Carnap, Filozofia i składnia logiczna\nFILOZOFIA I SKŁADNIA LOGICZNA\nPhilosophy and Logical Syntax, 1935, część I i fragment części III, tłum. Andrzej Zabłudowski\nCzęść I. ODRZUCENIE METAFIZYKI\n3. Problemy realnego istnienia\n5. Metafizyka jako forma ekspresji\n7. Analiza logiczna\n7. Co głosi fizykalizm\n8. Czego fizykalizm nie głosi\n9. Jedność nauki\n Tradycyjna problematyka filozoficzna obejmuje zagadnienia rozmaitej natury. Z interesującego nas tutaj punktu widzenia można rozróżnić przede wszystkim trzy typy zagadnień i doktryn tradycyjnej filozofii. Dla prostoty oznaczymy te trzy działy jako metafizykę, psychologię i logikę. Ściślej mówiąc, są to nie tyle trzy odrębne działy, ile raczej trzy różne składniki, które współwystępują w większości zagadnień i twierdzeń: składnik metafizyczny, składnik psychologiczny i składnik logiczny.\n Rozważania nasze będą należały do trzeciego działu: zajmiemy się tu analizą logiczną.(Zadaniem analizy logicznej jest rozbiór wszelkiej wiedzy, wszelkich twierdzeń formułowanych w nauce czy w życiu codziennym. Rozbiór ów ma na celu uwyraźnienie sensu badanych twierdzeń i wyjaśnienie związków, jakie pomiędzy nimi zachodzą. Dokonując analizy logicznej jakiegoś twierdzenia zmierzamy przede wszystkim do znalezienia metody jego weryfikacji. Pytanie brzmi: jakie racje mogą uprawniać do uznania danego twierdzenia?, lub: w jaki sposób możemy upewnić się o jego prawdziwości czy też, przeciwnie, upewnić się, że jest fałszywe? Pytanie takie nazywają filozofowie pytaniem epistemologicznym; epistemologia, czyli filozoficzna teoria wiedzy, nie jest niczym innym, jak tylko jednym z działów analizy logicznej, wiązanym zazwyczaj z pewnymi problemami psychologicznymi procesu poznania.\n Na czym więc polega metoda weryfikacji jakiegoś zdania? Musimy tu rozróżnić dwa rodzaje sprawdzania: sprawdzanie bezpośrednie i sprawdzanie pośrednie. Zdanie, które by orzekało coś o jakimś aktualnym postrzeżeniu, np. zdanie: "Widzę w tej chwili czerwony kwadrat na niebieskim tle", mogę sprawdzić bezpośrednio na. podstawie odpowiedniego aktu percepcji. Jeśli w obecnej chwili postrzegam czerwony kwadrat na niebieskim tle, zdanie powyższe zostaje zweryfikowane bezpośrednio poprzez odnośne postrzeżenie; jeżeli nie postrzegam czerwonego kwadratu, zdanie to zostaje obalone. Pojęcie sprawdzania bezpośredniego nasuwa, niewątpliwie, pewne poważne problemy sporne; tutaj jednak kwestie te pominiemy i zajmiemy się bardziej istotnym dla naszych dalszych rozważań zagadnieniem sprawdzania pośredniego. Zdanie P, które nie daje się sprawdzić bezpośrednio, możemy sprawdzić jedynie poprzez bezpośrednie sprawdzenie zdań, które wydedukowalibyśmy ze zdania P i z innych zdań, już zweryfikowanych.\n Rozpatrzmy zdanie P1: "Ten klucz jest zrobiony z żelaza". Zdanie to można sprawdzić na wiele sposobów. Na przykład: kładę ów klucz w pobliżu magnesu; postrzegam wówczas, że klucz zostaje przyciągnięty. Dedukcja przebiega tu w sposób następujący:\nP1: "Ten klucz jest zrobiony z żelaza"; zdanie sprawdzane.\nP2: "Gdy jakiś przedmiot z żelaza zostaje umieszczony w pobliżu magnesu, przedmiot ten zostaje przyciągnięty"; jest to prawo fizykalne, już zweryfikowane.\nP3: "Ten przedmiot (pewna sztaba) jest magnesem"; zdanie już zweryfikowane.\nP4: "Klucz zostaje umieszczony w pobliżu tej sztaby"; zdanie to weryfikujemy bezpośrednio przez obserwację.\nZ zestawionych tu czterech przesłanek możemy wydedukować konkluzję:\nP5: "Klucz zostanie teraz przyciągnięty przez ową sztabę".\n Twierdzenie to jest przepowiednią, którą możemy sprawdzić na podstawie obserwacji. Patrząc w odpowiednim kierunku widzimy, że klucz zostaje przyciągnięty, albo też, przeciwnie, że nie zostaje przyciągnięty. W pierwszym wypadku zdanie P1 zostaje sprawdzone pozytywnie, zweryfikowane, w drugim - obalone.\n W pierwszym wypadku zdanie P1 nie zostaje wszakże sprawdzone definitywnie. Możemy powtórzyć sprawdzanie za pomocą magnesu, tj. wydedukować z tych samych co przedtem lub podobnych przesłanek inne twierdzenia, podobnie do P5. Dalej z kolei - lub zamiast takiego zabiegu - możemy sprawdzać P5 w oparciu o testy elektryczne, mechaniczne, chemiczne czy optyczne. Jeśli wszystkie dalsze badania przynoszą wyniki pozytywne, twierdzenie P1 staje się stopniowo coraz pewniejsze. Możemy rychło osiągnąć stopień pewności dostateczny dla wszelkich potrzeb praktycznych, nigdy jednak nie możemy osiągnąć pewności absolutnej. Liczba zdań postrzeżeniowych, jakie możemy wywieść z P1 w oparciu o inne zdania uprzednio zweryfikowane albo dające się bezpośrednio zweryfikować, jest nieskończona. Toteż zawsze istnieje możliwość, że w toku dalszych badań natrafimy na kontrprzykład, jakkolwiek małe byłoby jego prawdopodobieństwo. Zdanie P1 nigdy więc nie daje się zweryfikować całkowicie. Dlatego też nazywamy je hipotezą.\n Rozpatrywaliśmy tu pewne zdanie jednostkowe, dotyczące pojedynczej rzeczy. Gdyby za przykład obrać jakieś zdanie uniwersalne, dotyczące wszelkich rzeczy czy zdarzeń w dowolnym miejscu i czasie, a więc tzw. prawo przyrody, wówczas fakt, że liczba sprawdzalnych zdań jednostkowych, jakie można wywieść z badanego zdania, jest nieskończona, że więc odnośne zdanie jest hipotezą, byłby bardziej jeszcze oczywisty.\n Każde twierdzenie z rozległej dziedziny nauki ma tę właściwość, że albo orzeka coś o aktualnych postrzeżeniach lub innych doświadczeniach, a zatem daje się na ich podstawie zweryfikować, albo pociąga w koniunkcji a innymi, już weryfikowanymi zdaniami, pewne zdania dotyczące przyszłych postrzeżeń. Przypuśćmy jednak, że jakiś uczony pokusiłby się o sformułowanie pewnego twierdzenia, z którego nie sposób wydedukować żadnych zdań postrzeżeniowych. Załóżmy np., że twierdziłby on, iż istnieje nie tylko pole grawitacyjne oddziaływające na ciała zgodnie ze znanymi prawami grawitacji, ale również pole lewitacyjne, a zapytany, w jaki sposób przejawia się działanie owego pola lewitacyjnego, odpowiedziałby, że pole to nie wywołuje żadnych skutków, które byłyby dostępne obserwacji. Innymi słowy, stwierdziłby, że nie jest w stanie wskazać reguł, według których moglibyśmy z jego twierdzenia dedukować zdania postrzeżeniowe. Odpowiedzielibyśmy wówczas następująco: pańskie twierdzenie nie jest w ogóle twierdzeniem; nie informuje ono o niczym, jest tylko zbitką pustych słów, jest wyrażeniem pozbawionym sensu.\n Nie przeczymy skądinąd, że wyrażeniu temu mogłyby towarzyszyć w świadomości naszego oponenta takie lub inne wyobrażenia i odczucia. Fakt ten byłby może interesujący z psychologicznego punktu widzenia. Z logicznego punktu widzenia jest to wszakże okoliczność zgoła obojętna. Tym, co nadaje jakiemuś zdaniu znaczenie teoretyczne, nie są towarzyszące mu myśli i wyobrażenia, lecz możliwość dedukowania zeń zdań postrzeżeniowych, innymi słowy - możliwość jego sprawdzenia. Aby nadać sens jakiemuś zdaniu, obecność wyobrażeń nie wystarcza; i nawet nie jest niezbędna. Nie posiadamy żadnego wyobrażenia pola elektromagnetycznego ani nawet - jak byłbym skłonny utrzymywać - pola grawitacyjnego. Niemniej jednak głoszone przez fizyków twierdzenia o tych polach są bezsprzecznie sensowne, gdyż z twierdzeń tych możemy dedukować zdania postrzeżeniowe. Mój sprzeciw wobec wspomnianego twierdzenia o polu lewitacyjnym nie na tym bynajmniej polega, że pola takiego nie umiemy sobie wyobrazić. Jedyna moja obiekcja polega na tym, że nie wiemy, w jaki sposób twierdzenie to sprawdzić.\n Powyższe rozważania były przykładem analizy logicznej. Obecnie przeprowadzimy analogiczną analizę już nie w odniesieniu do zdań fizyki, lecz w odniesieniu do zdań metafizyki. Rozważania nasze należą do logiki, do trzeciej z rozróżnionych poprzednio części składowych filozofii, choć ich przedmiot należy do części pierwszej.\n Metafizycznymi będę nazywał te wszystkie twierdzenia, które pretendują do roli twierdzeń reprezentujących wiedzę o czymś, co leży ponad czy poza wszelkim doświadczeniem, np. o prawdziwej istocie rzeczy, o rzeczach samych w sobie, o absolucie itp. Nie zaliczam do metafizyki tych teorii - nazywanych często metafizycznymi - które stawiają sobie za cel uporządkowanie w spójny system najogólniejszych twierdzeń różnych gałęzi wiedzy naukowej. Teorie takie, nawet najbardziej ryzykowne, należą faktycznie do zakresu nauki empirycznej, nie zaś filozofii. Rodzaj zdań, które chce objąć mianem metafizycznych, najprościej będzie scharakteryzować za pomocą kilku przykładów: "Osnową wszechrzeczy jest woda" - mówił Tales, "ogień" - mówił Heraklit; "bezkres"-mówił Anaksymander; "liczba" - powiadał Pitagoras. "Wszelkie rzeczy to tylko cienie wiecznych idej, bytujących poza czasem i przestrzenią" - głosi doktryna Platona. Od monistów dowiadujemy się, że "u podstaw wszelkiego bytu leży jedna tylko zasada", a dualiści twierdzą, że "istnieją dwie zasady". Materialiści powiadają: "Wszelki byt jest w swej istocie materialny", a znowu spirytualiści mówią: "Wszystko, co istnieje, jest duchowe". Do metafizyki (w naszym rozumieniu tego słowa) należą doktryny Spinozy, Schellinga, Hegia i - aby wymienić przynajmniej jedno nazwisko z epoki współczesnej - Bergsona.\n Zbadajmy teraz ów rodzaj zdań z punktu widzenia sprawdzalności. Łatwo uprzytomnić sobie, że takie zdania nie są sprawdzalne. Ze zdania: "Zasadą wszechrzeczy jest woda", nie jesteśmy w stanie wywieść żadnych przewidywań dotyczących naszych przyszłych postrzeżeń, odczuć czy jakichkolwiek doświadczeń. Toteż zdanie: "Zasadą wszechrzeczy jest woda", nic w ogóle nie stwierdza. Jest to zdanie zupełnie analogiczne do podanego w naszym fikcyjnym przykładzie twierdzenia o polu lewitacyjnym i nie bardziej jest sensowne niż tamto. Metafizyk Wody - jak można by go nazwać - niewątpliwie wiąże ze swą doktryną takie lub inne wyobrażenia; wyobrażenia te jednak nie czynią owego zdania sensownym, tak jak nie czynią sensownym zdania o polu lewitacyjnym. Metafizycy nie mogą uwolnić swych doktryn od niesprawdzalności, gdyby bowiem formułowali twierdzenia sprawdzalne, kwalifikacja ich doktryn jako prawdziwych czy fałszywych zależałaby od doświadczenia i tym samym należała do kompetencji nauk empirycznych. Taka sytuacja wszakże byłaby dla metafizyka nie do przyjęcia, pretenduje on bowiem do roli odkrywcy prawd wyższych niż prawdy wiedzy empirycznej. Musi tedy uwolnić swe twierdzenia od jakichkolwiek związków z doświadczeniem; ale też w ten sposób właśnie pozbawia je jakiegokolwiek sensu.\n Rozważaliśmy dotąd przykłady takich tylko zdań, które zazwyczaj obejmuje się mianem metafizycznych. Nasza konkluzja, iż zdania te nie posiadają żadnego empirycznego sensu, może się wydać prawdą zgoła trywialną. Obawiam się jednak, że trudniej będzie czytelnikowi zgodzić się ze mną, gdy stwierdzenie to rozciągnę na te doktryny filozoficzne, które nazywa się zwykle epistemologicznymi. Wolę i te doktryny objąć mianem metafizycznych, a to z uwagi na ich podobieństwo pod rozważanym względem do doktryn zazwyczaj tak nazywanych. Mam tu na myśli takie doktryny, jak realizm, idealizm, solipsyzm, pozytywizm itd. wzięte w ich tradycyjnej postaci, jako doktryny przypisujące lub odmawiające czemuś realnego istnienia. Realista orzeka realne istnienie świata zewnętrznego, idealista je neguje. Realista - na ogół przynajmniej - przyjmuje również rzeczywiste istnienie innych umysłów, solipsyta - idealista szczególnie radykalny - głosi pogląd przeciwny i twierdzi, że tylko jego własny umysł czy świadomość istnieje realnie. Rozważmy, czy twierdzenia owe są sensowne.