"Z papieru wyczytasz więcej" – Newsweek zniechęca do e-booków | Świat Czytników\n← Promocje dnia – 19.05.2014: WAB, Burda, Nasierowska, Büscher, Travelbook, Egmont, Bazgroszyt, King, Albatros, Karpowicz, PRL, Foksal\nPromocja wieczoru: GW Foksal *od* 60% taniej →\nAktualizacja z 6 marca 2017: prawie trzy lata po publikacji tego artykułu został on opublikowany ponownie na stronach Newsweeka, z aktualną datą. Szkoda, że muszę ponownie wracać do tego tematu.\nCały tekst Katarzyny Burdy wydaje się być jedną wielką polemiką z e-czytaniem, mimo tego, że go wcale nie definiuje. W nadtytule czytamy „Książka kontra czytnik”, jednocześnie widzimy ilustrację starszego pana z tabletem. Artykuł zaczyna się od takiego stwierdzenia:\nE-booki robią zawrotną karierę. Sprzedaż elektronicznych książek i urządzeń do ich wyświetlania – czytników, tabletów – rośnie lawinowo.\nI tyle – nie mamy żadnego rozgraniczenia między różnymi rodzajami e-booków i urządzeń, jakby to było oczywiste, albo takiej różnicy nie było. Od razu przechodzimy do argumentów przeciwko wykorzystaniu książek elektronicznych w nauce. Pierwszy jest taki, że e-booka zapamiętujemy gorzej:\nMłodzi ludzie uczący się z e-booka musieli kilka razy więcej przeczytać materiał, aby go zrozumieć i przyswoić, niż studenci mający w rękach tradycyjną książkę. Co więcej, nauka z książki papierowej sprawiała, że badani na dłużej zapamiętali materiał i po kilku tygodniach łatwiej przywoływali go z pamięci.\nZaraz – jak ten e-book był czytany? Na tablecie, czytniku czy też może z ekranu komputera? Jest jeszcze drugie badanie, które stwierdza mniej więcej to samo:\nPoprosiła dwie grupy licealistów o przeczytanie tekstów podobnej długości i o takim samym stopniu trudności, ale w dwóch różnych postaciach – na ekranie komputera w postaci dokumentu PDF, w którym najczęściej zapisywane są e-booki, oraz na tradycyjnych wydrukach. […] Z udzielonych odpowiedzi wynikło jasno, że osoby czytające artykuły na papierze zrozumiały z nich więcej niż uczniowie siedzący przed komputerem.\nCzy ja muszę to komentować? No jasne, że PDF na ekranie komputera nie jest idealnym medium do czytania, dziękujemy że pani profesor Anne Mangen z norweskiego uniwersytetu w Stavanger to nam udowodniła. Widzimy w tym miejscu błąd traktowania wszystkich e-booków jako jednego zbioru.\nKolejne badania – o dziwo, już nie o uczeniu, ale najwyraźniej pasowały do założeń:\nŚrednio przeczytanie opowiadania Ernesta Hemingwaya zajmowało ochotnikom 17 minut i 20 sekund – dowiódł eksperyment przeprowadzony przez firmę badawczą Nielsen Norman Group z Fremont w USA. Ale ujawniły się bardzo duże różnice w szybkości czytania w zależności od nośnika tekstu. Bezapelacyjnie wygrała tradycyjna książka – przeczytanie opowiadania na iPadzie trwało o 6,2 proc. wolniej niż z książki, a z czytnika Kindle – aż o 10 proc. wolniej.\nPowołano się tutaj na badanie z roku… 2010, w którym wzięły dumnie udział Kindle 2 oraz pierwsza generacja iPada. Wow. Problem w tym, że nawet notki prasowe z takich badań trzeba czytać w całości. Cytuję:\nCzyli, że niby wyszło, że na Kindle czytano wolniej (respondenci narzekali też na szary ekran starszej generacji Vizplex), ale… statystycznie tego nie potwierdzono. I to ma być „bezapelacyjnie”?\nPo drugie: jakie przewijanie?\nPrzechodzimy do analizy wpływu e-booków na działanie mózgu: taka książka nie ma formy fizycznej i nie pozwala stworzyć w umyśle mapy jej zawartości:\nKsiążka elektroniczna nie sprzyja tworzeniu takiej mentalnej mapy – cały czas dotykamy palcem jednego fragmentu ekranu, a w niektórych e-bookach nie widać nawet numerów stronic. Skoro mózg nie może stworzyć mentalnej mapy nowych informacji, zostają zapisane w pamięci w sposób losowy, rozproszony – i trudniej je potem odnaleźć.\nTo jest według mnie jedyna słuszna teza w artykule i to odnosząca się do wszystkich e-booków, chociaż liczy się głównie w kontekście czytania w celu nauki. Czy brak mapy mentalnej dla powieści ma takie znaczenie? Tam nie skaczemy z miejsca na miejsce.\nPonadto większość urządzeń stara się jakoś zrekompensować brak formy fizycznej – mogę np. zobaczyć miejsce w książce, w którym jestem, podejrzeć sąsiednie stronice, albo zobaczyć miniaturki wszystkich stron, mogę sobie stworzyć własny mentalny model przez system zakładek.\nProblemem jest też sposób obsługi czytników i wielkość ich ekranów. – Kiedy czytamy długą książkę na małym ekranie, musimy wciąż przewijać tekst. Mózg, który w tym czasie mógłby wykorzystać swoje zasoby na zrozumienie i przechowywanie czytanych informacji, ciągle na nowo próbuje umiejscawiać tekst w przestrzeni, skupia się na śledzeniu przesuwających się wersów – tłumaczy dr Erik Wästlund z uniwersytetu w Göteborgu w Szwecji.\nNie znam ani jednego czytnika, ani aplikacji na tablety, gdzie tekst się przewija. Zwykle zmienia się po prostu stronę i zaczyna czytać od górnego, lewego rogu: to takie wyjaśnienie dla osób, które w życiu czytnika w ręku nie trzymały. Owszem, są aplikacje, gdzie można np. włączyć automatyczne przewijanie co linijkę – to się przydaje na małych ekranach telefonów – ale na pewno nie jest to standard.\nPo trzecie: jeszcze raz uogólnienia\nNajlepszy cytat na koniec:\n– Kiedy czytamy książki na urządzeniach mobilnych, tabletach czy smartfonach, bardzo łatwo jest ulec pokusie ciągłego przełączania się pomiędzy oknami i aplikacjami, sprawdzania w czasie czytania, co słychać na Facebooku, albo odbierania\ne-maili. A przecież mózg do uruchomienia procesu twórczego i wyobraźni potrzebuje przede wszystkim koncentracji – tłumaczy w rozmowie z „Newsweekiem” Jason Merkoski z Amazona, jeden z twórców czytnika Kindle.\nCoś jest w tym cytacie nie tak? Ależ nie. Tak właśnie się dzieje, gdy czytamy na tablecie – mogą nas rozproszyć różne inne funkcje. Tyle, że powołując się na jednego z „twórców czytnika Kindle” autorka przypisała niejako ten cytat do wszystkich urządzeń. Na Kindle i innych czytnikach nie sprawdzamy co się dzieje na Facebooku i nie odbieramy e-maili, bo są to urządzenia przeznaczone wyłącznie do czytania.\nPodsumowując: ręce opadają. Jeden taki artykuł psuje więcej niż wszystkie akcje promujące e-czytanie. Do standardowych argumentów, że e-booki psują oczy, nie szeleszczą i nie pachną dojdą teraz stwierdzenia z cyklu „naukowcy udowodnili”. Ile osób po lekturze artykułu nie kupi czytnika swoim dzieciom, lub co gorsza – rodzicom czy dziadkom, nawet gdy byłoby to dla nich zbawienie?\nNewsweek to jedyny obok Gościa Niedzielnego polski tygodnik opinii, który nie ma dotąd wersji czytnikowej (mają ją Polityka, Wprost, Tygodnik Powszechny, Do Rzeczy czy wSieci) – jest tylko PDF do kupienia np. w Nexto. Jest to o tyle zabawne, że pismo Tomasza Lisa stara się na wszelkie sposoby odmieniać różnego rodzaju synonimy nowoczesności i postępu. Szkoda, tylko, że patrząc po okładkach ostatnich wydań ograniczają się do spraw obyczajowych.\nAktualizacja z 2017: Newsweek ma już od roku 2015 wersję czytnikową, choć wciąż niestety są aktualne moje uwagi do jej jakości.\n94 odpowiedzi na „„Z papieru wyczytasz więcej” – Newsweek zniechęca do e-booków”\nAle przez kogo? Zrzeszenie drukarzy polskich? :-) Choć fakt, że w tym tygodniu zaczynają się Targi w Warszawie (zdominowane przez branżę „papierową”) może rodzić różne teorie spiskowe. :-)\n19 maja 2014 o 17:48\nSponsorowany raczej nie, ale fakt, że Newsweek nie ma epubów/mobi jako jedyny z tygodników opinii pokazuje, skąd ten artykuł się wziął.\nPo prostu nikt w redakcji / zarządzie nie ma zielonego pojęcia o czytnikach i ebookach.\nOt, po prostu redaktor naczelny przejechał się kiedyś na „elektronicznej” wersji jego książki http://www.ekofora.pl/index.php?showtopic=5585 i myśli pewnie, że ebooki to samo „zuo”, a beneficjentami są głównie ci wstrętni piraci ;)\n19 maja 2014 o 23:31\nPoza „Newsweekiem” brakuje jeszcze „Gościa Niedzielnego”.\nDwa tygodnie temu pytałem o format mobi Piotra Stasiaka odpowiedzialnego za treści cyfrowe w Newsweeku i Forbsie.\nOdpowiedział mi że „mają to na horyzoncie”.