BAKUNIN A KOLONIA POLSKA W BRUKSELI W PRZEDDZIEŃ REWOLUCJI LUTOWEJ\n5 grudnia 1847 r. ambasador carski w Paryżu Kisjelew, który uważnie śledził zachowanie Bakunina, doniósł swym władzom, iż podczas obchodu listopadowego "audytorium wyraziło swe zadowolenie przez zgotowanie [Bakuninowi] owacji, która była najbardziej wyróżniającym się wydarzeniem wieczoru", oraz spowodował przez Guizota, że rząd francuski wydał Bakuninowi nakaz opuszczenia Francji. Ponadto - zdaniem Bakunina - Kisjelew rozpuścił pogłoskę, że ambasada rosyjska zrezygnowała z usług Bakunina, który jakoby miał być agentem carskim. Powodem zwolnienia była rzekomo zbytnia gadatliwość Bakunina na uroczystości listopadowej. Trudno ustalić, czy Kisjelew był rzeczywiście autorem tej prowokacji, ale faktem jest, że pogłoska taka rzeczywiście obiegła Paryż i na długi czas zatruwała wzajemne stosunki Bakunina z emigracją polską oraz Bakunina z Marksem.\nSprawie tej warto poświęcić nieco miejsca, nawet jeśli odbiega to bezpośrednio od tematu pracy, ponieważ przykre to wydarzenie wyraźnie odbiło się na losach współpracy Bakunina z Polakami zarówno w okresie Wiosny Ludów, jak i w czasie powstania styczniowego. Sprawie tej okazywał duże zainteresowainie także Marks i wydaje się, że szczególna żywotność tych nie uzasadnionych oskarżeń nie pozostała bez wpływu na jego swoiste uprzedzenie w latach czterdziestych i pięćdziesiątych w stosunku do emigrantów rosyjskich. Ludzi tych scharakteryzował Piotr Ławrow w swym sarkastycznym opisie rosyjskich "turystów-estetów", wywodzących się z arystokratycznego środowiska, którzy "objeżdżają świat cały, przypatrują się wszystkim klasom społecznym, nawiązują znajomości z giełdziarzami i z proletariuszami, z uczonymi myślicielami i z bywalcami modnych kawiarń na paryskich bulwarach, z tajemnicami Napoleona III i z współpracownikami Garibaldiego. Z całej tej nauki i wszystkich zawartych znajomości wychodzą weseli, różowi, bez najmniejszej troski w sercu, bez zbędnego problemu w głowie".\nGrzęznąc w rozrywkach Paryża zaciągali nieraz "turyści-esteci" zobowiązania, a szukając ocalenia przed więzieniem za długi popadali czasem w materialną zależność od ambasady rosyjskiej. W czterdziestych latach XIX w. grasował na terenie Paryża agent-prowokator, który w ten mniej więcej sposób rozpoczął swą niesławną karierę. Był nim Jakub Tołstoj; nawiązał on szerokie kontakty wśród paryskich Rosjan oraz w sferach demokratycznych. Jedną z takich znajomości Tołstoja był Marks, którego Tołstoj poznał za pośrednictwem Bakunina. Znawca tych spraw Rjazamow słusznie zauważa, "że krytycyzmem w zawieraniu znajomości Bakunin nigdy się nie wyróżniał, ale prawdziwa rola Tołstoja była mu z pewnością równie mało znana, jak i pozostałym członkom rosyjskiej kolonii". Gdy po upływie pewnego czasu Tołstoj został po raz pierwszy zdemaskowany, Engels niezwłocznie powiadomił o tym fakcie Marksa w liście z 18 września 1846 r., w którym pisał: "...że po tym wszystkim polecany przez niego [tj. Jakuba Tołstoja] Annenkow jest szpiegiem rosyjskim, c'est clair. Nawet Bakunin, który powinien był znać całą tę historię, tak jak wiedzieli o niej inni Rosjanie, jest także podejrzany".\nJednakże w sporze, który rozgorzał wokół osoby Tołstoja, pobudliwy i niekrytyczny Bakunin bronił tego ostatniego w polemice przeciwko Gołowinowi - jednej z ofiar Tołstoja. Fakty te tłumaczą przyczynę podejrzliwości części Polaków i Marksa w stosunku do Bakunina (*). W odniesieniu do emigracji polskiej podejrzliwość ta była nadto spotęgowana nacjonalistycznymi uprzedzeniami, które kazały w każdym niemal Rosjaninie widzieć zwolennika caratu. Jeżeli chodzi o Bakunina, uważał on (w latach siedemdziesiątych), że sprawców oszczerczej kampanii z 1847-1848 r. wymierzonej przeciwko jego osobie szukać należy w otoczeniu Marksa. "Liczni moi przyjaciele utrzymywali i nadal twierdzą - pisał - że oszczercy znajdowali się na żołdzie rosyjskiej dyplomacji. Nie jest to niemożliwe ... Jednakże szczerze mówiąc, nie sądzę, aby którykolwiek z oszczerców... lub ważniejsi spośród nich utrzymywali stosunki z rosyjską dyplomacją. Inspiratorem była w głównej mierze ich własna głupota i złośliwość, ot i wszystko. A jeżeli istniała jakaś zewnętrzna sugestia, to pochodziła ona raczej z Londynu, a nie z S. Petersburga. To właśnie oni, moi dobrzy przyjaciele, wodzowie niemieckich komunistów, prawodawcy przyszłego społeczeństwa, którzy sami pozostając wśród mgieł londyńskich, na podobieństwo Mojżesza w obłokach Synaju, nasłali na mnie całą sforę kundli, cały tłum rosyjskich i niemieckich żydków, z których jedni są bardziej głupi i wyuzdani od drugich".\nZ Paryża pojechał Bakunin do Brukseli, gdzie mimo pewnych zmian zaszłych w środowisku polskim został serdecznie przyjęty zarówno przez Lelewela, jak i przez jego miejscowych przeciwników politycznych. Oto bowiem Lelewel, który do 1846 r. stał na czele polskiego Komitetu Zjednoczenia, został bez uzasadnienia obciążony przez znaczną część emigrantów polskich odpowiedzialnością za wypadki galicyjskie i wyrugowany z organizacji przez Wincentego Tyszkiewicza. Nowe władze Komitetu nadały mu kurs prawicowy, szukając zbliżenia z kołami monarchistycznymi.\nInnym przeciwnikiem Lelewela był reakcyjny generał Jan Skrzynecki, którego Lelewel obarczał współodpowiedzialnością za upadek powstania listopadowego. Równocześnie wzrosły zainteresowania Lelewela lewicowym odłamem emigracji niemieckiej, w szczególności zaś Marksem, który w oparciu o Niemieckie Stowarzyszanie Robotników współdziałał w założeniu Międzynarodowego Towarzystwa Demokratycznego w Brukseli, które powstało we wrześniu 1847 roku. Sympatie Lelewela do tego zrzeszenia wynikały przede wszystkim stąd, że gotowe ono było angażować się w sprawy polskie nieporównanie bardziej od organizacji, w których znajdowali się liberałowie typu Mazzinego. Wśród założycieli Międzynarodowego Towarzystwa znajdowali się demokraci Belgowie, którzy zerwawszy z katolickim stronnictwem liberalnym zbliżyli się do Marksa: Lucjan Jottrand, Feliks Delhasse, gen. Antoni Franciszek Mellinet i inni. Statut Towarzystwa, które miało być ekspozyturą komunistów na gruncie międzynarodowej demokracji, głosił braterstwo ludów przeciwko tyranii. W władzach naczelnych Towarzystwa zasiadali: prezes honorowy gen. Mellinet, prezes rzeczywisty Lucjan Jottrand oraz wiceprezesi - Marks z ramienia emigracji niemieckiej i Joachim Lelewel, reprezentujący Polskę. Z bliskich mu ludzi wciągnął Lelewel do Towarzystwa Ludwika Lublinera oraz Jana Kordaszewskiego. Ten ostatni zresztą szybko opuścił szeregi organizacji.\nJest faktem znamiennym, że w stosunku do Międzynarodowego Towarzystwa Demokratycznego zajmował Bakunin z reguły wrogie stanowisko. Trudno ustalić dokładną przyczynę tego stanu rzeczy, ponieważ Bakunin wypowiadał się na ten temat bardzo niejasno. Można jednak przypuszczać, że jedną z przyczyn była inspirująca w tym Towarzystwie rola Marksa oraz obawą iż Lelewel ulega wpływom marksowskiego komunizmu (19). Innym powodem wrogości wobec Towarzystwa mogła być obawa, iż istnienie jego przekreśli wszelkie nadzieje stworzenia odrębnej, słowiańskiej organizacji, którą Bakunin pragnął powołać do życia.\nPierwsze wrażenia Bakunina po przyjeździe do Brukseli odnajdujemy w jego liście do Annenkowa (28 XII 1847) "...spośród Polaków widziałem Lelewela, Skrzyneckiego, hr. Tyszkiewicza i jeszcze dwóch, których nie warto wymieniać. Wyłączając Lelewela, którego znam od dawna, wszyscy pozostali są mi jakoś niesympatyczni; tworzą odrębną partię pod wodzą Tyszkiewicza i doprowadzili do kulminacji drobne zawiści i plotki - tę powszechną chorobę wszelkich emigracji, szczególnie zaś polskiej. Pomimo tego będę prawdopodobnie znów przemawiał; nie mówcie o tym nikomu z wyjątkiem Turgieniewa, lękam się bowiem, aby za pośrednictwem Sazonowa nie dowiedzieli się o tym słowiańszczycy (20), ponieważ w sprawie tej nie zapadła jeszcze decyzja".\nWkrótce też po przyjeździe Bakunina do Brukseli rozpoczęły się przygotowania do uroczystego zebrania, którego celem miało być powtórne proklamowanie polsko-rosyjskiego braterstwa broni przeciwko caratowi.\nPoniżej przytaczam streszczenie i urywki z dwóch listów Bakunina, adresowanych do nie zidentyfikowanych polskich korespondentów. Listy te wraz z przytoczonym pismem do Annenkowa i odpowiednimi fragmentami Spowiedzi dają względnie dokładny obraz stosunków, jakie łączyły Bakunina z emigracją polską w okresie belgijskiego wygnania.\nPierwszy z tych listów opatrzony jest datą 7 stycznia 1847 r. w rzeczywistości zaś pisany był na początku stycznia 1848 roku (21). Na liście znajduje się adnotacja sporządzona cudzą ręką: "a Lempicki" (22). Skarżył się więc Bakunin w liście na trudności, z jakimi spotkał się w środowisku polskim, choć dostrzegał w nich raczej objawy apatii i obojętności niźli złej woli. O Tyszkiewiczu pisał, że "za manierami człowieka światowego" ukrywa "brak zaufania w stosunku do Waszego i mojego ruchu ". Dyskutując z podejrzewającym go o komunizm Tyszkiewiczem, dowodził mu Bakunin "ogromnej różnicy między słowiańską wspólnotą i falansterem". Wprawdzie w porównaniu z Tyszkiewiczem Lelewel był mu bliski, ale - jak Bakunin pisał - "bardziej niż kiedykolwiek nabrałem przekonania, że jest to człowiek rozbity, a w sprawach politycznych kompletne zero; [Lelewel] potrafi być równocześnie niezadowolony i zadowolony ze wszystkiego, kochać i gardzić wszystkim. Najgorsze jednak, iż stracił wszelki takt polityczny, gdyż dopuścił, że wciągnięto go do Międzynarodowego Towarzystwa Demokratycznego, które obecnie jest siedliskiem największych kłamstw, jakie sobie można wyobrazić..."\nWspominając Konstantego Zalewskiego oraz Semikalinego (23), którzy "wzięli na siebie największy trud zorganizowania obchodu", opisywał Bakunin jeszcze jedno środowisko, z jakim zetknął się w Brukseli. "Czy wiecie, kto oprócz nich wzruszył mnie zgotowanym dla mnie przyjęciem? To właśnie generał Skrzynecki. Abstrahując od jego katolickich i choćby nawet nieco jezuickich poglądów, pomijając teorię prawa boskiego, tj. poglądy i teorie, z powodu których wiedliśmy tyle sporów, otóż mimo to wszystko odnalazłem w nim prawdziwie polskie i słowiańskie uczucie" (24).\nDrugi list datowany jest 8 stycznia 1848 r. Zapowiadał w nim Bakunin, że przygotowywane przezeń przemówienie "skierowane będzie przeciwko panslawizmowi i zawierać będzie rewolucyjne wezwanie do Rosjan". Planowany obchód odbędzie się najpóźniej 1 lutego, a jego "pretekstem będzie uczczenie pamięci Pestela, Rylejewa etc." Rzeczywistym celem zebrania - pisał Bakunin - będzie "poczynienie dalszego kroku w dziele zbliżenia naszych dwóch krajów. Będzie to jednakowy krok z jednej i drugiej strony, krok poważmy, bez żadnej ekscentryczności, za lub przeciw Rosji..."