Oszczędzanie pieniędzy - moje sposoby i ich ewolucja na przestrzeni lat (i zarobków) - Simplicite\nOszczędzanie pieniędzy – moje sposoby i ich ewolucja na przestrzeni lat (i zarobków)\nOstatnim artykułem na temat zarządzania pieniędzmi dałam sobie zielone światło na poruszanie tej tematyki na blogu. Cieszę się, że i Wam przypadła ona do gustu. Nadal uważam, że zdecydowanie zbyt rzadko mówi się na blogach o pieniądzach (w mądry sposób, bez zbędnych emocji i pracując na konkretach), pomijając oczywiście blogi specjalistyczne.\nŻeby rzetelnie napisać ten tekst, musiałam cofnąć się o kilkanaście lat i wygrzebać z pamięci swoje relacje z pieniędzmi na przestrzeni lat. Próbowałam przypomnieć sobie konkretne kwoty, które miałam do dyspozycji, ale niestety, moja pamięć jest zawodna, więc zastrzegam, że mogę się mylić w detalach. Zresztą, i tak są to kwoty zupełnie nieadekwatne do dzisiejszych, jako że studia zaczęłam ponad 15 lat temu.\nStudiowałam w Toruniu, poza swoim miejscem zamieszkania. Czasy studenckie nie był czasem pierwszych moich zarobionych pieniędzy, ale zdecydowanie pierwszym moment prawdziwego usamodzielnienia się. Finansowo żyłam z miesiąca na miesiąc, a mój sposób gospodarowania był bardzo prosty. Od kwoty, którą miałam do dyspozycji od razu odkładałam część przeznaczoną na stałe koszty: głównie czynsz za pokój, media, abonament za telefon (telefony na kartę nie były tak tanie i popularne wtedy). Z reguły zostawało mi ok. 450 zł, które musiało wystarczyć na wszystkie pozostałe wydatki: ksero (duży koszt!), zeszyty, książki (rzadko kupowane), jedzenie, ubrania, rozrywkę itp. Zarządzałam pozostałym budżetem dzieląc go na poszczególne dni – wiedziałam wtedy, że mam np. do wykorzystania 15 zł dziennie i tej kwoty się trzymałam choćby nie wiem co. Ba, cieszyłam się, gdy udało mi się zaoszczędzić kilka złotych, które mogłam przenieść na kolejny dzień.\nPriorytet miała nauka – na kserokopie materiałów potrzebnych do nauki wydawałam dużo – kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Książki kupowałam bardzo rzadko, z reguły używane lub korzystałam z biblioteki. Drugi ważny koszt to jedzenie w takich ilościach, żeby przeżyć. :) Nie jestem z tego dumna i nie radzę tak postępować nikomu, ale wtedy w zasadzie nie miałam wyjścia – oszczędzałam na jedzeniu. Teraz o tym myślę z przerażeniem, ale w tamtym czasie naprawdę do głowy mi nie przyszło zdrowe odżywianie. Żyliśmy na parówkach, najtańszej wędlinie i naleśnikach z Manekina (niewiarygodne, że do tej knajpy ustawiają się teraz w Warszawie prawdziwe kolejki – w Toruniu była to jedna z tańszych studenckich jadłodajni, z cenami czterokrotnie niższymi, niż dziś w Warszawie). Jeśli cokolwiek mi zostało, mogłam przeznaczyć to na rozrywkę – studenckie życie, knajpy, ubrania i kosmetyki. Tyle, że najczęściej nie było mnie stać. Na szczęście mam bardzo ekonomiczną głowę, upijam się rekordowo szybko i na alkohol nigdy nie wydawałam zbyt dużo. ;) O nowych ubraniach i kosmetykach mogłam tylko pomarzyć, czasami szperałyśmy z dziewczynami po sh, ale nigdy nie miałam w tym względzie ani cierpliwości, ani szczególnych umiejętności. W mojej szafie panował wtedy minimalizm raczej wymuszony. Miałam zamożne koleżanki, które wydawały na cienie Chanel więcej, niż miałam do dyspozycji na cały miesiąc, ale nigdy nie było to dla mnie większym powodem do zmartwień. Tylko czasami zabolało.\nSkąd miałam pieniądze? Na samym początku z kredytu studenckiego (ok. 500 zł) i pomocy rodziców (ok. 500 zł). Wiedziałam, że przy takich „dochodach” oszczędzanie nie jest możliwe, szukałam więc sposobów na dorobienie. Pracowałam usilnie, żeby mieć stypendium naukowe, które czasami udawało mi się wywalczyć na obu kierunkach (studiowałam dwa kierunki równolegle, dziennie). Na administracji stypendia bywały wysokie, nawet 450 zł (jeśli dobrze pamiętam), na prawie już dużo niższe. Jednak, choć na chwilę mogłam się uniezależnić od pomocy rodziców. Zresztą, moi rodzice wpadli w pewnym momencie w kłopoty finansowe i na ich wsparcie zupełnie nie mogłam liczyć. Dorywczej pracy szukałam już od 2 roku studiów. Różnie bywało (o swoich pierwszych pracach pisałam tutaj), ale mogłam dorobić i zaoszczędzić na tyle, żeby przeznaczyć 500 zł na studencki wyjazd naukowy do Paryża! :)\nNa przełomie 2 i 3 oraz 3 i 4 (albo 3 i 4 oraz 4 i 5…) roku pracowałam w lipcu jako stażystka w jednej z warszawskich kancelarii, co pozwoliło mi odłożyć pieniądze na rok akademicki (zarobiłam wtedy ok. 2400 zł miesięcznie minus koszty utrzymania w Warszawie). Na 5 roku studiów pracowałam już w Toruniu na pełen etat jako sekretarka w jednej z fundacji. Nie zarabiałam wiele (ok. 1500 zł netto), ale trzymając koszty mocno w ryzach, przez kilka miesięcy pracy odłożyłam prawie 1000 zł, które przydały mi się bardzo, ponieważ od drugiego semestru zaczął się nowy etap w moim życiu – przeprowadziłam się do Warszawy.\nWraz z pracą w korporacji przyszło zupełnie inne wynagrodzenie. Jeśli dobrze pamiętam, zaczynałam od kwoty ok. 4000 zł brutto, która wzrastała wraz z czasem i moim doświadczeniem. To były finansowo bardzo komfortowe czasy. Czasy konsumpcyjnego rozpasania, ale i czasy największych oszczędności. Taki melanż rozsądku z szaleństwem.\nNie musiałam już tak skrupulatnie prowadzić budżetu, wyznaczając sobie przydział kwotowy na każdy dzień, ale nie zapomniałam o oszczędzaniu. Każdego miesiąca najpierw przelewałam określoną kwotę na konto oszczędnościowe (ok. 20% zarobków, choć procenty się różniły), a z reszty żyłam na co dzień. Oczywiście, gdybym była rozsądniejsza, mogłabym zaoszczędzić dużo większe kwoty, ale wtedy odbijałam sobie trochę lata ograniczeń. Szafa puchła w oczach. Kupowałam kompulsywnie i kompensacyjnie, ale chyba nigdy nie zatraciłam się aż tak poważnie, żeby zupełnie zapomnieć o oszczędzaniu.\nOgraniczałam również koszty – na samym początku wynajmowałam pokój, nie mieszkanie, jeździłam komunikacją miejską, a potem przeprowadziłam się blisko pracy. Korzystałam skrupulatnie z bonusów pracy w korpo – prywatnego ubezpieczenia medycznego, karty sportowej czy bonów obiadowych. Wywalczyłam również sfinansowanie kosztów aplikacji rzecznikowskiej i studiów podyplomowych. Korporacyjne zarobki pozwoliły mi na zbudowanie pierwszej, poważnej poduszki finansowej w przeciągu ok. 3 lat.\nSzukałam też sposobów na inwestycje. Środki trzymałam na lokatach lub kontach oszczędnościowych (w zależności od tego, co było korzystniejsze) i już wtedy myślałam o inwestycji w nieruchomości. Jednak, byłam chyba zbyt młoda i finalnie z tych planów nic nie wyszło. Nie zraziłam się jednak i po 4 latach pracy w korporacji założyliśmy z MM naszą pierwszą wspólną firmę – biuro coworkingowe COPOINT (również opartą na rynku nieruchomości). Firma działa z sukcesem do dziś, a kulisy jej powstania i prowadzenia opisywałam już w cyklu Minimalizm w biznesie.\nNaturalnie, równoległe prowadzenie firmy i praca na etacie to ogromne zobowiązanie czasowe, ale i pozwalało na znaczące podwyższenie zarobków, z których większość trafiała prosto na konto oszczędnościowe. Był to również moment (ok. rok przed przejściem na swoje) mojego szczytowego romansu z minimalizmem. Zerwanie ze zbędnymi zakupami, ograniczenie wydatków i dużo wyższa świadomość wartości pieniądza pozwoliła mi znacząco i w zasadzie bez wysiłku zwiększyć kwoty przelewane na konto oszczędnościowe do ponad 60% zarobków. Wtedy powiększyłam swoją poduszkę finansową na tyle, że spokojnie wygospodarować znaczną kwotę wyłącznie na inwestycje. I pozwolić sobie na porzucenie pracy na etacie.\nDecyzja o rezygnacji z wysokiego i stałego wynagrodzenia w korporacji nie była łatwa, ale potrzeba wolności silniejsza. Zdecydowanie łatwiej podejmuje się taką decyzję mając poduszkę finansową, prężnie działającą firmę i w miarę stałe dochody, to oczywiste.\nW chwili obecnej moje dochody są niezwykle zdywersyfikowane i pochodzą z 3 źródeł: kancelarii, COPOINT oraz bloga. Na blogu również dywersyfikuję dochody współpracując z markami, czerpiąc zyski z afiliacji oraz tantiem z wydanej książki. Jednak, to już temat na zupełnie odrębny tekst.\nPodsumowując moją historię, znam tylko 2 niezbyt odkrywcze, ale skuteczne sposoby na oszczędzanie:\nOgraniczenie kosztów, co czasami prowadziło do wypaczeń (patrz moje studenckie oszczędzanie na jedzeniu).\nOgraniczanie kosztów jest ważne i bardzo pożyteczne, ale nie wystarczające, żeby zbudować nie tylko porządną poduszkę finansową, ale i środki na inwestycje. Wiem, że zaraz pojawi się fala głosów, że nie każdy studiował prawo, nie każdy może pracować w korpo i dobrze zarabiać, albo u niego na wydziale nie ma stypendiów naukowych. To wszystko prawda. Opowiadam Wam swoją historię, ujawniając wiele prywatnych szczegółów właśnie po to, żeby pokazać, że sposoby są, ale trzeba je znaleźć, a przy tym się mocno napracować szukając własnej drogi. Nic nie przychodzi samo.\nOpisując własną historię mam zawsze poczucie, że powstaje dość chaotyczny tekst. Dlatego też, jeśli jakaś poruszona kwestia Was interesuje, albo powinnam jakieś zagadnienie rozwinąć, dajcie koniecznie znać.\nBędę też bardziej niż wdzięczna, jeśli zechcecie się ze mną podzielić własnymi sposobami na oszczędzanie (teraz i w przeszłości).\nJak stałam się finansowym mistrzem ninja? Opowieść o tym, że pieniądze są ważne\nMinimalizm w praktyce. Jak przestać kupować?\nKategoria: Praca, biznes i pieniądze\tTagi: minimalizm, oszczędzanie\nCzytając Twoją historię na blogu, jak również książkę mam wrażenie jakbym czytała o sobie :) Ja też w trakcie studiów musiałam zaciskać pasa aby się utrzymać. Potem przyszła pierwsza praca z „szaleńczo” wysokimi zarobkami jak dla mnie wtedy i zaczęła się mania kupowania. Co weekend nowa sukienka (bo przecież nie można iść dwa razy w tej samej na imprezę), nowe spodnie (bo tego odcienia szarości jeszcze nie mam) i jakaś bluzka (to już tak przy okazji bo przecież ciężko pracowałam cały tydzień). Na szczęście po paru latach mi przeszło:) Choć do prawdziwej minimalistki mi jeszcze daleko to widzę już zdecydowanie postępy. Pozdrawiam\nReply to Projekt Dom\nNie skończyłam prawa ale też w tej historii odnajduje siebie ;) tak mniej więcej do momentu „już wtedy myślałam o inwestycji w nieruchomości”.\nJasne, Internety hejtują, zazdroszczą, ktoś zaraz napisze, że prawo, że korpo. Mnie jednak twoje doświadczenia imponują – za tymi 15 latami, kryje się wiele wyrzeczeń i ciężkiej pracy, by dość do momentu gdzie jest się teraz. To cenne i inspirujace :)\nMoże to nie jakiś patent, ale.. z reguły jestem za jakością. Nie szkoda mi i nie pukam się w głowę gdy ktoś wydaje 15 tysięcy na chanelkę bo gdybym miała to też bym wydała. Nawet gdybym nie zarabiała dużo, ale mogła sobie na nią odłożyć – jasne! ale i tak często przy zakupach szukam okazji. Raz kupiłam buty za 450zł, gdy ich wartość to 1050zł. Wiem że są warte i oryginalnej ceny, ale po co skoro mogę odhaczyć z oszczędzonej kasy kolejny produkt z listy życzeń? często oszczędzam w taki sposób i naprawdę zbiera się wtedy niezła sumka. Timberlandy za 360, emu za 400.. rozważne zakupy na wyprzedażach to jest to! Kaszmirowe swetry kupuję w lumpeksach, bo gdybym miała wydawać w sklepie płaciłabym fortunę. Daleko trzymam się też od papierosów, narkotyków a nawet alkoholu. Nie wydaję pieniędzy na rzeczy ulotne jak używki dzięki czemu stać mnie na kupno czegoś fajnego.\nJa również stawiam na jakość, ale mimo wszystko rzadko kupuję markę. Szkoda mi płacić za produkt dużo więcej tylko dlatego, że ma odpowiednią etykietę, zwłaszcza, że mogę kupić to samo, w bardzo podobnej jakości, a jednak dużo taniej. Z resztą nigdy do marek mnie nie ciągnęło.\nSuper tekst – konkretny i osobisty, a takie są najlepsze :)\nZmotywował mnie do szybszego zwiększenia dochodów, bo miałaś trudniej niż ja mam teraz, a radziłaś sobie lepiej.\nTo jeszcze w temacie finansów osobistych mam pytanie – w jakimś poście pisałaś, że mieszkanie finansowaliście kredytem z dużym wkładem własnym. Jeśli można wiedzieć, na ile lat był to kredyt i czy dzisiaj podjęłabyś taką samą decyzję odnośnie finansowania, kupując pierwsze mieszkanie?\nSama chciałabym wziąć kredyt maksymalnie 10-letni, bo dłuższe mnie przerażają, ale żeby mieć taki, to jednak trzeba sporo pooszczędzać (i dłużej mieszkać w wynajmowanym, co też wiele monet pochłania). Czytam oczywiście Michała Szafrańskiego, ale ciekawi mnie, jakie decyzje podejmują inni ludzie co do kredytów hipotecznych i czy są z tych decyzji po latach zadowoleni :P Może to jest osobiste pytanie – nie wiem, ale jak już jesteśmy w temacie, to mi przyszło na myśl.\nReply to Natalia | Zielonym Okiem\nKredyt wzięliśmy na 30 lat. Cały czas myślimy, czy go nie nadpłacić, ale z uwagi na bardzo niskie stopy procentowe teraz i bardzo korzystne warunki, na których wzięliśmy kredyt (w złotówkach, oczywiście) jest to najlepszy sposób pozyskania kapitału. Nadwyżki póki co wolimy zainwestować. Pewnie, że psychicznie wolałabym nie mieć takiego obciążenia wcale, ale też kwota raty nie sprawia, że muszę żyć z miesiąca na miesiąc.