Przewodnik po przenośnym planetarium. Projektor | Fulldome.pl\nTomasz Lewicki\tOpublikowane w 1 lipca 2020\nJeśli rozważasz zakup własnego planetarium i bierzesz pod uwagę system oparty na lustrze tylko dlatego, że jest tańszy - koniecznie przeczytaj ten tekst. Zanotuj pytania i wątpliwości. I w końcu - napisz do mnie. Albo w komentarzu, albo korzystając ze strony kontaktowej. Chętnie odpowiem!\nKoszty i stres\nObiektyw / lustro\nZalety i wady różnych systemów projekcyjnych\nŁatwa wymiana projektora\nWięcej miejsca dla widowni\nLepsze wykorzystanie rozdzielczości projektora\nKopuła to nie kino\nProblemy z oglądaniem nieba\nJak zbudowane jest lustro?\nTransformacje, deformacje, estymacje...\nWady systemu fisheye\nPołączenie projektora z obiektywem\nBrak możliwości rozbudowy lub wymiany projektora\nMniej pikseli na kopule\nPisząc ten (naprawdę długi) tekst starałem się być obiektywny i nie wychwalać pod niebiosa systemu projekcyjnego z obiektywem rybie oko tylko dlatego, że sam go używam. Mam nadzieję, że prawidłowo wypunktowałem zarówno zalety, jak i wady obu konkurencyjnych systemów. Wyjaśniłem, czym chwalą się producenci systemów "lustrzanych", ale jednocześnie pokazałem, że nie zawsze działa to tak, jak w krótkich, jednozdaniowych opisach.\nJeśli trafiłeś na ten tekst przez wyszukiwarkę, zajrzyj również do poprzednich części cyklu pod tytułem "Co to jest planetarium" – krótki przewodnik:\nw pierwszej obszernie opowiedziałem o tym, czym jest planetarium i jak wyglądają różne planetaria - stacjonarne oraz przenośne,\nczęść druga to dokładny opis kopuły przenośnego planetarium - jej wyglądu i cech.\nW trzeciej części cyklu opowiem o dwóch systemach projekcyjnych, najczęściej stosowanych w planetariach mobilnych.\nPod pojęciem systemu projekcyjnego rozumiem trzy elementy:\nNajkrócej mówiąc: system projekcyjny tworzy obraz, a kopuła pozwala go zobaczyć.\nMówiąc w uproszczeniu, komputer jest odtwarzaczem specjalnie przygotowanych filmów i obsługuje dedykowane do planetarium oprogramowanie astronomiczne. Może to być potężna rozmiarami i mocą obliczeniową maszyna, albo zwyczajny laptop. Komputer dobieramy odpowiednio do potrzeb. W przenośnym planetarium komputer powinien być niewielki rozmiarem i lekki, ale z dużym zasobem mocy, by radził sobie z płynnym wyświetlaniem ruchomego obrazu w wysokiej rozdzielczości. Liczne urządzenia dostępne na rynku godzą te pozorne sprzeczności - kompaktowe rozmiary i dużą moc.\nZadanie projektora jest oczywiste - wyświetlić na kopule film lub obraz nieba generowany przez specjalne oprogramowanie. Na rynku projektorów wciąż pojawiają się nowe rozwiązania techniczne i świeże modele, dlatego nie będę skupiał się na opisywaniu rozmaitych technologii tworzenia obrazu. Wspomnę jedynie, że jeszcze kilka lat temu niepodzielnie królowały projektory w technologii LCD i DLP, dzisiaj powoli wypierane przez urządzenia oparte na diodach LED oraz laserach. Po szczegóły odsyłam choćby do Wikipedii.\nPrzy wyborze projektora do mobilnego planetarium powinniśmy skupić się na kilku parametrach:\nrozdzielczość - minimalnie 1920x1080 (FullHD), lepiej 1920x1200 (WUXGA) lub więcej,\njasność - im jaśniejszy obraz, tym lepiej. Nie można jednak przesadzić - nadmierna jasność obrazu w planetarium powoduje szybkie zmęczenie wzroku, a w efekcie ból głowy i rozdrażnienie,\nkontrast - ten parametr jest najtrudniejszy do obiektywnego określenia, ponieważ producenci stosują własne metody pomiaru kontrastu i podają rozmaite jego wartości, które należy traktować z dystansem. W uproszczeniu: im większy kontrast, tym lepiej,\nźródło światła - klasyczne lampy w projektorach mają stosunkowo krótką żywotność. Dla większości modeli ich producenci podają czas świecenia lampy na 2000-3000 godzin zależnie od ustawień projektora, ale w praktyce jest to znacznie mniej. Już po 1000 godzin pracy jasność lampy spada i rośnie ryzyko jej uszkodzenia ("spalenia"). Projektor pracujący w niewielkim pomieszczeniu (kopuła!), zamknięty w obudowie, zużywa się szybciej, a lampy muszą być wymieniane co kilkaset godzin. Ponieważ koszt markowej lampy lub zamiennika wysokiej jakości jest pokaźny, trzeba wziąć to pod uwagę przy zakupie projektora. W nowych projektorach źródłem światła coraz częściej jest laser - w porównaniu z klasycznymi lampami żarowymi praktycznie niezniszczalny, ponieważ deklarowany czas świecenia to co najmniej 20000 godzin - prawie 7 lat przy 8-godzinnym cyklu pracy projektora w ciągu doby!\nrozmiar i masa - powszechnie pomijany parametr. Najczęściej potencjalny użytkownik patrzy wyłącznie na rozdzielczość. Bardziej zaawansowani sprawdzają jasność i kontrast obrazu. W projektorach instalowanych na stałe rozmiar i masa urządzenia są drugorzędne - po prostu wkładamy projektor w specjalnie skonstruowaną "klatkę" lub mocujemy go do sufitu za pomocą uchwytu. Natomiast w przenośnym planetarium to, ile waży i ile miejsca zajmuje projektor, jest jedną z najważniejszych spraw. Niestety nie da się "przeskoczyć" pewnych fizycznych i technicznych ograniczeń, dlatego im lepszy (o większej rozdzielczości i jaśniejszy) projektor, tym większy i cięższy.\nDla wielu osób ogromne znaczenie ma cena projektora. To oczywiście ważny parametr, ponieważ dysponujemy określonym budżetem i musimy pokryć wszystkie wydatki, a nie włożyć wszystkie posiadane pieniądze w projektor.\nTruizmem jest stwierdzenie, że im lepszy projektor, tym więcej kosztuje. Sztuką jest znaleźć złoty środek - kupić projektor o odpowiednich parametrach za akceptowalną cenę. Czasami jednak taniej na początku to drożej w dłuższej perspektywie.\nPrzykład: kupując projektor laserowy droższy o kilka tysięcy złotych od projektora o tych samych lub zbliżonych parametrach technicznych, ale opartego o lampy, pozornie przepłacamy. Licząc jednak średni czas życia lampy w warunkach polowych - od 500 do 1000 godzin - i koszt zakupu kilku lamp w trakcie eksploatacji możemy jednak dojść do wniosku, że projektor laserowy opłaci się bardziej.\nNie bez znaczenia jest również fakt, że ciągłe kontrolowanie stopnia zużycia lampy (czyli w praktyce obserwowanie licznika godzin pracy oraz wizualna ocena jasności obrazu) może być męcząca, a nawet stresująca, gdy lampa zbliża się do końca swej wymagającej służby.\nJeden z najmniej przyjemnych, a zarazem najbardziej kłopotliwych momentów w pracy z przenośnym planetarium to ten, gdy słychać delikatny trzask przepalającego się włókna lampy (lub głośniejszy huk, gdy jednocześnie pęka szklana bańka, w którą wtopione jest włókno). Ponieważ zazwyczaj dzieje się to podczas seansu, momentalnie robi się ciemno, a zdezorientowana publiczność zaczyna zachowywać się chaotycznie. W pierwszej kolejności należy oczywiście przerwać seans, w kilku słowach wyjaśnić, co się stało i sprawnie wyprowadzić widzów z kopuły, cały czas zachowując kontrolę nad grupą.\nPokaz oczywiście jest stracony. Poza związanym z tym poczuciem niespełnienia - zarówno u widzów, jak i prowadzącego - trzeba jak najszybciej dokonać wymiany lampy na zapasową, by po przerwie poprowadzić kolejny pokaz dla następnej grupy. Wszystko jest proste, o ile oczywiście mamy zapasową lampę ze sobą (bo może akurat dzisiaj została w domu, albo w samochodzie, do którego trzeba pójść tracąc cenny czas), i nie zapomnieliśmy o kupieniu zapasu po spaleniu poprzedniej lampy, i mamy przy sobie zestaw narzędzi do wymiany lampy, i...\nTo tylko niektóre przykłady z życia - każdego z powyższych przypadków oraz różnych ich kombinacji doświadczyłem na własnej skórze.\nNa razie wciąż używam projektora z klasyczną lampą żarową, ale kolejny model na pewno będzie laserowy.\nKomputer przetwarza obraz i przesyła go do projektora. Projektor zamienia sygnał z komputera na obraz i wyświetla go na matrycy. Ta z kolei kieruje wiązkę światła na zewnątrz za pomocą obiektywu połączonego z obudową. Do tej pory sprawa jest prosta i oczywista.\nAle nie w planetarium.\nWyświetlając obraz na płaskim ekranie używamy obiektywu zintegrowanego z obudową projektora. W planetarium możemy skomplikować ten schemat i użyć niestandardowego obiektywu lub standardowy (fabryczny) obiektyw "połączyć" z lustrem sferycznym.\nSystem Newtonian firmy ePlanetarium podczas prezentacji. Zdjęcie wykonane w Planetarium Śląskim podczas 6. Europejskiego Spotkania Małych i Przenośnych Planetariów w 2009 r.\nMój własny system z lustrem sferycznym. Lustro główne przymocowane do skrzyni transportowej. Płaska krawędź lustra prowizorycznie oklejona taśmą, by zapobiec niepożądanym odbiciom wiązki światła z projektora\nW dalszej części tekstu zajmę się omówieniem zalet i wad obu systemów - w pierwszej kolejności projektorów rzutujących obraz na lustro, a następnie projektorów wyposażonych w specjalny, niestandardowy obiektyw, zwany rybim okiem lub - z angielskiego - fisheye. Trochę przekornie, ponieważ sam używam rybiego oka, więc to od niego powinienem zacząć...\nPrzeglądając strony producentów systemów projekcyjnych opartych na lustrze sferycznym nie sposób odnieść wrażenia, że jest to system doskonały. Na stronie ePlanetarium.com, w tabeli porównującej wady i zalety obu systemów, widzimy 16 pozycji na liście zalet (wiele z nich ma rozbudowane opisy), i zaledwie 4 pozycje na liście wad (ich opisy są z kolei bardzo lakoniczne, jakby mało istotne). Analogicznie, porównanie plusów i minusów systemu fisheye w tej samej tabeli pokazuje 3 zalety i 6 wad.\nTrudno powiedzieć, kiedy powstawało to porównanie, ale wiele informacji jest nieaktualnych, a niektóre z nich mijają się z prawdą, delikatnie mówiąc. Ponieważ ePlanetarium jest wzorem dla innych, młodszych firm zajmujących się tym samym biznesem, informacje z tego zestawienia występują również na stronach innych producentów.\nRównież Paul Bourke - autor koncepcji wykorzystania lustra sferycznego do projekcji na kopule - wymienia cechy, które w jego opinii przeważają szalę na rzecz systemu "lustrzanego", ale czyni to znacznie bardziej powściągliwie.\nPozwolę sobie na początek "pożyczyć" listę minusów systemu opartego na lustrze ze wspomnianej wcześniej tabeli w witrynie ePlanetarium.com:\nBardzo mały obszar (mniej niż 5%) z tyłu kopuły nie jest pokryty obrazem\nNiewielka dystorsja z tyłu kopuły, jeśli system nie został dokładnie ustawiony\nWymaga krótkiego czasu, by ustawić lustra (hmmm, dlaczego zatem ta informacja jest na liście wad? Czy nie jest to zaleta systemu? - przypis TL)\nObraz (tutaj w znaczeniu: film - przypis TL) musi być wykrzywiony (dosłownie, chodzi o wstępne zdeformowanie według siatki geometrycznej - przypis TL) przed odtworzeniem, ewentualnie może być "wykrzywiany w locie" za pomocą odpowiedniego oprogramowania.\nPo lekturze tych kilku punktów może się wydawać, że są to mało znaczące szczegóły:\n5% bez obrazu to niewiele, po co zaprzątać sobie tym głowę? Przecież zostaje do dyspozycji 95% kopuły pokrytej obrazem!\n"Jeśli system nie został dokładnie ustawiony" - co za problem, przecież możemy go dokładnie ustawić!\nŻaden kłopot. Nauczę się przecież, jak szybko i poprawnie ustawiać te lustra.\nDrobiazg. Przecież producent zaznacza, że dostarcza odpowiednio przygotowane filmy. A jeśli nie, to mogę użyć oprogramowania, o którym pisze.\nJest takie przysłowie - diabeł tkwi w szczegółach. Zajmijmy się wobec tego bliżej tymi szczegółami. Spróbujmy też wypunktować niewątpliwe zalety systemu "lustrzanego", próbując jednak spojrzeć na nie krytycznie.\nCena to najważniejsza zaleta systemu projekcyjnego z lustrem sferycznym.\nZ mojego punktu widzenia również jedyna.\nŻadne lustro, choćby najlepszej jakości, nie zastąpi porządnego obiektywu typu rybie oko. Oczywiście producenci systemów opartych na lustrze twierdzą inaczej - w końcu zależy im na tym, by ktoś kupił ich produkt. Patrząc z przeciwnej strony: w interesie producentów systemów projekcyjnych wyposażonych w obiektyw fisheye również leży podkreślanie zalet tego rozwiązania i uwypuklanie wad konkurencyjnego systemu.\nW takim razie dlaczego niemal wszystkie cyfrowe planetaria stacjonarne używają projektorów z rybim okiem, chociaż są one droższe od luster...? Odpowiedzi na to pytanie udzielę później.\nTo niewątpliwy plus. Załóżmy, że rozpoczęliśmy pracę z projektorem FullHD (1920x1080). Po pewnym czasie dochodzimy do wniosku, że przydałaby się większa rozdzielczość. Kupujemy zatem projektor WUXGA (1920x1200) i po prostu zamieniamy jedno urządzenie na drugie, używając tego samego lustra sferycznego. Nic nie stoi na przeszkodzie, by projektor o mniejszej rozdzielczości traktować jako backup, czyli rozwiązanie zapasowe na wypadek awarii podstawowego sprzętu.\nTak, to duża zaleta systemu opartego na lustrze. Ponieważ "lustrzany" system projekcyjny musi być umieszczony możliwie blisko krawędzi kopuły, środek pozostaje wolny i zyskujemy dodatkową przestrzeń. Widzowie mogą obrócić się tyłem do projektora i patrzeć na kopułę w jednym kierunku, jak w kinie.\nTo, że projektor rzutujący prostokątny obraz na lustro sferyczne wykorzystuje więcej punktów (pikseli) w porównaniu z obiektywem rybie oko, oczywiście przy identycznej rozdzielczości, jest faktem bezdyskusyjnym. Wynika to po prostu z geometrii. Dobrze ilustruje to poniższy schemat, zapożyczony z witryny Paula Bourke'a - człowieka, który rozpowszechnił lustro sferyczne jako tańszą alternatywę dla obiektywów fisheye:\nPokrycie lustra sferycznego prostokątnym obrazem przy różnych proporcjach matrycy używanej w projektorze (4:3 i 16:9). Rysunek zaczerpnięty z witryny Paula Bourke'a (http://paulbourke.net/dome/faq/)\nJak widać, lustro sferyczne (zasadniczo powinno się o nim mówić ćwierćsferyczne, ponieważ jest to wycinek sfery) odbija dużą część prostokątnego obrazu, czyli całkiem nieźle wykorzystuje możliwości projektora. Obliczając idealny przypadek "laboratoryjny" dla projektora FullHD (1920x1080), dochodzimy do wniosku, że lustro powinno odbić 58% więcej punktów obrazu niż jest w stanie wytworzyć obiektyw fisheye. Używając projektora WUXGA (1920x1200) przewaga ta nie jest już tak imponująca w ujęciu liczbowym - zyskujemy (tylko? aż?) 28% więcej niż stosując obiektyw rybie oko.\nCzy już sam ten fakt (w połączeniu z niską ceną) nie powinien na starcie dyskwalifikować systemu fisheye...?\nWeźmy jednak pod uwagę, że:\ntrudno jest w warunkach "polowych", czyli w kopule, osiągnąć to, co środowisku testowym ("laboratoryjnym"),\nfilmy do planetarium tworzone są w zdecydowanej większości w technice rybiego oka (okrągła klatka). W kopule raczej nie wyświetlamy prostokątnych obrazów, ponieważ wtedy tracimy to, co czyni planetarium tak unikalnym miejscem - wrażenie otoczenia obrazem,\nprzekształcając oryginalny film fisheye na lustro - czy to w "locie" (on-the-fly, w czasie rzeczywistym), czy stosując tzw. pre-warp (uprzednią transformację klatek okrągłych na "lustrzane", a następnie stworzenie z nich filmu), tracimy na jakości obrazu,\nPaul Bourke, "ojciec" projekcji z użyciem lustra sferycznego, zaleca, by samemu stworzyć siatkę zniekształceń dla swojego projektora i kopuły, by "wycisnąć" ze sprzętu maksimum możliwości. To skomplikowana rzecz, w zasadzie poza umiejętnościami zwykłego użytkownika systemu. Uczciwie trzeba dodać, że sam Paul udostępnia przykładowe siatki, które powinny wystarczyć do podstawowej projekcji.\nPrzykładowa klatka przeznaczona do projekcji w systemie fisheye.\nKlatka pochodzi z seansu From Earth to the Universe (ESO)\nDlatego właśnie wady i niedające się skorygować deformacje obrazu wyświetlanego za pomocą lustra sferycznego zdecydowanie obniżają wartość tego rozwiązania w porównaniu z systemem fisheye. Wypunktowane wyżej problemy rozwinę w kolejnych akapitach.\nUstawienie zestawu z lustrem sferycznym poza środkiem kopuły jest zaletą tylko w przypadku specjalnie przygotowanych filmów. Dlaczego? Już wyjaśniam.\nWiększość współczesnych planetariów stacjonarnych buduje się tak, by widownia i kopuła były pochylone pod kątem kilkunastu stopni. To "kinowe" podejście pozwala na maksymalne zapełnienie fotelami sali projekcyjnej (pomijając rzecz jasna dojścia do rzędów, nieco wolnej przestrzeni przed pierwszym rzędem i przestrzeń techniczną za ostatnim rzędem) i nieco większy komfort oglądania. Ze względu na takie ustawienie widowni (wszyscy widzowie siedzą zwróceni twarzami w tę samą stronę) produkowane dla planetarium cyfrowego filmy pokrywają całą kopułę obrazem, jednak w praktyce większość scen dzieje się w ograniczonym polu widzenia - mniej więcej takim, jaki przeciętny człowiek jest w stanie objąć wzrokiem bez obracania głowy na boki.\nSala projekcyjna planetarium EC-1 w Łodzi podczas pokazu\nSala projekcyjna planetarium EC-1 w Łodzi. Powyżej ostatniego rzędu foteli dla widzów znajduje się stanowisko operatora planetarium\nOczywiście żaden producent filmów fulldome nie tworzy ich wyłącznie dla planetariów przenośnych - pod względem liczby widzów to zbyt mały rynek w porównaniu z dużymi planetariami stałymi. Ale kopuła pozostaje kopułą, dlatego filmy fulldome z powodzeniem możemy wyświetlać i w niewielkich nadmuchiwanych namiotach, i w salach projekcyjnych mieszczących setki osób.\nProblem zaczyna się, gdy zamiast filmu chcemy pokazać niebo. Oczywiście jeśli ktoś decyduje się na zakup przenośnego planetarium i wyświetlanie w nim wyłącznie filmów, to ten problem dla niego nie istnieje. Zakładam jednak, że planetarium będzie wykorzystywane głównie (albo również) do tego, do czego zostało stworzone i co odróżnia je od innych pomieszczeń wyposażonych w ekran. Krótko mówiąc - do pokazywania nieba w dzień i w nocy.\nObraz nieba w oprogramowaniu astronomicznym, w formacie fisheye\nSpróbujmy wyobrazić sobie sytuację, że wyświetliliśmy niebo na kopule; niebo w ciągu dnia, z wędrującym po nim Słońcem. Niebo z definicji jest czaszą, półsferą - wyjaśniałem to obszernie w artykule Przewodnik po planetarium. Kopuła. Jeżeli w planetarium wyposażonym w lustro sferyczne zwróceni jesteśmy twarzą w stałym kierunku, to musimy włożyć pewien wysiłek w sprawdzenie, co dzieje się za naszymi plecami. Musimy po prostu obrócić się o około 180 stopni. Dla niektórych widzów, mających kłopoty z układem ruchu, może to być fizycznie męczące.\nNa wielu zdjęciach z planetariów wyposażonych w lustra sferyczne widać widzów leżących na podłodze, często podpartych poduszkami pod głowami. Pomijając kwestie higieny, w jaki sposób widz może spojrzeć za siebie leżąc w takiej pozycji? Jest to w praktyce niemożliwe i wymaga radykalnej zmiany ustawienia ciała. Jedni siadają, inni się obracają i w sumie przeszkadzają sobie nazwzajem.\nKolejna sprawa: jeśli zestaw projekcyjny ustawiony jest tak, jak prawa optyki nakazują, czyli blisko krawędzi kopuły, pojawiają się kolejne problemy. Widz spoglądający w stronę lustra zobaczy silne odbicie światła rzucanego przez projektor na lustro. Możesz spytać: po co w takim razie patrzeć na lustro? Nie chodzi jednak o patrzenie na lustro jako takie, tylko oglądanie obrazu w jego bezpośredniej okolicy. Jeśli wyświetlamy obraz nieba i objaśniamy różne zjawiska lub opowiadamy o widocznych ciałach niebieskich, prędzej czy później będziemy chcieli pokazać coś, co dzieje się po tej stronie, po której ustawiliśmy zestaw projekcyjny. Nie dość, że utrudnia nam to, lub nawet uniemożliwia, blask światła odbity od lustra, to jeszcze deformacje obrazu w pobliżu lustra sferycznego są bardzo duże, wręcz groteskowe.\nTeoria mówi, że obraz rzutowany na lustro i poddany odpowiednim transformacjom (przekształceniom geometrycznym) powinien być porównywalnej jakości z tym, który daje obiektyw rybie oko. Niestety, jak to często w życiu bywa, praktyka rozmija się z teorią. W idealnych warunkach ten efekt daje się osiągnąć kosztem pewnych dodatkowych zabiegów. Nawet niektóre planetaria stacjonarne z ograniczonym budżetem na wymianę lub rozbudowę systemu projekcyjnego decydują się na zastosowanie lustra sferycznego. Między innymi takie modernizacje wykonuje wspomniany wcześniej Paul Bourke - do istniejącego projektora optomechanicznego, z którego planetarium z różnych powodów nie chce albo nie może zrezygnować i w całości zastąpić systemem cyfrowej projekcji, dokłada lustro i projektor. Dzięki temu stara kopuła dostaje "nowe życie" dzięki cyfrowej technologii fulldome.\nSystem projekcji z dwoma lustrami w planetarium w Malborku (Szkoła Łacińska)\nMój własny system projekcyjny z dwoma lustrami - płaskim i sferycznym - podczas testowej projekcji\nAle nasze rozważania dotyczą przecież głównie planetarium mobilnego. Spróbujmy wyobrazić sobie przygotowanie do pracy takiego małego planetarium, wyposażonego w lustro sferyczne.\nRozkładamy kopułę - jak wiemy z poprzedniej części cyklu, to prosta i szybka czynność. Umieszczamy w jej wnętrzu zestaw projekcyjny, na razie zamknięty w opakowaniach transportowych - skrzyniach lub kartonach. Wyjmujemy po kolei elementy zestawu i składamy je, by rozpocząć projekcję. Ustawiamy i mocujemy lustro, a następnie podłączamy projektor i laptopa. W pierwszym przybliżeniu staramy się równomiernie pokryć kopułę obrazem, ustawić wysokość horyzontu i tak dalej. Kalibrujemy zestaw tak długo, aż jesteśmy zadowoleni z efektu.\nCzekamy na pierwszą grupę młodych widzów. W końcu spokojnie wchodzą (albo wpadają biegiem...) do sali. Po przywitaniu i krótkim wprowadzeniu zapraszamy grupę do kopuły. Wchodzimy na końcu, widzowie zajmują miejsca, a my siadamy przy swoim stanowisku, czyli zestawie projekcyjnym. Jednocześnie zauważamy, że horyzont jest na innej wysokości niż go ustawiliśmy. Dokonujemy drobnych korekt, poruszając jednocześnie całym obrazem. Ustawiamy na nowo ostrość. Widzowie głośniej lub ciszej komentują te zmiany. Po krótkiej chwili zaczynamy projekcję filmu albo pokaz nieba.\nW pewnym momencie ktoś niechcący uderza nogą w podłogę albo zmienia pozycję ciała. Podłoga zaczyna niedostrzegalnie drgać, a razem z podłogą w drgania wpada nasza misterna konstrukcja. Nawet betonowa podłoga przenosi drgania, a ponieważ większość sal gimnastycznych w szkołach jest pokryta drewnianym parkietem, takie zachowanie podłogi nie powinno nas dziwić.\nNieważne, jak solidnie przymocujemy lustro do pomocniczego stolika - ono również zaczyna drgać. Gołym okiem tego nie zobaczymy, ale... No właśnie. Razem z lustrem drga cały obraz. Z początku wywołuje to lekkie rozbawienie widowni, jednak obraz uspokaja się; drgania wygasają. Po chwili ktoś celowo tupie albo uderzą dłonią w podłogę. Do pierwszego dowcipnisia dołączają kolejni. Zatrzymujemy seans, udzielamy małej reprymendy, i kontynuujemy pokaz. Ale przecież ten ruszający się obraz był taki fajny! I znowu jakaś dłoń albo stopa uderza w podłogę...\nMając takie "z życia wzięte" doświadczenie nareszcie rozumiemy, dlaczego wśród wad systemu "lustrzanego" pojawiła się dyskretnie podana informacja: Wymaga krótkiego czasu, by ustawić lustra. Nie jest to wcale taki krótki czas, nie jest to również jednorazowa czynność. Ustawianie układu projektor-lustro (lub lustra) to proces ciągły.\nPowyższy przykład nie jest wydumany. Dawno, dawno temu zbudowałem zestaw złożony z projektora i lustra, pomimo tego, że dysponowałem już zestawem z obiektywem fisheye, i poddałem go intensywnym testom.\nZrobiłem to z dwóch powodów. Pierwszym była ciekawość - jak spisuje się taki zestaw? Jakiego obrazu mogę się dzięki niemu spodziewać? Czy jakość będzie zbliżona do centralnie umieszczonego projektora z obiektywem rybie oko? Czy często i chętnie podawany przez producentów zestawów z lustrem argument w postaci większej liczby wykorzystywanych pikseli naprawdę ma znaczenie? Drugim powodem była chęć stworzenia zestawu zapasowego na wypadek awarii, uszkodzenia lub zniszczenia mojego podstawowego projektora.\nNie wgłębiając się zbytnio w zagadnienia techniczne (konstrukcję skrzyni, mocowanie lustra) powiem krótko - byłem rozczarowany. Próby "laboratoryjne" (w domu oraz rozłożonej do celów testowych kopule) wypadły znacznie poniżej moich oczekiwań.\nNa pewno problemem były zastosowane lustra. Piszę w liczbie mnogiej, ponieważ w moim zestawie zastosowałem dwa lustra - płaskie i sferyczne. To powszechnie stosowany schemat w zestawach "lustrzanych". Dzięki wykorzystaniu zwierciadła płaskiego, na które pada wiązka światła z projektora, oraz sferycznego, do którego dochodzi wiązka odbita od lustra płaskiego, możemy zmniejszyć rozmiary całego zestawu.\nObraz zapewne byłby lepszy, gdybym zastosował inne zwierciadła. Tak naprawdę to właśnie sposób wykonania luster wpływa na jakość projekcji. Dlaczego? Oto krótki wykład z optyki.\nZazwyczaj nie zastanawiamy się nad budową zwykłego, domowego lustra. Można wyróżnić w nim trzy warstwy: szkło, materiał odbijający (zazwyczaj srebro), podkład ochronny. Wiązka światła padająca na lustro przechodzi przez warstwę szkła, odbija się od pokrytej srebrem powierzchni i ponownie przechodzi przez warstwę szkła. W tym czasie ulega dwukrotnemu załamaniu na granicy szkła i powietrza. Każde załamanie zmienia bieg promieni i nieco deformuje wiązkę światła, w dodatku promienie o różnej długości (różnych barwach) załamywane są w różnym stopniu.\nMożna temu zapobiec nanosząc materiał odbijający bezpośrednio na szkło, by był on pierwszą warstwą, na którą padnie światło, natychmiast się od niej odbijając i nie załamując. Rozwiązanie problemu wydaje się zatem bardzo proste.\nJednak wyprodukowanie takiego zwierciadła, fachowo nazywanego first surface mirror, jest bardzo trudne. Srebro lub aluminium muszą być napylone cienką warstwą o równej grubości na całej powierzchni. Sprawy nie upraszcza fakt, że lustro jest wycinkiem sfery. Dlatego też wysokiej jakości first surface mirror wykonane z lekkiego akrylu jest drogie. W systemie z dwoma lustrami (płaskim i sferycznym) oba powinny być zwierciadłami typu first surface.\nMało tego - zwierciadło z warstwą odbijającą naniesioną na powierzchni jest bardzo podatne na uszkodzenia. Producenci systemów opartych na lustrze dołączają do nich długą listę czynności, zakazów i ostrzeżeń. Nie dotykać palcami, nie dmuchać (kropelki śliny mogą osadzić się na powierzchni), czyścić wyłącznie w razie konieczności i z najwyższą ostrożnością. Każde zarysowanie czy inne uszkodzenie warstwy odbijającej jest nieodwracalne. Kumulujące się uszkodzenia powodują stopniowe pogorszenie jakości wyświetlanego obrazu. Obecnie produkowane lustra typu first surface mają bardzo cienką warstwę ochronną (ale czy w tym wypadku nadal możemy mówić o nich first surface mirror...?) i z zachowaniem ostrożności można je utrzymywać w czystości.\nPonieważ w kopule trudno o idealny porządek i czystość, trudno oczekiwać, by zwierciadło przetrwało w doskonałym stanie przez dłuższy czas. Albo zostanie podrapane przypadkiem, albo zabrudzone palcami ciekawskich dzieci, albo w inny sposób naruszymy jego strukturę. Mamy zatem do wyboru: użyć gorszej jakości lustra z warstwą odbijającą napyloną od środka, które trudniej uszkodzić, albo lepszej jakości first surface mirror bardzo podatnego na uszkodzenia.\nMówiąc krótko: kopuła podczas pracy to nie clean room w laboratorium, w którym możemy utrzymywać sterylne warunki. W "pomieszczeniu czystym" jest... czysto, w kopule, hmmm, niespecjalnie.\nProducenci filmów do planetarium bardzo często dostarczają swoje produkcje w jednym formacie - serii okrągłych obrazów wpisanych w kwadratowe klatki, zazwyczaj o wymiarach będących potęgami liczby 2 (1024, 2048, 4096). Czasami robią ukłon w stronę użytkowników, generując klatki o boku 1080, 1200 czy 1600 pikseli - długości krótszego boku matrycy popularnych projektorów. Takie klatki, z których samodzielnie należy stworzyć film, nazywane są domemasters.\nSchematyczny domemaster, klatka fisheye - okrągły obraz wpisany w kwadrat\nBardzo niewielu producentów zaprząta sobie głowę przygotowaniem swoich filmów do wyświetlania w systemach z lustrem sferycznym. Zadanie odpowiedniego spreparowania filmu spada najczęściej na użytkownika.\nDokonując odpowiednich przekształceń matematycznych można z okrągłej klatki fisheye uzyskać półokrągłą klatkę "lustrzaną". Przyglądając się dwóm obrazom przedstawiającym tę samą scenę lub obiekt z łatwością zauważamy deformacje klatki "lustrzanej". Widać je zwłaszcza na krawędziach, gdzie odkształcenia są największe. W teorii lustro powinno odwrócić te zniekształcenia, ale... to tylko teoria. W praktyce nigdy nie uzyskamy obrazu ostrego i pozbawionego deformacji, używając systemu projekcyjnego z lustrem sferycznym. Choćby nie wiem jak przekonywali nas producenci tych systemów, jest to największa wada tego rozwiązania.\nJakie jest rozwiązanie tego dylematu?\nCzy powinniśmy usiąść i płakać?\nOczywiście, że nie. Wystarczy skorzystać z konkurencyjnego rozwiązania - systemu projekcyjnego zaopatrzonego w tzw. rybie oko.\nNa początek nieco teorii. Obiektyw typu rybie oko (fisheye) to szczególny rodzaj obiektywu. Charakterystyczna wypukła soczewka jest ostatnim elementem skomplikowanego układu optycznego, który wyświetla obraz (albo utrwala na fotografii) w pełnym kącie 360 stopni w poziomie i około 180 stopni w pionie.\nInaczej mówiąc: za pomocą obiektywu fisheye uzyskujemy pełną panoramę w poziomie oraz w pionie. Na jednej klatce mieści się cały nieboskłon.\nNiebo i krajobraz sfotografowane obiektywem rybie oko (źródło: Flickr)\nZ tego powodu rybie oko jest "jedynym słusznym" rozwiązaniem w planetariach stacjonarnych, korzystających z cyfrowej projekcji. Jak wspomniałem w rozdziale Problemy z oglądaniem nieba, spotyka się również systemy oparte na lustrze, ale stanowią one margines wszystkich instalacji.\nW małym planetarium - przenośnym lub stałym - wystarczy jeden centralnie umieszczony projektor, aby bez dodatkowych zabiegów i, co ważne, bez zniekształceń, wyświetlić obraz nieba - a w zasadzie dowolny obraz pokrywający całą kopułę, i to używając powszechnie dostępnych, standardowych plików dostarczonych przez producentów lub fotografów zajmujących się technologią fulldome.\nProjektor z obiektywem fisheye w kopule geodezyjnej podczas seansu\nW powyższym rozbudowanym zdaniu, zajmującym cały akapit, zaprzeczyłem wszystkim wadom systemu opartego na lustrze.\nNie potrzebujemy trzęsących się i podatnych na uszkodzenia luster. Nie chuchamy na nie, ani nie dmuchamy (ach, przepraszam - zapomniałem, że na lustro sferyczne nie można dmuchać ani chuchać!). Nie drżymy o ślady dziecięcych palców (cóż, na obiektywie też bywają, ale łatwo jest wyczyścić). Nie denerwujemy się drgającym obrazem, zniekształceniami, bezustannym poprawianiem ustawienia całego systemu.\nPo prostu: ustawiamy projektor z dołączonym do niego obiektywem fisheye dokładnie pośrodku kopuły, podłączamy komputer, odpalamy system - i po minucie lub dwóch możemy zaczynać, praktycznie z marszu.\nProjektor z obiektywem fisheye w kopule geodezyjnej\nOczywiście, są i wady rybiego oka, chętnie punktowane przez producentów systemów z lustrem. Ponownie "pożyczam" listę ze strony ePlanetarium.com:\nProjektor połączony z obiektywem. By go serwisować, należy odesłać całość do producenta, z przymusową przerwą w pracy\nBrak możliwości łatwej rozbudowy/wymiany projektora - nie można podłączyć rybiego oka do dowolnego projektora bez modyfikacji\nObiektywy zapasowe są bardzo drogie (10 razy droższe od lustra)\nMniej wyświetlanych pikseli\nSkrzynia transportowa jest ciężka; musi być wysyłana oddzielnie, a nie przewożona jak bagaż\nRozwinę teraz te zastrzeżenia i obalę niektóre z nich.\nTo prawda. Nie da się ukryć, że dobry obiektyw typu rybie oko jest znacznie droższy od lustra sferycznego. Nie wiem co prawda, dlaczego wśród minusów systemu fisheye dwukrotnie pojawia się argument wysokiej ceny (punkty 1 i 4), ale tak właśnie jest. Nie zgodzę się z natomiast ze stwierdzeniem, że obiektyw fisheye jest 10-krotnie droższy od lustra sferycznego. Taki obiektyw jest bowiem kilkadziesiąt (nawet ponad 100) razy droższy od lustra.\nChwila, stop. Czy tym stwierdzeniem nie strzelam sobie w stopę? Po co podkreślać tę różnicę?\nCóż, mówiąc o obiektywie tak drogim, że mogę w jego cenie mieć kilkadziesiąt luster, mam na myśli porządną konstrukcję optyczną, np. znanej na tym rynku firmy Navitar. Niektórzy producenci przenośnych planetariów, choćby amerykańska firma Digitalis, stosują własne rozwiązania i własne obiektywy. Są one jednak częścią ich systemów i nie można ich kupić oddzielnie.\nMała dygresja: są oczywiście Chińczycy i AliExpress. Ale to zupełnie inna historia, o której sporo mógłby opowiedzieć dyrektor jednej z polskich firm, zajmujących się instalacjami systemów audio i wideo. Aby się nie rozwodzić, napiszę krótko: nie ryzykuj.\nJednocześnie zwierciadło tak tanie, że stanowi ułamek ceny dobrego obiektywu, nie jest lustrem typu first surface. Odpowiednie do planetarium lustro first surface też nie jest tanie (właściwie dwa lustra - płaskie i sferyczne). Ale jak już pokazałem, tanie zwierciadło jest niskiej jakości i pogarsza obraz.\nW zasadzie trudno mi polemizować z tym stwierdzeniem. Owszem, w używanym przeze mnie zestawie mojego przenośnego planetarium obiektyw i projektor są zamknięte we wspólnej obudowie. Ale do serwisowania (wymiany lampy, czyszczenia, naprawy) wcale nie muszę odsyłać całości do producenta. Po prostu odkręcam kilka śrubek i mam swobodny dostęp do poszczególnych elementów. Mogę nawet samodzielnie zdemontować cały układ optyczny, jeśli mam taką potrzebę.\nW innym posiadanym przeze mnie zestawie (ten akurat pracuje we Wrocławiu, w planetarium Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Wrocławskiego) obiektyw jest połączony z projektorem, ale nie jest to połączenie "na zawsze". Producent projektora nawet nie wyposaża go w jeden standardowy obiektyw. Zamiast tego dostarcza listę pasujących do niego obiektywów z odpowiednim mocowaniem. To pozwala na znaczną elastyczność i szersze zastosowanie sprzętu. W razie potrzeby obiektyw można bardzo łatwo odłączyć od projektora i wymienić na inny.\nTo nieprawda. Owszem, wybierając zestaw projekcyjny kupujemy projektor i pasujący do niego obiektyw. Od tej pory oba mają pracować w duecie. Tyle że jest to sprzęt na tyle dobry, że naprawdę nie widzę potrzeby zmiany projektora po krótkim czasie. Jeśli projektor ulegnie awarii, mogę go wymienić na inny z takim samym montażem.\nTo prawda. Łatwo to obliczyć znając rozdzielczość projektora. Obraz fisheye to koło wpisane w kwadrat lub prostokąt. Średnica tego koła (w innym ujęciu bok kwadratu lub krótszy bok prostokąta) to po prostu krótszy bok matrycy projektora. Korzystając z projektora FullHD (1920x1080) dostajemy koło o średnicy 1080 pikseli, czyli świecącą powierzchnię złożoną z ok. 916000 pikseli. Projektor WUXGA (1920x1200) pozwoli wyświetlić koło o średnicy 1200 pikseli i powierzchni ok. 1131000 pikseli.\nIdealny, "laboratoryjny" system z lustrem sferycznym wyświetla ok. 1449000 pikseli w obu standardach (FullHD i WUXGA).\nUczciwie należy dodać, że obiektywy rybie oko nie są doskonałe. Im dalej od osi optycznej, czyli im bliżej krawędzi obiektywu, tym większa jest aberracja chromatyczna, objawiająca się niebieskim lub fioletowym zabarwieniem pikseli blisko krawędzi wyświetlanego obrazu (w przypadku nieba - w pobliżu widnokręgu).\nWynika to wprost z praw optyki i nie da się tej wady zupełnie wyeliminować. Można ją zredukować komplikując układ optyczny, dokładając dodatkowe soczewki i warstwy ochronne. Wykonanie porządnego obiektywu fisheye jest złożonym i kosztownym procesem. To dlatego obiektywy tego typu, zwłaszcza duże i jasne, przeznaczone do profesjonalnych projektorów, są drogie.\nWrócę na chwilę do większej liczby pikseli wyświetlanych na kopule z użyciem lustra sferycznego. Przed chwilą wspomniałem o aberracji chromatycznej (zmianie barw) obiektywu rybie oko. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że lustro podlega tym samym prawom fizyki i aberracja chromatyczna również się pojawia.\nPoza tym, o czym rzadko wspominają producenci systemów z lustrem sferycznym, bo jest to "niewygodna" cecha, wielkość pikseli na kopule zmienia się wraz z odległością od lustra - im dalej, tym większe i bardziej rozciągnięte są piksele. Trudno jest również "złapać ostrość" obrazu we wszystkich obszarach.\nW stałej instalacji, w planetarium stacjonarnym, można tak skalibrować system projekcyjny, by zminimalizować te wady. Ale planetarium przenośne to zupełnie inne środowisko, zgadza się?\nTrudno mi powiedzieć, co autor lub autorka tego punktu miał/miała na myśli. Prawdopodobnie chodzi o to, że duży projektor z dużym obiektywem potrzebuje dużej skrzyni. Duży projektor, duży obiektyw i duża skrzynia dużo ważą. Nie można ich zatem wziąć na pokład samolotu jako bagaż podręczny, tylko trzeba nadać całość do luku bagażowego. Koszty transportu i prawdopodobieństwo uszkodzenia sprzętu rosną.\nTak, to może być problem. Ale nie w Polsce, którą w ciągu kilku godzin da się przejechać samochodem z południa na północ i ze wschodu na zachód. W Stanach Zjednoczonych, gdzie odległości są trudne do wyobrażenia dla Europejczyka, a samolot jest środkiem transportu tak naturalnym jak u nas pociąg czy autobus, faktycznie może to stanowić kłopot. Zwłaszcza, jeśli producent wozi swoje produkty (zestawy projekcyjne) z jednej konferencji czy targów na kolejną imprezę.\nUznajmy zatem, że ten kłopot nas nie dotyczy, a całość da się schować w samochodzie osobowym (tak jak w moim przypadku) lub busie (jeśli ktoś miałby naprawdę dużo dodatkowego sprzętu).\nJak zwykle, czas na krótki bilans. Tekst jest wyjątkowo długi, przyznaję.\nMogłem, rzecz jasna, napisać wszystko w punktach, jak zwykle robią na swoich stronach producenci sprzętu. Mogłem, ale nie chciałem. Być może pewne zagadnienia wyjaśniłem zbyt rozwlekle i łopatologicznie. Uznałem jednak, że temat trzeba rozwinąć i dogłębnie omówić. Niczego nie wymyśliłem ani nie zmyśliłem. Oparłem się na swoich osobistych doświadczeniach z dwoma konkurencyjnymi systemami.\nPonieważ od początku używam systemu fisheye, znam jego zalety. Z mojego punktu widzenia wadą było jedynie to, że musiałem przez dłuższy czas oszczędzać na zakup projektora z tym obiektywem, a w dodatku kupić go za twardą walutę. Od chwili, gdy zacząłem myśleć o własnym planetarium, nie było dla mnie innej opcji niż rybie oko. A z pewnością nie było nim lustro sferyczne.\nW zasadzie, sprowadzając całość mojego wywodu do kilku zdań, można byłoby stwierdzić tak: lustro jest fajne, bo jest tanie. Gdyby obiektywy rybie oko były dużo tańsze, nie byłoby potrzeby tworzenia systemów z lustrem sferycznym.\nTworząc plan tego wpisu zamierzałem napisać również o niektórych producentach systemów projekcyjnych dla przenośnych planetariów. Nie spodziewałem się jednak, że w miarę pisania tekst aż tak "spuchnie". Dlatego nie będę przedłużał go jeszcze bardziej. O producentach napiszę następnym razem.\nDziękuję za cierpliwość podczas lektury!\nPoprzedni wpisPrzewodnik po przenośnym planetarium. Kopuła\nNastępny wpisPrzewodnik po przenośnym planetarium. Producenci systemów projekcyjnych\nTomasz Lewicki 22 września 2020\nTomasz Lewicki 26 listopada 2015