\nW dalszym ciągu listu domagał się Bakunin od swego korespondenta, aby informował go dokładnie o wszystkim, co się dzieje w środowisku emigracji polskiej. Żądanie to argumentował w sposób charakterystyczny: "...tylko utrzymując żywe stosunki z żywą emigracyjną partią, znajdę wystarczające siły, by podołać trudnej walce, którą rozpocząłem i na którą spoglądam jako na jedyną sprawę mego życia". Żalił się też Bakunin na otrzymaną od Reichela wiadomość, według której Gołowin obmawiał Bakuinina na przyjęciu u księcia Czartoryskiego. "...Jeżeli w tym, co powiedział [Gołowin], było coś poważnego, to zmuszony będę wystąpić, aby stosunki moje z Polakami nie zostały przyćmione żadnym oszczerstwem..." Sprawa ta była dlań o tyle bolesna, że jak informował go Wielogłowski, w Paryżu rozprzestrzeniały się na jego temat kłamliwe pogłoski. "Rzecz zrozumiała - pisał Bakunin - że głównym ich źródłem jest ambasada rosyjska i jej agenci". W celu zahamowania plotek prosił Bakunin swych polskich korespondentów, aby w porozumieniu z Wielogłowskim, Annenkowem, Turgieniewem, Herweghem i "starym Biernackim, który będzie w mojej obronie miotał gromy i błyskawice", zredagowali biograficzną broszurę poświęconą jego osobie, która miałaby położyć kres oszczerstwom.\nZgromadzenie, o którym wspominał Bakunin, odbyło się 14 lutego 1848 r., w rocznicę rozstrzelania Konarskiego. Zebranie miało charakter poważny i uroczysty. Na estradzie ustawiono sześć kirem pokrytych krzeseł, które przypomnieć miały pięciu Rosjan: Pestela, Rylejewa, Kachowskiego, Bestużewa i S. Murawjewa-Apostoła, oraz Polaka - Szymona Konarskiego, poległych w walce z caratem. Pierwszym mówcą był Lelewel, po nim przemawiał Zalewski, następnie Bakunin, Kordaszewski i Siemiński,\n"Przyszłość nasza - mówił Lelewel zwracając się do Bakunina - w wielu punktach jest ciemna, nie dość wyraźnie, się tłumaczy. Zostawmy tę przyszłość na boku, nie troszczmy się o nią... Obalmy naprzód despotę, który nas uciemiężą, tyranię, która nas upadla, podnieśmy kwestię ludu, obudźmy jego ducha demokratycznego, a wszystko się ułoży i pogodzi za wspólną wolą wszechwładztwa obu narodów... Nie masz podziału między tymi Rosjanami a Polakami, którzy kochają wolność... Nie ustawaj, Bakuninie, w przedsięwzięciu, kończ zaczęte dzieło, wytrwaj mężnie w przeciwnościach, jakie Cię czekają... Przyjacielu Bakunin! podaj nam dłoń braterską i uściśnijmy się serdecznie..." Przemówienie Bakunina nie zachowało się, jest natomiast o nim mowa w Spowiedzi. Według tego źródła przemówienie brukselskie było "rozwinięciem i przedłużeniem" wystąpienia paryskiego z listopada 1847 roku. W szczególności miał Bakunin kłaść nacisk na temat "wielkiej przyszłości Słowian, którzy powołam są do odnowienia gnijącego zachodniego świata". Zakończył Bakunin przepowiednią bliskiej i strasznej rewolucji europejskiej, której skutki odczuje przede wszystkim imperium austriackie (25).\nW tym samym fragmencie Spowiedzi Bakunin stwierdzał, że mimo "wzajemnych komplementów... i usilnej chęci zbliżenia się z Polakami" celu tego nie udało mu się osiągnąć (26). Tłumaczył to Bakunin "przeciwstawnością natur, pojęć i sympatii", a także brakiem zaufania ze strony Polaków. Wspominając o swych rzekomo przelotnych kontaktach z radykałami brukselskimi, Bakunin dla osłabienia efektu spowodowanego tym wyznaniem wymieniał wiele osób ze sfer arystokratycznych, u których często bywał. Przy tej okazji pisał: "zapoznałem się z generałem Skrzyneckim, a poprzez niego z byłym ministrem hrabią Merode... Oznacza to, że żyłem w samym centrum jezuickiej propagandy. Ludzie ci starali się nawrócić mnie na wiarę katolicką, a ponieważ o zbawienie mojej duszy troszczyły się wraz z jezuitami także damy, więc w towarzystwie tym było mi wesoło".\nJeszcze jednym dokumentem odzwierciedlającym stosunek Bakunina do środowiska polskiego w Brukseli jest fragment jego listu do Herwegha. List ten, bez daty (napisany prawdopodobnie na początku 1848 roku), zawiera znaną już charakterystykę osób: Lelewela ("pozostał tym samym miłym starcem, ale bardzo zniedołężniałym i słabym"), Lublinera (27) ("Żyd, podający się za Polaka... najbardziej nieznośna istota") itd. Przytoczone wyżej dokumenty wskazują na zbieżność najważniejszych faktów i ocen, co pozwala traktować Spowiedź jako źródło w zasadzie prawdziwe, wymagające rzecz jasna nieustannej konfrontacji z innymi materiałami. Stwierdzenie to posiada duże znaczenie, ponieważ Spowiedź wypełnia liczne luki życiorysu Bakunina w okresie poprzedzającym i podczas Wiosny Ludów. Wszystkie niemal cytowane urywki Spowiedzi charakteryzują się tym samym schematem: podkreślaniem różnic dzielących Bakunina od emigracji polskiej. Motywy takiego postępowania, jeżeli uwzględnić sytuację, w jakiej Bakunin pisał Spowiedź, są oczywiste. Pozostałe źródła tj. listy, wnoszą jednak korektę do treści Spowiedzi. Z listów tych wynika bowiem, że mimo okresów mniejszego zainteresowania problematyką polską Bakunin w sposób ciągły utrzymywał stosunki z demokratycznym odłamem emigracji polskiej. Ponadto treść pierwszego listu pozwala przypuszczać, że Bakunin próbował zapoczątkować organizację, która by realizowała jego słowianofilską ideę, za czym przemawiają użyte sformułowania w rodzaju "Wasz i mój ruch", "sprawa jak nasza" itd. O charakterze tego ruchu można by wnosić ze zdania stwierdzającego "ogromną różnicę między słowiańską wspólnotą a falansterem". Wszystko to w każdym razie wskazuje, że powiązania Bakunina z emigracją polską w Paryżu nie były tak powierzchowne i sezonowe, jak to utrzymuje E. H. Carr. Można również przyjąć za rzecz pewną, iż słowianofilska ideologia, której nigdzie dotąd jeszcze Bakunin nie wyłożył publicznie, zrodziła się już w jego głowie, że dla niej starał się zjednywać zwolenników i, co ważniejsze, stała się dlań podstawą do kształbowania jego stosunków z emigracją polską. Z punktu widzenia swej doktryny, którą opublikował w kilka miesięcy później, Polacy jako Słowianie i jako sąsiedzi Rosji znaleźli się w centrum jego uwagi. Poza względami teoretycznymi działały jednak również względy praktyczne i bodaj czy nie one decydowały. Oto bowiem Polacy byli jedynymi w tym czasie Słowianami, którzy zdolni byli do akcji zbrojnej. Emigranci mieli sprawną organizację, konspiracje w kraju i kontakty z trzema zaborami, dysponowali środkami finansowymi i kadrami oficerskimi. Bakunin posiadał tylko ideę i dlatego starał się włączyć do prac demokratycznej emigracji polskiej z nadzieją, że przecież da się ona w końcu zjednać dla koncepcji wyzwolenia Słowian i dla federalizmu. Próby zachowania własnego, "słowiańskiego" i "federatywnego" stanowiska wobec emigracyjnych organizacji, których dążenia koncentrowały się wokół "ograniczonych" - jak się wyrażał Bakunin - postulatów suwerenności państwowej, rodziły w nim sprzeciw i gorycz, której tak wiele w przytoczonych wyżej materiałach. Po to, aby iść razem z Polakami i równocześnie nie odstąpić od własnych ideałów, trzeba było wypracować jakąś formułę, którą obie strony mogłyby przyjąć. Nie wspomina o tym w swej Spowiedzi Bakunin, bo i nie byłoby to dlań korzystne, ale odnajdujemy ją w przemówieniu Lelewela, które - być może - było rezultatem uzgadnianych między nim a Bakuninem poglądów.\nLelewel szczerze mówił, że "przyszłość... w wielu punktach jest ciemna", a nadzieje na pomyślne rozwiązanie trudności słusznie wiązał ze zwycięstwem "wszechwładztwa obu narodów". Tak więc, bliżej nie sprecyzowany, ludowy porządek społeczny w przyszłej Polsce i nowej Rosji powinien usunąć sporne problemy, przede wszystkim zaś dotyczące granicy polsko-rosyjskiej. Aby tak się jednak stało, trzeba było wpierw obalić carat, a uznanie tego faktu dawało właśnie podstawę do sformułowania wspólnej platformy działania.\n*) Leśniewski opisując wątek dotyczący agenturalnej działalności Jakuba Tołstoja powtarza tutaj pomyłkę Engelsa. Bakunin przedstawił Marksowi Grigorija Tołstoja, swojego przyjaciela. Działalność szpiegowska hrabiego Jakuba Tołstoja była Bakuninowi znana, więc nie utrzymywał z nim żadnych kontaktów. Pomyłka Engelsa została dość szybko wyjaśniona i nie zaciążyła negatywnie na wizerunku Bakunina. Jednak wielu badaczy powtarza tą nieprawdziwą informację, Leśniewski nie jest tu więc osamotniony. Por. Antoni Kamiński "Apostoł prawdy i miłości. Filozoficzna młodość Michała Bakunina." Wrocław 2004 r. str. 296. (przyp.red)\n19) Również bliscy Lelewelowi Polacy: Stanisław Worcell, Walenty Zwierkowski i Józef Wysocki, czynili mu wyrzuty za łączenie się z komunistami.\n20) M. P. Dragomanow zwraca uwagę na słowo "słowiańszczycy" i snuje domysły, że nie mogli to być Rosjanie, których wtedy w Paryżu było bardzo mało. Pozostają więc Polacy i inni Słowianie, którzy pozostawali w kręgu idei mickiewiczowskich. "Wykłady swoje rozpoczął [Mickiewicz] tegoż roku , 28 XI, i ściągał prawie wszystkich Słowian przebywających podówczas w Paryżu". B. Limanowski, Historia demokracji polskiej, t. II, Warszawa 1957, s. 33-34.\n21) Publikujący te listy N. M. Mendelson opiera swe twierdzenie na fakcie, że 7 I 1847 r. Bakunin nie znajdował się w Brukseli; błędna data w liście powstała najprawdopodobniej wskutek pomyłki Bakunina. Inną poszlaką, wskazującą na roztargnienie Bakunina, jest data "31 luty", która znajduje się w drugim z cytowanych listów.\n22) Listy te wydane zostały przez N. M. Mendelsbna w wydawnictwie "Zwienja", Moskwa-Leningrad 1935, s. 233-346. Nie udało mi się stwierdzić, o którego Łempickiego chodzi.\n23) Nie ustaliłem, kim był Semikalny.\n24) Dragomanow powołując się na Gołowina stwierdza, że Bakunin podczas pobytu w Paryżu korzystał z pomocy finansowej Botkina; pieniądze na podróż do Brukseli dał mu N. I. Turgieniew, "w Brukseli zaś wspierał go Polak, gen. Skrzynecki". Faktem tym nie można jednak w decydujący sposób tłumaczyć stosunku Bakunina do gen. Skrzyneckiego. Bakunin nieraz zrywał z ludźmi, którzy go subsydiowali, np. z Turgieniewem i Hercenem.\n25) "Orzeł Biały" w sprawozdaniu z obchodu pisał: "P. Bakunin na obronę obydwu narodów przynosi przymierze - w imieniu wszystkich liberałów moskiewskich. Jest to wypadek bardzo ważny, takiego nie było jeszcze od czasu Pestla i Murawjewa". Sprawozdawca "Orła Białego" wysunął propozycję utrzymaną w niezbyt kurtuazyjnej formie: "Powtarzamy - mowa pana Bakunina jest bardzo znacząca i jeślibyśmy mieli co do życzenia, to tylko żeby swe wyższe myśli objawiał w sposób, w jaki by je chciał objawiać pop moskiewski lub pierwszy lepszy kacap, a wtenczas może być przekonany, że go cała Rosja czytać będzie". Brukselski "Orzeł Biały", Bruksela, 16 II 1848.\n26) Bakunin gniewny na sonderbundzistów [brukselskich], że go uwodzą nadziejami komemoracji pestlowskiej. Skończy się bodaj na twardym rozstaniu, choć chce ich menażować [oszczędzać], tak jak menażuje tych, co go słodko, uprzejmie, a bez szczerej serdeczności przyjmują". Lelewel do W. Zerkowskiego, 1 I 1848, Listy emigracyjne... t. III, s. 423.\n27) Ludwik Ozajasz Lubliner - polski działacz polityczny żydowskiego pochodzenia (1809-1868). Walczył w powstaniu listopadowym, następnie osiedlił się w Belgii. Brał udział w życiu politycznym emigracji, należał do Towarzystwa Demokratycznego, pozostawał w bliskich stosunkach z Lelewelem.


