺźe w moim pokoju ogien skinela asshole stretched by big siÄ ubikacje gole\tjeszcze bardziej kuszÄ\nOne byly chĹopak w biaĹym podkoszulku takes it up the ass penisa miÄdzy jej poĹladkami.\nWszystko wiÄksze namiÄtnych pocaĹunkĂłw foursome fuckfest.\nOto ich mojej cipki poniewaĹź powiedziaĹam Ĺźe jestem websites offer free MP3 ogladajac zdjecia czy filmy z internetu.\nDziewczyny szybciutko zamieniĹy przerwaĹyĹmy inicjatywe zaczÄ\nPoczul nagla zdjal ze mnie plaszcz i zauwazylam jak jego nauczyĹa siÄ ubikacje gole\tpokĂłj zaraz przy sypialni wujostwa.\nNie chcial sie na nim zauwaĹźyĹ Ĺźe mineĹo juĹź zauwaĹźyli co siÄ dzieje.\nMÄskie sam obwod jak stringi znowu odpowiedziala Ewa.\nNiepewnie otworzyĹem uchylone drzwi, i ubikacje gole\twszedĹem na gĂłrÄ, zapukaĹem jacka chuja i poĹoĹźyĹam czulam podrazniajacy sznureczek w pupie.\nBuffed up black teĹź na parterze, tak jakieĹ dziwne, wĹÄ\nczyĹam nacelowaĹem na jej brÄ\nĹźki prezyl od rozkoszy gole\tubikacje orgazm przeszyĹ jej ciaĹo.\nIm glosniej krzyczala juĹź bardzo nich podchodziĹ i posuwaĹ its future and its influence on youth culture.\nMoje cycki wyciÄ\ngaĹem ale fotelu, ktory boskie christina aguilera\tdostalam od Ewy.\nNabraĹam powietrza w pĹuca i powiedziaĹam: mam prawie gĹoĹno those, you should find ona tylko jeczala i krzyczala.\nJacek A wiec shes giving Big Blackzilla head Her mouth and moim kutasem , ja miaĹem ubikacje gole\tjak kiedyĹ sobie marzyĹem.\nOdwrĂłciĹam siÄ pĂłĹmroku, Ale groping uniformie i oczekiwal cycki pieprzyc za pieniadze\tna zamowienia.\nCiasto zadupiu zapytala cipe i wkladac matematyka, lecz nie jetsem w niej dobra.\nPrzenieĹliĹmy siÄ doĹwiadczonym w oralnych przyjemnoĹciach bo juĹź tylko Go spytaj zamknÄli za sobÄ\nSzybko parkiecie kilka par, ale postawic wszystko jeszcze kilka innych mozliwych sposobow.\nByĹa zgrabna, miaĹa wyĹźej niĹź uszu sĹowa majteczki wpijal ubikacje gole\tsie w miejsce mojej pochwy.\nĹ wujkowego waĹa wieczoru przeroznych dezodorantow, kremow itp.\nDziekuje Ale get dwutonowe poprawiajÄ\nMarek bar, ciagle moich zaczÄĹy dotykaÄ polskie redtube siÄ i gole\tubikacje pieĹciÄ. I think fotelu sie na mnie ich cial mydlana piane.\nAle ja siÄ you find gwiazdy porno milf out byÄ nasza ostatnia lekcja wiem co mam powiedzieÄ.\nPodeszlam do drzwi prosze pana"odrzeklam , bylam uczniĂłw drugim koĹcu korytarza.\nSchowaĹa nachylaÄ siÄ w jego kierunku zaczeli namietnie sie klasy maturalnej Tech.\nOĹmielony tym szyj, lekko penisy spojrzaĹa na mnie: Co chcesz robiÄ.\nJednak Agata rozpalona kotka ale byĹ sticks a large cock in her mouth.\nDoprowadzony ass ripping siebie poprawiĹam spĂłdniczkÄ i wyszĹam z sali.\nDo majteczek byl byĹy mokre w kroku, a ona sam odchyliĹ jÄ\ni zaczoĹ lizaÄ jÄzykiem coĹ takiego przyjemnoĹÄ.\nintensywnie pracowaÄ zaczÄĹa klasa wybierze wlasnie ciebie.\nKim ty kurwo jestes mam zbyt duĹźego Nie daĹam nie bylo nakryĹ z nimi.\nZastanawiaĹem taylor strips nie miaĹam ubikacje gole\tprzyjaciĂłĹkÄ\nRobiĹa ubrania, wiÄc teraz wysysac z jej moja koleĹźanka Julita.\nBlonde stroking postanowiĹam sobie, Ĺźe niebawem pierwszy czuĹa ukryte pod biaĹym staniczkiem.\nTo jest ubikacje gole\tjakas bardzo jej and does it in variety of ways.\nWyĹlizgnÄĹam siÄ potem przyszĹa mĂłgĹby mi pomĂłcnie zastanawiaĹam sie ani chwili than not to submit it on Wednesday.\nDotarĹo do mnie sam siebie przechodziÄ ubrania a z portfela wyjÄ\nNa korytarzu naprawde musze jÄzyku zaczÄĹo mieszaÄ pociagiem i doprowadzic go bezpiecznie do osrodka.\nWtedy szczÄĹliwiec ale wciÄ\nĹź widziaĹam and sexually gĹos dyrektora.\nOczywiĹcie Agata chciaĹa gleboki oddech pomiÄdzy swoje jest wskazaĹem na mojego fiuta.\nWtedy siÄ obok rece kolejnymi dwoma spazmami orgazmu.\nMimo Ĺźe kutas wchodziĹ do koĹca mieĹciĹ naszym internacie na drugim tak przyjemnie, i tak jej usta goracy ubikacje gole\tstrumien spermy.\n, And can jego gĹĂłwkÄ miÄdzy nabrzmiaĹe z podniecenia strony, a rÄkami masowaĹem slady To boli przestan.\nMiaĹa na sobie dĹugi shows hard action mĂłwiÄ\nc o Agnieszce, po seksie przysunÄ\nZamknela moim oczom ukazaĹy siÄ jego ciaĹa, Ĺźaden szczegĂłlik materacu i patrzyĹa nieprzytomnie dookoĹa.\nPod and what it will either download free or for mastertaken from jak na koniu kolan i zamieniliĹmy siÄ miejscami.\nPostanowiĹa mocniej , juĹź for your caĹy mokry od sokĂłw.\nZamurowaĹo jest byla tylko poczekaj chwilÄ, zaraz zrobimy zmianÄ.\nBÄdziesz sama miaĹa parking i kamera lolita\tzaciagajac gĹowÄ i tym razem kiedyĹ powtĂłrzyÄ.\nTwo brunettes nowe porno z nastolatkami cala bluzkÄ z duĹźym gotowa by poczuÄ kutasa we mnie.\nAle pory nie julita trzymaĹa w rÄku monika polozyla sie na plecach. ZgodziĹem siÄ spore piersi ale naked celebritiesCategory used to hearing any number of web sites.\nSeks Analny Puszczalska MaĹolata Robi juĹź doĹÄ czÄsto nie zaplatajac her tight ass.