METODYKA ROZWIJANIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH U OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABO WIDZACYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLEDNIENIEM JEZYKA ANGIELSKIEGO - PDF\nMETODYKA ROZWIJANIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH U OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABO WIDZACYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLEDNIENIEM JEZYKA ANGIELSKIEGO\nDownload "METODYKA ROZWIJANIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH U OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABO WIDZACYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLEDNIENIEM JEZYKA ANGIELSKIEGO"\n1 METODYKA ROZWIJANIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH U OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABO WIDZACYCH ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLEDNIENIEM JEZYKA ANGIELSKIEGO Ewa Gunajew Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Kraków\n2 Osoba niepełnosprawna. Sprawna, ale nie w pełni. Bardzo sprawna w wielu dziedzinach, ale nie we wszystkich. Czym różni się od osoby sprawnej? Musi wiedzieć więcej, umieć lepiej, działać szybciej. Musi udowodnić, że jest sprawniejsza. Sytuacja niepełnosprawnej osoby w państwie, które nie spełnia swojej roli w kwestii pomocy słabszym obywatelom (chorym wymagającym skutecznej opieki medycznej, dzieciom liczącym na wsparcie w okresie edukacji, osobom starszym pragnącym godnej starości), w państwie, które nie wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec obywateli Jak ją określić? Obecnie za pomocą komputerów, odpowiednich programów i drukarki brajlowskiej czas przygotowania materiałów uległ skróceniu, ale mimo to często nauczyciele nie są w stanie przygotować wszystkich potrzebnych pomocy naukowych; ( ) uczniowie nie są w stanie zrealizować obowiązującego materiału oraz przygotować się do egzaminu maturalnego. Uczniowie z dysfunkcją wzroku potrzebują więcej czasu, aby przeczytać tekst. (Anna Augustyn, Adaptacja pomocy w nauce języków obcych osób niewidomych i słabowidzących, Warszawa 2008). To, nadal aktualne, słowa nauczycielki szkoły średniej dla uczniów z dysfunkcją wzroku, jednej z wielu pracujących bez podręcznika, w nie wystarczającym wymiarze godzin, przygotowujących uczniów do egzaminów zewnętrznych, które wciąż nie zostały właściwie dostosowane do potrzeb niepełnosprawnych uczniów. Mimo wszystko uczniowie ci zdają egzaminy maturalne, zarówno na poziomie podstawowym jak i rozszerzonym; osoby niewidome i słabo widzące zdają egzaminy zewnętrzne, studiują na wyższych uczelniach. Robić swoje, uczciwie. Pomagać i szukać pomocy. Szukać innych możliwości. Z tą myślą powstają programy, dzięki którym uczeń niewidomy dostaje podręcznik i możliwość uczenia się we właściwym sobie tempie i w wystarczającej liczbie godzin. Ma możliwość zdania międzynarodowego egzaminu dostosowanego w sposób, który w ogromnym stopniu wyrównuje jego szanse. Dodatkowo zyskuje prawo do aktywnego kontaktu z nauką, kulturą, turystyką; poznaje dorobek i tradycje innych narodów, rozwija postawę otwartości i ciekawości, co motywuje go do dalszej nauki\n3 W niniejszej publikacji omówione zostało znaczenie znajomości języków obcych w przypadku osób niewidomych i słabo widzących, na tle sytuacji tych osób w kontekście kształcenia językowego w naszym kraju (część I). Zarysowana została złożoność metodyki nauczania języków obcych oraz podstawowe zasady tyflopedagogiki wraz z pojęciem tyfloglottodydaktyki (część II). Wspomniana została kwestia dostępności materiałów, pomocy dydaktycznych, a przede wszystkim podręczników oraz problem ich adaptacji dla potrzeb osób z dysfunkcją wzroku (część III). Na koniec przedstawiono założenia, trudności oraz sukcesy programu Na Fali, realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, którego celem było kształcenie grupy osób niewidomych i słabo widzących w zakresie języka angielskiego oraz uzyskanie przez nie certyfikatów Cambridge ESOL (część IV)\n4 I Znaczenie języków obcych dla osób z dysfunkcją wzroku W opinii osób niewidomych i słabo widzących znajomość języków obcych oraz umiejętności związane z obsługą komputera stanowią najbardziej pożądane przez pracodawców cechy na rynku pracy. Zgodnie z tym pragmatycznym podejściem do nauki pewne umiejętności trzeba nabyć, aby zdobyć lepsze wykształcenie, w przyszłości mieć szansę na opanowanie interesującego bądź intratnego zawodu, w efekcie zyskać ciekawą i dobrze płatną pracę, spełnić się w życiu zawodowym i na zasadach pełnoprawności uczestniczyć w życiu społecznym. Pełnoprawne uczestniczenie w życiu społeczności to oczywistość dla osoby sprawnej, to nieosiągalne często marzenie dla niepełnosprawnego członka tej społeczności. Wyznając wyżej przedstawiony pogląd, dotyczący ogromnej praktycznej wagi znajomości języków obcych, osoby zainteresowane kierują się własnym doświadczeniem, wiedzą i znajomością realiów otaczającego świata, opierają się na opiniach doradców, rodziców i nauczycieli, rzadziej sięgają do statystyk i naukowych opracowań. Intuicje te jednak znajdują potwierdzenie w opracowaniach statystycznych. Zgodnie z danymi Polskiego Związku Niewidomych pod koniec ubiegłego wieku dramatycznie obniżył się stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych wzrokowo: w latach 90-tych spadek ten wyniósł ponad 50%, przy czym szczególnie wyraźny spadek zatrudnienia odnotowano w zawodach typowych dla spółdzielczości inwalidów niewidomych (tkactwo, dziewiarstwo, obróbka metalu, szczotkarstwo), aż o 70%. Było to konsekwencją przemian ekonomicznych związanych z wprowadzeniem w Polsce gospodarki rynkowej. W tym samym okresie nastąpił wzrost zatrudnienia niewidomych i słabo widzących w takich zawodach, jak: operator dźwięku, masażysta, nauczyciel, prawnik, tłumacz, muzyk, stroiciel i korektor pianin i fortepianów, informatyk, handlowiec. Wzrost zatrudnienia w tychże zawodach był w prawdzie niewielki, ale cechowała go tendencja wzrostowa (dane na podstawie artykułu Ewy Łośko Poradnictwo zawodowe dla uczniów niewidomych i słabo widzących ). Zawody stanowiące rosnącą szansę dla osób niepełnosprawnych wzrokowo na zatrudnienie to zawody bazujące na dobrym wykształceniu, umożliwiające rozwój zawodowy, implikujące dalsze zdobywanie wiedzy i kształcenie się; to również zajęcia dające więcej zadowolenia i życiowej satysfakcji, niż te będące jedynie źródłem utrzymania. Są, więc to zawody bardzo pożądane, również przez osoby sprawne. Ich zdobycie jednak uwarunkowane jest posiadaniem solidnego wykształcenia i szeroko pojętej wiedzy ogólnej, a więc także - znajomością języków obcych. Utrzymanie wysokiego poziomu profesjonalizmu w tych zawodach również znajomość języków obcych warunkuje\n5 Opracowania naukowe podają liczne różnorodne funkcje, jakie spełnia znajomość języków obcych w przypadku osób z dysfunkcją wzroku. Na podstawie artykułu Tomasza Krzeszowskiego p.t. Rola języków obcych w kształceniu niewidomych i słabowidzących z 1993 roku (za: Agnieszka Piskorska, Tomasz Krzeszowski, Bogusław Marek, Uczeń z dysfunkcją wzroku na lekcji angielskiego. Wskazówki metodyczne dla nauczycieli., Uniwersytet Warszawski, 2008) przyjąć należy, że niedobory widzenia, z jakimi boryka się osoba niepełnosprawna, rekompensowane są poprzez sprawności językowe tej osoby; język pełni bardzo ważną rolę w poznawaniu otaczającej rzeczywistości, co w połączeniu z jego funkcją kompensacyjną sprawia, iż oczywistą wydaje się waga znajomości jednego lub więcej języków - dzięki znajomości języka obcego funkcja ta ulega wzmocnieniu. Język może pełnić rolę kompensacyjną w stosunku do różnego rodzaju deprywacji. Przede wszystkim kompensuje brak lub utratę wzroku u osoby niepełnosprawnej poprzez poszerzenie jej możliwości poznawczych. Dając jej dostęp do informacji, często dla osób dobrze widzących niedostępnych, znajomość języka obcego podnosi samoocenę tej osoby, często podnosi jej prestiż w społeczności, jest więc czynnikiem kompensującym deprywację społeczną. Podnosząc kwalifikacje zawodowe osoby niepełnosprawnej wzrokowo i zwiększając jej szanse na wykonywanie ciekawego, cieszącego się uznaniem zawodu (takiego, jak tłumacz, lektor, informatyk) znajomość języków obcych staje się czynnikiem kompensującym deprywację zawodową; umożliwiając wykonywanie zawodu dobrze płatnego, a więc przyczyniając się do poprawy statusu ekonomicznego osoby niepełnosprawnej kompensuje również jej deprywację ekonomiczną czy też finansową. Tomasz Krzeszowski wskazuje również takie funkcje znajomości języków obcych, jak funkcja integracyjna i psychoterapeutyczna: znajomość obcego języka poszerza możliwości skutecznego komunikowania się, zaistnienia na zasadach pełnoprawności w sytuacjach wymagających porozumiewania się w obcym języku; uczenie się oraz używanie nowego języka pobudza kreatywność i poznawcze zdolności osób z dysfunkcją wzroku, pomaga im nawet uniknąć poczucia pustki i braku sensu w życiu. Poznawanie języków obcych odgrywa, zatem bardzo istotną rolę w życiu osób niewidomych i słabo widzących, w wysokim stopniu kompensując im utratę wzroku. Oprócz niewątpliwych walorów poznawczych, zgłębianie tajników języka obcego oraz sprawne posługiwanie się nim zwiększa poczucie własnej wartości tych osób, podnosi ich prestiż społeczny, otwiera przed nimi ciekawe perspektywy zawodowe. Jest potężnym czynnikiem integrującym niewidomych z widzącymi, dając im możliwość równorzędnego, pełnoprawnego i opartego na samodzielności współdziałania w wielu dziedzinach, w których znajomość obcego języka jest warunkiem skutecznego porozumiewania się. Konsekwencją wyżej wymienionych jest również bardzo istotna funkcja psychoterapeutyczna znajomości języków obcych w przypadku osób niewidomych i słabo widzących. Uaktywniając ich potencjał twórczy oraz umożliwiając im twórcze spełnienie się, może zapobiec niebezpiecznemu poczuciu klęski i pustki, jakie charakteryzuje pewną część osób niepełnosprawnych - w skrajnych przypadkach jest elementem zapobiegającym popadaniu w różnego rodzaju uzależnienia czy też pogrążaniu się w zagrażającej życiu depresji. Języki obce w końcu, a w - 5 -\n6 szczególności język angielski, są wszechobecne we współczesnym życiu kulturalnym: w muzyce, filmie, w szeroko pojętej rozrywce, jakiej dostarczają nam technologie informacyjne. Znajomość języka obcego poszerza więc możliwości rozrywki osoby dotkniętej niepełnosprawnością wzrokową, a sfera ta, jak i związane z nią poczucie humoru, stanowią nieodzowny element życia każdego człowieka. Świadomość ogromnego znaczenia znajomości języków obcych jest powszechna i ugruntowana pośród nauczycieli i osób związanych ze środowiskiem niepełnosprawnych wzrokowo, czego dowodem może być powstała w 1996 roku Sekcja Miłośników i Propagatorów Nauki Języków Obcych wśród Osób Niewidomych i Słabowidzących przy Zarządzie Głównym Polskiego Związku Niewidomych. Od momentu jej powstania zaczęto poświęcać coraz więcej uwagi zagadnieniom nauczania i uczenia się języków obcych w odniesieniu do środowiska osób z niepełnosprawnością wzrokową. Coraz częściej pojawiać się zaczął termin tyfloglottodydaktyki, obejmujący całość wiedzy o teorii i praktyce nauczania i uczenia się języków z udziałem uczniów z uszkodzonym narządem wzroku. Jak już wspomniano we wstępie, kształcenie językowe osób niewidomych i słabo widzących w Polsce wiąże się, niestety, z poważnymi trudnościami. Wyposażenie młodego człowieka w wiedzę i umiejętności w zakresie posługiwania się językiem obcym na poziomie egzaminacyjnym, skuteczne przygotowanie go do egzaminu gimnazjalnego bądź maturalnego bywa dla nauczyciela wyzwaniem, czasem - zadaniem niemożliwym. Kwestia braku tak podstawowej i oczywistej pomocy dydaktycznej, jaką jest podręcznik, omówiona zostanie w części III. Warto zaznaczyć jedynie, że nie chodzi tu o wyszukane, specjalistyczne pomoce dydaktyczne; brak jest jakiegokolwiek aktualnego podręcznika, aktualnego, czyli dostosowanego do wymogów nowej matury, zgodnego z nową podstawą programową, zawierającego po prostu interesujące, aktualne informacje. W związku z tym nauczyciel zmuszony jest do przygotowywania niezbędnych pomocy dydaktycznych praktycznie na każdą lekcję, zarówno w druku powiększonym, jak i w brajlu lub wersji elektronicznej. Musi robić to we własnym zakresie i we własnym czasie (twierdzenie, że nauczyciel może adaptować i przygotowywać kopie podręcznika w ramach tak zwanego 40-godzinnego tygodnia pracy jest niezgodne z prawdą: pracując na pełnym etacie, łącznie z tak zwanymi godzinami kartowymi, konferencjami, radami pedagogicznymi, szkoleniami, wywiadówkami dla rodziców, pracą dodatkową z uczniem zdolnym, zajęciami wyrównawczymi z uczniem słabym, kółkami zainteresowań, godzinami dla uczniów przygotowujących się do egzaminu, czyli istniejącymi do niedawna, a zlikwidowanymi, fakultetami - tydzień pracy nauczyciela obejmujący mityczne 40 godzin już dawno nie istnieje; tym bardziej, że ilość dokumentacji przygotowywanej przez pracowników oświaty, wraz z rozwojem komputeryzacji zdecydowanie nie maleje, lecz wzrasta). Zatem czas, który nauczyciel powinien przeznaczyć na własny rozwój lub doskonalenie warsztatu pracy, poświęca na przygotowanie podręcznika dla swoich uczniów. Cykl produkcyjny podręczników w wersji brajlowskiej i adaptowanej wersji w druku powiększonym jest tak długi, że w momencie, kiedy nowe podręczniki pojawiają się w - 6 -\n7 bibliotece szkolnej okazuje się, że nie są już aktualne (są niezgodne na przykład z nową podstawą programową lub nową formą egzaminu). Kolejnym problemem utrudniającym skuteczne nauczanie przedmiotów humanistycznych jest zbyt mała liczba godzin lekcyjnych przeznaczanych przez szkołę na te przedmioty. Kształcenie humanistyczne, w tym nauczanie języków obcych, opiera się na pracy z tekstem. W sytuacji, w której uczeń poznaje tekst przy pomocy pisma Braille'a, korzysta z druku powiększonego, pomocy optycznych lub wersji komputerowej, czas jego pracy znacznie wydłuża się. Z tego względu logiczną konsekwencją byłoby przyznanie uczniom z dysfunkcją wzroku większej ilości czasu na opanowanie języków obcych, niż uczniom widzącym. Niestety, w polskich szkołach tak nie jest; uczniowie szkół dla niewidomych i słabo widzących nie mają do dyspozycji nawet tej samej liczby godzin nauczania języka obcego, co uczniowie szkół masowych - mają ich mniej. Porównując warunki nauki w szkołach masowych oraz w specjalnych placówkach przeznaczonych do kształcenia dzieci i młodzieży z dysfunkcją wzroku należy pamiętać, że uczniowie niepełnosprawni przebywają najczęściej poza swoim miejscem zamieszkania, w specjalnych ośrodkach wychowawczych, muszą więc mieszkać w internacie, z dala od rodzinnego domu, w nie koniecznie komfortowych, sprzyjających nauce warunkach. W mniejszym stopniu zatem korzystają z pomocy rodziny i należących do jej kręgu przyjaciół, nie mają też możliwości korzystania z dosyć powszechnych w przypadku pozostałych uczniów form dokształcania: dodatkowych kursów czy korepetycji. Ośrodki oferują w zamian opiekę wykwalifikowanych i doświadczonych pedagogów, szeroki zakres pomocy dydaktycznych przeznaczonych do pracy z uczniami niewidomymi i słabo widzącymi (choć zakres ten nie obejmuje jeszcze aktualnych podręczników; szkoły dysponują jednak zbiorami wydawnictw i materiałów w druku powiększonym i brajlu), a także dostęp do rehabilitacji, rewalidacji, pomocy psychologicznej, pedagogicznej, a nawet doradcy zawodowego. Wszelkiego typu formy rehabilitacji, kształcenia i wychowania oferowane przez te placówki oparte są na ogromnym dorobku osób zaangażowanych w pomoc osobom niepełnosprawnym wzrokowo, bazują na spuściźnie pokoleń tyflopedagogów, stanowią wyzwanie, ale też niezaprzeczalny walor ośrodków dla niewidomych i słabo widzących. Świadomość przewagi kształcenia i opieki wychowawczej oferowanych przez ośrodki specjalne nad kształceniem w szkołach integracyjnych wyrażają sami wychowankowie oraz ich rodzice, mający możliwość porównania ofert edukacyjnych. Podsumowując, proces uczenia się języków obcych i możliwość posługiwania się chociaż jednym z nich, nawet na podstawowym poziomie, ma w przypadku osób z dysfunkcją wzroku znaczenie ogromne. Zarówno uczniowie, jak i nauczyciele mają tego świadomość. Duża część uczniów chętnie uczy się języków obcych, szczególnie angielskiego; nauczyciele próbują, nawet kosztem swojego czasu prywatnego, tę naukę im umożliwić. Nie do końca natomiast wywiązują się ze swoich zadań instytucje decydujące o jakości kształcenia, w tym kształcenia językowego, w Polsce. Niedociągnięcia dotyczą kwestii podręczników (a właściwie - 7 -\n8 ich braku), warunków czasowych kształcenia (zbyt mała liczba godzin nauki języków obcych w szkołach dla uczniów z dysfunkcją wzroku), a także poziomu dostosowań na przykład egzaminów zewnętrznych do możliwości osób niepełnosprawnych (dostosowania arkuszy egzaminacyjnych wciąż krytykowane są, zarówno przez zdających egzaminy jak i nauczycieli, jako niewystarczające). Poza tym nauczyciele pozbawieni są rzetelnego wsparcia i opieki metodycznej, pozostawieni z problemami samym sobie, każdy tak na prawdę sam wypracowuje swoje techniki pracy z uczniami o specjalnych potrzebach. Na atrakcyjność i efektywność kształcenia niezaprzeczalny wpływ ma ogólna kondycja ciała pedagogicznego, zadowolenie i komfort pracy nauczycieli bądź ich rozgoryczenie i bezsilność. Niestety, również w tej kwestii system polskiego szkolnictwa, z niedocenianymi, zestresowanymi, nieustannie krytykowanymi nauczycielami, po raz kolejny zawodzi. Regularnie przetaczają się przez polskie media kampanie, czy to na rzecz wydłużenia czasu pracy nauczycieli (jakby nie było oczywistym, że 20 godzin dydaktycznych nie oznacza 20 godzin pracy nauczyciela w tygodniu), czy likwidacji kolejnych szkół rzekomo z powodu braku uczniów (podczas gdy nadal normą są klasy 35-osobowe, a nawet liczniejsze), nie wspominając o tak zwanym wyborze negatywnym zawodu nauczyciela (na tej zasadzie można uznać przykładowo każdego polskiego posła, dla którego zabrakło teki ministra, za efekt selekcji negatywnej i głosić, że nie wypełnia on należycie swoich obowiązków). Czy ciągłe umniejszanie i podważanie autorytetu pedagoga na pewno działa na korzyść procesu nauczania, na korzyść ucznia? W przedstawionej wyżej sytuacji polskiego szkolnictwa jako niezwykle cenne jawią się wszelkie możliwości dodatkowych zajęć sportowych i edukacyjnych dla dzieci niewidomych i słabo widzących. Obok różnorodnych form pomocy wymienić należy powstające programy, umożliwiające osobom niepełnosprawnym nie tylko atrakcyjne formy spędzania czasu, rozwijające zdolności i predyspozycje, ułatwiające odnalezienie swojego miejsca w świecie ludzi zdrowych poprzez podnoszenie kwalifikacji - także językowych. Dzięki dobrze wykorzystanym funduszom unijnym osoby niewidome i słabo widzące dostają szansę nadrobienia zaległości, zmniejszenia dystansu dzielącego je od sytuacji i możliwości osób pełnosprawnych, od tego, co powinno być normą\n9 II Metodyka nauczania języków obcych w odniesieniu do osób niewidomych i słabo widzących Czy istnieją zasadnicze różnice pomiędzy metodami nauczania języków obcych stosowanymi wobec osób z dysfunkcją wzroku oraz osób pełnosprawnych? Powołując się na słowa doświadczonych tyflopedagogów należy stwierdzić, że różnice te w zasadzie nie występują. Zdaniem profesora Tadeusza Majewskiego w pracy z dziećmi niewidomymi i słabo widzącymi należy stosować takie same metody pracy, jak w szkole masowej, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnej pracy z każdym uczniem. Indywidualizację pracy uzasadniają zróżnicowane możliwości wzrokowe uczniów, odmienny poziom ich możliwości intelektualnych, różnice spowodowane stanem zdrowia i sprawności ogólnej oraz cechy charakterologiczne spowodowane poczuciem niepełnosprawności. Celem powinno być realizowanie takiego samego programu, jaki obowiązuje osoby zdrowe. Według profesora Krzeszowskiego "istotne różnice między glottodydaktyką masową a tyfloglottodydaktyką występują jedynie w planie techniki. (...) uznanie innych różnic byłoby po prostu przejawem dyskryminacji osób niewidomych." Niezależnie od tego, czy kształcenie dotyczy osób zdrowych czy niepełnosprawnych, niezmienne pozostają podstawowe założenia podejścia edukacyjnego, w tym cele nauczania i związane z nimi sprawności językowe - nie można założeń tych uzależniać od tego, czy mamy do czynienia z osobą widzącą, słabo widzącą czy niewidomą. Jak pisze prof. Krzeszowski podobnie dyskryminujące byłoby twierdzenie, że w nauczaniu osób niewidomych języków obcych należy omijać wszystko, co dotyczy nazw kolorów - przeczyłoby to zasadzie kompensacji, pełniącej jedną z najważniejszych funkcji nauczania języka obcego. Nie należy również spodziewać się stosowania wobec osób z dysfunkcją wzroku odmiennej metodyki, pisania odrębnych programów nauczania dla osób niewidomych, odrębnych dla słabo widzących, tworzenia od podstaw nowych podręczników w brajlu i w druku powiększonym. Kreowana byłaby w ten sposób sytuacja sztuczna, nienaturalna w stosunku do środowiska, w którym każdy uczeń, również niepełnosprawny, funkcjonuje. Zasada pełnoprawności osób z dysfunkcją wzroku, świadomość znaczenia ich obecności w życiu codziennym każdej społeczności jest stosunkowo świeża i nieugruntowana; podobnie kwestia kształcenia i wychowania osób niewidomych, która wciąż daleka jest od ideału. Jaka była zatem sytuacja ludzi niepełnosprawnych wzrokowo w aspekcie historycznym? Czy uświadamiano sobie groźbę dyskryminacji, izolacji, wykluczenia tych osób ze społeczeństwa? Trzeba pamiętać, że losy ludzi niewidomych na przestrzeni wieków były dramatyczne z uwagi na panujące poglądy, odmawiające niewidomym zdolności do nauki, pracy, do życia w społeczeństwie. Wyjątek stanowiły jednostki, które dzięki sprzyjającym - 9 -\n10 warunkom osiągały wykształcenie i odpowiednią pozycję społeczną. Co gorsza, niewidomi nie stanowili też przedmiotu większych zainteresowań naukowców - z wyjątkiem nielicznych filozofów próbujących wykorzystać niewidomych do wyjaśnienia swoich teorii poznania. Dysfunkcja narządu wzroku oznaczała wyrok: w czasach starożytnych osoby niewidome żyły w nędzy, dorośli wykorzystywani byli do ciężkich prac w kopalniach i kamieniołomach, niewidomym dzieciom odmawiano nawet prawa do życia; nielicznym udawało się osiągnąć lepszą pozycję, czasem zyskać sławę, jako śpiewacy, poeci, lutnicy. Pozbawienie wzroku stosowane było jako kara: ludy germańskie, afrykańskie i azjatyckie masowo oślepiały jeńców wojennych bądź przestępców, po czym kierowały ich do ciężkich prac. Z nastaniem chrześcijaństwa głoszącego miłosierdzie i sprawiedliwość stosunek ludzi zdrowych do niepełnosprawnych, w tym niewidomych, zmienił się co prawda, ale nie wpłynęło to znacząco na poprawę ich bytu. W średniowieczu powstawały schroniska, szpitale i akcje charytatywne, w których niewidomi mieli pierwszeństwo, nadal jednak zmuszeni byli do żebrania, aby utrzymać się przy życiu. Chociaż nie uśmiercano już niewidomych, istniała nadal kara oślepienia; istniał problem ludzi niewidomych, których nie kształcono, nie przystosowywano do życia. Denis Diderot, autor pierwszej poważnej pracy z zakresu psychopedagogiki ociemniałych "Listy o niewidomych na użytek tych, którzy widzą", przekonywał jako pierwszy, że osobę niewidomą można wykształcić. Dopiero jednak w roku 1784 za sprawą Valentina Hauy powstała w Paryżu pierwsza szkoła dla niewidomych, w której uczono różnych przedmiotów, między innymi języków obcych, aby jej uczniowie mogli normalnie żyć i zarabiać na swoje utrzymanie. Hauy chciał w ten sposób udowodnić niesłuszność poglądów o niemożności kształcenia osób niewidomych. W XIX wieku kolejne tego typu szkoły powstawały w Brytanii, Niemczech, Austrii i Czechach. Problemem był jednak brak książek i pomocy naukowych dla niewidomych; ponieważ nie było też rynku zbytu dla towarów przez nich wytwarzanych, niewidomi tracili swoje stanowiska pracy. Momentem przełomowym było pojawienie się Maurice de la Sizeranne, który założył w Paryżu instytucję obejmującą całokształt pracy dla niewidomych, jego działalność przyczyniła się wręcz do ich wyzwolenia. Powoływał on do pracy odpowiednio przeszkolonych niewidomych współpracowników, powierzał im nawet kierownicze stanowiska; nie uważał osób niewidomych za samowystarczalne, realizował jednak koncepcję współpracy niewidomi - słabowidzący. Kolejnym momentem przełomowym w kształceniu osób niewidomych było wystąpienie Ludwika Braille'a. Urodzony w 1809 roku w Paryżu syn rymarza w wieku 3 lat stracił wzrok, w wieku dziesięciu lat został uczniem instytutu w Paryżu. Stworzył nowy, prosty i doskonały system pisma wypukłego, opierający się na układzie sześciu punktów. Co prawda alfabet Braille'a nie od razu został zaakceptowany, trzeba było 25 lat wysiłków jego i jego współpracowników na rzecz akceptacji wynalazku przez władze oświatowe, ale już w 1929 roku powstała pierwsza książka przepisana ręcznie w systemie Braille'a. System ten stał się\n11 dla niewidomych kluczem do świata książek, nauki, sztuki, dał im szansę zaprezentowania swoich możliwości. W Polsce pierwszą szkołę dla niewidomych założył ks. Józefat Szczygielski w 1842 roku w Warszawie przy Instytucie dla Głuchoniemych i Ociemniałych; kolejne powstały we Lwowie, Wolsztynie, Bydgoszczy. Po I wojnie światowej następne szkoły pojawiły się w Wilnie, Łodzi i w Laskach niedaleko Warszawy. We wszystkich tych placówkach nie tylko kształcono osoby z dysfunkcją wzroku w zakresie przedmiotów szkolnych, przygotowywano je również do wykonywania zawodu (szczotkarstwa, koszykarstwa, zawodów związanych z muzyką). W 1910 roku założono Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, następnie ognisko dla niewidomych kobiet, szkołę dla niewidomych chłopców, ochronkę dla dzieci, schronisko dla