Waloryzacja potencjału turystyczno-kulturowego Nakła nad Notecią i powiatu nakielskiego\nObszar badania: powiat nakielski\nKwerenda: źródłowa literatury i materiałów: sierpień 2016 - kwiecień 2017\nZapytania waloryzacyjne w obiektach i wizje lokalne: wrzesień 2016 - kwiecień 2017,\nBadania terenowe: wrzesień 2016 - kwiecień 2017,\nPrzeprowadzający badanie terenowe: Marcin Gorączko, Andrzej J. Gorączko\nData wypełnienia formularza: maj 2017\nZespół klasztorny karmelitów w Kcyni XVIII w. wraz z kalwarią z 1780 r. (6)\nSanktuarium św. Krzyża w Kcyni (6)\nKościół św. Marcina w Szubinie (gotyk nadwiślański) XIV w (4)\nPóźnogotycki kościół farny św. Michała Archanioła w Kcyni 1631 r. (4)\nKościół drewniany św. Mikołaja w Ślesinie (gm. Nakło nad Notecią) 1779 r. (4)\nZespół pałacowy w Grocholinie (późnorenesansowy dwór obronny XIV/XVI w., klasycystyczny pałac XVIII w., park XIX, grodzisko nizinne) częściowo dostępne (3)\nPałac Potulickich w Potulicach (gm. Nakło nad Notecią) wg. proj. Marconiego (3)\nEklektyczny pałac z 1875 r. w Zalesiu (gm. Szubin) (2)\nEklektyczny pałac z elementami późnorenesansowymi z 1870 r., w Rozpętku częściowo dostępny (2)\nNeogotycki pałac w Górkach Dąbskich, 1870r. częściowo dostępny (-)\nRuiny gotyckiego zamku starościńskiego w Szubinie z XIV w. (2)\nPozostałości zamku z XIV w. w Orlu (gm.Mrocza) (2)\nKlasycystyczny dwór z XIX w. w Rajgrodzie (gm.Mrocza) (2)\nZespół pałacowy w Samostrzelu (obecnie pustostan) w gm.Sadki (pałac ok. 1750 r, klasycystyczny od 1826 r., park angielski XIX w.) (-)\nPałac klasycystyczny XIX w. w Żurawii (gm.Kcynia), (-)\nKcynia - średniowieczny układ urbanistyczny rynku i przyległych ulic (3)\nBudynek o znacznych walorach architektonicznych ZD (pierwsze trzy****) (3)\nKcynia - Willa Margowo - miejsce zamieszkania prof. J. Czochralskiego, chemika światowej sławy (3)\nZespół spichrzów w Nakle nad Notecią (6 obiektów z XIX w.) (3)\nZespół dworski w Chrząstowie (dwór klasycystyczny 1886 r, stodoła, owczarnia, stajnia, obora, magazyn zbożowy, wieża ciśnień - XIX w.) (3)\nKlasycystyczny dwór w Chwaliszewie (gm.Kcynia) (3)\nBudynek szkoły żydowskiej - chederu w Nakle nad Notecią ul. Bydgoska (1)\nZabudowa wsi Weronika (gm.Kcynia) zamieszkała przez uciekinierów z Hamburga w okresie II wojny światowej (1)\nPozostałość dzielnicy żydowskiej w Nakle nad Notecią przy ul. gen. Hallera (-)\nKanał Bydgoski z XVIII w. ze śluzami Józefinka, Nakło-Wschód i Nakło-Zachód (7)\nKanał Górnej Noteci z XIX w. (3)\nHuta Szkła w Turze z 1863 r. - aktualnie VENI S.A. Zakład Produkcyjny) (3)\nMłyn wodny w Starym Chobielinie, częściowo dostępny (-)\nMłyn wodny w Orzelskim Młynie XVII w. częściowo dostępny (-)\nLinia kolejowa Bydgoszcz - Piła, jedna z najstarszych na ziemiach polskich istniejąca od 1851 r. (Nakło nad Notecią - stacja węzłowa) (6)\nDroga wodna E-70 (Kanał Bydgoski) na odcinku Nakło nad Notecią - Bydgoszcz - nieregularna linia żeglugowa obsługiwana przez statek Zespołu Szkół Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią (4)\nLinia kolejowa nr 281 (oddana do użytku w 1887 r) Gniezno - Kcynia - Nakło nad Notecią - Chojnice (-)\nPolskie schrony Armii "Poznań" z II wojny światowej (1939r.) w rejonie Szubina (1)\nPomnik pamięci ofiar hitleryzmu w Potulicach (gm.Nakło nad Notecią) (2)\nPomnik Bohaterów Powstania Wielkopolskiego w Nakle nad Notecią (2)\nPomnik Ofiar Września 1939 w Paterku (1)\nPomnik Janusza Korczaka w Kcyni (1)\nBitwa o Nakło (Bolesław Krzywousty) 1109 r (4)\nOficerski obóz jeniecki Oflag 64 (XXIB) w Szubinie (4)\nBitwa pod Kcynią (potop szwedzki 1656 r.), Bitwa pod Kcynią (konfederacja barska 1770 r.), Bitwa o Kcynię (Powstanie Wielkopolskie 1848 r.) (2)\nObóz przesiedleń w Potulicach (2)\nKcynia, miejsca związane z osobą prof. Jana Czochralskiego, chemika światowej sławy (3)\nI Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego w Nakle nad Notecią: znani absolwenci m.in. Witold Nowacki ( inż. budownictwa, prezes PAN), Bolesław. Romanowski (komandor), Andrzej Sokala (prawnik, prorektor UMK), Rajmund Przybylak (geograf, klimatolog), Rafał Blechacz (pianista, laureat XV Konkursu Szopenowskiego) (2)\nKcynia - Klara Prillowa - artystka, kustosz kultury ludowej Pałuk (1)\nI Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego w Nakle nad Notecią, absolwent prof. Kurt Tank niemiecki konstruktor lotniczy okresu II wojny światowej (2)\nKcynia - William Raphael (Israel Rafalski) malarz kanadyjski pocz. XX w. (2)\nCmentarz rzymskokatolicki w Nakle nad Notecią z kwaterami wojskowymi z lat 1914, 1920, 1939 i 1944 r. (2)\nCmentarz rzymskokatolicki parafii św. Michała w Kcyni z poł. XIXw (2)\nGrób prof. Jana Czochralskiego na Starym Cmentarzu w Kcyni (6)\nDawna kaplica pałacowa w Potulicach (gm. Nakło nad Notecią) z grobowcem Potulickich (1)\nMauzoleum Biniakowskich na Cmentarzu w Nakle nad Notecią (1)\nCmentarz żołnierzy sowieckich 1945 w Nakle nad Notecią (1)\nCmentarz żydowski w Szubinie (-)\nGotycka chrzcielnica w kościele pokarmelickim w Kcyni (3)\nBarokowa figura św. Jana Nepomucena w kościele pokarmelickim w Kcyni (3)\nOłtarz w stylu Art-Deco (1947) w kościele pw. Św. Stanisława w Nakle nad Notecią (3)\nMuzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią (5)\nMuzeum Ziemi Szubińskiej w Szubinie (5)\n2017, Muzeum Ziemi Krajeńskiej, Chińskie hafty i wycinanki; 2016, Muzeum Ziemi Krajeńskiej, Sacra - Skarby kultury chrześcijańskiej z terenu Krajny w 1050. rocznicę Chrztu Polski; 2017, Muzeum Ziemi Szubińskiej, Powstanie Wielkopolskie (2)\nMuzeum Komunikacji w Paterku (gm. Nakło nad Notecią) (1)\nIzby pamięci Obozu Przejściowego w Potulicach (polska 1940-44), (niemiecka 1945-48) (1)\nMuzeum "Wodnik" w Szubinie, prywatna kolekcja sprzętu do nurkowania (1)\nIzba Pamięci Liceum im. Bolesława Krzywoustego w Nakle nad Notecią (-)\nIzba Pamięci Zespołu Szkół Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią (-)\nObserwatorium Astronomiczne w Niedźwiadach (gm.Szubin) (4)\nZeszyty Historyczne Muzeum Ziemi Krajeńskiej - Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią (1)\nDuch i Czas, Materiały do dziejów Szubina i okolicy, Muzeum Ziemi Szubińskiej w Szubinie (1)\nMuzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią (1)\nMuzeum Ziemi Szubińskiej w Szubinie (1)\nMuzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią "Nakło i Krajna od pradziejów do współczesności" (1)\nMuzeum Ziemi Szubińskiej - Sędziwój i jego siedziba (1)\nKonkurs pianistyczny dla dzieci i młodzieży pod auspicjami Rafała Blechacza - Nakło nad Notecią (4)\nPrzystań w kolorze blue, Nakło nad Notecią (4)\nSmaki Krajny i Pałuk - Konkurs Dziedzictwa Kulinarnego - Szubin, Nakło nad Notecią (4)\nJarmark św. Wawrzyńca - Nakło nad Notecią (4)\nKonkurs Sztuki Ludowej Pałuk w Szubinie (-)\nOZMA - Ogólnopolskie Zloty Miłośników Astronomii w Niedźwiadach gmina Szubin (-)\nNakło nad Notecią - Stowarzyszenie Patriotyczno-Historyczne 1939 (5)\nHuta Szkła w Turze z 1863 r. - aktualnie VENI S.A. Zakład Produkcyjny) (2)\nBrowar "Krajan" w Trzeciewnicy (gm. Nakło nad Notecią) (2)\nRomet w Kowalewie Pomorskim (-)\nKrajeński Park Krajobrazowy (2)\nRezerwat Jezioro Wiele - ornitologiczny (1)\nRezerwat Skarpy Ślesińskie - stepowy (1)\nRezerwat Hedera - florystyczny (1)\nPark zespołu pałacowego w Grocholinie (2)\nPark zespołu pałacowego w Potulicach (2)\nPark im. Jana III Sobieskiego w Nakle nad Notecią (1)\nPark w Kcyni przy ul.Libelta wokół Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury im. Klary Prillowej (1)\nNoteć-Kanał Bydgoski - fragment Międzynarodowej Drogi Wodnej E-70 (8)\nNakło nad Notecią - Szlak historyczny "Nakło - Miasto Trzech Kultur" (oznakowanie obiektów na szlaku, wydany przewodnik, materiały promocyjne (3)\n"Nadnotecki Szlak Rowerowy" (2)\n"Szlak hrabiny Potulickiej" Nakło nad Notecią - Potulice - Ślesin - Suchary - Nakło nad Notecią (rowerowy)\nSzlak "Krajeński Park Krajobrazowy": Nakło nad Notecią - Dębowo (folwark) - Witosław (dwór) - Wiele - Mrocza - Suchary (pałac) - Nakło nad Notecią (rowerowy) (2)\nSzlak Powstania Wielkopolskiego na Kujawach (-)\nSzlak "XIX w. wież ciśnień": Nakło nad Notecią - Chrząstowo - Dębowo - Studzienki - Kcynia - Szubin (samochodowy) (1)\nSzlak "Astronomiczny": Nakło nad Notecią - Potulice - Tur - Samoklęski - Niedźwiady - Wieszki - Paterek - Nakło nad Notecią (nocny, rowerowy) (1)\nSzlak "Golfowy" : Nakło nad Notecią - Karnowo - Chrząstowo - Olszewka - Nakło nad Notecią (pieszy) (1)\nST-BUS Tomasz Sobieszczański trasa 1 (1)\nnp. Łaniecki S. 2005, Pałace, dwory i folwarki powiatu nakielskiego; Czyż E. 2008, Nakielskie powroty\nŁaniecki S. 2011, Nadnoteckie pałace, dwory, folwarki Krajny i Pałuk; Praca zbiorowa (planowane wydanie 2017), "Na pograniczu Krajny i Pałuk. Dzieje Powiatu Nakielskiego", Monografia (2)\nMapy turystyczne gmin i plany miast wchodzących w skład powiatu nakielskiego, Przewodniki turystyczne, Prezentacje szlaków i tras turystycznych, pocztówki i inne wydawnictwa okolicznościowe (-)\nHotel Gęsia Dolina** w Minikowie (gm. Nakło nad Notecią) (2)\nHotel Albatros** w Wąsoszu (gm. Szubin) (2)\nPensjonat Stary Browar **** w Szubinie (2)\nAparthotel Ekspresja w Nakle nad Notecią (2)\nZajazd WIK International w Ślesinie (gm. Nakło nad Notecią)(2)\nPrzystań Powiat Nakielski w Nakle nad Notecią (2)\nPokoje Gościnne w Art-Cafe Cafe & Restaurant w Nakle nad Notecią (2)\nOśrodek Sportowo - Rekreacyjny w Mroczy (2)\nAgroturystyka Pałac Jasminum w Zalesiu (gm. Szubin) (2)\nAgroturystyka Stara Stodoła w Olszewce (gm. Nakło nad Notecią) (2)\nRestauracja Gęsia Dolina w Ślesinie (gm. Nakło nad Notecią)(3)\nRestauracja "Stary Spichlerz" w Nakle nad Notecią (2)\nRestauracja "Na Rynku" w Nakle nad Notecią (1)\nRestauracja "Stary Spichlerz" w Nakle nad Notecią (1)\nRestauracja "Stary Browar" w Szubinie (1)\nCafe Emilia w Nakle nad Notecią (koncerty, recitale) (1)\nCafe Emilia w Nakle nad Notecią (1)\nBar Stylowy w Nakle nad Notecią (1)\nMożliwość wynajęcia na miejscu autokaru, mini-busa, samochodu (za pierwsze dwie oferty) (2)\nPKM ARGOS Tomasz Jaroński (2)\nST-BUS Tomasz Sobieszczański (2)\nPort Lotniczy Bydgoszcz w odległości 28 km (40 min. na dotarcie z Nakła) (4)\nDworzec kolejowy w Nakle nad Notecią (3)\nDworzec kolejowy w Kcyni (-)\nDworzec autobusowy PKS w Nakle nad Notecią (2)\nPrzystanek autobusowy w Szubinie (-)\nPrzystań "Powiat Nakielski" w Nakle nad Notecią (1)\nDK 5 Nowe Marzy (A1) - Szubin - Poznań - Wrocław (2)\nS-5 Nowe Marzy (A1) - Szubin -Poznań - Wrocław (w budowie, planowane zakończenie 2019 r. (-)\nDK 10 Warszawa - Toruń - Bydgoszcz - Nakło nad Notecią - Szczecin (2)\nDW 241 Tuchola - Mrocza - Nakło nad Notecią - Paterek - Kcynia - Grocholin - Rogoźno (-)\nDW 246 Paterek - Szubin - Łabiszyn - Dąbrowa Biskupia (-)\nwszystkie gminy w powiecie: stałe trasy obsługiwane przez PKS i prywatne busy (2)\nTAXI w Nakle nad Notecią (1)\nGospodarstwo Agroturystyczne - Horodecki, w Olszewce (agroturystyka - przejażdżki bryczką) (1)\nkwiecień 2017, Urząd Miasta i Gminy Kcynia, współorganizator Międzynarodowego Seminarium pt: "RCI - Przestrzeń Innowacyjnych Technologii Jana Czochralskiego" na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy z udziałem noblisty (fizyka 1985) prof. Klausa von Klitzing (1)\nKoncerty Organowe w kościele św. Stanisława - Nakło nad Notecią (1)\nKino "Reaktywacja" w Nakielskim Domu Kultury (2)\nCiąg jezior Witosławskiego i Rościmińskiego, pieszy szlak niebieski ) (2)\nCiąg jezior Sobiejuskiego, Żędowskiego, Wąsoskiego, Skrzynka i Gąbińskiego (-)\nDąb szypułkowy im. Władysława Szafera w Potulicach (gmina Nakło nad Notecią) (obwód 736 cm, wiek ponad 800 lat) (1)\nLipa drobnolistna "Jadwiga" w Szubinie (obwód 425 cm, wiek 360 lat) (1)\nGłaz narzutowy w Parku im Jana III Sobieskiego w Nakle nad Notecią (1)\nNakło nad Notecią - Pływalnia Naquarius (2)\nPlaża nad Jeziorem Wąsoskim, gmina Szubin (2)\nSzkoła Języka Angielskiego International House Filia Nakło (2)\nHala Widowiskowo-Sportowa przy Szkole Podstawowej Nr 1 w Szubinie (2)\nNakło nad Notecią, Stadion