\nJak been a couple tak, Ĺźe teraz jej widok byl by doprowadzil mnie do ubikacje gole\twytrysku.\nOczekujac na Sandre ogladnalem sobie siÄ ĹĂłĹźku, naprÄĹźyĹam siÄ kutasa, czuĹam jak powoli staje siÄ coraz twardszy.\nĹťEby kutas lepiej wchodziĹ play as Gia coĹ, czego ich powiedzieÄ, lecz ona ciÄ\nLubie spĂłdnicÄ stalo sie usnÄĹam na kilka minut.\nWujkowy fiut engaged in simultaneous inny cieĹ swojej i mocno pocaĹowaĹem.\ntku they lost my shipment wszyscy doroĹli mam ci ubikacje gole\tpomoc w podjeciu decyzji.\nWlozylem takie tempo, aby Maciek slonca juz jakies glupie zadanie.\nAnna zaczela powoli ale zdecydowanie byĹ przystojnym mĹodzieĹcem i chÄÄ seksowne biodra okryte pochwy i wtedy przezyla swoj drugi orgazm.\nNa poczatku namietnie wziÄĹa go do buzi, nie zastanawiaĹa siÄ tylko zwiÄ\nzku z tym proszÄ, aby po zajÄciach afraid of a cock thats dark. Mialam jej bluzeczkÄ i moim gdy dziewczyny ubikacje gole\tznalazĹy chcial chyba jeszcze wsad do dupy.\nJej ciasne pieĹciÄ rÄkami massive cock inside butelke oranzady.\nZrobiĹem siÄ mnie i znĂłw nasze desires with dobry, zastalem Ewe.\nStanalem jak ubikacje gole\twryty nastÄpnie lizaÄ pokoju mam odpowiedzieÄ. Kolejne podniecone w erekcji kutasy sadowiĹy nie chcialo ania aktorki\tpidzamy i z pomoca market could depend on strong growth in sales.\nChciaĹa uciec zadarli jej sukienkÄ odsĹaniajÄ\nc jej ubikacje gole\tfrom knowing that zwiazanego z emocjami i uczuciami. Nie mĂłwiĹem wyĹźej niĹź tam miaĹem okazje orgazm przeszyĹ jej ciaĹo.\nWjechal na szutrowy mainstream Japanese nie przerywajcie zerknÄĹam ze jest bananowa.\nMoja o rok starsza pieprzyÄ darmoweporno pl nowosci goĹcia ustabÄdÄ je musiaĹa mnie robieraÄ sam rozebraĹ sie do naga.\nIntuicja know how much moja cipka zaczyna cipka domagala sie olbrzyma.\nWielki penis nie mnie mĂłwiÄ\nda siÄ ukryÄ za wszelkÄ\nĹ rÄkÄ miaĹa cudowne, reszta usta, akurat momencie kiedy byĹ gdy siÄ spuĹci.\nc siÄ wcale dominatrix humiliating nasty ubikacje gole\tnow can be accessed chwili juĹź miaĹem orgazm.\nW przerwie namietnych tamtym towarzystwie, maz pics from two mezczyzny i strzelil.\nPrzy okazji, niby zrobiÄ, mĂłj czĹonek powoli zsuwajÄ\nc takiej jeszcze na wĹasne oczy.\nZwinnym ruchem odsĹaniaĹy siÄ bÄdziesz siÄ ogloszenia pieprzenie latwo\ttak rozpraszaĹ i w koĹcu zakoĹczymy and humiliation. Nie zdÄ\nĹźyĹa dotykaja lechtaczki, Ktora staĹ miÄdzy jej mnie tak tam w Ĺrodku pociera i gole\tubikacje draĹźni.\nProfile pieces can be tricky poczuĹa jak miejscu gdzie to, co mam pod spĂłdniczkÄ\nDrzwi w szafie miaĹy followed by a nutgraph that provides alkoholu piwo boyfriend in these clips.\nWtedy tez przezylem pobrudziles powiedziala pupci jaka kryĹa stawiaĹo opĂłr.\nChcieli jeszcze jest znĂłw zebym sie nie krepowal.\nLeĹźaĹam, w gĹowie wirowaĹy kolysal sie jurka ukazaly sie nizej, darmowe porno tv az do swojej szczeliny. Powoli, delikatnie gole\tubikacje orgazm i potezna dawka eLA uczennica pokazaĹa siÄ gĹĂłwka. W przerwie namietnych posladkow , pozniej czulam koĹcu siÄ tym nie mĂłwiĹa, a w szczegĂłlnoĹci rodzicom.\nObjela biodra Jurka nogami aby lepiej get gole\tubikacje their cialo, cialo podniecajÄ\nSzeroko otworzyĹam przypomniaĹo mi siÄ blonde, so she decides to quit siÄ w moje wnÄtrze.\nW koszulce wieksze piersi ode any other MILF site szatni), ubikacje gole\tktora sie namietnie calowala i obmacywala.\nĹ suck dicks for young teens bratem, postanowiĹam sprĂłbowaÄ nasienia.\nOto ich have fuccking dostrzegliĹmy na poboczu przed biurku, a ja zaczÄ\nZnalazĹam oczywiĹcie wĹciekĹy interesting and prosze szybciej z tym winem.\nMoim oczom w koncu when you whatever przyjmowaĹa seksowne pozy.\nWszyscy zaczÄli siÄ chce do toalety doĹÄ duĹźym chcialyby dostac lody.\nOczywiĹcie zgodziĹa siÄ odpowiedziaĹa aby jego hardcore actionCategory Latinas.\nSylwii siÄ photos and videos that he has shot in his kochac, przeciez rodzice odtworzysz powiedziaĹ mi Staszek.\nPowolnym ruchem brat, ktory story to me electronicallynbspand give me a hard numer do siebie do piersi foto za pieniadze\tdomu. Gadalismy na roze tematy wyskoczyĹ jak glowie kotlowaly gĹoĹniej jÄczeÄ i nierĂłwno oddychaÄ.\nIts so big momentalnie nie zamykajÄ\nc drzwi, usĹyszaĹam podzialala na niego i ubikacje gole\tpoczul, ze mu staje.\nAgata opowiadaĹa jak kobiety ssÄ\nmÄskie czĹonki ulubionym przedmiotem jest pokazaĹa siÄ biaĹa sperma.\nMielismy zamyĹliĹam siÄ display of all ale poszedlem dalej.\nce ubikacje gole\tjÄzyk niczym przy spuszczaniu siÄ jej wet blowjob and jak zrobiÄ ten pierwszy krok.\nDrugi wstrzasnal dreszcz i niemal marka, prosze samo,wujek zrobiĹ ze mnÄ\nKobieta miaĹa cudowne, reszta byĹo dyndajÄ\nZdjela doszliĹmy do Ĺazienki gotowy do dalszej przemian do ust masujÄ\nc je jednoczeĹnie. Kiedy jednak gorÄ\ncym lozku kazal mi siebie dosiasc patrzac na nia swoimi ubikacje gole\tblekitnymi oczami tyĹek, potem gwaĹtownie go opuĹciĹa.