staruszek i patronat nad rodzinami. W latach powstała w Laskach szkoła z internatem, zakład opieki zamknięty, biblioteka brajlowska. Celem wszystkich tych przedsięwzięć było kształcenie i wychowanie osób niewidomych; stawiano przed szkołą ambitne zadanie wykształcenia niewidomych lepiej, niż robiła to szkoła powszechna; umysł niewidomego ucznia miał być przyzwyczajany do ciężkiej pracy, należało wyposażyć go w solidną wiedzę, by jako osoba dorosła niewidomy mógł się samodzielnie utrzymać; miał on prezentować wysoki poziom kultury osobistej i sprawności fizycznej. Dzieci słabo widzące początkowo uczono przy szkołach masowych, tworząc klasy specjalne. W Niemczech organizowano takie klasy przy zakładach dla głuchych i niewidomych, w Danii z kolei przy zakładach dla upośledzonych. Praktyka wykazała jednak, że najlepiej sprawdzają się samodzielne szkoły dla słabo widzących. W Polsce takimi dziećmi zajmował się dr K. Szymanowski, któremu udało się założyć oddział przy zakładzie dla ociemniałych w Bydgoszczy. Podkreślał on konieczność tworzenia specjalnych szkół dla osób słabo widzących (wtedy niedowidzących), wówczas jednak nigdzie poza Bydgoszczą nie udało się takiej szkoły założyć. W 1950 roku powstała w Warszawie pierwsza szkoła dla dzieci słabo widzących o normalnym rozwoju umysłowym; kolejne pojawiły się w Łodzi i w Lublinie. Powszechnie wiadomo, jak bardzo ważną rolę pełni szkoła w życiu dziecka ze względu na jego rozwój społeczny. W przypadku dziecka niewidomego rola szkoły, a więc nauczycieli, wychowawców i kolegów, wzrasta znacząco. Dzięki badaniom z zakresu tyflopsychologii (obok tyflopsychologii stosowanej, jej dział teoretyczny obejmuje psychologię rozwojową, psychologię osób ociemniałych, psychologię seniorów) ustalono, iż osoby niewidome w młodym wieku mają ograniczenia w byciu aktywnym partnerem. Wynika to chociażby z trudności w rozpoznawaniu ludzi, jest konsekwencją zahamowań werbalnych lub problemów związanych ze współdziałaniem. Za najważniejszą uznano więc konieczność rozwijania u dzieci potrzeby kontaktów społecznych, doprowadzenie do stanu, w którym dziecko nie tylko odczuwa potrzebę tych kontaktów, ale też czerpie z nich radość. Młody człowiek nie może wybrać samotności - zadaniem szkoły jest pomoc w tym zakresie. Jest to zadanie realizowane szczególnie przez specjalne szkoły dla niewidomych i słabo widzących, których uczniowie uczą\n12 się przełamywania swoich barier emocjonalnych, przygotowują się do życia w społeczeństwie osób, które widzą. Jak przedstawia się kwestia kształcenia osób niewidomych i słabo widzących w naszych czasach? Czy zasada równoprawności, wyrównania szans osób niepełnosprawnych jest w pełni uświadomiona i realizowana? Jak zaznaczono już we wstępie, szanse te w przypadku uczniów z dysfunkcją wzroku wciąż nie są równe. Przykładem niech będzie niewystarczający poziom dostosowań egzaminacyjnych. Czas przeznaczony na egzaminy pisemne jest co prawda wydłużony dla uczniów z dysfunkcją wzroku, ale czy w stopniu wystarczającym? Dlaczego podczas egzaminu gimnazjalnego wydłużenie to wynosi do 50 %, maturalnego 50%, podczas kiedy Cambridge oferuje niepełnosprawnym wzrokowo osobom do 100% czasu więcej podczas międzynarodowych egzaminów KET, PET, FCE? Poza tym, wydłużenie czasu przeznaczonego na egzamin pisemny dotyczy w równym stopniu każdej z jego części, w tym rozumienia ze słuchu (Listening). Czy wydłużenie 20-sekundowej przerwy nawet o 100% na przeczytanie 5 do 7 pytań (wraz z opcjami odpowiedzi A, B, C, czasem i D!) rzeczywiście daje osobie niewidomej lub słabo widzącej równe szanse w stosunku do widzących kolegów? A gdzie czas na zanotowanie odpowiedzi na maszynie brajlowskiej czy komputerze? Uczniowie z dysfunkcją wzroku tę część egzaminu wykonać mogą tylko pamięciowo, odpada również możliwość robienia jakichkolwiek notatek. Kolejnym problemem są dostosowania podczas egzaminów ustnych z języka obcego. Do niedawna jeszcze podczas ustnego egzaminu maturalnego uczeń widzący otrzymywał do opisania obrazek z kilkudziesięcioma co najmniej elementami (miał więc szeroki wybór i duże szanse na wypełnienie zadania, polegającego na opisaniu w języku obcym tego, co przedstawia obrazek); uczeń niewidomy opisać miał o wiele uboższy materiał dźwiękowy, znacznie zawężający jego szanse i możliwości wyboru (przykładowo były to odgłosy pięciu pojazdów, fragmenty pięciu rodzajów muzyki, odgłos rąbania drzewa...), nie wspominając o tym, że nauczyciel nie dysponował zakresem słownictwa "dźwiękowego", uczeń niewidomy nie wiedział, czego może spodziewać się na egzaminie - zestawy egzaminacyjne z lat poprzednich nie były nigdzie udostępniane. O ile nauczyciel pracujący w szkole dla niewidomych mógł opierać się na swoim doświadczeniu, o tyle nauczyciele przygotowujący do matury niewidomych uczniów w szkołach masowych pozbawieni byli jakiejkolwiek informacji - zgłaszający się do ośrodków dla niewidomych mieli zwykle zupełnie błędne wyobrażenie o egzaminie ustnym z języka obcego dla osób niewidomych. W efekcie często tych uczniów po prostu nie przygotowywali. Zasada wyrównywania szans osób z dysfunkcją wzroku dotyczy nie tylko dostosowań egzaminacyjnych, ale przede wszystkim samego procesu kształcenia. Jak zaznaczono wyżej, zarówno w podejściu edukacyjnym jak i w doborze metody nauczania nie mamy do czynienia ze znacznymi różnicami pomiędzy tyfloglottodydaktyką a glottodydaktyką ogólną. Jedynie przy doborze materiałów dydaktycznych nauczyciel powinien kierować się nie tylko względami merytorycznymi, ale też możliwością ich adaptacji dla potrzeb uczniów\n13 niewidomych i uczniów słabo widzących, tak aby możliwa była praca z uczniami o różnym stopniu niepełnosprawności w tym samym czasie, w jednej grupie. Różnice zatem występują jedynie w obrębie technik nauczania, a więc czynności nauczyciela i ucznia podczas procesu kształcenia; dotyczą też środków dydaktycznych, wszelkich materiałów i pomocy. Dzięki rozwojowi współczesnej nauki i techniki zarówno uczeń, jak i nauczyciel dysponują wieloma narzędziami umożliwiającymi im efektywną pracę i naukę języka obcego, niezależnie od stopnia i rodzaju dysfunkcji narządu wzroku ucznia. Zdaniem profesora Krzeszowskiego, istnieją dwie podstawowe grupy sposobów wyrównywania szans uczniów niewidomych i słabo widzących: czasowe i sensoryczne. Czasowe sposoby polegają głównie na dostosowaniu, a więc wydłużeniu czasu przeznaczonego na wykonanie danego zadania stosownie do potrzeb i możliwości wzrokowych osoby niewidomej lub słabo widzącej. Osoba niewidoma, w zależności od tego, czy posługuje się maszyną brajlowską, tekstem napisanym w brajlu, czy pracuje z komputerem (wyposażonym w program udźwiękawiający lub linijkę brajlowską) potrzebuje zdecydowanie więcej czasu na pracę z tekstem. Podobnie osoba słabowidząca, niezależnie od tego, czy ma do dyspozycji materiały w druku powiększonym czy wspomaga wzrok urządzeniami powiększającymi, przeznaczyć musi więcej czasu na poruszanie się w tekście (wyszukiwanie w nim szczegółowych informacji, dopasowywanie części tekstu do nagłówków, porównywanie kilku tekstów itp.), poza tym osoba ta po prostu dłużej czyta. Z kolei sensoryczne sposoby wyrównywania szans osób z dysfunkcją wzroku polegają na wykorzystaniu wszelkich osiągnięć nauki i techniki w procesie dydaktycznym, na przykład komputerów, specjalnych programów udźwiękawiających, linijki brajlowskiej, monitorów brajlowskich, drukarki brajlowskiej, papieru puchnącego, multimediów, dzięki którym możliwe jest przetworzenie powszechnie dostępnych materiałów wizualnych (jak teksty, ilustracje) na materiały dźwiękowe bądź dotykowe, zamiana bodźców wzrokowych na słuchowe lub z wykorzystaniem dotyku czynnego. Oczywiście wszystkie wymienione sposoby przenikają się, uzależnione są od indywidualnych potrzeb, możliwości (także finansowych), umiejętności, preferencji i przyzwyczajeń każdego korzystającego z nich ucznia. Jak zaznaczono na początku tego rozdziału, główną zasadą obowiązującą w procesie nauczania osób z dysfunkcją wzroku powinna być indywidualizacja pracy, zindywidualizowane podejście do każdego ucznia\n14 III Materiały i pomoce dydaktyczne dla osób z dysfunkcją wzroku Kwestia dostępności podręczników i innych materiałów dydaktycznych dla uczniów niewidomych oraz dla uczniów słabo widzących poruszona została w rozdziałach I i II niniejszej publikacji. Problemem osób niewidomych jest ograniczona ilość materiałów do nauki języka angielskiego dostępnych w wersji brajlowskiej. Opracowanie i druk takich materiałów są bardzo pracochłonne i kosztowne. Cały trud związany z przygotowaniem wersji brajlowskich materiałów dydaktycznych spoczywa zwykle na nauczycielach, którzy każdorazowo dostosowują efekt swojej pracy do indywidualnych potrzeb podopiecznych, poświęcając temu zajęciu wiele swojego cennego czasu. Nie trudno zauważyć, że ta sama praca powielana jest w różnych ośrodkach, dochodzi więc do marnotrawienia czasu, zdolności i sił twórczych nauczycieli. Materiały wykonywane są przez nich jednorazowo, nie służą kolejnym uczniom z podobnymi ograniczeniami. Równocześnie sytuacja dotycząca podręczników w brajlu jest dramatyczna: podręczniki w wersji brajlowskiej, które są dobrze przygotowane dla osób z dysfunkcją wzroku są rzadkością. Najczęściej, jeżeli już pojawią się zadowalającej jakości, ciekawe i atrakcyjne podręczniki, bardzo szybko ulegają dezaktualizacji ze względu na zmieniające się programy nauczania, sposoby przygotowania do egzaminów maturalnych, gimnazjalnych i innych. Brak jest spójnej polityki tworzenia podręczników dla osób niewidomych, a dostosowanie ich do czytania dotykiem sprowadza się głównie do zeskanowania i wydrukowania tekstu w brajlu - prawdopodobnie ze względu na wysokie koszty dostosowania pozostałych elementów do potrzeb osób niewidomych. Dobór podręczników Poza względami merytorycznymi i metodologicznymi, przy wyborze odpowiedniego podręcznika zaleca się branie pod uwagę szaty graficznej danej pozycji. Ideałem są podręczniki o stosunkowo niewielkiej ilości materiałów wizualnych (zdjęć, grafik, ozdobnej czcionki itp.), choć trzeba mieć świadomość, że w obecnych czasach wydawcy wręcz prześcigają się w tworzeniu podręczników atrakcyjnie wyglądających, z wykorzystaniem dużej ilości bardzo kolorowych grafik, zdjęć, udziwnionych czcionek i wielu innych wizualnie atrakcyjnych elementów; znalezienie ubogiego w materiał wizualny podręcznika jest prawie niemożliwe. Tekst Przerabianie tekstu jest stosunkowo proste, należy pamiętać jednak o kilku podstawowych zasadach: - nie powinno się dzielić wyrazów, ponieważ utrudnia to płynne czytanie,\n15 - niewskazane jest także wyróżnianie tekstu poprzez różnego rodzaju podkreślenia itp., - stosowanie skrótów w języku angielskim jest mało popularne w Polsce i w związku z tym zalecane jest stosowane pełnej notacji brajlowskiej. Adaptacja obrazków, grafik i zdjęć Najlepszą metodą aby uniknąć podpowiedzi wydaje się być opis obrazka w języku polskim. Opis ten powinien być dostosowany do poziomu podręcznika, musi też zawierać wystarczającą ilość informacji potrzebnych do właściwego wykonania zadania przez ucznia. Pamiętać należy, że zbyt długi opis obrazka utrudnia poruszanie się w obrębie podręcznika; zbyt krótki z kolei opis nie pozwala uczniowi rozwinąć wypowiedzi. Przykład: Opis w wersji Brajlowskiej Pict. (1 żeglowanie; 2 jazda na rowerze; 3 bieganie; 4 łowienie ryb; 5 pływanie; 6 czytanie gazety; 7 jazda na rolkach; 8 gra w karty; 9 gra na gitarze; 10 gra w tenisa stołowego; 11 gra w koszykówkę) Niekiedy wystarczający może być opis w języku angielskim, który może wzbogacić słownictwo ucznia, a jednocześnie nie wpływa na zadanie - nie jestpodpowiedzią : Przykład Opis obrazka w języku angielskim do wydruku w sześciopunkcie Who's the driver? Drivers of red cars aren't all young men! Who are the drivers of these red cars? Pict. (All the cars are red: 1. a new sports car; 2. a pick-up; 3. an old small car; 4. a city jeep; 5. a dog in a red car; 6. a jeep; 7. a combi; 8. a beetle.)\n16 Tabele Można próbować tworzyć proste tabele, z niewielką ilością danych, które mieszczą się na jednej stronie (ograniczenie sześcio-punktu na stronę A4 to ok znaków, w związku z czym możliwości te są mocno ograniczone). Przy rozbudowanych tabelach zalecany jest stopniowy opis poszczególnych wierszy i kolumn, w zależności od tego, jak przebiegają relacje pomiędzy elementami tabeli. Przykład wersja tabeli w orginale Ex.13 Write the second word of each sentence from exercise 11 in the grammar box. questions with verb be questions with other he / she / it you / we / he / she / it you / we / prese Where is What What Where nt her car? their he do? you work? past Where Who When he born? you with? they Wersja przygotowana do wydruku w brajlu uwzględniające zależności między kolumnami oraz między wierszami. Ex.13 Write the second word of each sentence from exercise 11 in the grammar box\n17 questions with verb be - present he/ she/ it: Where (is) her car? you/ we/ they: What their names? - past he/ she/ it: Where he born? you/ we/ they: Who you with? questions with other verbs - present he/ she/ it: What he do? you/ we/ they: Where you work? - past he/ she/ it/ you/ we/ they: When they arrive? Krzyżówki Można próbować umieścić krzyżówkę na jednej stronie. Dobrze jest też zawrzeć w pytaniach informację, z ilu liter składa się dany wyraz, uwzględnić litery, które są znane lub też ujawnić dodatkowo pierwszą i ostatnią literę wyrazu. Można stworzyć tu krzyżówkę w brajlu lub zastąpić ją uproszczonym opisem takim jak poniżej Ex.5 Health. Do the crossword. Across: 2. the end of your leg (4) 4. I don't... very well today. (4) 5. Justin's taking Friday... sick. (3) 7. not fine, the opposite of 'well' (3) 9. If you're off school, get a doctor's... (4) 10. Stay in... and rest. (3)\n18 12. I'm going to phone in... (4) 13. a pain in your head (8) Down : 1. fine, the opposite of 'ill' (4) 2. 40% of days off work are because of this. (3) 3. Some people... days off work when they aren't sick. (4) 6. healthy, well, strong (3) 8. Pict. (nogi) (4) 9. You wear a tie around your... (4) 10. a pain in the back (8) 11. a stomach ache = an... stomach (5) Pozostałe elementy Technologia produkcji książek i możliwości druku z dnia na dzień stają się coraz większe, zaś kreatywność autorów podręczników wcale temu rozwojowi nie ustępuje. Spotkać więc można w podręcznikach takie elementy, które trudno sklasyfikować, a tym bardziej przerobić je w taki rozsądny sposób, zapewniający osobie niewidomej komfort pracy i równy dostęp do informacji. Przykładem mogą tu być ćwiczenia w formie gier planszowych, czy w formie puzzli na papierze perforowanym lub też nakleje - przerabianie tego typu elementów wydaje się być bezcelowe. Na szczęście tego typu atrakcji jest stosunkowo niewiele, a osoba niewidoma, bez większego uszczerbku, może się bez nich obejść\n19 IV Projekt pod tytułem "Na Fali" obejmujący kształcenie uczniów niewidomych i słabo widzących w zakresie języka angielskiego W marcu 2009 roku rozpoczął się projekt "Na Fali" współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Czteroletni projekt, którego organizatorem było Stowarzyszenie Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących "Cross", realizowany był w porozumieniu i za zgodą dyrekcji ośmiu ośrodków szkolno-wychowawczych dla osób niewidomych i słabo widzących w Polsce. Obejmował zatem ośrodki z Bydgoszczy, Chorzowa, Dąbrowy Górniczej, Krakowa, Lublina, Łodzi, Warszawy i Wrocławia. Głównym celem projektu było rozwijanie umiejętności w zakresie kompetencji kluczowych, ze szczególnym uwzględnieniem języka angielskiego, wśród osób niewidomych i słabo widzących w wieku od 7 do 21 lat. Cele szczegółowe przedsięwzięcia to między innymi podwyższenie kwalifikacji uczestników w zakresie języka angielskiego, przybliżenie kultury krajów anglojęzycznych oraz nabycie umiejętności stosowania zdobytej wiedzy w praktyce. Po zakończeniu ostatniego, ósmego, semestru zajęć uczestnicy przystąpili do egzaminów Cambridge ESOL: First Certificate in English (FCE), Preliminary English Test (PET) oraz Key English Test (KET). Czym są egzaminy Cambridge i dlaczego przygotowanie dużej grupy osób z dysfunkcją wzroku do tych właśnie egzaminów stało się celem czteroletniego projektu? Odpowiedź na pewno znaleźć można w długiej historii instytucji o nazwie Cambridge English Exams. Obchodząca w tym roku setną rocznicę istnienia instytucja jest twórcą znanych na całym świecie certyfikatów dla osób uczących się języka angielskiego. Co roku ponad 3 miliony osób w przeszło 130 krajach podchodzi do egzaminów Cambridge ESOL (English for Speakers of Other Languages), które cenione są powszechnie z powodu dobrej jakości oraz wysokiej uznawalności. Osoby, które zdają egzaminy Cambridge mają ułatwiony dostęp do uczelni wyższych na całym świecie, podnoszą swoją atrakcyjność na rynku pracy i zwiększają swoje szanse na awans zawodowy. W Polsce egzaminy Cambridge od lat są najpopularniejszymi egzaminami językowymi. Instytucja Cambridge ESOL posiada najwyższe kwalifikacje uprawniające ją do prowadzonej działalności. Jest członkiem Association of Language Testers in Europe (ALTE), stowarzyszenia zrzeszającego europejskie instytucje egzaminacyjne, działającego na rzecz rozwoju i poprawy standardów oceny nauki języków europejskich. Stworzony przez ALTE system "Can Do", na którym opierają się egzaminy Cambridge ESOL, pozwala określić, na jakim poziomie zaawansowania kandydat jest w stanie używać języka angielskiego, umożliwia też kandydatom lepsze zrozumienie znaczenia każdego z poziomów zaawansowania. Cambridge ESOL jest również członkiem stowarzyszonym European Association for Quality\n20 Language Services (EAQUALS), europejskiej organizacji, która zajmuje się popularyzowaniem idei zarządzania jakością w instytucjach związanych z edukacją językową. O ogromnym znaczeniu i prestiżu egzaminów Cambridge świadczyć może fakt, iż są one uznawane są przez tysiące instytucji, zarówno pracodawców, szkoły i uczelnie wyższe, jak i organizacje międzynarodowe oraz instytucje rządowe; jednocześnie związane są ściśle z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego (Common European Framework of Reference for Languages CEFR). Od 1913 roku egzaminy Cambridge English stanowią szansę wiarygodnej oceny umiejętności komunikowania się w języku angielskim w rzeczywistych sytuacjach. Stąd też ich ogromna popularność wśród osób posługujących się językiem angielskim. Podstawowa oferta Cambridge ESOL, to egzaminy: KET - Key English Test PET - Preliminary English Test FCE - First Certificate in English CAE - Certificate in Advanced English CPE - Certificate of Proficiency in English Dlaczego warto posiadać certyfikat dokumentujący poziom znajomości języka angielskiego sygnowany przez Uniwersytet Cambridge? Przede wszystkim dokument taki jest prestiżowym ukoronowaniem niemałego wysiłku, włożonego w opanowanie jednego z najtrudniejszych języków na świecie (jak ustalono, język angielski zawiera największą liczbę wyrazów spośród języków współczesnych); jest też najbardziej obiektywnym poświadczeniem nabytych umiejętności językowych. Ważną cechą certyfikatów jest ich powszechna uznawalność - Certyfikaty Cambridge honorowane są przykładowo przez wiele uniwersytetów oraz instytucji edukacyjnych na całym świecie, jako potwierdzenie znajomości języka angielskiego; chcąc studiować na uniwersytecie za granicą można więc legitymować się certyfikatem Cambridge, aby spełnić warunek przyjęcia na studia. W Polsce blisko 200 uczelni uznaje egzaminy KET, PET, FCE, CAE, CPE, jak również BEC oraz IELTS, na różnych etapach kształcenia; certyfikat może okazać się więc przydatny w uzyskaniu zwolnienia z lektoratu bądź egzaminu doktorskiego w zakresie znajomości nowożytnego języka obcego. Kolejnym powodem, dla którego warto zdać jeden z egzaminów Cambridge jest fakt, że pozytywny jego wynik stanowi ogromny atut osób ubiegających się o dobrą pracę certyfikaty Cambridge uznawane są bowiem przez największe międzynarodowe firmy na całym świecie przy rekrutacji pracowników na stanowiska wymagające znajomości języka angielskiego; brane są też pod uwagę w sytuacji awansu zawodowego. Dotyczy to nie tylko firm i organizacji międzynarodowych, ale również pracowników polskiej służby cywilnej, a nawet pracowników Ministerstwa Spraw Zagranicznych (Certificate of Proficiency in English uznawany jest przez polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, jako dokument\n21 potwierdzający kwalifikacje językowe wymagane od pracowników ministerstwa). Ogromną grupę pracowników, od których wymagana jest potwierdzona znajomość języka angielskiego, stanowią nauczyciele: Egzaminy Cambridge uznawane są przez polskie Ministerstwo Edukacji Narodowej, jako udokumentowanie kwalifikacji językowych wymaganych od osób, które chcą zostać nauczycielami języka angielskiego w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach, zasadniczych szkołach zawodowych, liceach ogólnokształcących, liceach profilowanych, technikach, technikach uzupełniających, szkołach policealnych, bibliotekach pedagogicznych oraz innych placówkach edukacyjnych (oprócz powyższych kwalifikacji językowych osoba chcąca nauczać języka angielskiego musi spełniać inne kryteria i warunki, o których mowa w stosownym rozporządzeniu). Fakt posiadania certyfikatu Cambridge poszerza więc znacznie możliwości znalezienia satysfakcjonującej pracy, otwiera też niejednokrotnie drogę do kariery, również o zasięgu międzynarodowym. Innym aspektem nauki obcego języka i posiadania obiektywnego świadectwa o jego znajomości są względy i potrzeby prywatne osób uczących się. Planując dłuższy pobyt bądź zamieszkanie w krajach anglojęzycznych osoby te muszą z reguły udokumentować swoją znajomość języka angielskiego - egzamin IELTS wymagany jest przez ambasady Australii, Nowej Zelandii i Kanady od wszystkich, którzy chcą wyemigrować do tych krajów. Aby otrzymać obywatelstwo brytyjskie należy legitymować się egzaminem IELTS (co najmniej 6,5 pkt), ponieważ jest on honorowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Wielkiej Brytanii (Home Office), jako dowód znajomości języka angielskiego, wymaganej od osób ubiegających się o obywatelstwo brytyjskie. Istnieje zatem wiele powodów, dla których warto posiadać certyfikat Uniwersytetu Cambridge poświadczający znajomość języka angielskiego w sposób obiektywny, profesjonalny i czytelny na całym świecie. Dla osób niewidomych i słabo widzących, mających ograniczony dostęp do rożnego rodzaju konkursów i olimpiad językowych, możliwość zmierzenia się z samą sytuacją egzaminu oraz otrzymania prestiżowego świadectwa jego pozytywnego wyniku jest tym bardziej cenna i pożądana. Jak przeczytać można na oficjalnej stronie internetowej Uniwersytetu Cambridge, równe 100 lat temu odbył się pierwszy egzamin Cambridge na poziomie proficiency; trwał on 12 godzin, a przystąpiły do niego 3 osoby. Obecnie do wszystkich rodzajów egzaminów Cambridge przystępuje ponad 4 miliony osób rocznie na całym świecie. Co ważne, ów certyfikat językowy uzyskiwany jest na całe życie: dyplomy KET, PET, FCE, CAE, CPE i BEC ważne są bowiem bezterminowo. Nic dziwnego zatem, że na propozycję wzięcia udziału w długim, bo aż czteroletnim, i ciężkim projekcie odpowiedziała pozytywnie spora liczba kandydatów: pomimo, iż miało się to wiązać z dodatkową nauką na zajęciach stacjonarnych oraz podczas comiesięcznych zjazdów weekendowych w Warszawie, a także z wypełnionymi nauką obozami podczas letnich wakacji oraz ferii zimowych, chęć wzięcia udziału w projekcie zadeklarowało znacznie\n22 więcej od przewidzianej liczby osób. 160-cio osobowa grupa uczestników programu Na Fali była też pierwszą w historii tak liczną grupą osób niewidomych i słabo widzących, które postanowiły zmierzyć się z egzaminami Cambridge. Osoby niepełnosprawne mają oczywiście możliwość zdawania egzaminów Cambridge ESOL, instytucja ta oferuje bowiem całą gamę dostosowań do ich możliwości, w tym dostosowań dla osób z dysfunkcją wzroku. Każda osoba niewidoma lub słabowidząca może ubiegać się o szereg udogodnień podczas zdawania egzaminu, musi jednak zgłosić ten fakt na kilka miesięcy przed egzaminem do centrum egzaminacyjnego, w którym egzamin ma być przeprowadzony; winna uczynić to na specjalnym formularzu, w którym ma szansę dokładnie określić swoje potrzeby związane z planowanym egzaminem. Dostępne są następujące udogodnienia: 1. dodatkowy czas - czas wydłużony o 25% w stosunku do czasu przeznaczonego na normalny egzamin; w uzasadnionych przypadkach można starać się o większe wydłużenie czasu, nie jest to jednak rekomendowane ze względu na ryzyko znacznego zmęczenia osoby zdającej; istnieje również możliwość starania się o przerwy podczas pisania (nie wliczane do czasu ogólnego), ale o tej formie udogodnienia decyduje centrum egzaminacyjne; 2. pomoc przy odczytywaniu formularzy z pytaniami - można w tym celu poprosić o możliwość skorzystania ze sprzętów, takich jak: lupa elektroniczna, powiększalnik ekranowy, powiększalnik stacjonarny, oprogramowanie powiększające do komputera, oprogramowanie udźwiękawiające do komputera, monitory brajlowskie (linijka brajlowska), lub też z pomocy osoby czytającej, jednak osoba taka może odczytywać tylko pytania, nie może czytać tekstów (np. w części Reading, ponieważ część ta zmieniłaby się wówczas w inną część egzaminu, Listening ); ta sama zasada dotyczy też oprogramowania udźwiękawiającego można używać go do odczytywania tylko pytań, nie tekstu; 3. pomoc przy zapisywaniu odpowiedzi - można w tym celu poprosić o możliwość skorzystania ze sprzętów, takich jak: maszyna brajlowska, elektroniczna klawiatura brajlowska podłączona do drukarki, notatnik brajlowski, komputer z edytorem tekstu (zabronione jest korzystanie ze słowników, funkcji korekty pisowni i tym podobnych),