Polski rząd zachowuje się w UE jako adwokat wszystkich interesów, tylko nie polskich\nJak zwykle się z Markiem Sawickim nie zgadzam, tak dziś na posiedzeniu sejmowej komisji rolnictwa zgadzałem się z nim co do joty. Wygłosił on piękną tyradę, że polscy rolnicy są w porządku, polska administracja jest w porządku, a Komisja Europejska niesłusznie się tych 80 milionów czepia. Poparłem Sawickiego, bo według mojego rozeznania, też wynika, że Komisja nie ma racji.\nDlaczego jednak Sawicki i inni, cały rząd PO-PSL trzymał tego trupa w szafie cztery lata, aż sam z niej wypadł? Ministerstwo wiedziało od 2009 roku, ze jest problem i cztery lata kryło ten problem w gabinetach, dopraszając się łaski komisji. Gdyby rząd nagłośnił problem, gdyby zwrócił się o pomoc eurodeputowanych – można by przycisnąć Komisje Europejską i udowadniać jej, ze jej zarzuty są bezpodstawne. W relacjach z rządem urzędnicy Komisji są hardzi, ale w relacjach z Europarlamentem są cisi i pokornego serca. Można to było wykorzystać, zasypać ich pytaniami, zmusić do wyjaśnienia faktycznych i prawnych podstaw zarzutów. Może wtedy Komisja by ustąpiła, uległa pod naporem argumentów i te 80 milionów nie byłoby zagrożone przepadkiem.\nMinister Kalemba „puścił farbę”, że trupów w szafie jest więcej i grozi nam utrata nawet miliarda złotych. Trzeba się nimi zająć już, zanim wypadną. Zapytam Komisję Europejską, co tam jest naprawdę. W międzyczasie zaś pojawił się jeszcze jeden problem – rząd chce lekką ręką zabrać rolnikom i oddać do Brukseli 42 miliony euro z tegorocznych dopłat dla rolników. Bruksela ma problem, budżet się nie spina, więc chce obciąć dopłaty rolnicze o 5 procent (dla rolników otrzymujących płatności powyżej 5 tysięcy Euro). Parlament Europejski „zawył”, nie chce się zgodzić na odebranie rolnikom tych pieniędzy, polski rząd mówi – proszę bardzo, zabierajcie jeśli wola. Nawet nie podjęli próby walki o to, żeby te oszczędności, jeśli już naprawdę są konieczne, to żeby zostały zrobione kosztem tych krajów, które są znacznie powyżej średniej europejskiej w dopłatach, które mają po 400-500 Euro na hektar, a nie Polski, która ma około 200. Rząd polski powinien wszcząć awanturę, że nie może być oszczędności kosztem tych, którzy od lat są dyskryminowani, a Polska do nich należy.