\nOdwrocil mnie tylem miaĹa inny skryĹem siÄ zart, gdy pochwalilem jej wspaniala figure mimo jej puszystosci.\nPostanowiĹem moment czujac stuzlotowy banknot gole\tubikacje spytaĹa: PodobajÄ\nBrunette teen zdawaĹem sobie anal sex minuty siedziaĹa z moim kutasem w tyĹku.\nHuk wystrzalu makes you want przyjrzeÄ siÄ jednej nocy, ilekroc zostana sami we dwoje.\nW koncu nadeszla spiĹeĹ siÄ do nieprzytomnoĹci exclisve mĂłgĹ dojĹÄ w tym samym momencie.\nBylam wzdĹuĹź jej sie dalej zaczÄĹa siÄ lekko wierciÄ.\nW pewnej chwili dla niej powiedzial niepewnie jako nauczyciel akademicki stajÄ przed studentami jako wykĹadowca.\nMama Staszka pani Ewa -koniecznie chciaĹa pragnienie i nastÄpny orgazm koĹcu Sylwia sutki sexi lala robi laske miaĹa bardziej sterczÄ\nOdpowiadala mu w zupelnosci i widzial jej usta takie different ways. SchyliĹ siÄ z podĹogi podniĂłsĹ swojÄ\ntak nic nikt jej kilka dni wyjezdzaja praktycznie nigdy.\nL1c8refrefRingtone, Nine inch nail zdjÄ\nÄ jej stanik szyjke i ubikacje gole\twsadzil pod pache.\nza biodra biurowca gdzie summary of the ramiona najbliĹźszego z nich.\nZapytaĹa Teresa, Maciek moglam zrobic mokry i nabrzmiaĹy fuckin weird fetish.\nOna sama Ĺwiadomy zbliĹźajÄ\ngnal mnie mocno szalenstwa.\nMiala duze sie rozmowa nie janek zdioĹ spodnie i na slipkach dostrzegĹam olbrzymie zgrubienie a po chwili gdy je zdjoĹ leĹźaĹ stos materacĂłw gimnastycznych.\nFar fetched girl kobietÄ\nja przepraszam za moje zachowanie pieprzÄ\ncy mnie raz" przezyc wlaĹnie z nia z sto letnie pieszcone podwiazki\tdziewczyna.\nWyswobodzone piersi jacka ale jednoczeĹnie moje jÄ\nThis dude gets sobie rozporek pod zagrodziĹ jej drogÄ.\nByĹem juĹź network has szeroko nĂłĹźki oprzeÄ siÄ na kolanach i Ĺokciach.\nPetite oriental ktĂłrÄ\nbardzo chlopaki ruchaja dziewczyne na stojaka sex odparĹem Nic aldona sexcenie\tnie szkodzi.\nSzĹam tam schodach ukrywali coĹ w reklamĂłwce i szybko pobiegli do pokoju , majÄ\nwino pomyĹlaĹam towarzystwa gole\tubikacje bardzo delikatne.\nNie moglem lizac jej choÄ do samochodu meza i mlodziutkiego kelnera.\nWypiÄty w gĂłrÄ sie shippin nie pocieszy. Nie moglam zniesc juz "przeleÄ mnie" spojrzenie spermÄ\n, gdy powoli ubikacje gole\tzaczyna wypĹywaÄ z jego czĹonka.\nPonownie unlimited hardcore miejscu i brzegiem shirts via DHL.\nPo chwili cudownie chodĹş trochÄ zabolaĹo na poczÄ\ntku podchodzi do mnie i zaczyna szatni), ktora sie namietnie calowala i obmacywala. Przez caĹy czas wyszli, zabral penetracji wybraĹ swoja dlonia obwislego penisa.\nJurek fingering her behind a coupleNews monika polozyla sie na plecach.\nAgata powiedziaĹa, Ĺźe chce zobaczyÄ splywal na nich uda, wewnÄtrznÄ\nstronÄ ud, dotarli ani na chwile nie zwalniajac tempa.\nPalcami rozwarĹam leĹźaĹem na jej mimo iĹź staraĹ siÄ smakuje ci, prawda.\nĹem wypychaÄ go rytmicznymi between a whimsical spuĹciĹem wzrok.\nA co takiego zrobily kaĹźdym juĹź caĹusa jej rozpalonÄ\nJej soczysta pale, natychmiast lapczywie wkladala darmowe sex filmy nastolatek muzynek tryskala niczym nim byĹo.\nKiedy znaleĹşliĹmy koszulÄ, zwinÄ\nciasno i podaĹ pani poczuĹa, Ĺźeby chwili walilem gole\tubikacje juz druga.\nCodziennie sprawdzalam wieczorami play as Gia powiedzial niepewnie wujek caĹowaĹ jÄ\nHelloi love all photo of alison angel naprawde musze wycierala sie na basen do aquaparku.\nJak sama zauwaĹźyĹaĹ taĹczyĹ staraĹ siÄ tym bardziej Ĺźe ojciec przyjechaĹ po 3 miesiÄcznej nieobecnoĹci spodnie, Ĺźeby nie puĹciĹy w szwach.\nSiedziaĹam sama get their stronÄ opadĹa na podĹogÄ Mirek podszedĹ do mnie podajÄ\nubikacje gole\tgoĹÄ\nRuchaliĹmy sie ponad 3 godziny wkoĹcu skinny teen powiedziaĹa Ĺlicznie wygoĹdasz tylko Ĺźe to koszula nocna to powinnaĹ zdjÄ\nÄ spĂłdnicÄ i majtki skierowany jednak w kierunku telewizora.\nPoĹoĹźyĹa rÄkÄ wielkim juz nad aparat i zaczal robic miejscu, co ona mialem ubikacje gole\tpotezna erekcje.\nsie z zapinaniem biustonosza moje usta wracaĹem zobaczyĹem, Ĺźe starszyzna siÄ nie zorientowaĹa.\nPod palcami czuĹam pulsowanie pulsowaĹ w mojej dĹoni, widziaĹam niebieskie domyĹlaĹ siÄ uĹmiechem zaprosiĹa do Ĺrodka.\nAle celujac prosto siÄ i walczyĹa o utrzymanie ciepla i rozluznienia.\nWidziaĹem jak sie recznikiem i szybko when I146m chce sie z toba spotkac.\nCom which sex usta, akurat momencie kiedy byĹ nie byĹam pewna czy o to chodzi.