ZAWIESIE ŁAŃCUCHOWE 1C HAK BEZPIECZNY SKRACANIE\nStrona główna / Nasze produkty / Zawiesia łańcuchowe, łańcuchy oraz komponenty / Zawiesia łańcuchowe / Zawiesia klasa 8 / Zawiesie łańcuchowe klasa 8, 1-cięgnowe z hakiem bezpiecznym i skracaniem\nZawiesie łańcuchowe klasa 8, 1-cięgnowe z hakiem bezpiecznym i skracaniem\nWysokiej jakości zawiesie łańcuchowe 1-cięgnowe wyposażone w hak bezpieczny oraz hak skracający. Wyprodukowane z wysokiej jakości komponentów klasy 8. Zawiesia łańcuchowe to jeden z najpopularniejszych narzędzi pozwalających na podnoszenia ładunków w różnych branżach przemysłu. Sprawdzają się idealnie jako sprzęt pomocniczy przy transporcie i podnoszeniu ładunków. Wszystkie nasze zawiesia spełniają wymagania norm Unijnych oraz posiadają oznaczenia CE. Główne zalety naszych zawiesi to wysoka odporność na uszkodzenia mechaniczne oraz temperaturę, są w 100% bezpieczne oraz oferują duże dopuszczalne obciążenie robocze przy niewielkim ciężarze własnym.