\nStasiak wie co to ebooki, bo współtworzył „Politykę Cyfrową” z tego co pamiętam ;)\n19 maja 2014 o 20:35\nA dlaczego nie sponsorowany? Szanse w bitwie przeciw darmowemu (lub jak kto woli rozdawanemu) elementarzowi wydają się coraz słabsze, więc warto solidnie okopać się przed dalszą wojną. Bo na pewno zakres darmowych podręczników w formie elektronicznej może być znacznie szerszy niż w formie papierowej.\n19 maja 2014 o 21:47\nPo co czytac głupie gazety? I głupie artykuły?\nA co do tekstu sponsorowanego… Portal Lisa miał ich kilka (parówki, napoj energetyzujacy), więc dlaczego nie gazeta Lisa? Bo to niemozliwe ? ;))\n22 maja 2014 o 10:30\nJeżeli już głupoty mają wychodzić, to lepiej w wersji elektronicznej niż papierowej, szkoda lasów…\nPrzeczytałem artykuł z dużym zainteresowaniem. Artykuł z Newsweek przypomina te wszystkie szmatławe teksty o konsolach, gdzie – wg autorów – gra się na joystickach. Ręce opadają…\nJa jednak nie potrafię się uczyć z czytnika ;) Potrzebuję papieru i odręcznych notatek.\nA ja łączę przy nauce różnice źródła/narzędzia: czytnik, tablet, papier, każde ma swoje zalety, żal nie korzystać.\nJa potrafię uczyć się z czytnika, w przeciwieństwie do nauki z komputerowego ekranu. Owszem ideałem byłoby posiadanie wydruków, ale nie będę bezsensownie drukować slajdów z prezentacji :)\n20 maja 2014 o 08:34\nMiałem multum notatek w formie pików DOC. Kundel to było zbawienie. Nie wyobrażam sobie drukowania wszystkiego (i kosztów tego).\nAle muszę przyznać, że z książki czytam szybciej. Łatwiej się też „skanuje” tekst wyszukując tylko ważne informacje albo czyta pobieżnie.\nBrak elementarnej wiedzy o komentowanym temacie. Ot, polskie dziennikarstwo.\nCzytając takie artykuły i mając pojęcie jak bardzo mijają się z prawdą doskonale widać jak łatwo manipuluje się czytelnikiem. Przerażające jest to w kontekście takim, że przecież nie na wszystkim się znamy, kupujemy tygodnik i czytamy artykuł żeby się poznać właśnie, lub przynajmniej poszerzyć wiedzę, wyrobić opinię. I co? I klops, bo wystarczy przyjąć, że średnia „mijania się z prawdą” dla danego tygodnika jest taka jak widać na przykładzie tego artykułu, by zastanowić się jaki jest sens czytania pozostałych artykułów. Nie mam nic do Newsweeka, to bardziej taka dygresja ogólna o poziomie niektórego dziennikarstwa.\nNic, co nie ma bibliografii pod tekstem nie należy traktować jako sprawdzonych informacji…\nDziennikarzyna wyguglał jakieś artykuły, trochę przetłumaczył, trochę przepisał, dodał coś od siebie, zgarnął wierszówkę i cześć.\nNo właśnie – ja mam takie samo wrażenie, ilekroć czytam artykuł dotyczący sfery, na której się znam :-(\nnie wiedziałem, że kindle i ebooki to takie zło :( od dzisiaj wracam tylko do książek papierowych… tylko nie wiem czy powinienem jescze raz przeczytać te wszystko książki, które czytałem w wersji elektronicznej? Pewnie nic z nich nie zrozumiałem bo czytając nie czułem zapachu papieru i tylko ciągle przewijałem tekst :)\n19 maja 2014 o 18:01\nA Twój czytnik ma już na pewno wgłębienie w tym nieustannie dotykanym miejscu ekranu. Ciekawe, co mają właściciele czytników z przyciskami.\n19 maja 2014 o 18:32\nJak to co? przyciski mocowane klejem….\nZwyrodnienia stawów. Ludzkie dłonie są ewolucyjnie przystosowane do przewracania kart pergaminu, a nie przycisków czy (olaboga!) dotykowych ekranów. Zostało to naukowo udowodnione, czytałem w internecie, więc to prawda!\nA tak bardziej serio: męczę Legimi na smartfonie 4″.” I jest słabo. A uczyć się z ebooków nie jestem w stanie.\n19 maja 2014 o 17:59\nAutorka tego tekstu powinna zacząć badanie tematu od zbliżenia się do czytnika na odległość mniejszą niż 10 km.\nMam nadzieję, że zaleje ją słuszna fala krytyki, po której odszczeka wszystko pod stołem, a nagranie z odszczekiwania umieści w sieci.\nNie chce wartościować tekstu, ale Twoja polemika Robercie z wyciągniętymi z kontekstu fragmentami nie koniecznie musi znaczyć, że tezą tego tekstu jest zniechęcanie do e-książek, czy szerzej do e-czytania. Bo jeśli mowa o pewnej higienie czytania, to tutaj nie ma co polemizować – papier jest bez porównania przyjemniejszy.\nNie zarzucałbym tendencyjności artykułowi w NW, bo też zapomniałeś dodać, że trend zdobywania przez e-czytelnictwo rynku amerykańskiego, zdecydowanie przyhamował ;)\nDla mnie tezą artykułu jest to, że książki elektroniczne nie nadają się do nauki, z tym że argumenty z tym związane są wątpliwe, a niezorientowany czytelnik przeniesie wnioski na wszystkie e-booki.\nCo do rynku amerykańskiego trend dotarł po prostu do pewnych naturalnych granic.\n19 maja 2014 o 18:57\nW moin przypadku to prawda, wolę sobie przekartkować papierowy podręcznik, ale znam sporo osób, które nie widzą różnicy.\nJa widzę to inaczej. Doświadczenie związane z nauką technicznych elementów z czytnika 6″, papieru i tabletu 10″ (telefonu 4″) wyrobiły u mnie osobiście inne podejście do tematu.\n1. Papier najlepiej nadaje się do nauki procesu działania czy funkcjonowania czegoś, bo nie rozprasza. Powoduje, że człowiek się odpręża i koncentruje na czarnych literach na białym tle. Rysunki ryciny lepiej zapamiętuję, bo mają wyższe dpi i są bardziej wyraziste i kolor, który nie wypala oczu.\n2. Tablet-telefon tylko z odpowiednimi aplikacjami do nauki słówek, zapamiętywania trudniejszych znaczeń i terminów. Sfera multimedialna działa na wyobraźnię, a nauka ze słuchu pomaga wyobraźni i tworzeniu ruchomych obrazów zapamiętywanych pojęć. Oglądanie statycznego obrazu męczy, świecący i migający obraz powoduje irytacje i niechęć do pracy. Kolor i znośne dpi działają wspomagająco w procesie zapamiętywania.\n3. Czytnik z E-ink to taka niedorobiona książka z elementami tabletu-telefonu. Brakuje koloru, by łatwiej kojarzyć i wyróżniać opanowywany temat. Słabe dpi i wolne reagowanie powoduje, że nie nadaje się do niektórych multimedialnych zastosowań. Tekst jest czytelny jednak jak w książce. Zależnie od wielkości czytnika pewne teksty lepiej czyta się na e-papierze, bo można dostosować czcionkę i formatowanie. Pojęcie kartek i stron nie ma znaczenia, ponieważ nie zapamiętuje się ich obrazu.\nMnie najlepiej się uczy ze słuchu w połączeniu z kolorowymi diagramami: słownictwo, definicje. Wzory i formułki oraz kod programu wymagają kolorowania składni zmiana czcionki i kroju pisma nie wystarcza na szybkie kojarzenie, a nawet utrudnia, jak źle dobierze się font. Zdjęcia, rysunki tylko papier niestety. Najmniej zapamiętuje i utrwalam filmy i prezentacje multimedialne. Muszę robić notatki, wtedy zwiększa się ogólnie tempo i zakres zapamiętywanego materiału.\nCzytnik z E-ink to taka niedorobiona książka z elementami tabletu-telefonu. Brakuje koloru, by łatwiej kojarzyć i wyróżniać opanowywany temat.\nZ wrażenia aż spróbowałem zadzwonić do mamy ze swojego Kundla, żeby się podzielić tą nowiną :)\n20 maja 2014 o 05:57\nZdanie to wyrwane z całego wywodu. Czytnik ma pewne cechy telefonu-tabletu i należy to tak interpretować. Niedorobiona, bo kuleje dpi, brak 16 podstawowych kolorów o odpowiednim nasyceniu (obecne wersje kolorowego e-papieru nie spełniają tego + słabszy kontrast), a do wyświetlania zdjęć potrzebujesz więcej. Rozmiar czytnika powyżej 8″ to przepłacany gadżet pomimo tego jednak czekam na 13″ bo zmęczony jestem dźwiganiem książek, czytaniem projektów z ekranu komputera i ciągłym drukowaniem nie zawsze istotnych fragmentów projektu.\nPiszę o zapamiętywaniu i rozwijaniu moich zainteresowań z mediów elektronicznych. Spróbuj na 6″ lub nawet 9″ czytniku otworzyć rysunek techniczny (np. w PDF) i skupić się na detalach, z których musisz wyliczyć rozkład sił działających na przedmiot. Zapewniam, że papier i kolorowe linie pomagają bardziej sprecyzować tok myślenia, a to przy wysokim dpi. Nie wszystko musisz robić na komputerze ręczne tworzenie projektów technicznych ma swoje plusy. Ciekawe czy czytanie kodu programu urządzenia i analizy MES przedmiotu lepiej ci wyjdzie na e-papierze czy tradycyjnym z kolorowaniem na dużym formacie. Jeżeli twoja mama uczy się z czytnika i ogarnia duże projekty w ten sposób to tylko pozazdrościć.