\nZdecydownie jestem za inwestowaniem nadwyzek z oszczednosci, zamiast szybkiej splaty ewentualnego kredytu. Z mezem aktualnie posiadamy kwote, ktora pozwolilaby po sprzedaniu aktualnego mieszkania, na zakup dwukrotnie wiekszego. Postanowilismy tego nie robic, mimo ogromnej pokusy zwiekszenia naszej przestrzeni zyciowej. Zamiast tego pieniadze inwestujemy. Kiedy nadwyzka bedzie na tyle duza, a pieniadze swoje „zarobia”, wtedy pomyslimy. Nie wykluczam, ze nawet wtedy na wieksze mieszkanie wezmiemy kredyt. Po przemieszkaniu 15 lat, nasze potrzeby moga sie zmienic, a mieszkanie z pozostalym kredytem tez mozna sprzedac :)\nPrzyłączę się do rozmowy. Ja wzięłam kredyt w 2014 na 20 lat co sprawiło, że rata jest bardzo niska. W założeniu chcę go spłacić max po 10. Obiecałam sobie, że będę co miesiąc odkładać równowartość raty na konto oszczędnościowe. Obecnie to stanowi 1/5 wartości kredytu jaka została mi do spłaty. Kasa na razie leży na koncie. Zastanawiam się czy nadplacać kredyt (spowoduje to zmniejszenie odsetek). Na razie daje mi poczucie, że mam zabezpieczenie w razie w. Inne oszczędności też mam, ale że mieszkanie jest z rynku wtórnego w tym roku planujemy remont. I chyba pójdzie na to cała kwota oszczędności poza tą na spłatę kredytu.\nOsobiście, mimo prawie 40-stki na karku, dopiero teraz zaczynam na poważnie oszczędzać. Wcześniej zwyczajnie nie mogliśmy sobie na to pozwolić, a na początku mojej zawodowej drogi zupełnie nie czułam takiej potrzeby i wydawałam bardzo dużo ba rzeczy, które niekoniecznie były mi niezbędne. Teraz staram się to zmienić, ale w moim wieku takie zmiany nie przychodzą łatwo. Niemniej walczę o lepszą wersję samej siebie ;)\nZ rozrzewnieniem czytałam o twoim studenckim życiu- pomyśleć, że jak trzeba to jesteśmy w stanie przeżyć nawet i za 500 zł miesięcznie! :) Twoja historia o przejściu na swoje i rezygnacji z etatu jest mega inspirująca. Marzy mi się podobna :)\nU mnie było całkiem inaczej. Dorabialam juz w wakacje jako nastolatka. Moi rodzice nie mogli w żaden sposób pomóc, to ja pomagalam im. Bywało, że moje zarobione w miesiącu 60 – 120 złotych to były jedyne pieniądze w domu.Mimoto podjęłam głgłupią decyzję o studiach dziennych na niekoniecznie sensownym kierunku – za to pojrywajacym się z moimi zainteresowaniami. Stypendia to było wtedy maksymalnie 300 złotych (te same czasy) i nawet nie próbowałam o nie walczyć – z przykrością stwierdzam że byłam prawie „najglupsza” na roku. Zylismy z korepetycji (3 dorosłe osoby i dziecko). Jeśli zdarzyło mi się powtarzaćroksię) – szukałam pracy na cały etat. Później zaczęło być trochę łatwiej. Zrezygnowalam ze studiów po licencjacie, pracowalam na dwa etaty. Pieniądze zarobione na wakacjach za granicą pozwoliły posplacac cześć rodzinnych długów. Jedna osoba z mojej rodziny całkiem się usamodzielnila, zatem do utrzymania zostały tylko trzy. Później, powiedzmy dwie i pół (nawet jak się ma pracę to można zarabiać strasznie mało). Na jednym ze stanowisk zaczęłam zarabiać straszne kokosy i udało mi się oszczędzić az kilka tysiecy. Postaniwilam zostawić wszystko i uciec z ukochanym do innego miasta.szybko okazało się, że nie tylko znów są problemy z utrzymaniem się (Kraków), ale i wydawaniem – oszczędności topnialy, ukochany zarabiał maksymalnie kilkaset złotych. Mnie udało się dostać pracę w której wyplata zależała od ilości przepracowanych godzin. Łatwo się domyślić, że po roku: byłam wycienczona, bez oszczędności i mieszkałam z mężczyzną którego widywalam kilka godzin tygodniowo. Wszystko się rozpadlo. Wróciłam „do domu”. Trzy miesiące spędziłam w łóżku, w całkowitej depresji. Później dostałam prace w korporacji. Najnizsza krajowa. Na moje utrzymanie wróciły znów dwie osoby. Rozpieszczona kwotą powyzej 2 tysięcy złotych co miesiąc zaczęłam mieć marzenia – i kupiłam mieszkanie. W zasadzie bank mi kupił, a ja splacilam poki co jedną dwunasta całości. Kiedy przychodzi dzień wypłaty – praktycznie cała od razu idzie na rachunki, ratę i potrzeby domowe (jedzenie, proszek do prania itd). Zostaje mi około stu złotych miesięcznie na moje kosmetyki, leki, ubrania czy wydatki całkiem osobiste. Ciagne tak już dwa lata i dopiero tez wpadlam na pomysł, żeby coś z tym zrobić. Na razie staram się pozbyć niepotrzebnych rzeczy (bez sentymentow – jeśli coś jest warte dwa złote, nie wystawiam tego na aukcji). I szczerze? Dopiero teraz, od kiedy czytam tego bloga regularnie, zaczęłam wierzyć, że jeszcze trochę i wreszcie się uda.\nPs. (Ach, no i skończyłam w międzyczasie drugi kierunek – nadal dla przyjemności! ;-) )\nReply to mohherowa\nTwój wpis to dopiero prawdziwy maraton życia…Podziwiam wytrwałość, ja bym chyba przedłużyła stan depresji na czas nieokreślony…ale mam dziecko, które stawia w życiu priorytety i jest najlepszym antydepresantem i samopodnośnikiem…trzymam kciuki za powodzenie i światło w życiu, bo już swoje przeszłaś…dużo radości:)))\nNo właśnie nie sztuką jest oszczędzać przy dużych zarobkach, ale iść do przodu z tymi 2 k na rękę :). Życzę powodzenia i to Twój komentarz najbardziej zmotywował mnie do oszczędzania – jako nie konieczności, ale jako pokorę, bo ktoś musi żyć i utrzymać innych z tych 2 k.\nNaprawdę podziwiam Cię i życzę znalezienia o wiele lepszej pracy :).\nPS no właśnie jak od najmłodszych lat trzeba finansowo spłacać długi rodziny to nie jest tak kolorowo, jak jadę do innego miasta na studia i „w razie czego rodzice pomogą”, a później cała zarobiona kasa jest tylko moja.\nAga z PardonMyFrench\n„Melanż rozsądku z szaleństwem” – to chyba nieunikniony etap :) Bardzo lubię czytać takie historie, które pokazują drogę, często trudną i naprawdę pracochłonną, która zawiodła autora do momentu, w którym jest teraz. Firma, blog, książka – to są naprawdę fajne efekty, których trzeba gratulować, ale to dopiero takie kulisy sprawiają, że podziw jest jeszcze większy :) Kasia, szacun! PS Też studiowałam w Toruniu i mam identyczne odczucia co do Manekina. Ta warszawska kolejka strasznie mnie bawi :)\nSuper tekst. Kończę właśnie studia i takie dobre rady są na tym etapie bezcenne. Czasem tracę nadzieję, że moje wysiłki są coś warte. Patrząc na Ciebie wiem, że upór i ciężka praca zaprowadzą mnie do celu. Dziękuję za tekst i liczę na więcej w tym temacie ;) Pozdrawiam :)\nReply to Szu\nSzu, dzięki wielkie! A o czymś konkretnym chciałabyś jeszcze poczytać w tym temacie?\nSzu, polecam książkę Michała Szafrańskiego. Szkoda, że nie było jej, gdy sama kończyłam studia.\n’jednym z najtrudniejszych wyborów życia jest decyzja czy zrezygnować czy próbować jeszcze bardziej’…mnie od roku dotyczy ten właśnie cytat…jestem po rozwodzie, z 9-letnia córką, bez alimentów i po złożeniu wszelkich możliwych dokumentów na zapomogi w stylu 500+, z różnym skutkiem…od dwóch lat mam własną firmę, takie pozostałości po małżeństwie, które trochę nauczyło mnie samozarabiania bo w miejscowości zwanej wsią, pracy nie ma a cytat wciąż aktualny, bo i dochody coraz mniejsze z tego tytułu…ciągle to jedno pytanie, czy angażować sie jeszcze bardziej i mocniej czy ostatecznie odpuścić?\nTwojego bloga śledzę od roku, minimalizm jest mi bardzo bliski…po pierwsze jako wybór życiowy…rezygnacja z życia na bardzo dobrym poziomie, we własnym 200-metrowym domu, rozwijająca się dobrze firmą (jeszcze u boku męża), wakacjami kilka razy w roku, niemalże nieograniczonym budżetem i tylko ten wkradający się smutek, że już nic nowego nie cieszy, wyjazd na którym się nie odpoczywa, osoba obok która stara się udowodnić swoją wyższość, lepszość.Dochody które są spore i bezmyślnie trwonione, ja ograniczam wydatki zbędne, on bezmyślnie wydaje na lepsze wersje telefonów. Wkrada się niezrozumienie, dochodzi przemoc psychiczna i niestety fizyczna…odchodzę.\nMój minimalizm to teraz jakby nie wybór, to konieczność ale dobrze się czuję z mniejszą ilością rzeczy obok. Stałam się sumienna, obowiązkowa, rzetelna i jakby więcej ode mnie zależy. Jestem bardziej pewna siebie, tylko firma przestała przynosić dochody…taki dylemat , czy jeszcze walczyć czy już złożyć broń?Pomysły na rozwój jeszcze mam ale ich realizacja pochłonie moje oszczędności…bo z małżeństwa wyszłam z jedną pensją minimalną po 8 latach wspólnej pracy…\nMoże zaryzykuję…może kiedyś o tym opowiem;)\nReply to Anna Pacos\nAnno, mam ogromną nadzieję, że kiedyś odważysz się opowiedzieć o swoich doświadczeniach. Wiem, że przemoc ekonomiczna i psychiczna na tym tle to bardzo duży problem, a często lekceważony. Bo nie bije. :( Niezależnie od tego, jaka podejmiesz decyzję, trzymam za Ciebie mocno kciuki.\nU mnie kiedy koleżanki zabierały słoiki i pranie i wracały do rodziców na 4 dni w tygodniu ja, studentka 2 kierunków pracowałam – początkowo w kinie czy CH, później jako anglistka dawałam korepetycje, a na 5 roku studiów pracowałam na pełen etat, magisterkę kończąc popołudniami, chociaż nie musiałam.\nNie ukrywam, że czytając Twoją książkę miałam często myśli w stylu „to jak ja!”. U nas finansami zarządza moja druga połowa. Daleko nam do ideału (oboje zarabiamy powyżej średniej krajowej zdecydowanie, ale kredyt i życie w Warszawie, plus miłość do ubrań robią swoje), ale odkładamy na poduszkę, na podróże, a w tym roku planujemy remont.\nNo i tak jak mówisz ważne jest powiększanie dochodów, więc podnoszę swoje kwalifikacje, inwestuję właśnie w nowy kurs i za rok lub dwa będę szukała pracy na lepszym stanowisku :)\nAle i tak słyszę że co ja mogę wiedzieć, w Warszawie to na wierzbie rosną złote gruszki i stuzłotówki i przecież tu jest tak łatwo… ;)\nWiadomo. W Warszawie za nic płacą przecież 3000 zł netto. ;))\nPorównując zarobki jednak jest łatwiej niż poza Wawą ;) I nic w tym dziwnego, w stolicy kumulują się duże firmy, które stać na wyższe pensje dla pracowników.\nPoza zarobkami porównaj jeszcze wydatki :)\nAkurat mam sporo znajomych w Warszawie, więc znam sytuację. Wydatki wcale nie są proporcjonalnie większe jak pensje, ceny w knajpach i sklepach dawno już się zrównały. A przynajmniej patrzę z pozycji Katowic czy Gliwic. Jeszcze tylko zakup mieszkania wychodzi w Wawie drożej niż u nas.\nDo knajpy chodzić nie musisz, mieszkać gdzieś trzeba. Z ciekawości zerknęłam na popularny portal ogłoszeniowy. Kawalerkę w Gliwicach można wynająć za mniej niż 1000 zł, w Warszawie nawet rudera na peryferiach kosztuje więcej. Standardowo jak płacisz 1400 i stan nie przeraża to się można cieszyć. Dodatkowo w stolicy droższe są wszystkie usługi czy choćby dentysta jak się nie załapiesz na nfz. Mieszkałam rzez pewien czas w małym mieście i naprawdę były różnice. A inna sprawa, że nie ma też co przeszacowywać mitycznych warszawskich zarobków. Mediana to 3760 netto – ale to badanie nie na próbie losowej, tylko na podstawie chętnych do wypełnienia ankiety. Podejrzewam, że ochroniarz po 24 godzinach pracy nie ma chęci na ankiety :) Tak czy inaczej wychodzi na to, że połowa z nas ma mniej niż 3760 do dyspozycji. I to się pokrywa z moimi doświadczeniami i obserwacjami. Sama mam 3200 jak nie zrobię niczego dodatkowego, moja przyjaciółka zarabia 3000 netto. Kumpel w tej samej pracy co ja, ale przyszedł w innym momencie – 2800. Wcale nie jest tak różowo.\n2800 netto to zawsze wyżej, niż 1730 zł. Jak na moje osoby mieszkające w dużych miastach są ROZPIESZCZONE i muszą wydawać pieniądze na „nie”potrzebne rzeczy. Dla mnie tylko na żywności, naturalnych kosmetykach i ubraniach nie ma co oszczędzać (jakość =/= ilość). Resztę, poza podstawowymi opłatami np. za prąd, wodę, uważam za luksus który nie musi być. A tu roszczeniowe dziewczynki i chłopczyki chcą mieć okulary przeciwsłoneczne za 300 zł, sofę za 6000 zł… szkoda gadać.\nMoim zdaniem jeśli coś bezpośrednio nie służy ciału i umysłowi to jest zbytecznym luksusem.\nTez mieszkam w Warszawie i tez nie narzekam na zarobki, ale błagam – nie traćmy życiowej pokory! W Warszawie JEST łatwiej i jest więcej wyżej opłacanej pracy. I choć same doszłyśmy tu, gdzie jesteśmy pracą – to warto pomyslec, ze ktos kto urodzil sie na wsi, mial rodzicow nie przykladajacych wagi do edukacji dzieci, zyjacych na minimum – raczej nie wyjedzie do Warszawy tak o!, odmieniać swoje życie…Nie każdy rodzi się i wyrasta w środowisku, gwarantującym rozwijanie jego potencjału – a o tym mam wrażenie zapominacie, mówiąc, że „wystarczy tylko chcieć”…\nMarta, ale ja pochodzę właśnie z takiej małej miejscowości przy wschodniej granicy. Co więcej, lekką ręką 70% studentów na moim kierunku na UW było z małych miasteczek, wsi. Połowa zresztą do nich wróciła i się dziwi że nie ma pracy…\nW czasach, kiedy mamy tyle szkół wyższych to studia to banalna sprawa. Serio, każdy kogo znam studiował. Ile pracy i wysiłku trzeba włożyć żeby znaleźć fajna pracę to zupełnie inna historia…\nAle Ty jestes jaka jestes. Ludzie sa rozni i maja rozne sytuacje. Moze ktos musial wrocic na wies zeby opiekowac sie rodzicami? Ja wiem ze często ludziom sie nie chce po prostu, ale nie ocenialabym tak surowo. Bo nie kazdy ma potencjal zeby zostac prawnikiem czy lekarzem. I co wiecej – to dobrze! Kto by Cie obslugiwal w sklepie, kto strzygl wlosy, kto wywozil smieci? Tacy ludzie tez sa potrzebni. Cieszmy sie, ze zarabiamy ponadprzecietnie ale nie patrzmy z wyzszoscia na tych, ktorzy Z ROZNYCH POWODOW sa mniej wyksztalceni, mniej przedsiebiorczy, zostali na wsi i tak dalej…Zobrazuje to przykladem. Rodzisz sie na wsi w rodzinie, ktora nie ma za wiele pieniedzy. Rodzice mieli cale zycie prace fizyczne, sa prostymi uczciwymi ludzmi. Nie przykładali wagi do tego, by dzieciom zaszczepic chec do nauki, kontynuowania edukacji. Idziesz wiec do technikum fryzjerskiego i myslisz, ze to jest juz sukces. Czy mozna tak latwo ocenic ze jestes nieambitna? Powinnas wyjechac do wielkiego miasta, wynajmowac mieszkanie (za co?), jezdzic na kursy (za co?), rozwijac sie (za co?)