Muzyka instrumentalna w liturgii po Soborze Watykańskim II | Vademecum Liturgiczne\nMuzyka instrumentalna w liturgii po Soborze Watykańskim II\nDk. Krzysiek Mętlewicz 12 kwietnia 2016 Bez kategorii\nLiturgia Sacra 18 (2012), nr 1, s. 513–527\nMUZYKA INSTRUMENTALNA W LITURGII PO SOBORZE WATYKAŃSKIM II1\nSobór Watykański II (1962–1965) stał się przełomowym wydarzeniem w dziejach Kościoła powszechnego. Oddając w ręce hierarchów i wiernych cały szereg dokumentów prawnych i duszpasterskich, wytyczył szczegółowe zadania, które należy podjąć dla pożytku i dobra duchowego człowieka. Spośród wielu zagadnień priorytetem stała się reforma liturgii i związaną z nią muzyki. Podkreślenie przez ojców soborowych nierozerwalnego związku muzyki z liturgią oraz nadanie jej rangi integralnej części uroczystej liturgii należy zdaniem I. Pawlaka do „najdonioślejszych stwierdzeń” Sacrosanctum concilium2:\nMuzyczna tradycja całego Kościoła stanowi skarbiec nieocenionej wartości, wyróżniający się wśród innych form wyrazu artystycznego szczególnie tym, że śpiew kościelny, jako związany ze słowami, jest nieodzowną oraz integralną częścią uroczystej liturgii (nr 112).\nPomimo że muzyka w Kościele rzymskim od samego początku była związana z obrzędami, to jednak na pierwszym miejscu zawsze stawiano śpiew jako nieodzowny element proklamacji słowa. Natomiast muzyka instrumentalna cieszyła się zdecydowanie umiarkowanym poparciem, a wręcz niechętnie traktowana była przez władze kościelne3. Niestety, także posoborowe dokumenty liturgiczne zajmują się zasadniczo śpiewem, marginalizując lub zbyt lakonicznie wyjaśniając bogatą sferę muzyki czysto instrumentalnej, pomimo że i dla niej znajduje się miejsce. Być może m.in. z tego powodu podejmowane dzisiaj wszelkie inicjatywy wprzęgania muzyki instrumentalnej do obrzędów często nie są zgodne z literą prawa liturgicznego, a niejednokrotnie je nadwyrężają. Wystarczy wskazać chociażby na repertuar instrumentalny tzw. młodzieżowych zespołów instrumentalnych (rytmy taneczne, melodie filmowe), nie mówiąc już o samym instrumentarium (gitara elektryczna, instrumenty perkusyjne, fortepian itp.), bezwzględnie obcym miejscu i czynnościom sakralnym. Wszystko to utwierdza jedynie w tym, iż właściwe odczytywanie zamysłu Kościoła odnośnie do muzyki instrumentalnej w liturgii sprawia cały czas wiele trudności i duszpasterzom, i samym muzykom kościelnym.\nPodejmując studium dokumentów muzyczno-liturgicznych w zakresie muzyki instrumentalnej w liturgii, przedstawimy najpierw poglądy władz kościelnych w tej kwestii do czasu Soboru Watykańskiego II, następnie orzeczenia samego Soboru, wskazania dokumentów posoborowych i wypływające z nich konkretne postulaty.\n1. Stosunek władz kościelnych w kwestii muzyki instrumentalnej do Vaticanum II\nNiemal od samego początku powstania kultu religijnego, aż do czasów nam współczesnych, dyrektywy kościelne w kwestii muzyki liturgicznej dotyczyły najczęściej zakazu albo ograniczenia stosowania instrumentów muzycznych w świętych obrzędach. Argumenty w tej kwestii znajdujemy kolejno w pismach patrystycznych Ojców Kościoła, w orzeczeniach synodalnych i enuncjacjach papieskich. Ich przywołanie pozwala zobaczyć nastawienie Kościoła do udziału instrumentów muzycznych w liturgii.\n1.1. Wypowiedzi Ojców Kościoła\nCały starożytny świat posługiwał się instrumentami muzycznymi znanymi nam obecnie często już tylko z nazwy, ponieważ nie zachowały się one do naszych czasów. Stary Testament dostarcza wielu świadectw w tej kwestii. Z Księgi Liczb (10,1-10) dowiadujemy się np., że Mojżesz otrzymał od Boga polecenie wykonania trąb, za pomocą których wzywano lud do modlitwy, postoju, czy dalszej wędrówki4. Ojcowie Kościoła wobec posługiwania się w liturgii instrumentami muzycznymi zajmują jednak dość krytyczne stanowisko. Stanowczo sprzeciwiali się oni stosowaniu w liturgii instrumentów kojarzonych głównie z kultem pogańskim, co mogłoby przyczynić się do desakralizacji świętych obrzędów5. Poza tym używanie instrumentów muzycznych było niemożliwe ze względu na mające wówczas miejsce prześladowania chrześcijan6. Klemens Aleksandryjski (150– ok. 212) potępiał np. tzw. harmonie chromatyczne, Bazyli (329–379) przestrzegał przed niebezpieczeństwem gry na flecie, a Ambroży (ok. 339–397) nie dopuszczał w liturgii piszczałek i fletu7. Warto w tej kwestii przywołać opinię Cz. Grajewskiego, który z naciskiem podkreśla, że to nie rodzaj instrumentu decyduje o jego przydatności lub nieprzydatności w liturgii, ponieważ sam w sobie jest on moralnie obojętny, tzn. nie jest ani dobry, ani zły. Dopiero grający na nim muzyk decyduje, do jakiego rodzaju muzyki i w jakim celu go wykorzysta8. Pamiętać trzeba także o tym, że Żydzi oprócz sprawowania kultu świętowali cały szereg obchodów osobistych, rodzinnych itd. Wszystkim tym uroczystościom towarzyszyła odpowiednia muzyka wykonywana na tych samych instrumentach, co podczas kultu (harfach, cytrach, fletach, lirach itp.), ponieważ innych nie było. Zatem to nie rodzaj instrumentu stanowił rzeczywistą przeszkodę w kulcie synagogalnym, tylko rodzaj wykonywanej na nim muzyki9. Istnieją także świadectwa kojarzące muzykę instrumentalną z rozpustą i brakiem zasad moralnych. Dowiadujemy się tego np. z komentarza o Izajaszu, datowanego na IV w. po Chr. 10.Tłumaczy to duży dystans Kościoła w stosunku do muzyki instrumentalnej. Odnosząc się do stanowiska Grajewskiego należy jednak powiedzieć, że dzisiaj w świetle prawa kościelnego trzeba uwzględniać także instrumenty muzyczne. Wiele z nich, zwłaszcza właściwych sztuce teatralnej, zgodnie z wielowiekową tradycją zostało wykluczonych z obrzędów liturgicznych Kościoła, co oznacza, że nie tylko rodzaj muzyki jest istotny, ale także samo instrumentarium.\nByły jednak instrumenty, których Ojcowie Kościoła nie wykluczali. Do takich zaliczali np. te, które towarzyszyły wykonywaniu psalmów: cytrę i psalterium, znanych w Starym Testamencie11. O szerokim zastosowaniu sztuki muzycznej świadczy Psałterz. Wywodzące się z języka greckiego słowo „psalm” oznacza właśnie grę na instrumencie zwanym psalterion, a dopiero później pieśń12. Uważano jednak dość powszechnie, że muzyka instrumentalna nic nie wyraża, ponieważ nie jest związana ze słowami13. Polecano w związku z tym śpiew psalmów, które miały bardziej rozwijać ducha pobożności14.\nW świetle wypowiedzi Ojców Kościoła widać zatem nieprzychylne nastawienie w kwestii posługiwania się instrumentami muzycznymi w obrzędach, a jeżeli już, to bardzo ostrożne dopuszczanie tylko niektórych.\n1.2. Orzeczenia synodów\nRównież zwoływane kolejne synody w sposób stanowczy sprzeciwiały się wykonywaniu muzyki instrumentalnej w liturgii. Powodem wydawanych interdyktów były przede wszystkim nadużycia w tej kwestii, spowodowane rozwojem muzyki instrumentalnej. Używano np. instrumentów muzycznych w ceremoniach kościelnych połączonych z obrzędami ludowymi, organizując m.in. różnego rodzaju widowiska i tańce na cmentarzach15. W tej sytuacji konieczne było wydawanie odpowiednich aktów prawnych zakazujących tego rodzaju praktyk. Jednym z pierwszych synodów, który zabrał głos w tej sprawie, był synod w Rouen (1235), zakazujący tańców pod karą ekskomuniki16. Podobne zakazy wydawano aż do Soboru Trydenckiego (1545–1563). Sam Sobór w tej sprawie wydał jednak tylko krótkie orzeczenie, by z kościołów usunąć te rodzaje muzyki, w których znajduje się „coś swawolnego lub nieczystego”17. Nie wydano jednak zakazu posługiwania się konkretnymi instrumentami. Wprowadzaniem soborowych uchwał zajęły się kolejne synody. I synod mediolański (1565) nakazał wyłączenie z liturgii wszystkich instrumentów z wyjątkiem organów. Synod w Cambrai (1565) przestrzegał uderzających w dzwonki, aby nie czynili tego w sposób nieobyczajowy. Synod w Malines (1607) zwracał uwagę, by instrumenty nie naśladowały swawolnych śpiewów. Z kolei synod praski (1860) wyraził wprawdzie zgodę na stosowanie instrumentów muzycznych, ale ma to odbywać się w sposób umiarkowany i niezbyt częsty18.\n1.3. Dokumenty papieskie\nO wyłączenie z liturgii muzyki instrumentalnej zabiegali także papieże: Aleksander VII (1655–1667), Innocenty XI (1676–1689) i Innocenty XII (1691–1700). Celem było wyeliminowanie muzyki świeckiej, którą w okresie baroku wykonywały kapele podczas liturgii19. Powszechną cechą muzyki kościelnej tego czasu był brak zrozumienia wymogów liturgii i brak wyczucia właściwego stylu, czego przejawem było uprawianie repertuaru operowego i koncertowego, nie mającego żadnego związku z kultem (nokturny, marsze żałobne itp.). Organiści grali aranżacje arii i uwertur operowych, suity, przeróbki symfonii i koncertów20. Aby temu przeciwdziałać, papież Benedykt XIV wydał encyklikę Annus qui (1749), w której zezwolił na używanie wybranych instrumentów, ale zakazał grania na instrumentach właściwych dla sztuki teatralnej (tympana, cornua, venatoria itp.). Niestety, zakaz ten nie spotkał się z należytym zrozumieniem, czego przejawem było nadal wykonywanie muzyki nie mającej nic wspólnego z kultem religijnym21. Kościół, zamiast być domem modlitwy, zamienił się w salę teatralną, w której uprawiana była muzyka świecka. Znaczne zmiany w tej kwestii nastąpiły dopiero w XIX w. Do liturgii zaczęto powoli wprowadzać muzykę zgodną z nauczaniem Kościoła22. Był to zatem czas, w którym zmienił się stosunek hierarchii kościelnej do muzyki instrumentalnej. Na pierwszym miejscu należy wymienić tu Piusa X, który w wydanym motu proprio Inter pastoralis officii sollecitudini (1903) dopuścił do użytku liturgicznego poza organami także inne instrumenty, jednak za pozwoleniem rządcy diecezji (nr 15). Papież zdecydowanie wykluczył użycie fortepianu i tzw. instrumentów hałaśliwych (bęben, kocioł, talerze, dzwonki itp. — nr 19). Z kolei wyłączając udział orkiestry w Kościele zaznaczył, że „tylko w pojedynczym danym wypadku (…) można dopuścić instrumenty dęte i to w bardzo ograniczonej liczbie” (nr 20). Znacznie więcej swobody otrzymały orkiestry podczas procesji urządzanych poza kościołem (nr 21). Kolejny papież, Pius XI, w konstytucji apostolskiej Divini cultus sanctitatem (1928) wprawdzie pochwalił używanie organów, ale na pierwszym miejscu wymienił śpiew. Wyraźnie podkreślił, że głos ludzki należy postawić ponad jakimkolwiek instrumentem (nr 7–8). Papież Pius XII w encyklice Musicae sacrae disciplina (1955) wskazał, iż oprócz organów dopuszczalne są jeszcze inne instrumenty muzyczne, ale w ich użyciu nie może być nic hałaśliwego. Pierwszeństwo przyznaje instrumentom smyczkowym, ponieważ „zarówno same, jak i z towarzyszeniem organów (…) doskonale oddają uczucia radości i smutku” (nr 30). Podobne wskazania znajdujemy w ostatnim z dokumentów przedsoborowych, Instrukcji o muzyce sakralnej i liturgii (1958), w którym zaznaczono, że używając innych instrumentów, należy zatroszczyć się o to, by rzeczywiście nadawały się one do użytku sakralnego (nr 70).\nNietrudno zatem zauważyć, że poszczególni papieże ze szczególną troską odnosili się do wykorzystywania instrumentów muzycznych w liturgii. Kładli oni nacisk nie tylko na właściwy ich dobór, ale także na jakość samej muzyki i zgodność z jej przeznaczeniem. Trafną kwintesencję papieskich enuncjacji podaje I. Pawlak, wskazując, iż „artystycznie wykonana muzyka spełnia rolę głoszenia Ewangelii”23.