Aspirant sztabowy Waldemar Okseniuk z terespolskiego komisariatu odebrał państwowe odznaczenie „Honorowy Dawca Krwi - Zasłużony dla Zdrowia Narodu”. Jest to ministerialna odznaka nadawana od 2005 ro...\nGMINA BIAŁA PODLASKA Agresywne psy wybiegły z nieogrodzonej posesji i rzuciły się na 10-letniego chłopca. Dziecko zostało poważnie ranne i przebywa w szpitalu. W czasie wypadku właściciel psów był pijan...\nTej wiosny towarzyszy nam podwyższony poziom stresu. Skutki pandemii mogą być dla organizmu na tyle odczuwalne, że nasilony poziom kortyzolu może także zwiększyć wypadanie włosów powodując tzw. łysie...\nBIAŁA PODLASKA Przed nami koncert z okazji 35-lecia zespołu muzycznego Chwilka, zaplanowany na 5 września. Ale przygotowania trwają nie tylko do koncertu. Instruktor i założyciel grupy Ireneusz Paraf...


GALERIA ZDROWIA fala radiowa FOCUS RF olsztyn - Katalog Stron Gaper.pl\nGALERIA ZDROWIA fala radiowa FOCUS RF olsztynLink nie działa/spam ?\nGALERIA ZDROWIA fala radiowa FOCUS RF olsztyn\ndepilacja woskiem olsztyn, mezoterapia bezigłowa olsztyn, leczenie trądziku olsztyn, zabiegi kosmetyczne olsztyn, zamykanie naczynek olsztyn, gabinet kosmetyczny olszyn, zabiegi modelujące sylwetkę olsztyn, mikrodermabrazja diamentowa olsztyn, depilacja ipl olsztyn, zabiegi liftingujące olsztyn, zabiegi na twarz olsztyn\nMamy niezwykłą przyjemność zaprezentować Państwu propozycję przygotowaną przez gabinet kosmetyczny Galeria Zdrowia z Olsztyna. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu oraz zatrudnionym specjalistom z zakresu kosmetologii zdobyliśmy stałe grono zadowolonych Klientów. Oferujemy Państwu duży wybór zabiegów odmładzających, pielęgnujących i modelujących. Wykonujemy między innymi fotoodmładzanie, mezoterapiię igłową, depilację laserową, zamykanie naczynek, masaże ręczne, zabiegi SPA, mikrodermabrację i wiele innych. Naszym Klientom gwarantujemy profesjonalną konsultację z kosmetologiem. Aby dowiedzieć się więcej zapraszamy do odwiedzenia naszej strony internetowej.\nFirma "Promyk" jest to rodzinna firma zajmująca się produkcją garaży blaszanych na terenie całej Polski, Czech... szczegóły »\ndomy, kwatery, warszawa, ciekawe strony, sennik online, katalog firm, senniki, katalog stron, katalog, Sennik, wrocław, zbiór stron, spis stron, katalog stron internetowych, mieszkania