….Życie jest bardziej zlozone niz „american dream” i „wystarczy chciec”. Jesne ze tak. Sa jednak rozne ograniczenia ku temu, takze w ludziach…\n>Bo nie kazdy ma potencjal zeby zostac prawnikiem czy lekarzem. I co wiecej – to dobrze! Kto by >Cie obslugiwal w sklepie, kto strzygl wlosy, kto wywozil smieci? Tacy ludzie tez sa potrzebni.\nHalo, ale od kiedy istnieją tylko zawody jak lekarz, prawnik i fryzjer/śmieciarz? Strasznie polaryzujesz żeby tylko udowodnić swój punkt. Zresztą błędny, bo mój fryzjer po technikum zarabia 2x więcej niż ja, ale ma ciężką, fizyczną stojącą pracę, więc coś za coś. Mógłby siedzieć w swojej wiosce w salonie osiedlowym, ale strzyże w Warszawie, jest dobry i ma masę klientów. Miał przecież wybór. Oczywiście, nie każdy jest dobry. O to się wszystko rozbija – ludzie w Internecie hejtują na blogach. Nawet tu u Kasi teksty w stylu „ale drogo” „nikogo na to nie stać” się często pojawiają. Nie stać cię to zwiększ przychód, obniż wydatki ale nie marudź, że innych stać.\nJedyne, przy czym się upieram, to fakt, że każdy jest kowalem swojego losu, a wyjeżdżanie z argumentami w stylu „a bo niektórzy mają gorzej bo są ze wsi” mnie absolutnie nie przekonuje. Życie to wybór.\nMarta, to chyba nie jest kwestia pokory, a pewnej frustracji, przyznaję. Niejednokrotnie zdarzyło mi się usłyszeć, że dobrze sobie radzę TYLKO dlatego, że mieszkam w Warszawie. Co zwyczajnie nie jest prawdą i bywa bardzo przykre.\nHej, mnie z kolei zainteresowała część z kredytem studenckim. Jestem w tym momencie na 5 roku, wzięłam kredyt na dwa lata magisterki. Co prawda niedużo będę miała do spłaty ale wiadomo jak jest z kredytami – myślę jak zrobić żeby za bardzo nie ucierpieć finansowo, nie znając do końca jeszcze planów na przyszłość. Istnieją dwie opcje- wyjazd za granicę by zarobić na jednorazową spłatę całego kredytu lub pozostanie w kraju i stopniowe, co miesięczne wysyłanie tych ok. 300zł. Jak wyglądała spłata u Ciebie i co byś poleciła z perspektywy czasu? Pozdrawiam, Dorota :)\nReply to Dorota Telepska\nCześć Doroto, swój kredyt studencki spłacałam tak zwyczajnie, z miesiąca na miesiąc. Nie było to dla mnie bardzo dużym obciążeniem, gdy już pracowałam. Nie znam innego sposobu, trudno mi więc cokolwiek Tobie doradzić. Pozdrawiam!\nJa przez całe życie byłam bardzo rozsądna i oszczędna, więc nawet na studiach byłam w stanie wygospodarować jakieś pieniądze na ubrania czy kosmetyki, mimo że wcale nie miałam dużych funduszy (czyli też kosztem jedzenia;). Po studiach zaczęłam pracę, najpierw niespecjalnie dobrze płatną, ale po 9 latach zarabiam 3 razy więcej niż na początku. I szczerze mówiąc, łatwiej mi było oszczędzać na początku mojej kariery zawodowej, jak nie miałam jeszcze za bardzo wygórowanych potrzeb co do kosmetyków, jakości ubrań czy spędzania urlopu. Niby mam całkiem niezłą poduszkę finansową, zero kredytów (mieszkanie jest własnością mojego M., więc za wynajem też nie płacimy) i zero dzieci, ale właściwie co oszczędzę ponad tę kwotę, to wydam na podróże i takie codzienne przyjemności. W tym roku chcę to zmienić – bardziej zapanować nad zakupami ubraniowymi i kosmetycznymi oraz wdrożyć większy reżim oszczędnościowy. Inflacja stylu życia jest moim głównym problemem.\nTo się nazywa hedonistyczna adaptacja. :) Im więcej masz, tym więcej chcesz i nie wyobrażasz sobie zejścia poniżej osiągniętego pułapu. To może być bardzo przyjemna pułapka. :)\nU mnie formą dodatkowych pieniędzy jest tylko spędzenie urlopu w innej pracy i dorobienie paru groszy na łatanie dziur. Obecnie trudno jest mi cokolwiek odłożyć z pensji wręcz brakuje zawsze do końca miesiąca. Od państwa nie dostaje nic mam tylko jedno dziecko czyli 500+ odpada, samotnie go wychowuje ( alimenty nie do ściągnięcia ) czyli pensja podzielona na dwoje zawsze przewyższa pułapy do czegokolwiek ( wbrew pozorom lepiej by było gdybym nie pracowała ). Fakt mieszkania na wsi ułatwia mi wiele ale pensja 1500zł. to życie na granicy ubóstwa. Syn się uczy w technikum, mieszka w internacie – koszt 360 zł. dojazdy tygodniowe itp. Poduszki finansowej nie posiadam żadnej i to bardzo mnie boli, minimalizm zakupowy mam od dawna ale jak tu odłożyć na remont dachu jak nawet kredytu nikt nie chce mi udzielić. Ciągle się zastawiam jak to jest jest ze mam w sobie jeszcze jakiekolwiek pokłady optymizmu.\nCo do dorabiania na studiach to już od 2 roku intensywnie dorabiałam, Poznań dawał mi ta możliwość i też oszczędzałam głównie na jedzeniu ale wtedy nie miałam dziecka i byłam bardziej mobilna. Wiele razy myślałam o własnym interesie ale nie miałam wsparcia finansowego i psychicznego choćby ze strony partnera, bałam się ryzyka. Teraz po 40 gdy ma w miarę stabilną pracę strach jest jeszcze większy.\nArtykuł świetny jak zawsze zresztą:)\nReply to Sylwia Bazylińska\nPiszesz „dziecko”, ale skoro jest w technikum, to już nie takie małe to dziecko. Syn mógłby dorobić i wspomóc domowy budżet. 1500 zl to wcale nie mało jak na 2 osoby, zwłaszcza, gdy nie ma opłat czynszowych ani kredytu.\nJak to nie ma „opłat czynszowych”? Czy dom utrzymuje się sam? Woda, ogrzewanie, śmieci, remonty… To wszystko jest za darmo?\nSprawdzałaś jakie jest minimum dochodowe w przypadku jednego dziecka?\nChyba, że ma więcej niz 18 lat.\nŚledzę Twojego bloga już jakiś czas. Najbardziej podobasz mi się w nim Ty. Nie mam zamiaru tutaj wygłaszać peanów na temat Twojej osoby ale… Wielki plus za spójność, prawdę i szczerość. Bycie „on the pub eye” zwiazane z prowadzeniem bloga wcale do najłatwiejszych nie należy – szczególnie jeśli prowadzi się też „poważny biznes” jak własna firma i kancelaria. Myślę, że dla wielu młodych dziewczyn, Twoja historia może być inspiracją i przykładem na to, że „mieć pomysł na siebie” to podstawa. Fajnie, że mimo niezaprzeczalnych osiągnięć jesteś „taka normalna”. Nie prezentujesz ubrań z drogimi metkami, czy zdjęć z wyjazdów all-inclusive bo to się sprzedaje najlepiej. Ty i Michał Szafrański to moi ulubieni blogerzy. W prostocie i normalności jest sila:). Pozdrawiam serdecznie!\nReply to Iwona Ef\nWłaśnie. Kasia jest bardzo skromna i to chyba najbardziej mnie tu przyciągnęło Można osiągnąć sukces, zarabiać świetnie, a nadal pozostać skromną osobą w ubraniu, stylu życia i podejściu do wielu spraw. Patrząc na moje koleżanki z pracy, które nie grzeszą skromnością i jedna przed drugą się przechwalają jakie to cudownie genialne dzieci mają, ile wydają na wakacje, co kupują i gdzie się ubierają epatując drogimi markami czasem zastanawiam się co ja robię tam ;-)\nTeż uważam, Kasię za osobę, którą odniosła/odnosi sukcesy zawodowe, a nadal pozostaje skromna i normalna. Nie ekscytuje się markami, nie musi mieć tego co wszyscy.\nKasiu, bardzo podoba mi się to, że jesteś ciągle daleka od tego blogerskiego przepychu. Mam na myśli to, że wiele osób z tego świata odniosło spory finansowy sukces i zmienił się ich status, zainteresowania, profil itd. Nie ma w tym nic złego, ale wiele osób nadal szuka takiej normalności i szczerości w internecie. Ja ją u Ciebie znajduję i bardzo się cieszę, że są jeszcze takie miejsca.\nP.S. W swojej zdroworozsądkowości jeśli chodzi o pieniądze i ścieżce kariery przypominasz mi odrobinę Kamilę Rowińską:)\nDziękuję, to ogromnie miłe. :) Bardzo mi zależy na tym, żeby na blogu pokazywać właśnie PRAWDĘ. Z drugiej strony, znalezienie kompromisu pomiędzy pokazywaniem siebie na blogu a prywatnością również nie jest łatwe.\nNa studiach dorabiałam udzielając korepetycji z angielskiego – pamiętam, że będą na 5 roku studiów (niewiele zajęć na uczelni) udawało mi się zarobić nawet 1200,00 zł (2007 r.) miesiecznie. Dostawałam jeszcze pieniądze od rodziców, ale niewielką sumę (zaproponowałam rodzicom, żeby dawali mi mniej pieniędzy, gdyż sama zarabiam). Nigdy nie odkładałam na początku miesiąca na konto „oszczędności”, ponieważ byłam nauczona, aby cały miesiąc oszczędzać, więc po prostu pod koniec miesiąca miałam pieniądze na koncie, a ta kwota wzrastała… Po studiach miałam odłożone 10 tyś zł (o ile dobrze pamiętam). A przecież w trakcie studiów opłacałam sobie jeszcze kurs języka angielskiego. Natomiast, kiedy przypominam sobie co jadłam wtedy – to naprawdę nie było przemyślane – np. zupki chińskie, parówki czy tanie pasztety…\nNatomiast teraz znajduję się w takiej sytuacji finansowej na którą nigdy nie liczyłam. Niemniej jednak takie zarobki wiążą się z dużym obciążeniem pracą (psychicznie i fizycznie) i powoli czuję się wypalona. Powraca więc pytanie: co chcesz robić, gdy dorośniesz? Mam na to pomysł, ale będzie to wiązało się z dużą obniżką wynagrodzenia. Niemniej jednak myślę, że jestem na to gotowa. Na razie przygotowuję się do wprowadzenia nowego planu zawodowego, między innymi zastanawiając się nad możliwymi oszczędnościami w życiu. Co prawda jestem osobą oszczędną, ale jednak dobre zarobki powodują, że nie szukałam oszczędności w wielu możliwych miejscach.\nJak sobie pomyślę, że w latach 2002-2004 (w czasach studenckich) miałam na utrzymanie co miesiąc 500 zł (z czego za miejsce w czteroosobowym pokoju w akademiku płaciłam miesięcznie 220 zł), to stwierdzam, że minimalistką z konieczności byłam od zawsze. Studiowałam dziennie, poza miejscem zamieszkania, na drugim roku zaczęłam dorabiać sobie jakieś grosze, nie żeby się modnie ubrać, ale żeby zjeść ciepły obiad. Później zmieniła się moja sytuacja życiowa i było trochę lepiej. Ale do dziś oglądam każdą złotówkę zanim ją wydam. A jakieś pieniądze zwyczajnie trzeba mieć odłożone. Niech to będzie i tysiąc złotych, ale systematycznie trzeba odkładać parę złotych, dla własnego spokoju i poczucia bezpieczeństwa. Zakupy dają przyjemność na moment, a z pieniędzmi na koncie będziemy czuli się zawsze komfortowo. Kasiu, mam do Ciebie pytanie związane z Twoją pracą, nie będę tu zaśmiecała wątku, pozwolę sobie napisać maila na adres podany w kontakcie. Pozdrawiam :)\nCzekam na wiadomość. :)\nBardzo fajna historia! :) Ja pracowałam zawsze gdzieś, czy to w korpo w Krakowie, czy w lokalnych bielskich firmach przez wakacje i na ostatnim roku studiów, ale na prawdziwym etacie jestem dopiero od 4 miesięcy i już wiem, że pewnie niedługo tu zabawię :)\nWitaj Kasiu! Bardzo ciekawy wpis. Skoro już o finansach mowa chciałabym zapytać Cię co myślisz o budżecie w związku? Czy lepiej mieć pieniądze wspólne, część wspólna czy może każdy powinien sam zarządzać pieniędzmi ?\nJa i mój M. Nie mieszkamy jeszcze razem ale spędzamy cały nasz czas w domu moich rodziców(jemy, śpimy). Nie jesteśmy małżeństwem ale związkiem o dość długim stazu, a dokładnie 6 letnim. Dopiero zaczynamu „kariere” zawodowa. Oprócz tego ja studiuje, a M oddaje 1/3 wypłaty swojemu tacie, dlatego że teoretycznie z nim mieszka. Mieliśmy jedno podejście do wspólnego trzymania pieniędzy ale za chwile straciłam prace i stwierdziłam, że to będzie bardzo niesprawiedliwe w stosunku do mojego mężczyzny.\nDodam, że wuchowała się w domu, w którym pieniądze były wspólne. Teraz jedno z nich tego żałuję, bo nie ma kontroli nad tym na co wydaje to drugie.\nA jakie ty, jako doświadczona kobieta masz o tym zdanie?\nReply to Naturalnie mniej\nTo trudny temat, bo każdy z nas jest inny i każdy związek jest przecież zupełnie inny. W moim obecnym związku mamy osobne budżety, ale z kolei wspólnie prowadzimy część biznesów, inwestujemy wspólnie itp. Ważne decyzje mające skutki finansowe dla obojga też podejmujemy wspólnie. Tylko, że my oboje jesteśmy bardzo niezależni i od razu wiedzieliśmy, że to jedyne, rozsądne rozwiązanie. :) Wiem, że pieniądze bywają „zapalnikiem” w związku, czasami nieuświadomionym. Koniecznie trzeba te sprawy po prostu szczerze obgadać na wszystkie strony.