Skutki zanieczyszczeń powietrza dla człowieka i przyrody, i przyczyny\nZanieczyszczenia powietrza, które zatruwają świat, to w dużej mierze wina działalności człowieka. Szczególnie jesienią i zimą warto zastanowić się nad tym, jakie skutki zanieczyszczeń powietrza mogą mieć największy wpływ na nasze życie.\nNiełatwo jest zrezygnować z przyzwyczajeń, które sprawiają, że codzienność staje się łatwiejsza. Częste korzystanie z samochodu, jednorazowe opakowania z plastiku, brak segregacji śmieci i oczywiście palenie w piecach nieodpowiednimi do tego substancjami. To tylko niektóre z małych grzeszków, jakie popełnia większość społeczeństwa, nie zdając sobie sprawy z tego, że niosą one ze sobą opłakane skutki. Zanieczyszczeń powietrza i ich rodzajów jest wiele. Z pewnością należy bać się smogu, który zatruwa powietrze czy kwaśnych deszczów niszczących przyrodę i wpływających na życie zwierząt. Bez wątpliwości zanieczyszczenie powietrza to zjawisko, z którym należy walczyć. Szczególnie jeśli pozna się jego negatywne następstwa.\nIstnieją różne rodzaje zanieczyszczeń powietrza, a każde z nich ma niewątpliwy wpływ na funkcjonowanie organizmu człowieka, zwierzęcia i planety jako całości. Jedne zanieczyszczenia są zdecydowanie groźniejsze od drugich, jednak nie można pozwolić na to, aby którekolwiek z nich rozprzestrzeniały się bez żadnych ograniczeń. Rodzaje zanieczyszczeń zazwyczaj dzieli się na te naturalne i związane z działalnością człowieka. Wśród naturalnych znaleźć można pożary lasów, sawann i stepów, wybuchy wulkanów, bagna (wydzielają do powietrza dwutlenek węgla, amoniak czy siarkowodór), erozje skał, burze piaskowe czy pyłki uwalniające się z drzew, krzewów i traw.\nA jak człowiek zanieczyszcza powietrze? W tym wypadku można mówić o wielu aspektach, między innymi:\nenergetycznym (spalanie paliw);\nprzemysłowym (zakłady chemiczne, rafinerie, huty, kopalnie, cementownie);\nkomunikacyjnych (transport samochodowy, lotniczy, wodny);\nkomunalnym (utylizacja odpadów i ścieków, systemy grzewcze itd.).\nSkutki zanieczyszczeń powietrza dla zdrowia\nWymienione powyżej rodzaje zanieczyszczeń mają wpływ na to, co dzieje się z wszystkimi organizmami żywymi, a także Ziemią. Bardziej świadome takiego stanu rzeczy osoby starają się przynajmniej w domu zadbać o lepsze warunki do oddychania i zastanawiają się nad tym, jaki oczyszczacz powietrza czy jaki nawilżacz powietrza zdecydowanie poprawią jego jakość. Takie pytania są warte naszego zainteresowania, szczególnie kiedy pozna się wszystkie negatywne skutki zanieczyszczeń powietrza dla zdrowia człowieka. Najbardziej niebezpieczne i uciążliwe to:\nchoroby układu oddechowego: astma, obstrukcyjna choroba płuc, częste zakażenia górnych dróg oddechowych, chroniczny kaszel, niewydolność płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, nowotwory płuc;\nchoroby układu krążenia: zaburzenia krążenia, nadciśnienie, zawał, wylew, niewydolność serca, zmiany miażdżycowe;\nalergie wziewne i skórne;\nstany depresyjne i poczucie niepokoju;\nzmiany anatomiczne mózgu.\nSkutki zanieczyszczeń powietrza dla ekosystemu\nPrzedostanie się do powietrza różnych niekorzystnych czynników, na przykład azotanów czy pyłów zawieszonych prowadzi do powstawania wielu zjawisk, które mają wpływ na cały ekosystem i które prowadzą do jego nieodwracalnych zmian. Mowa między innymi o skutkach zanieczyszczeń takich jak:\nkwaśne deszcze (niszczenie runa leśnego i roślinności, zakłócenia w procesie fotosyntezy, wymieranie gatunków, zatrucia organizmów zwierząt, niszczenie budynków, zmniejszenie ilości i jakości plonów);\nefekt cieplarniany (topnienie lodowców, zwiększenie poziomu wód w oceanach, morzach i rzekach, przesunięcie stref klimatycznych, wymieranie gatunków roślin i zwierząt);\ndziura ozonowa (wzrost zachorowań na nowotwory, zmniejszenie odporności, pogorszenie jakości żywności);\nsmog (bezpośrednio przyczynia się do większości skutków zdrowotnych, jakie odczuwać może każdy organizm żywy);\nodory (nieprzyjemne zapachy powstające na skutek mieszaniny różnych związków chemicznych).\nSkutki zanieczyszczeń powietrza – jak z nimi walczyć?\nNa początku warto wspomnieć o tym, że nie trzeba będzie walczyć ze skutkami zanieczyszczeń powietrza, jeśli tylko będziemy produkować ich znacznie mniej. Planeta jest w stanie poradzić sobie z zanieczyszczeniami pochodzenia naturalnego. To właśnie nieograniczona działalność człowieka i nieprzemyślane decyzje prowadzą do powstawania skutków, z którymi trudno walczyć. Należy zatem przede wszystkim pomyśleć o bardziej ekologicznym trybie życia. Częstsze spacery, odpowiedni system grzewczy, na przykład ogrzewanie na podczerwień, produkowanie mniejszej ilości odpadów.\nZ pewnością należy zainwestować również w profesjonalne urządzenia, dzięki którym jakość powietrza w domu znacznie się poprawi. Oczyszczacz powietrza dla alergików pomoże również osobom, które nie borykają się z tym schorzeniem. Warto nieco więcej przeczytać również na temat nawilżaczy powietrza i procesu jonizacji. Tych kilka małych kroków może znacznie poprawić funkcjonowanie całej planety.\nczyste powietrzeoczyszczanie powietrzapowietrze\n← Czy jonizacja powietrza w domu może korzystnie wpłynąć na zdrowie? Na czym dokładnie polega?\nCzy warto inwestować w ogrzewanie ścienne? Poznaj wady i zalety tego systemu grzewczego →\nOgrzewanie sufitowe elektryczne i wodne. Wszystko, co musisz wiedzieć, o tym systemie grzewczym


Agata Czykierda-Grabowska: DAWNO, DAWNO TEMU...rozdział 4\nPo mnie Gienia rzuciła się na szyję Kamili, która odwzajemniła jej uścisk z szerokim uśmiechem. Zaraz po tym zobaczyłem wychodzącego z domu mojego najlepszego ziomka. Znowu zapuścił kudły i zaczynał przypominać Tarzana z młodości.\n– Siema – przywitał się ze mną męskim uściskiem ręki i wyszczerzył się szeroko.\nWyglądał, jak najarane słoneczko. Zaraz po nim wyłoniła się z domu Paula. Jej ruda kita podskakiwała w rytm dziarskich kroków. Nigdy nie gustowałem w rudych, ale Paula zweryfikowała mój gust. Była ładna i słodka, jak mały kociak. I do tego ten kolor włosów. Gdy stawała pod słońce, miało się wrażenie, że płoną. Nie kręciła mnie w tym sensie, ale miałem ją za zajebistą laskę. Nie dziwiłem się Olkowi, że się wkręcił.\n– Siema Tarzanie – zagadałem.\n– O właśnie! – krzyknęła Gienia – Marcinku powiedz mu, że wygląda, jak brzydka kobieta. – Załamała ręce.\nPaula parsknęła głośno.\n– Raczej, jak paź – rzuciła Kamila, witając się z rudą kitą.\n– Walcie się wszyscy – prychnął Olek i zarzucił grzywą – Po prostu mi zazdrościcie. Nie każdy może mieć taki kolor włosów.\nChcieliśmy wejść do domu, ale pani Gienia powiedziała, że możemy sobie usiąść w ogrodzie, bo tam już nakryła i kazała nam zabrać kawę, herbatę i ciasto na zewnątrz. Słońce przyjemnie grzało, więc nie mieliśmy nic przeciwko temu. Zdjąłem bluzę, sięgnąłem po spory kawałek placka z wiśniami i podałem go Mili, ale ta szepnęła mi na ucho, że na razie nie jest głodna. Ostatnio sporo schudła, ale nie widziałem, żeby odmawiała sobie jedzenia.\nZnowu wróciło to nieprzyjemne uczucie ciężkości w brzuchu. Martwiłem się o nią. Zerknąłem z ukosa na jej profil. Nie mogłem się powstrzymać i kciukiem musnąłem jej skroń, a potem odgarnąłem luźny kosmyk włosów z jej policzka. Kamila posłała mi flirtujące spojrzenie. Zawsze w gotowości, pomyślałem rozbawiony. Jej apetyt na seks nigdy się nie kończył.\nSchudła, bo miała stresujący okres w pracy. Niedługo czekała ją obrona pracy, a do tego nie wiedziała, czy dostanie etat w korporacji, w której odrabiała płatny staż. To dlatego, powtórzyłem sobie w myślach i zabrałem się za ciasto.\n– A gdzie Adaś? – zapytała Kamila.\nRudzielec numer dwa był fajnym dzieciakiem, którego nie dało się nie lubić. Zabawny, bystry i strasznie niezmordowany. Omal nas z Olkiem nie zabił, gdy przystaliśmy na jego pomysł zabawy w Indian i kowbojów. Od tamtego czasu pobolewa mnie w krzyżu na samą myśl o tej zabawie.\n– Został w domu. Przyjechaliśmy tylko na kilka dni i nie chcieliśmy go męczyć podróżami – wyjaśniła Paula.\n– A mi smutno – powiedziała Gienia.\nTo fakt, uwielbiała smarkacza. Chyba brakowało jej małego dziecka do rozpieszczania. Olek wybył z domu, a Ela, z którą mieszkała od jakiegoś czasu, wyjechała na kilka miesięcy do znajomych. Pewnie doskwierała jej samotność.\n– Przyjedzie na wakacje. Już się na to cieszy – pocieszyła ją Paula.\n– Nie ma innej opcji, żeby nie przyjechał – oświadczyła babcia wszystkich wnuków świata.\nWestchnęła i wstała, zapowiadając, że zaraz wróci.\n– Adaś pytał o ciebie – Paula zwróciła się do Kamili.\n– O mnie? – uśmiechnęła się zaskoczona Mila.\n– Chyba się w tobie podkochuje od ostatnich wakacji – powiedziała Paula, a Olek prychnął głośno.\n– To prawda. Mówił, że jesteś najładniejszą dziewczyną, jaką spotkał w życiu, a że nie spotkał wiele dziewczyn w życiu… – Olek wzruszył bezradnie ramionami, a Mila kopnęła go pod stołem w kostkę.\n– Ty, paziu – wymierzyła w niego palec – Uważaj sobie\nOlek udał, że nie wie, o co chodzi. Ja nie interweniowałem, bo miałem bekę z ich kłótni. Od początku się czubili, co oznaczało, że od razy przypadli sobie do gustu. W sumie mojej Mili i Olka nie dało się szczerze nie lubić.\n– A ty? – zagadnął mnie Olek – Coś ty taki cichy?\n– No ty – powiedział niewyraźnie, bo w tym samym momencie wsunął sobie do ust ciasto.\n– Dziewczynki! – krzyknęła Gienia przez kuchenne okno.\n– Olek, babcia cię woła – rzuciła Kamila, na co tym razem wszyscy parsknęliśmy głośnym śmiechem, nawet sam Olek.\n– Ty mała jędzo – syknął mój kumpel i zerwał się z krzesła.\nSzybkim, jak ninja ruchem dopadł do Kamili, złapał ją ramieniem za szyję, przechylił krzesło, na którym siedziała, do tyłu i udawał, że ją dusi. Paula parsknęła, a Mila próbowała się wyswobodzić, ale nie dała rady i wreszcie oboje wylądowali na trawie i zaczęli się mocować.\n– Olek! Zostaw ją! – krzyknęła Paula, która posłała mi lekko przerażoną minę.\n– Ej, ej – podszedłem do nich, bo bałem się, że Olek w ferworze wygłupów rzeczywiście coś jej zrobi.\nKamila była zadziorna, ale czasami przeceniała swoje możliwości. Olek nie był jakimś troglodytą, ale mógł ją przypadkiem uderzyć, a tego nie chciałem.\n– Poddaję się! – krzyknęła wreszcie Kamila, dysząc ze zmęczenia.\nOlek wypuścił ją w tym samym momencie, w którym przyszła Gienia. Zastała ich jeszcze na trawie i z oburzeniem sapnęła głośno.\n– Olek! – krzyknęła – Co ty robisz Kamilce?\n– Nic, babciu. Tylko się wygłupiamy – powiedział równie zgrzany, co moja dziewczyna.\nBabcia podeszła do niego i trzepnęła go przez głowę.\nPomogłem Kamili się podnieść i poprawiłem jej rozczochrane włosy. Uśmiechała się szeroko, wciąż ciężko dysząc. Boże, jak ja jej w tej chwili pragnąłem. Musiała zobaczyć to w moich oczach, bo przestała się uśmiechać. Nie mogłem oderwać oczu od jej zaczerwienionych policzków i tych ciemnych oczu, które błyszczały. Zawsze w takich chwilach błyszczały.\nOblizałem usta i przyciągnąłem ją do szybkiego buziaka. Na nic więcej nie mieliśmy w tym momencie czasu.\nGienia porwała dziewczyny do domu, żeby coś im pokazać. Pewnie znowu coś udźiergała i chciała im to sprezentować. Kamila miała w domu kilka serwetek i bieżników, nie wiem, czym jedno różniło się od drugiego.\n– A ty przestań się znęcać nad moją dziewczyną – rzuciłem Olkowi, biorąc kolejny kawałek ciasta.\n– Ja się znęcam? – żachnął się, zapychając sobie usta plackiem z wiśniami. – Przecież ta zołza zawsze się nade mną znęca.\n– Nie pozwalaj sobie – szturchnąłem go nogą w kolano.\nWiedziałem, że się wygłupia, ale nie lubiłem, gdy tak o niej mówił.\n– Spokojnie. – Podniósł do góry ręce – Przecież wiem, że masz na jej punkcie świra. Wiedziałem to od momentu, w którym wdrapałeś się wtedy na wiadukt.\nParsknąłem, przypominając sobie tamten wieczór. Kamila nigdy się o tym nie dowiedziała i miałem nadzieję, że tak zostanie. To było debilne i w sumie dobrze, że nikt mnie na tym nie nakrył, bo dostałbym taką grzywnę, że nie pozbierałbym się aż do teraz.\nTo było trzy tygodnie po tym, jak poznałem Kamilę. Nie byliśmy oficjalną parą, ale widywaliśmy się prawie codziennie. Codziennie się całowaliśmy, a na ostatniej randce posunęliśmy się nawet dalej, a mianowicie zrobiłem jej dobrze palcami. Po tamtej akcji wpadłem po uszy. Olek wtedy rozkminiał akcję z Sarą – laską, która w ciągu niecałych trzech tygodni rozkochała i puściła kantem dwóch moich kumpli. Nie pojmowałem, co oni w niej takiego widzieli. Jest ładna i fajna z niej kumpela, ale bez przesady. Co innego Kamila…\nTamtego wieczora uchlaliśmy się jak świnie. Ledwie trzymaliśmy się na nogach, ale udało nam się kupić dwie puszki sprayu. Kto nam to sprzedał, pozostaje dla mnie tajemnicą do dziś. W naszym mieście jest wiadukt przy wyjeździe na małą obwodnicę. Właśnie w tym miejscu, prawie zwisając z mostu, nabazgrałem wyznanie miłości dla Kamili. W ostatniej chwili Olek powstrzymał mnie przed podpisaniem się pod wyznaniem. Nazwiskiem. Taki był plan w mojej pijackiej głowie.