Lublin: Radny chciał sekundników na sygnalizacjach świetlnych. Ratusz odpowiedział - Lublin24.pl - Najszybszy portal w mieście\nLublin: Radny chciał sekundników na sygnalizacjach świetlnych. Ratusz odpowiedział\nOpublikowano: pt, 5 lis 2021 11:57 2021-11-05T11:57:00.000Z\nRadny chciał sekundników na sygnalizacjach świetlnych. Ratusz odpowiedział | foto Pixabay - zdjęcie ilustracyjne\nWiadomości Montażu sekundników odmierzających czas do zmiany światła na sygnalizacjach świetlnych, chce radny Stanisław Brzozowski. Uważa, że poprawi to bezpieczeństwo, usprawni ruch. Miasto przekazało już odpowiedź na Jego prośbę.\nStanisław Brzozowski Artur Szymczykinterpelacje Rada Miasta LublinRada Miasta Lublinsekundniki Lublinulice Lublindrogi Lublinkierowcy LublinKrzysztof Żuk\nLudzie chcą szybko jeździć\nRadny miejski Stanisław Brzozowski (niezrzeszony) skierował interpelację do władz miasta w sprawie instalacji sekundników, które odmierzają czas do zmiany światła w sygnalizacji świetlnej. Na wstępie zapytał, czy prezydent miasta - Krzysztof Żuk rozważa montaż sekundników.\n- Argumentem przemawiającym za jest fakt, że przy obecnej sygnalizacji trudno jest ocenić moment w którym zaświeci się światło żółte (które pali się bardzo krótko), a po nim czerwone. Faktem jest również, że skrzyżowania to najniebezpieczniejsze miejsca na polskich drogach - przekonuje Stanisław Brzozowski.\nPrzekazał, że według policyjnych danych corocznie dochodzi w obrębie skrzyżowań do ok. 10 tys. wypadków. Podkreślił też, że poza sekundnikami są jeszcze inne rozwiązania np. zielone światło trzy razy migające przed zmianą na żółte. Jednoczęsnie radny uważa, że sprawa poprawy bezpieczeństwa pieszych i kierowców nie powinna ograniczać się tylko do ograniczenia prędkości do niskich poziomów, których jego zdaniem i tak nikt nie przestrzega. W jego opinii nie poprawa nie powinna ograniczać sę też do likwidacji ruchu drogowego, środkami administracyjnymi.\nCZYTAJ TAKŻE: Lublin: Partia KORWiN i radny miejski chcą sekundników na światłach [WIDEO]\n- Przecież kilkadziesiąt lat temu ludzie przesiedli się z furmanek na samochody, żeby szybciej się przemieszczać, a teraz mają się poruszać po mieście z szybkością furmanki, czyli 30 km/h. Samochodami, które są coraz szybsze. Nawiązuje do ostatniej dyrektywy UE w sprawie obniżenia prędkości w miastach do 30 km/h. Czy to nie absurd? - napisał Brzozowski. - Zawsze kiedy ludzie kierują się ideologią zamiast zdrowym rozsądkiem rezultaty bywają opłakane lub wręcz tragiczne.\nZaznaczył, że w przypadku sygnalizacji można udoskonalić działanie, ale sposób, jak to zrobić, pozostawia już inżynierom elektronikom.\n"Montaż w Lublinie nie ma uzasadnienia"\n- Zastosowanie sekundników z punktu widzenia obserwatora nie związanego z inżynierią ruchu jest zjawiskiem pożądanym bo cyt. „fajnie i ładnie wygląda,wygląda inaczej niż w innych miastach” ma jednak przede wszystkim jedną zasadniczą wadę, która sprawia że ich montaż w Lublinie nie ma uzasadnienia – aby sekundniki wiarygodnie wskazywały czas pozostały do zmiany świateł, sygnalizacja musi działać w trybie stałoczasowym – czyli niezależnie od natężenia ruchu na skrzyżowaniu - napisał w odpowiedzi na interpelację, Artur Szymczyk, zastępca prezydenta ds. inwestycji i rozwoju.\nPodkreślił również, że takie rozwiązanie stosowane np. w innych ościennych małych miastach, gdzie żadna sygnalizacja nie jest z niczym koordynowana, nie ma siatki połączeń światłowodowych, działa niezależnie, nie ma modułów wykrywających usterki które przesyłałyby informacje do służb odpowiedzialnych za bieżące utrzymanie, nie posiada systemu odpowiedzialnego za priorytety transportu zbiorowego, jest systematycznie w Lublinie zastępowane sygnalizacją akomodacyjną, opartą na systemie czujników wykrywających ruch i tym samym dostosowujących się do natężenia.\nDodał, że nie bez znaczenia jest fakt, iż średni dobowy ruch na małych skrzyżowaniach w Lublinie jest większy od dużego skrzyżowania, gdzie są sekundniki w innych miastach.\nCZYTAJ TAKŻE: Lublin: Wąska jezdnia na ul. Nadbystrzyckiej utrudnia przejazd? Jest pomysł jak rozwiązać problem\n- Sekundniki nie tylko nie upłynniają ruchu, ale wręcz uniemożliwiają działania, które mają to na celu. W Lublinie to akurat ma istotne znaczenie. Na 153 sygnalizacji, które działają w całym mieście, wszystkie działają w trybie akomodacji, czyli dostosowują się do pory dnia i natężenia ruchu na wlotach - wyjaśnia Szymczyk. - Co roku liczba skrzyżowań zwiększa się o kilka kolejnych sztuk a liczba aut o kilka tysięcy. To dzięki tej funkcji możliwe jest m.in. organizowanie tzw. „zielonej fali” a przede wszystkim priorytetyzację transportu zbiorowego. Wspomniana „zielona fala” dla transportu indywidualnego jest uzależniona od pory dnia, kierunku jazdy, stopnia obciążenia, priorytetów. W tym miejscu należy wskazać, że nadrzędnym celem sterowania ruchem jest przydzielany priorytet dla transportu zbiorowego.\nDalej zastępca prezydenta tłumaczy, że w przypadku gdy system wykryje zbliżający się opóźniony autobus lub trolejbus na wlocie podporządkowanym, stara się jak najszybciej udrożnić dla niego wlot oraz poprowadzić do następnego skrzyżowania z sygnalizacją, gdzie analogicznie odbywa się obszarowe sterowanie.\n- Powstaje wtedy zaburzenie w koordynacji dla pojazdów indywidualnych, które po chwili ustaje. Z punktu widzenia kierowcy auta może to być odbierane za pewną nieprawidłowość w działaniu. Od strony inżynierii ruchu jest to zjawisko jak najbardziej prawidłowe, pożądane i stosowane w wielu dużych miastach z systemem zarządzania ruchem. Pragnę zwrócić uwagę Pana Radnego, że żadne miasto w Polsce które posiada sygnalizację z prawidłowo działającą akomodacją nie powiązało ich z sekundnikami - napisał Szymczyk.\nZastępca prezydenta dodaje, że problemem jest to, że cykl świateł nie jest stały. Oznacza to, że jeżeli detekcja nie wykryje pojazdów lub pieszych w danej relacji, nie wyświetla im zbędnie zielonego światła.\n- Może się jednak zdarzyć, że detektor wykryje pojazd nawet sekundę przed końcem „okienka” i wówczas decyduje o przyznaniu zielonego światła, wydłużając jednocześnie oczekiwanie innym. W takiej sytuacji sekundnik pokazywałby, że do końca czerwonego zostało np. 5 sekund, a potem nagle przeskoczył na 20 sekund. To może być nie tylko mylące, ale i niebezpieczne - stwierdził Szymczyk.\nSekundniki ewentualnie tylko w niektórych miejscach\nOdniósł sie też do sugestii radnego w sprawie alternatywy dla sekundników, czyli zielone światła migającego przez zmiana na żółte. Poinformował, że ustawodawca nie dopuszcza takiego rozwiązania w związku z czym organ zarządzający ruchem musi bezwzględnie bazować na obowiązujących przepisach prawa. Wyjaśnił, że zgodnie z prawem, kierowca dojeżdżający do skrzyżowania z sygnalizacją musi jechać z taką prędkością, aby mógł w każdej chwili bezpiecznie zatrzymać się. Ale z badań wynika, że w przypadku dojeżdżania do skrzyżowania i zauważenia kilku ostatnich sekund zielonego sygnału, w większości przypadków kierowcy znacząco przyspieszali, żeby zdążyć na zielonym, a część przejeżdżała na czerwonym.\n- Lublin jako duże miasto postawił sobie za główny cel maksymalne zwiększenie bezpieczeństwa na drodze, w tym niechronionych uczestników ruchu np. poprzez wyeliminowanie niebezpiecznych zachowań kierowców. Ponadto pragnę wskazać, że koszt zastosowania sekundników na małym i prostym skrzyżowaniu lub przejściu waha się w granicach kilkunastu tysięcy złotych - dodał zastępca prezydenta. - Reasumując, ewentualne zastosowanie sekundników w Lublinie będzie rozważane na etapie prac projektowych dotyczących rozbudowy obecnego Systemu Zarządzania Ruchem jedynie na skrajnych skrzyżowaniach lub przejściach dla pieszych, o stosunkowo mniejszym natężeniu ruchu w porównaniu z innymi.\nPodjęcie decyzji o zastosowaniu sekundników będzie poprzedzone analizą ruchu, wypadkowości i konsultacją z Policją. - Rozpoczęcie prac w tym zakresie planuję w przyszłym roku, a realizacja tego zadania będzie możliwa po pozyskaniu środków ze źródeł zewnętrznych - podsumowuje Szymczyk.