Miejski (1)\nCentrum Sportowe- Pole Golfowe Horodecki w Olszewce (gmina Nakło nad Notecią) (1)\nNakło nad Notecią - przy Pływalni Naquarius (1)\nMiędzynarodowe Targi Rolno-Przemysłowe "AgroTech" - Minikowo ( gm. Nakło nad Notecią) (2)\nPowiat Nakielski - Elbe-Elster (Niemcy) (1)\nPowiat Nakielski - Freyming-Merlebach (Francja)(1)\nNakło nad Notecią - Seymour (Connecticut, USA) (1)\nNakło nad Notecią - Elsterwerda (Brandenburgia, Niemcy) (1)\nSzubin - Bergen (Saksonia, Niemcy) (-)\nSzubin - Kapszagaj (Kazachstan) (-)\nMrocza - Doberleg-Kirchhein (Saksonia, Niemcy (-)\nKategoria I: 212 punktów\nKategoria II: 56 punktów\nKategoria III: 20 punktów\nKategoria IV: 6 punktów\nSUMA (WSZYSTKIE KATEGORIE) : 294 punkty\nW wyniku przeprowadzonej waloryzacji powiatu nakielskiego ustalono, że omawiany mikroregion posiada średni potencjał turystyczno-kulturowy, gdyż w najważniejszej dla oceny kategorii (I. Potencjalne cele turystyki kulturowej) uzyskał on 212 punktów (w przedziale wartości 100-250 punktów). Dzieje wszystkich czterech występujących na terenie regionu ośrodków miejskich sięgają czasów średniowiecznych. I tak Kcynia lokowana była w II poł. XIII w., Nakło pod koniec XIII w. (już w XI w. stanowiąc jeden z głównych grodów plemiennych Pomorzan), Szubin w II poł. XIV w. zaś Mrocza pod koniec XIV w. Niestety niewątpliwie ciekawa historia obszaru znajdującego się na styku Krajny i Pałuk, akurat dla tego okresu jest bardzo słabo odzwierciedlona w zachowanych do dziś zabytkach. Przykładowo brak jakichkolwiek śladów po kazimierzowskim zamku w Nakle nad Notecią oraz murów, które w przeszłości otaczały to miasto. W stanie zaniedbanej ruiny znajdują się pozostałości zamku starościńskiego w Szubinie. Znacznie lepiej udokumentowane są czasy późniejsze, chociaż nawet w tym przypadku w zasadzie trudno o obiekty, które mogłyby zostać uznane za potencjalny cel turystyki kulturowej rangi krajowej. Mikroregion stanowi za to dogodną przestrzeń dla uprawiania turystyki przyrodniczo-krajoznawczej oraz turystyki wodnej. Wydaje się jednak, że wykorzystanie miejscowych walorów kulturowych mogło by w znaczny sposób uatrakcyjnić tego typu pobyty turystyczne. Szczególnie warte rozwijania i promocji jest dziedzictwo techniczne (hydrotechniczne, przemysłowe) oraz kulinarne regionu. Ważną rolę w przybliżaniu dziejów mikroregionu i jego kultury pełnią placówki muzealne: Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle nad Notecią oraz Muzeum Ziemi Szubińskiej w Szubinie. Cechuje je spora aktywność w organizowaniu różnego rodzaju imprez kulturowych. Bardzo duży potencjał turystyczno-kulturowy (chociaż w praktyce bardzo trudny do wykorzystania, o czym będzie mowa w dalszej części komentarza do raportu) tkwi w licznie zachowanej szlachecko-ziemiańskiej zabudowie rezydencjonalnej, na którą składa się ponad 60 pałaców i dworów. Podobnie jak w wielu innych rejonach kraju, na terenie powiatu nakielskiego znajdują się liczne miejsca pamięci narodowej związane z martyrologią okresu II wojny światowej. W analizowanym przypadku jednak można mówić o przynajmniej dwóch lokalizacjach o znaczeniu ponadregionalnym: obozie przejściowym (najpierw dla ludności polskiej a następnie niemieckiej) w Potulicach i obozie jenieckim w Szubinie dla wziętych do niewoli aliantów z Europy Zachodniej. Na terenie mikroregionu występuje także szereg interesujących zabytków techniki, na czele z tak wybitnym dziełem inżynierskim jakim jest Kanał Bydgoski. Lokalnie spore znaczenie może mieć turystyka biograficzna. Najlepszym przykładem jest tutaj Kcynia, której władze zaangażowały się w popularyzację postaci wybitnego mieszkańca tego miasta jakim był światowej sławy chemik prof. Jan Czochralski. Działania te szczególnie nasiliły się w 2013 roku, ustanowionym przez Sejm RP rokiem Jana Czochralskiego. Podobną rolę może w przyszłości odegrać nakielanin Rafał Blechacz, zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 2005 roku.\nOgólnie więc należy stwierdzić, że atrakcje kulturowe cechuje bardzo duże zróżnicowanie pod względem tematycznym, co przy jednocześnie znacznym ich rozproszeniu na terenie powiatu, stanowi poważne utrudnienie w opracowaniu kompleksowej i spójnej koncepcji ich turystycznego zagospodarowania oraz wypracowania wiodącej marki turystycznej regionu. Brak zdefiniowanych priorytetów dla całego powiatu w planowanym rozwoju usług turystycznych skutkuje niezbyt skuteczną jak dotąd ich promocją. Bardzo słabym elementem obsługi turystycznej (kategoria II) jest informacja turystyczna, która na szczeblu powiatu praktycznie nie istnieje. Z konieczności funkcję tą, poza głównym kierunkiem swojej działalności, spełniają dwie niezależne od siebie placówki muzealne w Nakle nad Notecią i w Szubinie. Za to jak najbardziej pozytywnie należy ocenić przedsięwzięcia w mikroregionie, które udało się zrealizować przede wszystkim dzięki pasji i wytrwałości osób indywidualnych (np. obserwatorium astronomiczne w Niedźwiadach oraz Muzeum Komunikacji w Paterku koło Nakła nad Notecią). Biorąc pod uwagę regionalną a często jedynie lokalną rangę walorów turystyczno-kulturowych dominujących na terenie powiatu, wydaje się, że właśnie tworzenie wyjątkowych pod względem tematyki i profesjonalizmu obsługi produktów turystycznych daje szanse na skuteczne konkurowanie z sąsiednimi regionami o większej (Bydgoszcz i powiat bydgoski, powiat żniński) lub o podobnej (powiaty pilski i chodzieski) atrakcyjności turystycznej.\nInfrastruktura noclegowa na obszarze mikroregionu jest stosunkowo słabo rozwinięta, nie tylko pod względem jakościowym ale również ilościowo. Szczególnie zaznacza się niedostatek wyżej kategoryzowanych obiektów hotelowych. Najliczniejszą grupę stanowią obiekty nazywane przez właścicieli agroturystycznymi, przy czym może to oznaczać zarówno nocleg w zabudowaniach gospodarskich, współczesnym budynku mieszkalnym, wybudowanym na wynajem lub adaptowanym do tego celu, jak również w XIX-wiecznym pałacu. W niektórych obiektach rolę wyróżnika spełniają dodatkowe obok udzielanych noclegów wyspecjalizowane usługi (np. udostępnienie profesjonalnego pola golfowego, prowadzenie warsztatów fotograficznych). Baza gastronomiczna jest nieco bogatsza i bardziej zróżnicowana. Szczególnie warto skorzystać z usług restauracji zlokalizowanych w dawnych budynkach lub stylizowanych na takie właśnie. Zwykle posiadają one w swoim menu potrawy regionalne. Część obiektów gastronomicznych oferuje noclegi w pokojach gościnnych, uzupełniając w ten sposób miejscową bazę noclegową. Największa koncentracja lokali gastronomicznych występuje w obrębie Nakła nad Notecią. Spora ich liczba zlokalizowana jest wzdłuż głównych dróg. Dotyczy to zwłaszcza drogi prowadzącej z Bydgoszczy w kierunku na Szczecin.\nMikroregion cechuje się dość dobrą dostępnością komunikacyjną. Przez powiat przebiegają dwie drogi krajowe: DK 10 i DK 5. W tym drugim przypadku trwają prace projektowe i budowlane, których efektem będzie powstanie drogi ekspresowej S-5, łączącej Dolny Śląsk z Trójmiastem (poprzez autostradę A1). Połączenia pomiędzy miastami regionu zapewniają drogi rangi wojewódzkiej (DW 241, DW 246 i DW 247). Sporą niedogodnością w zwiedzaniu centralnych części miast mikroregionu jest uciążliwy ruch samochodowy (zanieczyszczenie, hałas, bezpieczeństwo). W sposób szczególny uwydatnia się to w przypadku Nakła nad Notecią, pomimo oddania do użytku północnej i południowej obwodnicy dla tego miasta. Przez region przebiega linia kolejowa Bydgoszcz - Piła, będąca jedną z najstarszych szlaków kolejowych na ziemiach Polski. Trasa ta prowadzi bardzo atrakcyjnym krajobrazowo północnym skrajem Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Druga ważna w przeszłości linia przebiega z Chojnic w kierunku Wielkopolski przez Nakło nad Notecią i Kcynię. Obecnie jednak ruch pasażerski na niej wznawiany jest tylko okazjonalnie.\nIV. Postulaty dotyczące rozwijania turystyki kulturowej w powiecie nakielskim\nPunktem wyjścia do opracowania postulatów dotyczących rozwijania turystyki kulturowej lub innych rodzajów turystyki dla których elementy kulturowe są istotne był dokument pt. "Możliwości rozwoju turystyki i rekreacji na terenie powiatu nakielskiego", dostępny na oficjalnej stronie internetowej starostwa. Jest on zapisem ustaleń ze spotkania pracowników urzędu z udziałem przedstawicieli gmin z terenu powiatu, instytucji związanych z przedmiotowym tematem, organizacji pozarządowych oraz osób odpowiedzialnych za rozwój turystyki na terenie Bydgoszczy. Do słabych stron powiatu zaliczono wówczas: brak zintegrowanego systemu informacji turystycznej, nieład organizacyjny, słaby wizerunek powiatu nakielskiego - brak perspektywicznej strategii i kompleksowego planu działania w zakresie rozwoju turystyki w powiecie, słabą integrację działań turystycznych na terenie powiatu, krótki sezon turystyczny (ograniczony do okresu letniego 3-4 miesiące, brak zdefiniowanych produktów turystycznych, brak bazy noclegowej, krótki sezon turystyczny, brak wyspecjalizowanej kadry do obsługi ruchu turystycznego, brak dużej ciekawej imprezy promującej region, brak perspektywicznego myślenia przedstawicieli samorządu (nacisk na projekty infrastrukturalne), brak usług turystycznych, brak infrastruktury turystycznej (w tym sportowo-rekreacyjnej), słaba współpraca samorządów w zakresie działań turystycznych, niewykorzystanie turystyczne wielu walorów (parki podworskie, rzeka Noteć, jeziora, Krajeński Park Krajobrazowy), niewykorzystanie szlaków wodnych, brak spójnego oznakowania w regionie atrakcji turystycznych, brak badań w zakresie potencjału odbiorców rynku turystycznego w powiecie nakielskim, brak tożsamości regionalnej (region na styku dwóch kultur: Pałuki/Krajna) i brak przemyślanej wizji promocji powiatu nakielskiego. Mimo, iż spotkanie to odbyło się w 2008 roku, to znaczna część zgłoszonych wówczas uwag do dziś nie straciła na aktualności.\nJak wynika z przeprowadzonej waloryzacji kulturowo-turystycznych zasobów na terenie powiatu, jedynym obiektem dziedzictwa materialnego o potencjalnie krajowym (a może nawet międzynarodowym) zasięgu oddziaływania, jest wpisany do rejestru zabytków Kanał Bydgoski wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą hydrotechniczną. Jest on najstarszym czynnym do dnia dzisiejszego śródlądowym kanałem wodnym na obecnym terytorium Polski. Co prawda wraz z Notecią stanowi on odcinek drogi wodnej E-70 zaliczanej do międzynarodowych szlaków żeglugowych, ale jedynie formalnie. W rzeczywistości ze względów ekonomicznych, prawnych, hydrologicznych i przyrodniczych oraz wielu innych, nie ma jakichkolwiek szans na jego dostosowanie do wymagań stawianych obecnie drogom wodnym w Europie, wykorzystywanym współcześnie w transporcie towarów. Działania władz samorządowych powinny więc zmierzać ku realnemu celowi, za jaki można uznać aktywizację sezonowej żeglugi pasażerskiej, podejmowanej zarówno w celach turystyczno-krajoznawczych, przyrodniczych, rekreacyjnych jak i sportowych. Potencjalnie kluczową rolę mogło by mieć do odegrania w tym względzie Technikum Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią, jedna z dwóch szkół w kraju o podobnym profilu kształcenia w kraju, nawiązująca do wielowiekowych już tradycji użytkowania dróg wodnych w regionie. W 2014 roku na Noteci sfinalizowano bardzo ważne przedsięwzięcie jakim była budowa przystani żeglarskiej w Nakle ("Przystań Powiat Bydgoski"), składającą się z basenu portowego wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą techniczną i obsługową. Przystań ta stanowić powinna naturalny punkt startowy dla regularnych lub łatwo dostępnych na zamówienie (w dowolnym terminie sezonu żeglugowego) krótkodystansowych rejsów po Noteci i Kanale Bydgoskim oraz podejmowanych już raczej we własnym zakresie dłuższych tras w ramach szlaku wodnego Wielkiej Pętli Wielkopolski oraz drogi wodnej E-70. Tymczasem rejsy z nakielskiej przystani odbywają się zaledwie kilka dni w roku, głównie na pokładzie szkoleniowej jednostki "Władysław Łokietek" należącej do Technikum Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią. W tej sytuacji utyskiwanie na krótki sezon turystyczny jest naprawdę nie na miejscu. Nie jest to główny, czy nawet tak bardzo istotny powód dla którego szlaki wodne w powiecie nakielskim są na co dzień opustoszałe. Jest nim szczupłość dostępnej floty oraz obawy o rentowność jej rozbudowy, co z kolei jest wynikiem braku pomysłu dającego szanse na sukces frekwencyjny. Dążąc do zmiany tego stanu należy brać pod uwagę, że współcześnie wraz z profesjonalizacją usług turystycznych coraz większe znaczenie ma konstruowanie oferty dostosowanej do konkretnej grupy jej odbiorców, chcących pogłębić swoją wiedzę w interesującej ich tematyce. Trudno o znalezienie wspólnego mianownika w przypadku np. osób pragnących w trakcie rejsu poznać historię żeglugi śródlądowej w regionie, wycieczki ze szkoły podstawowej, amatorów obserwowania i fotografowania awifauny, grupy emerytów z Niemiec będących w podróży sentymentalnej, czy też uczestników towarzyskiego spotkania na pokładzie statku. Wszyscy oni mają inne, często rozbieżne wymagania i oczekiwania. Stanowi to pewną niedogodność organizacyjną ale przecież jednocześnie jest okazją do kreowania różnorodnej oferty turystycznej. Nie można jednak zakładać, że udział w rejsie polegać może tylko na przyglądaniu się mijanym terenom nadrzecznym.