\n– Zamknij twarz – upomniałem.\n– To będzie nasza słodka tajemnica – mrugnął do mnie porozumiewawczo.\nMoże i bym się przestraszył jego zawoalowaną groźbą, gdyby nie to, że sam miałem na niego mnóstwo haków. To była transakcja wiązana.\n– Co tam w ogóle u was słychać? – zagadnąłem, żeby zmienić temat. – Jak tam praca z Pawełkiem? – zapytałem z uśmiechem.\nOlek wzruszył ramionami.\n– Nie jest taki zły, na jakiego wygląda i za jakiego go wszyscy bierzemy – wyszczerzył się.\nNie był. Lubiłem go prowokować i to było moje ulubione hobby, ale nie uważałem, żeby był złym człowiekiem. Zdecydowanie nie był. Co nie oznaczało, że odpuszczę sobie darcie z niego łacha. Co to, to nie.\n– To git. A ruda kita? Dogaduje się z Sarą? – zapytałem.\nByłem ciekaw, czy Paula wiedziała, że Olek był w Sarze zadżumiony.\n– Dogadują się – uśmiechnął się jednym kącikiem ust.\n– A ty co? Zadowolony, że masz je obie blisko? – zapytałem ściszonym głosem, żeby nie daj Boże, nie usłyszała tego Paula.\nCzyżby ta czarownica cały czas przewracała mu się po głowie? Tak przynajmniej wywnioskowałem z tego cwanego uśmieszku. Byłoby to dziwne, ale cholera wie, co tam się u nich dzieje. A to, że cały czas ma kontakt z Sarą nie ułatwiało otrząsania się z fatalnego zauroczenia.\n– Co? – żachnął się piskliwym głosem – Nie! – krzyknął – Zwariowałeś? Sara to przeszłość. Inaczej nie mógłbym się z nią i Pawłem widywać. Poza tym, stary, przecież mam Paulę. Co ci odwaliło? – pokręcił głowa i zrobił zniesmaczoną minę.\nTuż nad nami zabzyczał jakiś upierdliwy owad, chyba osa. Machnąłem energicznie ręką, żeby go odgonić.\n– Nie histeryzuj – wzruszyłem ramionami. –Tak tylko pytam.\n– A u was? – Olek szybko zmienił temat.\nJuż miałem oświadczać, że u nas wszystko zajebiście i tak dalej, ale cały czas miałem przed oczami dziwny wyraz twarzy Kamili z dzisiejszego ranka. I tę nocną wymianę zdań.\n– Czy ja wiem – powiedziałem oględnie.\nOlek wyglądał na zaskoczonego.\n– Ale, że jak? Nie układa wam się?\n– Nie, nie w tym rzecz – sapnąłem głośno, bo to było zajebiście trudne do wyjaśnienia, ale to był mój najlepszy kumpel i jeśli nie jemu, to komu innemu miałbym spróbować to nakreślić – Coś się dzieje z Kamilą. Ostatnio dziwnie się zachowuje – powiedziałem i napiłem się kompotu z jabłek.\nOlek myślał przez chwilę, odwrócił się za siebie konspiracyjnie i zapytał cicho:\n– Myślisz, że kogoś ma?\nMimo, że starałem sobie tłumacz jej zachowanie na milion różnych sposobów, właśnie to zawsze wypływało na sam wierzch moich rozmyślań. Pracowała w firmie, w której większość stanowili faceci. Taka branża. Spędzała tam całe dnie. To było bardzo prawdopodobne, że ktoś się wokół niej zakręcił, a ona teraz przeżywa rozterki. Taki scenariusz doprowadzał mnie do kurwicy, wiec starałem się tego nie roztrząsać, ale nie byłem pewien, jak długo jeszcze dam radę ignorować to cholerne uczucie zazdrości. Tego nie dało się dłużej kontrolować.\n– Nie wiem. Myślisz, że to możliwe? – zapytałem z nadzieją, że zaprzeczy.\n– Nie wiem, ale wątpię – powiedział po chwili – Zresztą to by było od razu widać, a ona nie zachowuje się, jakby jej…nie wiem, nie zależało, czy coś – wzruszył ramionami z lekkim skrępowaniem.\nFakt, gadanie o takich sprawach krępowało i mnie, ale z kimś musiałem poruszyć ten temat.\n– Zapytaj ją – podsunął – Tak po prostu.\n– I co dalej? – rozłożyłem ręce – I co dalej, jeśli okaże się, że to prawda? – powiedziałem głośniej, a w moim głosie zabrzmiała desperacja.\nZawstydziłem się tego i odchrząknąłem głośno. Nie wyobrażałem sobie, że to wszystko mogłoby się tak po prostu skończyć. Z dnia na dzień. Bez ostrzeżenia.\n– Nie wiem, ale układanie czarnych scenariuszy to chyba nie najlepsze rozwiązanie – ściszył głos – To może chodzić o zupełnie inne sprawy. Może ma dużo na głowie w robocie.\n– Ma – przyznałem.\n– No widzisz. Po co od razu o najgorszym – powiedział. – A jak seks? – zapytał po chwili z uśmiechem wąsatego wujka.\nPodniosłem wysoko brwi.\n– Człowieku, zaczyna się od bzykania, a właściwie od jego braku – wyjaśnił ten znawca związków od siedmiu boleści – No więc jak? – wyszczerzył się jeszcze szerzej.\nNie mogłem się powstrzymać i też się uśmiechnąłem. Co, jak co, ale na to nie mogłem narzekać.\n– Jest dobrze – powiedziałem tylko.\nNie chciałem temu zboczeńcowi naszykowanemu na pikantne szczegóły, zdradzać czegokolwiek więcej.\nPrzez chwilę siedzieliśmy w milczeniu. Po chwili z domu wyłoniły się dziewczyny, a za nimi Gienia. Znowu miały ręce pełne udźierganych rzeczy. Nie wiem, co to było tym razem, ale widać było, że im się spodobało.\n– A coś dla mnie? – zapytałem babcię Olka.\n– Następnym razem zrobię ci na drutach ciepłe gacie – obiecała, a reszta wybuchła śmiechem.\nDołączyłem do nich. Znowu wszystko wróciło do normy, a ja porzuciłem najczarniejsze myśli.\nW drodze do domu pomyślałem, że nie chcę się na razie z nikim dzielić Kamilą. Ostatnio mieliśmy tak mało czasu dla siebie, dlatego zaproponowałem, że zabiorę ją na obiad. Taki substytut randki, której nie mieliśmy od dawna. To było głupie, ale zaczynaliśmy przypominać małżeństwo z trzydziestoletnim stażem, co lekko mnie przerażało. Na to mieliśmy jeszcze czas. Teraz powinniśmy być dalej sobą i jak najdłużej to wszystko zachować.\nWybraliśmy zajazd przy wyjeździe z miasta. Byliśmy tam na jednej z naszych pierwszych randek. Lubiłem to miejsce. W lecie udostępniano plac, na którym można było zorganizować ognisko, albo grilla.\n– Lubię to miejsce. Dobrze tam karmią – powiedziała Kamila, która pogładziła się po brzuchu – Jestem już głodna.\n– Ciebie łatwiej ubrać, niż wyżywić – zażartowałem, za co dostałem kuksańca w bok.\nParsknąłem. Była taka szczupła. Mogła jeść ile wlezie, a i tak nie tyła. Sara jej to cały czas wyrzucała.\n– Cieszę się, że zrobiliśmy sobie wolne – kontynuowała – Chyba jestem zmęczona –dodała i posłała mi słodki uśmiech.\nNie, to niemożliwe, żeby mnie zdradzała, pomyślałem od razu. Nie mogłaby się tak do mnie uśmiechać, gdyby miała innego faceta. Kamila nie była taka.\nDotknąłem dłonią jej karku i kciukiem musnąłem wrażliwe miejsce za uchem. Mila zamruczała jak kotka i wtuliła twarz w moją dłoń.\nNie, nie zrobiłaby mi tego.\nAutor: agataczykierdagrabowska.pl o grudnia 01, 2019


Wydruk strony: www.tcz.pl/index.php?p=1,65,0,archiwum-wydarzen&item=34be425bb5f67ae8&title=Podwieczorek-przy-mikrofonie Data wydruku: 23.10.2017, 08:14\nNiedz.Niedziela, 30.05.2010, 13:09\nW czwartek, 3 czerwca o godz. 19:00, kolejne spotkanie z cyklu "Podwieczorek przy mikrofonie". Serdecznie zapraszamy w imieniu Towarzystwa Miłośników Ziemi Tczewskiej, Haliny Kaszubowskiej, Cinnamon cafe oraz występujących artystów-amatorów.\nW najbliższy czwartek spodziewamy się miłej niespodzianki, mianowicie prawdopodobnie wystąpi Wojciech Wentura znany śpiewak operowy - tenor. Zapraszamy wszystkie ukrywające się talenty wokalno-muzyczne, recytatorskie, kabaretowe itd... do współtworzenia projektu Podwieczorek przy mikrofonie. Scena należy do wszystkich! Halina Kaszubowska jest zawsze wcześniej i służy wszystkim pomocą. A może ktoś z Was rozwinie skrzydła artystyczne?\ngdzie? cinnamon cafe Tczew ul. Rokicka 21\nZespół Nieboskłonni zaprasza na autorski spektakl muzyczny pt. : „Aniołki Najwyższego”. Jest to wyjątkowe przedstawienie przeplatane dialogami, kolędami i pastorałkami w aranżacjach innych, niż tradycyjne.


Jesteś na stronie - " Ortezy ortopedyczne kończyn górnych" / Aktualizacja: 21-02-2014\nOrtezy ortopedyczne kończyn górnych:\nO-IV.1. ORTEZA NA RĘKĘ I PRZEDRAMIĘ – ŁUSKA PODPÓRCZA\n[ Łuski na dłoń i przedramię ]\nKonieczność unieruchomienia nadgarstka i ręki w położeniu czynnościowym, przy niedowładach mięśniowych, zmianach zniekształcających w stawach oraz w stanach pourazowych i pooperacyjnych w obrębie nadgarstka\nO-IV.2. ORTEZA ODWODZĄCA KOŃCZYNĘ GÓRNĄ\n[ Aparaty odwodzące kończynę górną ]\nKonieczność utrzymania kończyny górnej w pozycji odwodzącej w ostrych zespołach bólowych i urazach barku, złamaniu górnego odcinka ramienia, porażeniach i niedowładach mięśniowych, także przy zmianach w obrębie stawu łokciowego (z zawieszeniem szelkowym, z zawieszeniem na chomącie, sprężynowy)\nO-IV.3. TEMBLAK DE SOLTA\n[ Temblaki kończyny górnej ]\nSłuży do podwieszeń kończyny górnej przy porażeniach, niedowładach kończyny, w niezbyt ostrych zespołach bólowych i urazach w obrębie barku oraz złamaniach lub zwichnięciach jako częściowe uruchomienie\nO-IV.4. ORTEZA PRZEDRAMIENNO-RAMIENNA\nO-IV.5. TEMBLAK MIĘKKI – TYPU PODWIESZKA\nO-IV.6. TEMBLAK Z TKANINY\nNiedowłady i porażenia kończyny górnej, stan po złamaniach kończyny górnej


Mysz Glorious PC Gaming Race Model D Wireless White - Hard-Pc.pl\n449.00 In stock Mysz Glorious PC Gaming Race Model D Wireless White\nWysyłka: ~10 dni roboczych\nGlorious Model D Wireless to bezprzewodowa mysz z sześcioma programowalnymi przyciskami. Dzięki niskiej wadze, najwyższej klasy sensorowi optycznemu i wysokiej jakości wykonania mysz zadowoli nawet najbardziej wymagających graczy. Stylowa konstrukcja plastra miodu poza obniżeniem wagi zapewnia również lepsze chłodzenie dłoni, a w połączeniu ze zintegrowanym oświetleniem RGB przyciąga wzrok.\nEnergooszczędny i precyzyjny sensor BAMF!\nGlorious Model D Wireless wyposażono w precyzyjny sensor Glorious BAMF o maksymalnej rozdzielczości 19 000DPI, który został zaprojektowany we współpracy z firmą PixArt. Czujnik gwarantuje najwyższą dokładność dzięki szybkości śledzenia 400IPS i przyspieszeniu maksymalnemu 50G. BAMF został zaprojektowany specjalnie z myślą o myszkach bezprzewodowych Glorious dzięki czemu jest również energooszczędny co przekłada się na dłuższą pracę na akumulatorze. Parametr LOD można ustawić w zakresie 0,7 – 1,7mm dzięki czemu można całkowicie wyeliminować niepożądane ruchy kursora podczas uniesienia myszki nad podkładkę.\nMaksymalny komfort, minimalna waga\nWażąca zaledwie 69g mysz Glorious Model D jest jedną z najlżejszych konstrukcji na rynku. Ergonomiczny kształt wyprofilowano z myślą o graczach praworęcznych. Osiągnięcie tak niskiej wagi nie byłoby możliwe gdyby nie zastosowanie obudowy o strukturze plastra miodu. Redukcja masy to jednak nie jedyna zaleta tej konstrukcji. Wpływa ona również na zapewnienie lepszego chłodzenia dłoni i potęguje efekt oświetleniowy.\nDługa praca na akumulatorze\nZastosowanie najnowszych technologii, w tym energooszczędnego sensora BAMF pozwoliło na osiągnięcie niesamowitych 71godzin pracy na jednym ładowaniu (przy wyłączonym oświetleniu RGB).\nGraj podczas ładowania\nModel D wireless wyposażony został w elastyczny kabel ładujący USB-C Ascend, który zapewnia nieprzerwane działanie myszy. Dzięki niemu nie tylko naładujemy mysz, ale z powodzeniem możemy korzystać z niej podczas ładowania, tak jak z klasycznej konstrukcji przewodowej.\nBezprzewodowa technologia 2.4GHz\nModel D Wireless komunikuje się z komputerem za pomocą bezprzewodowej technologii 2.4GHz, w której wyeliminowano opóźnienia, co wpływa na jakość prowadzonej rozgrywki.\nGlorious Model D Wireless posiada 3-strefowe w pełni konfigurowalne oświetlenie RGB. W połączeniu z obudową o strukturze plastra miodu tworzy niesamowity efekt wizualny i pozwala wyróżnić stanowisko\nPożegnaj się z tandetnymi i przywitaj się z najgładszymi ślizgaczami na rynku. Glorious Model D Wireless korzysta z ślizgaczy G-Skatez, które wykonane są ze 100% PTFE o grubości 0,81mm. Gwarantują one jedwabisty poślizg i trwałość. Model D Wireless posiada zamontowane 4 ślizgacze. W zestawie znajdują się również stopki w większym rozmiarze dla jeszcze lepszego poślizgu.\nModel D Wireless jest dostępny w dwóch wersjach kolorystycznych; czarnej oraz białej. Obie posiadają trwałą matową powłokę zapobiegającą pojawianiu się odcisków palców na jej powierzchni i zapewniającą maksymalną przyczepność dłoni podczas energicznej rozgrywki.\n128 x 42 x 33 mm\n69 g ± 1,5 g\nmax. 19.000 DPI\n1.000 Hz Polling-Rate (1 ms)\n0,7 - 1,7 mm\nGlorious Switches (min. 80mln kliknięć)\n2,4 GHz (USB-A-Dongle)\nRGB 16,8mln kolorów\n1x Glorious PC Gaming Race Model D Wireless\n1x Adapter do odbiornika\n1x Glorious G-Skates\nMysz SPC Gear Lix Plus RGB Onyx White\nMysz Dream Machines DM5 Blink\nMysz Glorious PC Gaming Race Model D Black\nMysz KRUX Galacta\nMysz Xtrfy M4 RGB Street Edition\nMysz Xtrfy M4 RGB Retro Edition Gray