\n2. Stanowisko Soboru Watykańskiego II i dokumenty okresu posoborowego\nJak powiedziano we wstępie, Sobór Watykański II zapoczątkował nowy etap w spojrzeniu na muzykę instrumentalną. Wszystkie dotychczasowe wypowiedzi znalazły swój ostateczny kształt w soborowej Konstytucji o liturgii świętej. Co prawda przyznaje ona pierwszeństwo organom, ale nie wyklucza także innych instrumentów, „jeśli nadają się albo mogą być przystosowane do użytku sakralnego, jeżeli odpowiadają godności świątyni i rzeczywiście przyczyniają się do zbudowania wiernych” (nr 120). To ogólne stwierdzenie szerzej rozwijają dokumenty wykonawcze Konstytucji: instrukcja Musicam Sacram (1967, dalej: MS) oraz Instrukcja Episkopatu Polski o muzyce liturgicznej po Soborze Watykańskim II (1979, dalej: IEP). Analizując te instrukcje w interesującej nas kwestii, zwrócimy w tym miejscu uwagę wyłącznie na muzykę wykonywaną na innych instrumentach niż organy, którym poświęcimy dla całościowego przedstawienia tematu osobny punkt. Problemy, które w tym zakresie wyłaniają się z powyższych enuncjacji, dotyczą przede wszystkim instrumentarium i repertuaru.\n2.1. Odpowiedni instrument\nNajszerzej tę kwestię omawia IEP, według której:\nPoza organami wolno używać w liturgii innych instrumentów z wyjątkiem tych, które są zbyt hałaśliwe lub wprost przeznaczone do wykonywania współczesnej muzyki rozrywkowej. Wyłącza się z użytku liturgicznego, zgodnie z tradycją, takie instrumenty, jak fortepian, akordeon, mandolina, gitara elektryczna, perkusja, wibrafon itp. (nr 29).\nPrawodawca tylko przykładowo wymienia instrumenty, których nie wolno wprowadzać do przestrzeni sakralnej. Z kolei MS mówi, że inne instrumenty, poza organami, można dopuścić do kultu Bożego według uznania i za zgodą kompetentnej władzy terytorialnej, pod warunkiem, że nadają się one lub mogą być przystosowane do użytku sakralnego. W myśl tejże instrukcji muszą one odpowiadać godności świątyni i przyczyniać się do zbudowania wiernych. Ważnym stwierdzeniem tego dokumentu jest także to, iż przy dopuszczaniu instrumentów muzycznych do liturgii należy brać pod uwagę mentalność i tradycje poszczególnych narodów (nr 63). Szczegółowo zagadnienie to przedstawia Czwarta Instrukcja Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów dla poprawnego wprowadzenia soborowej Konstytucji o liturgii „Liturgia rzymska i inkulturacja”24. Według tej instrukcji do kultu Bożego można dopuścić instrumenty pod warunkiem, że odpowiadają one godności świątyni i służą zbudowaniu wiernych (nr 40)25. Normy kościelne zatem w kwestii doboru i dopuszczania innych instrumentów do liturgii są dosyć ostrożne. Stojąc w ten sposób na straży sacrum, jednoznacznie domagają się wykluczenia tego, co jest temu przeciwne26. Szkoda jednak, że prawodawca nie wskazał chociażby przykładowych instrumentów muzycznych, które mogłyby znaleźć się w liturgii. Bez wątpienia do tego instrumentarium należy zaliczyć instrumenty smyczkowe (skrzypce, wiolę, wiolonczelę, kontrabas i inne), ponieważ starają się one możliwie najwierniej naśladować głosy organowe. Nie można jednak zapominać o tym, że na każdym instrumencie można wykonywać zarówno muzykę klasyczną, jak i rozrywkową. Dlatego bardzo ważną rzeczą jest używanie instrumentów w sposób właściwy, tzn. „by odpowiadały one świętości obrzędów, dodawały blasku kultowi Bożemu i służyły zbudowaniu wiernych” (MS, nr 63).\nW myśl instrukcji MS muzyka instrumentalna obejmuje nie tylko akompaniament, ale również dopuszczona jest jako gra solowa:\nGra na organach czy innym uznanym instrumencie dopuszczalna jest we mszy śpiewanej i czytanej jako akompaniament do śpiewu scholi cantorum i ludu. Gra solowa dopuszczalna jest na początku, zanim kapłan przyjdzie do ołtarza, na przygotowanie darów, na Komunię św. i na zakończenie mszy (nr 65).\nKwestią kluczową jest tu właściwy czynnościom liturgicznym i miejscu dobór takiej muzyki. IEP zabrania wykonywania muzyki o charakterze świeckim, jazzu, big-beatu itp., ponieważ nie jest ona zgodna z duchem i powagą liturgii (nr 20). Nie nadaje się również lansowana przez tzw. młodzieżowe „zespoły” muzyka pop, i to nie z powodów estetycznych, jak zauważa J. Ratzinger, ale z racji jej wewnętrznej sprzeczności z istotą chrześcijańskiego kultu. Istnieje bowiem muzyka, konstatuje kardynał, która potrafi wprowadzić człowieka w głębię modlitwy, i taka, która nie jest w stanie tego zadania udźwignąć27. Jakkolwiek posoborowa liturgia nie pozostawia wiele miejsca dla muzyki instrumentalnej, to jednak można wskazać — zdaniem A. Nikodemowicza — przynajmniej na trzy momenty:\n1) na wejście kapłana, a nawet wcześniej — wielka muzyka instrumentalna wprowadzi w stan skupienia, modlitewnego wyciszenia i uniesienia. W tym momencie może być wykonany nawet nieco większy utwór, podczas którego celebrans wyjdzie i odczeka na ukończenie utworu, swoją postawą pomagając obecnym wiernym wejść w stan skupienia; 2) drugim momentem jest Komunia św., wspólna Uczta, podczas której jest czas na osobistą modlitwę; 3) na zakończenie Eucharystii i wyjście celebransa. Wykonywana wówczas muzyka instrumentalna powinna swoim wzniosłym, majestatycznym charakterem niejako utrwalić to, co przeżyliśmy podczas Eucharystii, stan duchowego uniesienia i skupienia28.\nPamiętać należy również o tym, że do Soboru Watykańskiego II muzyka towarzyszyła przede wszystkim śpiewom, choć można wskazać też przykłady muzyki czysto instrumentalnej, np. sonata da chiesa, wykonywana w kościołach bez udziału wokalistów29. Dzisiaj obserwuje się wyraźny brak samodzielnych kompozycji instrumentalnych, nadających się stricte do liturgii. Te, które niekiedy można usłyszeć zwłaszcza podczas liturgii sakramentu małżeństwa (muzyka świecka, uczuciowa, o subiektywnym charakterze), czy mszy za zmarłych (marsze żałobne, preludia Chopina itp.), powodują najczęściej różne stany emocjonalne, począwszy od radości aż do smutku30. W rzeczywistości nijak mają się one do liturgii, bowiem zupełnie nie odpowiadają temu, co dzieje się na ołtarzu. Z reguły jednak obserwuje się nikłą praktykę wykonywania muzyki generowanej wyłącznie przez instrumenty. Wskazując na powody tego stanu rzeczy, można wskazać: brak konkretnego repertuaru sakralnego, który nie byłby zbyt trudny dla wykonawców; brak zespołów, których instrumentarium odpowiadałoby wymogom liturgii; brak dobrze przygotowanych muzyków oraz brak zapotrzebowania na tego typu muzykę przez duszpasterzy31.\nLiturgia daje zatem możliwości na wprowadzenie do jej przestrzeni muzyki czysto instrumentalnej, pod warunkiem jednak, że jej repertuar dopomoże wiernym w pobożnym uczestnictwie, będzie muzyką religijną, tzn. taką, która nie jest sprzeczna z naturą świętych obrzędów32.\n3. Muzyka organowa\nTradycja gry na organach w Kościele sięga VIII w.33. Dopuszczenie tego instrumentu do użytku w kościołach jest jednak jeszcze wcześniejsze i sięga pontyfikatu papieża Witaliana (657–672)34. Jakkolwiek ciągle udoskonalano i rozbudowywano ten instrument, to jednak przez długi czas nie używano go w liturgii. Dopiero z czasem zaczęto akompaniować na nim niektórym śpiewom mszalnym (śpiewy międzylekcyjne) i brewiarzowym (responsoria matutinum)35. Kolejna zmiana nastąpiła pod koniec XVI w. Organy zaczęły służyć już nie tylko podtrzymywaniu śpiewu, ale stały się samodzielnym instrumentem wypełniającym te części liturgii, w których nie występował chór36. Pierwsze kompozycje organowe datuje się już na XIV w., chociaż bardziej samodzielne utwory, np. w postaci przygrywek chorałowych, pojawiły się w następnym stuleciu. W XVI w. wykształciła się forma toccaty i praeambulum, w okresie baroku rozwinęły się kolejne formy: preludium, fuga, ciaccona37. Tworzony sukcesywnie w ciągu wieków repertuar organowy świadczy o tym, iż organy spełniały w liturgii szczególną rolę, pomimo że wykonywana na nich muzyka z czasem zaczęła zatracać ducha i powagę świętych obrzędów. Świadczą o tym chociażby wykonywane przez cały XIX w. utwory nie mające żadnego związku z liturgią i kościołem (mazurki, kozaki, walce, polonezy, menuety itp.)38. W konsekwencji doprowadziło to do upadku muzyki organowej w liturgii, czego skutki widoczne są po dziś dzień w wielu kościołach.\nKonstytucja o liturgii świętej w kwestii organów, nawiązując do wielowiekowej tradycji muzycznej Kościoła, orzekła, iż\nW Kościele łacińskim organy piszczałkowe należy mieć w wielkim poszanowaniu jako tradycyjny instrument muzyczny, którego brzmienie potęguje wzniosłość kościelnych obrzędów, a umysły wiernych porywa ku Bogu i rzeczywistości nadziemskiej (nr 120).\nW procesie rozwoju muzyki kościelnej organy stopniowo odgrywały coraz większą rolę, spełniając podwójną funkcję: jako instrumentu akompaniującego do śpiewów i instrumentu, na którym można wykonywać samodzielne utwory organowe39. Z uwagi na podany w tytule zakres tematyczny, ograniczymy się wyłącznie do solowej gry organowej. Zwyczaj solowej gry na organach przed rozpoczęciem liturgii i po jej zakończeniu sięga XVI w. Dowiadujemy się o tym z Caeremoniale Episcoporum z 1600 r., w którym czytamy: „Ile razy biskup przystępujący do uroczystej celebry (…) wchodzi do kościoła, albo po odprawieniu świętych czynności z niego wychodzi, godzi się grać na organach”40. W instrukcji MS znajdujemy stwierdzenie, że:\nGra na organach czy innym uznanym instrumencie muzycznym dopuszczalna jest we Mszy śpiewanej i czytanej jako akompaniament podczas śpiewu zespołu i ludu. Gra solowa możliwa jest jedynie na początku, zanim kapłan przyjdzie do ołtarza, na ofiarowanie, podczas Komunii i na końcu Mszy świętej (nr 65).\nOdpowiednia muzyka organowa może być wykonana również podczas obrzędu uwielbienia po zakończeniu Komunii św.41.W myśl IEP zabroniona jest od zakończenia śpiewu Chwała na wysokości Bogu we Mszy Wieczerzy Pańskiej aż do zakończenia tego hymnu we Mszy Wigilii Paschalnej (nr 19). Gra na organach musi jednak odpowiadać poszczególnym częściom liturgii. Wybór kompozycji nie może być przypadkowy i dowolny. I. Pawlak sugeruje, że np. głośna toccata nadaje się o wiele bardziej na zakończenie Mszy św., niż podczas obrzędu Komunii św., gdzie można wykonać chorał, czy preludium42. Liturgia jest świętowaniem misterium Chrystusa, które domaga się również odpowiedniej szaty muzycznej, legitymizującej się swoim kolorytem (muzyka smutna, żałobna, radosna, pogodna). Właśnie te znamiona powinny być podstawą do stosowania odpowiedniej muzyki w poszczególnych okresach liturgicznych43.\nSolowa gra organowa może być wykonywana również jako „improwizacja”44. Można ją zastosować w liturgii, jednak pod pewnymi warunkami: odpowiednia duchowa atmosfera w kościele, zachowanie stylu muzycznego, czas na jej wykonanie, chętnie słuchające jej zgromadzenie, odpowiedni instrument i dobry wykonawca45. Umiejętność improwizacji jest jednak sztuką niezwykle trudną, wymagającą osobnych i gruntownych studiów46. W tym miejscu warto przywołać słowa J. Gembalskiego, autorytetu w dziedzinie muzyki organowej, który stwierdza, iż\nwarunkiem, by solowa muzyka organowa była rzeczywiście elementem uświetnienia liturgii, a tym samym niosła jakieś przesłanie kulturowe, musi być jej odpowiedni poziom artystyczny. Nie wszyscy więc organiści będą mogli w ten sposób ubogacać nasze msze św. i nabożeństwa47.\nJakkolwiek gra na organach podczas liturgii należy dzisiaj do rzeczy oczywistych, to jednak ciągle trzeba zwracać uwagę na podnoszenie kultury wykonawstwa muzyków kościelnych i znajomości liturgii posoborowej.\n4. Muzyka wykonywana na innych instrumentach\nHistoria polskiej muzyki instrumentalnej związana jest z dziejami magnackich i kościelnych kapel i orkiestr48. W klasztorach i bardziej znaczących ośrodkach parafialnych powstawały one na użytek liturgiczny, towarzysząc obrzędom religijnym i ważniejszym wydarzeniom parafialnym49. W XVII i XVIII w. tworzono także w Polsce dzieła instrumentalne o przeznaczeniu liturgicznym50. Sytuacja zaczęła się zmieniać w XVIII stuleciu. W kompozycjach instrumentalnych doszły do głosu rytmy tańców, natomiast zaczęło brakować tematyki religijnej. Nastąpiło także zatarcie wyraźnych granic pomiędzy muzyką sakralną i dworską. Kapele zaczęły wykonywać w kościele zarówno msze, jak i symfonie, sonaty, adagia itp. Zabrakło muzyki instrumentalnej pisanej wprost do liturgii51. Także XIX w. nie wytworzył znaczniejszych liturgicznych dzieł instrumentalnych52. W I poł. XX stulecia nadal wykonywano transkrypcję utworów operowych, symfonicznych i innych, nie mających żadnego związku z liturgią53. Ten zupełny brak respektowania norm liturgicznych radykalnie przerwany został przez dyrektywy Soboru Watykańskiego II (KL, nr 120) i dokumenty posoborowe (MS, nr 20, 63, 65, 67; IEP, nr 29). W świetle prawodawstwa muzyczno-liturgicznego nie tylko organy stanowią obsadę instrumentalną chwalby Bożej. Konstytucja o liturgii świętej orzeka, że dopuszcza się także inne instrumenty\ndo kultu Bożego według uznania i za zgodą kompetentnej władzy terytorialnej (…), o ile nadają się albo mogą być przystosowane do użytku sakralnego, jeżeli odpowiadają godności świątyni i rzeczywiście przyczyniają się do zbudowania wiernych (nr 120).