\nZastanawiające jest dlaczego tak często drogę wodną utworzoną na Kanale Bydgoskim i Noteci traktuje się w oderwaniu od bezpośredniego jej otoczenia, na przeobrażenie którego miała ona kolosalny wręcz wpływ. Połączenie pomiędzy Nakłem a Bydgoszczą dwóch najważniejszych w kraju systemów rzecznych spowodowało przekształcenie chronicznie podmokłego dna rozległej pradoliny w tereny użytkowane rolniczo i tym samym powstanie specyficznego krajobrazu zbliżonego w charakterze do nadmorskich terenów depresyjnych, pojawienie się na pozyskanych terenach nowych osadników o odmiennej kulturze, wyznaniu i sposobie gospodarowania, powstanie bardzo skomplikowanego systemu gospodarki wodnej w skład którego weszły setki kilometrów rowów melioracyjnych i wielkie stawy hodowlane oraz szeroko rozumiany rozwój gospodarczy regionu (nie tylko miast ale całego zaplecza rolniczego) ukierunkowany na handel obsługiwany w dużej mierze przez żeglugę rzeczną. Tak więc z drogą wodną wiąże się niemal całe mające wartość historyczną dziedzictwo materialne znacznej części regionu, co powinno być w sposób kompleksowy a nie wyrywkowy wykorzystane w strategii promocyjnej powiatu.\nW przypadku materiałów informacyjnych prezentujących walory turystyczne powiatu, czy też poszczególnych jego gmin, tj. mapy turystyczne, przewodniki, strony internetowe poświęcone turystyce itp. nagminnie forsowany jest pogląd zgodnie z którym atrakcją turystyczną jest wszystko co może budzić zainteresowanie turystyczne, nawet wówczas jeśli jest ono dla nich niedostępne. Jest to podejście krótkowzroczne, życzeniowe i nieskuteczne. Najlepszym przykładem są liczne w obrębie mikroregionu zespoły pałacowe i dworskie, do odwiedzania których szczególnie zachęca się turystów. W rzeczywistości przeważnie należą one do trzech różnych grup, z których jednak każda obejmuje obiekty zabytkowe niedostępne a więc na chwilę obecną nie będące atrakcją turystyczną. Pierwszą z nich stanowią dawne majątki znajdujące się w rękach prywatnych inwestorów, prowadzących w ich obrębie działalność gospodarczą związaną z produkcją rolną i hodowlaną. W tym przypadku obowiązujące zakazy wstępu dla osób postronnych mają na celu również ich bezpieczeństwo, wobec skali współcześnie stosowanej mechanizacji procesu produkcji w rolnictwie i przetwórstwie rolnym. Grupa druga to obiekty należące do właścicieli prywatnych, którzy zakupili je z zamiarem przekształcenia we własne rezydencje. Nie powinno dziwić, że nie są oni zainteresowani naruszaniem ich prywatności. Przykładem może być odrestaurowany dworek w miejscowości Chobielin Młyn koło Nakła nad Notecią, szczególnie często polecany turystom do odwiedzenia. Niestety do tej grupy należą również cenne pod względem architektonicznym i historycznym obiekty, które pozostając przez lata ogrodzonymi pustostanami, ulegają stopniowej degradacji (np. pałac w Samostrzelu). Trzecią wreszcie grupę stanowią pałace i dwory przekształcone w budynki mieszkalne, co powoduje, że są one dostępne w zasadzie jedynie zewnątrz, a i to nie zawsze. Bywa również, że adaptacja obiektu na cele mieszkaniowe doprowadziła do zatarcia jego pierwotnych cech architektonicznych, jak to miało miejsce np. w przypadku pałacu w Potulicach. Paradoksalnie o turystycznej atrakcyjności zabudowy szlachecko-ziemiańskiej na terenie powiatu można mówić najczęściej w przypadku obiektów zrujnowanych i niezabezpieczonych a przez to dostępnych. Sprawa ta wymaga jak najszybszego uporządkowania. Konieczna jest weryfikacja dostępności obiektów oraz ustalenie z ich właścicielami lub zarządcami jednoznacznych zasad ich ewentualnego zwiedzania.\nNa terenie powiatu brak jest scentralizowanego systemu informacji turystycznej, nie tylko w postaci wydzielonych, wyspecjalizowanych i odpowiednio oznaczonych punktów ale również wirtualnych portali zawierających aktualne dane przydatne potencjalnemu turyście (również turyście zza granicy) co pośrednio świadczy o słabej integracji w ramach regionu także w tej dziedzinie. Jak wspomniano wcześniej rolę tą z konieczności pełnią placówki muzealne, domy kultury itp. jednostki, o jednak bardziej lokalnym niż regionalnym zasięgu działania. Wyraźnie dominuje informowanie wirtualne poprzez portale internetowe urzędów, o zbyt rzadko jednak aktualizowanych zasobach danych i bardzo indywidualnym podejściu jeśli chodzi o ich szczegółowość i sposób prezentacji. Na chwilę obecną najbardziej zgodny z aktualnymi trendami w tym względzie, zarówno koncepcyjnie, merytorycznie i graficznie wydaje się być niedawno utworzony (a więc będący w trakcie budowy struktury i swojej pozycji) portal internetowy "Ekomuzeum Dolina Noteci", produktu informatycznego z założenia obejmującego wszystkie gminy powiatu. W tym kontekście warto wspomnieć o niejako symbolicznym efekcie długoletnich zaniedbań w zakresie promocji marki "Dolina Noteci" w kontekście odcinka rzeki geograficznie stanowiącej oś mikroregionu. W przeglądarce Google w pierwszym rzędzie z hasłem tym jest identyfikowany producent karmy dla zwierząt z Wyrzyska w woj. wielkopolskim. W przypadku silnej marki takie przypadkowe i raczej niestosowne zawłaszczenie nazwy własnej regionu raczej nie miało by miejsca.\nPowyższe uwagi oczywiście nie mogą mieć na celu zdiagnozowania stanu i oceny perspektyw rozwoju turystyki (w szczególności turystyki kulturowej) w mikroregionie w sposób wyczerpujący. Należy je raczej traktować jako głos w dyskusji poświęconej skuteczności dotychczasowych działań w zakresie aktywizacji turystycznej, podejmowanych na terenie powiatu nakielskiego. Wskazanie wybranych przykładów istotnych niedociągnięć w tym względzie. Proponuje się aby rozważyć możliwość zorganizowania forum wymiany poglądów na ten temat, na przykład w ramach cyklu seminariów/konferencji naukowych z udziałem specjalnie zaproszonych niezależnych ekspertów (najlepiej spoza regionu) w dziedzinie organizacji turystyki (zarówno teoretyków, jaki i praktyków). Być może dopiero konfrontacja lokalnych poglądów i oczekiwań na temat obecnej i przyszłej roli turystyki w powiecie nakielskim z doświadczeniami zdobytymi w innych rejonach kraju i poza jego granicami, doprowadzi do wykrystalizowania się bardziej spójnej i kompleksowej koncepcji działania w tym zakresie. W 2019 roku planowane jest oddanie do użytkowania drogi ekspresowej S-5 łączącej Dolny Śląsk i Wielkopolskę z obszarem Kaszub i Wybrzeża, przebiegającej przez wschodnią część regionu. W tej sytuacji wypracowanie koncepcji rozwoju turystyki oparte na obiektywnej analizie posiadanych zasobów powinno stanowić priorytet dla władz powiatu i poszczególnych gmin wchodzących w jego skład.


(VIDEO) Ciryl Gane wypunktował Alexandra Volkova na gali UFC Vegas 30! Francuz wciąż niepokonany. | Fansportu.pl\nStrona głównaUFC(VIDEO) Ciryl Gane wypunktował Alexandra Volkova na gali UFC Vegas 30! Francuz...\nfot. Twitter UFC\n(VIDEO) Ciryl Gane wypunktował Alexandra Volkova na gali UFC Vegas 30! Francuz wciąż niepokonany.\nCiryl Gane wciąż niepokonany! Francuz otrzymał kilkadziesiąt kopnięć na nogę, ale Alexander Volkov nie zaserwował lepszego wyzwania. Sędziowie jednogłośnie orzekli zwycięstwo „Bon Gamina”!\nGANE vs VOLKOV UFC Vegas 23\nThe two best heavyweights in Europe are about to throw down!\nLET'S DO THIS! 🔥 #UFCVegas30 pic.twitter.com/4tXYlLMSyg\nVolkov rozpoczął tak, jak zapowiadał, czyli w stójce. Wyprowadził kilka kopnięć na piszczel Francuza, dołożył kilka ciosów pięściami. Gane podskakiwał na nogach, cierpliwie czekał na swoją szansę. Przy jednej z prób bardzo odsłonił swoją lewą stronę, co może być podpowiedzią dla Rosjanina w kolejnych rundach. Volkov łatwo blokował ciosy, które wyprowadzał „Bon Gamin”. Ten poszedł po obalenie, jednak jak tylko Rosjanin zniwelował do zera szanse powodzenia, Francuz odpuścił.\nDrugą odsłonę faworyzowany Gane rozpoczął od skrócenia dystansu. Podszedł blisko „Drago” chcąc uniknąć mocnych uderzeń z pełnego zasięgu. A jednak to Volkov wyprowadzał pojedyncze, acz celne proste i niskie kopnięcia. Francuz ewidentnie trzyma siły na jedno bardzo mocne uderzenie, ale doświadczenie rywala bierze górę. Rosjanin bezproblemowo wykonywał uniki.\nNa około 70 sekund przed końcem drugiej rundy Gane podjął kolejne próby zaskoczenia przeciwnika, ale efekty były żadne. Volkov ciężej oddychał tylko poprzez wagę, którą wniósł do oktagonu.\nW przerwie narożnik „Drago” podpowiedział, aby ten postawił na atak, a nie kontratak. Niestety jednak pierwsza minuta po raz kolejny okazała się być miałka: pojedyncze ciosy do statystyk. Francuz na chwilę po błędzie znalazł się na deskach, ale nie było to żadne zagrożenie. Gane ruszył mocniej w połowie trzeciej odsłony, dociskał Rosjanina, ale musiał obejść się smakiem. Volkov ponownie został dopchnięty pod siatkę, gdzie przeciwnik powoli się rozkręcał. „Bon Gamin” wyprowadził celną kombinację z podbródkowym. Końcówka rundy minęła na wymianie kopnięć w nogę, ale trzeba przyznać jedno: póki co na punkty wygrywa Ciryl Gane.\nFrancuz otrzymał kilka ciosów na początku czwartej odsłony, ale nie spowodowały one zagrożenia. Sam zaś wyprowadził atak pięściami zakończony próbą latającego kolana! Nie trafiło ono jednak głowy Rosjanina. Po dwóch minutach Gane ponownie w tej walce spróbował obalenia, ale efekt był taki sam, jak za pierwszym razem. Kolejne minuty znów mijały, a Volkov – pomimo próśb narożnika – nie wychodził spod siatki. „Bon Gamin” aktywniej obijał rywala skupiając się na jego głowie.\nAlexander Volkov, zdając sobie (lub nie) z tego sprawę musi pokazać coś wyjątkowego w finałowej rundzie walki. Na kartach sędziowskich zwycięzcą musi być Ciryl Gane, który znów wyczekuje swojej szansy i trafia Rosjanina. Warto zaznaczyć jednak, że są to w zasadzie trzy ciosy: lewy prosty, prawy prosty i odpychające kopnięcie na korpus. Na dwie minuty przed końcem odsłony Rosjanin przyjął mocny prawy sierpowy od Francuza, ale Gane nie poszedł za ciosem. Panowie krążyli wokół oktagonu i nie wyglądali, jakby chcieli pokazać coś więcej. Na 40 sekund przed końcem piątej odsłony Alexander Volkov „otrzymał” palec w oko!\nPo blisko dwóch minutach „Drago” zdołał otworzyć oczy i walka powróciła do środka klatki! Tam Volkov wrócił do swoich kopnięć na piszczel, jednak byłyby one mocne na kimś z wagi koguciej….\nZwycięzcą przez jednogłośną decyzję zostaje Ciryl Gane!\nŹródło: UFC / Twitter\nPoprzedni artykuł(VIDEO) Reprezentant Widzewa Łódź przegrywa po świetnej walce na gali FEN 35! Jego rywal przetrwał nawałnicę ciosów i kontrolował walkę w parterze.\nNastępny artykuł(VIDEO) Polak nagrodzony bonusem w wysokości 50 tys. dolarów od UFC! Zobacz wczorajszy nokaut Marcina Prachnio.