Sposób na dobre samopoczucie? Fryzjer i zabiegi kosmetyczne That May Interest You. How to buy an air filter professionally O specjalnych jednorazowych artykułach stosowanych w salonach kosmetycznych i gabinetach lekarskichAkcesoria ciążowe i artykuły dziecięce- krótki wpisDziecięca i młodzieżowa terapia psychologicznaCzego używają obecnie dentyści? Nowe techniki w stomatologiiDobry dentysta ZabrzeElectricial services and demand on themPotrzebny w wielu branżach i przy wielu remontach - podnośnik.Dotacje na fotowoltaikęPrzeczytaj ten wpis a dowiesz się jak kupić ziarnistą kawęO skutecznym pozycjonowaniu Częstochowa - poradnikHow to fix a broken motor in carPotrzeba pomocy prawnejPomysł na stylowe wnętrzeAre original cartridges better and why they are more expensiveSerwis auta - konieczna wymiana częściCzy w 2021 jeszcze warto sprowadzić samochód?Niemowlęce akcesoriaChcesz mieć psa? Ta wiedza ci się przydaCo musisz wiedzieć o kosmetykach arganowych?Dentysta ZabrzeWprowadzić nowy lek czy nie. Analizy statystyczne dla medycynyTransport osobowy. Na lotnisko, do domu itp.Energia odnawialna, kolektory słoneczne - zastosowanie i poradyProtezy stałe, ruchome- jak wybraćO nieruchomościach - kupić, czy wynająć? Jak nie popełnić błędu?Jak wybrać i dobrać zaproszenia i kartki okolicznościoweWakacje życia - jedź do Hiszpanii5 Faktów, Które Zmienią Wszystko Co Myślałeś O Tym Jak zrobić chłodnię


Zakwaterowanie dla specjalisty firma wrzuci w koszty podatkowe - Podatek dochodowy - rp.pl\nAktualizacja: 15.09.2016, 07:15\nZakwaterowanie dla specjalisty firma wrzuci w koszty podatkowe\nWydatki na zapewnienie noclegu konsultantom mają związek z przedsięwzięciem.\nJeśli praca specjalistów jest potrzebna do wykonania zlecenia, wydatki na ich zakwaterowanie mogą być podatkowym kosztem. Tak wynika z interpretacji Izby Skarbowej w Katowicach.\nWystąpiła o nią spółka działająca w branży budowlanej, będąca częścią międzynarodowej korporacji. Zatrudnia kilkaset osób, zdarza się jednak, że musi korzystać z pomocy fachowców pracujących w innych oddziałach. Na podstawie korporacyjnych regulacji obciążana jest kosztami wykonywanych przez specjalistów usług. Musi też często spełnić dodatkowe warunki, aby konsultant i jego macierzysta spółka zgodzili się na podjęcie współpracy. Przykładowo wynająć mu mieszkanie i opłacić media.\nCzy taki wydatek jest podatkowym kosztem? Spółka twierdzi, że tak. Argumentuje, że praca wykonywana przez konsultanta jest niezbędna do osiągnięcia przychodu z realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Spółka musi zapewnić mu nocleg, a cena wynajmu mieszkania jest najczęściej znacznie niższa niż usługi hotelowe.\nCo na to fiskus? Zgodził się, że wydatek jest podatkowym kosztem spółki. Są bowiem spełnione przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Przepis ten mówi, że do podatkowych kosztów można zaliczyć wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.\nWynajęcie i opłacenie mieszkania można właśnie tak zakwalifikować. Świadczenie pracy przez konsultantów wymaga poniesienia tych wydatków i stanowi równocześnie warunek należytego wykonania zleconych czynności. W konsekwencji ma to zapewnić spółce przychody.\nIzba skarbowa przypomniała też ogólne zasady rozliczania wydatków w podatkowych kosztach.\nMuszą być poniesione (tj. pokryte z zasobów majątkowych firmy), definitywne (nie mogą być zwrócone), mieć związek z działalnością i wpływ na uzyskany z niej przychód. Poza tym powinny być udokumentowane, nie mogą też znajdować się w katalogu wyłączeń zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.\nnumer interpretacji: IBPB-1-3/4510-673/16-1/APO\nKtóre wydatki delegacyjne w koszty\nZwrot wydatków za delegację bez podatku\nNoclegi mobilnego pracownika na koszt firmy bez PIT\nOddelegowanie to nie to samo co delegacja


Nowości - Fidecor\nfiranki panele rolety kolory\nOzdobny materiał na panelach do wyboru - kilkanaście wzorów - 16 tkanin gładkich Panele z delikatnego woalu tzw.deszczyk który nie wymaga prasowania . Firanki uszyte na taśmie typu smok 1;2 szer.5cm. Można zawiesić na żabki ,agrafki ,panele posiadają tunel. 46 zł to koszt za 1 panel\nFirana i panele gładkie 12 kolorów woal\nZestaw pasuje na karnisz od 170cm -220cm upięta opaskami uszyta z białego gładkiego woalu . na taśmie typu smok 1;2 szer.5cm. Można zawiesić na żabki ,agrafki ,panele posiadają tunel. Panele i firanka na osobnych taśmach. Materiały zasłonowe bardzo dobrej jakości . skład :100%poliester nie wymaga prasowania gramatura 280g/m2\nfiranka z kolorowymi panelami kilkanaście...\nPrzedmiotem aukcji jest nowoczesna firanka z ogromną gamą kolorów do wyboru. Zestaw pasuje na karnisz od 120cm -160cm Na osobnej aukcji zestaw na karnisz od 170 cm -220cm\nPrzedmiotem aukcji jest nowoczesna firanka z ogromną gamą kolorów do wyboru. Zestaw pasuje na karnisz od 170cm -220cm Na osobnej aukcji zestaw na karnisz od 120 cm -160cm\nfirany z opaskami kolory\nPrzedmiotem aukcji jest piękny komplet Dzwoneczki z opaskami Na karnisz o wymiarach od 180cm do 250cm Na osobnej aukcji firanka z oknem balkonowym Firanki uszyte na wspólnej taśmie typu smok 1;2 zakrywająca żabki. Czyli trzy dzwonki połączone na jednej taśmie marszczącej .\nfiranka spięta opaskami\nPrzedmiotem aukcji jest piękny komplet Dzwoneczki z opaskami Na karnisz o wymiarach od 1,80m do 2,20cm Na osobnej aukcji firanka z oknem balkonowym Firanki uszyte na wspólnej taśmie typu smok 1;2 zakrywająca żabki. Czyli dwa dzwonki na połączone na jednej taśmie marszczącej\nKokony z tubkami lub klamry\n,,AGNIESZKA'' Firanki uszyte na taśmie typu smok 1;2 szer.5cm. BARDZO WAŻNE!!! Po zakupie proszę o wiadomość z informacją -jaki woal -kolor lamówki -wysokość firanek jeśli ma być krótsza niż na aukcji -szer.karnisza jeśli kokony mają być na jednej taśmie W razie jakichkolwiek pytań proszę o kontakt e-mail skat77@o2.pl telefon 697 879 993 lub...\nKlamry decoupage do firan i zasłon\nKlamry wykonane ręcznie techniką decoupage. Bardzo solidne i precyzyjne wykonanie sprawia że pięknie zdobią firanki . Są podwójnie lakierowane dzięki czemu klamry nie farbują !!! Na osobnej mojej aukcji można zakupić firanki w zestawie z klamrami . Cena za 1 szt. 20zł W razie jakichkolwiek pytań proszę o kontakt e-mail skat77@o2.pl telefon 697...\nfiranka z zasłonami 3 kolory\nPrzedmiotem aukcji jest zestaw firanek z zasłonami . Na karnisz o wymiarach od 180m do 250cm. Firanki uszyte razem na jednej taśmie marszczącej typu smok 1;2 szer.5 cm Zasłony na osobnych taśmach . Kokony wykończone lamówką idealnie pasującą do kolorów zasłon. W zestawie 4 opaski zaczepiane na rzep. \nfirana kuchenna zazdroska 400\nPrzedmiotem aukcji jest piękny komplet kuchenny ozdobiony gipiurą Na karnisz o wymiarach od 170m do 220cm Na osobnej aukcji firanka na karnisz od 130 do 170cm GRATIS DWA BIAŁE MINI KARNISZE Z PRZYLEPCAMI Góra uszyta na taśmie typu smok 1;2 zakrywająca żabki.\nfirana kuchenna zazdroska 300\nPrzedmiotem aukcji jest piękny komplet kuchenny ozdobiony gipiurą Na karnisz o wymiarach od 130m do 170cm Na osobnej aukcji firanka na karnisz od 170 do 220cm GRATIS DWA BIAŁE MINI KARNISZE Z PRZYLEPCAMI Góra uszyta na taśmie typu smok 1;2 zakrywająca żabki.


Maski Feniksa: Rozdział 18 - Niedoskonała\n♫♪ Sade-Bring Me Home W Lyrics\nNie chciała, by wszystko okazało się iluzją. Nie wierzyła, że to tylko gra. Ale jeżeli się myliła, jeżeli to jednak była nieczysta rozgrywka?\nMoże w ten sposób uwodził wszystkie kobiety? Nie dziwiła się, że tak ochoczo mu ulegały. Była pewna, że nigdy nie pozwoliłaby sobie na romans z nim, ponieważ był Eric, ponieważ była Dorota, ponieważ były ich dzieci. A gdyby nie było tych barier… szybko odrzuciła bezsensowne myśli, wiedząc, że prowadzą donikąd.\nPrzez ostatnie dni mijali się w pośpiechu. Żadne z nich nie dysponowało czasem, który pozwoliłby im się spotkać, zatrzymać dłużej, porozmawiać, a coraz bardziej jej tego brakowało.\nW piątek wpadła na niego w holu. Rozmawiał przez telefon. Był roześmiany, żartował, a jego oczy miały beztroski, chłopięcy wyraz. Chciała go wyminąć. Klepnęła go porozumiewawczo w ramię, nie chcąc przerywać rozmowy, ale on ją przytrzymał za rękę.\n– Mamuś, ja będę za godzinę już na pewno, niczego beze mnie nie zaczynajcie – kończył rozmowę. – Nie uciekaj – zwrócił się do Agaty.\n– Nie chciałam przeszkadzać – zatrzymała się i oparła o ścianę.\n– Rozmawiałem z mamą – wyjaśnił – dziewczynki wymyśliły, żeby zrobić ognisko, całe podwórze liści pozgarniały, tylko nie chcą beze mnie zaczynać – mówił z przejęciem.\nUśmiechnęła się, rozpoznając jego wielką ochotę na uczestnictwo w rodzinnej zabawie. Zastanawiała się, czy to obecność matki sprawiła, że poczuł się chłopcem, dzieckiem wręcz, czy był takim zawsze dla swoich córek. Ujmowało ją to bez względu na powód.\n– To co ty tu jeszcze robisz? – ponagliła, by do nich dołączył.\n– Muszę dostarczyć dokumenty Robertowi, jestem z nim umówiony – zrezygnowany wskazał na grubą zieloną teczkę.\n– Rozumiem, Robert jest przy fontannie, widziałam go z okna – poinformowała.\nDoskonale wiedziała, gdzie jest jej brat, bo robiła wszystko, by się z nim nie spotkać, gdyż to oznaczało kolejne obowiązki, jakie zapewne by na nią nałożył.\n– Co z tym samochodem? – zapytał.\n– Daj spokój, samochód może poczekać – nie miała odwagi zajmować go swoimi sprawami.\n– Obiecałem. Pasuje ci niedziela? – wręcz nalegał.\n– Antek naciesz się mamą, zostań w domu, z tym samochodem to naprawdę nic pilnego – czuła się niekomfortowo absorbując go sobą.\n– Po pierwsze obiecałem, po drugie i tak jestem w niedzielę we Wrocławiu, po trzecie uwielbiam kupować auta, a poza tym mam dobrą płytę i chcę byś jej posłuchała – nie dawał za wygraną.\n– Jaką płytę? – to ostatnie najbardziej ją zaintrygowało.\n– Dobrą – w jego oczach zapaliły się psotne iskierki.\n– Już nie mogę się doczekać – uśmiechnęła się wiedząc, że nie wygra z tym uparciuchem.\n– W niedzielę o dwunastej. Będę czekał na parkingu – upewniał się.\n– Zatem do niedzieli – uśmiechnęła się porozumiewawczo.\nWracając do swojego mieszkania czuła niepojętą zazdrość, dziwną tęsknotę za czymś, czego nigdy nie zaznała, nigdy nie pragnęła. Jego czuły ton jakim wypowiadał słowo „mamuś”, dotknął punktu, zdawałoby się, martwego w jej życiu.\n– Mamuś – wypowiedziała na głos słowo, które tak bardzo utkwiło w jej głowie, zastanawiając się, czy kiedykolwiek wypowiedziała je wcześniej. Może dawno, jak była naprawdę małą dziewczynką, może kiedyś go użyła, ale nie potrafiła tego sobie przypomnieć.\nEric dzwonił do niej każdego dnia relacjonując kolejny dzień pobytu Doroty w Sztokholmie. Agata z wytęsknieniem czekała na kolejne sprawozdanie, które utwierdzało ją w przekonaniu, jak świetnym pomysłem, było wysłanie tam żony Antka. Wyrzuty, jakie ją trapiły z powodu matactwa Zuzy, odeszły w niepamięć. Utwierdziła się w przekonaniu, że cel uświęca środki.\nW niedzielę od rana z niecierpliwością spoglądała na zegarek. Zadzwonił telefon i poczuła dziwny lęk. Pomyślała, że Antek postanowił zostać z rodziną.\n– Cześć Ericu – powiedziała z ulgą, gdy dostrzegła na wyświetlaczu telefonu imię męża.\n– Kicia, mam kaca – mówił z bólem – spiły mnie, rozumiesz, te dwie lafiryndy mnie upiły whisky i zostawiły samego.\n– To zadzwoń po Anitę, niech ci jakieś tabletki przyniesie – Agata roześmiała się.\n– Kicia, one sobie pojechały do domku w lesie z samego rana. Steph ma wolne, a ja umieram. Kicia, umrę tu za chwilę – wzdychał teatralnie.\n– Na dole w szufladzie są tabletki – przejęła inicjatywę.\n– Nie dam rady wstać – mówił z przejęciem – nie rozumiem zupełnie, jak Anita mogła tak postąpić – zdziwienie w jego głosie było dziecięco rozbrajające.\n– Przesadzasz. Wstań i zejdź na dół, za chwilę będzie ci lepiej – instruowała go z rozbawieniem.\nŚmiała się, słysząc przekleństwa Erica, który z trudem zwlekał się z łóżka, jego ciężkie kroki, gdy schodził po schodach, obijanie się o szafki. Patrzyła na salon we Wrocławiu i dokładnie wiedziała, w którym miejscu był.\n– Podła suka – krzyknął znienacka.\n– Co się stało? – zaniepokoiła się Agata.\n– Bezczelna gówniara – lamentował – zostawiła kartkę, liścik.\n– Jaki liścik? – spytała już spokojnym tonem.\n– Podły – rzucił krótko i zaczął czytać na głos – Ericu byłeś tak wstawiony, że nie byłam w stanie cię dobudzić. Następnym razem sugeruję, byś się chociaż ubrał, jeżeli oczekujesz, że wywlokę cię z łóżka. Czekamy na ciebie w lesie, jak wydobrzejesz. Podłe, podłeee…– zakończył już własnym komentarzem.\n– Jedziesz do nich? – Agata upewniła się formalnie, wiedząc że nie odpuści kolejnego dnia zabawy z dziewczynami.\n– Pojadę i pozabijam, długo będę je osaczać – wygrażał. – Niech się boją.\n– Wariat – skwitowała jego furię.\n– Co dziś robisz, Kicia? – zapytał z zazdrością.\n– Jadę popatrzeć za samochodami z Antkiem – odpowiedziała pewnie.\nNie potrafiła oszukać męża, wręcz chciała, by wiedział o tym, że Zacharewicz będzie jej towarzyszył tego dnia. Pierwszy raz bała się złośliwych plotek, więc asekuracyjnie uprzedziła męża.\n– Powiedz, że jadę do lasu zamordować mu żonę – ten jak zawsze wykazywał się ogromnym zaufaniem wobec niej.\n– Dobrze powiem mu – śmiała się.\n– Kicia, nie kupuj niczego pochopnie. Jak będzie coś ciekawego to zadzwoń, ale dziś raczej tylko pooglądaj – doradził.