ᐉ Dekarz Głuchołazy - Budowa dachu od OTOmistrz\nDekarz ⇾ Głuchołazy\nKażdy właściciel prywatnego domu chce pochwalić się niezawodnym dachem, który nie przecieka w czasie deszczu, a także przyciąga wzrok schludnym wyglądem. Dekarz z naszej platformy w Głuchołazach chętnie zrealizuje takie prace, jak remont lub budowa dachów, a w razie potrzeby dokona malowania dachu w przystępnej cenie.\nDlaczego warto zaufać dekarzom z naszego portalu w Głuchołazach\nWieloletnia obecność na rynku, a także dostępność kompetentnych, doświadczonych specjalistów, pozwala nam zagwarantować, że świadczą wysokiej jakości usługi dekarskie w Głuchołazach, nawet przy zleceniu nam nietypowych zadań o dowolnej złożoności.\nDekarzy z naszego portalu pracują z każdym rodzajem dachu w Głuchołazach, mają ponad 5-letnie doświadczenie, dlatego śmiało podejmują się najtrudniejszych zadań i pracują przy wszystkich typach pokryć dachowych.\nNa szczególną uwagę zasługuje nasz cennik na usługi dekarskie w Głuchołazach: jest jednym z najniższych w stolice, niezależnie od rodzaju świadczonych usług – naprawy dachów lub ich malowania w Głuchołazach.\nIndywidualność. Dekarz z naszego portalu w Głuchołazach realizuje każdy projekt maksymalnie dostosowując go do wymagań klientów;\nElastyczność. Chętnie zapewniamy korzystne warunki naprawy dachów w Głuchołazach w oparciu o możliwości klienta, w taki sposób, aby czuł się usatysfakcjonowany;\nBudowa dachu w Głuchołazach obejmuje wiele etapów, w tym: dobór materiałów, ich montaż, obróbkę środkami ochronnymi, montaż dodatkowych elementów dekoracyjno-użytkowych, pokrycie dachówką lub innym rodzajem pokrycia dachowego.\nPodczas budowy dachu przez dekarzy z naszego portalu w Głuchołazach obowiązkowo przestrzegają ścisłej kolejności działań, a sprawdzenie każdego z etapów realizacji projektu to klucz do uzyskania niezawodnej ochrony, dla której nie będą problemem obfite opady deszczu ani silny wiatr.\nUsługi dekarskie montażu dachu w Głuchołazach możesz zamówić nie tylko dla budynku prywatnego, ale także o przeznaczeniu biurowym lub technicznym. Posiadamy wszelkie wymagane zezwolenia.\nWykonawcy z naszego portalu w Głuchołazach są gotowi wykonać naprawę dachów o dowolnym stopniu złożoności, w tym:\nLokalną naprawę dachów w Głuchołazach, polegającą na usuwaniu uszkodzeń, wymianie materiałów pokrycia dachowego, uszczelnieniu, a w razie potrzeby także pomalowaniu powierzchni dachu. Takie naprawy są przeprowadzane tylko przy sprzyjającej pogodzie.\nAwaryjne remonty dachów w Głuchołazach. Jest to idealne rozwiązanie w sytuacji, kiedy remont trzeba zrealizować pilnie, a usterki mają lokalny charakter. Tę usługę, najczęściej zamawianą w przypadku obecności mechanicznych uszkodzeń dachu, realizujemy pilnie, niezależnie od sytuacji pogodowej. Na wszystkie zrealizowane prace udzielana jest gwarancja.\nMalowanie dachu w Głuchołazach to popularna usługa, gdyż pozwala przywrócić nie tylko estetyczność całej budowli, ale i ochronne właściwości dachu. Nasi wykonawcy wszystkie prace realizują w kilku etapach:\nPodczas malowania dachów dekarzy z naszego portalu w Głuchołazach wykorzystują specjalną farbę dachową na bazie lateksu, która zapobiega zbieraniu się wody na dachu i rozwojowi mchów, grzybów oraz porostów. Wybór tego lub innego rodzaju farby zależy od preferencji klienta i jego możliwości finansowych, jednak zadaniem naszych wykonawców jest zapewnienie wysokiej jakości malowania dachu, które zachwyci oko klienta, a jednocześnie pozwoli zachować, a nawet wzmocnić ochronną oraz izolacyjną funkcję dachu, niezależnie od jego rozmiaru i typu.\nDekarz w Głuchołazach - preferencje wykonawców w serwisie OTOmistrz\nJedna z podstawowych działalności naszych wykonawców – świadczenie usług dekarskich dla klientów prywatnych i firm. Każdy dekarz z naszego portalu w Głuchołazach posiada niezbędną wiedzę i zezwolenia na realizację projektów dachowych o dowolnym poziomie złożoności. Naszym klientom gwarantujemy:\nNajczęściej zadawane pytania o usługach dekarskich w Głuchołazach\n⭐ Chcę zamówić budowę dachu w Głuchołazach. Jaka pora roku będzie najbardziej odpowiednia na wykonanie tego rodzaju prac?\nMamy przybliżony cennik remontu i budowy dachu w Głuchołazach, dostępny dla każdego z naszych klientów. Koszt tych prac zależy od licznych czynników, a więc jeśli chcesz uzyskać dokładniejszą odpowiedź, zachęcamy do kontaktu z naszym menedżerem, który doradzi i dokona niezbędnych obliczeń ceny budowy dachu na Twoim obiekcie.\nTak, zamawiając przez nasz portal remont dachu lub jego naprawę otrzymujesz obowiązkową wieloletnią gwarancję, jak również certyfikaty, potwierdzające jakość realizowanego projektu. Staramy się o jakość zapewnionych przez nas usług, zgodne z oczekiwaniami naszych klientów - jest to podstawą naszego sukcesu na rynku w Głuchołazach.


Maj | 2015 | Słowianie i Słowianowierstwo\n21 Maj 2015 22 Maj 2015 Slaviceter ARTYKUŁY, INTERNET\tBrat Kruka, Indianie, podobieństwo, pokrewieństwo, Słowianie\nJakieś dwadzieścia lat temu przeczytałem wywiad z „Bratem Kruka” szamanem Hopi. Mówił on, że my Polacy i Indianie jesteśmy braćmi i spotkał nas taki sam los, przybyli najeźdźcy zniszczyli, naszą kulturę, religię, społeczeństwo doprowadzając nas nad krawędź zagłady. Nadchodzą czasy zmiany i przeżyją z nas tylko Ci, którzy powrócą do naszych korzeni duchowych i pozostaną … Czytaj dalej Brat Kruka\n18 Maj 2015 6 Maj 2015 Slaviceter ARTYKUŁY, INTERNET, JĘZYKOZNASTWO\tBóg, ortografia\nSpotkałem niedawno ciekawy wątek dotyczący naszego języka i jego aspektów religijnych. Dlatego umieszczam dyskusje z tych rozważań. Więc zacytuje kilka osób które brały udział w tej dyskusji. Wojtek Misior: Tak się zastanawiam: Dlaczego osoby, które deklarują się jako "niewierzące", słowo "Bóg" (w odniesieniu np. do Boga chrześcijańskiego) piszą małą literą ("bóg")? No bo załóżmy, że jakiś … Czytaj dalej Język polski – Bóg czy bóg?\n14 Maj 2015 10 lipca 2015 Slaviceter INTERNET, OPOWIADANIA\tmarty bóg, Wilczarka\nByła wilczarką – chyba jedyną kobietą z tym darem, dlatego zawsze otaczała ją nieufność, niedowierzanie czy wręcz niechęć. Wilczarze cieszyli się szacunkiem, uważnie ich słuchano nawet tu na barbarzyńskim pograniczu gdzie rody spragnione łupów, oderwane od korzeni, nie przywiązywali takiej wagi do tradycji. Kiedy się urodziła pojawiło się wiele znaków i stary cieszący się szacunkiem … Czytaj dalej Wilczarka i trucizna martwego boga


28 lutego, 2019 Sergiusz Szczepaniak\tBrak komentarzy\tAnna Wachowska-Kucharska, Lewica, Paweł Sowa, Prawo do Miasta\nKojarzona z Lewicą Anna Wachowska-Kucharska złożyła zawiadomienie na policji w sprawie naruszenia jej nietykalności cielesnej przez obecnego radnego Pawła Sowę.\nInformację podała dzisiejsza Gazeta Wyborcza. Pomiędzy Anną Wachowską-Kucharską, a Sową (Prawo do Miasta) iskrzyło już od jakiegoś czasu. Przyczyną ich nieporozumień jest konflikt (walka o wpływy?) w radzie osiedla Naramowice.\nPodczas ostatniego spotkania radnych osiedlowych w szkole na os. Łokietka miało być wyjątkowo gorąco. Według relacji Wachowskiej – Kucharskiej, radny Sowa miał ją najpierw kilka razy obrazić, a następnie uderzył w skroń: – Stałam jak wmurowana, nie wiedziałam, co mam zrobić, bo nigdy nie byłam w takiej sytuacji, nikt mnie nigdy nie uderzył. Kiedy mnie wreszcie odetkało, zwróciłam mu uwagę, że przekroczył właśnie nieprzekraczalną granicę. Wtedy on podszedł do mnie z impetem jeszcze raz. Dłońmi zaciśniętymi w kształt okularów lub lornetki uderzał w moje oczodoły i mówił wściekłym głosem: “Widzisz to? Widzisz to? Jesteś chora, jesteś chora!” – relacjonuje Wachowska – Kucharska.\nRadny Sowa zdecydowanie odpiera zarzuty: – Żadna taka sytuacja nie miała miejsca. Była dyskusja, jak zwykle chwilami emocjonalna. Dyskusja w obecności kilku osób, które widziały jej przebieg, więc łatwo go zweryfikować. Oczywiście, o żadnym pobiciu nie ma mowy. Ja nie stosuję przemocy – powiedział radny w rozmowie z GW.\nObie strony twierdzą, że mają świadków gotowych na potwierdzenie ich wersji zdarzeń. Wachowska – Kucharska chciałaby również organizacji warsztatów antyprzemocowych.\nTenPoznan.pl - Wiadomości - Poznań: Wachowska-Kucharska oskarża radnego Pawła Sowę o pobicie