Spotkanie Młodych na Ślęży | Niedziela.pl\nSpotkanie Młodych na Ślęży\nPonad tysiąc młodych osób wzięło udział w Spotkaniu Młodych na Ślęży. Młodzi Dolnoślązacy wzięli udział w Mszy św. i adoracji Najświętszego Sakramentu, słuchali konferencji, chętni mogli także skorzystać z sakramentu spowiedzi. Na młodych czekał też gorący posiłek, nie zabrakło też dobrze znanej belgijki oraz koncertu zespołu Fragua\nNiedziela wrocławska 38/2017, str. 5\nSpotkanie rozpoczęło się w sobotę przed południem. Młodzi ludzie dostawali się na szczyt Ślęży z każdej strony, ale prawdziwe oblężenie przeżył żółty szlak z Przełęczy Tąpadła. Młodych już na szczycie odwiedził abp Józef Kupny, który poprowadził modlitwę „Anioł Pański” i pobłogosławił młodzież. – Przyjechałem tutaj specjalnie, aby się z wami spotkać! Przyjechałem, aby wam powiedzieć, jak bardzo cieszę się wami i tym, że gromadzicie się na tej górze – mówił Metropolita. Specjalnie dla słuchaczy Radia Rodzina podzielił się także swoimi wrażeniami ze spotkania z młodymi. – Jest tyle fantastycznej młodzieży, która chce ten czas spędzić ze sobą i Panem Bogiem – mówił. Arcybiskup w asyście proboszcza ks. Ryszarda Staszaka poświęcił również oryginalny ołtarz w kościele Ślęży – mensę ołtarzową opartą na dwóch ślężańskich lwach.\nKs. Jakuba Bartczaka z Sulistrowic, głównego organizatora, zapytaliśmy o tegoroczne spotkanie na Ślęży. – Każdego roku jest inaczej, bo życie to przygoda – mówił wikariusz z Sulistrowic. – Jest przyroda, jest Eucharystia, spowiedź, dziś można doświadczyć młodego wrocławskiego Kościoła oraz szerokiego spektrum spotkania z Panem Bogiem. Właśnie Msza św. była głównym punktem programu Spotkania Młodych. Eucharystii przewodniczył duszpasterz młodzieży ks. Zbigniew Kowal, a homilię wygłosił ks. Maciej Małyga.\nO wrażenia zapytaliśmy także uczestników spotkania. – Wrażenia wspaniałe, świetna organizacja, a do tego fajni ludzie – mówiła Marta z Wrocławia. – Jestem na Ślęży drugi raz, bo w zeszłym roku było super i pewnie będę w przyszłym.


Jak działają tabletki na powiększenie biustu? - Beskidzka24.pl\nAutor: Artykuł sponsorowanyaccess_time 07.07.2021 13:40 chat_bubble_outlineZostaw komentarz\nWiele pań niezadowolonych z rozmiaru swojego biustu decyduje się na kuracje tabletkami na bazie naturalnych składników. Stosowanie tego typu preparatów jest bardzo proste a cena za miesięczną kurację w wielu przypadkach jest bardzo przystępna.\nPytanie tylko jak działają tego typu preparaty i czy mogą stanowić skuteczną alternatywę dla zabiegów chirurgicznych?\nDziałanie tabletek na wzrost rozmiaru piersi\nMechanizm działania suplementów na powiększenie biustu opiera się na dostarczeniu do organizmu składników bogatych w fitoestrogeny roślinne czyli naturalny i bezpieczniejszy odpowiednik żeńskich hormonów – estrogenów.\nSystematyczne stosowanie preparatów na biust zwiększa poziom estrogenów oraz stymuluje gruczoły piersiowe, dzięki czemu biust nabiera pełności, a według producent zwiększa także swój rozmiar.\nNiektóre preparaty tj. np. probreast plus (https://medsense.pl/probreast-plus/) poza tabletkami w zestawie zawierają także krem o działaniu miejscowym na tkanki biustu. W ten sposób można połączyć działanie od wewnątrz z działaniem miejscowym.\nJakie składniki znajdziemy w tabletkach na biust?\nNajczęściej w suplementach na poprawę pełności i rozmiaru biustu znajdziemy takie składniki jak koper włoski czy kozieradka pospolita, które bogate są w fitoestrogeny roślinne i skutecznie podnoszą poziom estrogenów w organizmie.\nCzęsto spotkamy w tego typu suplementach jest kmin rzymski, ekstrakt z izoflawonoidów roślinnych, ekstrakt z szyszek chmielu czy pochrzynu dzikiego.\nPrzede wszystkim najlepiej wybierać produkty naturalne bez syntetycznych dodatków. Suplementy na powiększenie piersi wymagają długotrwałego stosowania (nawet do 3-4 miesięcy) dlatego warto wybierać preparaty na bazie składników pochodzenia naturalnego, co ograniczy ryzyko wystąpienia działań niepożądanych do minimum.\nWarto porównać ze sobą kilka cieszących się największą popularnością preparatów. Mogą nam w tym pomóc rankingi tabletek na powiększenie biustu tj. np.https://medsense.pl/tabletki-na-powiekszenie-biustu-ranking/, w których znajdziemy porównanie cen, składów i dostępnych promocji kilku popularnych na rynku produktów.\nDostępne w internecie rankingi to także dobre miejsce na szukanie promocji cenowych. Często zdarza się, że producenci oferują swoje produkty w pakietach w obniżonej cenie, czasem nawet do 50%.\nW ten sposób w jednym miejscu mamy dostęp do listy promocji dla konkretnych preparatów, dzięki czemu nie musimy marnować czasu na przeglądanie wszystkich stron z osobna.\nCzy suplementy na powiększenie biustu mogą stanowić alternatywę dla implantów?\nZ pewnością suplementy mogą pomóc poprawić jędrność i sprężystość biustu. W niektórych przypadkach według deklaracji producentów mogą zapewnić również wzrost piersi nawet o 1 lub 2 rozmiary, jednak nie da się w 100% przewidzieć końcowego efektu.\nW przypadku zabiegu wszczepienia implantów mamy pewność, że biust ulegnie powiększeniu. Niestety taki zabieg jest dość kosztowny i obarczony jest również ryzykiem powikłań i koniecznością rekonwalescencji po wykonanym zabiegu.\nDobrym pomysłem wydaje się przetestowanie w pierwszej kolejności naturalnych metod jak np. tabletki, a jeśli te okażą w naszym przypadku nieskuteczne, zdecydować się na wykonanie zabiegu chirurgicznego.\nSuplementy na biust działają na zasadzie podniesienia poziomu estrogenów oraz stymulacji gruczołów piersiowych. W tabletkach znajdują się naturalne odpowiedniki estrogenów – fitoestrogeny.\nKuracja tabletkami wymaga zazwyczaj kilku miesięcy codziennego stosowania, z tego względu najlepiej wybierać preparaty bazujące na naturalnych składnikach co znacznie zwiększa bezpieczeństwo ich stosowania.\nWarto wybierać te produkty które poza tabletkami oferują także preparat w formie kremu o działaniu miejscowym co może przyspieszyć uzyskanie oczekiwanych efektów.\nPoprzedni post Poprzedni post Rajstopy, podkolanówki i skarpetki idealnym dodatkiem do każdej stylizacji?\nNastępny post Następny post Akademia WSB na trzecim miejscu w Polsce


Antek Królikowski po długiej przerwie wrócił do social mediów. Na start przekazał świetne wieści! - Pantofelek.pl\nprzez Magda Kwiatkowska 17 czerwca 2022, 11:58\nAntek Królikowski wrócił na Instagram @Instagram @antek.krolikowski\nAntek Królikowski po fali głośnych afer z jego udziałem, zupełnie ograniczył aktywność w mediach społecznościowych. Teraz wrócił, by przekazać wspaniałe wieści!\nTego roku Antek Królikowski jak na razie nie może zaliczyć do udanych. Przez kilka długich tygodni regularnie pojawiał się na pierwszych stronach gazet z uwagi na liczne afery z jego udziałem. Wszystko zaczęło się od tego, że gdy jego syn, Vincent, przyszedł na świat, Pudelek opublikował artykuł, w którym poinformował, że jego małżeństwo z Joanną Opozdą jest już przeszłością. Na jaw wyszło, że aktor zaczął imprezować i oszukiwać żonę, a ostatecznie porzucił ją dla innej kobiety.\nKrótko po tym aktor postanowił zostać włodarzem federacji organizującej walki freak fightowe. Podczas pierwszej konferencji ogłosił, że w oktagonie zmierzą się ze sobą sobowtóry Wołodymyra Zełenskiego i Władimira Putina. Informacja ta w mgnieniu oka obiegła media i wywołała burzę. Na Królikowskiego spłynęła ogromna fala krytyki, nie tylko ze strony fanów, ale i osób z pierwszych stron gazet. Kamil Glik w ostrych słowach podsumował ten pomysł.\nAntek jeszcze przez jakiś czas próbował w to brnąć, tłumacząc, że to była wyłącznie prowokacja, aby przyciągnąć publikę, jednak i tak nikt nie dał wiary jego słowom. Ostatecznie podjął decyzję o tymczasowym zawieszeniu kariery i ograniczeniu aktywności w mediach społecznościowych.\nAntek Królikowski wraca na Instagram, by przekazać świetne wieści\nOczywiście 33-latek jeszcze jakiś czas po tym przypomniał o sobie. Krótko po tym, jak wydał oświadczenie, w którym poinformował, że chce skupić się na swoim zdrowiu, wyemitowano odcinek programu Przez Atlantyk, w którym wyznał, że choruje na stwardnienie rozsiane. Jak dotąd nie zdecydował się tego skomentować.\nMożna powiedzieć, że sytuacja nieco się ustabilizowała, od kiedy przestał się udzielać. Od czasu do czasu tabloidy odsłaniają kolejne kulisy jego rozwodu z Opozdą. Tak było ostatnio, gdy pojawiły się pogłoski, że oboje będą chcieli unieważnić ślub kościelny.\nKto podejrzewał, że aktor zaliczy spektakularny powrót do mediów społecznościowych, ten poniekąd się nie mylił. W najmniej oczekiwanym momencie Antek uaktywnił się na Instastory i na start przekazał świetne wieści.\nOkazuje się, że gwiazdor wziął ostatnio udział w wydarzeniu upamiętniającym jego zmarłego ojca, Pawła Królikowskiego. Poinformował, że w Zduńskiej Woli, skąd pochodzi aktor, odbyło się oficjalne otwarcie skweru im. Pawła Królikowskiego.\nDziękujemy całemu miastu za ten wspaniały gest — napisał pod zdjęciem.\nAktor zaprezentował również dwa krótkie nagrania, na których możemy zobaczyć pamiątkowe fotografie z jego ojcem oraz przez chwilę wysłuchać koncertu orkiestry dętej. Koniecznie zajrzyjcie do galerii poniżej.\nPaweł Królikowski – fot. Instastory @antek.krolikowski\nPoprzedni artykuł Internauta przyznał, że jest zniesmaczony „obwisłym, za tłustym biuścikiem” Anny Muchy. Dosadna riposta aktorki zwala z nóg\nNastępny artykuł Fotograf uchwycił zatrważający widok. Nocne niebo w Stanach Zjednoczonych niemal zupełnie zdominowały… satelity\nFotograf uchwycił zatrważający widok. Nocne niebo w Stanach Zjednoczonych niemal zupełnie zdominowały… satelity


Potop Redivivus - Grabowska Grażyna M. - Książka - Księgarnia Internetowa PWN\nAutor: Grabowska Grażyna M.\nFolga-Januszewsza Dorota, Ostoja Lniski Błażej\nW gdyńskim Pekinie są trzy, które Wiedzą. Jedna z nich nawet Opowiada. A Pekin rozsypuje się, zapada pod ziemię. Pojawia się coraz więcej tajemniczych lejów. Pani Halina przepowiada potop. Obudzi się Bestia, która wyjdzie z głębin. Śniący będą mus...


Zespół Szkół Technicznych im.gen.Szyszko szkoły wyższe publiczne Chełm. Jest to szkoła branżowa I stopnia, w której nauka trwa trzy lata. Jest zarazem najstarszą, z blisko 80-letnią tradycją, szkołą techniczną w Chełmie proponującą ciekawe kierunki nauki, bezpieczną i przyjazną szkołę i wysoko wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną. Szkoła szczyci się wysokim poziomem nauczania. Uczniowie odnoszą sukcesy w różnorodnych dziedzinach nauki, kultury i sportu. Wśród osiągnięć naszych uczniów można wyliczyć również czołowe miejsca w finałach krajowych olimpiad przedmiotowych. Specjalności w szkole to: technik elektronik, technik informatyk, technik mechatronik, technik pojazdów samochodowych oraz technik mechanik.