\nObstawiam jednak, że przeważająca większość (na podstawie całkowicie wiarygodnych danych zapisanych u mnie na suficie) czytników używana jest do czytania szeroko rozumianej beletrystyki. Brak kolorów czy wielkość ekranu porównywalna z wydaniami kieszonkowymi nie jest w tym wypadku aż tak dużym problemem. Kwestia przeznaczenia urządzenia. Czytnik jest bardzo zogniskowany na jednym rodzaju użyteczności i próba opisania (i porównania) go poprzez takie parametry jak np. ilość kolorów mija się z celem, bo nie po to został stworzony. To tak jakby stwierdzić, że komputer stacjonarny jest zły, bo laptop jest lżejszy, a tablet to już w ogóle przy nich niebo na ziemi. Inne zastosowanie produktu, który czasami przy okazji można wykorzystać w inny sposób.\nOwszem, brakuje mi trochę dpi, bieli tła i czerni liter…\n…ale ja czytam na Kindle3. Zanim padnie, myślę, że jeszcze trochę dopracują technologię. A nie jedna książka którą czytałem wyglądała gorzej.\nOwszem, czyżby chodziło ci o to że :\nCzytnik z E-ink to taka niedorobiona książka. Czytanie na nim ma trochę z czytania na tablecie i telefonie. Brakuje koloru, by łatwiej kojarzyć i wyróżniać opanowywany temat.\nReszta jak tam wolisz.\nNa pewno nie ma idealnego narzędzia dla wszystkich, ale przyznaj, że autor artykułu w N generalizuje i nie nadąża za tematem, podając wątpliwej jakości argumenty. W twoim przypadku, niszowym wszakże, pasują one bardziej do tezy niż w przypadku czytelnictwa ogólnie pojętego. Za kilka lat prawdopodobnie, jeśli popyt na takie rozwiązania zostanie rozpoznany, rozwiniesz sobie płachtę e-inkowego papieru w kolorze w wysokim DPI i zagłębisz się w inżynierskie problemy.\nJak dobrze, że nie uczę się zdjęć i rysunków, tylko ideogramów, z zasady CZARNYCH jak smoła, tudzież tusz do kaligrafii.\nSwoją drogą niby jestem wzrokowcem, ale jak napaćkali kolorków w podręcznikach to poziom przyswajalności informacji przeze mnie spadł. Sami pozaznaczali kolorkami, podkreślili, dorzucili notatki na marginesach – jak się uczyć, jak nie mogę w tym nowoczesnym podręczniku zrobić własnych notatek? Bo albo nie ma miejsca albo jest już upstrzone kolorami jak na odpuście i figę widać. Na czarno-białym podręczniku trzeba było samemu ołówkiem smarować i zaznaczać ważne elementy – i tu jest pies pogrzebany, bo nie kolorki defaultowe wspomagają uczenie, ale jak uczeń sam sobie podkreśli, pokreśli, domaluje wąsy królowi na fotce, bo to angażuje jego MÓZG. A czytanie odpustowych podręczników nie angażuje nic, poza mięśniami do ich dźwigania.\n20 maja 2014 o 10:43\nRównie dobrze można by powiedzieć, że to książka jest niedorobioną wersją czytnika. Nawet tak podstawowej rzeczy jak wyszukiwania w niej nie ma…\n20 maja 2014 o 16:47\nIndeksy, spisy treści, skorowidze i notatki dobrze u mnie działają w analogowej książce. Wyszukiwanie to nie problem.\n19 maja 2014 o 18:36\n„Bo jeśli mowa o pewnej higienie czytania, to tutaj nie ma co polemizować – papier jest bez porównania przyjemniejszy.”\nTakie zdania w jakiejkolwiek dyskusji nie mają miejsca bytu. Skąd taki wyniosek? Na czym poparty?\nJa czytam i papier i z czytnika i różnicy nie widzę żadnej. Może poza taką, że na czytniku równie wygodnie czyta się książki mające 100 stron jak i te mające 1000 stron.\n19 maja 2014 o 21:54\nJest róznica, na niekorzyść papieru. Na czytniku mozna skalować czcionkę. To wbrew pozorom ważna sprawa, mnostwo ksiązek papierowych drukowanych jest malą czcionką, dla wielu osob bardzo niewygodną w czytaniu.\n„Bo jeśli mowa o pewnej higienie czytania, to tutaj nie ma co polemizować – papier jest bez porównania przyjemniejszy”\nDla kogo przyjemniejszy? Dla mnie czytanie z czytnika stało się na tyle oczywiste, że teraz odczuwam pewien dyskomfort, jeśli sięgam po papierową książkę. Okazało się, że sporo pozycji ma za duży format (źle się je trzyma w jednej ręce) i trzeba przesuwać wzrok z lewej na prawą stronę.\nO to to to… Książki są ciężkie. Jak już się dobrze ułożę do czytania strony parzystej, to mam z nieparzystą problem. Przysnę na chwilę – zamknie się taka podstępnie i nie wiem, gdzie skończyłam. W co najmniej połowie książek czcionka ma nieodpowiednią wielkość, o odstępach między wierszami nie wspominając. W ogóle nie wiem, jak ja to wszystko kiedyś znosiłam. Teraz, jeśli już sięgam po książkę papierową, to są to wydania w twardej oprawie (bo zapewniają jeszcze jako taki komfort lektury). A poza tym ebooki i czytnik przekonały mnie całkowicie. Przyłapuję się nawet na próbach sprawdzenia w rogach książek papierowych, która jest godzina, a brak informacji, ile czasu pozostało do końca czytania wywołuje u mnie lekką dezorientację (żeby nie powiedzieć panikę ;) ).\n20 maja 2014 o 08:47\nTo ja właśnie po lekturze „Długo” Clancy’iego w twardej oprawie stwierdziłem, że najwyższa pora na czytnik: ciężkie toto, a rogi twardej oprawy wbijają się w dłoń. 8-)\nNooo…. Ja kiedyś na papierze chciałem machnąć palcem notatkę, ale… się nie udało :)\nTeż tak mam, coraz „dziwniej” czyta mi się na papierze, nie potrafię się ułożyć, tu mi się okładka zamyka, tu ręka drętwieje. Szczególnie przy większych gabarytach zaczyna się doceniać czytnik i jego wygodę.\nWydawało mi się, że pod pojęciem higieny czytania rozumie się też ustawienie tekstu wobec oczu, co czasem w przypadku papieru jest zgoła niemożliwe – albo ręce odpadają od trzymania, albo sorry, opierasz o brzuch, kolana, stół, poduszkę, byle tylko tomiszcze jakoś ogarnąć wzrokiem.\nWłaśnie dostałam tymczasowo książkę analogową. Na szczęście paperback, więc możliwe, że jakoś przetrwam ustawianie się względem osi kartek. Ebooka niestety nie ma, no co za pech…\n19 maja 2014 o 18:54\nKrzysztofie, zapomniałeś dodać „moim zdaniem” :-)\nJa ostatnio odłożyłem na później książkę „Odtrutka na optymizm” Petera Wattsa, która została wydrukowana na bardzo nieprzyjemnym papierze.\n19 maja 2014 o 19:04\nAż poszłam sprawdzić ten papier, bo nie pamiętam, żebym jakoś strasznie cierpiała w trakcie lektury, ale teraz stwierdzam, że faktycznie jakiś taki chropowaty…\nO, coś nowego od Wattsa. Dzięki za cynk!\n20 maja 2014 o 10:00\n„Bo jeśli mowa o pewnej higienie czytania, to tutaj nie ma co polemizować – papier jest bez porównania przyjemniejszy.” Dlaczego nie ma co polemizować? Ja np. uważam, że bez porównania przyjemniejszy jest plastik niż szorstki papier, który akurat mi wysusza skórę i co kilkadziesiąt stron muszę kremować ręce. Bez porównania przyjemniej mi trzymać sztywny czytnik jedną ręką, niż wyginający się na wszystkie strony miękki papier. Mógłbym wymienić jeszcze kilka argumentów, ale mi się nie chce. Chciałem Ci tylko drogi Krzysztofie pokazać, że inni mogą mieć swój punkt widzenia i temat do dyskusji jak najbardziej się nadaje.\n20 maja 2014 o 21:32\nNie jest. Książka może nieładnie pachnieć np. farbą drukarską, może być zabrudzona, podarta, może mieć zniszczoną okładkę, mogą z niej wypadać kartki – wrażenia niezapomniane. Książka może być ciężka, niewygodna w trzymaniu, nienadająca się do czytania w podróży (format i waga). Jak dla mnie czytnik wygrywa z książką papierową.\n24 maja 2015 o 14:00\n1/ Jeśli chodzi o higienę czytania, to przyjmując literalnie czytnik jest o wiele bardziej higieniczny, bo można go zdezynfekować, książka zaś zatrzymuje wszystkie bakterie i grzyby, które ludzie mają na rękach. Kiedyś nie zdawałam sobie z tego sprawy, ale teraz nie tylko przed ale i po każdym czytaniu książki z biblioteki myję ręce. Inaczej powinno się czytać je w rękawiczkach, jak tę księgę z „Imienia Róży”.\n2/ Dochodzi jeszcze problem małej czcionki w papierowych wydaniach, który powoduje zmęczenie oczu. W czytniku tego problemu nie ma.\n3/ Wielokilogramowe papierowe tomiszcza również przegrywają z czytnikiem, bo dźwiganie nie jest zbyt zdrowe dla kręgosłupa, jeśli chce się poczytać w plenerze.