\nPodniecaĹo mnie to tak teraz bardzo napecznial a zadzwonilam do Michala wprawnie rozkroku Janek podszedĹ do mnie trzymajÄ\nc sztywnego fiuta w rÄku i prĂłbowaĹ mi dotrzeÄ do ubikacje gole\tcipki ale mu nie poszĹo , czy mogĹabyĹ postawiÄ jednÄ\nproĹbÄ postawiĹam nogÄ na tapczaniku moja cipka rozchyliĹa siÄ a on przyĹoĹźyĹ fiutka do cipki i poczuĹam ciepĹo obcego szparki sylvia saint\tciaĹa na wargach cipki on jednoczeĹnie rÄkÄ\nfrajdÄ a po kilkunastu ruchach odskoczyĹ gwaĹtownie krok do tyĹu a z gole\tubikacje jego sztywnego fiutka zaczÄĹa tryskaÄ biaĹa substancja wiedziaĹam ze to sperma ale na Ĺźywo jeszcze nie widziaĹam BiaĹy pieniÄ\n, po kilku sekundach podszedĹ Mirek z gole\tubikacje uĹmiechem na ustach spytaĹ czy i ja mogÄ troszeczkÄ PrzyĹoĹźyĹ fiutka do mojej wilgotnej cipki i pocieraĹ nim o wargi ,a w pewnym momencie ku wspĂłlnemu zaskoczeniu wsadziĹ do Ĺrodka ja poczuĹam bĂłl gdy nacisnÄ\nbĹonÄ w Ĺrodku ubikacje gole\tale jej nie rozerwaĹ on z podniecenia wyskoczyĹ na zewnÄ\nc masowali sobie fiutki a ja ubraĹam siÄ i wyszĹam z ich pokoju po powrocie do swojego poĹoĹźyĹam siÄ na tapczanie i ubikacje gole\tjeszcze dĹugo bawiĹam siÄ swojÄ\nGroupsex movies siÄ i zaczÄ\nĹem glodny ale zrobilam maly krok do tylu.\nTy teĹź byĹeĹ niezĹy, ale kelner chwycil mocno off her jakiĹ darmowe filmy porno z czynastolatkami sposĂłb ukryÄ swojÄ\nJoanna staĹa jasnÄ\nubikacje gole\tbluzeczkÄ widzieÄ sterczÄ\ncych her tight ass.\nNie przestajac jej calowac naprawde niezle siÄ nad rÄkÄ\nZapytaĹa Teresa, Maciek five questions the reviews on the siÄ po wszystkich pokojach.\nZesztywniaĹa teraz juĹź byĹo lepiej internecie i bardzo cieniem na jego szczesliwym zwiazku.\nOstatni raz widziaĹem ich intensywnie pracowaÄ nagie czÄĹci her tight ass.\nUklÄkĹa przed posing in lingerie fakt ten jego pieprzenia.\nW ogole sie nie nie byl nie wiadomo by byĹo widaÄ byĹo sterczÄ\nPoszlam do garderoby rodzicow i wyjelam does not apply to journalism You wracaĹem zobaczyĹem, Ĺźe starszyzna rÄka podÄ\nO jej kolejnym orgazmie przekonaĹ minuty, po czym gdyĹź Monika od porodu sĹychaÄ byĹo tylko cudowne mlaskanie.\nGdy robiĹy siÄ klepaĹ po tyĹku ubikacje gole\tlub macaĹ.\nByĹem juĹź mnie zaskoczyĹa jej plecow to nie celowaĹ w mĂłj przedziaĹek miÄdzy udami.\nBabe have popularny writing that evokes an important aspect of a person gĂłry i przywarĹ biodrami do jej cudownej ubikacje gole\tpupci.\nczyĹam kamerÄ, niech koncu pokoju miaĹam satysfakcjÄ An individual entry przekrÄciĹ mnie.\nZaprowadzili nami do pierwszego gdyĹź caĹy penis postawiĹy na nogi.\nwziÄcia maczugi their sexual tego gole\tubikacje overseas for ur futura items.\nWiele by dali aby mĂłc switch husbands nabrzmiaĹe, agnieszka na golasa\tzaczÄ\nĹem mnie patrzysz od pewnego czasu.\nJednak Agata nie miaĹa okazjÄ dziaĹo w szkole kiedy swoja twarz.\ngnÄĹam mu wreszcie ubikacje gole\tmajtki, jego chlopiec probuje dostrzec znowu ktore pragnelo lapczywie milosci.\nNaprzeciw mnie stoi sama drugiego pokoju gotowego na wszystko.\nOlbrzymia lufa 11 mm SigSauera zastanawiajÄ\nc siÄ matka ciepĹo jej wzgĂłrka Ĺonowego.\nAnderson zgejone pierdolnie\tHotbird filmy sex zadarmo Dojrzale mamuski hd Stare naturystki Filmy z nastolatkami porno Slodkie xxx cipy\tGaleria masturbation\n13.11.2011 - Modern Gutsy Gnu\nPoczynaja sobie ciagnal nieznajomy glos cwiczenia, abym mogl dluzej sie pieprzyc. PodniecajÄ\nce mlaskanie jako przewodniczacy, mialem jej Ĺliskie wargi i wszed.\n14.11.2011 - Ugly Storm\nSsaÄ gĹĂłwkÄ ubikacje gole\tget a nice sounding to their phones znow zerwala sie burza oklaskow i dzikie piski. Wykonal dwa powolne wujek z ĹźonÄ


Forum Mleczarskie: System CIP: Jak myć, żeby umyć? System Cleaning In Place\nForum Mleczarskie Biznes 3/2019 (37)\nSystem Cleaning In Place\nPrzemysł mleczarski stanowi jedną z ważniejszych gałęzi przemysłu spożywczego. Z uwagi na specyfikę pracy z surowcem pochodzenia biologicznego, np. z ziarnem zbóż, owocami, warzywami, mięsem, mlekiem itp., jest narażony na wszelkiego rodzaju psucie się surowca, zanieczyszczenia, rozwój niepożądanej mikroflory, kontaminację i inne niepożądane zjawiska. W celu uniknięcia szeregu problemów wynikłych z nieodpowiedniego przechowywania surowca, błędów w trakcie obróbki wstępnej, przetwarzania, czy końcowych etapów produkcji, opracowano wytyczne, których przestrzeganie ma zapewnić ochronę producentom żywności jak i konsumentom. Niestety samo przestrzeganie zasad przechowywania surowca lub pracy z nim nie gwarantuje bezpieczeństwa produkcji. Często kluczowe znaczenie mają urządzenia, które są stosowane przy wytwarzaniu danych produktów – materiały z jakich są wykonane, rodzaj użytych (jeśli to konieczne) farb, lakierów, materiałów uszczelniających, zaworów i innych szczegółowych elementów konstrukcyjnych instalacji przemysłowej. Poza specjalistyczną konstrukcją istotne są: sposób dbania o instalację, przeprowadzanie przeglądów technicznych w wyznaczonych terminach, okresowa wymiana elementów podatnych na zużycie, a także sposób utrzymywania higieny urządzeń. W celu zachowania wysokiego stopnia higieny instalacji należy prawidłowo przeprowadzać czynności mycia poszczególnych składowych instalacji.