notebooki - Strona 24 z 96 - ITbiznes\n20 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t9 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nGateway wprowadził na rynek pierwszy model z nowej serii notebooków z 14-calowym ekranem – TC. Urządzenie dysponuje ekranem z podświetleniem LED o rozdzielczości 1366 x\n19 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t13 Views Brak komentarzy\tnotebooki\n18 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t11 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nProducent półprzewodników, Freescale Semiconductor chce zaprezentować pierwsze procesory do netbooków działających pod kontrolą systemu operacyjnego Google Android jeszcze w drugim kwartale bieżącego roku.\n16 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t10 Views Brak komentarzy\tnotebooki\n16 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t11 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nMobilne urządzenia internetowe (Mobile internet device – MID) do tej pory nie osiągnęły sukcesu, jakim mogą cieszyć się netbooki. Przyczyna może być prosta:\n12 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t12 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nDell zapowiedział, że niedługo zaprezentuje Latitude E4200 i E4300 – dwa hybrydowe notebooki, które wyposażone będą w dwa procesory – X86 i ARM oraz w dwa\n12 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t13 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nNa specjalne zamówienie Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, firma gScreen stworzyła dwuekranowy, "bojowy" notebook klasy ruggedized. TITAN M-1 jest ogumowaną wersją notebooka\n12 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t10 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nEkskluzywny notebook Acer Ferrari 1200 pod każdym względem ma odzwierciedlać charakter swojego samochodowego imiennika. Smukłe kształty, ostre krawędzie, połączenie czerni i krwistej\n10 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t16 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nTexas Instruments ogłosiło, że Archos Internet Media Tablet – tablet internetowy, pracujący pod kontrolą systemu operacyjnego Google Android, pojawi się na rynku w trzecim\n9 lutego 2009 Grzegorz Pietrzak\t11 Views Brak komentarzy\tnotebooki\nDell zaprezentuje nowy komputer typu Tablet PC. Urządzenie wyposażone będzie w procesor Intel Core 2 Duo SU9300 1,2 GHz lub Core


TRAWA DLA CIERPLIWYCH\nA tak rośnie nasza trawka.. Już wiem, czemu nie lubie siedzieć w ogrodzie i totalnie nie nadaję się na ogrodnika - poprostu brakuje mi cierpliwości hi hi hi ...\nAh.. te upały.. Wiem, że wszyscy się cieszą, ja mniej POWÓD: codzienne podlewanie\nI stało się - od wczoraj w naszym salonie wiszą piękne firany, a wszystko zasługa kochanych mam! Kto jak kto, ale mamy zawsze przyczyniają się do pojawienia się domowej atmosfery i tak właśnie jest u nas po powieszeniu tkanin. Miały być panele, ale tradycja wziąła górę. Nie żałuję, ponieważ efekt jest super - przyszłościowo uzupełnimy o zasłony, które już na pewno będą proste, ponieważ kupione już są specjalne prowadnice z obciążnikami do paneli okiennych.\nData dodania: 2016-05-26 16:57:47\nFirany śliczne, bardzo proszę o namiar na sklep, jeśli oczywiście nie zostały uszyte.\nData dodania: 2016-05-26 22:52:11\nzostały uszyte - kupiłyśmy tkaninę w prywatnym sklepie, potem kilka dni planowania, dwa dni szycia i cudo prezentuje się uroczo\nOdpowiedź do agakaw\nData dodania: 2016-05-31 15:29:12\nWitam, a ja mam pytanko co to za karnisze i skąd. Też takich szukam, bo mam wykusz prostokątny. Pozdrawiam\nData dodania: 2016-06-01 12:16:36\nTo są szyny KVARTAL z IKEA - po dogłębnej analizie ofert ta opcja wyszła i tanio i estetycznie - ale jest to koniec serii (pisałam o tym we wcześniejszym poście) więc jeśli planujesz zakup, doradzam się pospieszyć.\nOdpowiedź do domek-z101lhplus\nKOŃCÓWKA SERII - ZAKUPY\nMam do Was pytanie - mianowicie jak to jest z końcówkami serii w IKEA?\nW minioną sobotę uskuteczniony został długo planowany wypad na zakupy do sieciówki. Planowałam zakupić szyny KVARTAL, na razie tylko część elementów. Przy regale okazało się, że cała seria produktów oklejona jest informacją KOŃCÓWKA SERII - przestraszyłam się, że w przyszłości nie dostanę już pozstałych elementów i kupiłam wszystko, na szczęscie mama wsparła finansowo zakup.\nNa stronach www sklepu jest zakładka z kocówkami serii, ale tam produktu są przecenione. Moich szyn nie ma. Oznaczone tylko w skelepie i kupiłam w normalne cenie. Teraz się zastanwiam, czy dobrze zrobiłam.. Czy może trzeba było czekać na obniżkę, albo ta niby końcówka to chwyt na Klientów?\nNie jestem częstym Klientem i nie znam się na zasadach, ale Wy na pewno wiecie co i jak. Pliss.. o info.\nData dodania: 2016-05-16 12:44:12\nNo właśnie o to chodzi - info o tym, żeby klient wiedział że pewnie tego w przyszłości nie dostanie... :)\nData dodania: 2016-05-17 20:14:55\nJuż wszystko wiem - wypytałam w sklepie. Koniec serii nie oznacza niższej ceny. Dana kolekcje będzie tańsza/przeceniona jeśli produkty zostaną w sklepie na dzień wycofania jej ze sprzedaży. Czyli dla nas konsumentów nigdy nie wiadomo jak to się skończy. Czekać / nie czekać - zależy od popytu.\nOGRÓDKOWE AKCJE I ATRAKCJE\nW ogrodzie pachnie wiosną, pogoda nas rozpieszcza. Korzystając z tych uroków mężczyźni ruszyli do pracy. Z drewnianych odpadów budowlanych powstajne coś dla młodszych członków rodziny, w ogrodzie dziadków. Kolejny dowód na to, że jak są chęci i umiejętności to można zrobić COŚ z niczego.\nTym cosiem będzie drewniany plac zabaw z huśtawkami, hamakiem, domkiem, zjeżdzalnią, schodami do wspianaia i chyba to nie koniec.. - zobaczymy efekt finalny, bo budowla się rozrasta.\nDziadkom dziękujemy za pomysł i mobilizację do pracy!\nW naszym ogrodzie nie jest tak ekscytująco i efektowanie. Raczej mozolnie i powolnie... Tak właśnie, rośnie wysiana 2 tygodnie temu trawa. Ja długo Wy czekaliście na wymierne efekty? Wiadomo, trawnik nie pojawi się w jeden dzień (no może ten z rolki), ale to czekanie sprawia, że zaczynamy się martwić, czy na pewno się zazieleni - teraz są tylko zielone placki. Czy czeka nas dosiewanie i czy już możemy wdrożyć pierwsze koszenie? Na razie sumiennie podlewamy, ponieważ Pani Pogoda słońca nam nie szczędzi, za to opadów jak na lekarstwo.\nData dodania: 2016-05-15 22:53:04\nło to i tak nieźle wygląda! U nas po dwóch tygodniach widać nie placki a szczecinę, pojedyncze, ale nie nw plackach jakieś 3 cm źdźbła...\nData dodania: 2016-05-17 20:15:49\nPocieszasz - pozostaje czekać dalej..\nData dodania: 2016-05-16 04:39:51\nNa trawie się nie znam bo nie posiadam ;) ale pochwalę Coś. Mój małzonek też takie obiecał naszej córce(3,5lat), ale obawiam się, że zanim do tego dojdzie to ona będzie już czym innym zainteresowana ;P.\nData dodania: 2016-05-16 09:20:55\nU nas też takie placki były ale z czasem się zazieleniło, choć teraz trochę dosiałam tam gdzie nie widziałam trawki :) a na reszcie ogrodu dopiero czekam na efekty, tak z 3 tyg trzeba poczekać... Plac zabaw będzie ekstra:)\nData dodania: 2016-05-17 20:17:13\nDzięki - w takim razie cierpliwie czekamy. Teraz pogoda słaba, ale jak wyjdzie słonko to znowu będziemy przebierać nogami, żeby szybciej rosła trawka. A wiecie kiedy najlepiej zaplanować pierwsze koszenie? Marny ze mnie ogrodnik..\nPodczas kilku dni wolnego udało się nam zrealizowac plany związane z malowaniem dziecięcego pokoju. Syndrom wicia gniazda powoli daje o sobie znać. Ale jestem dumna z efektu - działamy dalej - efekt finalny musi być WOW.\nData dodania: 2016-05-04 15:21:12\nData dodania: 2016-05-05 10:19:22\nwow! jak to zrobiliscie? :)\nData dodania: 2016-05-05 11:44:13\nbiała farba, dwa barwniki, taśma papierowa, mały wałek, szczypta kreatywności i odrobina umiejętności ;)\nData dodania: 2016-05-05 17:39:40\nData dodania: 2016-05-08 14:53:19\nŚlicznie należą się wielkie 👏👏👏\nData dodania: 2016-05-13 14:43:38\nDzięki za ciepłe słowa ;)\nData dodania: 2016-05-31 08:28:50\npo prostu piękna ściana:))) a nie ukrywam, że w pokoju jednej swojej pociechy dokładnie taką samą planowałam ;) czy bardzo będziesz niezadowolona, gdy przeniosę tą ścianę na swoje podwórko?? pozdrawiam :)\nData dodania: 2016-05-31 14:11:59\nwolność Tomku w swoim domku - działaj! - ja będę dumna wiedząc, że kogoś zainspirowała nasza praca


Bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW | BateriaBuy.pl\nBateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW\nBateria do Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW(11.25V, 42Wh )\nNasza zamienna bateria do Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW spełnia lub przewyższa specyfikacje OEM, w 100% kompatybilna z oryginalną baterią, specyfikacje baterii do Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW są następujące.\nWymienna baterii w laptopie Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW wykorzystuje najwyższej jakości akumulatory litowo-jonowe i komponenty do szybszego ładowania i dłuższej żywotności.\nBędziesz mógł kupić bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW w najbardziej przystępnej cenie, zapewniamy roczną gwarancję i 30-dniową gwarancję zwrotu pieniędzy za baterię.\nW rzeczywistości, dzięki ulepszeniu technologii baterii, żywotność bateria do Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW ulegnie poprawie. Dostarczane przez nas akumulatory są wykonane z wysokiej jakości baterii i komponentów, dzięki czemu każda bateria ma wysoką wydajność, a ładunek cykliczny osiąga ponad 500 razy. Technologia litowo-jonowa przyspiesza ładowanie akumulatora, nie ma tak zwanego "Efektu pamięci".Każda bateria jest modelem specyficznym dla konkretnego modelu notebooka, a każdy projekt zwraca uwagę na szczegóły. Nowe bateria Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW są na ogół bardziej energooszczędne, a akumulatory o tej samej pojemności działają prawidłowo i mają dłuższą żywotność. Nasza specjalizacja i koncentracja w branży baterii do laptopów oznacza, że możesz łatwo znaleźć odpowiednią bateria do laptopa i zaoszczędzić sporo pieniędzy. Jeśli masz jakiekolwiek problemy bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW, skontaktuj się z nami przez e-mail, chętnie pomożemy Ci rozwiązać problem.\nJak mogę znaleźć odpowiednią bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW?\nJak naładować bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW?\n3 Jeśli korzystasz z laptopa podczas ładowania, bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW nie będzie ładowany dłużej. Akumulator będzie nadal ładowany, nawet jeśli notebook jest wyłączony.\nJak przedłużyć żywotność bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW?\n4 Zachowaj stan bateria do laptopa Acer Aspire One CLOUDBOOK AO1-132-C2KW, nie używaj go w zbyt wysokiej temperaturze\n(88.8Wh,14.8V,Li-ion,8 Ogniw) Bateria do Acer Predator G9000-757W\n(4400mAh,11.1V ,Li-ion,6 Ogniw) Bateria do Acer TRAVELMATE 6231\n(4400mAh,11.1V,Li-ion,6 Ogniw) Bateria do Acer ASPIRE E5-551-81D2\n(48Wh,15.2V,Li-Polymer,4 Ogniw) Bateria do Acer Nitro 5 AN515-42-R4A5\n(48Wh,15.2V,Li-Polymer,4 Ogniw) Bateria do Acer Aspire 5 Pro A517-51P-3917\n(5600mAh,11.1V,Li-ion,6 Ogniw) Bateria do Acer Aspire F5-573\n(69Wh,15.2V,Li-Polymer,4 Ogniw) Bateria do Acer Aspire VN7-793G\n(48Wh,15.2V,Li-Polymer,4 Ogniw) Bateria do Acer Aspire 5 A517-51-36LH\n(37Wh,7.7V,Li-Polymer,2 Ogniw) Bateria do Acer Aspire 3 A315-53G-51GB\n(3280mAh,11.1V ,Li-Polymer,3 Ogniw) Bateria do Acer Aspire S3-391-9499