\nNie zawsze jednak, jak wynika to z obserwacji, wymóg ten jest przestrzegany. Posoborowa muzyka wprowadziła do przestrzeni liturgicznej cały szereg instrumentów (perkusyjne, gitara basowa, elektronicznie przetworzone brzmienia gitary elektrycznej, keyboardy), które nie respektując wymogów ustawodawstwa kościelnego w tym zakresie, „ubogacają” eucharystyczne celebracje. Jako usprawiedliwienie podaje się często chęć przystosowania obrzędów liturgicznych do mentalności współczesnego człowieka54. Poza tym przeszkodą w propagowaniu kultury muzycznej pozostaje niski poziom ogólnej kultury muzycznej oraz brak dobrych zespołów muzycznych, które mogłyby kultywować w liturgii prawdziwą sztukę muzyczną, stopniowo wychowując wiernych do jej percepcji55. Tymczasem, jak zauważa J. Waloszek, „muzyka tego typu pełni przede wszystkim funkcję alienacyjną, pozwala wyrwać się z tego realnego świata i wprowadzić w stan chwilowego oszołomienia”56. Nie taki zamiar towarzyszył prawodawcy, który wyraził aprobatę także dla innych instrumentów poza organami. Muzyka instrumentalna podczas liturgii nie może bowiem sprzeciwiać się duchowi takiej celebracji. W myśl instrukcji Musicam Sacram (nr 63) istnieje konieczność pastoralnego uzasadnienia wynikającego z użycia innych instrumentów, zachowanie sakralności utworu i miejsca celebrowanej liturgii57. II Synod Plenarny, powołując się na wcześniejsze orzeczenia, przypomina, że wyklucza się z użycia w liturgii wszelkiego rodzaju instrumenty hałaś- liwe i przeznaczone do wykonywania muzyki rozrywkowej: fortepian, akordeon, gitara elektryczna, saksofon, perkusja58. Zalecenia Synodu, jak zauważa I. Pawlak, dotyczą raczej stosowania samych instrumentów, niż wykonywanej na nich muzyki59. Gdy chodzi o sam repertuar muzyczny, to w myśl IEP musi on „zgadzać się z myślą przewodnią dnia liturgicznego lub przynajmniej zgadzać się z okresem liturgicznym, jak również odpowiadać treściowo danej czynności liturgicznej” (nr 8). Odnośnie do gry solowej na instrumentach, IEP zabrania jej od zakończenia hymny Chwała na wysokości Bogu we Mszy Wieczerzy Pańskiej do zakończenia tego hymnu we Mszy Wigilii Paschalnej (nr 19). Zatem jedynym prawnie zakazanym czasem dla wykonywania solowej muzyki instrumentalnej są pierwsze dwa dni Triduum Paschalnego60.\nWracając do kwestii samej muzyki, warto przywołać wypowiedź G. Poźniaka, który stwierdza, że muzyka zawsze najlepiej brzmi w przestrzeni, dla której została napisana. Dlatego dobrze „harmonizują się” z kościołem i liturgią te utwory, które zostały skomponowane z takim właśnie przeznaczeniem61. Niestety, instrumentalna muzyka solowa lub zespołowa dzisiaj właściwie nie jest wykonywana albo jest sporadyczna. Wyjątkiem jest udział w liturgii orkiestry dętej, która jednak rzadko wykonuje muzykę czysto instrumentalną, towarzysząc raczej śpiewowi. Najczęściej towarzyszy ona procesjom, zwłaszcza z Najświętszym Sakramentem. Niekiedy przedziela ona śpiew poszczególnych zwrotek pieśni albo akompaniuje śpiewowi62. W kwestii wykorzystania orkiestry dętej wypowiadają się także synody diecezjalne, m.in. synod diecezji lubelskiej:\nJeśli w parafii jest zwyczaj, że w liturgii, odprawianej zwłaszcza poza kościołem, bierze niekiedy udział także orkiestra towarzysząca śpiewowi chóru lub śpiewowi całego ludu, zwyczaj ten należy podtrzymywać. Udział orkiestry jest wskazany w czasie uroczystych procesji63.\nW liturgii mszalnej bywają też grane niekiedy fanfary w momencie ukazywania konsekrowanych postaci chleba i wina. Poza tym istnieją opracowania kompozycji wokalno-instrumentalnych poprzedzonych dość długim wstępem, tworzącym w pewien tylko sposób osobną część instrumentalną64. Mówiąc o muzyce instrumentalnej dzisiaj, można by wskazać jeszcze inne jej możliwości wykorzystania, np. podczas sprawowania sakramentów i sakramentaliów, czy liturgii godzin. Odnośnie do sakramentu chrztu I. Pawlak mówi wprost: „Jeśli liturgia chrzcielna ma być pełna — musi zabrzmieć radosny głos organów, przypominający radość paschalną”65. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby również podczas udzielania sakramentu bierzmowania wykonać utwory spełniające „rolę towarzyszącą obrzędowi, podobnie jak śpiew podczas Komunii św.”66. Gdy chodzi natomiast o liturgię godzin, to z reguły podczas jej wspólnotowego sprawowania nie wykonuje się muzyki instrumentalnej. Nie ma też o niej mowy w pastoralnym wprowadzeniu do modlitwy brewiarzowej. Zdaniem S. Garnczarskiego można by jednak zastanowić się nad wykorzystaniem praktyki alternatim np. w Magnificat lub w innym kantyku brewiarzowym67.\nMuzyka instrumentalna powinna wprowadzić uczestnika liturgii w stan skupienia, uduchowienia i oderwania od codzienności. Powinna swoim wzniosłym, majestatycznym charakterem utrwalić to, co przeżyliśmy podczas liturgii. Można zatem powiedzieć, że spełnia ona także funkcję kerygmatyczną68. Posiada możność wypowiedzenia tego, co „Najgłębsze”, „Najwyższe” i „Najpiękniejsze”. Dlatego trzeba o niej mówić w kontekście „Wielkiej Tajemnicy naszej wiary”69. Jawi się ona jako najbardziej integralny środek ekspresji do przepowiadania Tajemnicy Chrystusa, jest „kluczem” do otwierania skarbu Objawienia70. Jest jednocześnie skutecznym sposobem mogącym uczynić wiarę i pobożność ludzi bardziej żywą71. Jakkolwiek muzyka liturgiczna powinna w swoim charakterze odpowiadać wymaganiom wielkich tekstów liturgicznych (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei), to jednak nie oznacza to, że musi być ona wyłącznie muzyką połączoną z tekstem. Już bowiem w wewnętrznym ukierunkowaniu tych tekstów poszukuje ona wskazówek dla własnej wypowiedzi72.\nKonkluzją podjętej problematyki niech będą słowa kard. J. Ratzingera, który sprzeciwia się minimalizmowi artystycznemu w liturgii, wskazując m.in. na brak w niej odpowiedniej, wielkiej muzyki instrumentalnej:\nWielką muzykę sakralną odrzucono w imię uczestnictwa aktywnego, ale czyż to uczestnictwo nie może znaczyć także percepcji przez ducha i przez zmysły? Czyż rzeczywiście nie ma nic aktywnego w słuchaniu, intuicyjnym pojmowaniu, we wzruszeniu? Czyż nie umniejsza się roli człowieka, każąc mu uczestniczyć w liturgii za pomocą jedynie wypowiadanych słów? (…) Nie zaprzeczamy wartościom pieśni ludowych ani nie odrzucamy całkowicie muzyki użytkowej, ale sprzeciwiamy się wyłączności (tylko ta muzyka!), która nie jest usprawiedliwiona ani postanowieniami soboru, ani koniecznością duszpasterską. (…) Kościół nie może zadowolić się strawą codzienną, użytkową; powinien rozbudzać głos Wszechświata, chwaląc Stworzyciela i odsłaniając Jego wspaniałość, czyniąc Go pięknym i dostępnym ludziom. Jeżeli Kościół ma nadal nawracać, czyli uczłowieczać świat, jak może odrzucać w liturgii piękno?73\nProblematyce tej poświęcony był zjazd Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych w Pelplinie w 2010 r. Wygłoszone wówczas teksty opublikowane zostały w biuletynie Stowarzyszenia: G.POŹNIAK (red.), Musica instrumentalis. Biuletyn nr 5 Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych, Opole – Lublin 2010. Zagadnienie muzyki instrumentalnej w świetle prawodawstwa kościelnego przedstawił ks. I. Pawlak, ceniony i niekwestionowany autorytet w dziedzinie muzyki liturgicznej w Polsce; zob. I. PAWLAK, Muzyka instrumentalna w świetle dokumentów Kościoła, w: POŹNIAK (red.), dz. cyt., s. 17–25; Podjęte przez nas studium w zasadniczych zrębach opiera się na publikacji ks. Pawlaka, niekiedy poszerzając niektóre zagadnienia (np. repertuar instrumentalny, muzyka organowa), bądź podejmując jeszcze inne problemy (np. udział orkiestry w liturgii).[↩]\nI. PAWLAK, Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła, Lublin 2001, s. 38. [↩]\nPAWLAK, art. cyt., s. 17.[↩]\nZ. WIT, Zaangażowanie świeckich w posługi muzyczne w liturgii, w: W. HUDEK (red.), Muzyka liturgiczna w Kościele katowickim 1925–2005, Katowice 2005, s. 39–40.[↩]\nPAWLAK, art. cyt., s. 188.[↩]\nTENŻE, Instrumenty muzyczne, EK 7, k. 285.[↩]\nTENŻE, Muzyka liturgiczna, s. 188.[↩]\nCZ.GRAJEWSKI, Między normatywem a praktyką. Kilka uwag o stanie muzyki liturgicznej w Polsce 40 lat po Soborze Watykańskim II, AK 153 (2008), z. 1–2 (599–600), s. 35.[↩]\nTamże, s. 35–36. Kwestię wykorzystywania instrumentów muzycznych odnotowanych na kartach Biblii szeroko przedstawia publikacja J.MONTAGAU, Instrumenty muzyczne Biblii, tł. G. Kubies, Kraków 2006; M. SZCZEPANKIEWICZ, Cantate Domino. Szkice o kulturze muzycznej Kościoła, Szczecin 2005, s. 14.[↩]\nA.WILSON-DICKSON, Historia muzyki chrześcijańskiej, tł. M. Wiśniewska, Warszawa 1992, s. 34.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 188.[↩]\nWIT, art. cyt., s. 40.[↩]\nPAWLAK, Muzyka instrumentalna, s. 18.[↩]\nTamże, s. 19.[↩]\nF. ROMITA, Ius musicae liturgicae, Taurini 1936, s. 34.[↩]\nI. PAWLAK, Graduały piotrkowskie jako przekaz chorału gregoriańskiego w Polsce po Soborze Trydenckim, Lublin 1988, s. 48.[↩]\nTENŻE, Muzyka instrumentalna, s. 18–19.[↩]\nK. MROWIEC, Polska pieśń kościelna w opracowaniu kompozytorów XIX wieku, Lublin 1964, s. 15–16.[↩]\nTamże, s. 16.[↩]\nA. LELEŃ, Religijna kultura muzyczna Mazowsza płockiego 1864–1918, Płock 2001, s. 246; A.J. NOWOWIEJSKI, Wykład liturgii Kościoła katolickiego, t. III, Warszawa 1893, s. 266.[↩]\nI. PAWLAK, Muzyka w nauczaniu papieży, „Ethos” 19 (2006), nr 1–2, s. 19.[↩]\nCONGREGATIO DE CULTU DIVINO ET DISCIPLINA SACRAMENTORUM, De Liturgia romana et inculturatione. Instructio Quarta ad exsecutionem constitutionis Concilii Vaticani Secundi de Sacra Liturgia recte ordinandam (ad Const. art. 37–40), 25 I 1994, AAS 87 (1995), s. 288–314.[↩]\nP. WIŚNIEWSKI, Inkulturacja muzyczna w liturgii po Soborze Watykańskim II. W kontekście rozważań Josepha Ratzingera, StPł 34 (2006), s. 60.[↩]\nF. KOENIG, Istotny charakter muzyki liturgicznej, w: TENŻE (red.), Muzyka w służbie Bogu i człowiekowi (Studia i Materiały Diecezji Gliwickiej 1), Gliwice 2006, s. 115.[↩]\nJ.RATZINGER, Nowa pieśń dla Pana, tł. J. Zychowicz, Kraków 1999, s. 171–173; B.MATUSIAK, Muzyka świata dziś, „Ethos” 19 (2006), nr 1–2, s. 66.[↩]\nA. NIKODEMOWICZ, Muzyka instrumentalna w liturgii w oczach kompozytora, „Liturgia Sacra” (1995), nr 3–4, s. 195.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 221.[↩]\nS. GARNCZARSKI, Perspektywy muzyki instrumentalnej w liturgii, w: POŹNIAK (red.), dz. cyt., s. 66–67.[↩]\nTamże, s. 68.[↩]\nG.POŹNIAK, Badania nad współczesną muzyką instrumentalną w liturgii, w: TENŻE (red.), dz. cyt., s. 30–31.[↩]\nZ.BERNAT, Śpiew i muzyka kościelna w odnowionej liturgii, w: F.BLACHNICKI I IN. (red.), Wprowadzenie do liturgii, Poznań 1967, s. 492.[↩]\nJ. GOŁOS, Polskie organy i muzyka organowa, Warszawa 1972, s. 23.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 189.[↩]\nR. RAK, Zarys dziejów śpiewu i muzyki w liturgii Kościoła, w: BLACHNICKI I IN. (red.), dz. cyt., s. 483; I. Pawlak podaje jeszcze wcześniejszy okres, wskazując na XV w.; zob. PAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 189.