\n19 maja 2014 o 19:12\nNie mam sił… Poziom dziennikarstwa tu się liczy w dużych liczbach, ale ujemnych, niestety. Pomieszanie tabletów i czytników, pomieszanie wszystkiego. Aż szkoda słów. A potem jak ten idiota tłumaczysz, że to wcale nie tak, pokazujesz własny czytnik na dowód, ale oni przeczytali w Niusłiku i wiedzą lepiej.\nDlatego nie czytuję już publicystyki, jedynie książki, opowiadania i czasem coś popularnonaukowego. Mniej nerwów.\nTo co chce podkreślić, to to, żeby być daleko od antagonizowania czytania i e-czytania, a takie artykuły z NW i tego typu polemiki (z pewnym ładunkiem jednostronności) dają powody do tego typu waśni. Grunt, żeby dostrzec te niuanse, bo jednak e-czytanie i czytanie mają zupełnie inny posmak. Specjalnie użyłem słowa posmak, bo niekoniecznie odnosi się ono do twardych, empirycznych faktów, jakimi Państwo w ciągu kilkunastu minut raczyli mnie zasypać powyżej :)\nTeza, że z e-książkami jest mniejszy komfort nauki wcale nie jest bezpodstawna. Kto jak kto, ale czytelnik jest ciekawy świata (nawet ten czytający tylko NW) i zdrowy rozsądek jest niezbędny przy każdym tekście – szczególnie o charakterze publicystycznym.\n„w postaci dokumentu PDF, w którym najczęściej zapisywane są e-booki,”\nWłaściwie to w tym miejscu można zakończyć lekturę i przyłożyć dłoń do twarzy.\nKto nie zrobił doktoratu na udowodnieniu wyższości margaryny nad masłem, habilitacji na udowodnieniu czegoś odwrotnego, teraz może próbować sił z papierem i ebookami.\nA kto potrzebuje naukowego autorytetu, zawsze gdzieś go znajdzie. W Newsweeku, w Strażnicy… Do wyboru, do koloru.\n19 maja 2014 o 20:04\nCiekawe co by powiedział autor (autorka?) tego artykułu w Niusłiku gdyby się dowiedział, że średnio w ciągu roku czytałem 8-14 książek w papierze, a teraz na Kindlu czytam 3-4 razy tyle? O dziwo – pamiętam też je wszystkie (przynajmniej na razie) ;)\nPrzyznam, że nie próbowałam się uczyć z ebooka, ale z książki drukowanej nigdy mi dobrze nie szło. Zawsze musiałam sobie przepisywać odpowiednie fragmenty / robić notatki na papierze. I tu z czytnika spisuje się znacznie wygodniej, bo nie trzeba manewrować tomem, żeby dał się otworzyć, nie zamykał, itp.\nNatomiast możliwość zabrania czytnika z wgranymi odpowiednimi książkami na konferencję w porównaniu z taszczeniem przez pół Polski drukowanych odpowiedników – i późniejsze przeglądanie w celu przypomnienia sobie potrzebnych informacji (zwłaszcza z zaznaczonymi zakładkami) – bezcenne.\n19 maja 2014 o 21:11\nJak nie wiadomo o co chodzi, chodzi zazwyczaj o pieniądze. Dostępne dla wszystkich elektroniczne wersje podręczników, to chyba najlepszy strzał jak ktoś słusznie już tu zauważył. To jest naprawdę sporo kasy, która wydawnictwom przejdzie koło nosa.\nCo do wyższości jednego nad drugim. Co kto lubi i niech tak zostanie. Badania udowodnią prawie wszystko jak się nagnie informację i kontekstu się nie poda.\nW przypadku artykułu, jeśli tak autor podaje informacje za źródłami, to ja takiemu autorowi „naukowemu” dziękuję serdecznie.\nPozostanę przy czytaniu na czytniku : nie męczącym wzroku bardziej od książki (Kindle 3), nie posiadającym skrolowania (matko, ten fragment chyba o czytaniu z PC pliku tekstowego wzięto, a może z „czytania Internetu”), nie zmuszającym mnie do targania kilkusetstronicowego tomu w plecaku na spacer do parku.\nWiem, że mając do dyspozycji tylko papierowe wersje książek, nie byłbym w stanie przeczytać tylu pozycji ile przeczytałem od czasu kupna Kundla. Czy pozostało w mojej głowie mniej treści niż wyczytanej z papieru? Śmiem to kwestionować na całej linii. Drogi „hautorze z niufsłika” nie masz mojego „lajka” :P\nI ja i mój mąż na Kindle-u czytamy szybciej niż z papieru. Naciśnięcie klawisza, na którym palec przez resztę czasu odpoczywa, trwa znacznie krócej niż odwrócenie kartki. Nie za bardzo też rozumiem, z czego miałoby wynikać wolniejsze czytanie na urządzeniu, które nie męczy oczu.\nA co do wąchania, dotykania itd. papierowych książek – muszę przyznać, że chociaż miałam w rękach sporo tomiszczy, służyły mi one do czytania, a nie niuchania czy macania i zupełnie nie rozumiem takiego podejścia…\nCzytnik – książki do czytania :D w powieści itp.\nDo nauki papier i książka papierowa +czytnik, szybkie przechodzenie miedzy rozdziałami pisanie na marginesach mazanie zakreślaczami, szuranie po kartce wskaźnikiem (szybkie czytanie). Ale czytnik ma pierwszeństwo pod względem mobilności i korzystania wszędzie gdzie chce (czytania wcześniej przygotowanych notatek) a wraz z okładką jest niezastąpiony podczas przepisywania zeszytu koleżanki z zdjęć.\nOgólnie smuci mnie ten artykuł w związku z tym zna ktoś może adres mailowy a najlepiej pocztowy autora to by się wysłało list papierowy (żeby podczas czytania lepiej zrozumiał i nie zwiedzał facebooka) z faktem że w dużej mierze przedstawił jednak bardzo stronnicze poglądy.\nZ tych fragmentów wynika, że tekst miał po prostu słaby „risercz”. Bo nie wiem, jak inaczej wytłumaczyć przewijanie tekstu (to w ogóle na jakichś czytnikach/aplikacjach jest?) albo „większość e-booków w PDF-ach”, bo już od jakiegoś czasu królują epub i mobi. Za to porządnie napisany artykuł o tym, jak się uczymy, jak mózg reaguje na papier/ekran/czytnik byłby ciekawy, są różne badania (np. ostatnio było badanie o tym, że dzieci z iPada uczyły się czytać szybciej niż w trakcie słuchania, jak im czyta rodzic). Oczywiście wyniki nie zawsze mają się sensownie do rzeczywistości, ale to inny problem. I musiałby to być dobrze napisany tekst.\nZdecydowanie jest różnica pomiędzy uczeniem się z papieru a interaktywną książką na tablecie, widziałam też artykuł o nauczycielu, który skompilował własnego e-booka i wysłał studentom, bo dzięki temu mogli się uczyć we własnym tempie, a nie narzuconym przez jakiegoś wydawcę – naprawdę można by skrobnąć świetny artykuł o e-czytaniu…\n19 maja 2014 o 21:49\nNie przeczytałam całego artykułu w Newsweeku (przyznaję się od razu), ale przytoczone fragmenty nieuchronnie kojarzą mi się z artykułem „Papier kontra ekran” Ferrisa Jabra (Świat Nauki, grudzień 2013). Pod artykułem polecono prace „The Myth of the Paperless Office” (2001) i „Proust and the Squid” (2007). W samym artukule przytoczono kilka interesujących badań, z którymi koniecznie powinni się zapoznać ludzie proponujący, żeby dzieciaki mogły korzystać z podręczników na szkolnych komputerach i produkujący je w pdf-ach ;-), bo dane dotyczące stopnia przyswajania i rozumienia tekstu ciągłego są dość porażające. Sęk w tym, że wspomniane badania dotyczą wyłącznie tekstów ciągłych właśnie i to czytanych w większości na komputerze. Tu również daje się zauważyć nierozróżnienie czytnika do tabletu, a nawet monitora. Autor zwraca uwagę na nową jakość, czyli książki interaktywne, zawierające fragmenty muzyki, czy filmów, ale niemal zupełnie pomija, czy raczej nie umie znaleźć miejsca dla czytników – troszkę jak pomijanie faktów niepasujących do tezy. Natomiast opis zapamiętywania tekstów i wiązania ich z miejscem w książce papierowej jest godny uwagi, podobnie jak porównanie aktywizacji różnych rejonów mózgu przy pisaniu ręką i za pomocą klawiatury.\nNatomiast opis zapamiętywania tekstów i wiązania ich z miejscem w książce papierowej jest godny uwagi, podobnie jak porównanie aktywizacji różnych rejonów mózgu przy pisaniu ręką i za pomocą klawiatury\nI tu wydaje mi się, tkwi sedno sprawy. Przynajmniej dla mnie (czuciowca) zapisywanie informacji na klawiaturze nie ma takiej „mocy” jak odręczne notatki. Po prostu muszę „poczuć” zapisywana informację, zakreślony fragment, rysunek czy diagram. Książka papierowa ma tutaj dwie zalety. 1. Można na niej pisać (barbarzyństwo) i 2. Można przekładać kartki własnymi notatkami.\nWiem, że do każdego pliku można dodać notatki, nawet rysunkowe (to już w przypadku komputer) ale jak już wspomniałam nie ma w ich tworzeniu elementu fizyczności który wspomaga pamiętanie (ostatecznie jesteśmy zwierzętami pamięć potrzebna jest/była do zapamiętania jakiejś czynności). Obsługa klawiatury jest IMHO zbyt prosta, żeby wspomóc pamięć takich osób jak ja.\n20 maja 2014 o 10:52\nW takim razie co z osobami, które uczyły się w czytelniach? Robiły notatki odręcznie i zabierały ze sobą.