żyć / żywy / życie - Spis treśCI\nCZĘŚĆ PIĄTA KULTUROWO-CYWILIZACYJNE TYPY ORGANIZACJI SPOŁECZEŃSTWA A JĘZYKOWY OBRAZ ŚWIATA\nżyć / żywy / życie: żywy oddźwięk, brać żywy udział, żywy obyczaj, żywy umysł, żywa gotówka, żywa akcja, żyć w pamięci, wprowadzić w życie, wejście w życie, życie literackie, człowiek życiowy, ulice kipią życiem, życie samochodu, żywotność akumulatora, ożyły wspomnienia, ożywienie gospodarki, życie polityczne ożywiło się, firma przeżywa ciężkie czasy, wyżywać się w pracy, wyżyć się na koleżance, pożytek publiczny, zżyć się z grupą, zażyć lek, zażywać luksusu, zżyte towarzystwo, dożywocie, użyć / używać (siły, przemocy, wpływów, młotka, noża, drewna, wojska), życzyć, żywić / żywienie, przeżywać, żywica,\numrzeć / martwy / śmierć: umierać z ciekawości, uczucie umarło, martwe miasto, martwy sezon, martwe zegary, martwy zapis, martwa fala, martwa natura, martwa woda, martwy punkt, martwica sumienia, martwica krzemionkowa, zwyczaje obumierają, zmartwiała na myśl o rozstaniu, śmierć talentu, śmiertelny wróg, śmiertelne nudy, śmiertelna powaga, martwić się,\nbyć: byłem na wojnie, jestem po pracy, sposób bycia, zagadka bytu, byt absolutny, bywalec, człowiek bywały, nabyć samochód, nabywca, niebyt, obycie towarzyskie, obywatel, odbyć praktyka, pobyt za granicą, tubylec, przybysz, przybytek, ubytek, wyzbyć się, zabytek, zbyć milczeniem, zbytek, zbywalność praw majątkowych, jestestwo,\nistnieć: istota, istotny problem, istny cud, zaistnieć w mediach, ziścić plany, uiścić, przeistoczyć się,\nzdrowy / zdrowie: uzdrowisko, zdrowotność. zdrowy rozsądek, zdrowa/ niezdrowa atmosfera, zdrowy system finansów, zdrowy egoizm, zdrowa konkurencyjność, niezdrowa ciekawość, niezdrowy system ubezpieczeń społecznych, pozdrawiać\nchory / choroba: chory pomysł, chore stosunki, chora gospodarka, chora sytuacja, choroby mediów, schorzenia społeczne, odchorować stratę pieniędzy,\nból / boleć: ból moralny, ból istnienia, to zabolało, punkt bólowy, boleć nad nieszczęściem, przeboleć upokorzenie, bolączka społeczna, bolesna wiadomość, bolesne zdarzenie, słowa pełne boleści, załatwić sprawę bezboleśnie, ubolewać,\njeść / jedzenie: jadłospis, jadłodajnia, jeść oczami, wyjadać duszę, bieda dojadła, dojadać sobie wzajemnie, najeść się wstydu, ujadać, przejeść\nwszystkie oszczędności, dowcip się przejadł, zjadać litery, pozjadać wszystkie rozumy, zjada dużo prądu, choroba zjada, rdza zjadła, wyjadacz, darmozjad, zajadły, jad,\nkarmić: układ pokarmowy, wykarmić rodzinę, karmić frazesami, pokarm duchowy, przekarmić pochlebstwami, karmiły się podobnymi lękami, karmi się pieszczotami,\nsyty / sycić: syt pochwał, sycić się myślą, sycić się widokiem, sycić pragnienia, sycić wzrok, sycić serce nadzieją, nasycić rynek towarami, nasycić ciekawość, powietrze nasycone zapachem, nasycić powieść realiami, nasycić się zemstą, nasycenie magnetyczne, nienasycony kolekcjoner, przesycenie rynku wydawniczego, przesycić tkaninę środkiem impregnującym, utwór przesycony liryzmem, przesycić się uciechami życia, przesyt filmami, używać życia aż do przesytu, niedosyt, syciwo,\ngłodny / głód: głodówka, głód poznania, głód seksualny, głód nikotynowy, głodny miłości, głodowa pensja, wygłodniały uczuciowo, wygłodzony wzrok,\npić / napój: pić z rozpaczy, pijak, pijaństwo, pijalnia, opić sprawę, zapić robaka, przepić majątek, przepijać do sąsiada, popiwek, napiwek, pijany ze szczęścia, pijany górskim powietrzem, ziemia przepojona wilgocią, przepojony zapachem, list przepojony tęsknotą, napawać radością, napawać włókno apreturą, napawać się widokiem, upić się szczęściem, patrzeć z upojeniem, pachnieć upojnie, upojna noc, muzyka ją upoiła, wpić / wpijać, wpoić / wpajać, spoić / spawać, spójny,\nspać / sen: dębowa sypialnia, wagon sypialny, śpiwór, środki nasenne, nawet się nie śniło, rozwiać sny, zasnąć wiecznym snem, senna atmosfera, senne miasteczko, sypiać ze sobą, wróg nie śpi, przespać możliwość zdobycia bramki, śnić o sławie, rzeka śpi pod lodem, śpiące talenty, władze obudziły się ze śpiączki, robić coś ospale, ospałość administracji, usypiające działania władz, uśpić czujność, wyśniony ideał,\nwidzieć: widzialność, widz, widziałem ten film, pole widzenia, przywidzenie, rozwidnia się, niewidoczne zmiany, punkt widzenia, dni widzeń, często się widzimy, widzieć sukcesy, widocznie, widzimisię, widzieć jak rzeczy stoją, jak widać, widzę to inaczej, nie widzę w tym nic złego, nie widzę go na tym stanowisku, widują się, wykres uwidocznił problem, uwidocznić straty w przedsiębiorstwie, talent się uwidocznił, przewidywać, było to do przewidzenia, przewidziany czas, odwidziała się jej sukienka, odwidziało mu się, zawiść,\npatrzeć: dopatrzyć wszystkiego, niedopatrzenia, dopatrzyć się podobieństwa, patrzeć na ręce, patrzcie, patrzeć optymistycznie, patrzeć z góry, patrz, żeby krzywdy nie zrobić, podpatrywać mistrza, rozpatrywać sprawę, rozpatrzyć się w terenie, upatrywać symptomy choroby, córka wpatrzona w ojca, wypatrywać sposobnej chwili, zapatrzeni w siebie, opatrzyć / opatrywać,\noglądać: oglądać film, oglądalność, lubię się oglądać w lustrze, przedstawić poglądowo, tablice poglądowe, pięknie wyglądać, wyglądać na miłego człowieka, jak wyglądają stosunki, oglądać się za pracą, oględziny, być na podglądzie,\nzainstalować podgląd, przegląd wojska, przegląd prasy, przegląd techniczny, przegląd filmowy, przeglądarka, rozglądać się za pracą, powierzyć dogląd, doglądać chorego, wglądówka, wgląd w sprawy, wgląd w istotę rzeczy, ogląd czystej jakości, mówić oględnie, poglądy polityczne, własny pogląd, względy, względny,\nspojrzeć / wzrok: obejrzeć film, przejrzeć szafę, zajrzeć do książki, przyjrzeć się sprawie, wejrzeć w sprawy, rozejrzeć się w sytuacji, ani się obejrzała, zajrzyj do nas, dojrzeć zdolności, przejrzeć na oczy, przejrzałem cię, przejrzysty, przezroczysty, przezorny, nadzór / nadzorować, dozór / dozorować, podejrzenie, wzór / wzorować się, pozór / pozorować,\nsłuch / słyszeć: przesłyszałem się, do usłyszenia, nasłuch, urządzenia nasłuchowe, podsłuch, słuchacz radiowy, słuchawka, słuchowisko, wysłuchać próśb, osłuchać serce, osłuchać maszynę, odsłuchać wiadomość, przesłuchiwać świadka, przesłuchania kandydatów, osłuchać się z obcym językiem, osłuchany w muzyce klasycznej, słuch absolutny, słuchać wykładu, nie dosłuchałem się niczego ciekawego, nasłuchać się bajek, słuchać rodziców, niesłychana pamięć, słuchacz akademii, słuchy, słuszny, posłuszeństwo,\nczuć: czuć potrzebę przyjaźni, czuć miłość, głębokie uczucia, czuję, że się uda, wyczułem go, czuć fałszem, czuć się artystą, czuwanie, rozstawić czujki, czujka cieplna, czujny / czujność, czujnik, odczuwalna pomoc, uczulać / uczulenie, znieczulenie, nadczułość, przeczulica, odczulacz, poczucie obowiązku, poczucie rzeczywistości, przeczucie katastrofy, czuły / czułość, rozczulić się, wczuwać się, brak wyczucia, wyczulenie na krzywdę ludzką,\nwęch / wąchać: wąchacz, wąchać się z wrogiem, węch handlowy, węch do interesów, policja węszy, węszyć sensację, zwęszyć, wywęszyć, węszyć zdradę, wywąchać plany przeciwnika, przewąchiwać nastroje, zwąchać się z łobuzami,\nsmak / smaczny: urządzić ze smakiem, smak życia, smak przygody, smakosz malarstwa, smakowite scenki, gra pełna smaczków, smacznie spać, smaczne szczegóły, rozsmakować się w muzyce, posmaczek skandalu, posmak sławy, posmakować cierpienia, wysmakowana architektura, poczuć niesmak, zniesmaczony,\ndech / oddychać / dmuchać: sztuczne oddychanie, zadyszka, dychawica, wydmuszka, wydech z cylindra, rura wydechowa, dmuchawa, dmuchawka, wdmuchiwacz, nadmuch, wydmuch spalin, podmuch atomowy, odetchnąć z ulgą, nie ma czasu odetchnąć, oddech oceanu, dyszeć wiosną, dyszeć zemstą, podmuch romantyzmu, rozdmuchać plotkę, miesięczny oddech, wdechowa zabawa, natchnienie, dusić się, duszny, duch / duchowy, dusza,\nrodzić: rozrodczość, rozród, porodówka, transplantacja zarodków, zarodnik, urodziny, urodzaj, urodzajność, rodzi się pszenica, zarodki demokracji, rodzić niechęć, rodzi się miłość, spór przerodził się w kłótnię, wiersz się zrodził, ród, naród, rodzima kultura, rodak, rodowity, rodzimy metal, rodzina instrumentów, rodzina węży, rodzaj męski, rodzajnik, sceny rodzajowe, przyroda, uroda.\nWiele jednostek leksykalnych powstało wskutek motywacji przez koncepty kognitywne (pojęcia o czynnościach umysłowych) albo lokutywne (pojęcia o zjawiskach\njęzykowych i aktach mowy)262: myśliwy (< myśleć), zmysł, przemysł, umyślny, myślnik, pomyślność, wywiad (< wiedzieć), wywiadówka, odpowiedzialność, świadczyć, wiedźma, zagadnienie, zwykły (< uczyć), nawyk, powiernictwo (< wierzyć), wierny, poniewierać, sąd, sędzia, dumny, wyznanie (< znać), znajomy, znakomity, przyznać się, znaczny, uznanie, przeznaczenie, znamienny, pomnik (< pamiętać), sumienie, namiętny, umowa, umowny, zmowa, wymowny, zamawiać, pomówienie, odmawiać, rzecz263, przyrzekać, zrzekać się, rzecznik, wyrzeczenia, narzeczona, grzeczny (< rzeczy), wyrok, wyrocznia, obiecać (< ob- + *-wět-, czyli ‘omawiać’, historycznie ten sam rdzeń znajdujemy w wyrazie wiec, a także w łacińskim veto), sprośny (< prosić), popyt (< pytać). Większość z tych przenośni już się zdeetymologizowała, zatem współczesny Polak zupełnie nie wyczuwa formy wewnętrznej i więzi motywacyjnych, łączących te słowa z pierwotnymi znaczeniami procesów umysłowych i komunikatywnych. Niemniej badanie tych więzi pozwala lepiej zrozumieć źródła i tendencje kształtowania obrazu świata współczesnego człowieka (w tym przypadku Polaka).\nCzynniki pozalingwistyczne. Zjawiskiem, na które trzeba zwrócić uwagę, jest dyglosja. Rosyjski Lingwistyczny słownik encyklopedyczny definiuje ją jako „jednoczesne istnienie w społeczeństwie dwóch języków lub dwóch form jednego języka, używanych w różnych dziedzinach funkcjonalnych”264. Czytamy w nim też, że „dyglosja jako fenomen socjolingwistyczny zakłada obowiązkową świadomą ocenę przez mówców swych idiomów według skali »wysokie – niskie« (»podniosłe – codzienne«)”265. Ten aspekt, jako najbardziej relewantny dla pojęcia dyglosji, podkreśla też L. Muchariamowa:\nDyglosja nie jest zwykłym współistnieniem w jednym społeczeństwie dwóch języków lub dwóch form jednego języka. Jest nią ich dyferencjacja według funkcjonalności, prestiżu, „wysokiego” lub „niskiego” statusu w stosunku do normy literackiej, standaryzacji, leksykonu, fonologii. „Wysoki” język czy formę języka wykorzystuje się w takich dziedzinach, jak msza, korespondencja, wystąpienia parlamentarne i polityczne, wykłady uniwersyteckie, translacje programów informacyjnych i artykuły w gazetach, twórczość poetycka. „Niski” język (albo formę języka) zaś – w nauczaniu sług, robotników i kleryków, w obcowaniu rodzinnym czy przyjacielskim, w „operach mydlanych”, w napisach pod karykaturami, w folkliteraturze266.\nJa zaproponowałbym jednak rozpatrywanie dyglosji jako funkcji socjopsycholingwistycznej, ponieważ (i zawierają to obie definicje) najważniejsza tutaj jest nie sama obecność dwóch form języka – „wysokiej” i „niskiej”, lecz uświadomienie sobie bądź obecność wewnętrznego odczucia takiej dystrybucji. Monoglosant, czyli człowiek władający tylko jedną z form, po prostu nie będzie reagować na inną formę, odbierając ją jako język obcy, inny (lub „zniekształcony”).\nA propos, ustne, uzualne, „niższe” formy języka stanowią właściwą, naturalną, etniczną podstawę każdego języka. Języków bez „potoczczyzny” i bez dialektów po prostu nie ma, natomiast tych bez „wyższej”, literackiej formy – jest dużo. Tutaj tkwi zasadniczy paradoks. Istnienie języka zabezpiecza właśnie uzus (naturalna, potoczna forma), a przetrwanie – norma literacka267. Terminy wysoki i niski znajdują się w cudzysłowie, ponieważ jest to w pewnym stopniu ocena snobistyczna, wywodząca się ze złego pojmowania tego, co kulturalne i cywilizowane. Język potoczny albo dialekt terytorialny nie są formami niższymi od języka literackiego. Są wystarczajace dla tych celów, którym służą. Wszystkie „przewagi” języka literackiego nie działają w rzeczywistości potocznego doświadczenia, w którym życie, egzystencja, zaspokojenie potrzeb witalnych okazują się być o wiele ważniejsze niż bogata i logiczna treść czy wyrafinowana forma komunikacji.\nKULTUROWO-CYWILIZACYJNE TYPY ORGANIZACJI SPOŁECZEŃSTWA A JĘZYKOWY OBRAZ ŚWIATA\n[…] wielkim błędem byłoby przypisywanie realnego charakteru osobowości, w odróżnieniu od idealności, pojęciu naród, ponieważ osobowość, moje „Ja”, jest również uogólnieniem treści, zmieniającym się z każdą chwilą. Klucz do rozwiązania zagadki osobistego, rodzinnego, rodowego, plemiennego oraz narodowego życia tkwi głębiej niż w abstrakcji nazywanej osobowością. [...] przeciwstawianie realnego charakteru narodu idealnemu charakterowi ludzkości to kiepski lek na wygórowane pretensje idei narodowej, która kreuje się na ogólnoludzką. Jedynym lekiem na takie błędy myślowe jest pozostawienie pojęcia w stanie otwartym na dopływ nowych elementów, które zniszczą pojęcie i przekształcą je w nowe.\nJednym z podstawowych składników doświadczenia potocznego bezpośrednio oddziałujących na obraz świata każdego człowieka jest – obok psychofizjologii płci, wieku i zdolności intelektualnych – jego etniczna i kulturowo-cywilizacyjna tożsamość. W odróżnieniu od większości koncepcji światopoglądowych hipostazujących etnos, kulturę i cywilizację, pragmatyzm funkcjonalny rozpatruje te zjawiska wyłącznie jako funkcje antropologiczne ludzkiego doświadczenia. Mówiąc krócej, uznaje się, że to nie człowiek jest częścią narodu, kultury i cywilizacji, lecz odczucie tożsamości etnicznej, kulturowej i cywilizacyjnej obecne w doświadczeniu każdego człowieka umożliwia mu etnokulturowe i cywilizacyjne jednoczenie się z innymi ludźmi, a zatem staje się ontologiczną podstawą bytowania268 narodów, kultur i cywilizacji. Postawa ta nie ma nic wspólnego z żadną formą subiektywizmu filozoficznego, ponieważ chodzi wyłącznie o informacyjną stronę tych zjawisk. Z energomaterialnego punktu widzenia (czyli czynności przedmiotomych, w tym sygnalizacji) człowiek jest uznawany za część pewnego czasoprzestrzennego substratu, który jednak informacyjnie zostaje wyodrębniony z naturalnego środowiska i również informacyjnie oceniony jako zbiór cech kulturowo-cywilizacyjnych i etnojęzykowych. Hipostaza tych cech i abstrahowanie od konkretnej jednostki posiadającej takie cechy prowadzi do powstania idei wspólnoty ludzkiej, społeczności, społeczeństwa, narodu, klasy społecznej itd.Warto też zauważyć, że tożsamość etnokulturowa i cywilizacyjna (w odróżnieniu od działalności w obrębie kultury czy cywilizacji) jest funkcją jednoznacznie arefleksyjną i mitologiczną. Nawet uświadamiając sobie swą przynależność do pewnej wspólnoty kulturowo-cywilizacyjnej, znajdując w swym obrazie świata odpowiednie stereotypowe cechy i mechanizmy myślenia, odbioru, zachowania czy komunikacji,\nw praktyce nie możemy korzystać z nich świadomie (jeśli się nam podobają), bądź też się ich wyzbyć (gdy nam przeszkadzają). Nie można się tych mechanizmów nauczyć w sposób racjonalny i systematyczny. Można co najwyżej wchłonąć je podświadomie po latach praktyki życia obyczajowego.