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 189–190; szerzej zob. M.PERZ, Organowa muzyka, w: A.CHODKOWSKI (red.), Encyklopedia muzyki, Warszawa 1995, s. 644–645.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 190; szerzej zagadnienie to omawia K. Mrowiec. Wskazuje on m.in. na przyczyny upadku muzyki kościelnej, kryzys użytkowej muzyki organowej w XIX w. spowodowany np. przenoszeniem form i faktury fortepianowej na teren muzyki organowej. Wykluczano z muzyki organowej wszelkie środki żywego wyrazu, utożsamiając powolne tempo z tym, co kościelne. W miejsce utworów J.S. Bacha wprowadzano do liturgii utwory krótkie, nazywane Lento, Adagio, Largo, Cantabile, mające służyć zbudowaniu wiernych i podkreślające powagę nastroju religijnego; por. MROWIEC, dz. cyt., s. 14–18, 115nn.[↩]\nG. KLAUZA, Muzyka organowa w codziennej liturgii Kościoła, „Ethos” 19 (2006), nr 1–2, s. 88.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 269.[↩]\nTamże, s. 349.[↩]\nTENŻE, Nowe spojrzenie na zadania organisty, HD 3 (1972), s. 184; P.WIŚNIEWSKI, Zadania organisty w świetle odnowionej liturgii po Soborze Watykańskim II, w: TENŻE (red.), Wokół posługi organisty w parafii. Materiały z I sesji naukowej dla organistów i muzyków kościelnych diecezji płockiej, Płock 2006, s. 12–14.[↩]\nI. PAWLAK, Funkcje muzyki w liturgii, w: R.POŚPIECH,P.TARLINSKI (red.), Śpiew wiernych w odnowionej liturgii (Sympozja 2), Opole 1993, s. 19.[↩]\nImprowizacja — działalność artystyczna, w której akt twórczy pokrywa się z wykonaniem jednocześnie powstającego utworu. W twórczości muzycznej rozróżniamy trzy rodzaje improwizacji, w zależ- ności od roli wykonawcy–kompozytora: (1) gdy na podstawie podanego materiału (melodii, tematu) tworzy się określony gatunek utworu (np. fuga, wariacja) lub gdy dodaje do utworu tylko pewne elementy (np. głosy lub towarzyszenie instrumentalne); (2) gdy do wykończonego dzieła wprowadza się własną część improwizacyjną (np. kadencja); (3) gdy tworzy się zupełnie niezależny utwór muzyczny. Tertulian, Hilary z Poitiers, św. Hieronim, św. Augustyn wspominają, że praktykę improwizacyjną pierwsi chrześcijanie przejęli ze Wschodu. Nowe możliwości dla improwizacji dała polifonia. Wzrastająca rola czynnika improwizacyjnego znalazła odzwierciedlenie także w licznych traktatach. Autorami pierwszych traktatów byli Diego Ortiz (Tratado de glosa, 1553) i Tomas de Santa Maria (Arte de taner fantasta, 1565), por. J.M. CHOMIŃSKI, Improwizacja, w: CHODKOWSKI (red.), dz. cyt., s. 378–379.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 271.[↩]\nJ. GEMBALSKI, Muzyka organowa a liturgia. Czy współczesna liturgia jest nośnikiem kultury?, w: B. BARTKOWSKI, S. DĄBEK, A. ZOŁA (red.), Współczesna polska religijna kultura muzyczna, Lublin 1992, s. 106.[↩]\nE. HINZ, Zarys historii muzyki kościelnej, Pelplin 2000, s. 135.[↩]\nW. HUDEK, Muzyka instrumentalna w tradycji sanktuarium w Piekarach Śląskich, w: POŹNIAK (red.), dz. cyt., s. 30–31.[↩]\nCanzony i koncerty A. Jastrzębskiego (ok. 1590–1649), canzony M. Mielczewskiego (1651), Sonata na dwoje skrzypiec z organami S.S. Szarzyńskiego (XVII/XVIII); zob. HUDEK, art. cyt., s. 56; szerzej H.FEICHT, Muzyka w okresie polskiego baroku, w: Z.M.SZWEYKOWSKI (red.), Z dziejów polskiej kultury muzycznej, t. I: Kultura staropolska, Kraków 1958; M.BUKOFZER, Muzyka w epoce baroku. Od Monteverdiego do Bacha, tł. E. Dziębowska, Kraków 1970.[↩]\nPAWLAK, Muzyka liturgiczna, s. 203.[↩]\nTamże, s. 204.[↩]\nPOŹNIAK, Badania nad współczesną muzyką, s. 28–29.[↩]\nJ.WALOSZEK, Nowe poszukiwania praktyki posoborowej w Polsce, w: S.DĄBEK,I.PAWLAK (red.), „Thesaurus musicae sacrae summa cura servetur et foveatur”. Historia i współczesność muzyki liturgicznej w Polsce 100 lat od wydania Motu proprio papieża Piusa X, Lublin 2004, s. 157.[↩]\nTENŻE, Teologia muzyki. Współczesna myśl teologiczna o muzyce (Opolska Biblioteka Teologiczna 18), Opole 1997, s. 211.[↩]\nR. TYRAŁA, Muzyka liturgiczna w Polsce w świetle posoborowych synodów diecezjalnych, w: J. ZIMNY (red.), Muzyka i śpiew liturgiczny, Sandomierz 2002, s. 106.[↩]\nII SYNOD PLENARNY, Teksty robocze, Poznań 1991, s. 94.[↩]\nI. PAWLAK, Muzyka liturgiczna w uchwałach II Polskiego Synodu Plenarnego (1991–1999), w: DĄBEK, PAWLAK (red.), dz. cyt., s. 176.[↩]\nTENŻE, Muzyka instrumentalna, s. 23.[↩]\nPOŹNIAK, Badania nad współczesną muzyką, s. 28.[↩]\nGARNCZARSKI, art. cyt., s. 66.[↩]\nII Synod diecezji lubelskiej 1977–1985, Lublin 1988, s. 79.[↩]\nI. PAWLAK, Śpiew i muzyka w obrzędach chrztu dzieci, RBL (1972), nr 2, s. 121.[↩]\nCZ. KRAKOWIAK, Odnowiona liturgia sakramentu bierzmowania, RBL (1975), nr 10, s. 40.[↩]\nGARNCZARSKI, art. cyt., s. 67.[↩]\nP. WIŚNIEWSKI, Aspekt kerygmatyczny muzyki liturgicznej, „Anamnesis” 50 (2007), s. 96–98.[↩]\nA. NOSSOL, Apostolskie posłannictwo muzyki sakralnej dzisiaj, w: POŚPIECH, TARLINSKI (red.), dz. cyt., s. 7–8.[↩]\nM. SZCZEPANKIEWICZ, Cantate Domino. Szkice o kulturze muzycznej Kościoła, Szczecin 2005, s. 32.[↩]\nRATZINGER, dz. cyt., s. 199.[↩]\nTENŻE, Raport o stanie wiary, tł. Z. Oryszyn, Kraków 1986, s. 110.[↩]\ngra na instrumentach muzyka w kościołach Sobór Watykański II\nOczywistą oznaką oderwania się jest to, że rzeczywiście żadnej rzeczy nie uznaje się za własną.


Jakość + środowisko - DewertOkin\nDążenie do satysfakcji klientów i ochrony środowiska naturalnego to główny cel naszej aktywności. Ekologiczne produkty i procesy, sprawne i innowacyjne działanie, elastyczność oraz niezawodność, a także zapewnienie deklarowanych cech naszych wyrobów i usług to podstawa działalności spółki DewertOkin GmbH.\nCel: zero błędów\n„Zero błędów” lub „100% pewności” – to nasz cel. Nie tylko pozytywnie wpływa to na jakość naszej pracy i podwyższa bezpieczeństwo produktów, lecz także zmniejsza obciążenie środowiska naturalnego oraz ponoszone przez nas koszty. Ta zasada to fundament, na jakim budujemy naszą dochodowość i zapewniamy konkurencyjność oraz satysfakcję klientów.\nAby osiągnąć cele jakościowe i ekologiczne, musimy nieustannie rozwijać umiejętności wszystkich pracowników i szkolić ich w zakresie myślenia i działania na rzecz klientów i jakości.\nJakość i odpowiedzialność za środowisko – dobry przykład kierownictwa\nKadra kierownicza jest wzorem dla naszych pracowników. Przełożeni muszą określać jasne, osiągalne cele i wspierać pracowników w ich realizacji. Kadra kierownicza ponosi odpowiedzialność za osiąganie tych celów.\nNieustannie kontrolujemy stosowane struktury, produkty, procesy i technologie, aby poddawać je doskonaleniu i ustawicznie je rozwijać. Nasi pracownicy aktywnie angażują się na tym polu. Każdy z pracowników, poprzez odpowiedzialne i świadome działanie, przykłada się do realizacji celów przedsiębiorstwa, podwyższania jakości i ochrony środowiska naturalnego.\nChcemy inspirować naszych klientów i współpracować z nimi długoterminowo. W konsekwencji wysoka jakość produktów i usług, troska o środowisko, całkowita terminowość i krótki czas dostawy należą do najważniejszych celów przedsiębiorstwa.\nZdrowie i bezpieczeństwo naszych pracowników mają najwyższy priorytet. Jesteśmy przekonani, że praca zgodna z zasadami bezpieczeństwa i poszanowaniem zdrowia działa na korzyść nie tylko pracowników, lecz tak jak jakość przekłada się na jakość przedsiębiorstwa.\nDążenie do obniżenia zużycia energii, wzrostu efektywności jej wykorzystania oraz zastosowania odnawialnych źródeł energii to ważne kroki w kierunku ochrony i zachowania środowiska naturalnego, podejmowane przez spółkę DewertOkin.\nTworzymy kryteria ekologiczne, mierzymy naszą efektywność środowiskową, wyznaczamy cele, które pozwolą nam ją zwiększyć i informujemy o tych działaniach. A wszystko to zgodnie z ustawami i przepisami ochrony środowiska, do których przestrzegania się zobowiązaliśmy. Nasi pracownicy są przy tym naszymi najważniejszymi partnerami. Informujemy ich, jakie konsekwencje dla środowiska mają ich działania i przeprowadzamy szkolenia w tym zakresie.\nJakość i środowisko a międzynarodowa konkurencja\nAby dowieść międzynarodowej konkurencyjności spółki DewertOkin GmbH za cel postawiliśmy osiągnięcie kluczowych wskaźników efektywności (KPI). Zaliczają się do nich efektywność środowiskowa oraz jakość.


[MULTI] Red Dead Redemption 2 - Multiplatformowe - forum.benchmark.pl\nRozpoczęty przez dzejC, 17 paź 2016 16:18\nAnkieta: [MULTI] Red Dead Redemption 2 (12 użytkowników oddało głos)\ntrzeba zagrać, tytuł zasługujący na miano gry roku (4 głosów [33.33%] - Zobacz)\nsolidna pozycja, zapewnia świetną zabawę na długie godziny, posiada minimalne błędy (5 głosów [41.67%] - Zobacz)\nmożna zagrać ale niekoniecznie, pozycja skierowana głównie do fanów gatunku/klimatu (1 głosów [8.33%] - Zobacz)\nNapisano 17 październik 2016 - 16:18\nNapisano 17 październik 2016 - 18:01\nAmeryki nie odkryłeś, a dokładniej wiadomo, że jeszcze nic nie wiadomo czyli będzie remaster,prequel albo kontynuacja.\nUżytkownik Elvis799 edytował ten post 17 październik 2016 - 18:10\nNapisano 18 październik 2016 - 14:37\nNapisano 18 październik 2016 - 14:50\nCzyli 2019 wersja PC... no nic, trzeba poczekać\nNapisano 18 październik 2016 - 17:28\nJeśli w ogóle wyjdzie, jedynka nie wyszła.\nNapisano 18 październik 2016 - 17:38\nWyjść wyjdzie. Akurat Rockstar to mistrz sprzedaży tego samego produktu X razy. Natrzepią dolarów tyle, ile się da na konsolach i zapowiedzą wersję PC. Tak jak z GTA5, gdzie nawet właściciele konsol i wersji konsolowych kupują potem wersję PC...\nNapisano 18 październik 2016 - 17:42\nTu masz rację marketing mają nie do przebicia.\nNapisano 18 październik 2016 - 18:36\nSzkoda patrząc na fakt, że GTA 5 dopiero na PC rozwinęło w pełni skrzydła. Moim zdaniem strzał w kolano..\nJeśli jednak mam dostać genialnie zrobiony i skończony produkt to mogę czekać\nNapisano 18 październik 2016 - 18:53\nCiekawe czy Rockstar aż tak nie lubi PC czy Sony i MS mają grube portfele. Niektórzy piszą że R* zawsze wydaje najpierw na najbardziej dochodowe platformy a potem na PC, nawet jeśli boją się piractwa to przecież jest to całe Denuvo. Na początku udało się złamać kilka gier z pierwszej wersji DRM. W tej chwili w bitwie crackerzy vs Denuvo prowadzi Denuvo. Gdyby ktoś zarzucał skąd wiem jakie gry są złamane to uprzedzam że nie trzeba śledzić żadnych stron, wystarczy Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Denuvo\nUżytkownik dzejC edytował ten post 18 październik 2016 - 18:54\nNapisano 18 październik 2016 - 19:15\nJuż ruszyła petycja\nNapisano 18 październik 2016 - 20:29\nSzybcy są coś pięknego. Może R obawia się problemów z tym całym denuvo że gra ucierpi na optymalizacji itp. Lub koszta tego zabezpieczenia są duże. Redmi Note 3 pro\nUżytkownik Blest edytował ten post 18 październik 2016 - 20:36\nNapisano 18 październik 2016 - 20:38\nOby kontynuacja była lepsza niż jedynka, której świat był strasznie pusty i nudny. W moim odczuciu strasznie "przehajpowany" tytuł. W pamięci cały czas miałem świetnego Guna z PS2 - to było coś\nNapisano 20 październik 2016 - 16:07\nNapisano 20 październik 2016 - 16:15\nNapisano 20 październik 2016 - 17:02\nDla takich gier warto mieć konsolę, klimat leje się litrami z ekranu ehh szkoda że każą tyle czekać.\nNapisano 20 październik 2016 - 17:13\nKlimat wylewa się z ekranu, biorę pre-order jak tylko będzie taka możliwość\nNapisano 20 październik 2016 - 17:25\nJak tylko by się pojawiła wersja PL to brałbym preorder od razu...\nGPU: PowerColor RX 5700XT CPU: Ryzen 2700 + Noctua NH-U12S\nNapisano 20 październik 2016 - 17:44\nKto normalny bierze preorder od razu po pierwszym trailerze? I tak przesuną premierę jeszcze ze dwa razy, więc ze spokojem. Tylko oczekiwać dobrego promo (Jak GTA V na PC za 150zł na muve)\nNapisano 20 październik 2016 - 17:46\nJest też wersja zwiastun w PL, więc napisy do gry będą.