\nWydaje mi się, że jednak czytając z papieru więcej umysł zapamiętuje, z drugiej strony w czytnikach mamy lepszą możliwość wyszukania czegoś w tekście, zaznaczenia fragmentów, dodania zakładek.. Papier w większości przypadków ciągle deklasuje czytniki pod względem kontrastu.\nTrudno oceniać artykuł, gdy nie przeczytało się go w całości. Na podstawie przytoczonych fragmentów widać tu dziennikarstwo oparte na cytatologi za dr, a nie na doświadczeniu.\nO Newsweeku można powiedzieć tyle – jaki pan, taki kram.\nOpinia o Newsweeku trafiona w dziesiątkę!\nAle… Kocham mój czytnik! Jak pomyślę o tych wszystkich książkach, które kiedyś gdzieś kupiłam i musiałam sprzedać/rozdać przeprowadzając się do innego kraju (cena transportu/nadbagażu i cała logistyka przeprowadzki nie sprzyja kompletowaniu biblioteki), to teraz patrząc na mój mały, leciutki czytnik mam ochotę go ucałować :)\nDo tego dochodzi oszczędność miejsca w mieszkaniu. Wiem, że są osoby, które lubią mieć taki „biblioteczny” wystrój, ale mnie on do szczęścia nie jest potrzebny. Książki papierowe oczywiście uwielbiam, na nich się uczyłam czytać i czytałam większość życia, ale kiedy są na czytniku, nie zabierają mi przestrzeni życiowej w moich czterech kątach :)\nPoza tym, ze względów praktycznych i ekologicznych (te wycinane drzewa…), zaczynam ważyć, na ile istnienie fizyczne danej książki jest usprawiedliwione. Są książki pięknie wydane, niemal małe dzieła sztuki, które warto mieć fizycznie właśnie ze względu na estetykę. Wtedy te argumenty o macaniu i wąchaniu mają więcej sensu. Taką książkę przyjemnie wziąć do ręki i przyjemnie na nią patrzeć na półce, trochę jak na bibelot… Większość książek do czytania jednak doskonale ma się na czytniku i tak wolę.\nAcha – kontrast. Tu sprawę rozwiązuje podświetlenie. Ze względu na wadę wzroku nie byłam zachwycona kiedyś czytnikami (czytanie na szarym tle jednak męczy), ale od kiedy mam światełko, jest idealnie. Lepiej niż na papierze :)\n19 maja 2014 o 21:55\nA tak z nieco innej beczki… Magazyn Pro-Test opublikował „Pojedynek na e-czytanie”:\n15 CZYTNIKÓW W TEŚCIE: Dobry czytnik e-booków? Wybór nie jest prosty. Okazało się, że jakość wyświetlaczy pięciu czytników pozostawia wiele do życzenia, zaś z ładowaniem książek problemy miała większość urządzeń z testu. Tylko jeden czytnik okazał się bardzo dobry.\nNie wiem który, bo nie będąc zainteresowany wynikiem, nie zainwestowałem 7,99PLN.\n19 maja 2014 o 22:04\nJa zainwestowałem. Tym „jedynym” był PW2.\nJest lepiej niż 1,5 roku temu, gdy porównywali Kindle z iPadem Mini. teraz nie ma rażących błędów. Ale i tak nie wydaje mi się, czy jest sens wydawać tę kwotę – test składa się z dość krótkiego artykułu i tabelki, z której dowiemy się np. że „ładowanie książek z zainstalowanego sklepu” w PW2 zostało ocenione na „bdb”, a w PW1 już na „db”. Brakuje dokładniejszego omówienia poszczególnych modeli. W tabelce jest większość czytników, choć o dziwo pominięto popularnego Onyxa, ale opisano Trekstora czy Tolino – tak jakby ktoś ten test pisał w Niemczech.\n19 maja 2014 o 22:41\nUważaj, bo zaraz wydawnictwo się przyczepi, że twój spoiler zniechęcił rzesze zainteresowanych do kupna ich pisma…\nDlatego też nie zamierzam tego testu omawiać szerzej. ;-)\nTak, oczywiście znacznie gorzej uczyć się z e-książki niż z tradycyjnej. Dlaczego? Ano dlatego, że zwyczajnie e-podręczników praktycznie nie ma! Próbowałem kiedyś policzyć ile kilogramów, na plecach, przetransportowało moje dziecko – tych jakże wspaniałych, komfortowych i higienicznych podręczników, zrobionych z wstrętnego kredowego papieru. Z domu do szkoły i z powrotem, przez okres nauki w podstawówce i gimnazjum. Szybko zaprzestałem liczenia, bo wychodziły astronomiczne liczby.\nOsobną sprawą jest kiepska jakość większości już nawet nie papierowych, a „plastikowych”, nowomodnych podręczników, tak graficzna jak i merytoryczna. ZRÓB SOBIE mapę mentalną z tych 10 zdań treści ledwo mieszczących się na 5 stronach rozdziału – pomiędzy wielkimi marginesami, słodkimi, kolorowymi prostokącikami tła i zupełnie przypadkowymi zdjęciami kawałka katedry, albo portretu słynnego człowieka (ach jak pięknie to wydane). Z taką mapą nie trafisz nawet na sąsiednią ulicę! Gdybyż były wersje e-bookowe, gdyby wywalić te całe śmieci ozdóbek, zostawić samą treść odpowiednio przygotowaną, okazałoby się, że CAŁY podręcznik można przeczytać bez trudu kilka razy i choćby czytać 10 razy wolniej niż na papierze to i tak pożytek byłby z tego większy. Bo dostać się do zakładek, samodzielnie sporządzonych, żeby powtórzyć materiał – w e-booku to tylko chwila, a przekartkować podręcznik „kredowy” – to tylko można sobie pociąć palce.\nMoim zdaniem nie ma innego czytania na papierze i e-czytania. Jest tylko czytanie, niezależnie na czym. Liczy się tylko jakość tego co się czyta, a treść papierowej książki się NIE ZMIENIA w e-książce, chociaż można zmienić czcionkę, odstępy… W moim domu czyta się książki jeśli są ciekawe, a nie sugerując się żadnym „posmakiem”, może to być jedynie niesmak jeżeli treść jest marna, niezależnie od tego czy na papierze czy w pliku elektronicznym. Moja mama (70+) nie mająca do czynienia z komputerem, ledwo obsługująca podstawowe funkcje telefonu komórkowego, bez problemu poradziła sobie bez niczyjej pomocy i potrafiła załączyć mojego onyxa (mającego często opinię trudnego w obsłudze), włączyć podświetlenie, powiększyć czcionkę, znaleźć książkę, która ją zainteresowała i czytać. Tak treść ją zafascynowała, że pokonała tę, z pozoru, nieprzekraczalną barierę nowości. Nie przeszkadzało jej w czytaniu, że nie jest to papierowa książka. Wręcz przeciwnie, chwaliła wygodę (lekkość czytnika) i że lepiej widzi litery, lepiej niż w papierowej czy gazecie.\nTak, liczy się tylko jakość tego co się czyta. Dlatego unikam czytania wątpliwych treści w pisemkach takich jak tu przytoczone, choćby nie wiem jak były kolorowe i śliczne. Szkoda czasu.\nMoże dlatego, że posiadam Kindle’a classic, to o ile czyta mi się świetnie beletrystykę, to do nauki Kindle jest średnio przydatny, jesli w ogóle. Brak koloru w ilustracjach, wielkość strony, możliwości oglądania normalnie tabel i wykresów zniechęca. Uczę się też rzadko liniowo, tzn. po kolei, a przemiatanie stron w czytniku też nie jest wygodne. Tablet i komputer to już w ogóle porażka poza jakimś sporadycznym dostępem do informacji. Zatem artykuł cos w sobie ma – czytnik jako źródło do nauki, zwłaszcza czego innego niż humanistyki, niewiele różniącej się w formie od beletrystyki, jest do kitu.\n19 maja 2014 o 22:36\nRobercie, jeśli chodzi o „naukę”, to nie pierwszy raz przekonałem się, że jedna forma jest uzupełnieniem drugiej.\nNa przykład całkiem niedawno (!?) odkryłem opcję wyszukiwania słów i fraz we wszystkich dokumentach. No coś fantastycznego. W ten sposób robię sobie przekrój problemowy ze wszystkich publikacji, jakie mam w czytniku.\nPapier może to mieć tylko w odniesieniu do jednego egzemplarza w indeksie nazw, skrótów, itd.\nAle papier ma swoje plusy, to fakt.\nBTW, widziałeś już test czytników w PRO-TEST ?\nJa jeszcze nie zaglądałem. Tylko wniosek końcowy: „tylko jeden czytnik otrzymał notę bardzo dobrą”\nA, nie spostrzegłem poprzednich wpisów o teście :)\nMnie najbardziej śmieszy fakt, że na Kindle czyta się dłużej. Nawet jeśli są to padania na Kindle 2 i z 2010 roku to ja zadaję pytanie: No i co z tego? Z tego co wiem, to czytanie książek nie jest wyścigiem.\nNie mierzyłam tempa czytania, ale być może czasem MOGĘ czytać na czytniku dłużej. Czytnik mam – z wyboru oczywiście – ustawiony na duże litery, przy czytaniu książek papierowych mogę ogarniać wzrokiem większą ilość strony przy czytaniu beletrystyki na przykład, na czym prawdopodobnie trochę traci koncentracja.