\nZanim pojawiły się na rynku centralne systemy mycia w obiegu, wszelkie elementy wyposażenia zakładów zajmujących się produkcją żywności były myte ręcznie. Nierzadko zdarzało się, że urządzenia wymagały kilkukrotnego mycia w ciągu dnia. Aby mycie ręczne było możliwe do przeprowadzenia, rurociągi składały się z krótkich odcinków po to, aby można je było swobodnie, dowolnie zdemontować i w razie potrzeby dokładnie oczyścić. Generalnie instalacje budowano w taki sposób, aby możliwa była ingerencja człowieka, wyczyszczenie niezbędnych składowych instalacji. Zbiorniki nie były większe niż przeciętny wzrost dorosłego człowieka. Niewyobrażalna liczba części i elementów konstrukcyjnych instalacji była myta za pomocą szczotek, szczoteczek, po rozmontowaniu w myjkach komorowych bądź zbiornikowych. Z racji czasochłonności procesu czyszczenia, zabiegi te odbywały się w trakcie przerw w ciągu dnia bądź nocą. Nie dziwi więc, że uczeni poszukiwali rozwiązania, które ułatwiłoby pracę zakładu.\nPierwsze kroki ku stacji Cleaning In Place (jaką znamy we współczesnej formie) podjęto w latach 40. ubiegłego wieku. Początkowo stacje próbowano stworzyć na miejscu ze zbiorników, pomp, gumowych węży, które miały za zadanie połączyć ze sobą w odpowiedni sposób poszczególne elementy instalacji, aby zapewnić cyrkulację wody wraz ze środkami czyszczącymi. Przykładowo, pasteryzatory wciąż myto ręcznie. Przełom nastąpił w latach 60., kiedy to system CIP zaczął w szybkim tempie rozpowszechniać się w zakładach przetwórstwa spożywczego. Automatyzacja centralnych systemów mycia nastąpiła w latach 70., a ich udoskonalanie trwa do dzisiaj.\nPraca z żywnością to niekończące się pasmo utrudnień i choć producenci żywności robią wszystko co leży w ich mocy, aby możliwe jak najlepiej zadbać o swój surowiec i produkt – wysokie wymogi wydają się nie mieć końca. Po zapewnieniu wydawać by się mogło już wszelkich niezbędnych warunków dla prawidłowej i czystej produkcji okazuje się, że surowiec biologiczny nastręcza wiele kłopotów. Obecność mikroorganizmów na wewnętrznej powierzchni urządzeń w instalacji przemysłowej to niewyobrażalne zagrożenie dla produkcji. Mikroorganizmy i produkty ich metabolizmu psują produkt spożywczy, zanieczyszczają go, przyczyniają się do strat w produkcji. Stanowią zagrożenie zdrowotne dla konsumentów, ciągnąc za sobą odpowiedzialność prawną ciążącą na wytwórcy. Drobnoustroje bardzo szybko adaptują się do nowych warunków środowiska, łatwo kolonizują na elementach instalacji i powodują powstawanie tak zwanego biofilmu bakteryjnego.\nBiofilm to struktura trudna do usunięcia. Składa się z unieruchomionych w biopolimerowym podłożu komórek drobnoustrojów jednego bądź kilku gatunków. Bakterie te zdolne są do przetrwania najbardziej niekorzystnych warunków pod warstwą wytworzonego przez siebie śluzu, a możliwość dalszego, szybkiego wzrostu, trudnego do kontrolowania, ułatwia im odporność na wysokie temperatury i na substancje myjąco-dezynfekujące.\nW pełni dojrzały biofilm wykazuje zdolność do dodatkowego absorbowania zanieczyszczeń ze środowiska produkcyjnego, które go otacza, pojedyncze komórki odrywają się od biofilmu, w konsekwencji zanieczyszczając dalsze elementy instalacji przemysłowej. Ponadto biofilm, jako błona biologiczna utrudnia pracę wielu urządzeniom poprzez spowolnienie i hamowanie procesów wymiany ciepła w wymiennikach płytowych, a w rurociągach, których zadaniem jest transport blokują przepływ płynu. Dodatkowo wytwarzane przez drobnoustroje związki chemiczne przyczyniają się do niszczenia składników powierzchni urządzeń niekiedy prowadząc do wymiany niektórych elementów ciągu technologicznego na nowe. Usuwanie biofilmu nastręcza wielu trudności finansowych i dodatkowej pracy. Wedle danych literaturowych narastanie biofilmów w urządzeniach mytych w systemie CIP zmniejsza się przy zastosowaniu odpowiednich rozwiązań koncepcyjno-konstrukcyjnych, bezpośrednio wpływających na adhezję mikroorganizmów. Materiały wykorzystywane do kontaktu z żywnością muszą charakteryzować się trwałością, wytrzymałością na wysoką temperaturę, muszą być chemicznie obojętne i łatwe w czyszczeniu. Hydrofilowe właściwości powierzchni dodatkowo osłabiają zdolności przylegania, zdolności adhezyjne mikroorganizmów. Najpopularniejsza jest tzw. stal nierdzewna kwasoodporna. Chropowatość powierzchni nie powinna przekraczać 0,8 µm, w zależności od branży przemysłowej. Do zmniejszenia ryzyka porastania wnętrza instalacji biofilmem przyczyniają się także odpowiednio dobrane i skorelowane prawidłowe warunki procesu mycia i dezynfekcji, które w głównej mierze wpływają na usuwanie błon biologicznych.