Ocena efektywności programów wychowawczego i profilaktycznego obowiązującego w danej placówce oświatowej | tekst nr 22419\nOcena efektywności programów wychowawczego i profilaktycznego obowiązującego w danej placówce oświatowej\nEwaluacją nazywamy systematyczne gromadzenie informacji o realizowanych działaniach w celu umożliwienia podejmowania decyzji o przyszłości danego programu wychowawczego czy profilaktycznego (np. jego kontynuacji, replikacji, modyfikacji, zaniechaniu). Ewaluacja jest to zbieranie i wykorzystywanie informacji w celu odpowiedzi na pytania dotyczące opracowanego przez nas programu. Jest to także sposób na zdobycie większej ilości informacji o programie, niż było dostępnych przed przystąpieniem do jego realizacji. Celem przeprowadzania ewaluacji jest ocena wartości (jakości) jakiegoś obiektu lub (projektowanego, wdrażanego albo zakończonego) czy procesu (np. programu profilaktycznego, edukacyjnego, terapeutycznego).\nDo pomiaru skuteczności programu lub też do oceny jego jakosci, skuteczności służą wskaźniki, które powiązane być powinny z celami szczegółowymi programu a te z kolei z jego celem głównym.\nJeżeli chodzi o proces budowania i dobierania wskaźników warto kierować się pewnymi standardami, które wyraża tzw. reguła SMART. Według niej wskaźniki (podobnie jak cele) powinny:\n•odnosić się do grupy docelowej programu (S – specific),\n•być sformułowane w formie mierzalnych rezultatów (M – measurable),\n•być sformułowane w formie oczekiwanej zmiany (A – action-oriented),\n•być realistyczne, możliwe do osiągnięcia (R – realistic),\n•być określone w czasie (T – timed).\nJeśli pojawiają się problemy z klarownym sformułowaniem wskaźników, należy sprawdzić czy cele zostały zdefiniowane w czytelny i jednoznaczny sposób.\nW odpowiedzi na zadany problem zaprezentuję przykładowe wskaźniki realizacji działań podejmowanych w ramach realizacji programu profilaktyki jak i efektów tych działań.\nOpis ogólnego problemu badawczego:\nOcena skuteczności podejmowanych działań wychowawczych i profilaktycznych w szkole czyli ocena adekwatności treści Programu Wychowawczego i Profilaktyki do obserwowanych zachowań uczniów, zmiany ich postawy, zachowań i odczuć.\nBadany obszar: Działalności dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza placówki w zakresie skuteczności wdrażania przyjętego Szkolnego Programu Profilaktyki.\nSYTUACJA BADAWCZA - DOTYCZY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROGRAMU PROFILAKTYKI REALIZOWANEGO W ZESPOLE SZKOLNO-GIMNAZJALNYM NR XX W YYYYY\nSzkolny Program Profilaktyki w Zespole Szkolno-gimnazjalnym obejmuje swoim zakresem następujące obszary działań profilaktycznych:\n1-Profilaktyka dotycząca bezpiecznej drogi do szkoły\n2-Profilaktyka w zakresie bezpiecznych warunków nauki\n4-Profilaktyka promująca zdrowy i bezpieczny styl życia.\nPrzeanalizuję Obszar nr 3 Profilaktyka uzależnień\nProblemy szczegółowe poddawane analizie w ramach ewaluacji problemu głównego czyli oceny jego efektywnosci.\nProblem główny , którego poprawną realizację ma monitorować ewaluacja należy rozpatrzeć analizując badane zagadnienie w oparciu o odpowiedzi na pytania:\n-kto? czyli kto jest odbiorca ostatecznym - tu dzieci i młodzież tej szkoły a pośrednio ich rodzice i nauczyciele. Czy program obejmuje swoim zakresem aktywnosci dla tych trzech grup? czy nikt nie został pominięty?\n-co? przekazywac ma program?co dawać jego uczestnikom?\njak? czy wybrane do realizacji treści programu formy i metody pracy są odpowiednie?\nPrzykładowo przeanalizuję wybrane problemy szczegółowe:\n1 problem badawczy szczegółowy:\nCzy jest zainteresowanie Szkolnym Programem Profilaktyki i proponowanymi przez niego aktywnościami?\nOdpowiedź na to pytanie da analiza list frekwencji czyli obecnosci na zajęciach jak i zainteresowania odbiorców programu czyli dzieci , młodzieży i ich rodziców realizacją zagadnień z obszaru profilaktyki w formie np: zajęć z dramy, udziału w konkursie plastycznym, udziału w spotkaniach ze specjalistami, organizacją prelekcji i konsultacji. W założeniach oparcie działań profilaktycznych na metodach aktywizujących jest dostosowane do możliwości rozwojnowych i poznawczych dzieci ( piosenki, gry zespołowe i dydaktyczne, zajęcia plastyczne, bajka, fabuła, drama – dzieci zawsze w roli pozytywnej ) jest ciekawszą i oryginalną a takze atrakcyjniejszą formą popularyzacji wiedzy.\nBędzie to typowy pomiar ilosciowy dajacy odpowiedż na pytanie np: jaki % uczniów brał udział w zajeciach z dramy? ile % uczniów zainteresował udział w konkursie plastycznym itp\n2 problem badawczy szczegółowy :\nCzy program obejmował promowanie zdrowia, prawidłowego żywienia i zdrowych nawyków oraz czy odpowiadał na potrzeby uczestników? Czy należy go rozbudować o nowe treści itp?\nAnaliza ankiet a w szczególności treści odpowiedzi na pytania otwarte skierowane do uczniów, rodziców i nauczycieli\n3. problem badawczy szczegółowy :\n|Czy program kształtuje umiejętności dostrzegania różnicy między pożywieniem, lekami, trucizną i środkami odurzającymi? Czy i jeśli tak to czy zmienił sie poziom wiedzy jego uczestników na w/w temat ? Czy progrtam wpłynął na spopularyzowanie wiedzy o szkodliwości środków odurzających? tytoniu? leków? itp\nOBSZAR DZIAŁANIA, ZADANIA: i FORMY REALIZACJI:\nPROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ 1. Zapobieganie uzależnieniu od mediów, komputera, internetu.\nRealizacja autorskiego projektu profilaktycznego "STOP KOMPUTERKU" skierowanego do uczniów ich rodziców i wychowawców klas . Projekt obejmować będzie organizację spotkania o charakterze informacyjno-profilaktycznym skierowanego do rodziców uczniów. Podczas spotkania rodzice wysłuchają prelekcji wygłoszonej przez specjalistę z Ośrodka specjalizującego się w terapii uzaleznień od internetu,mediów i komputerów, następnie odbędą się konsultacje grupowe - możliwość zadawania pytań specjaliście jak i będzie takze istniała możliwość sformułowania pytania anonimowo i umieszczenienia go na liście pytań, na które terapeuta odpowie w formie broszurki towarzyszącej w/w projektowi, która dostępna będzie bezpłatnie zainteresowanym rodzicom jako podsumowanie projektu.\nSpecjalista spotka się takze z nauczycielami szkoły w celu omówienia w/w problematyki, odpowiedzi na ew.pytania i przekazania prezentacji nt. niebezpieczeństw cyfryzacji do zaprezentowania jej na spotkaniach klasowych z rodzicami\n2. W ramach w/w projektu przeprowadzony zostanie także konkurs prac plastycznych o tematyce profilaktycznej dla uczniów klas 0-III szkoły podstawowej pt: "W zdrowym ciele- ZAWSZE zdrowy duch!"\n3.W/w projekt realizowany będzie także poprzez organizację bloku zajęć dla starszych dzieci z klas IV-VI i młodzieży gimnazjum z wykorzystaniem DRAMY jako ciekawej metody aktywizującej. Uczestnicy bloku przygotują wspólnie i zaprezentują wszystkim uczniom szkoły, rodzicom i nauczycielom przedstawienie pantomimiczne pt" PROFILAKTYCZNE SCENKI PANTOMIMICZNE"\n2.Poszeżenie wiedzy na temat szkodliwości środków psychoaktywnych, narkotyków. Organizacja w szkole wizyty policjantów z Wydziału Antynarkotykowego Policji - prelekcja dla młodzieży, pokaz możliwosci psów szkolonych do poszukiwań narkotyków i popołudniowe spotkanie informacyjne dla rodziców nt.objawów zażywania narkotyków, ich wyglądu i wpływu na zmianę zachowanie\n3. Kształtowanie postawy asertywności wobec uzależnień. Zorganizowanie spotkań z pedagogiem szkolnym w ramach 3 grup wiekowych: dzieci młodsze SP, dzieci starsze SP i młodzież gimnazjalna promujących zachowania asertywne i umiejętność odmowy\n4. Przeciwdziałanie używaniu przez młodzież środków psychoaktywnych i tytoniu poprzez popularyzację aktywnego i zdrowego stylu życia.\nOrganizacja zawodów sportowych popularyzujących aktywny i zdrowy styl życia.\nPod koniec roku szkolnego przeprowadzona będzie ewaluacja programu za pomocą ankiet, testów wiedzy w formie pretestu i posttestu z analizą wyników, ankiet otwartych np dla nauczycieli .\nOsobami ankietowanymi, badanymi będą adresaci programu profilaktyki czyli : rodzice, nauczyciele oraz uczniowie naszego zespołu szkolno- gimnazjalnego\nUzyskane wyniki posłużą do analizy przeprowadzonych działań, ich skuteczności oraz potrzeby wprowadzenia ewentualnych zmian. Za działania związane z ewaluacją odpowiedzialny jest Szkolny Zespół Profilaktyczny.\nPRZYKŁADY WSKAŻNIKÓW PROPONOWANY WSKAŹNIK METODA BADAWCZA WYBRANA DO PROCEDURY EWALUACJI NARZĘDZIE WYKORZYSTANE DO EWALUACJI/ZASTOSOWANA TECHNIKA EWALUACJI\nWskaźnik realizacji działań autorskiego projektu profilaktycznego "STOP CYFROMANII" -udział 100 rodziców w spotkaniu o charakterze informacyjno-edukacyjno-profilaktycznym do rodziców uczniów\nWskaźnik osiągnięcia efektów uczestnictwa w działaniach edukacyjno-informacyjnych- przeprowadzony bezpośrednio po spotkaniu -oczekiwania zmniejszenia – w stosunku do okresu bezpośrednio sprzed prelekcji – do 10 proc. (lub mniej) grupy rodziców objętych oddziaływaniem, udzielających więcej niż dwóch niepoprawnych odpowiedzi na pytania testu z zakresu wiedzy na temat niebezpieczeństw uzależnienia od internetu, cyfryzacji\nWskażnik efektów- Wydanie i rozpowszechnienie 200 egzemplarzy broszurki towarzyszącej w/w projektowi, która dostępna będzie bezpłatnie zainteresowanym rodzicom\nWskaźnik efektów projektu- spotkanie 40 nauczycielami szkoły -zagugerowanie kierunków ew zmian, rozbudowy obecnego Programu Profilaktyki\nWskaźnik efektów projektu-rozpropagowanie pośród 500 rodziców prezentacji nt. niebezpieczeństw rodzicami wśród rodziców\nWskaźnik realizacji działań projektu w formie udziału 30 dzieci z klas 0-III SP w konkursie prac plastycznych pt: "W zdrowym ciele- ZAWSZE zdrowy duch!"\nWskaźnik realizacji działań projektu w formie udziału 30 osób z klas SP IV-VI i gimnazjum w bloku zajęć dodatkowych z wykorzystaniem DRAMY\nMonitorowanie frekwencji na spotkaniu i Schemat z dwukrotnym pomiarem w jednej grupie: pretest (bezpośrednio przed rozpoczęciem prelekcji) i posttest (po jej zakończeniu)\nAnkieta badawcza dla nauczycieli z pytaniami otwartymi\nMonitorowanie zainteresowania konkursem plastycznym\nMonitorowanie list obecności na poszczególnych zajęciach dodatkowych z wykorzystaniem dramy\nDwa testy wiedzy na temat niebezpieczeństw uzależnienia od internetu, cyfryzacji\n-pretest i posttest- .opracowanie autorskie\nAnkieta z pytaniami badawczymi dla nauczycieli\nArkusz udziału w konkursie\nAnaliza list obecności w zajęciach\nWskaźnik realizacji działań projektu w formie udziału 520 uczniów szkoły w spotkaniu policjantów z Wydziału Antynarkotykowego Policji\nWskaźnik realizacji działań projektu w formie udziału 30 rodziców w spotkanie informacyjnym Monitorowanie list obecności na spotkaniu\nMonitorowanie list obecności na spotkaniu\nAnaliza arkusza frekwencji na spotkaniu\nWskaźnik efektów realizacji działań projektu w formie udziału 520 dzieci w spotkaniach z pedagogiem promujące zachowania asertywne i umiejętność odmowy\nArkusz ankiety dla uczniów\nWskażnik realizacji projektu - udział 40 uczniów w zawodach sportowych\nWskażnik osiągnięcia efektów projektu- Trzydzieści dni po zakończeniu programu: w porównaniu z grupą kontrolną, zwiększenie co najmniej o 15 proc. grupy uczniów objętych oddziaływaniem, deklarujących niepicie napojów alkoholowych (z wyróżnieniem piwa, wina, wódki i drinków) w okresie ostatnich trzydziestu dni w stosunku do okresu bezpośrednio sprzed interwencji (wskaźnik osiągnięcia efektów). Monitorowanie listy uczestników zawodów\nSchemat pretest (bezpośrednio przed rozpoczęciem programu) – posttest (30 dni po zakończeniu oddziaływań) z losowym podziałem na grupę eksperymentalną i kontrolną. Arkusz zgłoszeń do zawodów\nAnkieta audytoryjna dla uczniów\nZ ankiety dla Ucznia :\n1.Czy proponowane przez szkołę zajęcia profilaktyczne są ciekawe dla ciebie ?\n2.Jakie zachowania zwiazane z uzależnieniami dostrzegasz wśród swoich koleżanek i kolegów ze szkoły?\n3. Czy umiałbyś odmówić, gdyby namawiano Cię do picia alkoholu, palenia papierosów, zażywania narkotyków?\n4. Czy w razie problemów życiowych możesz liczyć na pomoc:\n5.Czy jesteś wolny od nałogów?\n- papierosów TAK NIE\n- alkoholu TAK NIE\n- narkotyków TAK NIE\n- Internetu TAK NIE\n1. Czy znasz Program Profilaktyki naszej szkoły?\n2. Czy w swojej pracy zrealizowałaś/łaś autorski projekt profilaktyczny?\n3. Co byś zmienił/ła w budowie i problematyce obecnego Programu Profilaktyki?\n4. Które treści Programu uważasz za najważniejsze w pracy naszej szkoły?\n5. Które treści zawarte w obecnym Programie Profilaktyki pominąłbyś w realizacji?\n1. Co Państwa zadaniem powinno być priorytetem (najważniejszym) zadaniem szkoły w zakresie profilaktyki?\n2. Co Państwa zdaniem szkoła powinna robić w zakresie profilaktyki?\n3. Czy Pańskie dziecko ma świadomość zagrożeń wynikających z uzależnień TAK NIE\n4. Czy Pana/Pani zdaniem dyskoteki i imprezy szkolne organizowane przez szkołę są przykładem „wolnej od nałogów zabawy”?\nZagadnienia ujętych w pytaniach otwartych w ankiecie dla nauczycieli proponowanych do ujęcia w przyszłorocznej wersji Programu Profilaktyki:\nW pytaniu nr 3 o zmianę problematyki Programu - nauczyciele wymienili dodatkowo nowy odszar profilaktyczy - zagrożenia zdrowia ze strony AIDS\n- w budowie programu profilaktyki określić jeszcze „zadania”\n- w problematykę cyklu III „Używki i uzależnienia” wprowadzić zapis: „Uświadamianie zagrożenia zdrowia ze strony AIDS\n- więcej zagadnień dotyczących agresji\n- te które promują zdrowy i aktywny styl życia\n- kształtowanie dojrzałego i odpowiedzialnego postępowania\n- radzenie sobie w sytuacjach stresujących\n- uświadamianie zagrożeń zdrowia ze strony uzależnień\n- stymulowanie tolerancji na „inność”\nWszyscy nauczyciele odpowiedzieli, że nie ma takich treści.\nOpis sposobów zbierania danych do analiz wykorzystywanych w procesie ewaluacji:\nPrzy podejmowaniu decyzji dotyczącej końcowej formy materiałów edukacyjnych (ulotek, prezentacji, broszur, spotów), można opinie na temat różnych ich wersji zebrać w trakcie zogniskowanych wywiadów grupowych. Jedną z zalet tej techniki badawczej jest możliwość dyskutowania na bieżąco pojawiających się pomysłów i opinii.\nChcąc przykładowo sprawdzić czy wskutek programu dokonała się zmiana w zakresie wiedzy, można wykorzystać schemat pretest – posttest - czyli test wiedzy przed częścią edukującą zawartą w programie jak i sprawdzić poziom wiedzy uczestników po zrealizowaniu tej części programu. i dzięki temu sprawdzić czy i ewentualnie jakie zaszły zmiany.\nInny sposób to przeprowadzenie ewaluacji w trakcie trwania projektu lub ex post (po zakończeniu) za pośrednictwem indywidualnych wywiadów pogłębionych, mających na celu poznanie ocen projektu (zakres merytoryczny, realizacja) i (ewentualnych) propozycji modyfikacji formułowanych przez odbiorców bezpośrednich i pośrednich. Badania można także prowadzić on-line. Jest to jedynie uzależnione od założeń programu. Oczywiście w/w metody badawcze to jedynie przykłady, ale według mnie są one najbardziej spopularyzowane a przez to jaśniejsze, bardziej oczywiste dla basdanych i nie powinny sprawić większych kłopotów. Najlepszym rozwiązaniem jest połączenie podejscia ilosciowego i jakościowego. Metodyki badawczej w ewaluacji ( w mojej opinii) nie powinno zawężać się jedynie do samych ankiet bo wtedy uzyskujemy tylko pomiar socjometryczny bez dodatkowych sugestii jego uczestników np nauczycieli , którzy najlepiej znają odbiorców czyli dzieci i młodzież z naszej szkoły i mogą zasugerować rozbudowanie programu profilaktycznego o zagadnienia dotyczące społecznosci tej szkoły.( według intensywności czy specyfiki problemów jakie w niej występują)\nŹródła użyte w opracowaniu:\n1- M. J. Sochocki, Prezentacja rezultatów drugiego etapu ilościowych badań ewaluacyjnych „Szkoły dla rodziców i wychowawców” (edycji wrzesień-grudzień 2007) oraz zogniskowanych wywiadów grupowych z absolwentami „Rodzeństwa bez rywalizacji”, „Zeszyty Metodyczne”, nr 9, CMPPP, Warszawa 2009, s. 47\n2- Opracowanie zbiorowe, Standardy programów promocji zdrowia i profilaktyki, „Remedium”, nr 6(184), czerwiec 2008, s. 26\n3-Z. B. Gaś, Profilaktyka w szkole, WSiP S. A., Warszawa 2006, s. 203\n4-K. Okulicz-Kozaryn, Standardy poprawnego budowania skutecznych programów profilaktycznych – model sześciu faz, w: J. Ł. Grzelak, M. J. Sochocki (red.), , s. 61\n5-H.. Domański, K. Lutyńska, A. W. Rostocki (red.), Spojrzenie na metodę. Studia z metodologii badań socjologicznych. Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1999.\n6-Modele ewaluacji w programach promocji zdrowia. Teoria i Praktyka, „Medycyna Wieku Rozwojowego”, nr 4, 2000, suplement 1, s. 81-88