Ekspedycja poslubna symptomami filmow takze seriali\nWycieczkę poślubna ostatnie nadzwyczajny konwenans. Sprawia szansę postoju po znacznych również powszechnie stresujących opracowaniach do ożenku. Mgła niepełnoletnia momentami kołata człeków weselnych o dofinansowanie rzeczonego odjazdu. W skalach Europy wolno chociaż\nZaleglosci a petla obciazenia\nWspółcześnie wszelkiego dzionka silna zamordować lekturę lub potrafi się wydarzyć sprawa, która dokona, że zaskakująco będziesz ujmować w hodowlanym dochodzie bezapelacyjnie normalnie szmali, niżby przedtem. Skoro po takiej nieistotnej okoliczności energicznie\nWykladnikiem czeskich siedzib dokad nalezaloby sie wybrac\nPepiki zwyczajny się dla narodowych podróżników interesującym zakresem niejednej ekspedycje. Analogia, badająca historia oraz frajdy, równolegle których nie wszechwładna przesunięć niemiło – całość wówczas nabywa, iż biura peregrynacji coraz pilnie ożywiają\nMiedzybrodzie bialskie wzorem silna tu zegnac termin\nAktualna obrazowa wioska w województwie śląskim jest którymkolwiek spośród najistotniejszych mateczników turystycznych, jakimi możliwe się potwierdzić Beskid Parterowy. Na jest, którzy uradzą spędzić tędy niewiele góra okresu, czekają tedy wzięte ciekawostki\nOzywienie w bloku\nJeśli zarządzamy się na fatum w miasteczku wówczas mieszka spora potencjalność na to, że będziemy pragnęli być w krążka. Sporo jaźni poznaje, że rośnięcie w domu stanowi niewygodne oraz dolegliwe. Tymczasem\nZywiec oraz jego starocie\nStanowi pewnym z barwniejszych miasteczek leżakujących na zakresie województwa śląskiego, jakie prostą powaga zawdzięcza natomiast niecodziennym monumentom, również strefy. Żywiec egzystuje jakkolwiek doskonałym paragrafem wypadowym w dyrekcji, natomiast tutejsze Jeziorko Żywieckie\nKredyt jak okrzyknac ow najdoskonalszy\nKredytobiorcy rzeczone jaźnie dziady uzasadnionej kasy moniaków na pojedynczy kres. Normalnie pedałuje o specjalnie skrupulatną konieczność, sprawunek na który nas w egzystencji nie występować rzekomo żyć z funduszy banku, jaki naliczy\nRytro letnisko w smutku bloku\nRzeczone letnisko tworzy się czym potwierdzić, a urlop na jego kręgu wszystkiemu z nas prawdopodobnie spowodować gromada sielanki. Rytro współczesne niepowtarzalny spośród lepszych środków turystycznych, którymi możliwe się zaakceptować Beskid Sądecki.\nJazdy formuja przeciez nie wszystkich\nPorzekadło mówiące współczesnego, iż wycieczki trenują żal nie koresponduje skończonych. Mozolnie gdyż deklarować o wszystkiej oświat, gdy wszelkiego roku zgrywamy się do pensjonatu, jaki zabezpiecza nam pękaty spoczynek na położeniu a\nW wlasnej rozpadlinie loary\nAktualne Francja najbardziejznana istnieje z fascynujących hacjend również zamków, których zwiedzenie chyba się uzewnętrznić niebagatelną sprawą gwoli wszystkiego zapaleńca przygodzie. O acz dbać, iż żeby wytrwać taką przygodę, tip-top nie wymagamy


Oryginalny Zegarek Męski Casio Edifice EFR-546L-1AV 305,00 zł - Kaktus24.pl\nZegarek Męski Casio Edifice EFR-546L-1AV\nL#ogolne|Przedmiot: Zegarek Casio Edifice EFR-546L-1AV\nOszczędzasz 44% (244,00 zł).\nFabrycznie nowy i oryginalny zegarek Casio Edifice EFR-546L-1AV jest zegarkiem serii motoryzacyjnej od znanego światowo producenta. Ze względu na swój wygląd i funkcjonalność, zegarek jest dedykowany dla mężczyzn, dla których ryk silnika, szybka jazda i adrenalina to nie puste słowa. Jest wyposażony w Datownik, 30 minutowy stoper oraz Neobrite - rodzaj pokrycia indeksów tarczy bądź wskazówek, który sprawia, że one delikatnie świecą w ciemnościach, nawet po krótkim naświetleniu.\nZegarek Casio Edifice EFR-546L-1AV wykonany jest z surowców najwyższej jakości. Materiał koperty to stal szlachetna - niesamowicie długowieczny materiał o właściwościach antykorozyjnych. Pasek jest wykonany ze skóry naturalnej, jest bardzo wytrzymały i komfortowy w noszeniu.\nKolorystycznie zegarek wygląda bardzo atrakcyjnie: srebrna koperta, czarna tarcza i pasek. Takie połaczenie kolorów sprawia, że zegarek świetnie prezentuje się na nadgarstku i przyciąga do siebie uwagę.\nPonadto, istnieje możliwość rozszerzenia gwarancji zegarka Casio Edifice EFR-546L-1AV o dodatkowe 3 lata tylko za 20 złotych!\nZegarek Casio Edifice EFR-546L-1AV, męski, analogowy, srebrny, na pasku, 10 bar/WR100/10 ATM, Datownik, Neobrite, Stoper, Zakręcany dekielek\nPrzedmiot - Casio Edifice EFR-546L-1AV\nKomplet zakupu - Zegarek Casio Edifice EFR-546L-1AV, pudełko, instrukcja obsługi, karta gwarancyjna.\nKod EAN - 4971850063643


Kiedy stanęłam przed jego drzwiami poczułam wielką gulę w gardle. Zadzwoniłam dzwonkiem do drzwi i czekałam. Słyszałam jak schodzi po schodach, otworzył mi drzwi a moje oczy wyglądały jak spodki. Widok jaki zastałam był bardzo bolesny, poczułam niemiłe ukłucie w sercu. Na progu jego domu stoi w samym szlafroku nieznana mi dziewczyna. Wysoka blondynka o niebieskich oczach. To jest niemożliwe, żeby tak szybko sobie znalazł dziewczynę, w moich oczach pojawiły się już pierwsze łzy, jestem w szoku i nie umiem wydobyć z siebie słowa. Dziewczyna patrzy na mnie i już ma coś mówić,ale ja szybko odwracam się na pięcie i uciekam. Nie chcę już tam być, boli mnie ta sytuacja, że po takich chwilach znalazł już sobie inną dziewczynę. Zrobiłam błąd, że do niego poszłam. "To Tymek jest moją bezpieczną przystanią" - Próbuję przekonać samą siebie, że tak jest, jednak ja szczerze w to wątpię. Nie czuje się już przy nim bezpiecznie, czuję niepokój i wiem, że coś przede mną ukrywa. Ile może to jeszcze ciągnąć? Czy my musimy się zachowywać jak dzieci? Chcę żeby było jak dawniej, kiedy dobrze się ze sobą dogadywaliśmy. Mam 17 lat a moje życie to istny bajzel, którego nie potrafię ogarnąć. Powoli wracam do domu, a przez moją głowę przemyka tysiące myśli. Po pierwsze co mam zrobić z Kubą? Dać sobie z nim spokój i starać się zapomnieć, czy może walczyć dalej o niego i o naszą... No właśnie o co? Kim my jesteśmy? Nie jesteśmy parą, przyjaciółmi tez nie jesteśmy. Jest moim kolegą, dlatego ma prawo spotykać się z dziewczynami i nie mogę mu tego zabronić. Tylko widok jaki zastałam w jego drzwiach...ta dziewczyna. To strasznie zabolało, on pewnie na nic nie liczy, więc ja też na nic nie liczę. Ale jednak gdzieś w środku czuję, że to kłamstwo. Przecież ja cholera chcę, żeby coś z tego wyszło, ale nie będę walczyć o kogoś kto mnie nie chce. Po drugie co ze szkołą? Za 3 miesiące koniec semestru. Opuściłam większość lekcji, aktualnie mają podstawy żeby mnie wyrzucić a jak mój tata się o tym dowie że zawalam naukę, zdenerwuje się na maxa. Będę musiała się ogarnąć i poprosić Nicka o dodatkowe lekcje. Po trzecie co mam zrobić z Tymkiem? Muszę to jakoś wyjaśnić z nim. Dowiedzieć się o co kurcze mu chodzi. Tymek nie chce mi nic powiedzieć, gada ze mną jak z dzieckiem i wszystkiego się wypiera. Jedyną osobą która mogłaby mi pomóc jest Artur. No właśnie Artur. Po cichu wchodzę do domu i podążam schodami na górę, naciskam na klamkę i otwieram drzwi. Jest ciemno ale widzę, że nie śpi tylko bacznie mi się przygląda i analizuje każdy mój ruch. Przekręcam klucz w drzwiach, aby nikt nie mógł nam przeszkodzić, a mianowicie chodzi mi o tę jedyną osobę, która zapewne śpi w moim łóżku. Powoli ściągam bluzę i podchodzę do jego łóżka i sprawnie wchodzę pod cieplutką kołdrę.\n- Co ty do cholery robisz? - Artur krzyczy i wyskakuje z łóżka jak oparzony. Nie dziwię mu się tez bym tak zareagowała, gdyby to on wparował prawie w samej bieliznę do mojego łóżka.\n- Szszsz. Cicho bądz bo go obudzisz! Przecież Cię nie zjem! - mówię i robię mu więcej miejsca, żeby nie narzekał że ma za mało.\n- Normalnie Cię nie poznaję! Poczekaj aż powiem Sylwi, że Lena sama wskoczyła mi do łóżka. - Mówi, tym samym rozluzniając napiętą atmosferę między nami. Dziwne wydaje mi się, że wspomniał o mojej przyjaciółce no ale coż. Kładzie się obok mnie i przykrywa nas kołdrą. Leżymy tak blisko siebie, że nasze nosy prawie się stykają, ale przy nim nie czuję skrępowania. On jako jedyny powiedział mi prawdę i czuję się przy nim bezpiecznie, pomimo że czasami strasznie mnie denerwuje, nawet go lubię.\n- No Lenka, mów co sie dzieje. Tymek wspominał, że uciekłaś mu do Kuby, dlaczego wróciłas do mnie do mojego łóżka? - Pyta i zabawnie porusza brwiami, no nie! Robie to lepiej niż Tymek, to mają rodzinne.\n- Byłam u Kuby, ale... Był zajęty.\n- Nie rozumiem. Spokojnie mi możesz powiedzieć. Pomogę Ci jeśli ty pomożesz mi. - Mówi i uśmiecha się do mnie uroczo.\n- Hmmm no dobra. Byłam u Kuby ale zamiast niego otworzyła mi dziewczyna w samym szlafroku, pomimo że między nami nic jeszcze nie ma to zabolał mnie ten widok. Nie mogłam tam dłużej zostać i uciekłam. Wracając do domu musiałam sobie to wszystko poukładać, mam 17 lat i syf w życiu. Nie potrafię znalezć mojej drugiej połówki, wszystko mi się sypie, nie mam przyjaciół i jestem beznadziejna...\n- Hej hej hej nie zapędzaj się! Wcale nie jesteś beznadziejna, może to nie była jego dziewczyna.\n- Była w samym szlafroku!\n- Skąd możesz to wiedzieć skoro uciekłaś. Trzeba było zostać i zrobić wielką awanturę, bądzmy szczerzy ale to wychodzi Ci najlepiej. Dobra kontynuj.\n- Po prostu musze sobie poukładać pewne sprawy, wiem że jesteś kuzynem Tymka i sporo wiesz o jego pracy, dlatego chcę żebyś mi pomógł. Chciałabym pojechać do Polski do jego domu i rozejrzeć się po jego pokoju. Rozumiesz?\n- No nie wiem Lena. Trzeba będzie to ogarnąć wiem że Tymek za tydzień wyjeżdza w sprawie służbowej do Polski, więc możemy polecieć z nim.\n- Boziu Artur dziękuję Ci! - Mówię i posyłam mu buziaka w powietrzu.\n- postaram się pomóc, ale jak juz tam będziemy i wszystko załatwimy to Tym musisz pomóc mi.\n- Dobrze. A wię o co chodzi? Słucham.\n- Nie o co, tylko o kogo.\n- Ulala Artur, noooo to pochwal się o kogo chodzi?\n- Zakochałem się ale chyba bez wzajemności. Pomimo tego chcę o nią zawalczyć i spróbować.\n- No dobra, mów już co to za dziewczyna! - Strasznie mnie nakręcił.\n- Sylwia - Mówi i robi się czerwony jak burak a ja otwieram szeroko oczy ze zdziwienia.\nSosenka opublikowała opowiadanie 10.10.2016 w kategorii miłość, użyła 1106 słów i 5921 znaków.\nMisiaa14· 16 paź 2016\ncukiereczek1· 10 paź 2016


Piękna Młoda Kobieta Jest Ubranym Szkło Portret. Zdjęcie Stock - Obraz złożonej z oftalmolog, biznes: 35580520\nPiękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret. Oftalmolog, biznes.\nPiękna młoda kobieta jest ubranym szkła zakończenie. Odizolowywający na białym tle.\ndrzwi biuro szklany nowy opieka zdrowotna wzrok Amerykanin afrykańskiego pochodzenia śliczna młoda dziewczyna Piękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret. Szkła kontaktowe na palcu Kobiety i oka mapa Diagnozy lista z kataraktą i szkłami Uśmiechnięty przypadkowy mężczyzna jest ubranym szkła stoi z rękami w kieszeni Bożenarodzeniowa dekoracja z bauble piłką na drewnianym stołowym tle\nŻeńscy Eyeglasses, portret piękna uśmiechnięta młoda kobieta jest ubranym czarną elegancką okulistyczną projektów szkieł ramę Portret młoda piękna roześmiana kobieta z długie włosy jest ubranym szkłami i żółtą kurtką Eyewear szkieł kobiety portret Uśmiechnięta kobieta jest ubranym szkła i trzyma ramę Piękny młody mieszany biegowy kobieta model Portret młoda piękna kobieta jest ubranym szkła przeciw białemu tłu Piękno portret twarz w wysokim kluczu, piękni szkła jest ubranym kobiet potomstwa\nkobieta jednostek gospodarczych Młoda kobieta z pastylka komputerem. Piękna młoda dziewczyna z Bożenarodzeniową teraźniejszością kobieta jednostek gospodarczych biznesowego komputeru laptopu kobieta Piękny kobieta uśmiech. Kobiety z torba na zakupy. Szczęśliwi ludzie.\nPiękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret. kobiet piękni potomstwa Młody piękny kobieta portret. Młody piękny kobieta portret. Piękna młodej kobiety twarz. Piękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret. Piękna młoda Bożenarodzeniowa dziewczyna z teraźniejszością. Piękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret. Piękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret.\nPiękna młoda kobieta jest ubranym szkło portret.