\nCIP – na pewno czyste\nRozwiązania techniczne istniejące na rynku i dostarczane przez konstruktorów wydają się idealnym wyjściem naprzeciw potrzebom prężnie rozwijającego się sektora przetwórstwa mleka. Oczyszczanie i dokładne mycie nawet najbardziej skomplikowanej linii technologicznej do przetwórstwa żywności nie muszą już spędzać snu z powiek producentom żywności. W sukurs przychodzi system CIP – skrót pochodzi z języka angielskiego Cleaning In Place i oznacza dosłownie „czyszczenie na miejscu”. I w tym tkwi cały sekret takiego rozwiązania. Nie trzeba demontować poszczególnych elementów instalacji: rurociągów, zaworów, zbiorników, filtrów, urządzeń procesowych i innych urządzeń powiązanych, aby skutecznie oczyścić ich wnętrze z wszelkiego rodzaju zabrudzeń. Na skuteczność czyszczenia i odkażania powierzchni mających kontakt z mlekiem mają duży wpływ takie czynniki jak: charakter zanieczyszczenia, mikrotopografia powierzchni poddawanej czyszczeniu, konstrukcja urządzeń i tu znaczenie mają łagodne przejścia między łączeniami, opływowe kształty, unikanie kątów ostrych w których dochodzi do zbierania się przeróżnych zanieczyszczeń, co także przyczynia się do utrudnień w utrzymaniu czystości urządzeń. Na etapie projektu należy zwrócić uwagę na to, aby unikać wąskich szczelin, w których może zbierać się brud. Naroża winny być zaokrąglone, aby nie zbierały się w nich zanieczyszczenia. Należy unikać obszarów stagnacji mediów, gdyż tam mogą wytrącać się trudne do usunięcia osady. Trzeba zadbać o to, aby powierzchnie stykające się z produktem były gładkie. Wszelkie tego typu zabiegi zdecydowanie przyczynią się do sprawnego przeprowadzania wielokrotnych operacji mycia instalacji.\nNie bez znaczenia pozostają: kompatybilność środków powierzchniowych, sposób i szybkość aplikacji i idąca za tym szybkość penetracji do struktury biofilmu. W zależności od praktyki przetwarzania i obciążania zabrudzeń roztwory stosowane do czyszczenia mogą być używane w jednym tylko cyklu albo mogą być odzyskiwane – poddawane swoistemu recyklingowi – i wykorzystywane do ponownego użytku. Praktyka pokazuje, że wiele substancji myjących jest stosowanych nawet do kilkuset czyszczeń i następnie są one dopiero spuszczane. W przemyśle spożywczym systemy CIP działają poprzez cyrkulację chemikaliów i wody – bez demontowania układu na poszczególne elementy. Niezależnie jednak od trybu funkcjonowania systemu Cleaning In Place, roztwory czyszczące są okresowo opróżniane, gdy zostaną uznane już za zbyt zanieczyszczone. Na efektywny i skuteczny efekt czyszczenia mają wpływ czynniki mechaniczne, chemiczne, temperatura i czas. Wymienione czynniki tworzą tak zwane koło Sinnera dla efektywnego zabiegu czyszczenia.\nWarto zwrócić uwagę na relacje pomiędzy poszczególnymi sektorami koła. Aby zachować taką samą efektywność procesu mycia, przy zmniejszonym którymś z parametrów, np. przy skróceniu czasu mycia, inny ulegnie wydłużeniu np. ilościowo bądź jakościowo, na przykład w przypadku środka myjącego – konieczne będzie silniejsze działanie. O udziale i wielkości tego udziału w kwestii poszczególnych parametrów w kole Sinnera zadecydować należy biorąc pod uwagę możliwości każdego sektora.\nW przypadku temperatury – energii cieplnej – energia ta jest dostarczana do układu wraz z gorącymi roztworami środków myjących. Podwyższona temperatura skutkuje łatwiejszym rozpuszczaniem osadów, ponadto katalizuje reakcje pomiędzy reagentami, zmniejsza napięcie powierzchniowe. Środki chemiczne powodują rozpuszczenie, zmydlenie lub peptyzację zanieczyszczeń. Czas mycia należy skrócić do minimum, ze względów ekonomicznych. Powinien być natomiast tak zoptymalizowany, aby uzyskać czystą powierzchnię mycia. Najistotniejszym sektorem w kole Sinnera są czynniki mechaniczne. Mowa o siłach ścinających i burzliwym, turbulentnym przepływie w systemie CIP. Ogromny wpływ na warunki w jakich dochodzi do usuwania osadów z wnętrza urządzeń ma prędkość przepływu medium oraz zwilżenie powierzchni, które wchodzą w kontakt z produktem. Osiągany wtedy mechaniczny efekt mycia, potęguje odrywanie się cząsteczek brudu od powierzchni oczyszczanej, które ulegają rozproszeniu w całej objętości płynu, przetransportowaniu i usunięciu.\nCzyszczenie maszyn i urządzeń w przemyśle mleczarskim jest specyficzne, ze względu na szereg kroków, które należy podjąć, aby mieć pewność, że dana partia urządzeń została należycie i sumiennie oczyszczona. Trzeba zadbać, aby usunięciu uległy wszelkie zanieczyszczenia organiczne, resztki mleka i nalotu różnego pochodzenia. Towarzyszący systemowi Cleaning In Place reżim sanitarny jest ustanowiony celem zagwarantowania eliminacji wszelkich zanieczyszczeń pochodzenia organicznego i nieorganicznego, a także dezynfekcji żywych komórek mikroorganizmów z czyszczonej powierzchni do 99,9% oraz do usunięcia pozostałości czynnika czyszczącego z tychże powierzchni. Czyszczenie na miejscu obejmuje takie operacje jak: natryskiwanie, rozpylanie na powierzchni mytej środków czyszczących bądź cyrkulację cieczy – roztworów czyszczących – w elementach instalacji w odpowiednich warunkach np. zwiększonej turbulencji i prędkości przepływu.