\nBardzo dziękuję za odpowiedź! Masz rację-każdy związek jest inny i najważniejsza jest dyskusja, bo pieniądze czesto bywaja powodem do kłótni. Ale zauważyłam, że ludzie boją się otwarcie mówić o pieniądzach, a tym bardziej o tym, że oczekują by ktoś im je zwrócił (częściej słyszy się „oddasz mi mój długopis? ” niz „oddasz mi moje 100 zl” )\nTym bardziej ludzie, którzy rozpoczynają swój związek mają z tym problem, a później owy problem staje się powodem rozstania…\nFajnie, że odpowiadając powołałas się również na swój związek :)\nZgadzam się, ludzie boją się i nie umieją otwarcie mówić o pieniądzach, bo w Polsce pieniądze budzą najczęściej mocne i skrajne emocje. Są pewnego rodzaju tabu, nikt nas nie uczy normalnego rozmawiania o pieniądzach i zarabianiu. Nie mam wielkiego wpływu, ale mam małą misję, żeby to zmienić. :) Choćby takimi tekstami, jak ten.\nJa to rozwiązałam tak, że oboje mamy swoje konta i dodatkowo mamy jedno wspólne na wspólne wydatki (opłaty za mieszkanie i internet, jedzenie itp.) i jedno wspólne konto oszczędnościowe (oszczędzanie na ślub i wakacje). Zdecydowaliśmy się na taka formę po zaręczynach, kiedy robiliśmy remont mieszkania. Czasem jest tak łatwiej, bo raz ja jechałam po materiały, raz mój partner. Poza tym nie będę sobie w zeszycie notować ile kto za co płaci, żeby było „po równo” / sprawiedliwie – na koncie każda wpłata z osobistego konta jest widoczna i łatwa do kontroli.\nAle póki nie mieszkacie razem i nie macie wspólnych wydatków to wspólne konto jest chyba bez sensu (ale to moje subiektywne odczucie). Pozdrawiam :)\nJa (z mężem) stosuję bardzo podobne rozwiązanie. Sporą część każdej wypłaty przelewamy na wspólne konto (w tym banku mamy też oszczędności), a resztę zostawiamy sobie (chociaż często płacimy za wspólne zakupy tymi „swoimi”, po to żeby więcej zaoszczędzić na wspólnym). Osobiście uwielbiam takie rozwiązanie, bo daje mi poczucie wolności i nie mam wyrzutów sumienia jak chcę częściej iść np. do kosmetyczki, bo nie obciążam domowego budżetu. Poza tym jak kupuję prezent mężowi, to też mam takie poczucie, że jest wtedy „bardziej” ode mnie, a nie że częściowo sam sobie kupił (to samo w przypadku imprezy-niespodzianki na 30-te urodziny).\nA z opisu „Naturalnie mniej” wynika, że właściwie mieszkają razem u jej rodziców, więc chyba mówienie o wspólnym budżecie/koncie jak najbardziej ma sens. Ja nigdy nie byłam w takiej sytuacji (zamieszkaliśmy razem jeszcze przed ślubem, ale bez rodziców), ale wydaje mi się, że wsparcie finansowe należy się tym rodzicom, którzy ponoszą faktyczne koszty (opłaty, jedzenie), a nie teoretyczne. Ale to zawsze bardzo indywidualna sprawa i zależy od tego w jakiej sytuacji finansowej są rodzice (i jedni i drudzy).\nJa mam dość radykalne podejście, bo uważam że wspólne pieniądze baaardzo ułatwiają wspólne życie i także sprawdzają, jak sobie poradzimy. Ważna jest ogólnie transparentność, ale nie wyobrażam sobie, żebym miała zostać bez grosza bo straciłam pracę, a mój mąż będzie kupował kolejny nowy telefon ;) Na początku nie było łatwo, ale teraz uważam, że to jedyne wyjście w takim tradycyjnym modelu (wiadomo, że jak są np wspólne firmy etc to inaczej wygląda).\nU nas było różnie z dysproporcją zarobków (teraz mamy w miarę podobne) i nie wyobrażam sobie np mieć na swoim koncie 200zł, kiedy mój partner ma 2000 (a znam takie kobiety). Wspólne życie to wspólne życie.\nMy z M. mamy tak: mieszkanie kupiłam przed ślubem za swoje oszczędności + kredyt, w związku z tym wszystkie umowy sa z moimi danymi – ja płacę za mieszkanie i rachunki. On za jedzenie. Jedzenie również ja kupuję, ale nie są to duże kwoty. Za kredyt płacę ja. Opłaty + część jedzenia to i tak więcej niż wydaje M. W naszym związku to ja jestem osobą która zarabia więcej i też jest bardziej oszczędna. Jakieś inne przyjemności indywidualne każdy sobie finansuje. Wspólne wspólnie. Nie ma na tym polu żadnych problemów. Nie wyobrażam sobie mieć wspólnego konta z M, ze względu na to, że lubi wydawać kasę. Wiem, że nie wydałby oszczędności, ale pozwalałby sobie na większy luz.\nBardzo podoba mi sie ten wpis. Pokazuje droge do niezaleznosci i finansowego spokoju. Sama z kazdej pensji staram sie cos oszczedzic zeby kupic mieszkanie. Roznie mi sie udaje, ale od kiedy pracuje (ponad 6 lat) to zawsze tak bylo. Nie jestem skapa, ale lubie okazje i nie mam potrzeby luksusu w kazdej sferze zycia. Kiedys nie rozumialam osob ktore wolaly co miesiac kupic jakis kolejny kosmetyk za ostatnie 300 zl zamiast oszczedzic te kwote. Dzis podchodze do tego inaczej – dla niektorych tu i teraz jest wazniejsze niz backup finansowy lub oszczedzanie. Ktos lubi drogie rzeczy – i super. Grunt zeby miec odlozone 2-3 pensje\nCzytam Pani bloga od pewnego czasu. Podobają mi się wpisy i wszelkie szczere opinie.\nU mnie niestety jest minimalizm wymuszony. Miałam tę (nie)przyjemność mieszkać 10km od miasta studenckiego. Nijak nie opłacało mi się wyprowadzać. A to był błąd… Dostawałam na bilety, więc nie obciążało to budżetu rodziców – 200zł to było tyle, co nic :) W wakacje dorabiałam na polach – zbierałam owoce, warzywa na skup. Czasem udało mi się zarobić przez 2 miesiące 2 tysiące,ale obkupione było to ciężką pracą (po 10-11h na słońcu, często 6 dni w tygodniu). Nie miałam wakacji, ale miałam środki na kolejny rok – na moje ubrania, zachcianki, kosmetyki. Potem przyszedł czas po studiach – dłuuuuuuugo nie mogłam znaleźć pracy (efekt nie pracowania „normalnie” na roku, nikogo z pracodawców nie interesuje przecież,że się robi na polu :P). Potem staże za marne grosze i znów bezrobocie.\nCzytając blog chciałabym mieć swoje miejsce, powiedzieć TAK, to moje miejsce na ziemi, odpocząć, usiąść. Ja muszę być minimalistką, bo tego wymagają ode mnie finanse. Gonię za środkami, bo nie mogę powiedzieć, że dom rodziców to mój kąt.\nChciałabym któregoś dnia usiąść, w swoim własnym gniazdku i powiedzieć Tu się czuję dobrze.\nPóki co – minimalizm prawdziwy zostaje w sferze marzeń, bo teraz zanim kupię kosmetyk, okręcam go milion razy i zastanawiam się czy mnie na niego stać.\nP.S. W którymś tekście pisała Pani,że zrezygnowała z pracy na etacie, bo uwielbia Pani spać – ja tak samo. Póki jestem na bezrobociu doskwiera mi brak środków, ale nie brak snu :P\nJa też wyznaje poniekąd minimalizm wymuszony. Mimo pracy w korpo nie stać mnie na wyprowadzke z domu, a pensja to lekko ponad minimalna krajowa..\nNiestety teraz prawo nie daje gwarancji suksesu. Na rynku jest przesyt i znam bardzo dużo osób, które zarabiają tylko na czynsz…\nReply to Edyta Zyśk\nEdyto, nigdy prawo nie dawało gwarancji sukcesu, bo takiej nigdy nie ma, w „moich czasach” również.\nŻaden kierunek nie daje gwarancji sukcesu. Nic w życiu takiej gwarancji nie daje ;)\nCholera, ja zaczęłam pracę w korpo\nKasiu, pisz proszę częściej o finansach. Twoje teksty absolutnie nie są chaotyczne, ale bardzo spójne i pełne mądrych przemyśleń. Z lektury Twoich tekstów o finansach wynoszę coś dla siebie.\nBardzo ciekawy temat jak i bliski memu sercu. Mianowicie z częścią tekstu się utożsamiam bardzo dokładnie.\nSpróbuję streścić moją historię.\nJako nastolatka zawsze szukałam okazji do zarobienia, ulotki, sprzątanie, praca w wakacje w restauracji. Gdzie się dało.\nMając 19 lat skończyłam szkołę średnią, od razu w wakacje dostałam prace, pełny etat, 1200pln netto z groszem, praca fizyczna przy taśmie produkcyjnej. Odmóżdżała strasznie ale konto co miesiąc było zasilane i to mi pasowało.\nWyprowadziłam się z rodzinnego domu.\nOd października poszłam na studia zaoczne (filologia angielska). Dalej pracowałam w moich „śrubkach”, a weekendowo spędzałam czas na uczelni.\nBrakowało mi czasu dla siebie, bo jak nie praca zmianowa to sporo nauki. Padałam na twarz.\nOszczędzałam bardzo efektywnie. Tak jak Ty, jadłam byle co. Również jak spojrzę wstecz to zastanawiam się jak mogłam tak funkcjonować. Nie brakowało mi pieniędzy na życie ale chciałam jak najwięcej zaoszczędzić.\nW trzy miesiące stać mnie było na zakup wymarzonej lustrzanki (2200pln), do dziś nie wiem jak potrafiłam w 3 miesiące tyle zaoszczędzić :D Naprawdę. Podziw dla samej siebie mam do teraz za ten wyczyn.\nFakt, że czesne opłaciła mama, mieszkanie tylko opłacałam media (mieszkanie brata, w którym nie mieszka), więc największe wydatki miałam z głowy. Jednak życie musiałam opłacać sobie sama.\nMiałam problemy z kolanem i wydawałam sporo na rehabilitację i związane z prywatnym leczeniem koszty.\nStraciłam pracę, miałam za co się utrzymać podczas szukania innej. Bez pracy byłam przez 2 miesiące, najpierw znalazłam coś dorywczego, czasami zarabiałam na bieżące wydatki, a po jakimś pół roku znalazłam coś stabilniejszego.\nNajpierw uczyłam emerytów na Uniwersytecie III wieku (stowarzyszenie) w przedszkolach angielskiego, doszło stypendium z uczelni, korepetycje i dawałam radę trochę odłożyć, wtedy miałam niecałe 2000pln netto przy pracy od rana do wieczora. Mało bywałam w domu, bo rano praca, a po południu korepetycje codziennie i rehabilitacja po 2-4h, zależnie od dnia.\nDziś mam prawie 23 lata, dalej mieszkam u brata, zmieniłam pracę, dalej uczę na UTW (kilka godzin), ale również mam pół etatu w prywatnej szkole językowej i sporadycznie wpadną jakieś korki. Zarabiam niedużo więcej niż 2 tys. Ale za to mam czas zarówno na naukę jak i odpoczynek. Powiem- jestem z siebie dumna, że jeszcze bez pełnego wykształcenia mam pracę w zawodzie. Całe szczęście nie zwracali uwagi na „papiery”, tylko na znajomość języka. Mieszkam w małym mieście więc znalezienie lepiej płatnej pracy graniczy z cudem. Nie zapominam oczywiście, że generalnie życie tutaj też jest tanie, nawet jeżeli się bardzo nie oszczędza. Jak się nie wyrobię z obiadem to u nas w „Pobitych garach” dwudaniowy obiad mam za 12 zł. Jedzenie jak u mamy ;) Zawsze wtedy zupę biorę na wynos i mam na kolejny dzień.\nRazem z narzeczonym kupujemy w maju mieszkanie. Ja przez 4 lata zaoszczędziłam 30 tys zł. On zarabia więcej ode mnie i również więcej oszczędza więc nie bierzemy kredytu.\nObecnie: mam w pdf-ie budżet, zbieram paragony i jeżeli mam już tłok w portfelu to wpisuję wydatki działami do notesu, a na koniec miesiąca sumuję i wpisuję ostateczne koszty do pliku. Mam czarno na białym ile na co poszło, z czym przesadziłam i na co mam uważać w nadchodzącym miesiącu. Nie wyprę się niczego :)\nPS. Na pytania o pieniądze potrafię odpowiadać bez skrępowania. Przecież nikt mi nie dorzuci ani też mi nie zabierze. Nie trzymam milionów w skarpecie to czego tu się obawiać.\nHej Kasia! Jasne, że nie każdy studiował prawo, ale studiując na pedagogice, prowadząc koło naukowe i biorąc udział w różnych akcjach i konkursach kulturalnych i artystycznych wyciągałam ponad 300 zł stypendium miesięcznie.\nA jak trzeba było, to dorabiałam jako hostessa, chwilowo jako copywriter (niestety to skopałam) i fotograf. Sposoby są, tylko trzeba chcieć albo MUSIEĆ je znaleźć. Ja niestety jestem leniwa i dopiero jak mnie życie przyciśnie, to się biorę do roboty.\nHostessowałam nie raz (czasem było fajnie, czasem ledwo do zniesienia), czasem coś napiszę za pieniądze, brałam udział w płatnych badaniach konsumenckich, sprzedawałam rzeczy znajomych na Allegro za procent, sprzedawałam swoje rzeczy na targu. A i tak czasami mam dni, gdy myślę, że „się nie da”.\nWydaje mi się, że w tej chwili każdy ogarnięty, kulturalny i chcący się uczyć człowiek może pracować w korpo (trzeba zacząć od jakichś słuchawek) i najczęściej ma jakieś możliwości awansu po czasie. Nie mówię, że to jedyna opcja, bo ja akurat wyjechałam za granicę po półtora miesiąca (chyba) pracy w banku. Póki miałam pełny etat w restauracji to nie narzekałam.\nAle to się zawsze sprowadza do dwóch opcji: zarabiać i oszczędzać. Byle nie na jedzeniu. ;)\nReply to Adriana Jama-Lipa\nSuper! I niech mi ktoś jeszcze raz powie, że na pedagogice to tylko trawę jeść. ;))\nJa zaczęłam pracować po maturze. Studiowałam dziennie w Warszawie i dodatkowo przez całe studia pracowałam na infolinii, wklepywałam dane itp. Prace były mało ambitne i za bardzo za nimi nie przepadałam, ale pozwalały mi zarobić ok 1500-2000 zł miesięcznie (to było 5-10 lat temu). Mieszkałam wprawdzie z mamą pod Warszawą, ale i tak dokładałam się do rodzinnego budżetu. Dopiero na 5 roku znalazłam pracę związaną z zawodem – słabo płatną, ale dużo się wtedy nauczyłam. Po studiach była pierwsza prawdziwa praca i pensja prawie 4000 zł netto. Wtedy myślałam, że złapałam Pana Boga za nogi. Minęło prawie 5 lat i trafiło się stanowisko kierownicze przed 30-tką (ale i tak jakbym mogła cofnąć czas to bym inaczej pokierowała swoim życiem zawodowym).\nMoim sposobem na oszczędzanie było od zawsze zwiększanie godzin pracy i branie pracujących weekendów i świąt – nie mam dzieci, rodzinę mam blisko i mam czas na hobby i przyjemności. Lubię swoją pracę i muszę przyznać, że wolę dłużej posiedzieć w pracy niż np posprzątać w domu.\nOd ponad 10 lat odkładam część pieniędzy na konto oszczędnościowe – zbieram na mieszkanie, które chcę kupić z drugą połówką bez kredytu. To jest chyba największa motywacja do oszczędzania, zwłaszcza, że moim postanowieniem noworocznym jest odkładanie co miesiąc większej o 25% kwoty niż w 2016. Mieszkam z minimalistą (kiedyś nazywałam go po prostu rozsądną osobą) w jego kawalerce i to też pomaga w oszczędzaniu.