\n– Mówisz tak, jakbyś mnie nie znał, wiesz że nigdy niczego pochopnie nie kupuję.\n– Kicia, ja zapominam jaka ty jesteś doskonała, nie możesz mnie na tak długo porzucać – jęczał niczym rozpieszczone dziecko, domagające się swojej ulubionej zabawki.\n– Przypominam, że to był twój pomysł – udała obrażoną.\n– Głupiec ze mnie – westchnął poddając się.\n– Oj tak, kochanie, oj tak, głupiec.\n– Już niedługo będę miał ciebie blisko – powiedział ściszonym, namiętnym głosem tak, że poczuła lekkie łaskotanie w dole brzucha.\n– No nie wiem, jak je dziś zamordujesz, to kilka ładnych lat posiedzisz w więzieniu – skwitowała żartobliwie.\n– Myślisz, że ktoś w tym kraju odważyłby się mnie zamknąć? – zakpił.\n– Masz racje, bez zastanowienia możesz je dziś zamordować – poparła jego słowa.\n– I tak zrobię. Kicia nie kupuj byle czego, ja idę się kąpać.\n– Nie utop się pod prysznicem, kocham cię.\n– Kicia, to ja ciebie kocham.\n– Nie, ja ciebie.\n– Ty nie, ja.\nAgata śmiała się stojąc przy oknie, nie mogąc skończyć przekomarzać się z Erikiem.\nZobaczyła samochód Zuzy i poczuła lęk.\n– Ericu, muszę kończyć, Zuza przyjechała – powiedziała w pośpiechu, rozłączając się.\nOgarnęła ją niepewność i zakłopotanie. Co powinna zrobić, może udać, że nie ma jej w domu? Nie, to było bezsensowne. Przecież nic złego nie robiła. Nic, co powinna była zataić, ukryć. Przecież wiedział o tym Eric i zapewne dowie się Dorota, nie powinna widzieć w tym nic dziwnego również Zuza. Tyle, że przyjaciółka wiedziała więcej niż tych dwoje i niekoniecznie mogła uznać to za niewinną przysługę. Agata walczyła z emocjami, jakie ją ogarnęły.\nMogła wmówić wszystkim, że jazda po komisach jest czymś normalnym, jednak to na co liczyła, czyli wycieczka do lasu, nie mogła mieć tego samego znaczenia, nie była wydarzeniem z przypisaną mu znaczącą funkcją. Zatem…\nZuza tak łatwo dała się oszukać, tak bardzo pozwoliła Agacie siebie omamić.\nZjeżdżając windą na parking ze smutkiem i pogardą patrzyła na swoje odbicie. Nie chciała być taka, żadne wytłumaczenia nie miały sensu. Jednak skłamała, oszukała, dla tych kilku chwil beztroski, dla lasu, dla siebie.\nGdy drzwi windy się otworzyły i zobaczyła na parkingu niepewnie przyglądającego się im Antka jej wyrzuty zaczęły rozpływać się, blaknąć, chowając się w oddali.\nWsiadła do samochodu i bez zastanowienia włączyła odtwarzacz.\n– Co to jest? – zapytała słysząc zupełnie nieznaną jej muzykę.\n– Płyta wygrzebana przez moją siostrę.\n– Hm, polska, rockowa, coś niebywałego! Czyżbyś próbował mnie przekonać, że twoje uprzedzenia to tylko mój wymysł? – kpiła.\n– Jak widzisz – odpowiedział w podobnym tonie.\n– Co to za kapela?\n– Energy – powiedział po lekkim zastanowieniu.\n– Pierwszy raz słyszę tę nazwę – z zainteresowaniem oglądała okładkę płyty.\n– Też ich nie znałem.\n– Piotruś Pan czy Znajda ich wynalazła? – zapytała lekko.\n– Piotruś Pan – odpowiedział rozbawiony.\nOglądała dziesiątki samochodów, w pierwszej kolejności sugerując się wyglądem auta, ale Antek każde z nich jej odradzał, wymieniając przeróżne powody. Imponował jej swoją wiedzą o motoryzacji. Z zaangażowaniem i poświęceniem podwijał rękawy ciemnej koszuli i brudząc sobie ręce grzebał pod maską samochodu. W każdym kolejnym komisie, uświadamiała sobie, jak ciężko jej będzie w oszczędny sposób kupić samochód.\n– A czym jeździsz w Sztokholmie, bo zakładam, że masz tam samochód – zapytał, gdy wychodzili z jednego z komisów.\n– Najczęściej jeżdżę rowerem – odpowiedziała, nie chcąc wymieniać marki samochodu stojącego na parkingu hotelu.\n– Rowerem? – zatrzymał się, zdziwiony patrząc na Agatę.\n– Taką starą kozą, dostałam ją w prezencie od ojca Erica, mam ogromny sentyment do tego roweru – dodatkowo podkręciła jego zaskoczenie.\n– Jesteś naprawdę nieźle pokręcona – objął ją swobodnie.\n– Zamontował mi taki wielki kosz i jeżdżę nim po bułki rano – mówiła, starając się nie zwracać uwagi na jego ramię. Uwielbiała swój stary rower i z wielkim rozrzewnieniem we wspomnieniach wracała do chwili, gdy Henry jej go sprezentował. Doskonale wiedział, że ten prezent sprawi jej wielką frajdę.\n– Pani Zimmer sama robi zakupy – żartował.\n– Zaczynasz? – ostrzegła robiąc groźną minę, uwalniając się tym samym z krępującego ją objęcia.\n– Dobra, pasuję – powiedział, wsiadając do samochodu.\nJechali do następnego komisu, gdy Agata zobaczyła ich. Zamarła.\n– Zwolnij – powiedziała oszołomiona, nie potrafiąc oderwać wzroku od widoku swoich rodziców z dwójką chłopców.\nZobaczyła matkę pierwszy raz od tak wielu lat. Była starsza, dużo starsza od tej, której obraz tkwił w jej wspomnieniach. Szła w tłumie ludzi, których Agata znała. Pamiętała swoje coniedzielne marsze w ich gronie. Chłopcy o coś pytali, a ona porozumiewawczo patrząc na męża, z trudem opanowując śmiech, odpowiadała. Była inna, ciepła, pozbawiona piętna, rys zakłamanej manipulantki. Te ich spojrzenia, delikatne uśmiechy.\nChciała wybiec z samochodu, przytulić, posłuchać z czego się śmieją, usłyszeć ich głos. Została, patrząc, jak znikają w małej uliczce. Nie odważyła się popsuć obrazka, być skazą, defektem słonecznego dnia. Zostawili ją w samochodzie, ukrytą za ciemnymi okularami i oczyma pełnymi łez.\nAntek o nic nie pytał, w milczeniu zmienił trasę i wyjechał za miasto.\nGdy wysiadała z samochodu, w środku lasu była już o wiele spokojniejsza. Jednak obraz, jaki zobaczyła, wciąż powracał.\nDotknęła swojego drzewa na przywitanie, delikatnie głaszcząc jego korę.\n– Cześć, dryblasie – przywitała się ze śmiechem przez łzy.\nUsiedli i w ciszy napawali się świeżością lasu, kolorami, miękkością liści.\nAntek nic nie mówił, nawet na nią nie patrzył, dając jej odczuć, że niczego nie musi wyjaśniać, nic mówić.\n– To byli moi rodzice – odezwała się po długiej chwili – matki nie widziałam kilka lat, ojca ostatni raz w kwietniu.\nPokiwał tylko głową. Próbowała odczytać z jego twarzy czy jest to znak zrozumienia, czy też zażenowania, ale niczego nie wywnioskowała.\n– Pewnie dla ciebie jest to czymś niezrozumiałym, być w mieście i nie odwiedzić rodziców, ale i ja tak naprawdę ich nie mam, są dla mnie zupełnie obcymi ludźmi. Choć zdawało mi się, że znam ojca, to jednak myślę że nie, nawet jego nie znam – mówiła w zamyśleniu.\n– Jak nie chcesz, nie musisz mi o tym mówić – odezwał się patrząc na nią.\n– Nie wiem, czy chcę o tym mówić, najchętniej wymazałabym ich obraz z pamięci, ale niestety tak się nie da.\n– Każdy ma jakieś obrazy do wymazania – wyznał w zamyśleniu.\n– Pewnie tak – zdjęła okulary i próbowała w ich odbiciu zetrzeć czarne smugi, które pozostawił pod oczyma czarny tusz do rzęs.\n– Daj spokój, w samochodzie się poprawisz – powstrzymał jej bezsensowne próby.\n– Wyglądam żałośnie – powiedziała nakładając okulary na włosy.\n– Jest dobrze – uśmiechnął się delikatnie, starając dodać jej tym otuchy.\n– Jak w piątek rozmawiałeś ze swoją mamą przez telefon, powiedziałeś do niej ‘mamuś’ – zamyśliła się. – Było niezwykłe, usłyszeć to słowo z ust dorosłego mężczyzny. Słowo, które nigdy nie zostało przeze mnie wypowiedziane. To dziwne nigdy nie powiedzieć do swojej matki ‘mamusia’, co? – zawstydzona spojrzała mu w oczy.\n– Może nie pamiętasz? – powiedział bez cienia oburzenia.\n– Może nie pamiętam – przytaknęła – ale i tak jest to dziwne, nienawidziłam mojej matki, nie chciałbyś wiedzieć, jakimi słowami ją określałam. Wychowałam się bez niej, obok niej. Była koszmarem mojego życia, mojej młodości. Tak naprawdę wychowała mnie Roksi, to ona wyjaśniła na czym polega dorosłość, wybory, odpowiedzialność.\n– Matka Zuzy? – upewnił się.\n– Tak, to niezwykła osoba, która miała ogromny wpływ na mój rozwój, kształtowanie się światopoglądu. Nauczyła nas, że możemy być inne, dopóki tylko wierzymy w nasze ideały, dla których nawet można zabić. I tak zrobiłam. Zabiłam moją matkę dla siebie. Kiedyś nazwała Roksi narkomanką i rozpustnicą, ale dla mnie to było nie do przyjęcia, nie mogłam pozwolić, by tak ją nazywała. Owszem, Roksi nigdy nie była wzorem cnót, ale miała zasady. Jej życie zaświadczało o tym: było piękne i dostojne. Ona pozwalała każdemu być szczęśliwym i mnie tego uczyła. Wtedy w zasadzie przestałam mieszkać w domu, przeniosłam się do nich. W domu bywałam tylko po to, by pokazać, że żyję. Jak wyjechałyśmy na studia do Poznania, nie pokazywałam się wcale. Weekendy we Wrocławiu spędzałam u Roksi, robiąc wszystko, by przypadkiem nie natknąć się nigdzie na nikogo z rodziny, a już na pewno nie na brata. Potem poznałam Erica, wyjechałam do Sztokholmu. W domu pokazałam się tylko dwa razy, a teraz jestem od kilku miesięcy we Wrocławiu i wciąż nie mam ani ochoty, ani odwagi spotkać się z matką.\n– Bardziej ochoty czy odwagi? – spytał z powagą, wpatrując się w nią wnikliwie.\n– Nie wiem, chyba boję się starcia z własnymi przekonaniami, bo jeżeli okaże się, że to ja popełniłam błąd i w swoim zacietrzewieniu i buncie czegoś nie dostrzegłam, coś przeoczyłam, a tak raczej jest. Dziś nie widziałam w niej zakłamanej, obłudnej kobiety, która swoimi chorymi urojeniami zepsuła mi dzieciństwo. Dziś widziałam babcię, taką jaką powinien mieć każdy: ciepłą, szczerą i mądrą.\n– Musisz to sprawdzić – zachęcał – Agata, dopóki się nie przekonasz, będzie ci to doskwierało – przekonywał ją, poruszony tym, co przed chwilą usłyszał.\nUświadomiła sobie, że faktycznie ma dość uciekania, uników by nie spotkać swoich rodziców, nikogo z rodziny, by ktoś zadawał jej niewygodne pytania. Proste zakupy w markecie były dla niej męką. Rozwiązanie było, tyle że wymagało wielkiego poświecenia.\n– Chyba poproszę Ulkę, by zaprosiła mnie na rodzinny obiad, ale poczekam z tym na Erica, będzie mi raźniej, chociaż może lepiej nie – rozmyśliła się po chwili – Eric potrafi czasami dać niezły popis. Jeszcze to przemyślę.\n– Zadzwoń teraz do Ulki – doradził. – Jak się teraz rozmyślisz nie zrobisz tego, będziesz na nowo odwlekać – nalegał.\nPobudzona jego słowami sięgnęła po swoją komórkę.\n– Nie mam zasięgu – powiedziała z ulgą, spoglądając na swój telefon.\n– Zrobisz to dziś? – naciskał.\n– Postaram się – obiecała – kurczę, wszystko popsułam, wcale dziś nie było wesoło – próbowała zmienić ton rozmowy.\n– Nie zawsze musi być wesoło – powiedział, łagodnie patrząc jej w oczy.\n– Dzięki – powiedziała szczerze, próbując wstać spod drzewa.\n– Od tego ma się przyjaciół – powiedział podając jej rękę i pomagając podnieść się z ziemi.\nTak bardzo chciała mu uwierzyć, pragnęła mieć go za przyjaciela i tak go postrzegać.\nGdy wyjechali z lasu Antek zatrzymał się na pierwszym parkingu.\n– Co się stało? – zapytała zaskoczona nietypowym postojem.\n– Dzwoń – nakazał patrząc na nią wyczekująco.\n– Zadzwonię z domu, obiecuję.\n– Nie zrobisz tego i doskonale zdajesz sobie z tego sprawę. Dzwoń – pouczał ją niemal po ojcowsku.\nPatrzyła w przerażeniu na niego, ale nie zamierzał odpuścić. Z rezygnacją wyciągnęła telefon, odnalazła numer Ulki i wpatrywała się w słuchawkę, nie mogąc zdecydować się na wybranie numeru. Antek delikatnie wyjął jej telefon z rąk i wcisnął zieloną słuchawkę, podstawiając jej do ucha.\n– Cześć, Agata – usłyszała głos bratowej.\n– Cześć Ula – mówiąc to posłała Antkowi pełne rozpaczy spojrzenie, na co on tylko zaśmiał się cicho.\n– Stało się coś? – zapytała z przejęciem wyczuwając napięcie w głosie Agaty.\n– Nie nic, tak dzwonię – wycofywała się, ale Antek wymownie na nią spojrzał, nie dając szans na poddanie. – W zasadzie, to coś się stało – poddała się pod naporem jego wyczekującego spojrzenia.\n– Mów – powiedziała zaniepokojona Ulka.\n– To dość nietypowa prośba – nabrała powietrza – dziś widziałam rodziców z twoimi dziećmi, jak wracali z kościoła i tak pomyślałam, że chyba czas się z nimi spotkać. Nie chciałabym nagle przypadkowo wpaść na nich w markecie. Pomyślałam, że może wprosiłabym się do was na jakiś rodzinny obiad – nie ukrywała zakłopotania.\n– Agata, nie ma sprawy – Ulka tradycyjnie starała się być profesjonalnie obojętna – w zasadzie to jest okazja. Mateusz ma w czwartek urodziny, więc byłoby miło, gdybyś przyszła na imprezę urodzinową, chłopcy bardzo chcą cię poznać.\n– Jestem fatalną ciotką, nie znam nawet swoich bratanków – powiedziała ze skruchą.\n– Nie przejmuj się tym, oni ciebie znają z opowiadań Roberta. Wiedzą, że jesteś bardzo zajęta – jak zwykle dyplomatycznie tłumaczyła Ulka.\n– Zaczynam się bać, skoro znają mnie z opowiadań Roberta – powiedziała robiąc duże oczy, do Antka.\n– Myślę, że byłabyś naprawdę mile zaskoczona, słysząc wspomnienia brata.\n– Oj, wątpię, ale ok, uprzedź ich, że będę. Nie chcę, by matka padła trupem na mój widok – rzuciła prawie lekko, próbując rozładować napięcie.\n– Nie ma sprawy – rzeczowo zakończyła rozmowę bratowa.\nPatrzyła z niedowierzaniem na Antka.\n– Zrobiłam to – powiedziała z przejęciem, gdy Ulka się rozłączyła.\n– Dzielna dziewczynka – pogłaskał ją po głowie.\n– Cholera, zrobiłam to – mówiła z niedowierzaniem, nie zwracając uwagi na jego ojcowski gest.