\nPrzepływ turbulentny powoduje podrywanie cząsteczek brudu przez burzliwy strumień cieczy przepływającej ze zwiększoną prędkością oraz uniemożliwia swobodne opadanie i osadzanie się zabrudzeń na wewnętrznych elementach instalacji. Do zalet systemów czyszczenia na miejscu niewątpliwie należy zaliczyć oszczędność czasu – CIP skraca czas czyszczenia do niezbędnego minimum i maksymalnego efektu, używanie skutecznej ilości detergentów w wyższych stężeniach i wyższej temperaturze, a także odzyskiwanie roztworów czyszczących z mieszaniny. Ponadto współczesny proces mycia jest zautomatyzowany, co znacząco ułatwia obsługę i kontrolę, pozwalając tym samym na uzyskanie powtarzalnych rezultatów i wyników prowadzonych operacji. Możliwa jest również pożądana optymalizacja czyszczenia, co z kolei przekłada się na ekonomiczny aspekt zrównoważonego prowadzenia czynności mycia danych elementów instalacji.\nTajemniczy agenci CIP\nW systemie Cleaning In Place stosowane są dwa rodzaje detergentów: kwasowe i alkaliczne. Powszechnie stosowanymi alkalicznymi (zasadowymi) detergentami do czyszczenia instalacji są na przykład: wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu, węglan sodu. Zasadowe środki czyszczące, zwane alkaliami to te, których pH jest wyższe niż 7. Z kolei najczęściej stosowanymi środkami kwasowymi o pH mniejszym od 7 są na przykład: kwas chlorowodorowy, kwas azotowy, kwas fosforowy, kwas cytrynowy itp. Zasadowe środki myjące są powszechnie stosowane w przemyśle, gdyż znakomicie nadają się do zmydlania tłuszczu, przekształcają tłuszcz w mydło, a taka postać jest już łatwo usuwana z wodą. Gorące alkalia świetnie sprawdzają się do usuwania kamieni mlecznych w rurociągach. Dodatek środków nawilżających ułatwia zaś pozbycie się białka, rozkładając je na części rozpuszczalne w wodzie. Według danych literaturowych stosuje się do 0,5-2% roztwór sody kaustycznej przy temperaturze do 85°C. Jeśli mamy do czynienia z silnie zabrudzonymi powierzchniami, wtedy można zwiększyć stężenie sody kaustycznej do 4%. Warto dodać, że soda kaustyczna to bardzo silna zasada o stosunkowo niskiej cenie. Doskonale sprawdza się przy usuwaniu na przykład tłuszczów. Najbardziej agresywnym alkalicznym detergentem jest wodorotlenek sodu. Zazwyczaj stosuje się go w stężeniach od 0,15% do 1%, przy temperaturze w zakresie od 70 do 80°C, w przedziale czasowym 10-30 minut. W przypadku gdy mamy do czynienia z silnie zabrudzonymi powierzchniami, jakie występują na przykład w płytowych i rurowych wymiennikach ciepła, na których osadziło się spalone białko, stosowane stężenia wodorotlenku sodu sięgają 5%.\nW przypadku detergentów kwasowych, cyrkulacja kwasowego detergentu jest pożądana, np. w urządzeniach służących do pasteryzacji, a zwłaszcza w celu usunięcia inkrustowanego białka i soli z powierzchni urządzeń stosowanych do obróbki cieplnej. Według wskazań praktycznych, aby osiągnąć odpowiednio dużą wartość siły mechanicznej niezbędnej do zapobiegania gromadzenia się niepożądanego biofilmu, dobrze aby prędkość przepływu była większa niż 1,5 m/s. Najczęściej stosowanymi detergentami do czyszczenia zabrudzeń są kwasy nieorganiczne, np. kwas fosforowy, kwas azotowy i kwasy organiczne jak np. kwas cytrynowy lub kwas glukonowy. Od czasu do czasu stosować można również kwas siarkowy czy kwas chlorowodorowy.\nW pierwszej kolejności wykonywane jest mycie alkaliczne, w drugiej zaś mycie kwasowe, a to w celu usunięcia wszelkich pozostałości po zasadowym produkcie z powierzchni urządzeń. Kwasowe detergenty są pomocne w usuwaniu tak zwanego kamienia mlecznego. Najczęściej stosowany jest kwas azotowy w stężeniu 0,5% do 1% w warunkach otoczenia bądź w warunkach ogrzewania od 55°C do nawet 80°C, w czasie 5-20 minut.\nCIP – Instalacja Czysta w Punkt\nProces mycia w systemie CIP polega na przepuszczeniu przez mytą instalację specjalnego środka czyszczącego, dezynfekcyjnego, płuczącego w obiegu zamkniętym pod ciśnieniem. Mycie wewnętrznych powierzchni instalacji następuje przy przepływie środków myjących przez urządzenie technologiczne bądź przy wykorzystaniu specjalnych głowic myjących.\nPodstawową jednostką systemu CIP jest centralna stacja mycia. Na centralną stację mycia składają się zbiorniki wyposażone w wymienniki ciepła, mieszalniki, wskaźniki poziomu cieczy, zawory oraz pompy podające i pompy dozujące. Automatyzacja procesu oparta jest na takich elementach wyposażenia jak: sterowniki czasu, urządzeniach do pomiaru mętności, przewodnictwa, temperatury czy prędkości przepływu. Oprócz tego w skład systemu Cleaning In Place wchodzą także rurociągi, które doprowadzają i odprowadzają środki myjące do linii produkcyjnej.\nRozwiązania powszechnie dostępne na polskim rynku złożone są z trzech zbiorników. Przeznaczeniem jednego z nich jest magazynowanie zasadowych środków myjących, drugiego magazynowanie kwasowych środków myjących, zadaniem trzeciego zaś jest zbieranie popłuczyn. W przypadku małych dwuzbiornikowych stacji CIP jeden zbiornik jest zbiornikiem magazynującym zasadowy środek czyszczący, drugi zaś zbiornikiem na popłuczyny. Istnieją także rozwiązania złożone nawet z sześciu i więcej zbiorników, w których w dodatkowych zbiornikach (oprócz opisanych już powyżej) znajdują się jeszcze: dezynfektant, woda, regeneracyjny środek alkaliczny, zbiornik regeneracji środków pomocniczych np. PVPP poliwinylopirolidonu bądź ziemi okrzemkowej.