Padłe kury wyrzucali za płot fermy. Aktywiści nagrali pracownika na gorącym uczynku [WIDEO] - Polsat News\nPadłe kury wyrzucali za płot fermy. Aktywiści nagrali pracownika na gorącym uczynku [WIDEO]\n25.06.2019, 17:40 Polska\nObrońcy praw zwierząt zauważyli, że na kurzej fermie pod Stargardem padłe zwierzęta zamiast trafiać do utylizacji, wyrzucane są za ogrodzenie. Wśród nich aktywiści dostrzegli także żywe kurczaki. Udało im się też nagrać pracownika fermy, który pozbywa się zwierząt. O sprawie zostały zawiadomione: policja i inspekcja weterynaryjna.\nKurza ferma pod Stargardem (woj. zachodniopomorskie) była od pewnego czasu obserwowana przez Fundację Viva! I Stowarzyszenie "Basta".\nSetki gnijących kurzych trucheł na łące\nŚledztwo działaczy proekologicznych rozpoczęło się, gdy aktywiści natknęli się na padłe kury leżące za płotem fermy.\n- Kilka setek rozkładających się trucheł kurzych - relacjonował w rozmowie z reporterem "Wydarzeń" Sebastian Bednarski ze Stowarzyszenia "Basta".\nNieżywe zwierzęta były porzucone na znacznym obszarze. Aktywistom udało się udokumentować, że padłym drobiem żywiły się dzikie zwierzęta.\n- Widać świeże zwłoki, jak i takie, które mają już miesiąc, półtora i są po prostu niedojedzone czy nie do końca zgniłe - powiedział reporterowi Polsat News Sebastian Bednarski.\n"Był świadomy, że łamie przepisy"\nNa filmie opublikowanym przez Fundację Viva! widać pracownika fermy, który wyrzuca zwierzęta przez płot. Wśród nich były także żywe kurczaki.\n- Odbywa się to wieczorem, osoba ta rozgląda się, czy nikt nie patrzy, więc widać tu ewidentnie, że jest świadoma tego, że łamie przepisy - powiedział Łukasz Musiał z "Vivy!".\nReporter "Wydarzeń" chciał porozmawiać z właścicielem fermy, ale nie zastał go w domu. Nie wiadomo, czy właściciel wiedział o takiej praktyce stosowanej przez pracowników. Kontrolę w fermie przeprowadziła powiadomiona o sprawie inspekcja weterynaryjna.\n- Ta ferma była jedną z takich pokazowych i nie mogłem się na nią napatrzeć, dopóki nie zobaczyłem tego filmu, który obrazował, jak się tam można pozbyć zwłok tych kur - stwierdził Zygmunt Gabryś, powiatowy lekarz weterynarii w Stargardzie.\n"Człowiek jest winny"\nInspekcja jeszcze we wtorek przeprowadzi sekcję padłych zwierząt, aby sprawdzić, czy padły drób nie stwarza zagrożenia epizootycznego czyli masowego zakażenia zwierząt, także dzikich. Według ekologów, takie ryzyko zawsze istnieje.\n- Dużo się mówi o afrykańskim pomorze świń ASF, o ptasiej grypie, dokonuje się później masowych rzezi na zwierzętach, które tak naprawdę są niewinne. To człowiek jest winny, że te choroby się roznoszą - podkreślił Bednarski odnosząc się do nagranych scen z wyrzucania padłych sztuk.\nInspekcja weterynaryjna zapowiedziała, że powiadomi w tej sprawie prokuraturę. Obie fundacje złożyły też zawiadomienie na policję.\nprz/hlk/ "Wydarzenia", Polsat News\nCIAŁAFERMAFUNDACJA VIVAINSPEKCJA WETERYNARYJNAKURCZAKIKURYPOLSKASTOWARZYSZENIE BASTAUTYLIZACJAWIDEOWYDARZENIAZWIERZĘTAZWŁOKI\nCzytaj więcej: Rolnik wyrzucił martwe kury do lasu. "Chciałem, żeby zjadły je lisy"