\n Można by odrzec, że twierdzenia o realnym istnieniu. czy nieistnieniu czegoś występują również w nauce empirycznej, gdzie rozstrzyga się je w oparciu o doświadczenie, a więc że muszą posiadać sens. Trudno temu zaprzeczyć. Należy jednak rozróżnić dwa pojęcia realnego istnienia: jedno z nich występuje w zdaniach empirycznych, drugie zaś we wspomnianych przed chwilą zdaniach filozoficznych. Kiedy zoolog stwierdza istnienie kangurów, stwierdzenie jego znaczy, że istnieją przedmioty pewnego rodzaju, które można znaleźć i spostrzec w określonym czasie i miejscu; innymi słowy, że istnieją przedmioty pewnego rodzaju, będące elementami czasoprzestrzennego świata fizycznego. Twierdzenie to jest oczywiście sprawdzalne: każdy zoolog może drogą badań empirycznych przekonać się o jego prawdziwości bez względu na to, czy byłby realistą, czy idealistą. Pomiędzy realistami a idealistami panuje całkowita zgoda w kwestii istnienia rzeczy tak czy inaczej określonego gatunku, tj. w kwestii możliwości zlokalizowania elementów tego gatunku, w systemie świata fizycznego. Rozbieżności powstają wtedy dopiero, gdy stawia się pytanie o realność świata fizycznego jako całości. Ale pytanie to jest pozbawione sensu, ponieważ realne istnienie czegokolwiek nie jest niczym innym, jak możliwością umiejscowienia tego czegoś w pewnym systemie, w danym wypadku - w czasoprzestrzennym systemie świata fizycznego, a pytanie o taką możliwość ma sens wtedy tylko, gdy dotyczy elementów lub części, nie zaś samego systemu.\n Ten sam rezultat otrzymamy, gdy zastosujemy kryterium poprzednio objaśnione: możliwość dedukowania zdań postrzeżeniowych. O ile ze stwierdzenia, że istnieją kangury, możemy dedukować zdania postrzeżeniowe, o tyle ze stwierdzenia, że świat fizyczny istnieje, żadnych zdań postrzeżeniowych wydedukować nie możemy; to samo dotyczy twierdzenia przeciwnego, głoszącego, że świat fizyczny realnie nie istnieje. Toteż oba te twierdzenia są pozbawione empirycznej treści - są pozbawione sensu. Trzeba z całym naciskiem podkreślić, ze krytyka nasza dotyczy w równej mierze twierdzenia, że świat fizyczny realnie nie istnieje. Poglady Koła Wiedeńskiego niekiedy mylnie rozumiano jako negację realnego istnienia świata fizycznego. Prawdą jest, że odrzucamy tezę o realnym istnieniu świata fizycznego; ale odrzucamy ją nie jako fałszywą, lecz jako pozbawioną sensu, i tak samo odrzucamy jej idealistyczną antytezę. Ani nie przyjmujemy, ani nie negujemy żadnej z tych tez; odrzucamy samo pytanie.\n Wszystkie nasze uwagi w kwestii realnego istnienia świata fizycznego odnoszą się również do innych filozoficznych pytań dotyczących istnienia, np. realnego istnienia innych umysłów, realnego istnienia tego, co bezpośrednio dane w doświadczeniu, realnego istnienia uniwersaliów, cech, relacji, liczb itd. Gdy do systemu hipotez naukowych dołączymy którąkolwiek spośród filozoficznych tez rozstrzygających pozytywnie albo negatywnie tego typu pytania, wartość predyktywna tego systemu bynajmniej nie zostanie wzmocniona; uzupełnienie takie nie umożliwi nam żadnych nowych przewidywań co do przyszłych doświadczeń. Wszystkie te filozoficzne tezy są więc pozbawione empirycznej treści, pozbawione sensu poznawczego; są to jedynie pseudotezy.\n Jeśli pogląd powyższy jest słuszny, filozoficzne problemy realnego istnienia - w odróżnieniu od empirycznych problemów realnego istnienia - mają ten sam charakter logiczny, co wspomniane poprzednio problemy (a raczej pseudo-problemy) transcendentnej metafizyki. Dlatego też określam je nie mianem epistemologicznych, jak to jest w zwyczaju, lecz mianem metafizycznych.\n Wśród doktryn metafizycznych pozbawionych sensu poznawczego wymieniłem również pozytywizm, choć poglądy Koła Wiedeńskiego określa się niekiedy jako pozytywistyczne właśnie. Określenie to nie wydaje mi się trafne. W każdym razie nie twierdzimy bynajmniej, że realne jest to tylko, co bezpośrednio dane, a twierdzenie takie stanowi przecież jedną z podstawowych tez tradycyjnego pozytywizmu. Nazwa "pozytywizm logiczny" wydaje się bardziej stosowna, choć i ona może wywoływać pewne nieporozumienia. W każdym razie należy mieć na uwadze fakt, że doktryna nasza jest doktryną natury logicznej i nic ma nic wspólnego z metafizycznymi tezami o realnym istnieniu czy nieistnieniu czegokolwiek. Na czym polega logiczny charakter jakiejś tezy, wyjaśnimy w dalszych rozdziałach.\n Nie wymieniliśmy dotąd jednego z działów filozofii, traktowanego przez niektórych filozofów jako dział główny; mamy na myśli filozofię wartości, której głównym odgałęzieniem jest filozofia moralności, czyli etyka. Słowo "etyka" używane bywa w dwu różnych znaczeniach. "Etyką" nazywa się niekiedy pewien rodzaj badań empirycznych, a mianowicie psychologiczne i socjologiczne badania dotyczące ludzkich zachowań, a zwłaszcza uwarunkowania tych zachowań przez uczucie i wolę oraz wpływu, jaki wywierają one na innych ludzi. Tak rozumiana etyka jest dyscypliną empiryczną, naukową gałęzią raczej empirycznej nauki niż filozofii. Zasadniczo odrębny charakter ma etyka w drugim znaczeniu, etyka jako filozofia wartości moralnych lub norm moralnych, którą można nazwać etyką normatywną. Tak pojęta etyka nie jest badaniem faktów, ale rzekomym badaniem co dobre, a co złe, co czynić należy, a czego nie należy. Zadaniem, jakie stawia sobie owa etyka filozoficzna lub normatywna, jest ustalenie norm ludzkiego postępowania lub formułowanie sądów o wartościach moralnych.\n Łatwo zauważyć, że między normą a sądem wartościującym zachodzi różnica jedynie werbalna. Norma, czyli reguła, ma formę imperatywną, np.: "'Nie zabijaj!" Odpowiedni sąd wartościujący brzmiałby: "Zabijanie jest złem". Ta różnica sformułowań okazała się w praktyce doniosła, zwłaszcza dla rozwoju myślenia filozoficznego. Reguła "nie zabijaj" ma postać gramatyczną zdania rozkazującego, nie jest więc traktowana jako stwierdzenie. Lecz sąd wartościujący "Zabijanie jest złem", choć tak jak owa reguła jest tylko wyrazem określonego dezyderatu, ma postać gramatyczną zdania oznajmiającego. Większość filozofów, zwiedziona owym kształtem gramatycznym, utrzymuje, iż zdanie wartościujące jest zdaniem asertywnym, a zatem musi być prawdziwe lub fałszywe. Filozofowie podają tedy racje dla własnych twierdzeń wartościujących i usiłują podważyć twierdzenia swych oponentów. Faktycznie jednak wypowiedź wartościująca jest tylko nakazem podanym w zwodniczej szacie gramatycznej. Może ona wywierać wpływ na ludzkie czyny w sposób odpowiadający lub nie odpowiadający naszym pragnieniom, nie jest wszakże prawdziwa ani fałszywa. Nie stwierdza niczego i nie daje się dowieść ani obalić.\n Łatwo to wykazać, gdy zastosujemy do tego rodzaju zdań naszą metodę analizy logicznej. Ze zdania: "Zabijanie jest złem" nie możemy wywieść żadnych zdań, które mówiłyby o przyszłych doświadczeniach. Zdanie to nie jest zatem sprawdzalne i nie ma żadnego sensu poznawczego; to samo zaś dotyczy wszelkich zdań o wartościach.\n Mógłby ktoś odrzec, że ze zdania: "Zabijanie jest złem" można wywieść zdanie następujące: "Ten, kto dopuści się zabójstwa, będzie odczuwał wyrzuty sumienia". Lecz faktycznie zdanie to w żaden sposób nie daje się wywieść ze zdania: "Zabijanie jest złem". Daje się wywieść jedynie ze zdań psychologicznych dotyczących ludzkich charakterów i reakcji emocjonalnych. Zdania te są rzeczywiście sprawdzalne i posiadają sens teoretyczny. Należą jednak do domeny psychologii, nie zaś filozofii, do etyki psychologicznej (jeśli kto zechce użyć takiego określenia), nie zaś do etyki filozoficznej, czyli normatywnej. Zdania etyki normatywnej, bez względu na to, czy mają postać reguł czy postać zdań wartościujących, są pozbawione sensu teoretycznego, nie są zdaniami nauki (którym to mianem obejmujemy wszelkie zdania asertywne).\n Aby uniknąć nieporozumień, musimy podkreślić, że nie negujemy wcale możliwego pożytku naukowych badań dotyczących aktów wartościowania i wypowiedzi wartościujących. Są to akty konkretnych jednostek i, jak wszelkie działania ludzkie, stanowią możliwy przedmiot badania naukowego. Historycy, psychologowie i socjologowie mogą analizować je i wyjaśniać przyczynowo, a takie historyczne czy psychologiczne zdania dotyczące aktów wartościowania i wypowiedzi wartościujących stanowią całkowicie sensowne zdania naukowe, należące do etyki w pierwszym z rozróżnionych znaczeń tego słowa. Lecz zdania wartościujące są tu tylko przedmiotem badania, nie zaś twierdzeniami samych tych teorii i, tak jak gdzie indziej, są pozbawione sensu teoretycznego. Dlatego też włączamy je do królestwa metafizyki.\n[Ustęp z listu Carnapa do Ray Lepleya z maja 1943 r.:\nNiektórzy filozofowie interpretują zdania o wartościach moralnych. jako zdania o prawdopodobnych konsekwencjach odpowiednich czynów. Stwierdzenie, że dany czyn jest dobry czy zły, pojmuje się jako stwierdzenie, że czyn ten jest stosowny albo niestosowny ze względu na określony cel. Na przykład zdanie: "Zabijanie jest złem" głosiłoby w myśl tej interpretacji tyle, co, powiedzmy, zdanie: "Zabijanie uniemożliwia harmonijne współżycie członków społeczeństwa". Na gruncie każdej tego rodzaju interpretacji, a więc interpretacji w terminach funkcji instrumentalnej, interesów ludzkich itp., zdanie wartościujące posiada, oczywiście, treść faktualną, poznawczą.\nPrzypuśćmy z kolei, że ktoś odrzuca wszelkie takie interpretacje swoich twierdzeń wartościujących, na gruncie których twierdzenia te byłyby zdaniami analitycznymi lub sprawdzalnymi na podstawie świadectw doświadczenia; powiada, załóżmy, tak jak to powiadają niektórzy filozofowie, że dany czyn jest dobry nie ze względu na jakiekolwiek następstwa, lecz dlatego, że jest dobry z samej swej istoty. Tego rodzaju twierdzenia wartościujące można nazwać absolutnymi w odróżnieniu od twierdzeń poprzednio wspomnianych, które poddaje się relatywizacji ze względu na określone cele. Empiryzm logiczny kieruje swą krytykę jedynie przeciw absolutnym twierdzeniom wartościującym, takim, jakie napotykamy często w pracach filozofów europejskich, nie zaś przeciwko twierdzeniom relatywnym, które przeważają w dyskusjach filozoficznych w środowisku amerykańskim.\nPonieważ wyraz 'znaczenie' używany bywa często w szerszym sensie, pragnę podkreślić, że odmawiając znaczenia absolutnym zdaniom wartościującym mam na myśli jedynie znaczenie poznawcze (teoretyczne, asertywne). Zdania te niewątpliwie mają znaczenie ekspresywne, zwłaszcza emotywne i motywacyjne; tym właśnie tłumaczy się siła ich społecznego oddziaływania.]\n Analizowaliśmy tu zdania metafizyki w szerokim znaczeniu tego słowa, obejmującym nie tylko metafizykę transcendentalną, lecz również filozoficzne problemy istnienia i wreszcie etykę normatywną. Wielu zapewne zgodzi się, że zdania wszystkich tych odmian metafizyki nie są sprawdzalne, tj. że nie możemy poddać ich kontroli doświadczenia. Wielu też zgodzi się zapewne, że dlatego właśnie nie są to zdania o charakterze naukowym. Trudniej z pewnością o zgodę, gdy powiadamy, że zdania te są pozbawione sensu. Mógłby ktoś odrzec, że przecież zdania formułowane w traktatach metafizycznych niewątpliwie wywierają wpływ na czytelnika, i to niekiedy wpływ bardzo głęboki. To prawda, toteż nie ulega wątpliwości, że zdania te coś wyrażają: niemniej jednak nie posiadają one sensu, nie posiadają żadnej treści teoretycznej.