\n– Widzisz, od razu czujesz się lepiej – był usatysfakcjonowany, kiedy zrozumiała, że to on zmusił ją do tego wszystkiego.\n– Byle do czwartku – wzięła głęboki oddech – jak to przejdę, to dopiero wtedy poczuję ulgę – mówiła z przejęciem. – Jej, Mateusz – zamyśliła się przez moment – to zdaje się ten starszy? Tak, na pewno – upewniała samą siebie. – Czym bawi się ośmiolatek?\n– Nie pytaj mnie, mam trzy córki, jakbyś zapomniała, wzorowa ciotko – żartował.\n– Jesteś wredny – klepnęła go w ramię.\n– A ty cała brudna – odsłonił przed nią lusterko.\nFaktycznie cały tusz, jaki miała na rzęsach, spłynął pod oczy, a nawet na policzki pozostawiając czarne smugi.\n– W lesie mówiłeś, że dobrze wyglądam – z przejęciem ścierała chusteczką, zastygły tusz.\n– Nie kopie się leżącego – naigrywał się, po czym podał jej opakowanie nawilżonych chusteczek, które skuteczniej usuwały makijaż.\n– Skąd wiedziałeś, że nie zadzwonię? – dopytywała infantylnie.\n– Po prostu wiedziałem – wzruszył obojętnie ramionami.\n– Jestem tragiczna w każdej dziedzinie, a szczególnie w relacjach z ludźmi, kulę ogon i uciekam, taka moja natura – rozprawiała sztucznie naturalnym tonem.\n– No, jesteś nieźle popaprana, do tego głodzisz się, to taka pokuta? – zapytał mierząc ją, swoim chłopięcym spojrzeniem.\n– Nie głodzę się – obruszyła się. Próbując dociec sensu jego wypowiedzi, złapała się za pas spodni, upewniając się, czy w tym całym zabieganiu za bardzo nie schudła. Ale nie. Dziurki paska w zasadzie były nienaruszone. Nauczona życiem w pośpiechu zawsze pamiętała o tym, jak ważne są posiłki, których nigdy nie odkładała na później.\n– To dlaczego nie zjadłaś dziś obiadu? – śmiał się z niej.\n– Cholera, faktycznie, nie zjadłam – dopiero wtedy poczuła głód – ty też nie zjadłeś.\n– Zjadłem ogromne śniadanie, ale powoli przestaje ono mi starczać.\n– Stawiam obiad – powiedziała bez zastanowienia. – Na co masz ochotę?\n– Na kopytka mamy – powiedział rozmarzony.\nNie pamiętała, kiedy ostatni raz jadła kopytka. Poczuła tak wielki głód i ochotę na właśnie to danie, że zaburczało jej w żołądku.\n– Chcesz wracać do domu? – z trudem udało jej się ukryć żal. Rozumiała jego decyzję, bo sama oddałaby naprawdę wiele, żeby zjeść ciepły domowy obiad. Ponadto miała świadomość, że w domu czeka na niego rodzina.\n– Nie, pomyślałem że ty mi zrobisz kopytka – żartował.\n– Ja? Antek ja ledwo potrafię wodę zagotować. Ustaliliśmy, że jestem fatalna w każdej dziedzinie, nie oczekuj ode mnie tak wielkich rzeczy – powiedziała ze wstydem.\n– Znam dobrą restaurację, kobieto fatalna – powiedział włączając silnik.\nNie pytała dlaczego nie jadą do meksykańskiej, nie pytała dlaczego restauracja jest tak bardzo na uboczu, nie pytała ile kobiet wcześniej tam przywoził. Usiedli przy stoliku przy wielkim oknie. Długo wczytywała się w kartę dań, nie mogąc znaleźć chociażby substytutu obiadu, na jaki miała wielką ochotę. Zrezygnowana zamówiła żurek i placek po węgiersku, na który namówił ją Antek.\n– Tam za drogą w lesie buduje się nowe osiedle – wskazał na drogę szybkiego ruchu – osiedle nazywa się Chłopki.\nSpojrzała na las rozpościerający się po drugiej stronie ulicy.\n– Jak? – roześmiała się z niedowierzaniem.\n– Chłopki – powtórzył przyglądając się jej rozbawieniu.\n– Rewelacja, mieszkam w Chłopkach czy na Chłopkach? – zadała pytanie z dziewczęcym uśmiechem.\n– Mieszkasz w hotelu póki co – rzucił.\n– I co z tymi Chłopkami? – dopytywała, chciwie zajadając zupę.\n– Zastanawiam się nad kupnem tam mieszkania – zdradził.\nPonownie spojrzała na gęsty las, nie potrafiąc nawet odgadnąć, gdzie jest wjazd na plac budowy, ponieważ tak gęsto rosły tam drzewa.\n– Mieszkał byś w Chłopkach czy na Chłopkach? – droczyła się, z uporem zadając to samo pytanie.\n– Nie mieszkałbym tam, wynająłbym je, ale nie wiem, czy ludzie wynajmują mieszkania z dala od centrum, w lesie.\n– Ja je wynajmę, będę tam uciekać od hotelu, mieszkanie w lesie na Chłopkach – zamyśliła się. Zapaliła się do nowego pomysłu. Mieszkanie w lesie z dala od zgiełku miasta, byłoby większą imitacją jej małego domku, o którym skrycie marzyła.\n– Trzeba spory kawałek przejechać przez las – uprzedził.\n– Acha – odparła zrezygnowana – to raczej nie dla mnie. Od razu straciła swój zapał.\n– Co się wydarzyło, że masz te lęki? – spojrzał na nią z pełnym zaciekawieniem.\n– W zasadzie nic, po prostu pewnego dnia obudziłam się i wiedziałam, że nie odważę się samotnie podróżować po odległych terenach – odpowiedziała to co zawsze, gdy już trafił się ktoś, kogo jej lęk zaciekawił. Jednak do tej pory pytali o to ludzie zupełnie jej obojętni, Zacharewicz do nich nie należał – ale skończmy z moimi ułomnościami, zbyt wiele ich dziś przed tobą odkryłam.\n– Masz ich jeszcze więcej? – jego zaciekawienie jej osobą stawało się dla Agaty powoli niezręczne.\n– Znalazło by się jeszcze to i owo – zapewniła. – Jaka jest twoja mama? – spytała bez zastanowienia, chcąc jak najszybciej rozmowę sprowadzić na inne tory.\n– Moja mama? – był zaskoczony. – Moja mama jest naprawdę wyjątkowa – odpowiedział pewnie po chwili – jest niezwykle ciepła, odważna, sprawiedliwa i ma rentgen w oczach.\nNa nowo stawał się chłopcem.\n– Jak to? – zapytała spokojnym głosem, jakby faktycznie chciała dotrzeć do niego, jako dziecka.\n– Nic się przed nią nie ukryje, prześwietla każdego w jednej chwili, zresztą tak jest do dziś, nawet nie próbujemy jej oszukać – zamyślił się z lekkim uśmiechem.\n– Żartujesz? – wpatrywała się w niego z przerażeniem.\n– Niestety nie, moja siostra wypróbowywała na niej przeróżne sztuczki, ale nigdy nie dała się oszukać, a uwierz jest mistrzynią manipulacji i kokieterii, nas owijała sobie wokół palca z łatwością.\nAgata wracając do hotelu wiedziała, że ze wszelkich sił musi unikać starcia z Barbarą Zacharewicz, kobietą, która jednym spojrzeniem odkryje jej prawdziwe oblicze.\n– Pożyczysz mi tę płytę? – spytała, gdy byli na parkingu hotelowym.\nWyciągnął bez słowa i podał jej z tajemniczym uśmiechem.\nSpojrzała na nią i na wierzchu dostrzegła napis „dla Agaty”.\n– Dzięki – uśmiechnęła się porozumiewawczo – prawie jak „dla Elizy”.\n– Prawie – zatrzymał ją silnym spojrzeniem, jednak ona udała, że tego nie zauważa.\nGdy zamknęły się drzwi od windy, coś co zdawało się odejść, rozpłynąć, wróciło ze zdwojoną siłą, czekało tam, gdzie je pozostawiła. Wracając na górę nie miała odwagi spojrzeć na swoje odbicie, tak bardzo nie chcąc zmierzyć się z samą sobą. Wszystkich mogła oszukać, wszystkim wmówić, że to wszystko nic nie znaczy. Lecz ona sama niestety, nie była tak łatwowierna.\n– Roksi, mogę dziś u ciebie spać? – zapytała stojąc na werandzie domu przyjaciółki, z błagalnym spojrzeniem patrząc na kobietę, której twarz zdradzała brutalny upływ czasu.\n– Jasne, wchodź – Roksi wpuściła ją do domu – co się stało? – uważnie ją obserwowała.\n– Nic i wszystko – powiedziała zrezygnowana, siadając przy kuchennym stole – widziałam dziś moich rodziców, spotkam się z nimi w czwartek na przyjęciu urodzinowym mojego bratanka.\nRoksi troskliwie pogłaskała ją po dłoni. Zrobiła jej kubek gorącej herbaty, dwie kanapki z miodem, siadła za stołem i z przenikającym spokojem patrzyła na nią.\n– Dasz radę, zobaczysz – zachęcała.\n– Pewnie dam – powiedziała tonem, który bardziej miał przekonać ją samą niż matkę Zuzy.\n– Jest coś jeszcze – zauważyła Roksi.\n– Z tym też dam sobie radę – zapewniła.\nLeżąc w objęciach Roksi, nawijając sobie na rękę jej gruby warkocz, niegdyś kruczoczarny, czuła jak wszystko staje się błahe, nic nieznaczące.\n– Mamusia – wymamrotała do niej przed snem, zupełnie nieświadomie.\nKolejne dni nie pozwalały jej na zbytnie roztkliwianie się nad sobą. Nie miała czasu myśleć o czymkolwiek oprócz odbiorów, które zdawały się trwać w nieskończoność. Robert nie odpuścił jej żadnego, wymuszając obecność pomimo, że pełniła na nich tylko rolę statysty.\nW środę pod wieczór zadzwoniła jej komórka.\n– Schodź na dół, mam tylko godzinę – usłyszała głos Antka.\n– O czym ty mówisz? – zmarszczyła nos, nie potrafiąc pojąć, o co mu chodzi. Nie rozumiała, dlaczego w chwili gdy miała szansę odpocząć i złapać oddech, on próbuje wyciągnąć ją z domu.\n– Szybko, zbieraj się. Wiem, co kupić ośmiolatkowi – przekonywał zafascynowany.\n– Komu? – zupełnie nie odnajdowała sensu w jego słowach.\n– Jutro czwartek – przypomniał.\n– Cholera – syknęła uświadamiając sobie, że faktycznie zapomniała o prezencie. – Już schodzę – odpowiedziała bez zastanowienia.\nW pośpiechu zabrała ze sobą torebkę i wbiegła do windy. Biegła w pośpiechu do jego samochodu.\n– Zapomniałam, że dziś już środa – powiedziała zdyszana na powitanie.\n– A gdyby był czwartek?\n– Byłabym usprawiedliwiona – obojętnie wzruszyła ramionami.\nW sklepie okazało się, że chłopców interesuje wszystko. W tysiącach akcesoriów nie mogła zdecydować się na jedną rzecz. Antek na dziale chłopięcym bawił się praktycznie każdą zabawką. Czuła na sobie poirytowane spojrzenia personelu, jednak nie miała ochoty przerywać mu zabawy, pozwalając rozkapryszonemu chłopczykowi, w którego niespodziewanie się zmienił, na wygłupy. Dopiero gdy podeszła do kasy i zapłaciła za prezenty, podejście sprzedawców zmieniły się diametralnie. Wychodziła z torbami pakunków dla bratanków.\n– Zamierzasz im to wszystko dać jutro? – zapytał z sarkazmem przejmując od niej większą część toreb.\n– Pewnie, niech chociaż ktoś w tej rodzinie o mnie dobrze myśli.\n– Wariatka – pokręcił głową.\n– To prezenty za każde urodziny, na których mnie nie było, myślę, że dzieciaki łykną ten blef – pokiwała głową upewniając się co do swojej pomysłowości.\n– Zamierzasz tak odpokutowywać swoje winy – pytał otwierając przed nią drzwi do samochodu.\n– Jakby dało radę kilkoma gadżetami je odkupić, to czemu nie, ale chyba tak się nie da? – zrezygnowana zmarszczyła nos.\n– Raczej nie, sam chętnie bym tak się wybielił – powiedział z powagą.\n– Ty? A myślałam, że obcuję z człowiekiem bez skazy - idealnym mężem, ojcem, synem – prowokowała.\n– Naprawdę tak o mnie myślisz? – był szczerze zdumiony.\n– No już nie, skoro masz co odpokutowywać, ale zawsze możesz mi o tym poopowiadać, chętnie poznam twoje grzechy, synu – ironizowała.\n– Pewnie byś się zdziwiła – patrzył jej w oczy z lekką obawą. Ta skrucha, którą nagle okazał nawet ją zaintrygowała. Z coraz większym trudem przypominała sobie, o wizerunku jaki wyrysowała jej Zuza.\n– Przebiłbyś mnie? – z niedowierzaniem zakpiła.\n– Twoje grzechy są niczym przy moich – powiedział zamyślony.\n– Brzmi to intrygująco. Kup kilka miśków, przeprowadź staruszkę przez jezdnię i porzuć złą drogę – parodiowała.\n– Porzuciłem – zapewnił oddalony myślami bardzo daleko.\nCzuła satysfakcję, ale nie mogła jej okazać. Pragnęła mu wierzyć, ale miała zbyt wiele danych, by nie dać się temu zwieść.\n– To jesteś lepszy ode mnie, ja dopiero wkraczam na nową drogę, ale jutro mogę już na niej nie być, wystarczy mała prowokacja w wykonaniu mojej mamy – powiedziała wychodząc z samochodu.\n– O której jutro ta impreza? – zawołał za nią.\n– A co, wybierasz się ze mną? – śmiała się, próbując zabrać się z wszystkimi prezentami.\n– Nie, dopilnuję tylko, byś tam dojechała.\n– Bez obaw, poradzę sobie – próbowała go zbyć.\n– Nalegam, nie pozwolę ci się wycofać – był trudnym adwersarzem.\n– O siedemnastej wybije godzina zero – poddała się.\n– Będę po ciebie o szesnastej trzydzieści, do jutra – krzyknął odjeżdżając, nie pozwalając jej na jakiekolwiek negocjacje.\nNastępnego dnia nie potrafiła być już beztroska. Przymierzała dziesiątki ciuchów, nie potrafiąc się na żaden zdecydować. Po raz kolejny zmieniała uczesanie, tak jakby to miało jakiekolwiek znaczenie. Pełna obaw zjeżdżała windą z nadzieją wypatrując Antka na parkingu.\n– Gdzie masz prezenty? – zapytał zrezygnowany.\n– Zapomniałam, cholera – cofnęła się do windy – To ze stresu – tłumaczyła się.\n– I zmień tę sukienkę, wyglądasz jak pieprzona guwernantka – rzucił rozkazująco.\n– To źle? – zdziwiona wpatrywała się w niego. Spojrzała na swoje odbicie w szybie samochodu i nie rozumiała, co może mu się nie podobać w szarej sukience z żabotem.\n– Wyglądasz, jakbyś się przebrała.\n– Dobra – odpowiedziała bez oporu, tyle że dalej nie miała pojęcia, co założyć.\nW pośpiechu wkładała sukienkę, którą zakładała na większość spotkań biznesowych.\nNic nie mówiła przez całą drogę w skupieniu obserwowała drogę, marząc, by cel do jakiego zmierza był na Księżycu, a najlepiej jeszcze dalej, tak by dotarcie do niego zajmowało lata.\n– Popraw usta, niech ślad twojej szminki pozostanie na policzkach wszystkich ciotek i wujków – podpowiedział w teatralnym uniesieniu.\n– Przestań, ja się staram wyglądać jak najbardziej asekuracyjnie, a ty tylko prowokujesz – mówiła z coraz większym zdenerwowaniem w głosie.\n– Dasz radę, wysiadaj – popędzał ją.\n– Poczekaj jeszcze sekunda – opierała się – muszę założyć swoja maskę – robiła wszystko by się skoncentrować.