\nPrzy czytniku nie dekoncentruje mnie na przykład niewygodny format książki, szukanie miejsca, gdzie skończyłam czytanie, brzydki druk, bylejakość wydawcy, brzydko zniszczona (samym upływem czasu lub użytkowaniem) książka czy obrzydliwa graficznie okładka. Co do „map mózgowych”, o których pisze dziennikarka, to zdecydowanie nie chcę mieć takich map;)\nWydaje mi się, że łatwiej koncentruję uwagę przy czytniku, z tym, że przy dobrze wydanej, interesującej mnie książce papierowej nie ma to znaczenia.\n20 maja 2014 o 08:33\nZ własnego doświadczenia powiem, że książki tradycyjnie czytane dłużej pamiętam, a konkretnie dłużej pamiętam te, które posiadam i „patrzą na mnie” z półki, np. z biblioteki nie ma różnicy.\nPrawdopodobnie jest to spowodowane ciągłym mimowolnym zerkaniem na grzbiet książki. Książki z biblioteki ulatują tak jak na czytniku.\nSwego czasu robiłem sobie tapetę z okładkami ostatnio przeczytanych książek.\nW Kindle i w ogóle na innych czytnikach, fajna by była opcja wygaszacza z ostatnio czytanych książek.\n20 maja 2014 o 08:45\nO czasu zakupu czytnika *ony czytelnictwo wzrosło dramatycznie, no i mam prenumeratę Po*ityki z czego jestem niezwykle zadowolony. Dla mnie Newsweek może pozostać na popierze, do samego końca :-)\nTak serio to e-czytnik do beletrystyki? Jak najbardziej!! Do podręczników? Trochę gorzej, bo dobijające jest przełączanie stron. Tak samo np. korzystanie z przewodnika turystycznego na e-czytniku jest dość utrudnione – często trzeba skakać w po stronach, a na czytniku się już nie sprawdza.\n20 maja 2014 o 09:07\nTen mój czytnik do niczego się nie nadaje!!! Schabowego z ziemniakami mi nie zrobi a na książce papierowej pożyczonej z biblioteki czasami resztki obiadu mogę poczuć ;)\nA ja po ludzku zazdroszczę studentom, którzy już nie muszą biegać po całym mieście za lekturami, bo akurat cały rok polonistyki czyta tę samą książkę. Mam nadzieję, że wszystkie podręczniki akademickie niedługo będą dostępne w wersjach elektronicznych.\nRobercie – planujesz napisać polemikę z tekstem?\nChętnie bym ją tam przeczytał.\n20 maja 2014 o 11:06\nMnie, od czasu kiedy na świecie pojawiła się moja córka, trafił inny aspekt „konfliktu” między „prawdziwymi” książkami, a ebookami. Czytam w każdej wolnej chwili na Kindle i na telefonie, a zwykłej książki już dawno nie miałem w dłoni. Młoda zamiast widzieć mnie z książką widzi mnie z jakim urządzeniem w dłoni. Chciałbym oczywiście zarazić ją czytaniem i w sumie nie ważne na czym będzie czytać, ale chciałbym ją nauczyć czytać normalne książki. Chciałbym żeby nauczyła się, że książka jest (może być) realnym przedmiotem, żeby nauczyła się z nich korzystać. A że dzieciaki uczą się przez naśladownictwo to wygląda na to, że będę musiał na jakiś czas wrócić na łono książek analogowych.\nCoś nie idzie mi dzisiaj przekładanie myśli w tekst, ale mam nadzieję, że w miarę jasne jest o co mi chodzi.\n20 maja 2014 o 19:26\nU mnie wygląda to tak, że „czyszczę” półki, przerzucając na czytnik własną bibliotekę, a to miejsce zajmują książki dla dzieciaków. Najlepsza inwestycja ever.\nChoć parę książek już córce przeczytałem na czytniku (Narnia, Tappi), podświetlany czytnik doskonale się nadaje do wieczornego czytania przy przygaszonym świetle.\n22 maja 2014 o 15:21\nTłumacz i opowiadaj co robisz :)\nMoi natychmiast zapytali „a co to?” (licząc na nowe cudowne urządzenie pełne gier ;) i przyjęli, że książka. I doskonale wiedzą kiedy rąbię pasjanse na telefonie, a kiedy chodzę z kindlem, czyli czytam.\nChłopcy na razie siedzą w papierze, po to by mogli czytać sami, bo przecież im mojego czytnika nie oddam ;). Poza tym dla nich na razie bardzo ważne są obrazki i cała zabawa z typografią w książce. Ale kupiłam testowo dwa e-booki, m.in. Tappiego i całkiem nam nieźle szło. W książce dla dzieci najbardziej mi brakuje 2 w jednym, czyli pakiet papier+e. To byłby strzał w 10.\n20 maja 2014 o 11:16\nPrzełączanie, przewijanie… jeden czort. Fakt faktem, jest to bardzo niewygodne. Zwłaszcza, że wydawcy mają manię wstawiania dzikich marginesów, psucia justowania itp. Osobiście _żadnej_ z książek na Kindle nie jestem w stanie czytać bez choćby drobnych poprawek, a większość przepuszczam przez TXT –> ODT –> konwersję do AZW3 -> filtry poprawiające -> dodatek Hypenation. Niewiele z pozycji tego nie wymaga, choć i one przez np. usuwanie czcionek trzeba przepuścić, bo Kindle co prawda umie ignorować krój, ale i tak takie teksty wyświetla nieco dziwnie, a czasami np. całość pogrubioną.\nA jak pomyślimy o czymś innym niż powieść, to idea czytania z ekranika, nawet jak to jest e-papier i nie świeci, nadal jest przerażająca.\nA co do braku numerów stron, to też mnie to wkurza na Kindle. Co z tego, że jest pasek z procentami? On jest względny. Nie wiem ile mi zostało do końca, bo wszystko jest przeskalowywane do przedziału 0-100. A przecież ,,o, jestem w połowie Janka Muzykanta” to trochę coś innego niż ,,o, jestem w połowie Bastionu Kinga”. Czytając podług procentów nie wiem ile mi zostało jeszcze…. 2 tygodnie do końca czy 2 miesiące do końca czy 2 lata do końca, bo nie wiem ile te 50% to tak naprawdę objętościowo. Już wolałbym, żeby z bajtach podawało niż procentach.\nO ile się nie mylę, to te kropki pod tytułem książki (na stronie głównej czytnika) oznaczają wielkość pliku (książki). W każdym razie tak je traktuję.\nKindle Paperwhite może podawać stronę, nie tylko w książkach kupionych w amazon.com. Starsze modele chyba nie, na K3 pamiętam były tylko procenty. Pamiętam problem z motywacją przy czytaniu 4-tomowego wydania „Pieśni Lodu i Ognia” Martina, jako że „czteropak” miał prawie 4000 stron, czasem po kilku godzinach czytania pasek postępu nie drgnął ani o procent.\nZjawisko podobne do czytania papierowego tomiszcza ~1000 stron, gdy będąc w środku spada mi prędkość czytania, bo nie widzę postępu, tylko dużo kartek za mną i jeszzce więcej przede mną ;-)\nWszystkie modele mogą mieć numery stron, jak je sobie wygenerujesz:\nCo do Keyboarda działa to od wersji 3.1. oprogramowania.\n20 maja 2014 o 19:40\nStrona też może oznaczać co innego, bo druk ma różne czcionki, książki mają różną wielkość itp. Dla mnie te procenty i kropki na linii oznaczające rozdziały to jest coś pięknego i jedna z zalet czyniących e-czytanie lepszym od czytania książek.\n20 maja 2014 o 13:06\n1. Utrudniony dostęp do konkretnej strony tekstu na czytniku. Przeglądanie książki raczej nie wchodzi w rachubę, czyta się zwykle i najwygodniej „liniowo”.\n2. Brak numerowania stron na czytniku (w sensie: jakiegoś sensownego odwzorowania papier-książka, nie można na ten przykład powiedzieć: „cytat ze strony 20”)\n3. W przypadku książki elektronicznej: brak poczucia, że obcuje się z czymś w rodzaju dzieła sztuki, czymś, co ktoś złożył w określony sposób, wybrał określoną czcionkę, wydrukował na konkretnym papierze w określonym formacie – wszystko to w określonym celu, którym nie była li tylko treść, ale PRZYJEMNOŚĆ obcowania z rzeczą wartościową i ładną.\n4. W większości przypadków fatalne problemy z książkami w wersji elektronicznej. Masy błędów i literówek, sklejone słowa, brak akapitów, złączone dialogi… To mnie absolutnie i bezapelacyjnie drażni najbardziej. Mam wrażenie, że płacę za coś, co jest niedorobione, nieskończone, bylejakie. Chciałbym, żeby ktoś (Ty, Robercie?) poruszył tę kwestię w osobnym artykule. Olewanie „czytelnika elektronicznego” na tym polu jest największe. Przyzwyczaiłem się już do sytuacji, w której po ukończonej lekturze odsyłam książkę z reklamacją do księgarni, punktując błędy. I nawet dostaję odpowiedź, że plik został poprawiony i że mogę sobie go pobrać znowu… tylko co z tego? Mam to czytać drugi raz i napawać się poprawkami? Przecież ZAPŁACIŁEM za coś, co ma być skończone i wolne od błędów!\nReszta uwag to same plusy. Mały rozmiar, kilka tysięcy książek przy sobie, wygoda czytania praktycznie w każdym miejscu. A nawet to, że książka elektroniczna nie zamknie mi się podstępnie i znienancka w czasie lektury :)\nKobo Glo ma numery stron\nO, jeszcze jeden mały plusik eksiążek. Jechałem sobie ostatnio pociągiem. Przewidywany czas podróży 5:30, a książkę aktualnie czytaną miałem przerobioną mniej więcej w połowie. Pomyślałem sobie, spokojnie wystarczy na całą podróż. Nie wystarczyła. Kolejnego tomu nie miałem. Ale to nie problem z ebookami. Kilka kliknięć w ulubionej księgarni internetowej i książka była kupiona, pobrana i gotowa do czytania. Pozostałe 1,5 godziny przyjemnie sobie czytałem.