\n Musimy tu rozróżnić dwie funkcje języka: funkcję ekspresywną i funkcję asertywną, czyli poznawczą. Niemal wszystkie świadome czy nieświadome zachowania człowieka, a wśród nich także jego wypowiedzi językowe, wyrażają coś z jego uczuć, jego aktualny nastrój, jego chwilowe lub trwałe dyspozycje do reagowania w taki lub inny sposób itd. Toteż niemal wszystkie jego zachowania i słowa możemy traktować jako symptomy, z których można wnioskować o jego uczuciach czy charakterze. Na tym polega ekspresywna funkcja zachowań i słów. Równocześnie jednak pewne wypowiedzi językowe (np. "ta książka jest czarna"), w odróżnieniu od innych wypowiedzi językowych i zachowań, pełnią inną jeszcze funkcję: przedstawiają pewien stan rzeczy; głoszą, że jest tak a tak, stwierdzają coś, orzekają.\n W szczególnych wypadkach wypowiadane przez kogoś zdanie stwierdza stan rzeczy, który skądinąd wywnioskowujemy z jego zachowań lub wypowiedzi o charakterze ekspresywnym. Lecz nawet wtedy należy wyraźnie odróżniać stwierdzanie od wyrażania. Na przykład, gdy ktoś się śmieje, możemy wziąć to za oznakę jego dobrego humoru; jeżeli zaś ten ktoś, nie śmiejąc się, powie nam: "jest mi wesoło", dowiadujemy się z jego słów tego samego, co poprzednio wywnioskowaliśmy z jego śmiechu. Niemałej jednak istnieje zasadnicza różnica pomiędzy śmiechem a wypowiedzią "jest mi wesoło". Wypowiedź ta stwierdza dobry humor, a zatem jest prawdziwa lub fałszywa. Śmiech nie stwierdza dobrego humoru, a tylko go wyraża. Nie jest prawdziwy ani fałszywy, gdyż niczego nie stwierdza, choć może być szczery lub wymuszony.\n Otóż wiele wypowiedzi językowych pełni, podobnie jak śmiech, jedynie funkcję ekspresywną i nie posiada treści asertywnej. Przykładem mogą być okrzyki jak: "Oh!" "Ojej!", albo, na wyższym szczeblu ekspresji, wiersze liryczne. Celem poematu lirycznego, w którym a występują słowa "słońce" i "chmury", nie jest informowanie nas o jakichś faktach meteorologicznych, lecz wyrażenie pewnych uczuć poety i wywołanie w nas uczuć podobnych. Poemat liryczny nie posiada żadnej treści asertywnej, żadnego sensu teoretycznego, nie zawiera wiedzy.\n Możemy teraz bliżej wyjaśnić znaczenie naszej antymetafizycznej tezy. Teza ta stwierdza, że zdania metafizyczne - tak jak wiersze liryczne - pełnią jedynie funkcję ekspresywną, nie pełnią natomiast funkcji asertywnej. Zdania metafizyczne nie są prawdziwe ani fałszywe, ponieważ niczego nie stwierdzają, nie zawierają wiedzy ani błędu, leżą poza dziedziną poznania, teorii, poza dyskusją o prawdzie i fałszu. Mają natomiast - tak jak śmiech, liryka, muzyka - wartość ekspresywną. Wyrażają nie tyle chwilowe uczucia, ile trwałe dyspozycje emocjonalne i wolicjonalne. Tak np. metafizyczny monizm może wyrażać poczucie harmonii życia, dualizm może wyrażać stan emocjonalny kogoś, kto życie traktuje jako wieczną walkę; etyczny rygoryzm może wyrażać silne poczucie obowiązku lub pragnienie despotycznej władzy. Realizm jest często symptomem typu osobowości zwanego przez psychologów ekstrawertycznym, który cechuje łatwość nawiązywania kontaktu z otoczeniem, idealizm bywa symptomem typu przeciwnego, zwanego introwertycznym, który cechuje tendencja do odwracania się od nieprzyjaznego świata zewnętrznego i upodobanie do życia w kręgu własnych myśli i fantazmatów.\n Znajdujemy tedy wyraźne podobieństwo między metafizyką a liryką. Istnieje jednak pewna zasadnicza różnica pomiędzy nimi. Zarówno liryka, jak metafizyka są pozbawione treści asertywnej, pozbawione sensu teoretycznego, ale zdania metafizyczne - w odróżnieniu od wierszy lirycznych - zdają się taką treść zawierać i zwodzą nie tylko czytelnika, ale także samego metafizyka. Sądzi on, że w swym metafizycznym traktacie wypowiada pewne twierdzenia, a przeświadczenie to każe mu polemizować z twierdzeniami innych metafizyków. Poeta nigdy nic twierdzi o wierszach innego poety, że są niesłuszne czy mylne, powiada tylko, że są złe.\n Ów nieteoretyczny charakter metafizyki nie byłby sam przez się żadnym mankamentem; wszelka sztuka ma przecież taki właśnie charakter, co nie umniejsza jej wielkiej roli w życiu jednostki i społeczeństwa. Niebezpieczeństwo tkwi w zwodniczym charakterze metafizyki; stwarza ona iluzję poznania nie będąc faktycznie żadnym poznaniem. Oto przyczyna, dla której ją odrzucamy.\n Po wyłączeniu z dziedziny poznania problemów i doktryn metafizycznych pozostaje rozpatrzyć dwa rodzaje zagadnień filozoficznych: zagadnienia psychologiczne i logiczne. Te pierwsze również wyłączymy - nie z dziedziny poznania, ale z dziedziny filozofii. Filozofię sprowadzimy tedy do samej logiki (w szerokim rozumieniu tego słowa).\n Pytania i twierdzenia psychologiczne są bezsprzecznie sensowne. Ze zdań psychologicznych możemy dedukować zdania o przyszłych doświadczeniach i sprawdzać je w oparciu o te ostatnie. Lecz zdania psychologii należą do domeny nauk empirycznych, tak samo jak zdania chemii, biologii, historiografii itd. Psychologia nie jest bynajmniej dyscypliną bardziej filozoficzną niż którakolwiek spośród innych wymienionych tutaj nauk. Kiedy cofamy się ku źródłom współczesnych dyscyplin naukowych, stwierdzamy, że filozofia była matką wszystkich nauk. Poszczególne nauki odrywały się kolejno od filozofii przybierając charakter samodzielnych dyscyplin badawczych. Psychologia oddzieliła się od filozofii dopiero w naszych czasach. Wielu filozofów nie zdaje sobie jeszcze jasno sprawy z faktu, że psychologia nie jest już embrionem w łonie matki, lecz samodzielnym organizmem, i że zagadnienia psychologiczne należy pozostawić badaniom empirycznym.\n Rzecz jasna, nie mamy nic przeciwko łączeniu badań psychologicznych i logicznych, tak jak nie mamy nic przeciwko łączeniu jakichkolwiek innych badań naukowych. Oponujemy jedynie przeciw mieszaniu tych dwóch typów zagadnień. Domagamy się, aby je wyraźnie odróżniać, nawet jeśli w praktyce rozważa się je w powiązaniu. Mieszanie logiki z psychologią polega często na traktowaniu zagadnień logicznych tak, jak gdyby były to zagadnienia psychologiczne. Błąd ten - zwany psychologizmem - prowadzi do przeświadczenia, że logika jest nauką o myśleniu, tj. nauką o faktycznych procesach myślowych albo o regułach, wedle których myślenie powinno przebiegać. Tymczasem badanie rzeczywistych procesów myślowych jest zadaniem psychologii i nie ma nic wspólnego z logiką. A poprawnego myślenia uczy każda nauka, nie tylko logika. Astronomia uczy, jak poprawnie myśleć o gwiazdach; logika uczy, jak poprawnie myśleć o szczególnych przedmiotach logiki. Czym są owe szczególne przedmioty logiki, wyjaśnimy w następnym rozdziale. W każdym razie myślenie nie jest przedmiotem logiki, lecz przedmiotem psychologii.\n Zagadnienia psychologiczne dotyczą wszelkich rodzajów tzw. faktów psychicznych (mental events), wszelkiego rodzaju wrażeń, uczuć, myśli, wyobrażeń itp., czy to świadomych, czy nie uświadomionych. Zagadnienia te można rozstrzygać jedynie poprzez doświadczenie, nie poprzez filozofowanie.\nEkspresywna funkcja języka - Sztuka\nAsertywna funkcja języka - Nauka (= system wiedzy teoretycznej)\n Jedynym właściwym zadaniem filozofii jest analiza logiczna. Podstawowe pytanie, na które musimy obecnie odpowiedzieć, brzmi: "Na czym polega analiza logiczna'?" Analizę logiczną uprawialiśmy już w rozważaniach dotychczasowych: próbowaliśmy określić charakter hipotez fizykalnych, twierdzeń (lub raczej pseudotwierdzeń) metafizycznych, twierdzeń psychologicznych. Obecnie zaś zastosujemy analizę logiczną do samej analizy logicznej; spróbujemy określić charakter twierdzeń logiki, tych twierdzeń, w których formułujemy wyniki analizy logicznej.\n Pogląd, iż zdania metafizyczne są pozbawione sensu, gdyż nie odnoszą się do żadnych faktów, wypowiedział już Hume. W ostatnim rozdziale swych Badań dotyczących rozumu ludzkiego pisał on, co następuje: "Wydaje mi się, że jedynymi przedmiotami nauk abstrakcyjnych, czyli demonstratywnych, są wielkość i liczba [...] Wszystkie inne badania ludzkie dotyczą wyłącznie faktów i istnienia; te zaś oczywiście nie mogą być przedmiotem dowodzenia demonstratywnego [...] Jeśli, przejęci tymi zasadami, przebiegniemy biblioteki, jakież musimy urządzić spustoszenie! Biorąc do ręki jakiś tom, traktujący np. o teologii albo szkolnej metafizyce, zapytujemy się: Czy zawiera jakieś rozumowanie abstrakcyjne, dotyczące wielkości lub liczby? Nie. Czy zawiera jakieś rozumowanie oparte na doświadczeniu, a dotyczące faktów i istnienia? Nie. A więc w ogień z nim, albowiem nie może zawierać nic prócz sofisterii i złudzeń" [D. Hume,Badania dotyczące rozumu ludzkiego]. Podzielamy ten pogląd Hume'a, głoszący - w przekładzie na naszą terminologię - że tylko zdania matematyki i nauk empirycznych są sensowne, podczas gdy wszelkie inne zdania są pozbawione sensu.\n W tym miejscu jednak mógłby ktoś wysunąć obiekcję: "A co powiedzieć o własnych pańskich twierdzeniach? Jeśli przyjąć pogląd, który pan głosi, to własne pana prace, włącznie z tą książką, trzeba uznać za pozbawione sensu, gdyż ani nie należą one do matematyki, ani też nie mają charakteru empirycznego, tzn. nie są sprawdzalne w doświadczeniu". Jak odpowiedzieć na taką obiekcję? Jaki charakter mają zdania, które tu wypowiadam, w ogólności zdania analizy logicznej? Z punktu widzenia spójności wyłożonego tu poglądu jest to pytanie decydujące.\n Odpowiada na nie Wittgenstein w swym Traktacie logiczno-filozoficznym. Wittgenstein rozwinął w formie najbardziej radykalnej pogląd, że w świetle analizy logicznej zdania metafizyki okazują się pozbawione sensu. Jakże więc odpowiada Wittgenstein na obiekcję, że w takim razie jego własne wypowiedzi muszą być pozbawione sensu? Otóż Wittgenstein przyjmuje tę uwagę za słuszną. "Rezultatem filozofii - powiada - nie jest pewna suma 'zdań filozoficznych', ale jaśniejsze rozumienie zdań" (4.112). "Zdania moje pełnią swą funkcję wyjaśniającą w taki oto sposób: kto mnie rozumie, uznaje je ostatecznie za bezsensowne, kiedy już wspiął się za ich pomocą poza nie, ponad nie. (Musi on, rzec można, odrzucić drabinę, kiedy już wspiął się po niej na górę). Musi przezwyciężyć te zdania, wtedy ujmie świat prawidłowo" (6.54). "O czym mówić nie sposób, o tym należy milczeć" (7) [L. Wittgenstein: Tractatus Iogico-philosophicus].\n Ja i moi koledzy z Koła Wiedeńskiego wiele zawdzięczamy Wittgensteinowi, zwłaszcza gdy idzie o analizę metafizyki. Jednakże omawianej tutaj kwestii nie mogę zgodzić się z jego stanowiskiem. Przede wszystkim wydaje mi się ono niekoherentne. Zdań filozoficznych - powiada Wittgenstein - formułować nie sposób, a o czym nie sposób mówić, o tym należy milczeć; tymczasem, zamiast zachować milczenie, Wittgenstein pisze całą książkę filozoficzną. Po drugie, nie zgadzam się ze stwierdzeniem, że wszystkie zdania jego Traktatu są tak samo pozbawione sensu, jak zdania metafizyki. Uważam, że liczne zdania Traktatu (niestety, nie wszystkie) w rzeczywistości posiadają sens, i że to samo dotyczy wszelkich zdań analizy logicznej.\n W następnych rozdziałach uzasadnimy tę pozytywną odpowiedź na pytanie o charakter zdań filozoficznych, wskażemy pewien sposób formułowania wyników analizy logicznej, który by nie nasuwał wspomnianej obiekcji, i scharakteryzujemy w ten sposób ścisłą metodę filozofii.\nTak jak nie ma filozofii przyrody poza filozofią nauk przyrodniczych, tak też nie ma filozofii świata organicznego poza filozofią biologii; nie ma filozofii myślenia, filozofii historii ani filozofii społeczeństwa, istnieje tylko filozofia psychologii, filozofia nauk historycznych i społecznych. A filozofia jakiejś nauki jest zawsze syntaktyczną analizą języka tej nauki.