\nChciałabym na końcu życzyć wszystkiego najlepszego osobom, które opisały swoje historie pod tym postem.\nPatrycja | patrycjawratny.pl\nKasiu świetny tekst! Pokazujesz prawdziwą siłę tkwiącą w oszczędzaniu! Wiesz, jeśli chodzi o oszczędzanie, to kiedyś absolutnie nie oszczędzałam. Na odpowiednim etapie nikt mnie nigdy nie zapoznał z tym tematem (no może poza wpłacaniem małych kwot na SKO:), a sama jakoś się nie garnęłam do tego tematu:)\nI wiesz co, albo kto, zmienił moje podejście? Mój Mąż!\nNa początku w ogóle nie rozumiałam o co mu chodzi gdy mówił, żebyśmy zaplanowali budżet i zawsze określoną część pieniędzy oszczędzali. Dzisiaj dopiero go zrozumiałam i zrozumiałam ogromną siłę tkwiącą w oszczędzaniu. Pomogła mi też zmiana priorytetów, zainteresowanie nurtem minimalizmu i… zmiana jedzenia na lepsze:)\nTak mi się wszystko poprzestawiało, że aż sama się dziwię, skąd u mnie taka zmiana:) A najciekawsze jest to, że kupując mniej i oszczędzając więcej mam lepszy komfort życia niż kiedykolwiek wcześniej, a rzeczy kupuję zdecydowanie lepszej jakości! Ale do pewnych rzeczy może trzeba dorosnąć – tak przynajmniej było w moim przypadku:)\nhej, możesz zdradzić w jakiej fundacji w Toruniu pracowałaś? mieszkam w Toruniu dlatego to pytanie :) manekin nadal popularny i dosyć tani ;)\nReply to Agata Jankowska\nOj, nie pamiętam pełnej nazwy, chyba Kujawsko-pomorska fundacja gospodarcza pro-europa, ale nie jestem pewna :)\nKolejny raz, swoim tekstem ustawiasz mnie do pionu i otwierasz mi oczy na podstawowe kwestie, o których w codziennej gonitwie zapominam… pora przyjrzeć się poważnie swoim finansom…\nBardzo podobają mi się Twoje teksty na temat pieniędzy, ale nurtuje mnie jedna kwestia. To co piszesz jest mądre i ciekawe, ale trochę rozmija się z ideą minimalizmu. Dla mnie minimalizm oznacza nie tylko ograniczenie ilości ubrań i stawianie na jakość, lecz ogólnie ograniczenie konsumpcji i całej tej pętli zarabiania i wydawania. Mam wrażenie, że ograniczając ilość ubrań w szafie jest jedynym elementem minimalizmu u Ciebie. Brakuje mi tutaj rezygnacji z nadmiaru obowiązków, aby spędzać więcej czasu z rodziną/mężczyzną/ znajomymi, rezygnacji z wysokiej pensji na rzecz skromniejszego życia itd. Bardziej podobałoby mi się rozumowanie – nie muszę dużo zarabiać, bo nie potrzebuję dużej ilości pieniędzy, zamiast – zarabiać jak najwięcej i coraz więcej. W tekście pojawia się (chyba cztery razy) zwrot „poduszka finansowa”. Rozumiem to, sama mam oszczędności, bo nigdy nie wiadomo, co się może zdarzyć, ale odniosłam wrażenie, że Ty chciałabyś zarabiać jak najwięcej i oszczędzać jak najwięcej. Tylko pytanie po co? Jesteś mądrą i wykształconą osobą, więc nie grozi Ci bezrobocie, a w razie np. ewentualnej choroby powinna Ci wystarczyć równowartość kilkumiesięcznej pensji. Może się mylę i źle to odebrałam, ale trochę nie pasuje mi Twoje podejście do pieniędzy z ideą minimalizmu. Pozdrawiam!\nWeroniko, piszesz , że „Mam wrażenie, że ograniczając ilość ubrań w szafie jest jedynym elementem minimalizmu u Ciebie” i masz rację, to TYLKO wrażenie :), które być może płynie z tego, że pobieżnie czytasz treści na moim blogu. Wielokrotnie poruszałam tematykę, choćby mojego podejścia do zarabiania pieniędzy w kontekście prowadzenia firmy. Można zarzucić mi wiele, ale na pewno nie to, że chcę „zarabiać jak najwięcej”. Wynika to choćby z faktu (jednego z licznych), że zrezygnowałam z bardzo dobrej pracy na etacie, właśnie dlatego, że nie chciałam poświęcać całego życia tylko na pracę. Jednocześnie, daleka jestem od stwierdzenia, że pieniądze nie są ważne. Minimalista jest bardzo świadomy wartości pieniądza. Pozdrawiam!\nWybacz :) a mi nie można zarzucić, że czytam Twój blog pobieżnie, bo przeczytałam cały od deski do deski! Cieszę się, że do Ciebie napisałam i że mi odpowiedziałaś, bo może faktycznie odebrałam błędnie Twoje podejście do pieniędzy, a być może było to spowodowane tym, że jesteś bardzo aktywna zawodowo – dwie firmy + blog i dlatego uznałam, że za bardzo skupiasz się na pracy. Widocznie umknęło mi coś, bo założyłam, że rezygnacja z jednej firmy (tej etatowej), aby zająć się trzema firmami to nie minimalizm. Ale po to jest forum, aby wyjaśniać pewne\n. Dziękuję :)\nJasne, rozumiem, tylko trudno mi zrozumieć takie wnioskowanie, np. po przeczytaniu tego tekstu: https://simplicite.pl/minimalizm-w-biznesie-a-pieniadze/. :) Uważasz, że nie można być minimalistą, prowadząc 3 firmy nawet, jeśli poświęcam na nie mniej czasu, niż większość osób pracująca na etacie? :) To takie chyba odrobinę stereotypowe myślenie, prawda? :)\nPrzyznaję. Tak jak wspomniałam czytałam wszystkie Twoje teksty, ale chyba się ze mną zgodzisz, że nie sposób wszystkiego zapamiętać, tym bardziej że poruszasz wiele tematów. Po prostu po przeczytaniu powyższego tekstu nasunął mi się taki wniosek i dlatego poprosiłam Cię o wyjaśnienie, Twoje odpowiedzi rozwiały moje wątpliwości, za co Ci serdecznie dziękuję. Umknęła mi gdzieś informacja, że poświęcasz mniej czasu na pracę niż wtedy, gdy pracowałaś na etacie. I uważam, że lepiej zapytać i wyjaśnić, jeśli coś nas nurtuje niż wyrobić sobie błędną opinię.\nNo pewnie! Fajnie, że normalnie zapytałaś, zamiast zjadliwie komentować, co się czasami zdarza. :) Mam nadzieję, że udało mi się rozwiać wątpliwości. :)\nWłaśnie przeczytałam tekst o sobie :) też studiowałam prawa i też miałam podobną kwotę na przeżycie miesiąca na studiach :) z tą różnicą, że studiowanie w Warszawie pozwoliło mi na stałą dodatkową prace w kancelarii od 4 roku, a później po studiach pracodawca nie sfinansował mi aplikacji. Teraz pracuje w korpo i mam jednoczesnie swoją kancelarię, czyli jestem przez Twoim ostatnim krokiem :)\nza co najbardziej cenię Twój blog? za konkretny. Bez zbędnego lania wody typu 'uwierz w siebie i wszystko samo się ułoży'. Zdrowy rozsądek, kalkulacja i nierzadko wyrzeczenia. Jestem aktualnie na początku drogi w korpolandii i z ogromną przyjemnością przeczytałam Twój artykuł. Cenna lekcja dla wszystkich, gratuluję.\nBlog świetny!Trafiłam na niego kilka dni temu i przeczytałam wszystkie teksty:) Ja również tworzę swoją poduszkę finansową, chciałabym podobnie jak Ty odejść z korporacji i rozwijać swoją kancelarię. Działalność już prowadzę, ale nie jest to w 100%, bo sporo czasu zajmuje korporacja. Zastanawiam się tylko, jaką kwotę powinnam mieć oszczędzoną, aby móc rzucić korporację i przejść na swoją działalność. Czy masz jakieś rady?Jakie środki finansowe w Twojej opinii powinny być zgromadzone?Pozdrawiam!\nKlaudio, ja miałam poduszkę finansową w wysokości rocznych wydatków. Czyli mogłabym się utrzymywać przez rok zakładając brak jakichkolwiek dochodów. Jednocześnie, miałam też już firmę generującą comiesięczne dochody. Ale ja nie jestem ryzykantem ;))\nKasiu, faktycznie Manekin w Toruniu sprzed lat był dużo tańszy niż ten współczesny, aż się sobie dziwię, bo i ja w nim przesiadywałam. I jeszcze w barze pod arkadami, na zupie, między zajęciami :) Najmilej jednak wspominam studenckie piwo w Kadrze, dziś boję się myśleć, co oni wlewali do pokali za tę cenę, ale wtedy było super.\nRedukcja kosztów -również zastosowałam tą technikę. Miałam dużo za dużo,\npieniądze przeciekały miedzy palcami – wprowadziłam więc zmiany.\nPrzemyślałam co jest dla mnie ważne, w co chcę inwestować. Teraz\nw mieszkaniu aż lżej się oddycha, odgruzowałam je z setek\nniepotrzebnych rzeczy. Jednocześnie przekierowałam część\nuwolnionej energii oraz finansów w sferę zdrowego odżywiania,\nusprawnienia kuchni – gotowanie to moja pasja. Zwracam uwagę na to\nco jem, jakiej jest to jakości i skąd pochodzi. Zwracam uwagę na\njakość wody, którą piję – tutaj zainwestowałam w profesjonalny\nfiltr montowany na ujęciu wody w kuchni – to jest moja inwestycja\nw zdrowie. Kupuję dobre jakościowo ubrania, które starczają mi na\ndłużej…jest wiele, wiele sposobów na to by uprościć sobie\nżycie a jednocześnie poprzez tą prostotę lepiej skupić się na\ntym co dla nas ważne.\nW swoim artykule wspomniałaś o tym, że jak nie miałaś z czego oszczędzać, gdyż za mało zarabiałaś to pomyślałaś o zwiększeniu dochodów i poszukaniu dodatkowego zajęcia. To bardzo ważny wątek. Wiele ludzi narzeka, że nie ma z czego oszczędzać, gdyż ich zarobki są za niskie, a właśnie w takim wypadku nie ma innej rady jak po prostu zwiększenie osiąganego dochodu. Oszczędności przecież powstają tylko wtedy, gdy ponoszone przez nas koszty są mniejsze niż zarobki. Skoro więc nie mamy już możliwości zmniejszenia kosztów, bo już żyjemy na niskim poziomie to nie pozostaje nam nic innego jak poszukanie sobie dodatkowego źródła dochodu.\nAż mi się łezka w oku zakręciła… ja też studiowałam w Toruniu ( 2004-2009) – Manekin… szperanie po sh, ksero jako inwestycyjny priorytet… też przez to przechodziłam :) na szczęście Toruń to miasto przyjazne studentom – wszędzie blisko, promocje studenckie w pubach i lokalach… pamiętam, że tuż obok akademików był mały, spożywczy sklepik z ogromnymi i pysznymi drożdżówkami – taka starczała na cały dzień :) jak sobie przypomnę, że byłam w stanie przeżyć miesiąc za 400-500 pln, to się zastanawiam, co ja dzisiaj robię z pieniędzmi!? :)\nW moim przypadku, nie musiałam pracować w trakcie studiów. Mama postawiła jasne i twarde reguły – dawała maksymalnie 400zl na mieszkanie i 100 zł tygodniowo na życie. Od samego początku miałam szczęście w znajdowaniu wyjątkowo tanich mieszkań (dodam, że studiowałam w Warszawie). Zawsze udało się odszukać znajomego znajomego znajomych, który miał mieszkanie do wynajęcia, co wiązało się z niższymi opłatami. Na trzecim roku nawet udało mi się wynająć 28 metrowe mieszkanie za 480zl (koszt czynszu). Mieszkaliśmy w trzy osoby, więc koszty były bardzo niskie. Ten mój „dar” pozwolił mi zacząć odkładać to co oferowała mama i nie musieć szukać dodatkowej pracy. Po trzecim roku udało mi się otrzymać unijne stypendium stażowe. Musiałam jedynie znaleźć firmę, która mnie przyjmie na trzy miesiące. Pamiętam, że ze stypendium dostawałam 800zl i dodatkowo firma, w której odbywałam staż, płaciła mi dodatkowe 1500zl. Po trzech miesiącach zarobiłam 6900zl – dla mnie ogromna kwota. Z tych pieniędzy kupiłam sobie aparat fotograficzny za 1200zl, a resztą zasililam moje rosnące oszczędności.\nTeraz, 3 lata po studiach, jestem w stanie odkładać 50-60% moich zarobków i mogę pochwalić się dużą poduszką finansową. LUBIĘ MIEĆ PIENIĄDZE :-D\nJa z mężem oszczedzilam ponad 400 tys w 3,5 roku zyjac i pracujac w Irlandii. Bylismy w stanie przezyc tam za 3,5 tys zl miesiecznie a reszta szła na konto oszczednosciowe. Sama walczylam ze soba zyjac tak oszczędnie, ale teraz po powrocie do Warszawy i spelnieniu marzenia o wlasnym mieszkaniu cieszę się ze twgo dokonalismy. Teraz tylko praca by sie przydala w jakiejs korporacji ( znam angielski na poziomie zaawansowanym) i bede w pelni usatysfakcjonowana. Tak zaczęła się u mnie przygoda z minimalizmem. Pozdrawiam\nMam podobną historię, tyle że studia sama musiałam finansować, ale na szczęście to było za Odrą, więc dawałam radę zarobić wieczorami w knajpach + stypendium i na skromne życie wystarczało. Gorzej było na początku kariery zawodowej, mimo dobrego wykształcenia i znajomosci 3 języków obcych, zarabiałam po 5 latach pracy 2600 brutto i utrzymywałam już siebie, męża i dziecko na wynajętym mieszkaniu – ale zawsze nam wystarczało pieniędzy. Tylko wtedy nawet nie wchodziłam do sklepów z nowymi ubraniami. Potem zdecydowaliśmy się przeprowadzić dla pracy i to był dobry ruch – awansowałam i zaczęłam dobrze zarabiać. Ale wcześniejsze lata nauczyły mnie, że nie zawsze tak musi być, więc staramy się oszczędzać i dajemy radę, chociaż jest nas teraz 5 osób i nadal to ja utrzymuję rodzinę. Nie jeździmy na zagraniczne wakacje, samochód ważne by jeździł, a mieszkanie też mamy skromne. Pomagam też finansowo rodzinie, to dla mnie ważniejsze niż własne wystawne życie.\nAle żeby nie było tak idealnie to teraz moim zdaniem za dużo kupuję ubrań i nie do końca trafionych zakupów do domu. I nad tym chcę pracować, w czym inspiruje mnie Twój blog.\nJa zacząłem robić oszczędności jakieś 7 lat temu i to sukcesywnie po niewysokiej sumie 60 złotych co miesiąc uważam że każdy może tyle oszczędzić i jak się okazało ostatnio patrze na rachunek bankowy i mam obecnie około dziesięć tysięcy złotych oszczędności i dalej odkładam niemniej jednak postanawiam aktualnie oszczędzać blisko 170 złotych i troszkę przyspieszyć. Odłożoną kwotę chcę wydać na studia moich dzieci. Z pozoru malutkie kwoty po pewnym czasie przynoszą znaczącą kwotę.\nPoprzedniPoprzedni wpisSzafa Minimalistki – zestawienia z mojej zimowej capsule wardrobe. Część 2\nNastępnyNastępny wpis:Szycie na miarę. Na co zwrócić uwagę?