Bezpieczeństwo produktu meblowego: analiza ryzyka\nW centralach Catas San Giovanni al Natisone, To odbyła się konferencja pt Bezpieczeństwo produktu meblowego: analiza ryzyka, zagadnieniem przekrojowym, które ma wpływ na całość mebli i jej główne podmioty z branży.\nW Katedrze dottor Andrea Giavon, reżyser degustacje, który okazał się jasny i umiejętne głośnik w ilustrując aspekty techniczne i regulacyjne tym temacie.\nSicom Testing Współpracuje z degustacje tylko dla testowanie elementów mebli zmotoryzowanych, jeden do certyfikacja elementów oświetleniowych i dzieli tę samą troskę o bezpieczeństwo.\nNie każdy wie, ale większość wypadków śmiertelnych nie zdarzają się na ulicy, samolotem, a nawet brutalne sprawy w domu, ale .... I, w domu, w tych murach, że we wszystkich krajach na świecie są synonimem bezpieczeństwa, ochrona. Przedmioty i akcesoria, które najbardziej kochają mogą stać się niebezpieczne, jeśli źródeł, przed wprowadzeniem na rynek, To nie jest dokładna analiza ryzyka.\nkonferencja Bezpieczeństwo produktu meblowego: analiza ryzyka Została ona zorganizowana w sam raz na publikację nowej wersji Przewodnik Implementacja dyrektywy maszynowej.\nPrzewodnik mówi konkretnie szafki z ruchomymi częściami (zmotoryzowany ruch) jako przedmiotu do stosowania niniejszej dyrektywy. Dyrektywa, która…, jeśli dobrze przyjęty, Staje się prawdziwym narzędziem do całkowitego bezpieczeństwa produktów.\nStandardy bezpieczeństwa ustalonych przez Komisja Europejska Ja ustalona zgodnie all'aggiornarsi statystyk dotyczących wypadków przy domu, statystyki, które zostały przedstawione na konferencji przez Dr. Giavon. Po rozmowie z numerami, Sprawozdawczyni zaprosiła publiczność do refleksji również na obowiązki związane z produktami, których używamy na co dzień, w tym pozornie nieszkodliwe.\nTemat jest szeroki i dotyka wielu dziedzinach przemysłu, w tym firmy produkujące meble i akcesoria nie zelektryfikowanych, poddają się Dyrektywa dotycząca ogólnego bezpieczeństwa produktów.\nAby zrozumieć, jak mebel jest nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem, lekarz Giavon dała przykład krzesła z tyłu i Podnóżki odchylane ze sterowaniem ręcznym. Sesja dodamy, powszechny i, popularne wyobraźnia, Jest synonimem relaksu i wieczory spędzone przy kominku.\nCóż, wygodne krzesło, natomiast nie wchodzą w zakres dyrektywy maszynowej, ponieważ nie jest poruszana przez silnik, Przedstawia kilka zagrożeń. Najbardziej narażone grupy jest to, że dzieci indeksowania, następnie przez dzieci i, wkrótce po, przez ryzyko wywrócenia, przecina wszystkich grup wiekowych.\n“W fazie analizy” To wyjaśnia Dr. Giavon “Musimy wziąć pod uwagę zarówno normalnym użyciu, ale również nieprawidłowe, ale przewidywalne. Na przykład fotel, który, Chociaż on przeznaczony dla jednej osoby, czasami który ma dwa lub nawet trzy, bokiem lub podłokietniku.\nW przykładzie cytowane, odwrócenie może być spowodowane nadmiernym obciążeniem lub przez strukturę upadku z bardzo poważnymi konsekwencjami dla zaangażowanych stron”.\nPytanie brzmi, jak ocenić tych zagrożeń?\nNa szczęście istnieją normy krajowe, normy europejskie i międzynarodowe standardy oceny i muszą być przestrzegane.\nW konferencji dr Andrea Giavon Został zatrzymany w podkreślając obowiązek certyfikacji produktów poprzez przeprowadzenie wszystkich odpowiednich ocen ryzyka. Również, i powyżej, z pomocą wyspecjalizowane laboratoria badawcze że, następujący proces od początku do końca, pomagać rodzicom w zakresie wprowadzenia bezpiecznego produktu na rynek w celu ochrony użytkownika końcowego, jak i samej firmy.\nSprawozdawca podkreślił, że wielu przedsiębiorców zaniedbania sektora tych aspektów.\n“Certyfikat CE produktu nie jest punktem dojścia, ale punktem wyjścia.\nSpółka dominująca, że lepiej niż inne zna ryzyko związane z jego linii, Wspólnota Europejska i wskazuje jako jedynego artykułu mebli, Obejmuje ocenę ryzyka i zaradzenie obecny ewentualnie wykorzystanie konsultantów i wyspecjalizowanych struktur, które wspierają go w tym zadaniu.” powiedział Dr. Giavon.\nPomimo publicznej, Składa się głównie z przedsiębiorcami w domu pola i elementy mebli, zarówno Zagrał całkiem uderzył słowach Dr. Giavon, Jego przesłanie jest pozytywna, ponieważ analiza ryzyka jest bardzo pomocne dla firm.\nPo konferencji poprosiliśmy o komentarz także Dr Robert Porter, administrator Sicom Testing:\n“W przemyśle elektronicznym mamy postrzegać te zmiany dotyczące bezpieczeństwa na kilka lat. Punkt zwrotny nastąpił w okolicach roku 2001. Stanowiło to przełom w latach między tymi, którzy ewoluowały, a kto nie.\nFirm zdało sobie sprawę znaczenie testów bezpieczeństwa, opierając się na wyspecjalizowanych ośrodkach, Mają zwiększenie sprzedaży i zmniejszenie ich odpowiedzialności za wypadki. tych, którzy, w obawie przed kosztami, Ignorują przepisy zostały przytłoczeni ewolucji rynku i, w najgorszym, musieli odpowiedzieć na prawo i wycofać produkty na rynku.”\nJeszcze na ten temat jest w trakcie organizowania nowej konferencji, dostarczone w pierwszej połowie 2018, że będzie traktować konkretnie delikatną kwestię produkty elektryczne wystrój domu urodził się w testowanie elementów mebli zmotoryzowanych, i Oznakowanie CE meble gdy nawet od dr Roberto Passini Sicom Testing Został zaproszony jako jeden z mówców.\nLekarz Giavon To było bardzo jasne.\nOcenę ryzyka jest bezpośrednio odpowiedzialny za przedsiębiorstwa produkcyjnego, nie ma drogi wyjść.\nco, na pierwszy rzut oka, Może okazać się, jako dodatkowy koszt, czyli poleganie na testach w wyspecjalizowanych laboratoriach i testowania, faktycznie reprezentuje największy i najbardziej bezpiecznych inwestycji dla przedsiębiorców, unosząc je od odpowiedzialności cywilnej i czyni je znacznie bardziej konkurencyjny zarówno we Włoszech jak i za granicą.\nDr Andrea Giavon ukończył w chemii przemysłowej na Uniwersytecie w Wenecji (z wyróżnieniem) i jest to jeden z najlepszych znawców zasad dotyczących bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na rynek. Pracuje dla Catas 1984 i jego dyrektorem przez dziesięć lat.\nMetoda 3-stopniowy jest jednym z najważniejszych etapów w przewodniku stosowania dyrektywy maszynowej oraz określa priorytety, które przytaczamy w całości i, chociaż jest wymieniony w Dyrektywie Maszynowej, Jest on przeznaczony do stosowania w swoich ocenach bezpieczeństwa innych dyrektyw.\nKrok 1 = Priorytetem – Nieodłącznie bezpieczne środki projektowe;\nZgodnie z metodą, projektanci, Musi traktować ryzyko według trzech różnych poziomach.\nPierwszy poziom jest najpewniejszym, czyli taki, w którym przyczyną zagrożenia jest całkowicie usunięte.\nDrugi poziom, zamiast, Jest to taka, w której nie można wyeliminować, ale przyczyny ryzyko podejmowane są środki techniczne w celu ochrony użytkowników przed skutkami tych przyczyn.\ntrzeci, i ostatni, to, że w przypadku braku możliwości przed środków ochronnych przystępujemy zapewnić klientom końcowym szczegółowe instrukcje dotyczące obecności ryzyka.\nZaproszenie dla producentów jest zawsze zaprojektować stosując do ryzyka przedstawiają najwyższy poziom tej skali, z wykorzystaniem wszystkich narzędzi, że wiedza i technologia od momentu dostarczenia.\nPonadto stwierdzono, że wzrost kosztów produktu ze względu na bezpieczeństwo nie jest uważany za ważny powód, aby nie stosować środki ostrożności odnoszące się do górnego poziomu.\nDr Robert Passini, Po ukończeniu studiów w dziedzinie fizyki, Podjął pierwsze kroki w karierze w badaniach, pierwszy w Wielkiej Brytanii JET Joint Undertaking (Europejskie Centrum Badań kontrolowanej syntezy termojądrowej znajduje się w Oxfordshire, Wielka Brytania) a następnie do Triestu synchrotronu.\nw 1994 przechodzi w sektorze przemysłowym, pierwszego przydziału, jako odpowiedzialny za badania i certyfikacji, w Telital, producent telefonów komórkowych.\nw 2003 fundacja Sicom Testing który nadal ma administratorem.\nSicom Testing oferuje kompletną usługę dla certyfikacji komponentów do oświetlenia, produktów elektrycznych, Urządzenie elektroniczne i elektryczne testowanie elementów mebli zmotoryzowanych,\nJeden komentarz na temat „Bezpieczeństwo produktu meblowego: analiza ryzyka”\nAmortyzatory gumowe FORTAPS\n4 sierpień 2021 Każdy 8:50 | Odpowiedzi\nAnaliza dr.. Giavon na konferencji i trzystopniowa metoda, którą komentuje, jak zapewnić dobre bezpieczeństwo mebli poprzez środki projektowe, ochrona techniczna i informacje dla użytkownika. Bardzo przydatny artykuł. Pozdrowienia.