\nPodstawowe zagadnienia analizy języka jakiejś gałęzi nauki to zagadnienia dotyczące charakteru terminów i zdań tego języka, a przede wszystkim reguł transformacji lub przekładu, które wiążą ten język z językami innych gałęzi, a więc z innymi częściami składowymi języka całej nauki. Spośród wszystkich tych podjęzyków najdonioślejsze znaczenie ma język fizykalny, język, którym posługujemy się mówiąc o rzeczach fizycznych czy to w życiu codziennym czy na terenie fizyki. W wyniku dyskusji, jakie prowadziliśmy w naszym Kole Wiedeńskim, doszliśmy do przekonania, że język ten jest językiem uniwersalnym, w którym można wyrazić wszystko, co wyrażamy za pomocą innych języków naukowych. Innymi słowy, każde zdanie języka jakiejkolwiek innej gałęzi nauki jest treściowo równoważne jakiemuś zdaniu języka fizykalnego, a więc daje się przełożyć na język fizykalny zachowując niezmienioną treść. Neurath, który szczególnie przyczynił się do ugruntowania tej tezy, zaproponował nazwać ją tezą fizykalizmu.\nRozważmy dla przykładu następujące zdanie psychologiczne: "O godz. 10 pan A był rozgniewany". Treściowo równoważne zdanie języka fizykalnego brzmi: "O godz. 10 pan A znajdował się w pewnym stanie fizycznym, który charakteryzował się przyspieszonym oddechem i pulsem, napięciem pewnych mięśni, skłonnością do gwałtownych reakcji itd". Oznaczmy własność bycia rozgniewanym za pomocą symbolu "Q1", opisany wyżej stan cielesny - za pomocą symbolu "Q2", a godzinę 10 za pomocą symbolu "t1". Oba rozważane zdania możemy wówczas zapisać symbolicznie w sposób następujący:\n(zdanie psychologiczne) Q1 (A,t1) (S1)\n(zdanie fizykalne) Q2 (A,t1) (S2).\nOtóż istnieje prawo naukowe, tj. zdanie uniwersalne należące do zdań obowiązujących systemu językowego nauki, które głosi, że ilekroć ktoś jest rozgniewany, jego ciało znajduje się w opisanym wyżej stanie fizycznym. Symbolicznie wyrazilibyśmy to następująco:\n(x) (t) [Q1(x,t) wtw Q2(x,t)]\n(znak równoważności "wtw" wyraża obustronną implikację). Założyliśmy, iż własność Q2 została tak dobrana, aby powyższe zdanie było obowiązującym prawem naukowym, a więc zdaniem, które albo samo należy do reguł transformacji, albo daje się wyprowadzić za pomocą tych reguł. Nie musi ono być zdaniem analitycznym; zakładamy jedynie, że jest to zdanie obowiązujące, a więc bądź analityczne, bądź F-obowiązujące. Jest rzeczą oczywistą, że za pomocą tego prawa możemy ze zdania S1 wywieść zdanie S2, i odwrotnie, z S2 możemy wywieść S1. Zdania S1 i S2 są tedy treściowo równoważne. (Warto odnotować, że mogą to być zdania F-równoważne, tj. wzajemnie wywodliwe jedynie w oparciu o F-reguły; we wcześniejszych ujęciach fizykalizmu możliwość ta nie była w dostatecznej mierze uwzględniana).\nMożna by tu postawić pytanie, czy rzeczywiście możemy mieć pewność, że dla dowolnej własności psychologicznej Q1 daje się wskazać odpowiednia własność fizyczna Q2 taka, aby ową ogólną równoważność wolno było uznać za zdanie obowiązujące. Gdyby dla jakiejś własności Q1 nie istniał tego rodzaju odpowiednik Q2, wówczas nie moglibyśmy zdania psychologicznego "Q1(A,t1)" przełożyć na język fizykalny i teza fizykalizmu zostałaby podważona.\nOtóż twierdzę, że język psychologiczny nie może zawierać predykatu, tj. oznaczenia własności, które nie byłoby w ten sposób przekładalne. Jeśli bowiem dany predykat "Q1" tego języka posiada znaczenie, to zdanie "Q1(A,t1)" musi być empirycznie sprawdzalne, psycholog musi umieć rozstrzygnąć w odpowiednich okolicznościach, czy osobnik A ma "własność Q1, czy też jej nie ma. Rozstrzygnięcie zaś wymaga odwołania się do obserwacji fizycznych zachowań osoby A, a więc do obserwacji stanu rzeczy, który opisaliśmy za pomocą pewnego fizykalnego predykatu "Q2".\nStwierdzenie to nasunie z pewnością obiekcję, że przecież można wyobrazić sobie stan psychiczny Q1, który nigdy nie uzewnętrznia się w zachowaniach; wprawdzie takie uczucia, jak gniew czy przyjemność, uzewnętrzniają się najczęściej w sposób łatwo uchwytny w obserwacji, można jednak utrzymywać, że pewnym innym stanom psychicznym, takim np. jak myślenie, nie towarzyszą żadne zewnętrzne przejawy. Załóżmy, że istnieje pewien rodzaj stanów psychicznych, które pozbawione są jakichkolwiek oznak zewnętrznych, i że ów rodzaj stanów oznacza się w języku psychologii za pomocą predykatu "Q1". W jaki sposób mógłby psycholog stwierdzić, że dana osoba A znajduje się w stanie Q1, jeśli ów stan psychiczny nie uzewnętrznia się w żadnych obserwowalnych objawach? Można by odrzec, że choć psycholog nie mógłby stwierdzić o innej osobie, iż znajduje się ona w owym stanie psychicznym, mógłby przecież posługiwać się predykatem "Q1" w opisie własnych przeżyć; po to bowiem, by stwierdzić o samym sobie, że znajduje się w stanie Q1, nie musi on się odwoływać do żadnych oznak zewnętrznych; ustala to bezpośrednio poprzez introspekcję i wyraża swoje spostrzeżenie za pomocą predykatu "Q1";, np. w zdaniu "Q1(ja, teraz)". Przyjmijmy, że ta skrajna sytuacja byłaby możliwa; nie podważa to bynajmniej naszej tezy, albowiem nawet w tym wypadku istnieje obserwowalna oznaka rozważanego stanu psychicznego, a mianowicie zapisane lub wypowiedziane stwierdzenie psychologa.\nJeśli ufamy mu, tzn. traktujemy wygłoszone przezeń zdanie jako dostateczne świadectwo faktu, iż rzeczywiście znajduje się on w opisywanym stanie psychicznym (a w odpowiednich warunkach założenie takie wolno przyjąć), wówczas możemy sami orzec, że jest tak, jak głosi owo zdanie, a więc uznać zdanie "Q1(B, teraz)", gdzie "B" oznacza naszego psychologa. Ale w ten sposób jedynie wyrażamy w języku psychologicznym zdanie języka fizykalnego "Q2(B, teraz)", gdzie "Q2" oznacza stan fizyczny osoby B stwierdzany przez nas na podstawie obserwacji fizycznej czynności, za pomocą której osoba B komunikuje rezultaty własnej introspekcji.\nPodsumujmy teraz nasze rozważania. Po pierwsze: nawet jeśli przyjąć, że pewnego predykatu języka psychologicznego używa się pierwotnie tylko w odniesieniu do własnych stanów psychicznych określonego rodzaju, doświadczanych drogą introspekcji, to już sam akt użycia tego predykatu w formie mówionej czy pisanej jest faktycznie oznaką przeżywania stanu psychicznego odpowiedniego rodzaju. Język psychologiczny nie może tedy zawierać żadnego predykatu, który by oznaczał rodzaj stanu psychicznego pozbawiony jakichkolwiek oznak obserwowalnych. Po drugie: nawet taki predykat, który pierwotnie byłby używany jedynie w odniesieniu do własnych stanów psychicznych mówiącego, w oparciu o świadectwa introspekcji, mógłby być następnie używany również w odniesieniu do innych osób na podstawie ich wypowiedzi językowych, choćby nawet ów rodzaj stanów psychicznych oznaczany przez odnośny predykat nie uzewnętrzniał się w żadnych przejawach innych niż językowych. Tyle w odpowiedzi na jedną z najpoważniejszych uwag krytycznych wysuwanych pod adresem fizykalizmu.\nWyjaśnijmy teraz nieco dokładniej, co właściwie głosi teza fizykalizmu. Argumenty krytyczne wysuwane przeciw tej tezie sprawiają jej rzecznikom mniej kłopotów niż narosłe wokół niej nieporozumienia. Próbując wyłożyć tezę fizykalizmu w sposób maksymalnie jasny, można by się pokusić o sformułowanie następujące: dla każdego stanu psychicznego istnieje odpowiadający mu fizyczny stan ciała, powiązany z tamtym przez uniwersalne prawa; a zatem dla każdego zdania psychologicznego S1 istnieje pewne zdanie fizykalne S2, takie, że S1 i S2 są treściowo równoważne na mocy pewnych obowiązujących praw. Lecz tylko druga połowa tego sformułowania, ta, w której mowa o zdaniach, jest poprawna. Pierwsza część sformułowania, w której mowa o stanach psychicznych i fizycznych, należy do trybu materialnego i łatwo może prowadzić do pseudoproblemów.\nGdy mówimy o stanie psychicznym opisywanym za pomocą zdania S1 i stanie fizycznym opisywanym za pomocą zdania S2, ma się ochotę postawić takie np. pytanie: czy są to rzeczywiście dwa różne stany, czy raczej jeden i ten sam stan rozpatrywany z dwóch różnych punktów widzenia? A jeśli są to dwa różne stany, to jaki związek je łączy, jak tłumaczyć ich równoczesne występowanie? Czy zachodzi tutaj związek przyczynowy, czy tylko paralelizm? W ten sposób jednak zsuwamy się na grząski teren metafizyki.\nPytania te składają się na jedno z najgłośniejszych zagadnień filozoficznych, tzw. zagadnienie psychofizyczne. Niemniej są to pseudopytania, pozbawione jakiegokolwiek sensu teoretycznego. Wszelkie sensowne pytania w tej materii dają się formułować w trybie formalnym, tj. jako pytania dotyczące wyrażeń językowych. Natomiast przytoczone wyżej pytania metafizyczne dają się wyrazić jedynie w trybie materialnym jako pytania dotyczące stanów nie zaś zdań.\nCCo się zaś tyczy pytań o charakterze formalnym, pytań, które rzeczywiście posiadają sens teoretyczny, najdonioślejsze chyba w tym kontekście jest pytanie, czy każdemu zdaniu psychologicznemu odpowiada jakieś treściowo równoważne zdanie fizykalne. Teza fizykalizmu odpowiada na to pytanie twierdząco; nie twierdzimy wszakże, aby pogląd nasz nie podlegał dyskusji i gotowi jesteśmy rozważyć wszelkie argumenty, jakie by mu przeciwstawiono. Zagadnienie fizykalizmu jest zagadnieniem naukowym, dokładniej mówiąc, zagadnieniem natury logicznej, syntaktycznej; rozwiązać je można jedynie drogą dalszych badań i dyskusji. To zaś, czy posługując się trybem materialnym będziemy mówić o dwóch różnych stanach, psychicznym i fizycznym, czy też powiemy, że nie są to dwa różne stany, lecz jeden i ten sam stan - jest tylko kwestią decyzji dotyczącej wyboru języka, kwestią gustu, rzec można. Nie jest to w żadnym razie kwestia natury rzeczowej, jak mylnie sądzą metafizycy\nZ tezą fizykalizmu ściśle wiąże się teza o jedności nauki. Jeżeli każde zdanie daje się przełożyć na język fizykalny, to jest to język wszechobejmujący, uniwersalny język nauki. Istnienie systemu językowego, który by zawierał wszelkie terminy naukowe, zakłada, że wszystkie te terminy są logicznie spokrewnione i że nie może być mowy o jakichkolwiek zasadniczych przedziałach pomiędzy terminami różnych gałęzi nauki. Nauki fizykalne, psychologia, nauki społeczne mogą być dla praktycznych względów oddzielane, gdyż zakres problematyki naukowej przerasta możliwości pojedynczego badacza: lecz wszystkie te gałęzie opierają się na wspólnej podstawie, stanowią ostatecznie jedną jednolitą naukę.\nJeśli kto zapyta, czy znaczy to, że wszystkie gałęzie nauki traktują o przedmiotach tego samego rodzaju, odpowiem twierdząco. Należy jednak zauważyć, że zarówno owo pytanie, jak i odpowiedź należą do trybu materialnego i mam nadzieję, że nikt, kto przeczytał poprzednie rozdziały, nie będzie na tyle nieopatrzny, aby interpretować moją odpowiedź jako akceptację metafizycznej tezy monizmu. Fizykalizm i teza o jedności języka nauki nie mają nic wspólnego z takimi tezami, jak monizm, dualizm czy pluralizm. Jeśli mówię o jednorodności przedmiotów, to jest to jedynie ustępstwo na rzecz potocznego sposobu mówienia. Teza nasza, sformułowana w sposób poprawny, dotyczy nie przedmiotów, lecz terminów i głosi, że terminy wszystkich gałęzi nauki są logicznie jednorodne.\nCelem moim nie było przekonanie kogokolwiek o prawdziwości naszych tez dotyczących fizykalizmu i jedności nauki. Starałem się jedynie wyjaśnić ich właściwą treść, a zwłaszcza wykazać, że nie są to bynajmniej tezy metafizyczne, które by dotyczyły "prawdziwej istoty" rzeczy, ale tezy logiczne, albo inaczej mówiąc - syntaktyczne. Eksplikacja tezy fizykalizmu była jedynie szczególną ilustracją wypowiedzianego poprzednio ogólnego stwierdzenia, że wszelkie zagadnienia i tezy analizy logicznej, a zatem wszelkie zagadnienia i tezy filozofii w naszym rozumieniu tego słowa należą do składni logicznej. Metoda składni logicznej, a więc analiza formalnej struktury języka jako systemu reguł, jest metodą filozofii.