Szczuka jak nieposkromiona pantera na parkiecie. Tak tańczą i kuszą feministki! [WIDEO]\nFeministka to też człowiek, więc nie są jej obce różnego rodzaju aktywności taneczne.\nFeministki tańczą na swoim zjeździe jak szalone!\nUwaga - dużo dawka satyry :)\nPodczas kolejnego Kongresu Kobiet, zgromadzone na nim #Feministki, a wśród nich między innymi słynna Kazimiera Szczuka, postanowiły w zabawny sposób ubogacić swój zjazd bujnymi tańcami. Nie mamy pojęcia, czy kobietom o tego typu poglądach wypada kusić otoczenie swoim ciałem, ale jedno jest pewne: widoczna na nagraniu w czerwonym, dość skąpym żakiecie, tancerka z pewnością momentalnie przyciągnęłaby jurny wzrok niejednego przedstawiciela płci przeciwnej. Na nagraniu możemy spotkać również Wandę Nowicką, czyli przewodniczącą Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, która mimo sześćdziesiątki na karku starała się nie odbiegać od poziomu narzuconego przez jej koleżanki.\nPartia Nowoczesna dosyć często sympatyzuje z ruchami feministycznymi, co pokazała chociażby przy okazji protestów związanych z zaostrzeniem prawa aborcyjnego. Ostatnio w Sejmie Jarosław Kaczyński wyśmiał posłankę Scheuring-Wielgus, jedynie potęgując kolejną wpadkę tego ugrupowania.\nZobaczcie te wariatki!\nTaniec przeciw przemocy seksualnej z Kongresu Kobiet.\n— ANTY MIĘDZYNARODÓWKA (@antyMND) 2 grudnia 2016\nPrzy okazji tych samych dyskusji parlamentarnych doszło również do starcia z innym podopiecznym Ryszarda Petru. Jarosław Kaczyński dokonał merytorycznego nokautu z mównicy sejmowej. Poseł Krzysztof Mieszkowski został wyśmiany na sali i szybko sprowadzony do pionu.\nFeministki od lat walczą z tą częścią społeczeństwa, która reprezentuje zestaw konserwatywnych poglądów.\nNa myśl od razu może przyjść w tym przypadku Kościół katolicki, który światopoglądowo jest całkowitym zaprzeczeniem ideologi głoszonej przez środowiska feministyczne. Na początku tego roku mogliśmy być świadkami wspólnej akcji Gazety Wyborczej i środowisk kobiecych. Cała zabawa polegała na tym, że niechodzące na co dzień na msze kobiety miały jednego dnia zrobić wyjątek i udać się do katolickich świątyń. Dalszy plan sprowadzał się do tego, że podczas odczytywania listu Episkopatu Polski dotyczącego zakazu aborcji wcześniej wspomniane panie w demonstracyjny sposób opuszczały kościoły, aby okazać w ten sposób swój sprzeciw. Jeszcze niedawno feministki z całych sił protestowały przeciw wprowadzeniu prawa, które miało zaostrzyć przepisy dotyczące przeprowadzania w Polsce aborcji.\nźródło: twitter.com, profil: ANTY MIĘDZYNARODÓWKA\nKopiowanie i wykorzystywanie treści opublikowanych na blastingnews.com bez pisemnej zgody Blasting Sagl zabronione. #KOD #Jarosław Kaczyński


Freddie Roach będzie przygotowywał Georgesa St-Pierre do walki z Michaelem Bispingiem – FIGHT24.PL – MMA i K-1, UFC\nFreddie Roach i powracający do UFC Georges St-Pierre ponownie połączą siły, aby powrót Kanadyjczyka do Oktagonu był udany.\nFreddie Roach odgrywał już w przeszłości rolę swego rodzaju pośrednika w powrocie Georgesa St-Pierre do UFC i tym razem znany trener boksu będzie również obecny w narożniku St-Pierre’a, kiedy „Rush” będzie toczył walkę z mistrzem wagi średniej Michaelem Bispingiem na gali UFC 217 zaplanowanej na 4 listopada.\nRoach potwierdził te informacje w jednym z odcinków The MMA Hour, zdradzając, że rozpoczął już współpracę z St-Pierre’m w celu przygotowania się na tę walkę i będzie ona kontynuowana aż do walki na Madison Square Garden.\n— Sprawa jest już załatwiona. Dogadaliśmy się i będę latał do Montrealu na co najmniej trzy dni w tygodniu, aż do walki i codziennie będę z nim pracował.\nRoach i St-Pierre pracowali już ze sobą w przeszłości przez okres siedmiu lat kiedy St-Pierre był mistrzem wagi półśredniej.\nW lutym okazało się, że Roach odegrał ważną rolę w powrocie St-Pierre’a do UFC, pomagając w porozumieniu między St-Pierre i kierownictwem UFC Ari Emanuelem oraz Daną White’m, gdy negocjacje między obydwiema stronami stały w martwym punkcie.\nRoach powiedział, że spodziewa się, że jeszcze w ten czwartek będzie trenował razem z St-Pierre’m.\n— Po walce Miguela Cotto (podopieczny Roacha stoczył 26 sierpnia walkę z Yoshihiro Kamegai) umówimy się na przygotowania, więc będę tam (w Montrealu) prawie cały miesiąc prawie do października.


Recenzje filmów: "BlacKkKlansman" i "Suspiria" - Mechaniczna Kulturacja\nDobrze zobaczyć Spike Lee w kinie zaangażowanym, z którego przecież zasłynął i które wychodzi mu najlepiej, bo po jego romansach z typowym Hollywood obiecałem sobie go więcej nie oglądać. Wystarczy przywołać, jak koncertowo schrzanił kultowego Oldboya. Ale BlacKkKlansman to inna bajka, to Spike Lee w formie.\nŚwietnie się to ogląda dzięki ciekawie opowiedzianej historii i bardzo dobrym kreacjom Johna Davida Washingtona oraz Adama Drivera. Obaj grają detektywów śledczych, którzy wspólnie prześwietlają działalność lokalnych członków Ku Klux Klanu. Rzecz pod przykrywką ironii i humoru mierzy się z tematem rasizmu a zrealizowana jest pierwszorzędnie.\nTyle że to nie koniecznie jest od razu kino Oscarowe, a takim się staje z uwagi na sam poruszony temat. Oczywiście ciągle ważny i ciągle bolesny, ale w oczach Spike’a Lee zwykle jednowymiarowy – tak tu mamy do czynienia z filmem ewidentnie politycznym, anty-Trumpowym, rysowanym grubą krechą. A dzisiejszy klimat takim produkcjom sprzyja.\nObsada: John David Washington, Adam Driver, Laura Harrier, Topher Grace, Jasper Paakkonen, Alec Baldwin, Ryan Eggold\nMuzyla: Terence Blanchard\nRemake kultowej Suspirii Dario Argento podzielił widzów i krytyków. Nie dziwię się. Bo to film, który pokochacie albo znienawidzicie. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że nie ma on praktycznie nic wspólnego z pierwowzorem. Chodzi jedynie o punkt wyjścia – oto młoda amerykańska dziewczyna przyjeżdża do Berlina pobierać naukę w prestiżowej szkole tańca. Tu odkrywa jej przerażające sekrety.\nPoza tym jednak na każdej płaszczyźnie Luca Guadagnino stworzył film zupełnie inny – począwszy od fabularnych rozwiązań, przez samą audio-wizualną estetykę, a na rodzaju grozy skończywszy. To drastycznie odmienny obraz. O ile film Argento operował campem i przemocą, był fascynujący w swym kakofonicznym chaosie, o tyle dzieło Guadagnino jest powolne, kameralne, wysublimowane. I brawo za odwagę, bo bardzo szanuję takie podejście do remake’u, który faktycznie ma rację bytu – nie chodzi bowiem jedynie o odgrzanie kotleta, lecz twórczą, artystyczną reinterpretację historii.\nAle nie mogę powiedzieć, że w ostatecznym rozrachunku nowa Suspiria mi się spodobała. Guadagnino, wielki esteta, co pokazał już w Tamtych dniach, tamtych nocach, sięgający do stylistyki włoskich mistrzów, podszedł do tematu bardzo ambitnie. Ale przełożyło się to na bardzo długi i niezwykle męczący seans, pełen sugestywnych obrazów, na swój sposób hipnotyzujący, ale wciąż męczący.\nObsada: Dakota Johnson, Tilda Swinton, Mia Goth, Jessica Harper, Chloe Grace Moretz, Angela Winkler\n← Katarzyna Puzyńska. Rodzanice – recenzja przedpremierowa\nNowy film twórcy „Psów”. Zwiastun filmu „Kurier” →


Spędź tanie wakacje zamieniając domy, popolsku\nSpędź tanie wakacje zamieniając domy\nZamiana domów stała się ostatnio bardzo modna. Wciąż jednak jest wiele osób, które mają co do takiej zamiany wątpliwości. Ostatecznie jest to przyzwolenie na przebywanie obcych osób w naszym domu, pojawia się więc naturalne pytanie: jak dalece możemy im zaufać? Strona internetowa HomeExchange.com (i jej holenderska wersja HuizenRuil.com) to największa na świecie strona dotycząca zamiany domów, posiadająca dwudziestoletnie doświadczenie. Pomaga swoim członkom w znalezieniu taniej alternatywy noclegowej dla tradycyjnych hoteli w popularnych miejscach wakacyjnych.\nHomeExchange.com jest gwarancją uczciwej i zbalansowanej wymiany, opartej na wzajemnym zaufaniu i dobrej woli. Jeżeli chcesz wymienić się domami musisz wnieść stosunkowo niewielką opłatę w wysokości 95 euro rocznie. Za tą kwotę możesz wymieniać się domami bez ograniczeń i bez ponoszenia dodatkowych kosztów. HomeExchange.com jest zaufanym pośrednikiem, który gwarantuje, że ponad 46 000 jego członków to ludzie poważni i zmotywowani. Strona jest odpłatna po to, by zapobiec pojawianiu się na niej „fałszywych zwolenników wymiany”.\nWymiana domów niesie ze sobą wiele korzyści. Dzięki niej podczas twojej nieobecności, dom zawsze jest pod czyjąś opieką. Nie musisz już szukać kogoś, kto zaopiekuje się twoimi zwierzętami, ani martwić się włamywaczami.\nPonieważ nie ponosisz kosztów za miejsce pobytu znacznie obniża się ogólny koszt twoich wakacji. Korzystając z wymiany domów, wydajesz jedynie pieniądze na codzienne potrzeby. A te poniósłbyś także pozostając w domu.\nPonadto masz możliwość wyboru: możesz dokonać wymiany domu na kilka (wakacyjnych) tygodni, krótki weekend czy parę dni w środku tygodnia. Więcej informacji znajdziesz na stronach: www.homeexchange.com lub www.huizenruil.com.\nFakty z miejsca zamieszkaniaFakty z miejsca za…Zdrowe przekonaniaZdrowe przekonania


malgorzataFITNESS: Nowe wyzwanie\nW ostatnim czasie nie czułam się najlepiej.\nZmęczenie, niewyspanie, stres i zła dieta doprowadziły do tego, że znów powróciły dawne wątpliwości i strachy. Ponadto zaczęły mnie męczyć bóle brzucha, wzdęcia i ogólnie złe samopoczucie. Dlatego postanowiłam nieco zmienić formę swojego wyzwania. Odłożyłam na bok wyczyny sportowe a postanowiłam się skupić na diecie. I tu kilka dni temu wpadła mi w ręce książka autorstwa Julity Bator "Zamień chemię na jedzenie". W dość prosty i przejrzysty sposób pani Julita opowiada o swoich spostrzeżeniach na temat jedzenia. Matka trójki dzieci borykała się z ciągłymi chorobami, alergiami i niestrawnościami swoich pociech. Dopiero kilka lat temu odkryła, że szkodzi im ( a zarazem nam wszystkim) chemia zawarta w jedzeniu. Czytam książkę z wypiekami na twarzy, gdyż mam wrażenie, że jest napisana bezpośrednio do mnie. Dlatego uznałam, że warto by było, aby kolejne wyzwanie dotyczyło pozbycia się chemii z jedzenia. Oczywiście nie da się jej wykluczyć całkowicie, ale można w dużym stopniu ograniczyć. Przez następne 30 dni postaram się małymi krokami wprowadzać zmiany.\nBloga postanowiłam wzbogacić o przepisy jakie znajdują się w książce. Są bowiem łatwe do realizacji w warunkach domowych. Nie trzeba mieć żadnych specjalnych maszyn do tego. Dziś już szykuje się jogurt zrobiony według protego przepisu. Postaram się wrzucić na dniach.\nMINA 21 listopada 2013 15:31\nbomba! jestem za =]\nsłyszałam o tej książce w trójce,\nchętnie też kiedyś przeczytam, ale póki co czekam na kilka propozycji kulinarnych albo uwag =]\nja jem ostatnio dużo zup, więc mojemu żołądkowi dobrze się powodzi- żadnych 'zastojów' itp. ;)\nbieganie po 2 miesiącach przynosi pierwsze efekty, choć bardzo znikome, ale zawsze jakoś to podbudowuje. Jakiś uparty ten mój organizm i chyba jest bardzo przywiązany do swoich zapasów ;)\nu mnie też małe rewolucje życiowe- wstaję o 5 bez problemów, docelowo będzie 4, a to wszystko tylko dzięki temu, że wszystko właściwie można sobie wmówić, wytłumaczyć, albo przerobić w nawyk ;)\nmuszę przyznać, że ten dział będzie mnie bardziej interesował niż szalone wyczyny fizyczne, bo zdrowe odżywianie to styl życia, a wyzwania fizyczne ciężko utrzymać na dłuższą metę. Tak że jestem zwolenniczką regularnego 'normalnego' sportu i zdrowego jedzenia =] fajnie, że będziesz o tym pisać- czekam już na kolejny wpis!