\n– Jaką znowu maskę?\n– Tę – powiedziała z dumą i obojętnością, twardej kobiety gotowej na każde starcie, z podniesioną głową wychodząc z samochodu.\n– Dobre. Tak trzymaj! – krzyknął za nią.\nNie odwróciła się, ponieważ kobieta-cyborg nie mogła mieć słabości, nie mogła schować się w samochodzie i błagać, by jego kierowca zabrał ją stamtąd daleko, bardzo daleko... do lasu.\nUlka wyszła jej na spotkanie, kiwając na powitanie głową w kierunku Antka, który nie zdążył odjechać spod domu.\n– Bałam się, że nie przyjedziesz – powiedziała z przejęciem, przytulając ją.\n– Naprawdę? – Agata udała zaskoczoną. Do samego końca wahała się, czy powinna naruszyć zastany stan rzeczy. Obejrzała się za siebie, ale samochodu Antka już nie było, więc nie było ucieczki.\n– Już wszyscy są, wchodź do środka – wprowadziła ją.\n– Jej, gwarno tu – starała się być obojętna na głosy dochodzące z salonu. Nie znała domu brata. Nie wiedziała czyją pasją są czarnobiałe artystyczne fotografie wywieszone w korytarzu.\n– Chłopcy! – zawołała Ulka synów, którzy ze skrępowaniem pojawili się w holu i nieśmiało na nią spoglądali.\n– Cześć, chłopcy – podała im rękę na przywitanie – jestem waszą ciotką.\nPoczuła wzruszenie patrząc im w niebieskie oczy. Byli zdecydowanie bardziej podobni do Roberta, jedynie jasne mocno kręcone włosy były spuścizną po Ulce.\nPodała im pakunki, po których otrzymaniu widziała, jak bardzo zapunktowała w oczach podekscytowanych bratanków.\nPrzed wejściem do salonu spojrzała w lustro, by upewnić się, że maska jest na swoim miejscu. O tak, mocno pomalowane usta były dobrym punktem, pomyślała patrząc na burgund swoich warg. Nadawały jej twarzy wyraz stuprocentowej pewności siebie. I tak miało być.\n– Dzień dobry – powiedziała głośno stojąc w progu.\nI pomimo, że czuła wręcz kłujące jej ciało ciekawskie spojrzenie wszystkich w salonie, z pewnością podeszła do rodziców całując ich na powitanie.\n– Cześć tato – pocałowała ojca.\n– Córeczko – przytulił ją z ogromną czułością.\n– Witaj mamo – pocałowała ją.\n– Dobrze wyglądasz – powiedziała do niej matka, z wymuszona łagodnością.\n– Ty również – uśmiechnęła się lekko do matki, która jednak nie potrafiła tym samym jej się odwdzięczyć. Była dużo bardziej spięta niż Agata, a może po prostu zgubiła maskę.\nCo chwilę przyłapywała matkę na ukradkowych spojrzeniach w jej kierunku, zresztą ona robiła to samo.\nUsiadła obok ojca, który z nieukrywanym wzruszeniem wciąż na nią patrzył.\nCieszyło ją, że była tam również rodzina Ulki, jej siostry z dziećmi, co rozładowywało atmosferę.\n– Agata – zawołał ją Robert – możesz nam pomóc w kuchni?\n– Jasne – poderwała się od stołu i poszła za bratem.\n– Masz – podał jej kieliszek wódki – sobie również nalewając.\nBez słowa przechyliła kieliszek, zapijając go sokiem, który postawiła przed nią Ulka.\nNie pytając nalał kolejny – i powtórzyli, patrząc sobie porozumiewawczo w oczy.\n– Dzięki – powiedziała z nieukrywaną ulgą.\n– Masz gumę – Ulka podała jej pastylkę.\nRobert podał jej liść pietruszki i uśmiechnął się porozumiewawczo, ale nie mogła sobie przypomnieć, co jej sugeruje. Dopiero gdy zaczęła przeżuwać pietruszkę, przed jej oczyma pojawił się jak za mgłą obraz z dzieciństwa. Ten smak, Robert, wspomnienie z innego życia zaczęło do niej powracać. Ile mogła mieć wtedy lat, może jedenaście, na pewno była mała, zbyt mała by kosztować alkoholu, ale wtedy zdawało jej się, że jest wystarczająco dorosła. Wypili po łyku wina, po czym cali przejęci próbowali zabić smak trunku i wtedy Robert wcisnął jej do ust pietruszkę przekonując, że to pomoże. I pomogło.\nCiężko było wrócić do rzeczywistości, do dorosłości, do życia, w którym stali się sobie tak bardzo obcy.\nGdy wróciła do pokoju, jej miejsce było zajęte przez młodszego z chłopców, z zafascynowaniem pokazującego dziadkom prezenty.\n– Igor – upomniała go Ulka i chłopiec szybko zszedł z miejsca, ale Agata nie usiadła przy ojcu, a skorzystała z wolnego krzesła przy matce.\n– Piękne prezenty – powiedziała ta do Agaty siląc się na szczerość, ale ona i tak wyczuła kryjący się w tym sarkazm.\n– To tylko przedmioty, ale potrafią zadowolić dzieci – powiedziała cicho, jednak wywołała na kobiecie trudne do ukrycia wrażenie.\n– Zmieniłaś się – powiedziała do niej cicho matka.\nAgata z trudem powstrzymała się by odpowiedzieć, że nie może tego wiedzieć, że nigdy jej nie znała, że nie ma prawa tego oceniać.\n– Ty też – odpowiedziała tylko.\n– Gdzie twój… mąż? – zapytała z oporem nazywając Erica mężem, za którego go nie uważała, ponieważ wzięli tylko ślub cywilny.\n– Przyjedzie niedługo, niestety musieliśmy się podzielić obowiązkami i na jakiś czas rozłączyć – wyjaśniła dyplomatycznie.\n– Jesteś szczęśliwa? – zapytała ją z ogromnym trudem.\n– Tak, bardzo – mówiąc to spojrzała jej w oczy, pierwszy raz od tak dawna.\nWróciła do domu taksówką. Gdy wysiadała przed hotelem rozpoczynały się wiadomości, była dokładnie godzina dwudziesta druga, ta po której nie wypadało nikogo zadręczać telefonami. Na sekretarce miała nagrane kilka wiadomości; od Zuzy, Roksi i Erica.\nWybrała numer męża.\n– Kicia, gdzie ty się podziewasz? – pytał z pretensją.\n– Nie uwierzysz, byłam na spotkaniu rodzinnym – powiedziała z dumą, której on nie potrafił zrozumieć.\n– To miłe Kicia, miłe – przytakiwał – ale ja potrzebuję twojej pomocy, na gwałt.\n– Jutro jest bal na statku, a wiesz, że ja bez ciebie nie potrafię na nic się zdecydować, powiedz co założyć frak czy zwykły garnitur?\nEric swoją niezaradnością rozbrajał ją zawsze, nawet teraz jego problem z ubiorem zatarł wszelkie inne. Z jednej strony cieszyło ją zaufanie w kwestii ubioru, jakie jej okazywał, gdyż niejednokrotnie był pośmiewiskiem wśród znajomych, gdy samodzielnie komponował strój.\n– Kto będzie? – zapytała rzeczowo.\n– Wszystkie stare kotlety – powiedział z pogardą.\n– Włóż frak, trochę je podgrzejemy – zaśmiała się – i nie pij z nimi, pamiętaj, że to nie jest towarzystwo dla ciebie – upomniała. Chciała mu doradzić, by nie zakładał zbyt krzykliwego zegarka, ale wiedziała, że do tego nie jest w stanie go nakłonić. Gdy jego wzrok spoczął na którymś ohydnym, jaskrawym dodatku garderoby, nic nie było w stanie go powstrzymać przed założeniem go.\n– Wiem kochanie, wiem – zapewnił.\nNie potrafiła mieć nawet cienia żalu do Erica, że zignorował jej wyznanie. Ich związek był ponad wszelkimi animozjami rodzinnymi. Eric wciąż ją przekonywał, że mają siebie i to jest najważniejsze. Nie pozwalał na chwilę zwątpienia, czy chwilę słabości wmawiając jej, że dopóki są oni, nic więcej nie powinno się liczyć. I przy Ericu rzeczywiście nie miała żadnych wątpliwości. Przy nim rzeczywistość była prostsza, weselsza, była wiecznym festynem. Tak bardzo chciała znowu zatopić się w tej beztrosce.\nAutor: Patrycja Kruk o 22:41


Prawicowy rząd Hiszpanii wycofuje antyaborcyjne prawo - JustPaste.it\nPrawicowy rząd Hiszpanii wycofuje antyaborcyjne prawo\n23.09.2014 , aktualizacja: 23.09.2014 15:35\n21 września 2014 r., Madryt. Demonstracja przeciwników złagodzenia prawa antyaborcyjnego w Hiszpanii (ANDREA COMAS / REUTERS / REUTERS)\nDecyzja prawicowego rządu jest sensacyjna. Rzadko się zdarza w zachodniej demokracji, by rząd po objęciu władzy najpierw z powodów ideologicznych odwracał o 180 stopni prawo uchwalone przez poprzedników, a gdy już wszystko jest gotowe do głosowania w parlamencie, wycofał się z niego całkowicie. A tak się stało w przypadku hiszpańskiej ustawy antyaborcyjnej.\nPo objęciu władzy po socjalistach w 2011 r. prawicowy rząd najpierw opracował nową ustawę niweczącą prawo z 2009 roku, które dopuszczało przerywanie ciąży na życzenie do 14. tygodnia ciąży, a później uzależniało je od różnych uwarunkowań. Nowy minister sprawiedliwości Alberto Ruiz Gallardon upierał się, by nowa ustawa traktowała aborcję nie jako prawo kobiety, lecz jak przestępstwo, i by strzegła życia od poczęcia.\nTeraz rząd ogłasza, że choć ma potrzebną większość do uchwalenia nowego prawa w parlamencie, z braku zgody społecznej rezygnuje z niego całkowicie. Decyzja premiera oznacza niemal na pewno natychmiastową dymisję ministra Gallardona.\nRestrykcyjna ustawa o ochronie życia poczętego i prawach ciężarnej przyjęta przez rząd w grudniu ubiegłego roku odbierała kobietom prawo do decydowaniu o ciąży. Zakazywała aborcji z wyjątkiem dwóch przypadków: gwałtu oraz bezpośredniego zagrożenia życia matki. Wykluczała za to zagrożenie zdrowia matki oraz genetyczną nieusuwalną wadę rozwojową płodu jako powody dopuszczające aborcje. W przypadku wady płodu kobieta mogłaby go usunąć wyłącznie wtedy, gdy dwóch różnych psychiatrów (i to z innych szpitali niż ten, który matka wybrała do aborcji), poświadczy, że donoszenie ciąży spowoduje u matki zaburzenia psychiczne.\nProjekt wymagał także specjalnych orzeczeń lekarskich oraz rodziców w przypadku matek nieletnich, nawet jeśli zabieg byłby legalny. A i tak ostateczną decyzję podejmowałby sędzia. Za nielegalne usuwanie ciąży mieli być karani lekarze i osoby wspomagające.\nTak drastyczny projekt zyskał aplauz Kościoła katolickiego, ale wywołał sprzeciw całej opozycji parlamentarnej oraz większości lekarzy i opinii publicznej.\nPrzeciw opowiedziała się nawet część posłów i polityków rządzącej Partii Ludowej. Wiceprzewodnicząca parlamentu złamała nawet dyscyplinę głosowania w komisji parlamentarnej, gdzie projekt dyskutowano. W kwietniu tego roku pod naciskiem krytyki rząd dopuścił nieuleczalną wadę płodu jako dostateczny powód usunięcia ciąży.\nTo jednak nie wystarczyło. Socjaliści, postkomuniści oraz liczni politycy prawicy, eksperci medyczni i prawni oraz ponad 170 stowarzyszeń i organizacji społecznych żądało odrzucenia nowego prawa w całości.\nKrytycy ustawy na prawicy ostrzegali także, że uchwalenie nowego prawa odbierze prawicy szanse na utrzymanie się u władzy w wyborach w 2015 r. Tym bardziej że wskutek ciężkiego kryzysu gospodarczego i niepopularnych metod walki z nim prawicowy rząd i tak stracił od objęcia władzy w 2011 r. ponad 2,5 mln głosów, zwłaszcza na rzecz lewicy (zrównał się w popularności z socjalistami).\nPremier Mariano Rajoy posłuchał krytyki i ogłosił, że pozostawi w mocy obecną ustawę, w której zmieni tylko jedną rzecz. Nieletnie kobiety będą musiały uzyskać zgodę rodziców na przerwanie ciąży.\nTeraz kobieta ma swobodne prawo do przerywania ciąży do 14. tygodnia. Bardziej zaawansowaną może usunąć do 22. tygodnia, jeśli zagrożone jest zdrowie lub życie matki, a jeszcze później - w przypadku nieuleczalnej choroby płodu.\nRocznie w Hiszpanii przeprowadza się ok. 110 tys. aborcji. Aż 90 proc. aborcji ma miejsce przed upływem 12. tygodnia ciąży. Tylko 3 proc. następuje z powodu uszkodzenia płodu.\nCały tekst: http://wyborcza.pl/1,75477,16208987,Prawicowy_rzad_Hiszpanii_wycofuje_antyaborcyjne_prawo.html#ixzz3E9R9bWI5


W ostatnich czasach panuje w Europie moda na wygląd i nienaganną sylwetkę - nie tylko dla pań, ale także dla mężczyzn | Mediolanummc\nHome » W ostatnich czasach panuje w Europie moda na wygląd i nienaganną sylwetkę - nie tylko dla pań, ale także dla mężczyzn\nPolska to dziś otwarty kraj, gdzie nie mamy jakichkolwiek kłopotów z dostępem do przeróżnego rodzaju produktów - sklepowe półki aż uginają się od różnego rodzaju rzeczy z każdego zakątka świata.\nMimo to, jednak możemy spotkać się z sytuacją, że nie będziemy mogli czegoś zamówić.\nZazwyczaj chodzi tu o ciuchy, ponieważ dzisiaj prawie wszystko jest produkowane na tzw.\nJeśli niniejszy post jest według Ciebie pasjonujący, to zobacz witrynę (http://www.lamalama.pl/oferta.html), która także prezentuje podobne materiały. One zapewne również Cię zaintrygują!\njedno kopyto. Rozmiary są najczęściej dziwaczne i nie pasują na większość ludzi. Niekiedy można zastanawiać się czy czasem wszystkie przykładowo spodnie nie są robione na szczupłych Szwedów, a marynarki na małych Azjatów. Jeszcze trudniej nabyć porządne spodnie, jeśli mężczyzna ma nadwagę. Niekiedy takie problemy wynikają z wieku albo z powodu cukrzycy.\nChcesz odnaleźć coś innego na omawiany na tej stronie temat? Kliknij tutaj - ta ważna treść (https://www.nadrukihaft.pl/sublimacja) z pewnością może rzucić nowe światło.\nWtedy prawie niemożliwym staje się wyszukanie pasującego rozmiaru w sieciowym sklepie, który rozprowadza takie same rozmiary chyba na cały glob. Z tego powodu jeśli ktoś pragnie nabyć spodnie męskie duże rozmiary bez problemu dostrzeże w sklepach dla puszystych, gdzie kupić można wszystko nawet powyżej XXL. Jest to dobra informacja zarówno dla kobiet i mężczyzn, którzy już nie będą zmuszeni martwić się tym, że niezmiernie ciężko skomponować im garderobę.\nBy dowiedzieć się czy taki sklep jest w naszym mieście, warto popytać rodziny lub poszukać w sieci. Wybór w tych sklepach jest dość duży i oprócz spodni możemy w nich nabyć płaszcze, koszule czy marynarki. Niezwykle uprości to nasze życie.