"Wolność Oddechu. Zapobiegaj Astmie" - Raciborski Portal Internetowy - raciborz.com.pl\nStrona główna Sport wiadomości sport „Wolność Oddechu. Zapobiegaj Astmie”\n„Wolność Oddechu. Zapobiegaj Astmie”\nLudzie na całym świecie, młodzi i starzy, o różnym statusie społecznym mogą zachorować na astmę. Astma oskrzelowa jest jedną z najczęściej występujących chorób przewlekłych, a zapadalność na nią stale wzrasta. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że cierpi na nią od 100 do 150 milionów ludzi. Choruje ok. 6% dorosłej populacji świata, a liczba chorych wzrasta przeciętnie o 50% w ciągu dekady. W Polsce z powodu astmy cierpi co 10 dziecko i co 20 dorosły, a więc ponad 2 miliony osób.\nAstma oskrzelowa to choroba przewlekła i w zasadzie nieuleczalna, jednakże z wcześnie wykrytą i prawidłowo leczoną astmą można normalnie żyć. Natomiast zbyt późne rozpoznanie astmy oraz jej niekontrolowany przebieg może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w drogach oddechowych a nawet inwalidztwa.\nDlatego bardzo ważne jest wczesne wykrycie astmy już u małych dzieci i zapobieganie rozwojowi pełnych objawów choroby!\nZ myślą o dzieciach zagrożonych tą poważną chorobą i w trosce o nie i ich dorosłe życie powstał właśnie program edukacyjny pt. „Wolność Oddechu. Zapobiegaj Astmie”, którego idea odpowiada realizacji 6 celu operacyjnego Narodowego Programu Zdrowia, dotyczącego zwiększenia skuteczności edukacji społeczeństwa oraz działań w zakresie promocji zdrowia.\nPowiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Raciborzu w ramach prowadzenia działalności oświatowo-zdrowotnej, przystąpiła do realizacji programu na terenie powiatu raciborskiego. Program będzie realizowany w 5 wytypowanych szkołach podstawowych, przez pielęgniarki środowiska szkolnego, które wcześniej zostały w tym zakresie przeszkolone i zaopatrzone w materiały edukacyjno-informacyjne.\n– uświadomienie rodzicom i opiekunom dzieci znaczenia wczesnej profilaktyki astmy,\n– stworzenie dzieciom zagrożonym chorobą możliwości optymalnej jakości życia,\n– edukacja rodziców i opiekunów dzieci w zakresie umiejętności obserwacji objawów astmy.\n– rodzice uczniów klas I-III,\n– nauczyciele klas I-III, uczniowie klas I-III, a zwłaszcza często chorujący na infekcje górnych dróg oddechowych,\n– pielęgniarki środowiska szkolnego.\nAstma jest chorobą powodującą zapalenie i zwężenie dróg oddechowych, co sprawia, że oddychanie staje się utrudnione. Trudności w oddychaniu powietrza mogą powodować takie czynniki jak:\n– różnego typu alergeny – roztocza, pyłki;\n– wirusowe zapalenia dróg oddechowych;\n– czynniki drażniące – dym tytoniowy, zanieczyszczenia, zapachy;\n– czynniki fizyczne – zimne powietrze, wysiłek fizyczny, zmiana pogody;\n– niektóre leki – niesteroidowe leki przeciwzapalne;\n– czynniki emocjonalne śmiech, stres\n– czynniki hormonalne choroby tarczycy;\nW układzie oddechowym pod wpływem tych czynników rozwija się proces zapalny błony śluzowej. Oskrzela reagują skurczem tak, że przepływ powietrza jest ograniczony. W konsekwencji u chorego występują:\nObjawy te występują zwłaszcza w nocy lub we wczesnych godzinach rannych. Powtarzające się stany zapalne dróg oddechowych prowadzą do ich nadwrażliwości, a nawet do trwałego uszkodzenia.\nWszystkich, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej o programie edukacyjnym „Wolność Oddechu. Zapobiegaj Astmie”, oraz o problematyce astmy, PSSE w Raciborzu zachęca do odwiedzenia strony internetowej www.wolnoscoddechu.pl. Szczególnie ciekawe są dwa interaktywne szkolenia poświęcone tej chorobie: osobne dla dorosłych i dla dzieci.\nKoordynator powiatowy programu\nPowiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Racibórz\n??? 19 kwietnia 2006 At 08:30\nTo ma być „Wiosna Ludzi” w Raciborzu, czyli powiew świeżości??? Świetnie, tylko dlaczego na grzbietach starych, nieświeżych, upadłych, raciborskich politykierów – patrz okładkach ostatniego wydania OBLICZA. Panowie, w kiepskim towarzystwie się fotografujecie. Pomyślcie o wiarygodności.\nmaxi 19 kwietnia 2006 At 09:18\nApsolutnie sie zgadzam, nie można naprawiać czegoś lub tworzyć z ludzmi, którzy swoją postawą w przeszłości pokazali, że się do tego nie nadają!\nDW 19 kwietnia 2006 At 09:47\nKolego – absolutnie niczego z tego co dotychczas zrobiliśmy przez kilka lat – nie zrobiliśmy na niczyim grzbiecie. Jesli znałbyś naszą działalnosc – powinieneś o tym wiedzieć. Na okładce „Oblicz” wystąpilismy jako ludzie, którzy tam piszą o swoich sprawach, mając SWOJE zdanie – niezależne także od tych, którzy piszą na sąsiednich stronach. Zapraszam na http://www.aktywnemiasto.org\nDW 19 kwietnia 2006 At 09:56\nA co do prób samorządowych – Inicjatywę AKTYWNE MIASTO tworza ludzie, którzy pokazali juz na innych polach, że nadają się do wielu róznych rzeczy. Popełniamy błędy, ale to jest inicjatywa nowa, świeża, AKTYWNA i taka, w której słowo przyzwoitość ma przełożenie na codzienność. Inną sprawą jest to, czy działając w pojedynkę, bez jakiegokolwiek poparcia (także politycznego) – można cokolwiek zdziałać. Matematyka wyborcza jest w tej kwestii bezlitosna…\nLemur 19 kwietnia 2006 At 10:24\nSiostra opowiadała jak to ciepło o „Gabryśce i Ryśku” mówiłeś… Powodzenia w dalszym zdobywaniu takiego poparcia!\nDW 19 kwietnia 2006 At 11:31\nOk, to ostatni post w dyskusji z osobami anonimowymi. Ale jak pytasz to odpowiadam – jeśli już, to nie my zabiegamy o ich poparcie tylko oni o nasze. To zasadnicza różnica. A co do plotek – może wyjaśnisz mi kiedy i gdzie coś takiego mówiłem publicznie? Może siostra słyszała od kogoś, kto kiedyś siedział 3 stoliki dalej? Zaś co do wywołanych – każdy ma jakies plusy i minusy i z każdym można coś dobrego zdziałać, jeśli sie tylko wie co. Nie mam najmniejszego zamiaru byc tu czyims adwokatem…\nJAN-ek 19 kwietnia 2006 At 11:59\nOwszem. Matematyka wyborcza jest bezlitosna. Poparcie polityczne! Po co Wam one. Róbcie to co robicie tylko jeszcze lepiej. Pchając się w polityczne gówno bardzo szybko stracicie wiarygodność. A może to co teraz robicie jest dla Was furtką, przez którą chcecie wejść do polityki. Jeśli tak to nie ściemniajcie o świeżości, przyzwoitości itp. Stary jak świat numer wykręcacie!\nDW 19 kwietnia 2006 At 12:04\nAle należe do osób, które potrafią podac rękę i nie unosić się honorem, jesli tylko można kogoś zarazić jakims dobrym pomysłem. Ja realizuję przyjęte przez siebie cele, a nie ambicje towarzyskie. Gdyby nie p.Lenartowicz – pewnie dalej zakładalibyśmy Koalicję NGOsów. R-F wbrew temu co niektórzy myślą też robi potrzebna robotę, choćby konkurencyjne pismo. P.Lenk pomagał nam przy Wiatrakach, p.Marchwiak z WOŚP, kiedy indziej prezydenci i starosta. Każdy z innej bajki, nie? Ale każdy umiał pomóc !\n. 19 kwietnia 2006 At 12:17\nCzyli już was kupili 🙁\nDW 19 kwietnia 2006 At 12:17\nJAN-ek – generalnie myślałem tak jak Ty. Tylko jak wypruwasz sobie flaki żeby cos zdziałać, a potem patrzysz jak kto inny, kto nie działa tylko „bywa” i głosuje – zdobywa lewymi furtkami pieniądze za jakie Ty mógłbyś zdziałać 5 razy więcej – to frustruje. Jak mamy robić swoje lepiej, jak jesteśmy blokowani? Można oczywiście robić swoje i stać w miejscu. Ale zasady są stałe: tam gdzie Cię nie ma, tam ktoś decyduje za Ciebie. W Raciborzu – na ogół mało merytorycznie, a raczej personalnie.\nMP 19 kwietnia 2006 At 12:46\nJa doceniam to co robicie w kulturze, ale szkoda, że wchodzicie w układy z politycznymi bankrutami i przestępcami – patrz OBLICZA. To dla mnie nie do zaakceptowania.\nz daleka... 19 kwietnia 2006 At 14:32\nCzy może dziwić niska świadomość polityczna w naszym kraju? Może już do niej przywykliśmy?? Na tych, którzy udowodnili, że potrafią coś robić nie zagłosujemy, bo chcielibyśmy widzieć ich rolę tylko w misjach dobroczynnych – ich jakiekolwiek zaangażowanie polit. wydaje sie nam z gruntu podejrzane… I nie głosujemy, zostajemy w domu, a władzę zdobywają po raz kolejny ci, do których mamy wiele zastrzeżen. Patrząc na to co dzieje się na stronach rac. (mieszkam obecnie w Poznaniu) cieszy mnie to,\nz dalecka.... 19 kwietnia 2006 At 14:38\nże jakaś młoda ekipa zamierza się zabrać za rządzenie w mieście i że w dodatku są to osoby, które coś już zrobiły, a nie ci, którzy od początku zamierzali się tylko dostać. Niektórych świadomość polityczna jest tak niska, że są w stanie napisać coś takiego: „lepiej zajmujcie się dalej kulturą a zapomnijcie o polityce”. Zdrowy na umyśle człowiek wie, że aby organizować cokolwiek, trzeba współpracować. Chętnie przyjadę do Rac na wybory, aby poprzeć tę inicjatywę. Do AM: starajcie przekonać się\nz tejowic 19 kwietnia 2006 At 14:45\nprzekonać studentów raciborskich , do waszej inicjatywy, którzy studiują w innych miastach w Polsce. Pamiętajcie, że czasem aby coś zmienić trzeba pojsc na kompromis nawet z dotychczasową władzą. Jeśli nie jesteście zbyt silni powinniście zawrzeć jakąć „miękką” koalicje, bo inaczej – może sieokazać, że po wyborach nici z organizacji imprez w mieście. Życzę zwycięstwa i jak największych wpływów po wyborach. Może to wam uda się Racibórz wypromować poprzez jakieś wielkie wydarzenie kulturalne.\nDW 19 kwietnia 2006 At 15:37\ndo MP – Stary – do Oblicz piszemy. Czytaj – piszemy. To co się nam podoba. Finito. Układ „polityczny” jak to nazywasz – zawarliśmy między sobą w Aktywnym Mieście, a nie kimkolwiek z zewnątrz. Jeśli zdecydujemy się na jakąs koalicję, dzięki której będziemy mogli szanse wprowadzić przedstawiciela kultury do RM (bo teraz możemy tylko narzekać) to najpierw oficjalnie to ogłosimy. Dla mnie Oblicza to jedno z wielu mediów, które publikuje to co mam do powiedzenia. Tyle.\nPK 19 kwietnia 2006 At 17:26\nJestem członkiem AM i muszę potwierdzić: NIE MA żADNYCH UKłADóW! Jesteśmy niezależni i mam nadzieję że tak zostanie przynajmniej dopóki będe miał na to jakiś wpływ. A to że rozmawiają z nami różne opcje i pozwalają nam pisywać tam i tu to może być element zabiegania przedwyborczego -ale z nikim nic nie podpisujemy. Aktywne Miasto z założenia jest inicjatywą która ma na celu rozruszać to miasto i skrószyć dotychczasowe układy. O ile to pierwsze jest możliwe do uzyskania społecznie dzięki ludziom\nPK c.d. 19 kwietnia 2006 At 17:30\n…dobrej woli, o tyle to drugie nie jest takie proste -głównie ze względu na niską świadomość polityczną naszego społeczeństwa. Wszyscy zainteresowani wiedzą jakie układy rządzą w Raciborzu i jakimi pobudkami są podejmowane decyzje w Radzie Miasta (najczęściej absurdalne -nie logiczne).\nPK 19 kwietnia 2006 At 17:39\nW RM są dobrzy inteligentni radni którzy nie mają własnych interesów w takiej czy innej uchwale -lecz niestety są w zdecydowanej mniejszości. Rządzi układ -żeby go skruszyć musimy najpierw się nauczyć porozumiewać bez względu na opcje polityczne; W tym celu m.in. powstał Otwarty Salonik Polityczny gdzie ludzie z różnych ugrupowań i nie tylko jak również AM potrafią ze sobą rozmawiać i mają wspólną misję -misję społeczną.\nleszek szczasny 20 kwietnia 2006 At 15:25\njako czlonek am tez powiem krotko:nikomu sie nie sprzedajemy; inaczej ja sobie dam z tym spokoj; a start z nieswoich list, jesli tak w ogole bedzie, wcale nie jest swiadectwem utraty wlasnego niezaleznego glosu – kto tak sadzi, malo wie o realich samorzadowej ordynacji; i rzeczywiscie zapraszamy na robocza wersje naszej strony: http://www.aktywnemiasto.org\nleszek szczasny 20 kwietnia 2006 At 15:35\ni jeszcze gwoli sprawiedliowsci maly drobiazg co do zdania z artykulu: aktywne miasto nie jest jedynym organizatorem otwartego saloniku politycznego, jest tylko jego wsółorganizatorem, razem z mlodymi ludzmi z po, pis, sdpl\nKam 20 kwietnia 2006 At 22:22\nOk jeśli chodzi o realia samorządowe i startowanie z róznych list. Ale towarzystwo R. to spora przesada. Każdy wie co to za hipokryta udający pobożnego. Szkoda o typie tym nawet mówić. A jego „pismo” jest na poziomie papieru toaletowego.\nKam 20 kwietnia 2006 At 22:28\nTo zwykła gazeta propagandowa majaca na celu promocje jej własciciela. Nic więcej. On zwyczajnie was wykorzystał – z tego co piszecie. A wy daliscie się kupić wzamian za publikowanie w tym brukowcu.\npełnomocnik wyborczy 20 kwietnia 2006 At 22:40\nZgadzam się z leszkiem. Kam niestety nie zna realiów polityki i ordynacji wyborczej. Co do brukowca, zobacz jak jego działania w sferze wyborów ocenia wieloletni obserwator raciborskiej sceny politycznej na http://www.nowiny.pl/forum.php?id_top=206&showtopic=1811&begin=10&num=2&numBegin=1\nGrzegorz P. 21 kwietnia 2006 At 07:17\nNie zajmuję się czynnie politykaa, choć obserwuje to co dzieje sie w Raciborzu od wielu lat. Świetnie, że młodzi zaczynaja cos znaczyć w mieście, ale mam watpliwośc czy są w stanie już dziś być skuteczni w wyborach.Do argent: Z tego co wiem, to ideę saloniku wymyślił mój znajomy Robert Myśliwy(PO)i przyniósł ją do AM.\nleszek szczasny 21 kwietnia 2006 At 09:50\ndo kama: nie wystartujemy z list pana frączka, rozważamy inną możliwość ewentualnej koalicji, choć nie przestajemy myśleć o czyms zupelnie niezaleznym; to zalezy jak wielkie znajdziemy poparcie wsrod Was; nie jestesmy wszystkowiedzacy i wszystkoumiejacy, mozecie nas wspierac, a wtedy bedziemy skuteczniejsi. to proste, nie przygladajcie sie tylko, zrobcie cos wspólnie z nami.\nDW 21 kwietnia 2006 At 12:58\nSalonik powstał dokładnie tak jak pisze Grzegorz P. Kam – sam sobie przeczysz – najpierw piszesz, że zostaliśmy wykorzystani, potem, że daliśmy się kupić. Za pisanie? Chłopie – tam sie pisze za darmo, więc nie ma co gadać o kupowaniu. Za sławę dziennikarską? Pracuję (za konkretne pieniądze) dla pism o zasięgu ogólnopolskim, więc tym bardziej nie. Chcemy pruszyc temat, to go poruszamy. Zarówno w Obliczach jak i innych mediach (DZ, Nowiny). Tyle całego „układu”, którego po prostu nie ma.