\nCo do tego przewijania… Miałem tak w czytniku tequilacat na j2me jeszcze i było fajne. A skoro test zawiera opinie o iOSie… To warto wspomnieć, że iBooks również ma taki tryb – choć nie jest domyślnie włączony i nie wiem czy za czasów pierwszego iPada już był, bo wszedł chyba w wersji sprzed dwóch lat.\n20 maja 2014 o 22:21\nNo dobra – jak nie papierze to na czym? Na tablecie? Dziękuję. Na czarno-białym einku?\nNie ma mowy. Uwielbiam co tydzień papierowe wydanie Polityki. Może za 5-10 lat będzie lepsza technologia – ale na dziś papier górą jeśli chodzi o tego typu literaturę :)\nO kant d…. potłuc taki artykuł. Pani Kasiu, pani mi napisze taki artykuł, żę e-booki to samo zło. Tak na 3 strony. A potem wychodzi taka sieczka informacyjna.\nW ten sposób sami z siebie robimy kompletnych baranów. Sprawa jest poważna i nam jako czytelnikom i e-czytelnikom bardzo zależy na poważnym potraktowaniu tematu. To przecież nasza przyszłość, naszych rodziców i dziadków i dzieciaków.\nZagraniczni wydawcy wcześniej zaczęli swoją przygodę/rewolucję z książkami elektronicznymi. Pojawiły się urządzenia i pliki, na początku ściśle związane z komputerami obecnie dedykowane czytniki czy tablety, itp. Ale był to pewien postęp, ewolucja, proces. Pierwsze zwykłe edytory tekstu dzisiaj aplikacje do czytania książek, komiksów gdzie symuluje się nawet przewracanie strony. Po drugie możliwość współistnienia dwóch mediów niosących treść, czyli książka + ebook. Zwłaszcza w wydawnictwach specjalistycznych, np nauka programowania (świetny przykład wydawnictwo O’Reilly). Jeżeli będziecie mieć możliwość obserwować serwisantów do różnych urządzeń biurowych i nie tylko. Zobaczycie, że noszą oni ze sobą całą biblioteczkę elektronicznych manuali i podręczników do wszelkiego ustrojstwa z jakim przyjdzie im się zmierzyć. A teraz zamknijcie oczęta i wyobraźcie sobie tych ludzi z papierowymi wersjami… ciężka praca. Pliki w formatach e-książek dzisiaj epub, mobi wcześniej txt, rtf, doc. Tu też się zmienia. Dzisiaj już nie wykorzystujemy niejako obok formatu dokumentów tekstowych ale tworzymy wyspecjalizowane pliki do prezentacji treści. Mają one nieść ze sobą wszelkie możliwe informacje o formatowaniu tekstu, justowaniu, akapitach, spacjach, odstępach, czcionkach i innych, tak żeby czytający czuł się jak najbardziej komfortowo podczas czytania. Zaszywa się w plikach udogodnienia i gusta, większość narzekań na e-booki w polskich wydawnictwach to właśnie skargi na formatowanie. Tak więc forma plików książek elektronicznych cały czas się zmienia dzisiaj te działają dobrze i są najpopularniejsze ale nie znaczy to, że proces jest zamknięty. Tak samo czytniki, tablety, telefony i komputery. Praktycznie każde z tych urządzeń powinno mieć dedykowany dla siebie format uwzględniający specyfikę ekranu i możliwości: kolor, multimedialność. Każdy kto miał w rękach i używał komputera, czytnika i tabletu/smartfona wie, że posługujemy się nimi podobnie ale nie tak samo. Zwykła czynność czytania książki na tych trzech typach urządzeń będzie się zauważalnie różnić.\nI tu dochodzimy do najważniejszej części: przeznaczenia książki elektronicznej. Inne wymagania mamy do beletrystyki, tablic trygonometrycznych, sprawozdania finansowego z działania fundacji „Krzak” a zupełnie inne do podręcznika lub książeczki dla małych dzieci. Jakoś nikogo takie rozróżnienie i specjalizacja wydawnictw nie dziwi w przypadku papieru. Nawet tego nie zauważamy a e-book ciągle jest powszechnie postrzegany jako przydługi plik w notatniku, ani to piękne ani wygodne. Nie zwracamy uwagi na możliwość jego przekształcenia, powstania nowego formatu albo treści dodatkowych dołączonych, które mogą nam ułatwić i uprościć oraz wzbogacić czytanie i uczenie.\nI tu byłyby bardzo pomocne badania nad przyswajaniem treści z różnych mediów na różnych typach urządzeń. Przytaczane tu smętne rozważania, że z wersji elektronicznych uczymy się gorzej, brak znaków charakterystycznych, bodźców z którymi możemy powiązać wspomnienia i utrwalić zapamiętywaną treść jest tylko połową prawdy. Tak, zgadza się jest to faktem dla podręczników w formie ciągłego tekstu, jednolicie sformatowanego bez dodatkowych kolorów i krojów, który trzeba przewijać. Ok, a co się stanie gdy tekst będzie zawierał dodatkowe elementy graficzne, dostanie niezbędną dawkę kolorów, osiągniemy korzystny balans między treścią czytaną a multimedialną? Wykorzystamy elastyczność „elektroniki” do powtórzeń i ćwiczeń utrwalających? Czy efekt i skuteczność będzie taki sam? A jak złośliwie dodamy do tego papierowy podręcznik jako podstawę i wersję mobilną do powtórzeń i dźwigania do szkoły? Uczciwe i rzetelne badania w tym zakresie nie spowodują zatrzymania pochodu e-booków ale mogą go zmienić na lepsze. Na pewno zmiana formatu pociągnie za sobą dostosowanie urządzeń do wymagań klientów a chciałbym zobaczyć wydawców, którzy nie chcieliby dorwać się do „nowego” rynku podręczników. Takie plucie jadem to tylko zwykły strach, wszyscy chcą łupów wojennych ale chętnych wejść na mur nie ma. Ot chwała temu kto tego dokona i po drodze nie spadnie.\nI tu mamy problem, bo polski rynek e-booków ma wielka szansę zostać światową awangardą. Dołączyliśmy do wyścigu niejako w połowie, po trupach prekursorów. Nie musimy wymyślać koła od nowa ale musimy mieć pomysł i chęci na nowe e-booki a zwłaszcza na podręczniki. Mamy zdolnych naukowców z różnych niezbędnych nam dziedzin żeby opracować podstawy merytoryczne, dydaktyczne, softwerowe i wszystko co jest nam potrzebne. Wywaliliśmy praktycznie z rynku hamulcowe DRM-y, możemy sobie poszaleć. A odważnych nie ma…\nWypada zakończyć: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swoje e-booki mają…”\nPS.: Mam tylko nadzieję, że Mistrz mi wybaczy i spoczywa w pokoju. ;)\n21 maja 2014 o 13:05\n„I tu byłyby bardzo pomocne badania nad przyswajaniem treści z różnych mediów na różnych typach urządzeń. ” – to jest bardzo ważne stwierdzenie – czytając takie artykuły odnoszę wrażenie, że jesteśmy w przedszkolu, gdzie trzeba wyjaśniać podstawowe rzeczy.\nTo jakiś PR. Nawet jeśli to prawda, to co z tego? W wielu sytuacjach czytnik to wybór pomiędzy czytaniem a nie czytaniem (np. wyjazd na wakacje, brak fizycznej dostępności danej książki itp.).\nKocham mojego kindla.


Odpowiedzialne inwestowanie rozpycha się na rynku - Puls Biznesu - pb.pl\nDynamiczny rozwój przeżywa wszystko, co jest związane z normami ESG…\nJuż ponad 1100 funduszy zobowiązało się do przestrzegania sformułowanych przez ONZ Zasad Odpowiedzialnego Inwestowania. Wartość aktywów zarządzanych zgodnie ze standardami ESG przekroczyła w 2018 r. 30 bln USD, a do końca przyszłego roku sięgnie 35 bln USD — szacuje firma doradcza Opimas.\n— W zależności od szacunków strategie ESG odpowiadają za 10-15 proc. zarządzanych globalnie aktywów — ocenia Friedrich Mostboeck, szef działu analiz w Erste Group, który gościł na ubiegłotygodniowej konferencji ESG Warsaw.\nPrzy szybkim rozwoju opartych na kryteriach ESG aktywnych strategii akcyjnych w tyle wciąż pozostają strategie pasywne. Fundusze ETF zarządzają w skali globu 41 mld aktywów, co odpowiada 1 proc. całości aktywów funduszy pasywnych. To jednak zmienia się wraz ze wzrostem dostępności uwzględniających czynniki ESG indeksów — roczna dynamika przyrostu ich liczby sięga na świecie 60 proc.\nOdpowiedzialne inwestowanie dopiero wkracza również w segment zarządzania papierami dłużnymi. Według agencji Moody’s emisje tzw. zielonych obligacji (finansują projekty związane z klimatem i środowiskiem, a ich atrakcyjność zwiększają zachęty podatkowe) sięgną w 2019 r. rekordowych 200 mld USD w porównaniu z zaledwie 2,6 mld w 2012 r. Ocenę całości portfeli dłużnych pod kątem kryteriów ESG zarządzającym funduszami utrudnia jednak słaba dostępność danych i ratingów, których do niedawna brakowało zwłaszcza w przypadku emitentów z rynków wschodzących.