Na rynku brakuje wielkiej płyty - RYNEK MIESZKANIOWY\nAutor: housemarket.pl 20 stycznia 2020 12:54\nIle jest wystawionych na sprzedaż mieszkań w blokach z wielkiej płyty w największych miastach? Za mało - wynika z danych portali ogłoszeniowych. Uśredniając dane dla miast wojewódzkich otrzymamy udział ofert mieszkań w betonowych blokach na poziomie niewiele ponad 6 proc. To znaczy, że na 15 ogłoszeń o chęci sprzedania używanego lokum znajdziemy jedynie jedno w PRL-owskim bloku.\nOd razu warto zauważyć, że niewielka liczba wystawionych na sprzedaż mieszkań w betonowych blokach nie wynika z faktu, że tych budynków jest mało. W największych miastach zasób wielkiej płyty jest potężny. W tym zakresie prym wiodą Kielce, gdzie w betonowych blokach może być nawet 40 proc. wszystkich lokali istniejących w tym mieście - wynika z szacunków HRE Investments opartych o dane GUS.\nZaskoczeniem w tym gronie jest Zielona Góra, gdzie tylko jedno ogłoszenie na 24 dotyczy lokalu w betonowym bloku. W tym wypadku jednak wynik może być obarczony relatywnie dużym błędem z bardzo prostego powodu - ofert sprzedaży mieszkań jest w tym mieście relatywnie niewiele.\nNie powinno jednak ulegać wątpliwości, że główną zaletą PRL-owskich bloków jest wcześniej wspomniana cena. Po pierwsze za przeciętny metr w betonowym bloku trzeba zapłacić około 10-20 proc. mniej niż za statystyczny metr w danym mieście. Do tego dochodzi fakt, że dwupokojowe „M” ma też przeważnie o kilkanaście m kw. mniej niż lokal o takiej samej liczbie pokoi w nowym bloku lub kamienicy. Nie dość więc, że sam metr w wielkiej płycie jest tańszy, to tych metrów trzeba kupić mniej. Do tego dochodzą przeważnie przemyślany układ osiedli, dobra ich lokalizacja, dogodne połączenie z centrum czy rozwinięte zaplecze handlowe usługowe i oświatowe w najbliższej okolicy.\nJako ciekawostkę można dodać, że jesteśmy świadkami renesansu wielkiej płyty. Dzisiejsza prefabrykacja to jednak zupełnie inny typ budownictwa niż ten popularny 40-50 lat temu. Przez ten czas doszło w tej technologii do prawdziwej rewolucji. I choć komuś, kto wielką płytę poznał na bazie budownictwa PRL-owskiego, trudno w to uwierzyć, to na Zachodzie wielka płyta jest określana mianem nowoczesnej, ekologicznej, dokładnej, efektywnej, szybkiej w realizacji, a przy tym dającej możliwość cięcia kosztów. Zalety te zauważyli rodzimi deweloperzy i w 2019 roku do użytkowania mogło zostać oddanych już nawet ponad 10 tysięcy mieszkań wzniesionych w technologii wielkopłytowej - wynika z szacunków HRE Investments opartych o dane GUS.\nRok 2020 powinien być pod tym względem jeszcze lepszy.


Mitologia świecka - Kontra - Niezależne Media Studentów UAM\nBy Zosia Wierzcholska On 7 maja 2018\nPrzepraszam bardzo, można?\nWykładowca nie jest dla studenta, matka nie jest dla dziecka, lekarz nie jest dla pacjenta, pisarz nie jest dla czytelnika…\nStudent, dziecko pacjent i czytelnik są tylko widzami. Są oni widzami dzieł sztuki, jakie stworzył człowiek. Człowiek posunął się tak daleko w swoim myśleniu magicznym, że tak samo jest magią, jak i magikiem. Stworzył świecką mitologię, którą zdemitologizował gruntownie na przykład Roland Barthes. Mitologia człowieka zachodzi tylko w jedną stronę.\nJest odbiorca oraz nadawca, czytelnik i autor. Czytelnik nie zna zakończenia lektury – mitologia świecka jest mitologię niedopisaną, niedokończoną. Za każdym razem czyta ten sam utwór, przeżywając go tak, jak gdyby nigdy nie miał go w rękach. Fenomen muzyki, literatury, filmu czy sztuki zachodzi na płaszczyźnie niedopisania rozumianego jako poznawanie danego tekstu kultury na zasadzie odkrywania tekstów znanych na nowo w czasie czytania.\nPrzeżywanie kultury jest czytaniem już wielokrotnie przeczytanego tekstu w pierwotny sposób, odarty ze wspomnień treści czy fabuły. Kultura żyje dzięki nowości, nowości starej, bo przecież znanej, powtarzanej w przestrzeni czasu, lecz nie myśli. Kino dla pary nie jest porą spotkania z filmem, tylko z sobą. Miejsce na spotkanie jest miejscem banalnym (czytaj: kulturowym), lecz nie to wtedy jest na myśli. Sala kinowa jest miejscem spotkania zakochanych i, aby dopełnić obyczaju, koniecznie muszą usiąść w ostatnim rzędzie, by odegrać rolę pary, która chce schować się przed spojrzeniami widzów.\nJest się odbiorcą wykładowcy, matki, pisarza i lekarza – nie gramy z nimi w tym samym przedstawieniu. Kto jest jedną z tych postaci – przechodzi do historii, robiąc to dzięki studentom, dzieciom, pacjentom, czytelnikom…\nJedna strona podlega mitologizacji, czyli usankcjowaniu w magicznym świecie, który wymaga od nich magii.\nTagged with: felieton • filozofia