#2 napisane przez ~Aleksander\nZobaczymy czy ten projekt wejdzie w życie.\n#4 napisane przez ~serwis laptopów Poznań\nSuper projekty. Bardzo interesujące.\nPanowie dawno żadnego wpisu nie było kiedy się coś pojawi?\n#6 napisane przez ~Ksens.pl\nPomysł godny uwagi z niecierpliwością czekam aż zacznie się dziać coś w tym kierunku:)\n#7 napisane przez ~Olaf\nProfil spoko i cały czas żyje także polecam sporo ciekawych informacji.\nProjekt zapowiada się interesująco. Ze zniecierpliwieniem czeka na dalsze wpisy.\n#9 napisane przez ~Isabel\n„Na całym świecie toczy się około 50 konfliktów zbrojnych, w które zaangażowanych jest ponad 60 państw i 370 ugrupowań partyzanckich.” a wiadomości, nie tylko na onecie, ale również na innych portalach, oraz w telewizji mówią tylko o „pierdołach”. Wystarczy wejść na stronę główną onetu i co widzimy: „Wojewódzki ujawnił gdzie będzie pracował”, itp News dnia, nie ma ważniejszych informacji, nic się nie dzieje na świecie, omamiajmy czytelników, widzów mało ważnymi rzeczami, odciągnijmy jak najbardziej od spraw istotnych. Bo nie daj Bóg zacznie myśleć, podważać wiarygodność mediów, a stąd prosta droga do podważenia Rządu.\n#10 napisane przez ~brak\n#11 napisane przez ~darekstrzelczyk\ndość ciekawy projekt, szczególnie że ludzie z fascynacją czytają o konfliktach i złych rzeczach\n#12 napisane przez ~ninakrawczyk\n@darekstrzelczyk z tego żyją media, z konfliktów żyje cała gospodarka światowa, jak myślisz dlaczego w momencie zwiększającego się kryzysu pojawiają się wojny – po to żeby rozbujać gospodarkę\noby nie skończyło się tylko wielkim gadaniem a w efekcie nic z takich prac nie będzie\n#14 napisane przez ~Unique\nPomysł świetny i nowatorski, ale – jak każdy tego typu projekt – będzie wymagał ogromnej pracy i wiele systematyczności\n#15 napisane przez ~Grupa Tense\nPuki są to w miaę niezależne informacje puty będą inteligentni odbiorcy.\n#16 napisane przez ~Mariusz\nwidać żę projekty się rozbujały dzięki za info za nie\n#17 napisane przez ~Kamerzysta\nJak dla mnie trochę bajery, ale jak jak się sprawdzi to popieram przedmówcę. Świetnie\nWyglądało super. Pomysł genialny – zaraz będą polskie potyczki\n#20 napisane przez ~Ariel\n#21 napisane przez ~Robert Mroziński\nPrzecież na świecie nie ma konfliktów zbrojnych ani wojen teraz to są operacje pokojowe, misje stabilizacyjne i kinetyczne operacje wojskowe\n#22 napisane przez ~Szakal\nBardzo interesujący projekt. Jestem ciekaw, czy wejdzie w życie.\nPomysł świetny i godny uwagi, ale ciekaw jestem jego realizacji.\n#24 napisane przez ~Ada\nJak widać do operacji pokojowych trochę daleko\n#25 napisane przez ~Grzgorz\nTrafna uwaga. Do operacji pokojowych daleka droga.\n#26 napisane przez ~Danka\nTo prawda do operacji pokojowych droga wydaje się być bardzo daleka. Ale zobaczymy.\n#27 napisane przez ~zenek\nOperacje pokojowe to bardzo daleka przyszłość.\n#29 napisane przez ~TakiSeJa\nNo i operacje pokojowe to wcale nie jest taka prosta sprawa\n#31 napisane przez ~Matysiak\nBardzo dobre te materiały, warto spojrzeć\n#32 napisane przez ~Ariel\nBacznie śledzę temat, co ciekawe dużo podobnych opinii słyszę od rodaków w US\n#33 napisane przez ~DanielLubryczynski\nPrzemka Henzla świetnie pisze, lubię wertować jego teksty rzecz godna polecenia\n#34 napisane przez ~PysznaToskania\nSkąd takie długie milczenie? Facebook Facebookiem, ale nieładnie tak porzucać dobrego bloga.\n#35 napisane przez ~Robert druk\n#36 napisane przez ~Kamil Turecki\n@PysznaToskania – zapraszam na http://sprawyzagraniczne.blogspot.com/ Batalia Obama vs Romney zakończona. Wybory w USA już w 2016 roku. Na pewno będziemy relacjonować\n#37 napisane przez ~dr.Volla\n@Kamil Turecki może zróbcie na stronie jakiś duży odnośnik do nowego bloga? Może jest tu więcej takich zagubionych jak @PysznaToskania\n#38 napisane przez ~Kamil Turecki\n@dr.Volla – to nie jest zły pomysł postaram się w najbliższym czasie to uczynić. Tymczasem zapraszam również na Twittera – https://twitter.com/Kamil_Turecki. Będzie można śledzić moje relacje z Global Security Forum 2014 z Bratysławy w ciągu najbliższych dni.\n#39 napisane przez ~beautifuldays\nEj, a jak znów obaj będą kandydować?\n#40 napisane przez ~Kamil Turecki\nJeśli tylko byłoby to możliwe, to w zasadzie niewiele trzeba by było zmieniać, prawda? Tyle, że ponowny start Obamy jest niemożliwy. XXII poprawka do amerykańskiej Konstytucji zabrania tego poprzez ograniczenie kadencji prezydenta do dwóch.\n#41 napisane przez ~Paulinakropka\nŚwietny pomysł. Mam nadzieję, że wejdzie w życie:-)\n#42 napisane przez ~Paweł\n„Sprawy zagraniczne” to zdecydowanie temat dla mnie:)\n#43 napisane przez ~lotto pl\nCzekamy na dalsze wpisy!!! Czy może się przenieśliście gdzie indziej?\n#44 napisane przez ~drewhome\nten blog chyba umarł\nSzkoda, że już nie prowadzicie tego blog, ale nowe projekty też są fajne\n#46 napisane przez ~Automator\nCzekam na dalsze wpisy. Jak zmieniliście stronę proszę podać na maila.\n#47 napisane przez ~BrmMed\nPojawi się jeszcze coś ?\n#48 napisane przez ~Ela\nDzień dobry, przeczytałam z zaciekawieniem o tych pomysłach, propozycjach….ale czy one są realizowane? Czy pojawi się coś jeszcze?\nWitam, będą jakieś nowe wpisy? bardzo ciekawy blog, interesuję się tą tematyką\n#50 napisane przez ~thekretka\nCzekamy na jakieś nowe wpisy!:-) Co tu tak ucichło?\n#51 napisane przez ~maglnea\nna blogu życie ucichło, szkoda. pojawi się coś nowego?\n#52 napisane przez ~Marek\nwidać że na dłuższą przerwę sią zapowiada, chyba że może jakieś skrajnie dziwne rzeczy na świecie się wydarzą


Spotkanie informacyjne pn.: „Fundusze Europejskie dla samorządów na projekty infrastrukturalne” - RPO WŁ 2014-2020\nSieć Punktów Informacyjnych Funduszy Europejskich w województwie łódzkim zaprasza do udziału w bezpłatnych spotkaniach informacyjnych pn. „Fundusze Europejskie dla samorządów na projekty infrastrukturalne”.\nŁódź: 21 sierpnia, w godzinach 10:00 – 12:00 w sali konferencyjnej Głównego Punktu Informacyjnego Funduszy Europejskich przy ul. Moniuszki 7/9 w Łodzi – I piętro.\nBrzeziny: 21 sierpnia, w godzinach 10:00 – 12:00, Sala konferencyjna Urzędu Miasta w Brzezinach, ul. Sienkiewicza 16 – I piętro;\nSieradz: 21 sierpnia, w godzinach 10:00 – 12:00, Sala konferencyjna „A” Urzędu Miasta Sieradza, Plac Wojewódzki 1 – I piętro;\nŁowicz: 21 sierpnia, w godzinach 10:00 – 12:00, Sala konferencyjna Łowickiego Centrum Kształcenia Ustawicznego Województwa Łódzkiego w Łowiczu, ul. Ułańska 2;\nBełchatów: 21 sierpnia, w godzinach 10:00-12:00, w sali konferencyjnej Urzędu Miasta Bełchatowa, ul. Kościuszki 15, I piętro. Uwaga! Spotkanie odwołane\n- Wsparcie infrastruktury JST w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020,\nMiejsce: Łódź, Brzeziny, Łowicz, Sieradz\nProgram spotkania (91 Pobrań)


Płynne i ekskluzywne korektory marki Wibo – Kosmetyki Jessicki\nPłynne i ekskluzywne korektory marki Wibo\nDla każdej kobiety z całą pewnością bardzo ważne jest codzienne wykonywanie makijażu. Powinien on być tworzony w sposób skuteczny i efektywny, aby mógł w bardzo dobry sposób poprawiać urodę. W tym celu mogą zostać wykorzystane takie kosmetyki jak na przykład korektor pod oczy Wibo.\nWśród bardzo popularnych rodzajów kosmetyków, które są wykorzystywane podczas wykonywania makijażu twarzy można wymienić na przykład produkt taki jak Wibo korektor pod oczy (https://darmarsklep.pl/korektory-2/0,wibo). Posiada on fantastyczne właściwości kryjące oraz maskujące, które z całą pewnością idealnie sprawdzą się u każdej kobiety, niezależnie od jej wieku i innych czynników. Tego rodzaju produkt występuje w formie płynnej, co sprawia, że w bardzo dobry sposób rozprowadza się na skórze. Posiada on również miękki aplikator w formie gąbeczki, który ułatwia proces nakładania kosmetyku na oczyszczoną skórę twarzy. Wykonany jest zgodnie z formułą easy-to-blend, dzięki czemu posiada bardzo dobre właściwości kryjące. Oprócz tego w odpowiedni sposób wyrównuje koloryt skóry i zakrywa znajdujące się na niej zaczerwienienia.\nKorektor Wibo może również występować w formie bardzo ekskluzywnej, co jest fantastycznym rozwiązaniem dla każdej kobiety, która ceni sobie wysoką jakość używanych przez siebie produktów. Tego rodzaju wyrób posiada właściwości rozświetlające i jest bardzo delikatny. Dlatego poleca się przede wszystkim go używać do okolic oczu, ponieważ będzie to najlepsze możliwe rozwiązanie. Zawiera on w swoim składzie bardzo liczne substancje aktywne, dzięki czemu jego działanie jest dużo bardziej efektywne i skuteczne. Dodatkowo jego zadaniem jest wygładzanie istniejących zmarszczek, a także zapobieganie pojawianiu się nowych. Dlatego z powodzeniem może być stosowany nawet przez kobiety w sile wieku.\nPublished: 15/08/2020Updated: 26/08/2020\nWskazania i przeciwwskazania do peelingu chemicznego


Termin "dysleksja" został utworzony z dwóch greckich słów - morfemu "dys" oznaczającego trudność, niemożność lub brak czegoś oraz słowa "lexicos", którego znaczenie odnosi się do słów. Możemy wyróżnić kilka odmian dysleksji, a poszczególne zaburzenia dyslektyczne mogą występować łącznie lub oddzielnie.\nObjawy sugerujące dysleksję można wykryć już na wczesnym etapie edukacji (ryzyko dysleksji), jednak diagnozę można ostatecznie postawić dopiero po 10 roku życia i wtedy gdy dziecko było już badane psychologicznie i uczęszczało na terapię korekcyjno-kompensacyjną.\nPierwsze symptomy zauważane są już przez nauczycieli w przedszkolu lub w zerówce. W drugim semestrze klasy pierwszej można już dość jednoznacznie zakwalifikować dziecko do tak zwanej grupy ryzyka dysleksji. Nauczyciel, terapeuta, pedagog lub logopeda w szkole (lub przedszkolu) po zauważeniu pierwszych symptomów powinien skierować dziecko na pierwszą diagnozę (wystarczy ustna informacja). Po dziesiątym roku życia dzieci, u których utrzymują się objawy dysleksji (pomimo wdrożonej pomocy pedagogicznej), powinny przejść diagnozę kontrolną w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Dopiero wtedy można jednoznacznie zdiagnozować dysleksję i dostosować wymagania oraz oceniania do stwierdzonych trudności.\nDzieci dyslektyczne nie różnią się poziomem inteligencji od swoich rówieśników (bywa nawet, że ich inteligencja kształtuje się na poziomie ponadprzeciętnym i wysokim), ale ich podstawowym problemem są trudności w opanowaniu poprawnego czytania i pisania. Dysleksja u dzieci przejawia się między innymi: niestarannym charakterem pisma, dużą ilością błędów ortograficznych, myleniem w wymowie podobnie brzmiące głosek, pomyłkami w zapisywaniu podobnie wyglądających liter. Pomimo coraz większego poziomu wiedzy na temat dysleksji nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że osoby potrzebujące większej ilości czasu na wykonanie zadań, mające problemy z koncentracją czy też piszące mało czytelnie mogą przejawiać trudności o podłożu dyslektycznym i odpowiednio dobrane oddziaływania terapeutyczne mogą znacząco zminimalizować te problemy.\nWarto sobie uświadomić fakt, że niechęć do rysowania czy czytania nie musi wynikać z lenistwa. Występujące u dziecka dyslektycznego pewne dysharmonie rozwojowe w wielu przypadkach wynikają z mikrodeficytów rozwojowych, które powodują, że dziecko nie potrafi poradzić sobie z pewnymi zadaniami, z którymi styka się na swojej drodze. W związku z tym często potrzebuje dobrania odpowiednich metod i form pracy, a także specjalistycznej pomocy oferowanej na terenie szkół lub poradni.\ndysleksja typu wzrokowego - występowanie zaburzeń percepcji i pamięci wzrokowej;\ndysleksja typu słuchowego - zaburzenia percepcji słuchowej, które często są powiązane z zaburzeniami językowymi;\ndysleksja integracyjna - rozwój funkcji percepcyjnych jest adekwatny do wieku jednostki, ale występują zaburzenia w integracji bodźców napływających z poszczególnych zmysłów (np. deficyt integracji wzrokowo-ruchowej).\nCharakterystyczne dla dysleksji objawy można zauważyć w poszczególnych etapach rozwoju dziecka. Warto pamiętać o tym, że stwierdzenie jednego charakterystycznego symptomu nie świadczy jeszcze o tym, że dziecko posiada zaburzenia dyslektyczne. Ale zawsze warto wykonać diagnozę wykluczającą.\nDo symptomów dysleksji na poszczególnych etapach należą:\nopóźnienia w rozwoju ruchowym - opóźnienia w raczkowaniu, chodzeniu, trudności z utrzymywaniem równowagi.\nniska sprawność ruchowa, objawiająca się mała zręcznością i nieporadnością,\nzaburzenia w rozwoju mowy - opóźnione wypowiadanie pierwszych słów, problemy ze składaniem zdań,\ndługi okres utrzymywania się pierwotnych odruchów wrodzonych;\nopóźnienia w rozwoju ruchowym - dziecko charakteryzuje się niską sprawnością ruchową (zwłaszcza rąk), ma trudności w bieganiu, utrzymywaniu równowagi, nie potrafi zapinać guzików;\nzaburzenia w koordynacji wzrokowo – ruchowej;\ntrudności w postrzeganiu wzrokowym i zaburzenia pamięci wzrokowej;\nnieprawidłowa wymowa - np. przekręcanie wyrazów, przestawianie głosek w słowach, błędy gramatyczne\nniska sprawność ruchowa, która można zaobserwować podczas zabaw, rysowania itp.