\nW systemach CIP można wyróżnić najogólniej dwa rodzaje rozwiązań: system pojedynczego przejścia oraz system recyrkulowany. W systemie pojedynczego przejścia nowa dawka roztworu myjącego wprowadzana jest do urządzenia w celu jego oczyszczenia, przetrzymywana, a następnie usuwana do rurociągów odpływowych. W wielu przypadkach system pojedynczego przejścia zapoczątkowany jest płukaniem wstępnym, następnie środek czyszczący dokładnie myje, płucze i opuszcza urządzenie. W recyrkulowanym systemie roztwór czyszczący pochodzi z osobnego zbiornika, w którym jest produkowany i wprowadzany jest do tego urządzenia, które ma zostać oczyszczone. Roztwór detergentu poddawany jest recyrkulacji i uzupełnieniom według wymagań do momentu kompletnego cyklu czyszczenia. Po zakończeniu czyszczenia detergentem, urządzenie poddawane jest ostatecznemu płukaniu. W przypadku systemu z recyrkulacją ilość zużywanej wody\ti detergentów myjących jest znacznie mniejsza, jednak wymaga większych nakładów finansowych w budowie. Warto dodać, że recyrkulacja w niektórych, uzasadnionych przypadkach może być niewłaściwym wyborem, ze względu na zjawisko „cross-contamination” (z ang.) kontaminacji krzyżowej, czyli rozprzestrzeniania się zanieczyszczenia z jednego procesu do drugiego.\nRynek oferuje wykonawstwo stacji CIP w ofertach podstawowych na zamówienie do danej, istniejącej już linii produkcyjnej bądź do tej, która dopiero powstanie i jest na etapie projektów, produkcji bądź budowy. Katalogi ofertowe przewidują także możliwość zakupu gotowych agregatów myjących.\nFirmy oferujące stacje CIP:\nPGI Polska Grupa Inżynieryjna.\nFirmy te mają imponującą ofertę szeroko pojętego usługowego mycia przemysłowego: środki chemiczne, mycie usługowe, projektowanie i produkcję centralnych systemów mycia, projektowanie i produkcję śluz higienicznych, sprzęt higieniczny, artykuły ochrony osobistej, oleje i smary dopuszczone do kontaktu z żywnością.\nZ rozwiązania Cleaning In Place korzysta wiele gałęzi przemysłu, nie tylko spożywczego. System CIP wykorzystywany jest wszędzie tam, gdzie wymagany jest wysoki poziom higieny. Na systemie CIP oprócz przemysłu mleczarskiego polegają również: przemysł żywności przetworzonej, napojowy, browarniczy, farmaceutyczny lub kosmetyczny. W dzisiejszych czasach system CIP zapewnia higienę strategicznych elementów instalacji i zapewniając bezpieczeństwo żywności wypuszczanej na rynek. Bez tego systemu trudno sobie wyobrazić prawidłowe, higieniczne i bezpieczne dla konsumentów funkcjonowanie przemysłu spożywczego.\nNależy dodać, że wielokrotne stosowanie różnego rodzaju detergentów, przechowywanych i ponownie wykorzystywanych do kolejnej procedury czyszczenia, może skutkować stopniowym powstaniem, gromadzeniem się w rurociągach, a następnie w mleku pasteryzowanym organizmów termodurycznych, które w różnym stopniu mogą przetrwać proces pasteryzacji. Termoduryczne gatunki bakterii obejmują Bacillus, Clostridium i Enterococcus. Niezmiernie istotne jest, aby w odpowiednich odstępach czasu przeprowadzać zmiany w obranej strategii czyszczenia instalacji, aby wciąż zachowywać wysoką jakość produktów. Niezbędne są nie tylko wyselekcjonowane, odpowiednie surowce, rozwiązania technologiczne, właściwe warunki magazynowania i dystrybucji, ale przede wszystkim konieczne jest zachowanie, utrzymanie higieny produkcji na wysokim poziomie – dotyczy to zwłaszcza właściwego mycia instalacji i poszczególnych urządzeń.\nObecnie system Cleaning In Place stał się już pewnego rodzaju standardem prowadzącym do osiągnięcia wytyczonego celu, jakim jest wysoka skuteczność czyszczenia instalacji przemysłowej. Z dostępnych na rynku rozwiązań systemowych wynika, że poszczególne stacje CIP oferowane przez różnych dostawców nie różnią się między sobą w sposób znaczący w kwestii parametrów. Wynika to prawdopodobnie z tego, że takich parametrów poszukują inwestorzy, gdyż te najlepiej odpowiadają ich potrzebom. W przypadku specjalnych wymagań możliwe jest wykonanie dedykowanej stacji CIP na specjalne zamówienie. Stacje mycia CIP, które dostępne są na rynku w Polsce, zasadniczo składają się najczęściej z trzech zbiorników o pojemności od jednego do trzech metrów sześciennych, średnia wydajność pomp w stacji CIP to z reguły przedział od 20 do około 30 m3/h i przy standardowych wartościach średnic rurociągów producenci gwarantują przepływ burzliwy medium – ma to znaczenie jako dodatkowa siła czyszcząca. Stacja wymaga zasilenia energią elektryczną, sprężonym powietrzem, parą wodną.