Żylaki przełyku - objawy, przyczyny, leczenie - ABC Żylaków\nStrona główna » Leczenie i zapobieganie » Żylaki przełyku – objawy, przyczyny, leczenie\nObjawy żylaków przełyku – po czym rozpoznać?\nŻylaki w przełyku – przyczyny, czyli od czego powstają żylaki w gardle\nTrzeźwość jako główne zalecenie – czyli żylaki w przełyku a alkohol\nŻylaki przełyku – jak leczyć? Jakie zabiegi są stosowane?\nŻylaki przełyku objawy powodują dosyć wyraźne. Najczęstsze z nich to ból miejscowy i problemy z przełykaniem. Pacjenci skarżą się na posmak krwi w ustach, zwłaszcza, gdy żylaki zostaną podrażnione podczas np. kichania, czy kaszlu. Chorzy mówią o wymiotach z krwawymi skrzepami, z domieszką krwi, czy z o fusowatych wymiotach. Choć w przypadku pękniętych żylaków przełyku, nie może być mowy o domieszce krwi – specyfiką tego rodzaju żylaków jest ich umiejscowienie. Górny odcinek pokarmowy jest silnie ukrwiony, toteż krwawienie z żylaków przełyku jest bardzo intensywne. Krew jest rzadka i świeża- niezakrzepnięta, o typowym dla niej czerwonym kolorze. Utrata krwi może następować tak szybko, że może to stanowić poważne zagrożenie dla chorego, konsekwencją może być utrata świadomości, a nawet stan bezpośredniego zagrożenia życia. Wiele osób starających się samodzielnie diagnozować zadaje sobie pytanie- czy żylaki przełyku bolą? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednak jednoznaczna. Jak każda choroba, w początkowych etapach może nie przysparzać dolegliwości, ale w pełni rozwinięta, może stanowić dla chorego ogromny ból.\nŻylaki w przełyku – przyczyny czyli od czego powstają żylaki w gardle\nGłówną przyczyną powstających w przewodzie pokarmowym żylaków jest nadciśnienie wrotne. Powstaje ono podczas choroby wątroby, zwłaszcza jej marskości, a które może także powodować żylaki żołądka. Uszkodzenie tak ważnego narządu jakim jest wątroba powoduje zaburzenie mikrokrążenia w jej obrębie, co z kolei wymusza krążenie oboczne bezpośrednio powodujące żylaki przewodu pokarmowego. Żylaki przełyku przyczyny mogą mieć także w innych chorobach. Do czynników zwiększających ich powstanie zaliczyć można także choroby trzustki, niewydolność serca, zakrzepicę żyły wrotnej lub pępkowej, nowotwory, które wywierają nacisk na żyłę wrotną, czy chorobę Wilsona.\nTrzeźwość jako główne zalecenie- czyli żylaki w przełyku a alkohol\nŻylaki przełyku u alkoholika pojawiają się nie rzadko. Alkohol bardzo podrażnia, dlatego u osób go nadużywających pękają one częściej i trudniej jest je leczyć. Należytą uwagę trzeba także zwrócić na same objawy chorej wątroby, które do żylaków w przełyku prowadza. To, że coś niewłaściwego dzieje się z tym narządem mogą świadczyć smoliste stolce, żółtaczka, osłabienie, wodobrzusze, czy przyśpieszone bicie serca. Dlatego lekarze zwracają szczególną uwagę na to, by w pierwszej kolejności chory (jeżeli nadużywa), zaprzestał spożywania alkoholu. To jest dla wielu osób zmagających się z żylakami w przełyku pierwszy krok do rozpoczęcia leczenia.\nŻylaki przełyku – jak leczyć, jakie zabiegi są stosowane?\nKiedy mamy żylaki przełyku leczenie polega głównie na profilaktyce i zahamowaniu krwawienia. Te jest szczególnie groźne dla nawet życia pacjenta. Powoduje utratę dużej ilości krwi, co może doprowadzić nawet do śmierci lub śpiączki wątrobowej. Najbardziej podstawowym sposobem leczenia jest leczenie endoskopowe, które przybiera postać skleroterapii, czyli podawania do żylaka środka powodującego jego obumarcie, potoczna nazwa tego zabiegu, to – opaskowanie żylaków przełyku. Polega na zakładaniu gumowych opasek na krwawiące żylaki, co doprowadza do ich zakrzepicy. Zabiegi takie muszą być często powtarzane, gdyż nie prowadzą do całkowitego wyleczenia żylaków, a raczej do złagodzenia ich przebiegu. Żylaki wewnętrzne reagują także na leczenie farmakologiczne.\nNa zapobieganie i leczenie żylaków przełyku składają się: odpowiednia dieta, farmakoterapia, interwencja endoskopowa, opracowanie chirurgiczne oraz wytwarzanie zespoleń metodą radiologiczną lub chirurgiczną. Żadna z tych metod nie zapobiega ani nie zatrzymuje krwotoków w sposób uniwersalny, wszystkie mają rozległe działania niepożądane i nie dają długoterminowej poprawy wskaźników przeżywalności. Na wybór najlepszej metody ogromny wpływ ma dostępność środków i doświadczenie specjalistyczne leczącego zespołu.\nNajczęściej w praktyce łączy się wiele metod leczenia w celu pomocy pacjentowi. Gdy ktoś ma żylaki przełyku dieta jego powinna być lekka, tak by pokarmy nie podrażniały chorego miejsca.\nEndoskopowa profilaktyka pierwotna i wtórna krwawień z żylaków przełyku; Krzysztof Krause; Oddział Internistyczny WSSCHI we Wrocławiu, Krzysztof Simon, Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych AM we Wrocławiu\n← Żylaki powrózka nasiennego i jąder – przyczyny spuchnięcia i bólu jądra Żylaki sromu, pochwy i macicy a ciąża →\n6 myśli nt. „Żylaki przełyku – objawy, przyczyny, leczenie”\nmartusia 18 marca 2019\nŻylaki przełyku są naprawdę problematyczne w leczeniu, ze względu na to, że są tak głęboko zlokalizowane. Pamiętaj, jak mój wuj się ich nabawił… Od wieloletniego picia “napojów wyskokowych”… Powiem Wam jedno z doświadczenia – naprawdę ciężko jest przekonać kogoś, kto ma problem z alkoholem do zmiany całkowicie swoich nawyków, tym bardziej żywieniowych. Więc lekka dieta? Nie ma szans… No i wuja już dzisiaj z nami nie ma. To są realia.\nTrel 30 maja 2019\nCzy ktoś taki jak flebolog też pomoże z żylakami przełyku, czy wtedy trzeba iść do innego specjalisty? Bo nie jest sprecyzowane w artykule.\nginn30 2 czerwca 2019\nMyślę, że najrozsądniej będzie wybrać się do gastrologa. W artykule wyraźnie jest napisane, że żylaki przełyku to po prostu objawy innych schorzeń i niewydolności żył, ale w obrębie wątroby wątrobowych. Flebolog w większości przypadków zajmuje się żylakami, tak, ale raczej kończyn dolnych. Tak na chłopski rozum mi się przynajmniej wydaje.\nMikiMika 30 lipca 2019\nA moi znajomi się ze mnie nabijają, gdy mówię im, że alkohol powoduje same złe rzeczy… No i nawet tu jest napisane, że nie idzie on w parze ze schorzeniami wątroby i żołądka. :/\nCóż, ja go ograniczam do minimum i wszystkim to polecam.\nLiu 14 września 2019\nFajny artykuł, poczytałabym jednak więcej o diecie przy żylakach przełyku. Już słyszałam, że ma być bardzo lekko strawna, ale co więcej?\npan wokulski 2 października 2019\nJako, że mam ojca z żylakami przełyku to widziałem wskazania lekarza co do diety.\n– posiłki nie tylko mają być lekkostrawne, ale też małe objętościowo, musiał jeść częściej mniejsze posiłki.\n– nietłuste, to chyba oczywiste, bo przecież “lekkostrawne”\n– nie mógł zbytnio pić ani mocnej herbaty ani kawy\n– alkohol i papierosy nie wchodzą w grę – dla kogoś kto lubił sobie wypić i sporadycznie zapalić to chyba największy “cios”.\nTak to właśnie wygląda mniej więcej. Nie wiem, czy masz kogoś w rodzinie z żylakami przełyku, ale lekarz powiedziałby Ci na ten temat więcej szczegółów.


Mustafi coraz bliżej opuszczenia Arsenalu | Transfery.info\nMustafi coraz bliżej opuszczenia Arsenalu\n2020-01-13 20:11:02, Aktualizacja: 5 miesięcy temu\nShkodran Mustafi może przenieść się do Galatasaray.\nTen sezon nie układa się dla Niemca tak, jakby sobie tego życzył. Po seriach błędów, które przytrafiały mu się w poprzednich bataliach, najpierw Unai Emery, teraz Mikel Arteta nie decydowali się na korzystanie z jego usług.\nTakie podejście do piłkarza spowodowało, że zdecydował się on rozejrzeć za nowym miejscem pracy. Z ostatnich doniesień wynika, że Mustafi lada dzień powinien udać się wspólnie z agentem do Turcji, gdzie będzie debatował na temat swoich przenosin do Galatasaray.\nNa ten moment ciężko ferować, na jakich zasadach wspomniana operacja zostanie przeprowadzona. Najbardziej możliwe wydaje się wypożyczenie z opcją pierwokupu, chociaż media nie wykluczają też transferu definitywnego.\nW nowym miejscu Mustafi będzie miał za zadanie wypełnić lukę w środku obrony po Christianie Luyindamie, który w listopadzie urazu zerwania więzadeł krzyżowych. Zanim wróci do gry minie jeszcze trochę czasu.\n27-letni Mustafi, który trafił do Arsenalu z Valencii latem 2016 roku, rozegrał w tym sezonie dziesięć meczów. Strzelił w nich jedną bramkę. Kontrakt wiąże go z obecnym pracodawcą do 30 czerwca 2021 roku.\nWięcej na temat: Shkodran Mustafi Arsenal FC Galatasaray SK Niemcy Anglia Turcja


Jak usunąć wirusa [paymentbtc@firemail.cc] .cmb z komputera | PC Virus Pielęgnacja\nJak usunąć wirusa [paymentbtc@firemail.cc] .cmb z komputera\n[paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus jest bardzo ryzykowny i należy do rodziny ransomware. [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus jest tworzony przez hakerów / cyberprzestępców w celu zarabiania pieniędzy w nielegalny sposób. Generalnie zarabiają na Internecie, szyfrując ważne dane z komputera. Ci hakerzy mogą łatwo dostać się do dowolnego systemu użytkowników i ukraść pliki i dane. Gdy wirus ten pozostanie w twoim systemie przez pewien czas, zablokuje wszystkie dane twojego komputera, w tym filmy, obrazy, PDF, DOCX, TXT, MP3 i zapisane dane. Gdy użytkownicy spróbują otworzyć ten plik, nie będą mogli go otworzyć i otrzymają komunikat o błędzie oraz ostrzeżenie wraz z notatkami o okupach. Notatki o okupu pokazują, aby zapłacić okup za pieniądze, aby odszyfrować dane twojego komputera. Pieniądze są zadawane w formie monet bitowych, ciemnych monet itp. W ciągu 48 do 80 godzin. Ale nie pozwól sobie na pieniądze, ponieważ twoje dane zaszyfrowane nie mogą zostać zwrócone po zapłaceniu im pieniędzy, możesz użyć silnego oprogramowania do odzyskiwania danych, aby odszyfrować twoje dane osobowe.\nObjawy [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus na twoim komputerze\nJak już wiesz o [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus zablokował dane z komputera, to duża strata dla użytkownika. Gdy wirus dostanie się do twojego komputera, najpierw zaszyfruje dane i po długim czasie pliki zostaną usunięte z komputera bez Twojej zgody, a szanse na jego odzyskanie są bardzo niskie.\n[paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus czyni twój komputer bezużytecznym, ponieważ w obecności tego wirusa na twoim komputerze twój System działa bardzo wolno i zaczyna w każdej chwili wisieć. Po zainstalowaniu [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus na komputerze zatrzymaj antywirus i zaporę ogniową twojego komputera. Wszystkie ustawienia programów i panel sterowania zmieniły się automatycznie. Z powodu tego wirusa wstrzyknięto wiele nowych szkodliwych złośliwych programów, które otwierają tylne wejście na komputer, który pomaga hakerom wejść na komputer zdalnie w dowolnym momencie i ułatwia kradzież danych z komputera.\nJak [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus dostaje się do twojego komputera\nIstnieje wiele powodów, dla których [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus jest zainstalowany na twoim komputerze, ponieważ patrzymy na główną przyczynę tego wirusa, głównie podczas odwiedzania jakiejś złośliwej witryny i witryny pornograficznej, której nie znasz. Ta złośliwa strona zawiera wiele szkodliwych wirusów i cicho wchodzi do komputera.\nPobierz aplikację lub oprogramowanie z nieznanych stron internetowych, które mają duże szanse na zarażenie się tym wirusem na komputerze, ponieważ niektóre witryny zawierają mnóstwo szkodliwych złośliwych programów i dostają się do środka podczas pobierania oprogramowania z Internetu. Tak więc, jeśli chcesz pobrać dowolne oprogramowanie lub aplikację, zawsze odwiedzaj bezpieczne witryny do pobrania. Poprzez sieci społecznościowe jest również przyczyną [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, wiele niechcianych linków jest udostępniane na portalach społecznościowych.\nInstrukcje usuwania [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus\nPlan A: dostać uwalniać od [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus za pomocą procesu obsługi. (Procedura ta jest zalecane tylko do cyber ekspertów, którzy mają głęboki rachmistrz wiedza i doświadczenie techniczne.\nPlan B:[paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus usunąć za pomocą automatycznego narzędzia “SpyHunter” (zalecane dla wszystkich użytkowników komputerów PC, początkujących, jak również ekspertów technicznych).\nDla bezpieczeństwa komputera i bezpieczeństwo przechowywanych w nim danych sprawdź następujące rzeczy przed rozpoczęciem ręczne usuwanie [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus.\nnależy wiedzieć, jak odwrócić zły krok podczas usuwania [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus\nKrok 1. Odinstalować [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus z panelu sterowania\n4.Znajdźpliki i programy związane z [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus i odinstalować je całkowicie\nKrok 2. Usunąć [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus z przeglądarek takich jak Chrome, Firefox Mozilla i Internet Explorer itd.\nChrome: Frist wszystkich Otwórz Google Chrome. Kliknij Chrome Menu.Kliknij menuNarzędzia, a następnie procesu kliknij przycisk rozszerzeń. Wyszukaj i wybierz wszystkie rozszerzenia, które są związane z [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus i przenieść je do kosza.\nZ Firefox Mozilla: Otwórz przeglądarkę Firefox i wizyty w prawym górnym rogu do nawigacji w menu opcji. Kliknij opcję dodatek. Wybierz [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus i podobnych niechcianych rozszerzeń > naciśnij na opcję Wyłącz/Usuń.