\nproblemy z różnicowaniem głosek o podobnym charakterze fonetycznym\ntrudności z wydzielaniem sylab\ntrudności w rysowaniu, które mogą przejawiać się nieumiejętnością w odwzorowywaniu figur i wzorów\nutrzymująca się oburęczność i wynikająca z niej skłonność do mylenia prawej i lewej ręki\nopóźniona orientacja w schemacie ciała\ntrudności w czytaniu, nawet przy prawidłowym rozwoju umysłowym i właściwej opiece pedagogicznej\ntrudności w pisaniu - np. mylenie liter, które są do siebie podobne pod względem kształtu, popełnianie błędów ortograficznych\nnieumiejętność selekcjonowania poszczególnych elementów z określonej całości\nproblemy z orientacją czasową - np. dziecko nie wie, która jest godzina, jaki dzień i jaka pora roku\nutrzymywanie się i pogłębianie trudności, które występowały we wcześniejszych latach życia\nniska sprawność ruchowa - np. dziecko nie opanowało umiejętności jeżdżenia na rowerze, łyżwach, nartach\nzaburzenia w koordynacji rąk i oczu\nkłopoty z pamięcią - np. dziecko nie potrafi się nauczyć tabliczki mnożenia\nmylenie poszczególnych liter\nprzestawianie, opuszczanie lub dodawanie liter lub sylab\nbrzydkie, nieczytelne pismo\ntrudności z rysowaniem\nStarszy wiek szkolny (powyżej IV klasy szkoły podstawowej oraz szkoła średnia):\nzmniejszające się lub zanikające trudności w czytaniu\nograniczenie trudności w pisaniu do nieczytelnego pisma i nagminnego popełniania błędów ortograficznych\npojawienie się trudności w nauce pozostałych przedmiotów\nutrudnienia w nauce języków obcych\nDiagnoza psychologiczno-pedagogiczna określająca przyczyn trudności w nauce przebiega:\nanaliza opinii ze szkoły\nocena sprawności intelektualnej,\nwykluczenie organicznych przyczyn trudności w nauce, (skierowanie na specjalistyczne badanie wzroku, słuch, badanie neurologiczne),\nbadanie analizatora wzrokowego i pamięci wzrokowej,\nokreślenie poziomu pamięci słuchowej, spostrzegawczości słuchowej,\nbadanie funkcji kinestetyczno-ruchowych i typu lateralizacji,\nanaliza wypowiedzi pisemnych ucznia, które są pisane w poradni\nprzeprowadzanie sprawdzianów ortograficznych i na ich podstawie określanie znajomości przez ucznia zasad ortografii\nocena poziomu graficznego pisma\nokreślenie szybkości i tempa czytania.\nW przypadku rozpoznania u dziecka dysleksji konieczne jest rozpoczęcie odpowiedniej terapii, która zazwyczaj jest oddziaływaniem długofalowym. Czynniki wpływające na jej powodzenie to:\nstopień umiejętności radzenia sobie z określonymi trudnościami\nwiek - im dziecko jest młodsze, tym szybciej można usprawnić zaburzone funkcje\nzakres i poziom zaburzeń - w przypadku mniejszego zakresu zaburzeń rokowania są dużo lepsze\ngłębokość zaburzeń - jeżeli zaburzenia są głębokie, to terapia może być długotrwała\nstan psychiczny - np. nadpobudliwość psychomotoryczna może utrudniać działania terapeutyczne\nzrozumienie ze strony nauczyciela szkolnego, który powinien zindywidualizować pracę z dzieckiem dyslektycznym i wysuwać wymagania adekwatne do jego umiejętności\nOdpowiednio przeprowadzana terapia pedagogiczna powinna wywoływać w uczniu pozytywne odczucia. Dzieci z zaburzeniami dyslektycznymi silniej, niż ich rówieśnicy przeżywają niepowodzenia. Zatem terapia pedagogiczna różni się od korepetycji czy douczania - powinna być bardzo wszechstronna i oddziaływać na możliwie najwięcej zmysłów i emocji. Do właściwych oddziaływań terapeutycznych zalicza się między innymi:\nusprawnianie zaburzonych funkcji, które są odpowiedzialne za opanowywanie umiejętności czytania i pisania\ndziałania doskonalące technikę czytania i pisania\ndziałania uspokajające i jednocześnie aktywizujące ucznia do nauki\nWymagania jakie należy spełnić, aby uczeń z dysleksją mógł zdawać egzamin w warunkach dostosowanych do jego specjalnych potrzeb:\nposiadanie pisemnej opinii z publicznej lub uprawnionej poradni niepublicznej,\nopinia musi być dostarczona do szkoły w terminie do 15 października roku szkolnego, w którym przeprowadzany jest egzamin.\nistnieje możliwość zdiagnozowania uczniów szkół ponadpodstawowych na wniosek szkoły (wymagane skierowanie na diagnozę ze szkoły).\nSposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminów na wszystkich etapach nauki (zgodnie z aktualnymi wytycznymi Centralnej Komisji Egzaminacyjnej) do indywidualnych możliwości ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się:\nProblemy z czytaniem i rozumieniem tekstu, problemy emocjonalne i trudności z koncentracją uwagi\nMożliwość pisania sprawdzianu w oddzielnej sali, w której członek komisji egzaminacyjnej na początku jeden raz głośno odczyta instrukcję, tekst wstępny oraz treść zadań,\na uczniowie będą mogli jednocześnie śledzić wzrokiem tekst zapisany w arkuszu.\nWolne tempo czytania i pisania\nWydłużenie czasu pisania o 50% (czas przeznaczony na jednorazowe głośne odczytanie instrukcji, tekstu wstępnego oraz poleceń, nie jest wliczony do czasu rozwiązywania zadań).\nZapisywanie odpowiedzi (gdy pismo jest nieczytelne) za pomocą komputera z usuniętymi programami korekty językowej lub korzystanie z pomocy nauczyciela wspomagającego, który zapisuje odpowiedzi ucznia.\nProblemy ze stosowaniem zasad ortografii, interpunkcji, z poprawnością graficzną obliczeń i orientacją przestrzenną\nRozwiązania zadań otwartych są punktowane z zastosowaniem zmodyfikowanych kryteriów.\nProblemy z koncentracją uwagi i orientacją przestrzenną oraz zaburzenia percepcji wzrokowej\nMożliwość zaznaczania przez uczniów odpowiedzi do zadań zamkniętych bezpośrednio na arkuszach; po zakończeniu sprawdzianu członkowie komisji egzaminacyjnej przeniosą na karty odpowiedzi zaznaczenia uczniów (dotyczy tylko głębokiej dysleksji)


Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie prężnie realizuje projekt pt. „Uwierz w siebie- kompleksowe usługi społeczne wsparcia rodziny na obszarze powiatu kościerskiego”\nDążąc do ulepszenia funkcjonowania rodzin zastępczych i dzieci w nich umieszczonych Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie realizuje projekt pt. „Uwierz w siebie- kompleksowe usługi społeczne wsparcia rodziny na obszarze powiatu kościerskiego”, którego celem jest wspieranie rodziny w jej funkcjonowaniu i właściwym wypełnianiu ról opiekuńczo- wychowawczych dla dziecka w oparciu o Indywidualny Plan Rozwoju . Projekt ukierunkowany jest na zwiększenie dostępu do zdeinstytucjonalizowanych i zintegrowanych usług społecznych w zakresie wsparcia rodziny i pieczy zastępczej.\nProjekt w swoich założeniach kierowany jest m. in. do rodzin zastępczych i dzieci w nich umieszczonych mieszkających na terenie powiatu kościerskiego.\nPierwsze kroki w realizacji projektu zostały już podjęte. Rodziny zastępcze biorą udział w warsztatach specjalistycznych: z pielęgniarką, kosmetologiem, logopedą, dietetykiem, z komunikacji z pedagogiem oraz seksuologiem. Rodziny mogą również korzystać bezpłatnie z porad prawnika, psychologa. Dzieci zostały objęte opieką psychologa, psychiatry oraz biorą udział w socjoterapii.\nDnia 22 września 2018r. odbył się Piknik pod hasłem „Rodzinne święto pieczonego ziemniaka”, zorganizowany w ramach projektu „Uwierz w siebie - kompleksowe usługi społeczne wsparcia rodziny na obszarze powiatu kościerskiego” organizowany ze Związkiem Harcerstwa Polskiego Chorągiew Gdańska, w którym wzięli udział harcerze i rodziny zastępcze z dziećmi. Atrakcją dnia było: strzelanie z wiatrówki, wspinaczka, dmuchańce, pieczone ziemniaki, poczęstunek (bigos, wata cukrowa, kiełbasa z grilla, słodkości), konkurs dla rodzin „rodzinna skakanka”, przeciągacze. To już drugi Piknik zorganizowany w ramach w/w projekt organizowanym w partnerstwie ze Związkiem Harcerstwa Polskiego Chorągiew Gdańska.\nPieczone ziemniaki pod hasłem „Rodzinne święto pieczonego ziemniaka”\nPochmurne niebo po chwili piękne słoneczko i delikatny chłodny wiatr… Te trzy elementy określają dzień 22 września 2018r. podczas Pikniku pt. „Rodzinne święto pieczonego ziemniaka” w Strzelnicy w Kościerzynie- jednym słowem trafiła nam się dobra pogoda mimo wszystko . Zabawa zaczęła się punktualnie o godzinie 11.\nZwiązek Harcerstwa Polskiego oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie zorganizowało w ramach projektu „Uwierz w siebie - kompleksowe usługi społeczne wsparcia rodziny na obszarze powiatu kościerskiego” piknik, w którym wzięli udział harcerze i rodziny zastępcze z dziećmi. Atrakcją dnia było: strzelanie z wiatrówki, wspinaczka, dmuchańce, pieczone ziemniaki, poczęstunek (bigos, wata cukrowa, kiełbasa z grilla, słodkości), konkurs dla rodzin „rodzinna skakanka”, przeciągacze. Piknik był kolejnym pretekstem do spotkania się rodzin zastępczych oraz zaprzyjaźnienia się z harcerzami. Oprócz zabawy dla dzieci, dorośli mieli czas dla siebie. Była chwila na rozmowy i wymianę doświadczeń.\nFajnie było spędzić weekendowe popołudnie wraz z rodziną i dziećmi. Miło było słyszeć dobiegający z każdego zakątka śmiech dzieci. Dziękujemy wszystkim uczestnikom, gościom, organizatorom, i wszystkim dobrym duszom, które przyczyniły się do tego, że „Rodzinne święto pieczonego Ziemniaka” wypadło tak świetnie! Najważniejsze podziękowania i brawa należą się druhom i harcerzom. Bez Was – bez Waszych uśmiechów, zaangażowania, radości, pomocy to święto nie miałoby sensu. Jesteśmy przekonani, że nasza współpraca na tym pikniku się nie zakończy.\nZwiązek Harcerstwa Polskiego oraz Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie serdecznie zaprasza harcerzy i rodziny zastępcze z dziećmi w ramach projektu „Uwierz w siebie – kompleksowe usługi społeczne wsparcia rodziny na obszarze powiatu kościerskiego na piknik, który odbędzie się dnia 22 września 2018r. w Centrum Kultury Kaszubskiej „Strzelnica” w godzinach 11.00-15.00.\nŚwiatowy Dzień FAS i Dzień Świadomości FASD obchodzony jest corocznie 9 września i ma na celu uświadomienie przyszłym matkom skutków picia alkoholu w czasie ciąży, jego wpływ na rozwój płodu, a w przyszłości – na możliwy, nieprawidłowy rozwój dziecka.\nCZEKASZ NA TERMIN REHABILITACJI…\nMASZ ZNACZNY STOPIEŃ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI… PRZYJDŹ DO NAS !\nKorzystne zmiany dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.\nOsoby posiadające orzeczenie o ZNACZNYM stopniu niepełnosprawności będą mogły skorzystać ze świadczeń rehabilitacji leczniczej poza kolejnością.\nNIE CZEKAJ, ZAREJESTRUJ SIĘ - Przyjdź ze skierowaniem ( skierowanie jest ważne tylko 1 MIESIAC od daty wystawienia), decyzją/orzeczeniem potwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności – świadczenie rehabilitacyjne będzie udzielone w terminie nie późniejszym niż 7 dni od daty rejestracji. Szpital Specjalistyczny w Kościerzynie Zakład Rehabilitacji (I piętro) Więcej informacji pod nr tel. 58/686-02-60 (Rejestracja)\nSzczególy na stronie NFZ link ponizej.\nZ uwagi na utrzymujące się upały i fakt, że temperatura powietrza przekracza +30°C, w środę 8 sierpnia br. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie pracować będzie wyjątkowo do godziny 15:30.\nAby otrzymać wsparcie, należy złożyć wniosek. Może to zrobić-w przypadku dzieci przebywających w pieczy zastępczej – rodzic zastępczy, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka lub dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej.\nWnioski o świadczenie będą przyjmowane i realizowane przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie.\nWnioski w formie papierowej należy składać w Zespole ds. Świadczeń i Pomocy Instytucjonalnej pokój nr 23, nr tel. 58 686 50 05 wew. 28 w terminie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 listopada 2018 r. Złożenie wniosku w sierpniu gwarantuje wypłatę świadczenia nie później niż do 30 września. Gdy zostanie złożony w kolejnych miesiącach, to pomoc do rodziny trafi w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.\nZasady rozpatrywania wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON programu „Zajęcia klubowe w WTZ” w Powiecie Kościerskim\nZarządzenie nr 22/2018 Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kościerzynie z dnia 9 sierpnia 2018 r. w sprawie zasad dotyczących rozpatrywania wniosków o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych reazlizacji programu "Zajęć klubowych w WTZ" w Powiecie Kościerskim\nZałącznik nr 1 do Zarządzenia 22/2018 r. Zasady dotyczące rozpatrywania wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON realizacji programu "Zajęcia klubowe w WTZ" w Powiecie Kościerskim\nWzór wniosku o przyznanie środków\nWzór sprawozdania z realizacji programu "Zajęcia klubowe w WTZ


lifestyle & beauty: Organics Texturizing Face Cream | POSE\nSkóra mojej twarzy nie sprawia mi większych problemów, jednak w ostatnim czasie zaczęła wołać o pomoc - dręczyła ją nadmierna suchość, nierówny koloryt, a także obniżona sprężystość. Podjęłam natychmiastową akcję ratunkową, która niestety nie przyniosła żadnych rezultatów. Dopiero, gdy w moje ręce trafił krem POSE odetchnęłam z ulgą - moja skóra znów zaczęła czuć się komfortowo.\nJuż po kilku dniach stosowania tego kosmetyku zauważyłam dużą poprawę stanu nawilżenia skóry, a także to, że stała się ona jakby "grubsza", bardziej sprężysta. Po dłuższym czasie używania kremu POSE moja cera nabrała równomiernego kolorytu, rozjaśniła się, wszystkie jej problemy zniknęły. Jestem bardzo zadowolona z osiągniętych efektów - pozytywnie zaskoczyło mnie działanie tego kremu, nie spodziewałam się, że moja skóra może tak dobrze wyglądać. Dodam, że kosmetyk POSE nie uczula, nie zapycha, ani nie podrażnia - według mnie jest całkowicie bezpieczny. Produkt ten ma fajną, lekką konsystencję oraz miły, delikatny zapach, tak więc jego aplikacja to sama przyjemność.\nKrem POSE nie tylko skutecznie działa, lecz także ma ładne, eleganckie opakowanie. Bardzo mi się ono spodobało. Na plus zaliczam również zastosowanie aplikatora w formie pompki - jest to bardzo praktyczne oraz higieniczne rozwiązanie.\nPOSE Organics Texturizing - szczerze polecam go każdej osobie, która w widoczny sposób chce poprawić stan swojej skóry. Jak już pisałam wielokrotnie - u mnie sprawdził się on wyśmienicie, jestem bardzo zadowolona, że go używam.