Pogoda Valtuhovo na 14 dni ⇒ Prognoza pogody w Valtuhovo na dwa tygodnie (14-16 dni) <Rosjia> ⇒ METEOPROG.PL\nPrzegląd pogody na 16 dni w Valtuhovo\nPogoda Valtuhovo – prognoza pogody na dzisiaj, na jutro, na tydzień, na miesiąc. Wychodząc z domu albo planując podróż, warto sprawdzić prognozę pogody, żeby nie znaleźć się w niezręcznej sytuacji bez parasola albo lekko ubranym w chłodną pogodę.\nPrognoza pogody Valtuhovo dzisiaj pomożemy sprawdzić temperaturę powietrza, prawdopodobieństwo opadów, otrzymać informacje dotyczące prędkości i kierunku wiatru, ciśnienia atmosferycznego i wilgotności powietrza, i jak te wskaźniki będą zmieniać się w ciągu dnia.\nPogoda v Valtuhovo na tydzień, na 10 dni albo na miesiąc pokazuje tendencje zmian pogody w ciągu kilka dni. Wykresy pogody, prawdopodobieństwo wystąpienia opadów i ciśnienie atmosferyczne pokazują ścisłą sytuację pogodową na 3, 10, 14 dni albo na miesiąc. Duży zakres danych na stronie – Temperatura powietrza, kierunek i prędkość wiatru, zachmurzenie, typy opadów i je intensywność w Valtuhovo - pomożemy Ci zorientować się w sytuacji pogodowej. Także możesz znaleźć informacje o wschodzie i zachodzie słońca, długości dnia i fazie Księżyca.\nDzięki ludzikom w naszym serwisie możesz zdecydować „jak ubrać się”, brać ze sobą parasol czy okulary przeciwsłoneczne w zależności od prognozy pogody. Codzienna prognoza pogody w Valtuhovo pomoże Ci nie przeziębić się jeśli wieczorem nastąpi ochłodzenie albo wzmoże się wiatr.\nPogoda długoterminowa Valtuhovo – ścisła i szczegółowa prognoza pogody na dzisiaj, jutro i dwa tygodnie. Także istnieje funkcja pogoda w Valtuhovo tylko na weekend, żeby zaplanować wypoczynek. Dane pogodowe ze stacji synoptycznych przetwarzane są co godzinę – to daje możliwość udostępnienia najbardziej ścisłej prognozy pogody, w tym godzinowej.\nPogoda w Valtuhovo na 14 dni\n57° 14′ 35″ N 29° 45′ 50″ E


Prognoza pogody. Dużo słońca i ponad 20 stopni\nPrognoza pogody. Dużo słońca i ponad 20 stopni. Kolejne dni będą dalej suche\nDodano: 22 kwietnia 2020, 06:22 0\nNa najbliższe dni synoptycy prognozują pogodną, a nawet słoneczną aurę. Temperatura wzrośnie powyżej 20 stopni Celsjusza. Miejscami może popadać słaby deszcz.\nŚroda upłynie pod znakiem pogodnej aury. Na termometrach zobaczymy od 14 stopni Celsjusza na Suwalszczyźnie do 19 st. C na Dolnym Śląsku i Ziemi Lubuskiej. Powieje słaby i umiarkowany, północno-wschodni wiatr.\nCzwartek zapowiada się słonecznie. Temperatura maksymalna wyniesie od 15 st. C na Suwalszczyźnie do 20 st. C na Dolnym Śląsku i Ziemi Lubuskiej. Wiatr będzie słaby, powieje ze zmiennych kierunków.\nPiątek będzie pogodny w niemal całym kraju, tylko na Suwalszczyźnie możliwy jest słaby deszcz do 1-2 litrów na metr kwadratowy. Termometry pokażą od 16 st. C na Suwalszczyźnie do 21 st. C na Dolnym Śląsku. Południowo-zachodni wiatr będzie słaby i umiarkowany.\nW sobotę na południu i w centrum kraju przelotnie popada deszcz do 5 litrów na metr kwadratowy. W pozostałych regionach będzie pogodnie. Na termometrach zobaczymy od 14 st. C na Suwalszczyźnie do 18 st. C na Dolnym Śląsku. Powieje słaby i umiarkowany wiatr z północy.


Computer-Assisted Telephone Interviewing (CATI) to jedna z technik badań ilościowych. Podczas wywiadu przeprowadzanego w specjalnym studiu, ankieter za pośrednictwem telefonu zadaje respondentom pytania i na bieżąco zapisuje ich odpowiedzi w systemie komputerowym. Zalety CATI to przede wszystkim szybki czas realizacji badania i opracowania wyników, a także minimalizacja błędów w badaniu i pełna kontrola nad projektem.\nRealizacja badań telefonicznych jest ważnym obszarem działań instytutu MANDS. Każdego miesiąca przeprowadzamy tysiące wywiadów w badaniach sondażowych, społecznych, konsumenckich oraz B2B w Polsce i zagranicą. Aby świadczyć usługi najwyższej jakości, od 2005 roku MANDS dysponuje własnym, nowoczesnym studiem do realizacji badań CATI we Wrocławiu.\nMANDS realizuje badania CATI wykorzystując profesjonalny system komputerowy, który weryfikuje logiczną poprawność gromadzonych danych oraz wspomaga i kontroluje pracę ankieterów. Instytut posiada profesjonalne stanowiska ankieterskie, a nad przebiegiem projektów badawczych czuwają supervisorzy z wieloletnim doświadczeniem w branży. Nasi ankieterzy mogą pracować w profesjonalnie wyposażonym studio lub dzięki zastosowaniu Cati@Home – w domu, z laptopem i słuchawkami.\nDla sieci handlowych →


Polski król flipperów dziś obchodziłby 108. urodziny - Historia - polskieradio24.pl\nPolski król flipperów dziś obchodziłby 108. urodziny\nPolak potrafi! Syn polskich emigrantów, mieszkaniec Chicago (Illinois, USA), zrewolucjonizował elektrycznego bilarda, popularnie zwanego "pinballem".\nFlipperyFoto: Wikimedia Commons/dp\nMaszyna ta, służąca do zabawy, była znana i rozpowszechniona na masową skalę już od lat 30. XX wieku. Początków jej należy jednak doszukiwać się w wiekach XVIII i XIX. Te dawne maszyny nie były tożsame z nowożytną wersją. Dopiero wynalazek – innowacja – zaprojektowany w 1947 roku i publicznie zaprezentowany w 1948, odmienił cała historię elektrycznych bilardów. Od tego czasu nazywano je flipperami czyli łapkami odbijającymi kulkę spadającą ku dołowi stołu.\nDzisiaj obchodzimy 108 urodziny pomysłodawcy tego rozwiązania Steve'a Kordka (26 grudnia 1911 r.). Urodził się w rodzinie polskich emigrantów jako jedno z dziewięciorga dzieci. Praca była istotnym elementem codziennego życia i potrzebą chwili. Traf chciał, że w jej poszukiwaniu schronił się przed deszczem w wejściu do biur fabryki Genco Corporation, produkującej m.in. stoły do gry w pinball. Zapytano go czy szuka pracy – decyzja była natychmiastowa i tak Steve, ze stawką 45 centów za godziną zaczął zmieniać świat bilardów elektrycznych. Wcześniejsze modele pozwalały jedynie wystrzelić metalową kulę – stąd nazwa pinball – od kołka zaopatrzonego w sprężynę. Kula od góry pochylonego stołu, naturalnie staczała się w dół, odbijając się od gąszczu umieszczonych w stole kołków. U dołu stołu znajdowały się dołki z różną punktacją. Celem było osiągnięcie dołka z największą liczbą punktów. Gra ta nie miała w sobie żadnego elementu interakcji – gracz mógł jedynie potrząsać, przechylać lub walić w stół, by wibracjami spowodować taki, a nie inny tor staczania się kulki.\nTu na arenę wkracza człowiek, który jak przystało na stulatka (bo tyle lat przeżył – zmarł w 2012 roku) stworzył ponad sto oryginalnych flipperów. Jego pomysłem było wprowadzenie par łapek umożliwiających odbijanie metalowej kulki i gra toczyła się znacznie dłużej. Pierwszy taki flipper nazywał się "Humpty Dumpty", roboczo nazywany "Triple Action" od trzech par łapek. Kulka, wystrzelona do góry stołu, opadała swobodnie odbijając się od elektrycznych zderzaków, które wystrzeliwały ją w różnych kierunkach, wydając przy tym różne odgłosy i błyskając światłami. Łapki uruchamiane przyciskami umieszczonymi po obu stronach stołu pozwalały w odpowiednich momentach uchwycić kulkę i wystrzelić ją w pożądanym kierunku. Pierwszy model nie posiadał jeszcze łapek przy "dziupli", jak popularnie nazywano miejsce ujścia kuli, która wpadała tam bezpowrotnie. Dopiero w kolejnych modelach dostawiono także i tam łapki, które jednak nigdy nie zakrywały całego ujścia – kulka zawsze mogła znaleźć taki tor spadania, że nawet wysiłki gracza, energicznie uderzającego przyciski flipperów, nie były w stanie obronić się przed zakończeniem rozgrywki.\nSteve Kordek zaprojektował ponad sto flipperów, wynalazł system łapek, wprowadził dodatkowe kule i dodatkowo punktowane dołki w środku tarczy, opracował systemy architektury stołu elektrycznego bilarda, powiększając jego rozgrywkę o nowe elementy – dodatkowe ścieżki, zapadnie, armatki itp. Obecnie Kordek zwany jest "Ojcem współczesnego bilarda" (flipperów). Warto o nim pamiętać, gdy w dobie wszechobecnych komputerów i innych urządzeń cyfrowych, zdecydujemy się zasiąść do elektronicznej rozgrywki... a zabawa jest przednia! (szczególnie ta na starych maszynach).\nZobacz więcej na temat: HISTORIA rozrywka gry


Accuride dostarcza wiele rodzajów prowadnic stosowanych w wózkach dla szpitali i laboratoriów medycznych zapewniajacych duza funkcjonalnosc i mozliwosci ruchu szuflad. W szczególnosci, poproszono nas o dostarczenie prowadnic z mechanizmem samodomykania, dzieki któremu szuflada zamyka sie calkowicie i pozostaje zamknieta.\nFirma Accuride zalecila zastosowanie standardowej prowadnicy DW3832SC. Klient byl bardzo zadowolony z tego wyboru, poniewaz moglismy zaoferowac mu z magazynu gotowa, samodomykajaca sie prowadnice z bialym wykonczeniem. Stala i niezawodna dostawa z zapasów magazynowych byla bardzo wazna kwestia dla klienta.\nW podobnym projekcie dotyczacym wózków dla szpitali i laboratoriów medycznych wymagane bylo dostarczenie prowadnic zapewniajacych mala przestrzen boczna i plynny ruch na malej dlugosci. W tym przypadku równiez moglismy zaoferowac gotowe rozwiazanie w postaci 25 milimetrowej prowadnicy 2601 i prowadnic 2132 o dlugosci 300 i 350mm.\nProwadnice do szuflady z przednia blokada dla wózków dla szpitali i laboratoriów medycznych\nW jednym z wiekszych projektów wymagane bylo zastosowanie systemu blokujacego, zabezpieczajacego przed jednoczesnym otwarciem wszystkich szuflad. Jest to istotny wymóg zabezpieczajacy wózek przed przewróceniem sie do przodu. Prowadnica 5349 z przednia blokada rozwiazala ten potencjalny problem.\nTak wiec, Accuride dysponuje asortymentem prowadnic, zarówno gotowych jak i zaprojektowanych na zamówienie, stosowanych w wózkach dla szpitali i laboratoriów medycznych. Zadzwon do wlasciwego kierownika sprzedazy w celu uzyskania dodatkowych informacji.