\nInternet Explorer: Otwórz IE > narzędzia > opcji kliknij przycisk rozszerzeń i Zarządzanie dodatkami > [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus wybierz Dodatki i rozszerzenia > kliknij na przycisk Wyłącz.\nKrok 2. Przejdź do opcji uruchamiania, wybierz “Otwórz określonej strony” do “Zestaw stron”. Wybierz opcję zestaw stron. Usunąć wszelkie nieznane podejrzane strony stworzone przez [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus klikając na ‘X’ ikona. Naciśnij przycisk OK, aby zapisać zmiany.\nResetowanie przeglądarkę do całkowitego usunięcia [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus\nKrok 3. Usuń skojarzone pliki [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus z edytora rejestru.\nKrok 2. Pojawi się okno czarny ekran. Kliknij opcję Tryb awaryjny.Twój komputer zostanie uruchomiony w trybie awaryjnym i teraz można łatwo wykonać procedurę usuwania [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus łatwo.\nSię i usunąć wszystkich rejestrów, które są tworzone przez [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus. Niektóre z nich zostały wymienione poniżej.\nOdinstalować [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus z automatyczne narzędzie do usuwania\nOtwórzprogram bezpieczeństwa i kliknij na Rozpocznij nowe skanowanie, aby wyszukać pliki związane z [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus.\nkliknijopcję poprawka usunąć wszystkie podejrzane elementy, w tym pliki związane z [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus.\nAutomatyczne narzędzie do usuwania [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus to idealne rozwiązanie, aby rozwiązać wszystkie rodzaje współczesnych wirusów i złośliwego oprogramowania. Ma bardzo zaawansowany i wydajny algorytm skanowania i programowania logiki.Posiada bardzo bogaty interfejs graficzny, tak, że nawet początkujący użytkownik może użyć tegonarzędzia bardzo łatwo. Tak, Skorzystaj z tego automatycznego narzędzia do i jesteśo krok od ustalania tej infekcji złośliwym oprogramowaniem.\nPrzypomnienie po usunięciu infekcji [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus\nPo odinstalowaniu [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, to jest bardzo ważne, aby podjąć pewne środki zapobiegawcze, tak, aby takich infekcji złośliwym oprogramowaniem notorycznie nie wróci. Tak więc korzystając z systemu, wykonaj te podstawowe zasady bezpiecznego przeglądania i ogólnego użytkowania komputera.\nRoztwór C: kroki dla użytkowników w obliczu kwestii [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus w systemie Mac OS\nW przypadku, Jeśli Twój Mac OS został zainfekowany [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus i szukasz natychmiastowe rozwiązanie, a następnie MacBooster jest jednym z potężnych aplikacji można zdecydować się na. Jest w stanie dać Ci proste i najszybsze rozwiązanie do leczenia problemów związanych z tym zakaźnych programów. Za pomocą narzędzia, można zrobić komputer Mac, szybkie, czyste i zabezpieczone przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami. W bardzo krótkim czasie, ze względu na jego szybkie i skuteczne usuwanie procedury ma budować wielką renomę wśród użytkowników. Poniżej przedstawiono kroki, trzeba wykonać, aby zainstalować MacBooster i usunąć [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus w systemie Mac OS:\nPorady, aby chronić komputer przed [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus i inne podobne wirusy w przyszłości\nTags: napraw [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, Odinstaluj [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, pozbądź [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, Usuń [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus, zakończ [paymentbtc@firemail.cc].cmb file virus


Noc w konińskim muzeum. Pokazy walk i ludowa potańcówka w starej stodole - Wiadomości lokalne Konin\nNoc w konińskim muzeum. Pokazy walk i ludowa potańcówka w starej stodole\nLiczne wystawy i wydarzenia towarzyszyły dzisiejszej Nocy Muzeów w Muzeum Okręgowym w Koninie. Nie zabrakło wojów, fortyfikacji, pokazów walk, jarmarków rzemieślniczych, czy poszukiwaczy skarbów. Nowością była potańcówka na ludowo w… starej stodole. W tym roku dopisała zarówno frekwencja, jak i pogoda. Niezwykła noc w konińskim muzeum zakończy się o północy.\nDrzwi do Muzeum Okręgowego w Koninie otwarte zostały dla miłośników historycznych przygód już o godzinie 17.00. Na wystawach można było obejrzeć bogate kolekcje pieniędzy miast polskich, naftowe lampy dekoracyjne, grody, fortyfikacje oraz pamiątki z kształtowania się II Rzeczpospolitej.\nDużym zainteresowaniem cieszyły się pokazy walk „Chmurników” - Wojów Grodu Łekno, jarmark rzemieślniczy oraz pokazy grup rekonstrukcyjnych: SOL INVICTUS oraz II LO. Chętni mieli okazję wzięcia udziału w warsztatach rzeźbiarskich z Piotrem Staszakiem z Brudzewa oraz obejrzenia występu zespołu ludowego z Koła.\nPrawdziwą atrakcją stała się potańcówka w stodole w Skansenie Etnograficznym „Tańce blisko ziemi” z Kapelą z Kociny, która na początek zaprosiła wszystkich do… „chodzonego”. - Otworzyliśmy stodołę z myślą, że będzie to miejsce zarówno przeznaczone do ekspozycji ludowych projektów, jak i kultywowania ludowych zwyczajów - mówiła Elżbieta Barszcz, dyrektor Muzeum Okręgowego w Koninie. - Chcemy, żeby takie imprezy powtarzały się w przyszłości. Do 30 września w stodole można oglądać wystawę projektu, który realizowałam w CKiS z Beatą Mazurek. Był to film o kramskim wybijany żuru. Liczymy na to, że w skansenie będzie ruch. Muzeum czeka na odwiedzających, a my staramy się wychodzić naprzeciw naszym gościom. Dzisiejsza Noc Muzeów świadczy o tym, że odwiedzający dobrze się u nas czują.\nNa stoiskach rzeczoznawcy z antykwariatu chętni mogli wycenić swoje „skarby”, natomiast w atelier fotograficznym zrobić pamiątkowe zdjęcie.\nKonin muzeum noc wystawy potańcówka


Trubadur, Nr 2(43)/2007\nSacre conversationi Richarda Wagnera\nMaestro Paolo Carignani, który od 1999 roku pełni funkcję Generalmusikdirektora w Oper Frankfurt, już kilka razy, i to z dużym sukcesem, zaprezentował się w charakterze dyrygenta dzieł Richarda Wagnera. W sezonie 2005/2006 sprawował kierownictwo muzyczne nad nową realizacją Parsifala, uroczystego misterium scenicznego w trzech aktach (premiera 23.04.2006), a w sezonie 2003/2004 poprowadził w tym teatrze koncertowe wykonanie tego dzieła. Z całą pewnością obecna seria 9 przedstawień Parsifala również okazała się sukcesem Paola Carignaniego. Nade wszystko z powodu bezprzykładnego mistrzostwa, z jakim z południową zmysłowością zinterpretował on wagnerowską partyturę. Dyrygentowi udało się bowiem nadać tej muzyce niesłychaną dramatyczną ciągłość i spójność, ale także uwypuklić jej impresyjnie magiczną kolorystykę. A my, zachwyceni intensywnym pięknem barwy brzmienia Frankfurter Museumsorchester, bez reszty zatapiamy się w mistycznej tajemnicy nieskończoności. Wtedy, po tamtej stronie, raz po raz, ukazuje się Wenecja jesienią, ogrody i strumyki Ravello, wybrzeże Amalfii z wonią kwiatów migdałowych, secesyjny Grand Hotel delle Palme w Palermo, gdzie Wagner napisał ostatnie takty Parsifala.\nTen interesujący spektakl wyróżniał się również teatralną wizją Christofa Nela (koncepcja inscenizacyjna) wspieranego przez Jensa Kiliana (scenografia), Martinę Jochem (analiza sceniczna), Ilse Welter (kostiumy), Norberta Abelsa (dramaturgia) i Olafa Wintera (światło). Christof Nel jest artystą posiadającym szczególny talent do głębokich szkiców psychologicznych, a jednocześnie ma znakomite wyczucie ducha muzyki. A że Parsifal jest sztuką konwersacyjną, mamy tu do czynienia z bogatym studium postaci, skupionym na problemie zmienności osobowości. Specjalnie na potrzeby tego przedstawienia ukształtowana została przestrzeń grosser saal teatru operowego we Frankfurcie. Realizatorzy starali się bowiem wykreować taką przestrzeń gry, która jest w pełni realna, kompletna i ciągła. Rozciąga się więc wokół publiczności; nie tylko przed jej oczami (scena, proscenium), ale i z boku (III balkon), i z tyłu (wejścia na III balkon). W efekcie spektakl zyskał dodatkową scenografię w postaci gotowego wnętrza teatru. Sama część sceniczna ma bardzo prostą dekorację zbudowaną na planie dwóch scen obrotowych; wielkiej, o rozmiarach całej sceny, oraz umieszczonej wewnątrz niej małej. Jej dominantą są ustawione na znacznej długości obwodów tych scen dwie, sięgające aż do nadscenia, ściany z desek z odpowiednio szerokimi prześwitami między nimi, potęgującymi wrażenie głębi i trójwymiarowości. Cała ta konstrukcja znajduje się w ciągłym ruchu, tworząc dwa, trzy, czasem więcej miejsc gry. Jej ruch umożliwia także ukazywanie tego samego miejsca z różnych perspektyw. W takiej scenerii nieliczne detale dekoracyjne z konieczności schodzą na plan dalszy. Tutaj scenografia, będąc ważnym elementem kreatywnym, dynamizuje przedstawienie, nadając niezwykłego tempa statycznemu dziełu.\nŚpiewacy, którzy znaleźli się w obsadzie, imponowali zarówno kunsztem wokalnym, jak i zdolnościami aktorskimi. Partię tytułową wykonywał Stuart Skelton, młody australijski śpiewak dysponujący silnym i pełnym blasku tenorem. Jestem pod wielkim wrażeniem głębi wyrazu i liryzmu jego śpiewu. Artysta zachwycił także scenicznym temperamentem, umiejętnie nasycając tę mało realistyczną postać maksymalną wiarygodnością. Partię Gurnemanza wykonywał doświadczony Jan-Hendrik Rootering, śpiewak obdarzony mocnym, pięknym i szlachetnym basem, o wielkiej sile ekspresji. W swojej interpretacji wyszedł poza zwykłą narrację przebiegu zdarzeń, stając się prawdziwie duszą tego przedstawienia. Alexander Marco-Buhrmester jako Amfortas, śpiewak dysponujący cudownie głębokim barytonem o szerokim wolumenie, bardzo przekonująco przedstawił wizerunek cierpiącego człowieka. Jego gwałtowne, wręcz naturalistyczne okrzyki bólu z trudnością można było nazwać śpiewem. Julia Juon jako Kundry, młoda szwajcarska śpiewaczka obdarzona mocnym, dźwięcznym mezzosopranem, wniosła do tej roli ładunek wysoce emocjonalny. Przedstawiła przekonującą dramaturgicznie interpretację kapryśnego charakteru Kundry, wykorzystując bez śladu wysiłku szeroką rozpiętość skali swojego głosu. Pozostałe role zostały dobrze odegrane przez Paula Gay’a, śpiewającego partię Klingsora, i Magnusa Baldvinssona, śpiewającego partię Titurela. Choć ten pierwszy, nie tylko z wyglądu, przypominał raczej ucznia czarnoksiężnika.\nTa realizacja obfituje w silnie oddziałujące dramaturgicznie sceny i obrazy, raz wzruszające, raz wstrząsające, czasem szokujące. Spektakl rozpoczyna się bez oklasków; w zupełnej ciszy, w ciemności czerni nieziemsko, jakby z zaświatów, brzmią pierwsze dźwięki Parsifala. Dopiero po pewnej chwili kurtyna unosi się i rozpoczyna się akcja sceniczna. W I akcie na uwagę zasługują: lot, upadek i agonia zranionego strzałą łabędzia, bardzo sugestywnie pokazane przez Rebeccę Egeling, oraz cała scena odkrywania kielicha Graala. Tu przy ogromnym stole nakrytym świątecznym obrusem, zwróceni ku sobie, siedzą Titurel i Amfortas, prowadząc rozmowę: Mein Sohn Amfortas, bist du am Amt?; chociaż w samym odkryciu świętego Graala nie ma zupełnie metafizyki, jest dosłowność aż do bólu. W II akcie rzadką urodą odznacza się scena uwodzenia Parsifala przez Dziewczęta-Kwiaty, zwłaszcza chwila, gdy w zmysłowym tańcu, w rytmie walca, piekielne kusicielki przeistaczają się nagle, w okamgnieniu w najpiękniejsze kwiaty ogrodu rozkoszy. Obecna cały czas na scenie Kundry od zawołania: Par-si-fal! – Weile! do okrzyku Parsifala: Amfortas! – Die Wunde! jest bezwolnym narzędziem w ręku czarownika Klingsora. Scena ta jest przykładem dbałości reżysera o efekty teatralne, które pozwalają śpiewakom na wykazanie swych zdolności gry mimicznej i gestykulacji. I wreszcie w III akcie nie można nie zapamiętać, w jaki sposób Kundry wypowiada swoje ostatnie słowa: Dienen… Dienen!, choć, paradoksalnie, to właśnie jej dalsze milczenie jednoznacznie wskazuje na zadanie jej płci. Gdy rozbrzmiewa muzyka Cudu Wielkopiątkowego, na scenie pojawiają się: mała dziewczynka, dziewczyna z dzieckiem na rękach, matka w zaawansowanej ciąży, której towarzyszy dwoje dzieci; wszyscy stoją nieruchomo, śmiało spoglądając na widzów, wskazując na nadzieję lepszej przyszłości. Ten piękny obraz ma swój niepowtarzalny dramatyzm i wewnętrzną logikę. Należy dodać, że śpiew chóru dobiegał zarówno ze sceny, jak i z wysokości balkonu III piętra. Także anielski głos z niebios rozbrzmiewał z krawędzi tego balkonu, akurat tuż nad moją głową. Wrażenie było niesamowite; z biernego świadka prezentowanych zdarzeń stałem się ich aktywnym uczestnikiem, czasem sam nie wiedziałem, w którą stronę patrzeć.\nW ostatniej scenie dzieła, w crescendo instrumentów dętych blaszanych, Kundry, symbol tego co zmienne i przemijające, pada martwa na ziemię. Przy dźwiękach harf, gdy czas się zatrzymuje, głęboko wzruszeni, wyobrażamy sobie jak nad tym Parsifalem, wysoko w górze, unosi się biała gołębica. (9 przedstawienie, 4.06.2006)