Szerokie spektrum akcesoriów wędkarskich - Grupa FSNS\nNie ma w praktyce żadnego powodu do utrudniania sobie życia za sprawą niedostatków artykułów wędkarskich, gdyż zadbanie o sferę zaopatrzenia się w nie, co jest dziś relatywnie łatwe, może skutecznie rozproszyć kłopoty jakie dokuczają nam na tym tle.\nBogaty wybór akcesoriów dla wędkarzy\nRealizacja spraw takich jak zaopatrzenie się szerokie spektrum akcesoriów wędkarskich bez odpowiedniego przygotowania będzie znacząco utrudniona. Niuans ten okazać się znaczący dla rezultatów jakie przyniesie nam ostatecznie wędkowanie, dlatego oferta https://roach-shop.pl/ godna jest poznania. Dobrym pomysłem na budowanie gruntu pod zajmowanie się wędkowanie jest chociażby taka rzecz jak poprzedzenie tego stosownym zaopatrzeniem. Odkrycia jakich dokonano w materii dystrybucji online z pewnością pomogą nam nie tylko w uporządkowaniu, ale wprowadzeniu innowacji do aspektów dotyczących zaopatrzenia w potrzebnych. Warto usłuchać popularnego przysłowia jak sobie pościelisz tak się wyśpisz, gdyż kwestie dotyczące aspektów wydajnego wędkowania działają również poniekąd w jego myśl, podobnie jak i wiele innych spraw w naszym życiu.\nWarto wykorzystać metody jakie pozwolą nam doprowadzić do ubogacenia wrażeń z wędkowania poprzez szerokie spektrum akcesoriów wędkarskich. Zamiast męczyć się z problemem poprzez pozostawanie zaledwie przy podstawowym sprzęcie można po prostu nieco bardziej kreatywnie pomyśleć o poszukiwaniu solucji i znaleźć ku temu bardziej stosowne środki takie jak szerokie spektrum akcesoriów wędkarskich. Zainwestowanie w tematykę jaka dotyczy tej sfery pozwoli nam dostrzec bez trudu efekty naszych działań pod postacią korzyści związanych z doskonałym wyposażeniem wędkarskim. Zakres możliwości demonstrowanych przez szerokie spektrum akcesoriów wędkarskich jest bardzo imponujący, w wyniku czego można liczyć na naprawdę interesujące rezultaty implementacji tych do rozwiązań do naszych praktyk łowieckich. To pozwoli nam działać również przy skutecznym zachowaniu dogodnej dozy komfortu na łodzi, dlatego warto przejrzeć dostępny w tej materii asortyment.\nPrevious Article Bordowa koszulka sportowa pomocna przy uprawianiu treningu\nNext Article Jakie są wasze wrażenia po kontaktach z lekarzami weterynarii?


16 ciekawostek o Komarach | Ciekawostki\nZnaleźliśmy 16 ciekawostek na temat komarów\nKoszmar każdego lata\nNie kojarzą nam się z niczym przyjemnym. Każdy wypad na łono natury, nie daj Boże w pobliżu zbiorników wodnych owocuje swędzącymi ukąszeniami tych owadów. Nie każdy komar jednak jest krwoipijczą bestią, upodobanie do tego sposobu odżywiania są warunkowane przez ich płeć. Pomimo dyskomfortu jaki sprawiają, mieszkańcy Polski powinni doceniać rodzime gatunki komarów, gdyż na świecie żyje wiele gatunków rozsiewających bardzo niebezpieczne choroby.\nKomary to niewielkie owady należące do rzędu muchówek.\nWszystkie muchówki charakteryzują się jedną parą przezroczystych, błoniastych skrzydeł. Pierwsze muchówki pojawiły się na świecie w triasie.\nIstnieje około 3500 gatunków komarów, które są podzielone na 112 rodzajów.\nW Polsce występuje tylko 47 gatunków tych owadów z czego najpopularniejsze to: komar brzęczący i komar widliszek.\nIch aparat gębowy jest typu kłująco ssącego. U samic ulega on przekształceniu w zdolny do przebijania skóry.\nTaka budowa nie przeszkadza samicy w zdobywaniu pokarmu roślinnego a jedynie zwiększa zakres “dostępnego menu”. Samce z racji odżywiania się wyłącznie płynami roślinnymi zawierającymi cukry nie posiadają aż tak wyspecjalizowanego aparatu gębowego. U obu płci zbudowany jest z dwóch wydłużonych warg, żuwaczki, podgębia oraz szczęk I pary.\nObydwie płci komarów żywią się nektarem kwiatów, spadzią mszyc i sokami roślinnymi. Ponadto samice tych owadów żywią się krwią.\nKrew (a dokładniej białka w niej zawarte) są potrzebne samicom do produkcji jaj, choć krew nie jest ich jedynym pożywieniem a jedynie uzupełnieniem diety. U niektórych gatunków krew jest niezbędna by w ogóle wyprodukować jaja, u innych jest jedynie potrzebna by wyprodukować ich większą ilość.\nBy odszukać żywiciela, samice komarów lokalizują substancje organiczne.\nNarządami odpowiedzialnymi za wykrywanie są receptory zapachowe zlokalizowane na czułkach. Ich ilość może się różnić w zależności od gatunku jednak zawsze jest ich kilkadziesiąt. Komarzyce najczęściej poszukują źródeł dwutlenku węgla, kwasu mlekowego, octenolu czy sulkatolu.\nOprócz receptorów węchowych, komarzyce do lokalizowania żywiciela wykorzystują również narząd wzroku oraz receptory ciepła.\nWiększość z nich odżywia się krwią kręgowców (nawet ryb) oraz krwią bezkręgowców przy czym najczęściej są to stawonogi. Ukąszenie komara prawie nigdy nie łączy się ze znacznym ubytkiem krwi u żywiciela i pod tym względem nie jest szkodliwe.\nPrzeciętny przedstawiciel komarów ma od 3 do 6 mm długości.\nKomary mają jedną parę błoniastych skrzydeł, z wyraźnymi łuskami na ich powierzchni. Skrzydła są długie i wąskie, podobnie jak cały pokrój ciała i odnóża. Ubarwienie komarów waha się od brązu poprzez szarości aż do czerni.\nKomary przechodzą przeobrażenie całkowite.\nOznacza to, że od wyklucia z jaja przechodzą przez etap larwalny, następnie poczwarki i dopiero na końcu osiągają formę dorosłą. Trzy pierwsze stadia rozwojowe komarów związane są ze środowiskiem wodnym. Dorosły komar opuszcza środowisko wodne, po wydostaniu się z kokonu poczwarki, który zwykle unosi się na tafli zbiornika wodnego.\nSamice komarów zwykle składają jaja w wodach stojących na obrzeżach zbiorników, gdzie mogą je przymocować do podwodnej roślinności.\nRóżne gatunki wybierają na miejsce złożenia jaj różnego typu zbiorniki. Niektóre wybierają jeziora, inne kałuże a jeszcze inne bagna lub słone bagna. W ciągu swojego życia przeciętna komarzyca składa od 100 do 200 jaj.\nLarwy komarów rozwijają się w czasie od 5 do 14 dni.\nNa tempo rozwoju mają wpływ zarówno kwestie gatunkowe jak i temperatura oraz ilość pożywienia. Larwa komara ma dobrze rozwiniętą głowę z pędzelkowym aparatem gębowym służącymi do żerowania na planktonie, duży tułów bez nóg i segmentowany odwłok.\nStrona: komary, ciekawostki


Żużel w warszawie - artykuły | Głos Koszaliński\nPolska - Reszta Świata. Gollob nie krył łez wzruszenia [ZDJĘCIA]\nOwacjami na stojąco dziękowali Tomaszowi Gollobowi kibice. Pożegnanie najlepszego polskiego żużlowca z reprezentacją było wzruszające i symboliczne. A jego następcy pokazali charakter na torze.\nmecz polska reszta świata\nTomasz Gollob wygrał walkę z koronawirusem, ale z powodu COVID-19 stracił bliskich. "Ta epidemia naprawdę istnieje"\nTomasz Gollob wygrał walkę z koronawirusem. Wybitny żużlowiec z powodu COVID-19 trafił do szpitala 3 listopada. Chorobę przeszedł bardzo ciężko, ale ostatni test na obecność koronawirusa dał wynik negatywny. O swoich problemach opowiedział na antenie nSport+.\nRusza nowy sezon mistrzostw świata na żużlu, transmisje na Platformie CANAL+\nŻużlowe emocje w weekend – 7. runda PGE Ekstraligi i 3. runda eWinner 1. Ligi Żużlowej\nIdę spać z nadzieją, że każdy dzień przybliża mnie do czegoś lepszego - mówi Bartosz Zmarzlik, mistrz świata w jeździe na żużlu. Pierwszy mecz PGE Ekstraligi żużlowej ma odbyć się 12 czerwca. Żużlowcy mają wrócić do treningów na torze 29 maja. W wolnych chwilach Zmarzlik startuje w ORLEN e-Tour de Pologne Amatorów, gdzie ściga się z Robertem Kubicą.\nZa tydzień otwarte boiska, korty i przywrócona możliwość uprawiania sportów wodnych. Co jeszcze zapowiedział premier? [29.04.2020 r.] 13\nChcemy przejść do powrotu do normalności sportowej w najbliższych tygodniach i miesiącach – powiedział Mateusz Morawiecki przedstawiając plan nowej sportowej rzeczywistości. Podkreślił, że sport jest działem istotnym dla gospodarki narodowej, ale wpływa także na kondycję i zdrowie Polaków.\neWinner zaskakuje kolejnymi wiadomościami. Jak być kibicem w czasie pandemii?\nKibicem się jest a nie bywa, to prawda stara, jak świat. Kibice w czasie pandemii koronawirusa mogą się czuć nieswojo. Odwołane zostały wszystkie lokalne ligi i światowe rozgrywki. Nawet Igrzyska Olimpijskie zostały przełożone o rok. Jak sobie radzić z brakiem sportowych emocji? eWinner znalazł na to sposób!\nPiękny gest Marcina Najmana. Pieniądze z licytacji przekazał Tomaszowi Gollobowi\nMarcin Najman przed galą Fame MMA 6 wystawił na licytację miejsce w swoim zespole na walkę. Zebrane pieniądze przekazał Tomaszowi Gollobowi. - To tylko cegiełka przy ogromnych kosztach rehabilitacji, jakie każdego dnia ponosi nasz największy mistrz czarnego sportu - poinformował 41-letni zawodnik mieszanych sztuk walki.\nNicki Pedersen ma koronawirusa. Były mistrz świata na żużlu zaraził swoją partnerkę?\nNicki Pedersen ma koronawirusa. Nicki Pedersen, trzykrotny mistrz świata na żużlu, jest zarażony koronawirusem. We wtorek otrzymał pozytywny wynik testów. Nie ma jednak żadnych poważnych objawów.\nNicki Pedersen ma koronawirusa\nObrady Sejmu na Stadionie Narodowym z powodu koronawirusa? To propozycja partii Zbigniewa Ziobry\nKoronawirus w Polsce to wyjątkowa sytuacja, która wymaga wyjątkowych rozwiązań. Wiele z nich zostało już wprowadzonych, wiele jeszcze z pewnością jest przed nami. Janusz Kowalski, wiceminister aktywów państwowych, polityk Solidarnej Polski, proponuje, by najbliższe posiedzenie Sejmu RP (i kolejne, jeśli będzie to potrzebne) odbyło się na PGE Narodowym w Warszawie. Zapowiedział, że dzisiaj do Marszałek Sejmu RP, Elżbiety Witek, trafi wniosek w tej sprawie.\nmecz polska reszta swiata\nWybudowano rondo w Smardzewie. Wkrótce remont drogi w kierunku Karwic [zdjęcia]\nRozjechany dojazd do śmietników na osiedlu przy ulicy Polnej w Szczecinku


Forum - niezalezne forum wssmia\nForum niezalezne forum wssmia Strona Główna -> Ośla łączka\nWysłany: Nie 10:44, 26 Lut 2006 Temat postu: Forum\nproste pytanko :\nco zrobić aby to forum było bardziej popularne wśród studentów ?\nHubert Lewiński aka NFP\nSkąd: Sochaczew - trv, kvlt black miasto\nWysłany: Nie 22:45, 26 Lut 2006 Temat postu:\nten sam problem, co moje własne forum - brak ludzi udzielających się :/ No ale co wiem, to powiem... po pierwsze trzeba powiadomić ludzi, że takie forum istnieje! Wbrew pozorom to bardzo ważna kwestia i dosyć łatwa do wykonania... po drugie ludzie muszą chcieć udzielać się na forum - z tym gorzej, ale też wykonalne, jak już paru ludków będzie się odzywało, trzeba troszkę pospamować, nie wiem jak to jest w prowadzeniu forum uczelni , ale założyć parę wątków, na które każdy miałby co nieco do powiedzenia, jak już by przybyło trochę postów, ludzie zaczęliby sprawdzać czy przypadkiem ktoś nie odpowiedział - częściej by zaglądali, a im częściej by zaglądali, tym pisali by częściej o tym, czy tamtym, potem to sytuacja sama będzie się nakręcać...\nWysłany: Pon 0:53, 27 Lut 2006 Temat postu:\nmozna dac jakies ogłoszenie na uczelni\nSkąd: W-Wa - Powiśle\nWysłany: Wto 0:35, 28 Lut 2006 Temat postu:\nNono ... Hubert jest expertem w tej dziedzinie ja widze Jestem jak najbardziej za ogloszeniem !! Moze uda mi sie cos zalatwic z webmasterem strony glownej naszej uczelni ... pozdro\nnie ! nic z webmasterem uczelni ! to forum nie ma miec nic wspólnego z władzami uczelni\nWysłany: Czw 2:45, 02 Mar 2006 Temat postu:\nSpoko... tez o tym pomyslalem Szczególnie po rozmowie z absolwentami tej budy ...\nWysłany: Czw 4:36, 07 Lut 2008 Temat postu:\nWysłany: Pon 13:23, 17 Lis 2008 Temat postu:\nMam pytanie może ktoś wie jak można się zarejestrowac na eportal edukacyjny WSSMiA.\nWysłany: Śro 23:34, 17 Gru 2008 Temat postu:\nAby zalogować na eportal musisz otrzymać od opiekuna roku hasło i login.\nForum niezalezne forum wssmia Strona Główna -> Ośla łączka Wszystkie czasy w strefie EET (Europa)