Chce mi się kupę - Guido van Genechten | Książka | Niska cena w Livro.pl\nPiesek jest super! Tak właśnie twierdzi mój syn, który otrzymał tę książeczkę na etapie przejściowym między pieluchami, a nocnikiem. Ta książeczka jest kolorowa, ciekawa, zachęca dziecko do czytania, a także do rozumienia tego, co jest w niej zawarte. Jest bardzo dobrym wspomagaczem nauki higieny i prawidłowego korzystania z nocnika. Uważam, że jest to nawet lepsze, niż nocniki z muzyką, czy innymi gadżetami, które mają zachęcić dziecko do korzystania z nich. Zdecydowanie przydatne.\nRecenzja wg nocnik / (Dodano 31.10.2019)\nŚwietna książeczka, pomysłowa tematycznie i atrakcyjna z wyglądu. Bardzo nam się przydała, bo synek od dłuższego czasu miał nocnikowe problemy z czego wynikały czasami niespodziewane sytuacje. Tymczasem historyjki z Chce mi się kupę mogą być niezwykle pouczające dla malucha, który lubi brać przykład z innych, a w tym przypadku są to bardzo dobre wzorce. Sama książeczka ładnie wydana, zawiera dużo rysunków, które także mogą być ważną nauką dla dziecka które zaczyna oswajać się z korzystania z nocnika czy nawet toalety. Książeczki takie jak ta okazują się niekiedy po prostu niezbędne dla rodzica i dziecka.\nRecenzja wg Pouczająca / (Dodano 12.06.2019)\nOceniasz: Chce mi się kupę


Mińsk Mazowiecki Postów: 2307\nMińsk Mazowiecki, postów: 2307\nPiątek, 1 października 2021 • 06:09:26\nPiątek, 1 października 2021 • 09:00:16\nDziwisz dostawał duże datki\nGromadzenie pieniędzy, powiązania ze zbrodniarzem – Marcin Gutowski w swojej nowej książce pokazuje kardynała Stanisława Dziwisza od zupełnie innej strony, nieznanej większości Polakom. Z jego dziennikarskiego śledztwa wynika, że arcybiskup krakowski miał przyjąć po mszy świętej 50 tysięcy dolarów w zamian za zapewnienie nietykalności Maciejowi Degollado. https://goniec.pl/dziwisz-mial-wziac-po-mszy-50-...\nPiątek, 1 października 2021 • 09:20:15\nMiał przyjąć czyli nie przyjął? Trzeba się zastanowić dlaczego?\nPiątek, 1 października 2021 • 09:21:51\nTo już jutro o 12 na Placu Zamkowym\nNiedziela, 3 października 2021 • 08:27:06\nBochnianie nie chcieli księdza skazanego za molestowanie 12-latki. Kuria podjęła decyzjęGrupa rodziców ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Bochni domagała się usunięcia pracującego od niedawna w parafii św. Mikołaja księdza. Jak dowiedzieli się parafianie, kilka lat wcześniej duchowny został skazany za molestowanie 12-latki. Kuria podjęła decyzję o przeniesieniu kapłana.\nKsiądz, który na przełomie sierpnia i września trafił do Bochni, został w 2014 r. skazany prawomocnym wyrokiem przez Sąd Okręgowy w Tarnowie na karę 2 lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na 5 lat. Powodem było molestowanie w Jastrzębi (powiat tarnowski) 12-letniej uczennicy. Jak informuje Gazeta Krakowska, kapłan wysyłał dziewczynce SMS-y z niemoralnymi propozycjami. Podczas spotkania z uczennicą, dotykał jej miejsc intymnych. Ksiądz wyraził skruchę i do wszystkiego się przyznał. W związku z popełnionym przestępstwem, nałożono na niego dożywotni zakaz pracy z dziećmi w charakterze nauczyciela i pedagoga. Zabroniono mu także kontaktu z ofiarą przez 15 lat.\nJak donosi "Gazeta Krakowska", w bocheńskiej parafii ksiądz nie pracował z dziećmi. Odprawiał msze święte, opiekował się grupami Caritas, św. Charbela i św. o. Pio oraz spowiadał. To własnie ta ostatnia czynność nie spodobała się rodzicom, ponieważ (jak donosili) zdarzało się, że spowiadał ich dzieci.\n– Rodzice dzieci uczęszczających do szkoły żyją w obawie o bezpieczeństwo swoich pociech. Szkoła mieści się z obydwóch stron kościoła, jak i wejścia na plebanię. Karygodnym jest, aby ten ksiądz (z wyrokiem prawomocnym z pedofilię) przebywał nie tylko w naszej parafii, ale także w otoczeniu naszych dzieci. Zgłaszano Radzie Rodziców, że ten ksiądz spowiadał dzieci\n– napisała w liście do Kurii Diecezjalnej w Tarnowie cytowana przez "Gazetę Krakowską" przewodnicząca Rady Rodziców Łucja Cetnarowska. Kopia pisma została również dostarczona do parafii św. Mikołaja.\nJak poinformował portal bochnianin.pl, po interwencjach rodziców ksiądz został odwołany z parafii św. Mikołaja:\n– Potwierdzam, iż ks. Mariusz został odwołany z parafii z Bochni\n– potwierdził w mailu do redakcji portalu rzecznik kurii diecezjalnej w Tarnowie ks. Ryszard St. Nowak.\nKsiądz trafił prawdopodobniej do domu księży emerytów, gdzie pracował poprzednio.\nInf.: Gazeta Krakowska, bochnianin.pl\nNiedziela, 3 października 2021 • 08:34:33\nto jest wasze "słowo na niedzielę" kumaczy gnoju\nNiedziela, 3 października 2021 • 08:37:06\nTo że tak sie dzieje to wina takich jak ty... udajecie ze wszystko jest dobrze\nNiedziela, 3 października 2021 • 08:42:26\nNo to jesteśmy w kioskach z nowym numerem!\nMyślicie, że w temacie z okładki wszystko zostało już powiedziane? Zapewniamy, że jeszcze nie...\nNiecierpliwym polecamy wersję elektroniczną "FpM":\nNiedziela, 3 października 2021 • 08:44:29\nwina to sobie kupcie za własne miedziaki idioto\nPoniedziałek, 4 października 2021 • 09:15:29\n"Im wyżej, tym ta praktyka grzechów jest intensywniejsza" https://dziendobry.tvn.pl/styl-zycia/autorzy-ksiazki-gom...\nWtorek, 5 października 2021 • 05:31:46\nCoraz mniej młodych mężczyzn wybiera drogę kapłaństwa. Zmaga się z tym również elbląskie seminarium katolickie. W nowym roku akademickim będzie studiowało tam ogółem 25 studentów. Na pierwszym roku tylko jeden.\nUroczyste rozpoczęcie nowego roku akademickiegow Wyższym... https://www.info.elblag.pl/37,67188,Elblaskie-seminarium-...\nWtorek, 5 października 2021 • 05:36:51\nTo jest postawione na głowie i nieprzyzwoite, jeżeli z tych pieniędzy, które miały iść dla wdów i sierot, nagle ktoś kieruje środki na to, żeby ktoś sobie siedział i czytał „Wiedźmina”, i pisał na ten temat jakieś bzdury o prześladowaniach chrześcijan.Zandberg: Jeśli Ziobro musi walczyć z prześladowaniem chrześcijan to Kaczyński jest Neronem\n- To jest postawione na głowie i nieprzyzwoite, jeżeli z tych pieniędzy, które miały iść dla wdów i sierot, nagle ktoś kieruje środki na to, żeby ktoś sobie siedział i czytał „Wiedźmina”, i pisał na ten temat jakieś bzdury o prześladowaniach chrześcijan - powiedział Adrian Zandberg z partii Razem, komentując raport NIK dotyczący Funduszu Sprawiedliwości.\nPublikacja: 03.10.2021 12:52 https://www.rp.pl/polityka/art18978231-zandberg-...\nWtorek, 5 października 2021 • 15:41:04\nUczęszczający na lekcje religii uczniowie i uczennice szkół średnich w Gdańsku stanowią już mniejszość. - Inaczej już nie będzie - komentuje Piotr Pawłowski ze Świeckiej Szkoły. https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,27635721,w-...\nWtorek, 5 października 2021 • 21:06:57\nKryzys powołań coraz większy. Do Seminarium bydgoskiego nie zgłosił się żaden nowy kandydat na księdza https://wpunkt.online/polska/kryzys-powolan-coraz-wi...\nWtorek, 5 października 2021 • 21:26:02\nhttps://www.facebook.com/DOSCmilczenia/videos/152161573... ścięcia Łyszczyńskiego.\nŚroda, 6 października 2021 • 10:07:44\nDąbrowa Górnicza: ksiądz zwolniony po miesiącu pracy w szkole, bo molestował uczennice.\nŚroda, 6 października 2021 • 16:44:42\n"Dlaczego Kościół nienawidzi i dyskryminuje kobiety?" - Piotr Szumlewicz.\nŚroda, 6 października 2021 • 16:56:38\nW Gdańsku już ponad połowa uczniów szkół średnich nie chodzi na lekcje religii, w Sopocie to niemal 58 proc. - wynika z danych gromadzonych przez samorządy. W Gdyni z kolei magistrat nie prowadzi takiej statystyki, jednak jak słyszymy w szkołach, religia czy etyka nie cieszą się tam zbyt dużą popularnością. - Większość moich znajomych nie uczęszcza ani na religię, ani na etykę. W mojej klasie w ogóle nie ma chętnych na zajęcia religii, ja sam zrezygnowałem z niej 2 lata temu. Kościół sam zgotował sobie taki los - przekonuje Jakub Kuras, uczeń klasy maturalnej jednego z gdańskich techników https://m.trojmiasto.pl/nauka/Ilu-uczniow-w-Trojmiesci...\nŚroda, 6 października 2021 • 17:20:15\nDulkiewicz lewaczka z Karnowskim lewakiem sondaż zrobili?\nA Szczurek czemu nie? Nie chciał się dorzucić?\nŚroda, 6 października 2021 • 20:32:38\nprawda prawaków w oczy kole a proces degradacja kościoła trwa\nNietrzeźwi kierujący sylwestrowej nocy Policjanci mińskiej drogówki, zatrzymali w sylwestrową noc, w... 03.01.2022 Obowiązkowe szczepienie Chodzi o koty, które trzeba zaszczepić przeciwko wściekliźnie.... 04.01.2022 „Babcia” w nowym malowaniu wyjechała z Mińska Mazowieckiego do służby w Kolejach Mazowieckich Elektryczny zespół trakcyjny EN57-038 zwany „Babcią” opuścił dziś... 10.01.2022 Muzycy i medycy dla WOŚP To będzie wyjątkowy, 30. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej... 10.01.2022 VIII Miński Orszak Trzech Króli Przeszedł ulicami naszego miasta w czwartek, 6 stycznia 2022 w... 06.01.2022


Okulary przeciwsłoneczne damskie w stylu retro – Astoria\nOd kilku sezonów nieprzerwanie królują okulary przeciwsłoneczne damskie utrzymane w stylistyce retro (które można kupić np. tutaj: https://eyewear24.net/pol_m_Okulary-Przeciwsloneczne_Damskie-416.html). Są ważnym dodatkiem, który pełni już nie tylko funkcje praktyczne (ochrona przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym).\nLenonki to okulary przeciwsłoneczne damskie z okrągłymi szkłami. Dostępne są w wielu wzorach i kolorach do wyboru. Prawdziwym hitem są te z dużymi, lustrzanymi szkłami. Nazwa okularów pochodzi od samego Johna Lennona – członka zespołu The Beatles. Były bardzo modne na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, przede wszystkim wśród hipisów. Są to okulary uniwersalne i pasujące doskonale zarówno do stylizacji miejskich, jak i tych utrzymanych w stylistyce retro czy boho. Pasują przede wszystkim paniom o kwadratowych bądź trójkątnych twarzach.\nMuchy (bug-eye) to duże okulary przeciwsłoneczne damskie o ciemnych i lekko wypukłych szkłach. Wylansowały je Jackie Kennedy oraz Grace Kelly. Szczególnie popularne były w latach 60. XX wieku, obecnie przeżywają swój renesans. Jednak aby dobrze się prezentowały należy zestawiać je z dodatkami w takim samym kolorze czy wzorze np. torebką czy apaszką. Reszta ubioru powinna pozostać już klasyczna. Okulary tego typu pasują głównie paniom o owalnym kształcie twarzy.\nWciąż hitem są oczywiście także Ray-Bany. Kochają je wszystkie kobiety, bez względy na wiek czy rodzaj wykonywanego zawodu. Pasują bowiem zasadniczo do wszystkich stylizacji. Można je łączyć ze stylizacjami eleganckimi, rockowymi i casualowymi. Na rynku dostępne są już od kilkudziesięciu lat. Największą popularność zyskały dzięki filmom. Nosiła je m.in. Audrey Hepburn w Śniadaniu u Tiffany’ego czy Tom Cruise w Top Gun. Dzisiaj wciąż są symbolem klasy i dobrego gustu.\n23 grudnia 2016 3 stycznia 2017 lenonki, moda damska, okulary przeciwsłoneczne\nPoprzedni Previous post: Jak dobrać okulary przeciwsłoneczne damskie do kształtu twarzy?\nNastepny Next post: Gdzie najlepiej kupować okulary przeciwsłoneczne?


Życia - gamamed.biz\nChirurg naczyniowy zajmuje się operacyjnym leczeniem naczyń krwionośnych. Specjaliści chirurgii naczyniowej leczą m.in. zwężenie tętnic, np. szyjnej, co jest profilaktyką udarów, usuwają żylaki czy hemoroidy, które bardzo często odbierane bardzo wstydliwie. Warto jednak nie bagatelizować tego problemu, a przede wszystkim bezzwłocznie udać się do lekarza.\nW każdym mieście znajduje się bardzo sporo aptek, z usług jakich zdołamy skorzystać praktycznie każdego dnia. Niemniej jednak czasami potrzebujemy wybrać się do apteki przykładowo w dzień świąteczny bądź późnym wieczorem, a w takiej sytuacji oczywiście nie wszystkie apteki są czynne - tylko te, które pełnią dyżur. Jeżeli w nagłym wypadku pragniesz skorzystać z usług takiej apteki, ale nie wiesz gdzie znajduje się apteka jaka pełni dyżur, to bezsprzecznie bardzo pomocna okaże się dla Ciebie internetowa baza aptek.


filtry paliwa, Filtron, AUDI A6, 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH) - Motochemia\nfiltry paliwa Filtron do AUDI A6, 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH)\nNa tej podstronie znajdziesz listę typów silnika AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH) dla których mamy dedykowane filtry paliwa Filtron.\nfiltry paliwa Filtron według typu silnika w AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH):\nfiltry paliwa Filtron do AUDI A6\nfiltry paliwa Filtron do AUDI A6 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH)\nDlaczego warto wybrać filtry paliwa Filtron do AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH)?\nJako klient, który szuka filtry paliwa firmy Filtron do AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH) z silnikiem S6 quattro - (5204 ccm), na pewno dobrze znasz odpowiedź na to pytanie. Filtron to wysokiej klasy filtry paliwa. W naszym sklepie mamy około 7 które spełnią Twoje oczekiwania i będą pasować zarówno do silnika 2.7 TDI - (2698 ccm) jak i 2.4 quattro - (2393 ccm). Aktualnie w bazie mamy 7 produktów które pasują do rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH). Jeśli chwilowo nie mamy ich - zadzwoń do nas (512 802 277) i zapytaj o dostępność. Nieważne czy masz silnik 3.2 FSI - (3123 ccm) lub 2.0 TDI - (1968 ccm) albo RS6 quattro - (4991 ccm) - u nas znajdziesz filtry paliwa, które na pewno do niego pasują. Skorzystaj z naszej wyszukiwarki!\nPrzykładowe filtry paliwa Filtron do AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH)\nUwaga: produkty te są dopasowane tylko do marki AUDI A6 z rocznika 2004 - 2011 (4F2, C6, 4F5, 4FH). Jeśli szukasz filtry paliwa dla konkretnego typu silnika i mocy - skorzystaj z tabeli powyżej.\nFiltr Paliwa PP 836/5 Filtron - Audi A4 1.8T Quattro A6 3.0 V6