Slogan reklamowy na stronie www - nie przynudzaj! - HardThings\nSlogan reklamowy na stronie www – nie przynudzaj!\nStary sposób na slogan reklamowy mówił, że należy spisać na kartce wszystkie pozytywne przymiotniki opisujące nasz produkt, a następnie wykorzystać najważniejsze z nich w jednym, chwytliwym haśle reklamowym. Dzięki tej szkole mieliśmy mnóstwo proszków, które radziły sobie z każdymi plamami i kremów na zmarszczki, które robiły (nadal robią) z dojrzałych kobiet dziewczyny. Należy jednak sobie zadać pytanie, czy ktokolwiek w te slogany wierzył?\nŻaden produkt nie jest idealny. Wie to jego twórca, wie dyrektor finansowy, ale przede wszystkim tą świadomość w coraz większym stopniu posiada konsument. Głównie dzięki internetowi i szybkiemu przepływowi informacji może się dowiedzieć o tym, jakie opinie od realnych użytkowników otrzymuje dana rzecz. Marketerzy muszą więc utrzymać na wodzy swoje pomysły wrzucania w slogan reklamowy wychwalających i sztucznych określeń bez pokrycia. Część z nich może być nawet prawdziwa, ale odbiorca spojrzy na taką wyliczankę z pobłażaniem, nie warto więc przesadzać.\nJeśli jesteś uczciwy, nie ma potrzeby, byś rozpowiadał o tym na prawo i lewo. Jedynym sposobem, dzięki któremu udowodnisz to komuś, są czyny, które będą świadectwem Twojej uczciwości i które same w sobie będą chwytliwym hasłem reklamowym. Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku sloganów reklamowych, sprzedaży, rekrutacji, a także przekazu znajdującego się na Twoim serwisie internetowym.\nPamiętasz, że użytkownik wchodząc na Twoją stronę poświęci jej najprawdopdoobniej tylko kilka sekund? Chyba nie warto marnować tego czasu na nudne slogany bez pokrycia, albo natłok nic nie znaczących informacji.\nSlogan reklamowy nie może być sloganem reklamowym\nZ pewnością udało Ci się wydobyć taką cechę Twojego produktu, która winna być przedstawiona w serwisie internetowym na pierwszym miejscu. Nie pakuj jej w puste hasła marketingowe, wymyśl historię, która sprawi, że będzie bardziej autentyczna. Pokaż, jak działa na przykładzie, albo przedstaw opinie prawdziwych klientów, którzy korzystają sukcesywnie z efektów Twojej pracy.\nCzytaj również: Lean Startup - jak wdrożyć serwis 8 razy szybciej? (fotteria.pl)\nSpróbuj zbudować emocje, by jeszcze lepiej zaprezentować wartości, które dzięki Twojemu produktowi nabędzie odbiorca. Mistrzem w tym jest oczywiście Apple, która jako jedna z pierwszych firm zaczęła kreować nie tylko produkt, ale i użytkownika. Reklamy pokazywały uśmiechniętych ludzi sukcesu, którym produkty z jabłkiem pomagają w codziennym życiu, tworząc jednocześnie to życie wyjątkowym. Nikt nie wyliczał bezdusznych przymiotników wartościujących. O tych wartościach klient przekonywał się na własnej skórze, by potem dalej głosić radosną nowinę o unikalnych produktach Apple.\nSpróbuj przez chwilę zabawić się w osobę, która pierwszy raz wchodzi na serwis internetowy i widzi taki slogan reklamowy: “Twoja satysfakcja jest dla nas najważniejsza”, a z drugiej strony małym drukiem czyta: “Odpowiedź na Twoje zgłoszenie może potrwać do 48h” (przykład z życia wzięty). Jeśli slogan zapewnia, że “jesteśmy najważniejszą firmą z danej branży w kraju”, to powinien iść za nim szereg pozytywnych opinii od właścicieli największych firm. Internauci są dziś bardzo wyczuleni na nieszczerość i zdecydowanie nie chcą być karmieni pustymi obietnicami i hasłami marketingowymi.\nMilcz i pokaż\nOczywiście nie twierdzę, że nie należy wprowadzać przymiotników z typowego sloganu reklamowego w życie. Wręcz przeciwnie – nic nie stoi na przeszkodzie, by uczynić je wyznacznikami naszej pracy. Jeśli chcemy napisać, że produkt jest niezawodny, zróbmy wszystko, by ilość błędów zminimalizować, a te, które się pojawią, naprawiać przy pomocy obsługi klienta o najwyższym standardzie. Tylko wtedy będziemy w stanie zbudować z klientem relacje. A jak wiadomo, dziś relacje i emocje, które będziemy w stanie wywołać u odbiorcy są bezcenne.\nJak już tylko zdobędziemy uznanie, oczywiście powinniśmy się nim na naszym serwisie pochwalić. Część sklepów internetowych proponuje w pełni darmowy zwrot swoich produktów nie dlatego, że dostaje tych zwrotów mnóstwo, ale po to, by od początku przekonać klienta, że produkty są mało wadliwe. Minęły czasy, gdy mogliśmy coś komuś “wcisnąć”, a potem uciec gdzie pieprz rośnie. Dziś musimy dbać o klienta nie tylko podczas zakupu, ale również podczas całego trwania jego styczności z naszą marką.\nCzytaj również: Bycie Pierwszym Na Rynku z E-produkt'em Nie Jest Konieczne! - Cz.1\nPokażmy pozytywny feedback, ale nie bójmy się też przyznać do błedów. Dzięki temu zyskamy w oczach klientów ludzką twarz. A tylko dzięki pokazaniu ludzkiego oblicza, które może mieć słabości, ale jednocześnie zadowolenie odbiorcy stawia na pierwszym miejscu, osiągniemy sukces.\n10 pytań które start-up powinien sobie zadawać każdego miesiąca


Jak utrzymać zainteresowanie osób odwiedzających stronę WWW? - VEI CARS\nJak utrzymać zainteresowanie osób odwiedzających stronę WWW? |\nFirmy zajmujące się tworzeniem stron internetowych powinny starać się wykonać projekty które będą przyciągały użytkowników oraz zatrzymywały ich interesującą grafiką oraz interesującymi treściami.\nWarto zwrócić uwagę iż potencjalni klienci często wychodzą po kilkunastu sekundach ze stron które wydają się nieatrakcyjne lub też takie które nie oferują informacji których poszukują. Dlatego też należy dokładać wszelkich starań aby użytkownik pozostał na naszej stronie, w tym przypadku duże znaczenie ma pierwsze wrażenie jakie odniesie widząc naszą stronę.\nGrafika strony odgrywa ważna rolę\nZ pewnością warto zwrócić uwagę na kolorystykę, nie może być zbyt męcząca, strona powinna być wykonana spójnie jeżeli chodzi o grafikę, może posiadać kolorystykę która będzie charakterystyczna dla naszej firmy, oczywiście powinniśmy unikać kolorów zbyt jaskrawych, które będą męczyły wzrok. Zwłaszcza jeżeli na naszej stronie znajduje się duża ilość treści wówczas warto szczególnie zadbać o wygodę użytkownika. Naturalnie będzie liczyła się wielkość czcionki, powinna być ona na tyle czytelna by nie było problemu na żadnym z urządzeń. Oczywiście odpowiednia optymalizacja strony pod użytkownika jest bardzo ważna, wiedzą o tym wszystkie firmy które wykonują strony internetowe ełk.\nWarto zwrócić uwagę iż niekiedy strona prosta będzie najlepszym pomysłem, w niektórych branżach gdzie klienci nie zwracają zbytniej uwagi na grafikę.\nNiekiedy warto zwrócić większą uwagę na zagadnienia techniczne, szybkość działania strony, optymalizację pod wyszukiwarki, naturalnie strona musi być czytelna dla użytkownika, menu powinno być intuicyjne, tak aby łatwo można było dojść do wszystkich treści które będą nas interesowały.\nFirmy webmasterskie zadbają także o przygotowanie domeny, certyfikatu SSL oraz odpowiedniego serwera dla naszych potrzeb. Warto zwrócić uwagę iż w przypadku sklepu internetowego serwer powinien być bardziej wydajny, mieć możliwość równoczesnej obsługi większej ilości użytkowników. W przypadku prostej strony, wizytówki firmy oczywiście te zasoby mogą być nieco mniejsze. Naturalnie firmy które wykonują strony internetowe wałbrzych będą wiedziały w jaki sposób dobrać zasoby serwera dla naszych potrzeb.


Data: 2021-05-17 09:12:42 Autor: Piotr Piekarski\nDo lektury książki Sary Penner Zaginiona apteka zaprasza jej wydawca - HarperCollins Polska. Ostatnio mogliście przeczytać pierwszy i drugi rozdziału powieści, tymczasem już dziś zachęcamy Was do sięgnięcia po kolejną część drugiego rodziału oraz rozdział trzeci:\nBarman wskazał mój na wpół pusty kufel, ale pokręciłam głową – jeden wystarczy. Nosiło mnie, więc wyjęłam telefon i otworzyłam Messengera. Rose – od zawsze moja najlepsza przyjaciółka – przysłała mi wiadomość: „Wszystko gra? Kocham cię”.\nA potem: „To zdjęcie małej Ainsley. Ona też Cię kocha. <3”.\nNa fotografii Ainsley zawinięta była w powijaki z szarego lnu. Ta moja córka chrzestna, idealny noworodek ważący prawie trzy i pół kilograma, spała słodko w ramionach mojej serdecznej przyjaciółki. Całe szczęście, że urodziła się, zanim poznałam tajemnicę Jamesa; dzięki temu z przyjemnością mogłam z nią spędzić wiele uroczych chwil. Pomimo smutku, uśmiechnęłam się. Gdybym kiedyś straciła wszystko inne, przynajmniej one dwie mi pozostaną.\nJeśli wierzyć portalom społecznościowym, w kręgu naszych przyjaciół James i ja jako jedyni nie pchaliśmy jeszcze wózków dziecięcych i nie całowaliśmy policzków umorusanych zapiekanką z makaronu i sera. I chociaż to czekanie było niełatwe, w naszym przypadku się sprawdziło. Firma księgowa, która zatrudniła Jamesa, wymagała od swoich pracowników, by podejmowali klientów obiadami w restauracjach, więc często harował po dziewięćdziesiąt kilka godzin tygodniowo. Ja wprawdzie pragnęłam mieć dzieci już na początku małżeństwa, ale James, i tak zestresowany długimi godzinami pracy, nie chciał dodatkowego stresu w domu. W rezultacie przez dziesięć lat on codziennie wspinał się po szczeblach kariery, ja zaś codziennie kładłam na czubek języka pigułkę, myśląc sobie: „Może kiedyś”.\nZerknęłam na datę na ekranie telefonu: 2 czerwca. Minęły niemal cztery miesiące, odkąd James dostał w firmie awans i perspektywę zostania wspólnikiem – co oznaczało, że zabawianie godzinami klientów miał już za sobą.\nCztery miesiące, odkąd postanowiliśmy, że będziemy się starali o dziecko.\nCztery miesiące od mojego „Może kiedyś”.\nA dziecka jak nie było, tak nie ma.\nObgryzając paznokieć kciuka, zamknęłam oczy. Po raz pierwszy od czterech miesięcy cieszyłam się, że nie zaszłam w ciążę. Kilka dni temu nasze małżeństwo rozsypało się pod ciężarem miażdżącego odkrycia, jakiego dokonałam. Mój związek nie składał się już tylko z dwóch osób. W nasze życie wtargnęła inna kobieta. Czy można stawiać dziecko w takiej sytuacji? Żadne dziecko nie zasługuje na taki los… ani moje, ani niczyje.\nSęk w tym, że wczoraj powinnam dostać okres, a na razie nie było żadnego sygnału, żeby się zbliżał. Desperacko żywiłam nadzieję, że to tylko wina zmiany czasu i stresu.\nPo raz ostatni spojrzałam na malucha mojej najlepszej przyjaciółki. Nie czułam zazdrości, jedynie niepokój o to, co przyniesie przyszłość. Jakże bym chciała, żeby moje dziecko na całe życie zostało najlepszą przyjaciółką Ainsley, żeby połączyło je to samo, co mnie i Rose. A jednak poznawszy sekret Jamesa, straciłam pewność, czy jest mi pisane dalsze małżeństwo, nie mówiąc już o macierzyństwie.\nPo raz pierwszy od dziesięciu lat zaczęłam myśleć, że wtedy, na krańcu tego mola, chyba jednak popełniłam błąd, przyjmując oświadczyny Jamesa. A gdybym mu odmówiła albo powiedziała, że jeszcze nie teraz? Bardzo wątpię, bym nadal tkwiła w Ohio, całe dnie poświęcając pracy, której nie lubię, a moje małżeństwo pewnie też nie stałoby na skraju przepaści. Może mieszkałabym w Londynie i uczyła w szkole albo pracowała naukowo na uczelni? Być może, jak sobie żartował James, siedziałabym z głową w baśniach, ale czy nie byłoby to lepsze niż koszmar, w którym się właśnie znalazłam?\nZawsze ceniłam pragmatyzm i zapobiegliwość męża. Przez większą część trwania naszego małżeństwa postrzegałam to jako jego sposób na zapewnienie mi poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Kiedy ośmielałam się spontanicznie coś zaproponować – cokolwiek wykraczającego poza jego z góry określone cele i pragnienia – szybko sprowadzał mnie na ziemię, przedstawiając związane z tym ryzyko i wszelkie minusy. No ale to właśnie ten rozsądek wywindował go w jego firmie. Teraz jednak, będąc po drugiej stronie świata, po raz pierwszy zastanawiałam się, czy marzenia, za którymi kiedyś goniłam, nie były dla niego jedynie problemem księgowym. Bardziej obchodził go „zwrot z inwestycji” i „zarządzanie ryzykiem” niż to, czy jestem szczęśliwa. A to, co zawsze uważałam w nim za sensowne, teraz nagle wydało mi się dławieniem mojej swobody oraz dyskretną manipulacją.\nPrzesunęłam się na stołku, oderwałam lepkie uda od skóry obicia i wyłączyłam telefon. Rozmyślanie o domu i gdybanie, co by było, gdyby było, na nic mi się w Londynie nie przyda.