Zamówienie Nr SO. 3092-10/09/10 z dnia 2010-09-13 - Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce. - BIP Samorządu Powiatu Hajnowskiego\nZamówienie Nr SO. 3092-10/09/10 z dnia 2010-09-13 - Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce.\nTermomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce.\no przetargu nieograniczonym o wartości zamówienia nie przekraczającego kwoty określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych na Termomodernizację budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce\nStarostwo Powiatowe w Hajnówce, ul. A.Zina 1, 17-200 Hajnówka, tel. 85 682 27 18\nna Termomodernizację budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce\nI. 1) NAZWA I ADRES: Starostwo Powiatowe w Hajnówce , ul. A.Zina 1, 17-200 Hajnówka, woj. podlaskie, tel. 85 682 27 18, faks 85 682 42 20.\n• Adres strony internetowej zamawiającego: www.powiat.hajnowka.pl ;e-mail : starostwo@sphajnowka.home.pl\nI. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Starostwo Powiatowew Hajnówce - Jednostka samorządu terytorialnego.\nII.1.1) Nazwa nadana zamówieniu przez zamawiającego: Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce.\nII.1.3) Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówienia: Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce nr sprawy : SO. 3092-10/09/10\nInformacja na temat wadium: Oferta powinna być zabezpieczona wadium w kwocie 80 000,00 złotych.\n- posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz potencjał techniczny, do wykonania zamówienia tj. wykonali (zakończyli) w okresie ubiegłych pięciu lat co najmniej jedno zamówienie o wartości 4 mln zł. i o charakterze oraz złożoności porównywalnej z zakresem niniejszego zamówienia\n- dysponują osobami zdolnymi do wykonania zamówienia tj. posiadają zatrudnionych co najmniej 15 pracowników w tym 5 pracowników posiadających uprawnienia budowlane,\n- znajduje się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia tj. Wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności na kwotę nie mniejszą niż 50% wartości składanej oferty,\n- znajduje się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia tj. posiada środki finansowe lub zdolność kredytową w wysokości nie mniejszej niż 50% wartości składanej oferty.\n7. Wykaz wykonanych w okresie ostatnich pięciu lat robót budowlanych , a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i odbiorców oraz załączenia dokumentów potwierdzających, że roboty te zostały wykonane należycie ( referencje )\n8. Wykaz zatrudnionych pracowników etatowych, w tym wykaz pracowników posiadających uprawnienia budowlane.\n9. Polisa, a w przypadku jej braku innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności na wartość nie mniejszą niż 50% wartości składanej oferty.\n10. Informacja banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, w których wykonawca posiada rachunek, potwierdzającą wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową wykonawcy, wystawiona nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert /w wysokości nie mniejszej niż 50% wartości składanej oferty/ .\n11. Zaakceptowany projekt umowy\n12. Wykaz części zadania powierzonego podwykonawcom /zgodnie z art. 36 ust. 4 należy wskazać w ofercie części zamówienia, które zostaną powierzone podwykonawcom/\n13. Szczegółowy harmonogram rzeczowo - finansowy dostosowany odpowiednio do harmonogramu będącego załącznikiem nr 7 do SIWZ.\n14. Dokument ten wylicza wszystkich wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie. Każdy z nich musi się pod nim podpisać.\n15. Szczegółowy kosztorys ofertowy.\nUstanowienie pełnomocnika w przypadku wykonawców ubiegających się wspólnie o zamówienie - Pełnomocnictwo musi wskazywać pełnomocnika. Może to być zarówno jeden z przedsiębiorców tworzących konsorcjum, tzw. Lider, jak i zupełnie odrębna osoba (np. radca prawny).\nSpecyfikację istotnych warunków zamówienia można uzyskać pod adresem: Starostwo Powiatowe w Hajnówce ul. A.Zina 1, 17-200 Hajnówka.\nIV.3.4) Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub ofert: 08.10.2010 godzina 12:00, miejsce: sekretariat Starostwa Powiatowego w Hajnówce ul. A. Zina 1, 17-200 Hajnówka.\nIV.3.13) Informacje dodatkowe, w tym dotyczące finansowania projektu/programu ze środków Unii Europejskiej: Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013. Oś prioretytowa 5. Rozwój infrastruktury ochrony środowiska. Działanie 5.1. rozwój regionalny infrastruktury ochrony środowiska.\ndo przetargu pn. Termomodernizacja budynków Zespołu Szkól Zawodowych w Hajnówce\nW związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, którego przedmiotem jest "Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce" przy ul. 3-go Maja 25 firma ELWA Sp. z o.o. ul. Mickiewicza 226 ,17-100 Bielsk Podlaski zwróciła się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:\n1. Czy w przypadku wykonawców ubiegających się wspólnie o zamówienie, warunek:\n"posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz potencjał techniczny, do wykonania zamówienia tj. wykonali (zakończyli) w okresie ubiegłych pięciu lat co najmniej jedno zamówienie o wartości 4 mln zł. i o charakterze oraz złożoności porównywalnej z zakresem niniejszego zamówienia" będzie spełniony gdy suma wartości wykonanych przez uczestników konsorcjum 2 robót budowlanych będzie wynosiła wymagane 4 mln zł?\n2. Czy w przypadku wykonawców ubiegających się wspólnie o zamówienie, warunek:\n"znajduje się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia tj. posiada środki finansowe lub zdolność kredytową w wysokości nie mniejszej niż 50% wartości składanej oferty" będzie spełniony, gdy suma zdolności kredytowej uczestników konsorcjum będzie wynosiła wymagane 50% wartości składanej oferty?\nStarostwo Powiatowe w Hajnówce informuje ,że nie zamierza dokonywać zmian w zapisach specyfikacji i nadal obowiązują zapisane w specyfikacji progi zarówno co do wielkości wykonanej inwestycji jak i posiadanych środków bądź zdolności kredytowej . Oznacza to ,że w przypadku gdy wykonawcy wspólnie ubiegają się o zamówienie musi być zachowana zasada , że przynajmniej jeden wykonawca musi spełniać warunki określone w specyfikacji i nie przewiduje się sumowania inwestycji bądź zdolności kredytowej.\ndo przetargu pn. Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce\nW związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, którego przedmiotem jest "Termomodernizacja budynków Zespołu Szkół Zawodowych w Hajnówce" przy ul. 3-go Maja 25 firma Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Hajnówce zwróciła się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:\n2.1. Czy okna posiadające górne lufciki powinny mieć zainstalowane dodatkowe uchwyty tzw. hautan pozwalające na swobodne otwieranie ich z podłogi, jeżeli tak to proszę o podanie, w których oknach powinny się znajdować?\n2.2. Czy nowe okna powinny mieć takie same profile (wygląd) jak stare?\nOdpowiedź na pytanie nr 2.1\nZgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania budynków oświatowych wszystkie okna muszą mieć uchwyty pozwalające na swobodne otwieranie ich z podłogi.\nOdpowiedź na pytanie nr 2.2\nNowe okna powinny mieć takie same profile (wygląd) jak stare.\nSIWZ (DOC, 340 KB) Podgląd załącznika


Służby specjalne sięgają po dodatkowe pieniądze z budżetu. Najwięcej chce CBA - Money.pl\nStrona głównaGospodarkaSłużby specjalne sięgają po dodatkowe pieniądze z budżetu. Najwięcej chce CBA\nPomysł dodatkowych funduszy dla służb specjalnych wspiera szef MSWiA Mariusz Kamiński. (Fot: Tomasz Jastrzebowski/REPORTER)\n- Poprawka o zwiększenie budżetu CBA została odrzucona. Przeciwna przyznaniu tej służbie dodatkowych pieniędzy była nie tylko opozycja, ale i posłowie koalicji rządzącej - mówi posłanka Krystyna Skowrońska (KO) w rozmowie z "Rzeczpospolitą". W jej ocenie Senat także odrzuci pomysł poprawki.\nDziennik informuje, że CBA liczyło na dodatkowe 37,4 mln złotych z budżetu państwa. Jak wyjaśnił gazecie rzecznik CBA Temistokles Brodowski, dodatkowe fundusze miałyby pójść na podwyżki pensji związanych z podwyżką płacy minimalnej, a także "dostosowaniem zakupionych i pozyskanych nieruchomości do wymogów służb specjalnych".\nNa komisji finansów dofinansowanie Biura wzbudziło najwięcej emocji wśród posłów opozycji. Dariusz Rosati z Koalicji Obywatelskiej przypomniał o aferze z wyprowadzaniem pieniędzy z CBA przez jedną z pracownic.\nZobacz też: Rząd chce walczyć z pornografią. Wiemy, kiedy projekt ustawy\n- Potrzeba gruntownej kontroli w CBA, a nie dosypywania pieniędzy - grzmiał Rosati, cytowany przez "Rz".\nAfera w CBA. Gotówka mogła znikać od dawna\nDodatkowych funduszy chce również Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 8,5 mln złotych miałoby pójść na "remonty, materiały i wyposażenie".\nAgencja Wywiadu liczy z kolei na 32 mln złotych. Nowe środki poszłyby na "zadania operacyjne", które są związane "z bieżącą sytuacją międzynarodową".\nAfera SKOK Wołomin. CBA zatrzymało warszawskiego biznesmena\nO niecałe 27 mln poprosiła Służba Wywiadu Wojskowego na "rozbudowę zdolności służby do prowadzenia wywiadu elektronicznego". W praktyce oznacza to dodatkowe środki na podsłuchy.\nKomisja finansów uznała, że AW żąda zbyt dużo i zgodziła się na 15 mln złotych. Wniosek ABW zaakceptowała. Dodatkowe fundusze mają pochodzić z rezerwy na realizację projektów z budżetu Unii Europejskiej.\nTagi: cba, służby specjalne, budżet państwa, dodatkowe pieniądze, gospodarka, wiadomości\nwsqdPIENIEDZY BRAKUJE NA LECZENIE I SŁUZBE ZDROWIA A oni rąbią ile chcą\nHa haDajcie nam jeszcze pieniędzy bo nam ukradli.\nLopTrzeba kupić lojalność służb bo może być gorąco i co wtedy ?\nAkcja CBA. Były dyrektor i obecny kierownik z wrocławskiego sądu zat...


N°1 ProBiotic - Probiotyki na zdrowie! - life-in-the-gym.pl\nN°1 ProBiotic – naturalne probiotyki\nZdrowy brzuch to warunek zdrowego życia! To o wiele bardziej istotne, niż by się mogło wydawać. Troska o stan jelit przekłada się nie tylko na zdrowie układu trawiennego: eliminację symptomów zespołu jelita drażliwego, wzdęć, gazów, bulgotań i zaparć.\nNie tylko przy antybiotykoterapii\nMikrobiota jelit ulega degradacji na skutek różnych czynników. Najbardziej groźnym jest oczywiście anybiotykoterapia, która powoduje dyzbakteriozę. Dysbakterioza to zaburzenie polegające na braku lub dużym niedoborze w przewodzie pokarmowych bakterii probiotycznych, nazywanych też bakteriami pożytecznymi, które są niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, a więc prawidłowego przebiegu procesów trawienia i wchłaniania.\n– nieodpowiednia dieta z dużą ilością cukrów,\n– uszkodzenia śluzówki jelita, np. wskutek choroby,\nDbając o florę bakteryjną, dbasz o swój nastrój\nBrzuch istotny nawet dla neuroprzekaźników? A jednak! Miewasz wahania nastroju? Masz złe samopoczucie? Trudności w koncentracji? Przyczyna może tkwić w jelitach! Układ trawienny zawiera więcej neuroprzekaźników niż mózg i to właśnie stamtąd pochodzi najwięcej produkowanej serotoniny – hormonu szczęścia.\nBogatsza formuła – probiotyk to nie wszystko\nSynbiotyk = prebiotyk + probiotyk!\nN°1 ProBiotic to suplement zawierający probiotyki. N°1 ProBiotic pomoże Ci zadbać o zdrowie, prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego i odpornościowego.\nWiele spośród osób dbających o swoje odżywianie wręcz nie wyobraża sobie otrzymania


Dział: Informacje poniedziałek • 13 lutego 2017 • 13:26\tW tym miesiącu zaczęła przyjmować pacjentów II Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim Nr 2 w Rzeszowie. Wcześniej mali pacjenci byli hospitalizowani na ogólnym oddziale pediatrycznym. W zeszłym roku takich małych pacjentów było prawie 3...\nDział: Informacje niedziela • 12 lutego 2017 • 14:57\tRzeszowski Teatr Przedmieście w przyszłym tygodniu wyjeżdża do stolicy Francji. W Paryżu dwukrotnie zaprezentuje swój autorski spektakl "Tchnienie Breath". Jest to opowieść o miłości, śmierci i cierpieniu. Wzruszająca historia na parę aktorów, stare łóżko, walizkę, prześcieradło i rzutnik,...\nDział: Informacje czwartek • 09 lutego 2017 • 13:22\tDziewięcioosobowa grupa podkarpackich wolontariuszy powróciła z Gruzji i Abchazji. Przedstawiciele Ochotniczej Straży Pożarnej z Harty koło Dynowa i Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Rzeszowie przez ponad trzy tygodnie pracowali tam na rzecz kościoła katolickiego w Suchumi i ośrodka dla niepełnosprawnych...\nDział: Informacje czwartek • 09 lutego 2017 • 10:09\tKolejna śmiertelna ofiara czadu w regionie. To 20-letnia mieszkanka Kamienia w powiecie rzeszowskim. Rano leżącą w wannie kobietę znalazł jej ojciec. Wezwani na miejsce ratownicy medyczni próbowali ją reanimować, ale życia 20-latki nie udało się uratować. Czujniki czadu,...\nDział: Informacje czwartek • 09 lutego 2017 • 08:17\tUniwersytet Rzeszowski zamierza kształcić studentów z Mongolii. Będzie to jeden z elementów współpracy z tym azjatyckim krajem. Zainteresowana jest nią Polsko-Mongolska Izba Przemysłowo-Handlowa. Uzgodniono już wstępny projekt porozumienia między uczelnią a Izbą. W spotkaniu z prorektorem ds. nauki...\nDział: Informacje środa • 08 lutego 2017 • 18:19\tObywatele - Stanów Zjednoczonych i Indii zostali wydaleni z Polski za nielegalny pobyt w naszym kraju. Zostali zatrzymani przez Straż Graniczną z Jasionki podczas wczorajszej kontroli legalności pobytu cudzoziemców w Rzeszowie. 26-letni Amerykanin przedłużył swój pobyt w Polsce...\nDział: Informacje środa • 08 lutego 2017 • 10:56\tCztery osoby zostały ranne w wypadku, który wydarzył się na lokalnej drodze w Wysokiej Głogowskiej. Jak ustaliła policja doszło do zderzenia toyoty corolli i oplem astrą. Ranna została kierująca toyotą kobieta i jej pasażerka oraz kierowca i pasażer...\nDział: Informacje środa • 08 lutego 2017 • 10:22\tPolicja poszukuje zaginionego Grzegorza Głazowskiego, 33-letniego mieszkańca Racławówki. Mężczyzna wyszedł z domu w sobotę, 31 grudnia i do tej pory nie powrócił, nie nawiązał też kontaktu z rodziną. Zaginiony Grzegorz Głazowski ma 170 cm wzrostu, szczupłą budowę ciała,...\nstartpoprz.12345…nast.koniecStrona 3 z 127\tKalendarz informacji