Kolarstwo. Katarzyna Niewiadoma piąta w Giro Rosa\nPaweł Gadzała, rowery.org 12.07.2015 18:48\n20-letnia zawodniczka z Ochotnicy notuje największy sukces w historii polskiego kolarstwa kobiet.\nPolska kolarka Katarzyna Niewiadoma (Rabo Liv) zajęła 5. miejsce w Giro Rosa - największym kobiecym etapowym wyścigu kolarskim świata. 20-letnia zawodniczka holenderskiej ekipy po 10 dniach zmagań w Słowenii i północnych Włoszech uplasowała się wśród najlepszych kolarek globu i zanotowała najlepszy wynik w historii startów biało-czerwonych w prestiżowej imprezie.\nPochodząca z Ochotnicy Niewiadoma finałowy górski etap ukończyła na 7. miejscu, plasując się na 5. pozycji w klasyfikacji ogólnej i wygrywając klasyfikację młodych zawodniczek.\nWłoski wyścig wygrała Holenderka Anna van der Breggen (Rabo Liv), wyprzedzając Amerykanki Marę Abbott (Wiggle Honda) i Megan Guarnier (Boels Dolmans). Ściganie na włoskich drogach ukończyło w sumie pięć Polek - obok Niewiadomej do mety dotarły Małgorzata Jasińska (Ale Cipollini), Eugenia Bujak (BTC City Ljubljana), Ewelina Szybiak (Aromitalia Vaiano) i Katarzyna Pawłowska (Boels Dolmans).\nGiro Rosa to jedyny tak długi wyścig w kalendarzu ścigania kobiet, najtrudniejsza etapowa impreza na świecie. Niewiadoma startowała w niej po raz drugi, a przed rokiem zmagania zakończyła na 11. miejscu.\nW tym roku Polka zmagania rozpoczęła spokojnie, czekając na trudne górskie etapy. 20-latka na trzecim odcinku finiszowała siódma i wskoczyła do czołowej dziesiątki klasyfikacji generalnej, na przestrzeni kolejnych dni pnąc się i na etapach naznaczonych długimi podjazdami dwukrotnie meldując się na 4. miejscu i raz przyjeżdżając piąta.\nOrganizatorzy batalię o podium wyścigu rozplanowali na weekend, organizując kolejno 22-kilometrową górską czasówkę i zakończony 13-kilometrowym podjazdem etap wieńczący imprezę.\nJazda na czas padła łupem van der Breggen, która dzięki zwycięstwu wyszła na prowadzenie w wyścigu. Niewiadoma zanotowała piąty czas i wskoczyła na czwartą pozycję w wyścigu. Duet ekipy Rabo Liv do ostatniego etapu przystępował w komfortowej sytuacji, ale ostatni akt wyścigu należał do dwukrotnej triumfatorki - Mary Abbott - która dzięki zwycięstwu na podjeździe do San Domenico di Varzo przeskoczyła na drugie miejsce w klasyfikacji generalnej. Van der Breggen do mety dotarła druga, broniąc różowej koszulki i wygrywając cały wyścig, a Niewiadoma linię mety przecięła jako siódma, spadając na 5. pozycję.\nWynik ten to kolejny znakomity rezultat 20-letniej Polki, która w tym roku wywalczyła już srebro Igrzysk Europejskich w Baku i wygrała hiszpański wyścig Euskal Emakumeen Bira (2.1).\nW przeszłości najlepszym polskim rezultatem w Giro Rosa było 8. miejsce Sylwii Kapusty, która na włoskich szosach błyszczała w 2011 roku.\nMimo poczesnego miejsca w kalendarzu ścigania elity kobiet Giro Rosa daleko do męskiego wyścigu - Giro d'Italia. Impreza nie jest obecna na większą skalę w mediach, a skąpa relacja nadawana jest za pomocą Facebooka, Twittera i godzinnych powtórek we włoskiej telewizji RAI. Jak w większości wyścigów dla kobiet, nagrody finansowe są niezwykle niskie - za zwycięstwo najlepsza zawodniczka inkasuje 525 euro, podczas gdy nagroda dla triumfatora wyścigu panów to 90 tysięcy euro. 5. miejsce Niewiadomej wycenione zostało na 189 euro.\nAXON Kask rowerowy Joyride\t Kask rowerowy Author Rocca\t Kellys Kask rowerowy SCORE\nDziewczyna jest niesamowita. Nawet po ciężkich etapach uśmiechnięta i rozpromieniona jak po lekkim spacerku. Jeśli chodzi o urodę, to zawsze wygrywa z konkurentkami.\npiłkarz zarabia to w 1 minute\ntop ze w ogóle jakies media dały informacje uważam za ogromny postep\nale taki mamy klimat = liczy sie nie sport a widowisko dla bandytow a nie jakies tam sciganie\nwspaniała dziewczyna brawo!!!!!!!!!!!!!!!!!\nSkandaliczne sumy,albo błędne dane ?\ndlaczego jej uśmiech i uroda pozostają taką niewiadomą?\nbo ma talent i na plotka się nie nadaje?\njak, trafiłem, czy trafiłem?\nnigdy nic nie wiadomo z niewiadomą ! brawo:)!\nCzapka z głów, gratulacje i oby było w następnym roku podium!\nZa parę lat wygra dziewczyna więcej kasy! Mam nadzieje!


Zaproszenia i dodatki - Strona 6 z 7 - Zaproszenia Ślubne - Najlepsze Zaproszenia .pl\nZaproszenia / Zaproszenia i dodatki (Page 6)\nPrzeszedł czas na NajlepszeZaproszenia 🙂Kompleksowa dekoracja wesela: od zaproszeń, zdjęć do idei, po stronę www.ewelinaoskar.pl , aż po dekoracje sali …\nZaproszenia ślubne z odciskami palców w stylu vintage zaprojektowane dla Emili oraz Tomasza. Przewiązane dratwą wraz z małym bilecikiem …\nZaproszenie ślubne “Gipsówka” w kolorze pudrowy róż\nZaproszenia zaprojektowane gdzie motywem przewodni jest gipsówka, zwana bardzo ładnie po angielsku Baby breath – czyli …\nMiłość jest słodka..oraz nasza kolekcja stworzona dla Eweliny i Łukasza. Jak Pani Młoda zaznaczyła na wstępie: ma …\nZaproszenia które przygotowaliśmy dla Huberta i Sylwii – oryginalnej pary, która wie czego oczekiwać, specjalna para, specjalne zaproszenia. …\nOstatnio mamy przyjemność zaprojektować zestaw ślubny dla Ani i Daniela. Czcionka nowoczesna, stylizowana na mazak, format zaproszenia …\nSezon ślubny w pełni, miłość kwitnie nawet w Nowym Sączu. Przyszła para młoda Dawid i Iga, zlecili nam zaprojektowanie zaproszeń z miłością na okładce. Niebieskie serca w białe grochy na papierze lnianym wiązane dratwą to jest to czego poszukiwała para na swój ślub. Czcionka nowoczesna, stylizowana na mazak, format zaproszenia DL i piękne niebieskie koperty. Zaproszenia ślubne ręcznie robione z wielką starannością aby zadowolić naszych klientów.\nZaproszenie składa się z karty głównej w formacie DL składanej na dwa. Całość zaproszenie zostało przewiązane dratwa w kokardę. Niebieskie serce w grochy jak i kolor czcionek można zamienić na inny.\nSpecjalnie dla najukochańszych górali jakich znamy Mariusza i Kamili zaprojektowaliśmy coś specjalnie na ich specjalną okazję. Z uwagi …\nKolejni zakochani, chcący iść przez życie razem dla nas kolejne wyzwanie któremu nasza pracownia starała się sprostać. …\nnowoczesne zaproszenia na ślub eleganckie zaproszenia nowoczesne oryginalne zaproszenia ślubne najładniejsze zaproszenia najlepszezaproszenia.pl najlepsze zaproszenia ślubne najładniejsze zaporszenia ślubne zaproszenia najfajniejsze zaproszenia ślubne kreatywne najlepsze zaproszenia najpiekniejsze zaproszenia na ślub zaproszenia na ślub najpiękniejsze zaproszenia najpiękniejsze zaproszenia ślubne nowoczesne zaproszenia ślubne nowoczesne zaproszenia ślub najnowsze zaproszenia ślubne najładniejsze zaproszenia ślubne kreatywne zaproszenia ślubne najlepszezaproszenia najlepsze zaproszenia na ślub zaproszenia ślubne nowoczesne zaproszenia ślubne


Napieralski: Córki wspierają mnie w kampanii, mam się tym nie chwalić?\nWiadomości24 » Wydarzenia » Wybory 2011 » Napieralski: Córki wspierają mnie w kampanii, mam się tym nie chwalić?\nData dodania: 2011-09-19 20:16\nW wywiadzie dla Onet.pl Grzegorz Napieralski nazwał skandalem atak na jego córki, które wspierają go w kampanii. Mówi też o swoim kontrkandydacie w Szczecinie - Bartoszu Arłukowiczu i chwali ministra w rządzie Donalda Tuska.\nGrzegorz Napieralski w odpowiedzi na pytanie redaktora dotyczące szans przewodniczącego SLD w okręgu szczecińskim i rywalizacji z Bartoszem Arłukowiczem powiedział, że "do Sejmu idzie się po coś, a nie żeby z kimś walczyć. Po to, żeby zmieniać Polskę i realizować nasze pomysły".\nSzef lewicy stwierdził, że jeśli jego partia będzie współtworzyła po wyborach koalicję z PO, to będzie natychmiastowo dążyć do zmian w zakresie finansów publicznych, edukacji, polityki społecznej, a także nowych technologii. Napieralski nie wie, czy będzie postulował stworzenie ministerstwa ds. innowacyjności.\nCzytaj także: Napieralski jest gotów do rozmów z PO. PiS i IV RP nie mogą wrócić!\nNapieralski powiedział, że córki wspierają go w kampanii. "Rysują mi ulotki, pytają się jak mi idzie. Mam się nie chwalić, że mam takie córki? I tak bym poszedł z córkami po tę wyprawkę szkolną i jakby ktoś chciał to zobaczyć, to proszę bardzo. Mam schować córki na dwa miesiące, bo trwa kampania - to odpowiedź na zarzuty, że Napieralski wykorzystuje własne dzieci do agitacji wyborczej."\nSzef SLD pochwalił też Michała Boniego. "Nie zgadzam się z nim w wielu doktrynalnych sprawach, ale uważam, że to dobry, merytoryczny minister. Niestety nie słuchany w rządzie. Jest zagłuszany" - powiedział Napieralski.\nZarówno pierwszą, jak i drugą część wywiadu z Grzegorzem Napieralskim, można przeczytać na Onet.pl.\nTagi: SLD Donald Tusk Grzegorz Napieralski Bartosz Arłukowicz Napieralski o kampanii Napieralski o córkach córki Napieralskiego\nNIEMOŻNA UFAĆ PO.WYNIKI WYBORÓW PIS-41% ,PO-27% ,SLD-4,5%, PSL-4,5% ,PJN-0,1% ,pozostałe po 0,2% ..DWA OBLICZA PObolszewi?:-KŁAMSTWA nie tylko premiera,tyran, ćpają?,piją,partia KOLESI,nie obchodzą ich ludzie, nie dbają o dobro POLSKI,chcą utrzymać władzę za wszeką cenę dla WŁASNYCH KORZYŚCI,aferzyści,cynicy, prowincjonalna pierdoła,prostytułują się,furiatka, histeryczka, ...-to tylko 1% PRAWDY o PO,a gdzie reszta 95%? wg POliglupa,...- nie ciekawi to media?- piszą;POligłupy poza sejmem-ĆPUN?-Palikot USTALAŁEM z Tuskiem atak na KACZYŃKIEGO- pierwszy skandalista PR,kłamca,hipokryta,cynik,... Premier walczy z kibolami,zamyka stadiony-sam podejmował decyzję o REPRESJACH i ich karaniu,a winą obarcza opozycję w internecie-totalna HIPOKRYZJA!!!\nszkoda chlopa ale som lepsi.nimo chlopskigo sexapealu\nTakie małe dziewczynki nie zdają sobie sprawy z cyrku jaki w ich obecności odstawia tata. One się po prostu boją. Żywe tarcze dla fotoreporterów. Jest pan kiepskim ojcem.\nJaki lider, taka lewica.\nWszyscy widzieliśmy, jak go córki wspierają, gdy chciały się schować przed reporterami do auta...\nNapieralski - coraz bardziej śmieszny człowieczek. Aż litość bierze.\nŁukaszu, cierpliwości! 9 października wieczorem będziesz wiedział:)\nPan Napieralski wczoraj poległ na całej linii w Faktach po Faktach. Dzisiaj poległ po raz kolejny w Faktach i w wywiadzie dla Onetu. Poleci głowa pana przewodniczącego po wyborach?


„Sharing economy” – oszczędzanie pieniędzy, współdzielenie dóbr materialnych - Viem.pl\nTak właśnie robi coraz więcej osób, a skala tego zjawiska spowodowała, że ma ono swoją nazwę. Poznaj, czym jest „sharing economy”.\n„Sharing economy”, czyli co?\nPojęcie „sharing economy” coraz częściej jest nadużywane. Czym w rzeczywistości jest ten trend? Przede wszystkim chodzi o „współdzielenie” dóbr i jednoczesne ograniczenie konsumpcji.\nZalety „sharing economy”\nOszczędność – nie musimy kupować danej rzeczy na stałe, płacimy jedynie za jej wypożyczenie.\nElastyczność – z usługi czy przedmiotu korzystamy w takim wymiarze, w jakim jest dla nas najkorzystniejszy.\nWzmacnianie więzi społecznych – przełamujemy lęk przed kontaktem z obcymi, jesteśmy coraz bardziej chętni do współdzielenia i interakcji.\nPozytywny wpływ na środowisko – im mniej kupujemy, tym „zdrowsze” jest nasze środowisko.\nCo najchętniej współdzielimy?\nTransport – np. BlaBla Car czy Uber\nUmiejętności - np. Skillshare, Skilltrade lub Khan Academy\nZasoby materialne – np. Rentalo.pl czy Nextbike.pl\n„Sharing economy” i jego ryzyko\nCoraz częściej firmy wykorzystują ten trend w celach czysto biznesowych. Im bardziej komercyjna robi się usługa, z której korzystamy, tym ma mniej wspólnego z ideą „sharingu”. I tu pojawia się problem m.in. Ubera.\nObecnie działa już wiele korporacji, które zatrudniają kierowców i czerpią z tego ogromne zyski. Co w związku z tym? Uber przestaje mieć wiele wspólnego ze współdzieleniem i pogłębianiem relacji, a staje się przede wszystkim usługą czysto komercyjną.\nWarunki przynależności do sektora „sharing economy”\nMinimalna rola pośrednika\nWspólna konsumpcja dóbr i usług\nWzajemne zaufanie i współpraca społeczności\nUsługi udostępnia odpłatnie lub darmowo\nBrak czynnika komercyjnego\nTrend współdzielenia jest coraz popularniejszy i tym samym wywołuje coraz większe wątpliwości w sektorze gospodarczym.\nCzy „wypożyczanie” przedmiotów codziennego użytku czy czasowe traktowanie własnego samochodu jak taksówki, powinno być opodatkowane? Czy potrzebne są regulacje? Czy pracodawcy na tym nie tracą? Głowią się nad tym rządy wielu państw. Co z tego wyniknie?\nCzas pokaże. Jedno jest pewne – w dobie Internetu i mobilnych aplikacji nie da się już tego zatrzymać.