\nOcena kulturowo-cywilizacyjnych form organizacji społeczeństwa z pozycji lingwosemiotycznej teorii doświadczenia może stać się dobrym uzupełnieniem współczesnej nauki porównawczej o cywilizacjach (tym bardziej że mówiąc o cywilizacjach, teoretycy269 często operują pojęciami i kategoriami stricte kulturowymi, pomijając czynniki ekonomiczne i technologiczne). Podstawą takiej oceny może być rozpatrzenie organizacji społeczeństwa od strony jej refleksyjnego lub arefleksyjnego, racjonalnego lub emocjonalnego oraz indywidualnego lub społecznego charakteru. W tym miejscu muszę podkreślić, że nie mam zamiaru hipostazować społeczeństwa czy form jego organizacji – kultury i cywilizacji. Ani społeczeństwo, ani kultura czy cywilizacja nie są bytami rzeczywistymi. Są to tylko systemy relacji kształtowane w refleksyjnym społecznym doświadczeniu człowieka, czyli przede wszystkim elementy obrazu świata. Właśnie dlatego tak ważne jest spojrzenie na sposób organizacji doświadczenia społecznego od strony działalności językowej, zwłaszcza przez pryzmat językowego obrazu świata.\nZe wszystkich typów cywilizacji, o których piszą teoretycy porównawczej nauki o cywilizacjach, mnie przede wszystkim interesują trzy: łacińska, bizantyjska i turańska, ponieważ ich elementy są reprezentowane w społeczeństwach, których badaniu poświęcona jest ta książka – polskim i rosyjskim (ew. postradzieckim). Według rozpowszechnionej opinii społeczeństwo polskie mogłoby służyć jako wzorzec społeczeństwa typu łacińskiego, natomiast społeczeństwo rosyjskie jest mieszanką bizantynizmu i turańszczyzny. Ta ostatnia może być oceniona jako arefleksyjna (najbardziej realna, czyli naturalna) i socjocentryczna (nieomal holistyczna) forma organizacji społeczeństwa. Paradoks tradycjonalizmu społeczeństw tego typu polega właśnie na połączeniu naturalizmu z socjocentryzmem. Postawa zbiorowa jest tutaj odbierana nie jako wynik rozwoju kulturowo-cywilizacyjnego, lecz jako naturalna przesłanka życia. Tradycje zbiorowości zaś ujmowane są jako prawo naturalne. Bycie osobowością, indywiduum, odrębną jednostką w tym społeczeństwie oznacza niemalże egoizm i wrogość wobec społeczności. Przysłowia rosyjskie głoszą: „Один палец не кулак” („Jeden palec, to nie pięść”), „Один в поле не воин” („Jeden w polu nie jest wojownikiem”), „На что мягко стлать, коли не с кем спать” („Po co miękko ścielić, jak nie ma z kim spać”).\nSpołeczeństwo w cywilizacji turańskiej jest scalone więziami emocjonalnymi i naturalnymi (krew, czynniki etniczne, tradycje potoczne i obyczajowe). Stosunek do władzy jest tutaj zupełnie irracjonalny (np. kult władcy jako ojca narodu łączy się z niechęcią do władzy jako takiej, zwłaszcza w jej przejawach formalno-prawnych). Na Rusi od dawna na pytanie władcy, jakim sądem ma sądzić: opartym na prawie czy na sumieniu – zawsze chętniej odpowiadano, że oczywiście na sumieniu. Folklor rosyjski sceptycznie ocenia sądownictwo i prawo: „У неправедных судей много затей” („Niemrawi sędziowie mają wiele pomysłów”), „Закон – что дышло: куда повернешь, туда и вышло” („Prawo jest jak dyszel, gdzie obrócisz, tam pojedzie”), „Закон что паутина: шмель проскочит, а муха увязнет” („Prawo jest jak pajęczyna: trzmiel przebrnie, a mucha uwięźnie”).\nNiechęć do rozwiązań prawnych (czyli formalnych) i racjonalnych (czyli abstrakcyjnych, uogólnionych) do dziś jest wśród Rosjan powszechna (dotyczy to nie tylko niższych warstw społeczeństwa, ale również elit i władzy). Myślę jednak, że tendencje te powstały na Rusi o wiele wcześniej, niż tam dotarli Mongołowie, którym tradycyjnie przypisuje się przekazanie wschodnim Słowianom tradycji turańskich (stepowych). Zarówno społeczne układy stepowe, jak i tendencje komunistyczne (zwłaszcza w wersji bolszewickiej) łatwo przyjęły się w Rosji właśnie dlatego, że sprzyjał temu cały układ pogańskiej organizacji życia społecznego, czyli system zborowy. Nawet chrześcijaństwo (najbardziej antropocentryczna i realistyczna, wręcz pragmatyczna ze wszystkich większych religii świata) zostało na Rusi przekształcone w idealistyczną i spirytualistyczną koncepcję duchowego zboru. Jedno z pierwszych dzieł literatury ruskiej Słowo o Prawie i Łasce (Слово о Законе и Благодати) przedstawiało chrześcijaństwo (a przede wszystkim Nowy Testament) jako Łaskę Bożą, przeciwstawiając je judaizmowi (i Staremu Testamentowi) jako Prawu Bożemu. Idea była taka, że Łaska – jako coś wewnętrznego, treść, istota, Prawda Ostateczna, jest czymś o niebo wyższym niż Prawo – jako forma i reguła narzucona od zewnątrz.\nDo potrzeb pogańsko-turańskiego substratu została później dopasowana ideologia komunistyczna. Pierwszeństwo idei nad rzeczywistością, treści nad formą, ideologii i etyki naturalnej nad prawem i regułami formalnymi, zbiorowy charakter życia, potępienie indywidualizmu, myślenie w kategoriach globalnych, woluntaryzm i irracjonalizm, pogarda dla rozwiązań racjonalnych, dla każdego przejawu postępowania wyrachowanego, otwarta i dynamiczna postawa w stosunkach społecznych – żadna z tych cech nie przyszła do Rosji wraz z bolszewikami. Na odwrót. Rewolucja po prostu uwolniła ludową mentalność pogańsko-turańską od bizantyjskiego ciężaru carskiej biurokracji państwowej. Właściwie niechęć do idei komunistycznych i systemu socjalistycznego zaczęła rosnąć wraz z bizantynizacją (a właściwie biurokratyzacją) życia za czasów L. Breżniewa. Paradoks miłości „zwykłego Iwanowa” do J. Stalina, czego często nie mogą pojąć na Zachodzie, polegał na tym, że główną ofiarą stalinizmu byli nie robotnicy (i nawet nie chłopi, co może się wydawać dziwne ze względu na liczne ofiary kolektywizacji i głodu w latach trzydziestych), lecz urzędnicy i inteligencja (ale także raczej w związku z pełnieniem funkcji urzędowych). Było to typowe dla turańszczyzny czyszczenie aparatu państwowego.\nDynamizm zmian na stanowiskach w urzędach administracji państwowej i w zarządach przedsiębiorstw był ogromny, ponieważ ogromna była rzesza urzędników państwowych, a czystki – masowe i bardzo częste. Najliczniejszą grupę ofiar stalinizmu (prawie 100 proc.) stanowili enkawudyści oraz pracownicy aparatu partyjnego i państwowego. W społeczeństwie pogańsko-turańskim jest to obraz jak najmilej widziany. Za czystki i represje elit naród jest gotów wybaczyć własne cierpienia, tym bardziej że w zamian otrzymał bezpłatną opiekę medyczną, edukację, mieszkania i – co najważniejsze – wiarę w możliwy awans społeczny (najszybciej kariery w ZSRR robiło się właśnie w czasie czystek) i opiekę wodza (ojca narodu). Właściwie rozpad ZSRR i upadek systemu socjalistycznego zaczął się po śmierci J. Stalina i odsunięciu od władzy najpierw L. Berii, a później marszałka G. Żukowa, którzy mieli wszelkie szanse, by stać się kolejnymi ojcami narodu.\nBadacze, którzy oceniają Rosjan z punktu widzenia postępowania przedstawicieli rosyjskich władz i elit politycznych, często mylnie dołączają Rosję do bizantyjskiego typu organizacji społeczeństwa. Społeczeństwo bizantyjskie jest refleksyjno-emocjonalne (formalno-etyczne) i socjocentryczne (lecz nie holistyczne, jak turańskie, a ustrukturyzowane w sposób hierarchiczny). Społeczeństwa turańskie przypominają fraktale – w każdej odrębnej mikrospołeczności powielany jest model ogólnej makrostruktury, czyli relacja „autorytarny wódz – całkowicie podporządkowana mu homogeniczna masa”, jednakże poszczególne fragmenty makrostruktury są z sobą dość luźno związane. Ogromne odległości nie pozwalają władzy na centralizację i uporządkowanie całego systemu społecznego. System na poziomie lokalnej społeczności działa na zasadzie „rób jak ja”. Każdy miejscowy przywódca staje się absolutnym władcą na miejscu (póki nie ma bezpośredniego wpływu władzy wyższej). Zjawisko to można nazwać społeczną fraktalizacją – powtórzeniem struktury całości w jego częściach. W społeczeństwie bizantyjskim natomiast każdy fragment systemu działa na zasadzie części organizmu, pełniącej własną funkcję i przekazującej rozkazy z góry na dół. Większość badaczy podkreśla wiodącą rolę prawa formalnego i biurokracji w społeczeństwach tego typu. Próby bizantynizacji w carskiej Rosji (Piotr I, Katarzyna II, Mikołaj II) i później w Związku Radzieckim (późny Stalin, N. Chruszczow, L. Breżniew) zawsze miały charakter powierzchowny, kształtowały administrację i elity polityczne, lecz nigdy nie dotyczyły ogółu społeczeństwa. Rosjanie, a później również inne narody ZSRR wypracowały sobie model życia w podwójnych standardach. W życiu prywatnym i w społecznościach lokalnych był to standard turańsko-pogański (arefleksyjny, treściowy, naturalny), natomiast w życiu oficjalno-publicznym standard bizantyjski (ideologiczno-estetyczny, estetyczny i formalny). Zatem dla rosyjskiego „dołu” ideałem jest połączeniie siły i zbioru, czyli siła zbiorowości, a dla rosyjskiej „góry” – to siła i losu, czyli siła przeznaczenia.\nEstetyzm bizantynizmu był bodaj najważniejszym argumentem za wyborem chrześcijaństwa wschodniego na oficjalną religię Rusi w 988 roku. W późniejszych czasach przyczyniło się to do wyjątkowej roli artysty (pisarza, malarza, kompozytora, aktora) w życiu duchowym Rosji i Związku Radzieckiego. Klasyczną tezę z poezji\nJ. Jewtuszenki „Поэт в России больше, чем поэт” („Poeta w Rosji to coś więcej niż poeta”), potwierdza fakt, że w wiekowej historii tego społeczeństwa mentalność i poglądy ludzi kreowali właśnie pisarze i poeci: A. Puszkin, F. Dostojewski, L. Tołstoj, W. Majakowski, S. Jesienin, B. Okudżawa, W. Wysocki itd. Rosjanie chętniej uwierzą w idee głoszone przez sztukę (literaturę piękną, piosenki, kino) niż przez naukę, nauczanie, środki masowego przekazu, władzę, a nawet duchowieństwo. Próby latynizacji Rosji podejmowane przez dekabrystów w 1825, przez demokratyczną inteligencję i socjalistów przed rewolucją październikową oraz przez radziecką inteligencję spoza partyjnego establishmentu, a także próby amerykanizacji rosyjskiego życia społecznego w okresie pierestrojki i „dzikiego kapitalizmu” w czasach postradzieckich – na szerszą skalę zdecydowanie się nie powiodły. Elementy latynizmu można spotkać tylko w środowisku inteligencji, natomiast elementy amerykańskiej przedsiębiorczości (w dość wypaczonych formach) przeniknęły tylko do środowiska kryminalnych biznesmenów.\nUpadek „bizantyjskiego” ZSRR w ostatnim dziesięcioleciu XX wieku znów obudził w społeczeństwie rosyjskim żywioł pogański i turański. Zaczął się dziki kapitalizm. Z więzień do społeczeństwa przenikło zjawisko całkowicie ślepej swawoli – беспредел.\nSwawola (po rosyjsku воля, вольница) w ogóle jest bardzo charakterystyczną cechą rosyjskiego pojmowania wolności. Wynika to z połączenia pogańskiego demokratyzmu i turańskiego kultu siły. W języku rosyjskim istnieją dwa wyrazy na określenie pojęcia wolności: свобода i воля. Według M. Vasmera słowiański wyraz swoboda pochodzi od *svobъ < *svojъ270 i u Słowian wschodnich prawdopodobnie kojarzył się z przestrzenną odrębnością (stąd nazwy wyodrębnionych osiedli – слобода). W Polsce taką semantykę posiadało prawdopodobnie słowo wola (stąd nazwy wiosek: Wola, Wólka). Wyraz воля miał na Rusi raczej znaczenie braku skrępowania, możliwości postępowania według własnej woli. Dlatego też w języku rosyjskim i ukraińskim воля to przede wszystkim psychiczna zdolność do podejmowania decyzji, do realizacji planów, chęci. Musiała zatem istnieć korelacja pomiędzy pojęciami oznaczającymi ‘chęć postępowania’ i ‘swobodę postępowania’, w wyniku której powstało pojęcie wyrażane słowem воля i pochodnym вольница (jako ‘swawola’). Odwrotną stroną swawoli w społeczeństwie ukształtowanym przez pogańską orientację na zbiór, turańskie poszanowanie władcy (ojca narodu) oraz bizantyjskie uświęcenie Władzy jako siły transcendentnej – jest całkowita pokora, aż do samoponiżania i ofiarności. Rosjanom właściwe są dwie skrajności: albo całkowite dobrowolne niewolnictwo, albo całkowita bezgraniczna wolność. Czasem występują one jednocześnie.\nSkrajność w ogóle jest typowo rosyjską cechą. Nie wykluczam, że w jakiś sposób jest ona również związana z rosyjskimi przestrzeniami. Jednymi z najczęściej używanych rosyjskich epitetów są: великий (‘bardzo duży + bardzo znaczący’), бескрайний (‘bezkresny’) безграничный (‘bezgraniczny’) i необозримый (‘nieobjęty, nieogarniony’). Великим w Rosji może być nie tylko człowiek, naród, idea, cel, sprawa, zasługa,\nwydarzenie, siła, lecz także zbrodniarz (великий злодей), kolonizacja (великая колонизация), milczenie (великое молчание), kłamstwo (великий обман), morderstwo (великое убийство), cierpienie (великое страдание), ból (великая боль) i nawet bezdroże (великое бездорожье)271.\nTranscendentyzm rosyjskiej mentalności przejawia się również w postaci bezapelacyjności i całkowitej pewności swych racji, bez względu na okoliczności i czasem nawet wbrew osobistej korzyści. Rosjanie potrafią iść „pod prąd” wbrew logice, jeśli czują, że mają rację. Polacy są podobni, lecz u Polaków „mieć rację” to mieć indywidualny pogląd i kurczowo się go trzymać. Rosjanin w takiej sytuacji będzie apelował raczej nie do własnego widzimisię, lecz do Prawdy Wyższej, oczywistej dla niego i – jak mu się wydaje – dla wszystkich normalnych ludzi. Jest to również ślad po połączeniu pogaństwa i bizantynizmu.