\nNa szczęście kilku bywalcom Old Fleet Tavern nie przeszkadzało, że trzydziestoczteroletnia kobieta siedzi samotnie przy barze. Doceniałam ten brak zainteresowania. Boddingtons zaczął już krążyć w moim obolałym, zmęczonym po podróży ciele. Mocno objęłam oburącz kufel i nie zważając na to, że przyciśnięta do szkła obrączka na lewej dłoni niewygodnie wpija mi się w palce, wychyliłam piwo do dna.\nWyszłam na zewnątrz, zastanawiając się, co z sobą począć – niewątpliwie zasłużyłam na drzemkę w hotelu – i dotarłam do miejsca, w którym wcześniej zatrzymał mnie mężczyzna w khaki. Na co to on mnie zapraszał? Na grzebanie w rzece? Nie, na zanurzenie się w przeszłości. Mówił, że ich grupa ma się zebrać gdzieś tutaj, o wpół do trzeciej. Wyjęłam telefon i sprawdziłam czas: druga trzydzieści pięć. Przyśpieszyłam kroku, odzyskałam nagle siły. Przed dziesięciu laty tego rodzaju przygoda byłaby w to mi graj – towarzyszenie miłemu starszemu Brytyjczykowi nad rzekę, by dowiedzieć się więcej o pisarzach epoki wiktoriańskiej i archeologach amatorach w Tamizie. James bez dwóch zdań byłby przeciwny takiej spontanicznej wyprawie, ale nie było go ze mną, więc nie mógł mnie powstrzymać.\nBędąc sama, mogłam robić, co mi się żywnie podoba.\nPo drodze minęłam The Grand – pobyt w tym luksusowym hotelu zafundowali nam moi rodzice z okazji rocznicy ślubu – ale ledwie na niego spojrzałam. Podchodząc do rzeki, bez trudu zauważyłam prowadzące nad wodę betonowe schody. Błotnisty, mętny prąd w najgłębszej części nurtu był wzburzony, jak gdyby pod powierzchnią odbywała się jakaś mozolna praca. Ruszyłam naprzód, podczas gdy przechodnie wokół mnie kierowali się w bardziej przewidywalne miejsca.\nSchodki okazały się bardziej strome i w dużo gorszym stanie, niżbym się spodziewała w centrum tego skądinąd nowoczesnego miasta. Szerokie na co najmniej czterdzieści pięć centymetrów, wykonane były z kruszywa, niczym starożytny beton. Schodziłam po nich powoli, ciesząc się, że mam tenisówki i torebkę na pasku. U dołu schodów przystanęłam, zorientowawszy się, że wokół mnie panuje cisza. Po drugiej stronie rzeki, na południowym brzegu, pędziły samochody, a przechodnie śpiesznie podążali w swoją stronę, ale z tej odległości nic nie słyszałam. Dolatywał mnie jedynie cichy chlupot fal o brzeg i przypominający dzwonki stukot kamieni poruszanych przez prąd, nade mną zaś rozległ się krzyk samotnej mewy.\nGrupka archeologów amatorów stała niedaleko, z uwagą słuchając przewodnika – mężczyzny, z którym wcześniej rozmawiałam na ulicy. Wzięłam się w garść i podeszłam do nich, uważając na luźne kamienie i błotniste kałuże. Idąc, zmuszałam się do pozostawienia za sobą wszelkich myśli o domu, o Jamesie i tajemnicy, którą odkryłam, o niespełnionym pragnieniu posiadania dziecka. Musiałam odetchnąć od duszącego mnie żalu, ale kolce wściekłości były tak ostre i wbiły się tak niespodziewanie, że zaparło mi dech. Bez względu na to, jak postanowię spędzić następne dziesięć dni, rozpamiętywanie tego, czego dowiedziałam się o Jamesie czterdzieści osiem godzin temu, nie miało sensu.\nTutaj, w Londynie, podczas tej „uroczystej” rocznicowej wycieczki, musiałam odkryć, czego chcę naprawdę, i czy w życiu, jakiego pragnę, jest miejsce dla Jamesa oraz dzieci, które mieliśmy razem wychować.\nW tym celu musiałam jednak odgrzebać kilka prawd na swój temat.\n4 lutego 1791 roku\nKiedy pod numerem 3 przy Back Alley mieściła się szanowana apteka dla kobiet, należąca do mojej matki, składała się z jednego pomieszczenia. Ten mały sklepik, rozświetlony płomieniami niezliczonych świec i często pełen klientek oraz ich dzieci, dawał poczucie ciepła i bezpieczeństwa. W owych czasach wydawało się, że cały Londyn wiedział o tej aptece specjalizującej się w remediach na choroby kobiece, dlatego też ciężkie dębowe drzwi od frontu rzadko kiedy pozostawały zamknięte na dłużej.\nWszelako wiele lat temu – po śmierci mojej matki, zdradzie Fredericka oraz po tym, jak zaczęłam sprzedawać trucizny kobietom z całego Londynu – konieczne stało się podzielenie lokalu na dwie odrębne części. Udało się to załatwić bez trudu, montując ścianę z półek, dzielącą pomieszczenie.\nDo pierwszego pokoju, tego od frontu, wchodziło się bezpośrednio z Back Alley. Każdy mógł pchnąć frontowe drzwi – prawie nigdy nie zamykałam ich na klucz – ale większość zaglądających dochodziła do wniosku, że trafiła pod zły adres. Teraz nie trzymałam tam nic oprócz starej beczki na zboże, a kogo by interesowała skrzynia nadgniłej kaszy perłowej? Czasami, jeśli akurat miałam szczęście, zgraja szczurów uwijała się w kącie pomieszczenia, co tym bardziej stwarzało wrażenie, że lokal jest nieużywany i zaniedbany. Pokój ten był moim pierwszym kamuflażem.\nZaiste, wiele klientek przestało przychodzić. Usłyszały o śmierci mojej matki, zobaczyły ten pusty pokój i zwyczajnie założyły, że apteka została zamknięta na dobre.\nTa pustka nie odstraszała tylko ciekawskich albo nikczemników – takich jak młodzi chłopcy o lepkich rękach. W poszukiwaniu czegoś, co warto by zakosić, zapuszczali się w głąb pomieszczenia, sprawdzając, czy na półkach nie została jakaś ceramika bądź książki. Niczego jednak nie znajdowali, bo nie zostawiłam tam nic, co mogłoby zainteresować złodziei. Ruszali więc w swoją stronę. Zawsze wychodzili, aby szukać szczęścia gdzie indziej.\nBezbrzeżni głupcy! Wszyscy, z wyjątkiem kobiet, którym przyjaciółki, siostry bądź matki zdradziły, gdzie szukać. Jedynie one wiedziały, że skrzynia kaszy perłowej pełniła niezwykle doniosłą funkcję – była środkiem łączności, w niej bowiem skrywano listy, których treści nikt nie śmiał wypowiedzieć na głos. Jedynie one wiedziały, że w ścianie półek, niewidoczne, ukryte były drzwi do mojej apteki ze specyfikami na dolegliwości kobiece. Jedynie one wiedziały, że czekam cichutko za tą ścianą, z palcami poplamionymi resztkami trucizn.\nI także teraz, o brzasku, czekałam tam na moją nową klientkę.\nUsłyszawszy powolne skrzypienie drzwi do składziku, wiedziałam, że przybyła. Wyjrzałam przez niedostrzegalną szparę między półkami, chcąc się jej przyjrzeć w półmroku.\nZaskoczona, drżącymi palcami zakryłam usta. Zaszła chyba pomyłka? Wszak to nie kobieta, a dziecko jeszcze; dziewczynka najwyżej dwunasto-, trzynastoletnia. Ubrana była w szarą wełnianą sukienkę i znoszoną granatową pelerynę, narzuconą na ramiona. Czyżby zbłądziła pod zły adres? A może to złodziejka, na tyle cwana, że mój składzik nie zdołał wywieść jej w pole i liczyła na jakiś łup? Jeśli tak, to lepiej by się obłowiła, kradnąc u piekarza bułeczki z wiśniami – przynajmniej nabrałaby trochę ciała.\nJednakże to dziewczę, choć tak młode, zjawiło się dokładnie o brzasku. Pewna siebie, stała bez słowa na środku składziku, patrząc na fałszywą ścianę, za którą czekałam.\nNie, ona nie zaszła tu przypadkiem.\nZe względu na jej wiek, w pierwszym odruchu zamierzałam ją odprawić, ale się powstrzymałam. W liściku napisała, że potrzebuje czegoś dla męża swojej pani. A jeśli jej pani jest powszechnie znaną osobistością i na mieście rozejdzie się, że odprawiłam to dziecko? Jak na tym ucierpi moja reputacja? A zresztą, gdy tak zerkałam na nią przez szparę, głowę ozdobioną gęstymi czarnymi włosami trzymała wysoko. Oczy miała okrągłe i błyszczące, jednak nie wbijała wzroku w stopy ani nie oglądała się przez ramię na drzwi od zaułka. Drżała lekko, ale byłam pewna, że to z powodu chłodu, nie nerwów. Ta dziewczynka stała w postawie zbyt wyprostowanej i dumnej, bym mogła powziąć podejrzenie, że się lęka.\nSkąd czerpała tę odwagę? Z surowego polecenia swojej pani czy z czegoś bardziej złowrogiego?\nPrzesunęłam rygiel w zamku, pociągnęłam ścianę półek do środka i gestem zaprosiłam dziewczynkę, by weszła. W jednej chwili, bez mrugnięcia okiem, omiotła wzrokiem ciasnotę – pomieszczenie było tak małe, że gdybym stanęła obok niej, rozpostartymi rękami mogłybyśmy dotknąć przeciwległych ścian.\nW ślad za jej wzrokiem spojrzałam na półki na tylnej ścianie, zagracone szklanymi fiolkami, blaszanymi lejkami, pojemnikami z ceramiki i toczydłami. Na drugiej ścianie, jak najdalej od ognia, w dębowej szafie mojej matki stały słoje z fajansu i porcelany, przeznaczone na nalewki i zioła, które rozkładały się i gniły nawet w najlżejszym świetle. Przy ścianie najbliższej drzwi znajdował się długi i wąski blat, na wysokości ramion dziewczynki, na nim zaś spoczywał zestaw metalowych wag, szklanych i kamiennych odważników oraz kilka oprawionych praktycznych przewodników po chorobach kobiecych. A gdyby dziewczynie zachciało się węszyć w szufladach pod blatem, znalazłaby łyżki, korki, świece, naczynia ze stopu cyny i ołowiu, do tego dziesiątki arkuszy pergaminu – na wielu z nich widniały pośpiesznie skreślone zapiski i obliczenia.\nObeszłam ją ostrożnie i zaryglowałam drzwi, jak najprędzej chciałam bowiem zapewnić swojej nowej klientce poczucie bezpieczeństwa i dyskrecji. Te obawy były jednak bezpodstawne, bo dziewczę klapnęło na jedno z dwóch krzeseł, jak gdyby bywała w mojej aptece ze sto razy. Kiedy usiadła w świetle, mogłam jej się lepiej przyjrzeć. Była szczupłej budowy ciała, a czyste piwne oczy wydawały się za wielkie jak na jej owalną buzię. Splótłszy palce, położyła dłonie na stole, spojrzała na mnie i uśmiechnęła się.\n– Witam – odpowiedziałam, zaskoczona jej zachowaniem. W jednej chwili poczułam się głupio. Jak mogłam przypuszczać, że napisany przez to dziewczę liścik w kolorze różu zwiastuje zgubę? Ponadto zastanawiałam się, jak to się stało, że w tak młodziutkim wieku posiadła sztukę tak pięknej kaligrafii. Im bardziej topniało moje zatroskanie, tym bardziej górę brała ciekawość i chęć dowiedzenia się o tej dziewczynce jak najwięcej.\nOdwróciłam się do kominka zajmującego lewy kąt pomieszczenia. Z wnętrza dzbanka wody, który niedawno postawiłam na ogniu, buchała para.\n– Zrobiłam napar z liści – zwróciłam się do dziewczynki. Nalałam go do dwóch kubków, postawiłam je na stole i usiadłam naprzeciwko niej.\nPodziękowała mi i przysunęła sobie kubek. Jej wzrok spoczął na blacie stołu między nami, gdzie stały nasze kubki, zapalona świeca, mój rejestr oraz liścik, który zostawiła w skrzyni kaszy perłowej. „Dla męża mojej pani, do śniadania. O brzasku, 4 lutego”. Policzki dziewczęcia, różowe, kiedy przybyła, nadal były zarumienione, emanowały młodością i życiem.\n– Waleriana doprawiona korą cynamonowca – odparłam. – Kilka łyczków, żeby się ogrzać, i jeszcze kilka, żeby poweseleć i oczyścić umysł.\nNastępnie, może przez minutę, milczałyśmy, ale nie była to niezręczna cisza, jaka się zdarza wśród dorosłych. Przypuszczałam, że dziewczę jest mi wdzięczne, przede wszystkim za możliwość schronienia się przed zimnem. Zostawiłam ją więc na chwilę, żeby się rozgrzała, a sama przeszłam do blatu i zajęłam się kilkoma małymi czarnymi kamykami. Należało wygładzić je na toczydle, by zrobić z nich idealne zatyczki do flakonów. Świadoma, że dziewczę mnie obserwuje, wzięłam pierwszy kamień, przycisnęłam go otwartą dłonią i obróciłam, po czym wałkowałam go dalej. Po raptem dziesięciu, piętnastu sekundach musiałam przerwać, by uspokoić oddech.\nJeszcze rok wcześniej byłam silniejsza, miałam tyle siły, że mogłam rolować i wygładzać te kamienie w ciągu kilku minut, nie potrzebując nawet odgarniać włosów z twarzy. Wszelako tego dnia, pod bacznym spojrzeniem dziewczynki, nie byłam w stanie podjąć dalszej pracy – za bardzo bolały mnie barki. Jakaż szkoda, że zbagatelizowałam tę chorobę; kilka miesięcy temu zrodziła się w moim łokciu, później zaś przeniosła na nadgarstek drugiej ręki, a całkiem niedawno żar zaczął się wkradać w stawy moich palców.\nDziewczynka siedziała bez ruchu, kurczowo ściskając kubek.\n– Co to za kremowa masa, w tej misce przy ogniu? – spytała.\nOderwałam się od kamieni, by spojrzeć na palenisko.\n– Balsam – wyjaśniłam. – Ze świńskiego sadła i naparstnicy purpurowej.\n– A, czyli ogrzewa go pani, bo stwardniał.\n– Tak, masz rację – odparłam po chwili, zaskoczona, że jest taka pojętna.\n– A na co jest ten balsam?\nPoczułam uderzenie gorąca. Nie mogłam jej wszak powiedzieć, że liście naparstnicy purpurowej, po wysuszeniu i utarciu, wysysają ciepło i krew ze skóry, co niezwykle pomaga kobietom w dniach następujących po porodzie… bo dziewczęta w tym wieku nie mają jeszcze pojęcia o takich sprawach.