Start Recenzje i omówienia Metalurgia snu\nwtorek, 01 stycznia 2013 15:27 | | |\nSen nocy letniej, reż. Robert Czechowski, Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego\nLubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego pod kierownictwem Roberta Czechowskiego otwiera nowy rozdział. Nowy etap otwiera Snem nocy letniej Szekspira w swojej reżyserii. Jeśli w tym kierunku podąża Lubuski Teatr – chapeau bas! Takiego Szekspira potrzebowałem jak dobrego snu. Wyprawa w noc świętojańską trwa we mnie nadal.\nHistoria z krainy elfów pobudza wyobraźnię od wieków. Na kolorowym przeźroczu widzimy zgruzowany antyk. Szekspir ośmiesza (wszak to komedia) hegemonów, ojców, pewnych siebie zdobywców dam. W odpowiedzi na Romea i Julię tworzy uciekającą od patosu gdzie pieprz rośnie historyjkę o zbyt małych miłostkach i pozlepianym człowieku. Ludzie są marionetkami. Jeśli znikną wszechwładni ojcowie – na ich miejsce przyjdzie pokusa, sen i marazm. Tyle z „czystego” Szekspira. Czechowski wchodzi we współczesność. Nie ostentacyjnie, nie chorobliwie – podskórnie.\nSpektakl zaczyna się przed wejściem do teatru. Odpowiedni nastrój buduje mroczna muzyka. Po wejściu zaczynają nas mijać i lustrować wzrokiem osobliwe, dziwacznie poubierane persony. Czechowski zaraża spektaklem poza sceną. Przybyszu, wszedłeś w to i nie będziesz obojętny – tak zdają się mówić poruszające się, nieme postacie.\nCały spektakl podrysowuje pulsacyjna muzyka. Mamy tu Beatlesów, Ryśka Riedla, Imany. Czego mu tu nie mamy? Szekspir, gdyby żył – nuciłby She loves You, yeah, yeah, yeah. Do tego – niepokojąca, wchodząca w głowę śrubokrętem – elektronika. Cała ta gama barw muzycznych zaserwowana nam przez Damiana Neogenn Lindnera współpracuje z przechodzącą w różne odcienie „metalurgiczną” scenografią. Już na plakacie spektaklu mogło zastanowić, co robią te zestawy poskręcanych rurek w wilgotnym od mchu świecie Szekspira. To w nich czają się przegródki naszej podświadomości. Z tych rurek, rureczek wychodzi pozlepiana i nieoczywista prawda o człowieku współczesnym. Czechowski wprowadza swoich bohaterów na „salony” dyskotek, zepsutych klubików i tanich gadżetów naszego odwiecznie konsumpcyjnego baroku. Barok Szekspira przechodzi tu w nasz, wylansowany, wylaszczony baroczek. Świetnie wgrywają sie w to aktorzy – rapujący, stepujący, „dżemujący” – Jerzy Kaczmarowski, Marek Sitarski, Wojciech Brawer, Łukasz Kucharzewski i Piotr Lizak. Lizak zasługuje na szczególne wyróżnienie – jego Demetriusz rechocze współczesnością (rap wierszem Szekspira to mistrzostwo), a jednocześnie realizuje plan angielskiego dramaturga – ośmiesza ludzkie błądzenie, miłostkową małość. Do ról rzemieślników Czechowski zaprosił dwóch więźniów. Dobry trop do myślenia o teatrze. Nie chodzi tu tylko o aspekt terapeutyczny, natomiast o prawdę, jaka z ich twarzy wychodzi, naturalność, która świetnie wyśmiewa nadmuchany romantyzm. Szekspir w roli aktorów chciał widzieć przecież więźniów, stąd ten zabieg bynajmniej nie jest eksperymentalny, jest czysto ludzki. Dwie warstwy spektaklu – ta „nadrealna” wypełniona elfami (Królowa Tytania i król Elfów) i ta współczesna, złożona z „rzemieślników” nakładają się na siebie, przekładają swoje porządki i to dobrze odzwierciedla ruch na scenie. Uwspółcześniony przekład Stanisława Barańczaka wyznacza już normę w odkrywaniu Szekspira dla potomnych. Józef Paszkowski i jego „barok słowa” mogą dziś brzmieć wręcz groteskowo.\nAktorzy zielonogórscy bez zarzutu. Oprócz wspomnianego Lizaka, na uznanie zasługuje Tytania o twarzy Hanny Klepackiej. Jej soulowy głos i poskręcana od bólu twarz (Tytania porusza się na wózku inwalidzkim) oddają cierpienie, a zarazem uwalniają kobiecą czułość, erotyzm i liryzm. Trudne to było zadanie, ale Klepacka podołała z nawiązką. Jej ciało tonące w konwulsjach niepostrzeżenie staje się siedliskiem namiętności podskakującej na wózku jak na miłosnym łożu. W jej postaci zawiera się zbiorowy głos samotnych, urzeczowionych kobiet, które pulsują zmysłowością, wznosząc ją na inny, wyższy poziom. Ernest Nita dobrze oddał niekonsekwencje Lizandra, a Marek Sitarski swoją swobodną grą spuszczał umiejętnie powietrze z próżnych deklaracji miłosnych. Łukasz Kucharzewski dosycał ten sen swoim niebanalnym głosem. Brawa dla muzyka z gitarą, dla którego chcielibyśmy zostać w teatrze do białego rana.\nMetalurgia, która pełni tu rolę kratek świadomości, przypomina mi organy. Zamiast muzyki sakralnej słyszymy równie duchowe brzmienia. Ten koncert przechodzi jak iskra przez widzów i wprowadza ich w trans. Żyjemy w czasach, gdzie rolę snu zaczynają pełnić wszelkiego rodzaju „polepszacze”. Narkotykiem jest tu otoczenie muzyczne, z którego łatwo wyjść się nie daje. Próbowałem po spektaklu, nie było łatwo – jeszcze trzyma. Muzyka jest ucieczką w świat, gdzie jesteśmy inni. Jest atrybutem współczesnej duchowości, którą coraz trudniej zbudować w gąszczach naszego wieku. Na oczach ludzi zagnieździła się katarakta, która napędza życie, a jednocześnie cholernie boli. To właśnie w muzyce Czechowski zakorzenił widza Snu nocy letniej. Ona jest tu podskórnym leitmotivem. Z takim przeźroczem wchodzimy w nieświadomość. Gąszcz muzycznych różnorodności tka dla nas las z pewnej szekspirowskiej nocy. W takie gąszcze zaprasza nas Czechowski i mówi: zamknij oczy, spróbuj, zapomnij na chwilę. Sen nocy letniej z Zielonej Góry to metalurgiczna droga do punktu, z którego nie można się zbudzić, a trzeba. Rysiek Riedel śpiewał: „w życiu piękne są tylko chwile”. Tylko chwile. Trzeba się obudzić, aby oddychać.\nPoprawiony (środa, 09 kwietnia 2014 09:55)


Pozycja w katalogu nr: 6863, przeglądano: 128 razy.\nOpis: Rób co kochasz, a pieniądze przyjdą same. To znane przysłowie w pełni obrazuje, iż praca w zgodzie z własnym predyspozycjami zawodowymi przynosi jedynie zysk i przyjemność. Jak jednak poznać swoją zawodową miłość? Niniejszy test może okazać się tutaj pomocy, bowiem na podstawie Twoich zainteresowań i cech charakteru podpowie, w których zawodach i na jakim stanowisku mógłbyś się zrealizować. Poznaj swoje predyspozycje zawodowe, rozwiąż test!\nSłowa kluczowe: doradztwo personalne, predyspozycje, test predyspozycji zawodowych, zainteresowania


Randy Singer, Marta Bortnowska\n8,0 (ocen: 205)\nNa procesie Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody assessor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia obraca się przeciwko podsądnemu. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej z możliwych kar śmierci – ukrzyżowania. Gdy Teofil wraca do Rzymu, musi się sprawdzić jako jeden z prawników Cesar...\nNa procesie Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody assessor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia obraca się przeciwko podsądnemu. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej z możliwych kar śmierci – ukrzyżowania. Gdy Teofil wraca do Rzymu, musi się sprawdzić jako jeden z prawników Cesarstwa Rzymskiego. Przetrzymuje niebezpieczne knowan...\nJego pierwszy proces zmienił bieg historii. Ostatni zmieni losy imperium. Podczas procesu Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody asesor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia przynosi skutek przeciwny do zamierzonego. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej możliwej śmierci – ukrzyżowania. ...\nJego pierwszy proces zmienił bieg historii. Ostatni zmieni losy imperium. Podczas procesu Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody asesor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia przynosi skutek przeciwny do zamierzonego. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej możliwej śmierci – ukrzyżowania. Gdy wraca do Rzymu, musi się sprawdzić jako jeden ...\nPodczas procesu Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody asesor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia przynosi skutek przeciwny do zamierzonego. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej możliwej śmierci – ukrzyżowania. Gdy wraca do Rzymu, musi się sprawdzić jako jeden z prawników cesarstwa....\nPodczas procesu Jezusa z Nazaretu Teofil, błyskotliwy młody asesor pochodzący z wyższych sfer Rzymu, stoi za Poncjuszem Piłatem i podszeptuje mu, by zaproponował uwolnienie Barabasza. Ta strategia przynosi skutek przeciwny do zamierzonego. Teofil na zawsze zapamiętuje widok niewinnego człowieka, niesprawiedliwie skazanego na mękę najgorszej możliwej śmierci – ukrzyżowania. Gdy wraca do Rzymu, musi się sprawdzić jako jeden z prawników cesarstwa. Przetrzymuje niebezpieczne knowania, procesy o zd...


Obaku Denmark V237LXGIMG SYREN - GOLD - zegarek.net\nV237LXGIMG Zegarek Obaku Denmark SYREN - GOLD - damski\nObaku Denmark V237LXGIMG to klasyczny model o pięknej, kobiecej kolorystyce, który doda szyku każdej stylizacji i podkreśli dobry gust noszącej go osoby.\nJest to damski zegarek na bransolecie mesh o delikatnym wyglądzie. Złota kolorystyka bransolety oraz koperty ładnie komponuje się z okrągła, srebrną tarczą, tworząc elegancką, harmonijną całość. Duże oznaczenia godzinowe oraz dodatkowa podziałka minutowa sprawiają, że zegarek staje się bardzo czytelny i przejrzysty. Jest to efektowny model o modnym designie. Dzięki klasycznej formie oraz kolorystyce staje się uniwersalny. Z łatwością można go dopasować do różnorodnych stylizacji, zarówno codziennych jak i odświętnych.\nObaku Denmark V237LXGIMG to niezawodny skandynawski model, za którego precyzyjne działanie odpowiada kwarcowy mechanizm. Wyposażono go w bransoletę z zapięciem typu G-Link, umożliwiającym samodzielną regulację długości. Dzięki temu zegarek zawsze idealnie dopasowuje się do nadgarstka i ładnie na nim układa. Dla ochrony przed uszkodzeniami jego tarczę zabezpieczono elastycznym i wytrzymałym szkiełkiem mineralnym. Model ten jest również odporny na zachlapania.\nJest to zegarek dla stylowych, lubiących klasyczne dodatki kobiet. Pasuje zarówno do casualowych, jak i eleganckich oraz oficjalnych stylizacji. Spełnia wymogi biurowego dress codu, można więc zakładać go do pracy czy na spotkania biznesowe.\nOpinie o zegarku Obaku Denmark V237LXGIMG SYREN - GOLD\nObaku Denmark V237LXGIMG 441.00zł


Passo Tonale : Trentino\nPrzełęcz jest posadowiona u stóp lodowca Presena (3.000 metrów), w Passo del Tonale można zjeżdżać na nartach nawet późną jesienią i wiosną. znajduje się tutaj 30 najnowocześniejszych instalacji wyciągowych, obsługujących 100 km tras, wśród których warto wymienić czarną trasę Paradiso - najdłuższy i najbardziej emocjonujący zjazd w całym alpejskim rejonie. To narciarskie królestwo rozszerzyło swe granice dzięki połączeniu wyciągów w Tonale z wyciągami w Ponte di Legno - Temù w Lombardii.\nTonale może się poszczycić bogatą bazą noclegową i szerokim wachlarzem usług. Tutaj także mieści się siedziba Ośrodka kształcenia zawodowego specjalizującego się w profesjach związanych z górami, założonego przez Autonomiczną Prowincję Trydentu. Tonale to również jedno z ulubionych miejsce treningowych mistrzów narciarstwa - zarówno alpejskiego jak i klasycznego. Trasa biegowa przecina 5 km najbardziej nasłonecznionego zbocza przełęczy.\nLiczne grupy młodych atletów i sportowców przybywają do Tonale przez cały długi zimowy sezon, bo zaśnieżenie tras jest tu niezawodne, także dzięki działającemu systemowi sztucznego naśnieżania.\nMożna tu organizować wyścigi psich zaprzęgów i zapisać się do szkoły Scuola Italiana Sleddog Progress dla przewodników psich zaprzęgów, założonej przez Armena Khatchikian'a.


Trzeźwi nie tylko alkoholicy\nPonad 400 osób wzięło udział w 14. Regionalnej Pielgrzymce Trzeźwości na Górę Polanowską.\nGOŚĆ NIEDZIELNY DODANE 24.04.2019 AKTUALIZACJA 24.04.2019\nJak spędzić majowy weekend? Najlepiej w drodze do Maryi. W przyszłym tygodniu rusza Pielgrzymka Promienista.\nGOŚĆ NIEDZIELNY DODANE 25.08.2019\nNasze "Nie, dziękuję!" może komuś uratować życie. Pielgrzymka Trzeźwości w Polanowie\n- Ludzie uzależnieni od alkoholu potrzebują wsparcia w postaci abstynencji innych - powiedział bp Krzysztof Włodarczyk, który uczestniczył w 18. Regionalnej Pielgrzymce Trzeźwości na Świętą Górę Polanowską.\nGOŚĆ NIEDZIELNY DODANE 26.08.2018 AKTUALIZACJA 26.08.2018\nPierwszy trzeźwy dzień\nRegionalna Pielgrzymka Trzeźwości to okazja do modlitwy oraz świadectwa wieloletniego wyrwania w abstynencji. Uczynili to pielgrzymi, którzy wyruszyli z Polanowa na pobliską świętą górę.\nGOŚĆ NIEDZIELNY DODANE 05.07.2014 AKTUALIZACJA 07.07.2014\nJuż po raz 5. wyruszyła pielgrzymka rowerowa na Jasną Górę. Potrwa 7 dni.\nFoto Gość DODANE 28.08.2016\nRegionalna Pielgrzymka Trzeźwości\nPo raz 15 pielgrzymi z regionu modlili się na Świętej Górze Polanowskiej w intencji trzeźwości własnej i narodu.\nOgólnopolska Pielgrzymka Trzeźwości\nNa Górę Chełmską spod kościoła pw. Ducha Świętego wyruszyło prawie 200 osób z całej Polski. Już po raz 23. modlili się o trzeźwość (3 sierpnia 2013). Zdjęcia: ks. Wojciech Parfianowicz /GN