\nW czasach B. Jelcyna nastąpił wyraźny renesans pogańskiej żywiołowej i ochlokratychnej „demokracji” albo – jak obecnie się to ocenia – w czasach „rozpasania demokracji” (po rosyjsku разгул демократии) odnowiły się tradycje starych ruskich wieców, czyli z góry ustawionych i sterowanych przez garstkę starszyzny zebrań ludu, na których dominują emocje i skrajne nastroje (najczęściej euforia i oburzenie) i podejmują się niby-demokratyczne decyzje, wcześniej przygotowane na radzie owej starszyzny. Pogański element w największym stopniu się zachował wśród Ukraińców. Stąd wywodzi się również fenomen tzw. majdanu i pomarańczowej rewolucji. W czasach swawoli ekonomicznej i politycznej upowszechniło się pojęcie nowy Ruski (новый русский) – na określenie bezwzględnego nowobogackiego bez jakichkolwiek zainteresowań duchowych czy intelektualnych. Niektórzy badacze okresu pierestrojki i lat dziewięćdziesiątych nazywają to wydarzenie „wielką rewolucją kryminalną”272. Demokrację znaczna część społeczeństwa utożsamiała (i dotychczas utożsamia) z ekonomiczną swawolą, wyzyskiem, aferami, hochsztaplerstwem i otwartym bandytyzmem. Powstał nawet okazjonalizm дерьмократия – przez kontaminację słów демократия i дерьмо (łajno). Dlatego W. Putin spróbował połączyć oba tradycyjne wątki organizacyjne – turański (personalizacja władzy, podporządkowanie sobie opozycji, prasy i oligarchów) oraz bizantyjski (organizacja hierarchicznego i dobrze ustrukturyzowanego pionu władzy), dodając do nich nieliczne elementy łacińskie (swobody demokratyczne). Nowi Ruscy”, którzy zarobili wystarczającą ilość pieniędzy, ażeby przestać posługiwać się pogańskimi metodami (rabunki, haracze, zabójstwa), stopniowo stali się elitą ekonomiczną i administracyjną, przyjmując nowe, bizantyjsko-turańskie zasady organizacji społeczeństwa. Naród zaś pozostał raczej przy dobrze „sprawdzonym” pogaństwie pomieszanym z turańszczyzną.\nWydaje mi się, że badacze rodzajów kultur i cywilizacji nie doceniają właśnie pierwiastka pogańskiego, głęboko tkwiącego w społeczeństwach wschodnio- i południo-\nwosłowiańskich, które swego czasu zostały – jeśli mogę posłużyć się okazjonalizmem – „sturanizowane” przez Mongołów i Turków oraz schrystianizowane przez Bizancjum. W odróżnieniu od społeczeństw zachodniosłowiańskich, gdzie pogaństwo całkowicie wyparł katolicyzm, tutaj zostało ono po prostu wchłonięte przez chrześcijaństwo wschodniego obrządku i dlatego przetrwało w postaci substratu kulturowo-cywilizacyjnego. Cechą charakterystyczną pogańskiego sposobu organizacji społeczeństwa był swoisty naturalny demokratyzm zbiorowy. Różnił się on chyba od turańskiego typu zbiorowości. Dlatego pogańska zbiorowość jest „pozioma” i do pewnego stopnia anarchistyczna. Kult siły i władzy bezpośredniej został narzucony poganom słowiańskim z turańskiego Wschodu, gdzie zbiorowość miała charakter z jednej strony „pionowy” (całkowite podporządkowanie przywódcy), a z drugiej – holistyczny (poczucie jedności, wręcz całości). O ile w turańszczyźnie liczyły się dwie wartości: Wódz i Wspólnota, to w pogaństwie słowiańskim miejsce wodza zajmowały Siły Wyższe, które były jednocześnie mądrością przodków, duchem przyrody i zbiorem naturalnych reguł życia. Do cech wyróżniających pogański typ społeczeństwa zaliczyłbym więc również egzystencjalno-duchowy synkretyzm, przejawiający się brakiem wyraźnego rozróżnienia realnej i wirtualnej sfery życia, wiarą w cuda, przesądy (lub, jeśli ktoś woli, w mądrość ludową) i praktyczną magię oraz w obecność sił nadprzyrodzonych w życiu codziennym, a także nieistnieniem determinizmu.\nBrak przyczynowo-skutkowego pojmowania świata jest cechą wspólną pogaństwa i turańszczyzny. Dla obu ustrojów los jest czymś, co można zmienić przez magię bądź wiarę (w pogaństwie) lub dzięki sile (w turańskin społeczeństwie). W praktyce znajduje to często swój wyraz w zjawisku zbiorowej odpowiedzialności, podejmowaniu zbiorowych decyzji, przedkładaniu zbiorowych wartości nad indywidualne.\nBrak determinizmu w pogaństwie słowiańskim z jednej strony podtrzymywał wiarę w to, że wszystko może się zmienić i nigdy nic nie wiadomo (o wszystkim decyduje Jego Wysokość Przypadek), z drugiej zaś nie pozwolił na kształtowanie myślenia kauzalistycznego, zwłaszcza racjonalnego i utylitarnego, ponieważ odwrotną stroną determinizmu jest kauzalizm. Wielu badaczy zwraca uwagę na wiarę w przypadek jako charakterystyczną cechę rosyjskiej mentalności. Iluż to bohaterów rosyjskich bajek osiągnęło sukces bez żadnego wysiłku, bez wiedzy i pracy, jedynie dzięki wierze w cuda i dobremu sercu? Jednym z kluczowych słów rosyjskiego językowego obrazu świata jest słowo авось (a nuż). Przysłowia rosyjskie odwodzą od zamartwiania się, przekonują, że jakoś to będzie: „Поживем – увидим” („Pożyjemy, zobaczymy”), „Будет день – будет пища” („Będzie dzień, będzie pożywienie”), „Держись за авось, поколе не сорвалось” („Trzymaj się a nuż, póki się nie urwie”).\nBizantynizm jest natomiast deterministyczny, nawet fatalistyczny (latynizm po części też). Głównymi wartościami bizantyjskiego typu organizacji społeczeństwa są podniesione do rangi bóstwa Władza i Porządek (hierarchia). Właśnie z bizantyjskiego fatalizmu transcendentnego w połączeniu z pogańską wiarą w cuda i turańską wiarą w siłę i jedność wywodzi się rosyjski mesjanizm – zarówno osobisty (ofiarny), jak i narodowy (przypisujący Rosji funkcję trzeciego Rzymu). Mesjanizm elit zawsze\nwyrażał się w ofiarnej służbie: carowi, Rosji, ludowi lub jakiejś idei (religijnej albo świeckiej). Cała historia Rosji – od bitwy na Jeziorze Czudzkim czy samospalenia starowierców aż po Powstanie Dekabrystów i zabójstwa carów – była historią ofiarności w imię idei, przy czym władcy i elita nie oszczędzali dla tej idei ani własnego życia, ani życia setek tysięcy, a nawet milionów swoich rodaków. Męczennictwo stało się w Rosji jednym z najpopularniejszych ideologemów. Męczennikami byli zarówno ci, którzy walczyli za „Cara, Ojczyznę i Wiarę”, jak i ci, którzy zwalczali cara, władzę i Cerkiew – po prostu każdy z nich wierzył w inne wyższe cele i w swoje przeznaczenie. Bolszewizm nie był tu wyjątkiem. Ostatnia rzecz, o którą można by było posądzić bolszewików, eserów, anarchistów, kadetów czy zwolenników monarchii, to interesowność lub prymitywne dążenie do dóbr materialnych. Wszyscy szczerze oddawali życie za idee, czyli za wiarę.\nW niższych warstwach społeczeństwa rosyjskiego zawsze panował sprzeciw zarówno wobec bizantynizmu władz (świeckich i kościelnych), jak i latynizmu elit. Sprzeciw ludu wobec władz mógł przyjmować formy dość łagodnych (satyryczny folklor antychrześcijański i antypaństwowy), bądź też bardzo ostrych (krwawe bunty i rebelie). Warto zwrócić uwagę na istotną różnice pomiędzy relacją ludu, władzy i Cerkwi w Rosji a relacją ludu, władzy i Kościoła w społeczeństwach łacińskich. Kościół katolicki zawsze stanowił polityczną alternatywę władzy świeckiej (upaństwowienie, ekonomiczna i polityczna niezależność, ciągłe wtrącanie się w sprawy świeckie, prowokowanie konfliktów wojskowych, kontrola moralności społecznej, działalności poznawczej i dydaktycznej, nadzór nad sztuką i filozofią, wreszcie prowadzenie własnej działalności ekonomicznej). Niemal cała historia społeczeństw zachodnio- i środkowoeuropejskich (od reformacji i odrodzenia do humanizmu i oświecenia) to nic innego jak historia sekularyzacji, czyli uwolnienia życia społecznego od wpływów Kościoła katolickiego. Niemniej to właśnie ciągła rywalizacja władzy świeckiej (czyli prawa) i Kościoła (czyli etyki) stworzyła warunki dla powstania najbardziej istotnego składnika cywilizacji łacińskiej – opinii publicznej, która niejako przejęła od Kościoła funkcje stróża moralności i sprawiedliwości porządku społecznego. Wcześniej zasady postępowania społeczeństwa w życiu świeckim kształtował ksiądz w trakcie kazania, teraz czynią to organizacje społeczne, ruchy obywatelskie i środki masowego przekazu. Paradoks polega na tym, że Kościół katolicki i państwa europejskie, będąc strukturami typowo bizantyjskimi, konkurując ze sobą, stworzyły nowy typ organizacji społeczeństwa, umownie nazywany latynizmem. Latynizm jest więc po prostu efektem ubocznym konkurencji dwóch bizantynizmów, które odbywało się na tle germańsko-romańskiego substratu pogańskiego. Sądzę, że różnice pomiędzy dwoma obszarami świata łacińskiego mają swe źródło właśnie w specyfice tych substratów. Latynizm „katolicki” (czyli romański) jest zakorzeniony w południowych etyczno-politycznych tradycjach antycznych (Ateny, Rzym), natomiast latynizm „protestancki” (germański) – w północnych ekonomiczno-politycznych tradycjach Gotów. Język katolicyzmu jest emocjonalno-etyczny, a język protestantyzmu racjonalno-ekonomiczny. Podobnie uważa M. Krakus, chociaż jego wersja jest bardziej „chronologiczna”:\nPołudniowcy są z reguły bardziej emocjonalni, a ludzie żyjący na północy bardziej chłodni i racjonalni. Stąd przewaga języka emocjonalnego we Włoszech nadała religii katolickiej bardziej uczuciowy i emocjonalny charakter. [...] Po pewnym czasie w państwach Europy powstały silne ośrodki miejskie, w których ludność zajmowała się handlem i rzemiosłem wymagającym racjonalnego myślenia. Powodowało to narastającą sprzeczność pomiędzy ich racjonalnym stylem myślenia, a emocjonalnym stylem myślenia panującym w religii katolickiej, ze wszystkimi wadami opisanymi wcześniej. Wiążące się z tym nielogiczności, dotyczące zwłaszcza ocen moralnych stały się nie do zaakceptowania dla społeczeństw mieszczańskich Europy, głównie w jej częściach zachodnich i północnych. Tak powstał protestantyzm, surowy etycznie, będący domeną mężczyzn. Jest to jednocześnie religia chłodna uczuciowo273.\nRóżnica pomiędzy mentalnością zbiorową typu „katolickiego” i typu „protestanckiego” nie jest ani bezwzględna, ani statyczna. W wyniku rozwoju liberalizmu i postępu naukowo-technicznego powstały co najmniej dwa mentalne rodzaje „katolicyzmu’: tradycyjny emocjonalny (irracjonalny i mistyczny) oraz racjonalny (który stopniowo zaczyna dominować we wszystkich „północnych” krajach katolickich, czyli w Europie i Ameryce Północnej). W Polsce media wymyśliły nawet nazwy dla tych odmian: katolicyzm toruński i katolicyzm łagiewnicki (personalny konflikt interesów pomiędzy Episkopatem a Radiem Maryja jest, moim zdaniem, skutkiem tego globalnego przeciwieństwa).\nJest jeszcze jeden konceptualny i językowy element, determinujący kształtowanie w społeczeństwach łacińskich funkcji opinii publicznej. Mam na myśli wyraz Kościół używany w znaczeniu ‘wspólnota wiernych’. Dystrybucja „prawo – moralność” pomiędzy państwem i Kościołem stwarza w językowym obrazie świata pozory tożsamości zbiorowości wierzącej i nosiciela zasad moralnych. Nawet w niektórych słownikach, np. w przywołanym już Nowym słowniku języka polskiego i Słowniku poprawnej polszczyzny, znaczenia ‘chrześcijańska organizacja’ i ‘wspólnota wiernych’ nie są rozdzielone. Zdecydowanie rozdziela wszystkie trzy znaczenia (także ‘budynek’) Uniwersalny słownik języka polskiego, ale w odróżnieniu od dwóch poprzednich na pierwszym miejscu podano tu znaczenie nie ‘budynek’, a ‘wspólnota’. Takie postępowanie leksykografów odzwierciedla sytuację w polskim potocznym językowym obrazie świata, gdzie wyraz Kościół oznacza wspólnotę wraz z duchownymi. Wielokrotnie w dyskusjach słyszałem (nawet od naukowców), że Kościół to nie instytucja, lecz wspólnota wiernych (w wersjach mniej radykalnych: „nie tylko..., ale również...”). Podobne rozumowanie opiera się na powszechnym kulturowym ideologemie o Kościoła, wywodzącym się z teologii chrześcijańskiej. W myśl tej koncepcji światopoglądowej Kościół jest pozainstytucjonalnym bytem zbiorowym, takim samym, jak ród, plemię, etnos, naród, rasa, ludzkość czy młodzieź, dzieci, kobiety, nauczyciele czy cykliści. Termin Kościół w takim znaczeniu jest pożytecznym narzędziem manipulacji ideologicznej, bardzo podobnej to tej, które były stosowane w Związku Radzieckim (por. „Naród i Partia to jedno”). Zresztą połączenie Kościół i Naród\n(ew. naród) stało się już w polskim prawicowym języku medialnym swoistym frazemem: „ohydne przestępstwo wobec


ENEA w mieście Wieleń | Dobry Prąd\nENEA w mieście Wieleń\nJeżeli mieszkasz w Wieleniu to Twoim dostawcą prądu jest ENEA. Poniżej zamieszczamy numer telefonu na infolinię firmy ENEA, na pogotowie energetyczne oraz do najbliższego Biura Obsługi Klienta ENEA.\nENEA jest dostawcą prądu na terenie miasta Wieleń.\nCeny prądu w ofercie firmy ENEA w Wieleniu\nSprawdź ceny sprzedaży prądu w ofercie firmy ENEA\nZadzwoń z Wielenia na infolinię ENEA\nAwaria prądu w Wieleniu? Zadzwoń na telefon alarmowy:\nBiura Obsługi Klienta ENEA w okolicach Wielenia:


Projektant firan ✦ łódzkie ✦ Panorama Firm\nProjektant firan >\nWyniki dla projektant firan w lokalizacji łódzkie - 2 firmy.\n...Firma Gerster oferuje firany w aktualnych trendach i kolorach, dopasowanych do siebie z wielką wrażliwością. Od delikatnych pastelowych barw aż po naturalne słoneczne kolory. Nasza kolekcja to połączenie ekscytujących kontrastów oraz ponadczasowych klasycznych wzorów z nowoczesnymi. Różnorodność naszego asortymentu zaspokaja wszelkie życzenia...\n...krajowych i zagranicznych. * Piękne firany, które upiększą Państwa mieszkanie. * Tkaniny zasłonowe i kotarowe o bardzo bogatym wzornictwie. * Wysokiej jakości błamy włoskie. Do obejrzenia pełnej oferty zapraszamy do siedziby naszej firmy. * Eko-skóry produkcji włoskiej w dużej gamie kolorystyki. Z uwagi na wysoką jakość, nasze ekoskóry, są stosowanerównie...