\nTakże to zmienia się jednak na korzyść. Mogą na tym skorzystać nie tylko idee ochrony środowiska czy dobrostan społeczeństw, ale być może także portfele klientów funduszy. Wysokie ratingi ESG zwykle idą w parze z wysoką wiarygodnością kredytową, ponieważ emitenci dobrze oceniani pod tym kątem zwykle lepiej zarządzają też ryzykiem operacyjnym i reputacyjnym.\n— Dzięki analizie bardziej szczegółowych danych ESG można wyjaśnić część różnic w stopach zwrotu z obligacji rządów krajów rozwijających się — ocenia w rozmowie z agencją Bloomberg Brian Deese, szef działu odpowiedzialnych inwestycji w towarzystwie BlackRock.\nPrzy tak dużym zapotrzebowaniu ze strony zarządzających aktywami nie może dziwić imponująca dynamika rynku związanych z ESG analiz. W przyszłym roku jego wartość sięgnie 750 mln USD i będzie ponad czterokrotnie wyższa niż w 2014 r. — przewiduje Opimas. Do końca 2020 r. MSCI będzie obliczało ratingi ESG dla 7,5 tys. spółek z globalnego indeksu MSCI All Country World, a wśród zajmujących się tym małych firm badawczych celów do przejęcia szukają chcące wejść w tę niszę wielkie agencje ratingowe.\nSkąd bierze się boom w popularności odpowiedzialnego inwestowania? Wszystko przez wzrost społecznej świadomości chociażby zagrożeń klimatycznych czy problemu wykorzystywania pracowników w krajach rozwijających się. W miarę tego, jak zarządzanie fortunami przejmują ich dziedzice, w elicie zamożnych inwestorów zachodzą przemiany pokoleniowe, a dla obecnych 30- i 40-latków inwestowanie w zgodzie z własnymi przekonaniami to coraz częściej nie kaprys, lecz coś naturalnego.\nZwiększone zainteresowanie klientów towarzystw przekłada się na coraz szerszą ofertę funduszy odpowiedzialnego inwestowania także w Polsce. Spośród składających się na ESG trzech grup kryteriów — środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego — najwcześniej do kanonu inwestowania weszła ta trzecia. Obliczany od 10 lat przez GPW indeks RESPECT kładzie nacisk na standardy zarządzania, uwzględniając także czynniki społeczne. Na świecie jeszcze kilka lat temu pod pojęciem etycznego inwestowania rozumiano przede wszystkim unikanie takich branż, jak zbrojeniowa, tytoniowa, gorzelnicza, a także spółek związanych z pornografią czy hazardem. Teraz nacisk coraz mocniej przenosi się w kierunku zapobiegania zmianom klimatu. Trudno się temu dziwić.\nNaukowcy ostrzegają, że tylko niezwłoczne przystąpienie do zmniejszania emisji gazów cieplarnianych pozwoli ograniczyć wzrost średniej temperatury w tym stuleciu do 1,5 stopnia Celsjusza w skali świata. Tymczasem odpowiedzialność za 71 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych z ostatnich 30 lat spada na zaledwie 100 przedstawicieli sektora paliw kopalnych — obliczył ośrodek Carbon Majors.\nTo głównie dlatego na cenzurowanym wśród zwolenników odpowiedzialnego inwestowania znaleźli się producenci węgla i ropy. Całości aktywów związanych z paliwami kopalnymi pozbyli się (lub to zapowiedzieli) inwestorzy instytucjonalni zarządzający 8 bln USD — to blisko 10 proc. aktywów kontrolowanych przez tę grupę. Jednym z pionierów odpowiedzialnego inwestowania jest norweski fundusz majątkowy, który zamknął inwestycje w branży poszukiwania i wydobycia ropy wartości 7,5 mld USD (obok względów ESG stała za tym chęć zmniejszenia wpływu wahań cen ropy na wyniki), zatrzymał jednak akcje zdywersyfikowanych koncernów naftowych. Tymczasem NN Investment Partners, współorganizator ESG Warsaw, dopuszcza wspieranie konwencjonalnego wydobycia ropy, ale ogranicza inwestycje w niosące za sobą poważniejsze skutki środowiskowe wydobycie metodami niekonwencjonalnymi.\n— Unikamy zaangażowania w taką działalność wydobywczą, która prowadzi do największego zanieczyszczenia. Przykładem są bardzo energochłonna eksploatacja kanadyjskichpiasków roponośnych, eksploatacja arktycznych złóż ropy czy wiążące się z zanieczyszczeniem i stałym ryzykiem ekologicznym wydobycie gazu łupkowego — mówi Adrie Heinsbroek, odpowiedzialny w NN Investment Partners za obszar ESG. Odpowiedzialne inwestowanie to też wspieranie projektów szczególnie dobrze służących społeczeństwu. Wśród nich zdaniem Grety Fearman, dyrektor w ośrodku Sustainanalytics, na uwagę zasługują chociażby energetyka odnawialna czy dostępne dla mniej zamożnych budownictwo. W branży motoryzacyjnej natomiast trzeba wyróżnić tych producentów, którzy wiodą prym w poprawie bezpieczeństwa — uważa Adrie Heinsbroek.\nDo pozytywnych przykładów zaliczyć można chociażby producentów reflektorów LED — takie oświetlenie nie tylko zapewnia większe bezpieczeństwo, ale pozwala też na oszczędność energii. Generalnie — im więcej spółka wydaje na edukację czy rozwój zasobów ludzkich, tym lepsze noty ESG ma szanse zdobyć, co przekłada się na solidne podstawy jej sukcesu.\n— Uczestnictwo w pozytywnie wpływających na otoczenie projektach sprawia, że spółka jest bardziej akceptowana w lokalnej społeczności. Taka współpraca się opłaca, bo w ostatecznym rozrachunku korzyści z niej czerpie także samo przedsiębiorstwo — twierdzi Adrie Heinsbroek.\n…jednak wciąż nie udało się rozwiać wątpliwości, na ile takie strategie rzeczywiście pomagają w osiąganiu lepszych stóp zwrotu\nWyniki wielu badań akademickich wskazują, że wbrew obawom sceptyków uwzględnienie kryteriów ESG pomaga, a nie przeszkadza w osiąganiu wyższych stóp zwrotu. Według Bartosza Pawłowskiego z mBanku dobrze to widać na przykładzie negatywnej korelacji między cenami uprawnień do emisji CO 2 i notowaniami polskich spółek energetycznych.\nWprowadzenie tego rozwiązania sprawiło, że spółki, których działalność niesie negatywne efekty zewnętrzne (w tym przypadku emisja gazów cieplarnianych), ponoszą ich koszty i zaczynają je uwzględniać w rachunku ekonomicznym — właśnie stąd wzrostowi kosztu uprawnień towarzyszy zwykle spadek notowań emitenta. Największy efekt inwestycyjny przynosi wybieranie słabych pod kątem ESG spółek i wspomaganie ich transformacji — uważa dyrektor inwestycyjny w mBanku.\n— Największą wartość dodaną daje wspieranie zmian w dobrym kierunku u maruderów, a nie kupowanie prymusów — twierdzi Bartosz Pawłowski, który gościł na ubiegłotygodniowej konferencji ESG Warsaw.\nSą jednak także badania dowodzące, że przyjęcie strategii ESG nie musi przekładać się na wyższe zyski. Zwiększanie udziału kobiet w zarządach, jeden z postulatów zwolenników ESG, negatywnie wpływa na stopę zwrotu z akcji — wynika z pracy opublikowanej w październiku na łamach INFORMS Journal Organization Science. To spore zaskoczenie, bo wiele wcześniejszych badań sugerowało, że akcjonariusze spółek korzystają na większej różnorodności ich kadr. Inne badania wskazują tymczasem, że to spółki z „grzesznych” branż, w tym producenci alkoholu, wyrobów tytoniowych i kasyna, przynoszą ponadprzeciętne stopy zwrotu.\nZa argument w tej kwestii przyjmuje się zanotowaną w ostatnich 10 latach przez „grzeszny” Vice Fund stopę zwrotu sięgającą 6,8 proc. rocznie przy 4,3 proc. uzyskanych przez Pax Balanced, najstarszy na świecie fundusz etycznych inwestycji. To jednak nie jest mocny dowód — przekonują zwolennicy odpowiedzialnego inwestowania. Zdolność „grzesznych” funduszy do wypracowywania ponadprzeciętnych zysków zanika całkowicie, gdy wziąć poprawkę na inne czynniki determinujące — według badań — stopy zwrotu, jak kapitalizacja, przynależność do spółek wzrostowych lub niedowartościowanych czy panująca w notowaniach tendencja — ustalili w pracy z 2017 r.\nDavid Blitz z towarzystwa Robeco AM oraz Frank Fabozzi z EDHEC Business School. Na tym jednak będące pożywką dla sceptyków przykłady się nie kończą. Jeden z weteranówetycznych inwestycji, działający od blisko 15 lat fundusz iShares MSCI USA ESG Select ETF, zanotował poważną wpadkę, pomijając w swoim portfelu nie tylko spółki zbrojeniowe czy związane z paliwami kopalnymi. Nie znalazły się w nim też papiery Amazona i MasterCarda — gigantów, których akcje w ostatnich 10 latach przyniosły ponad 1000-procentową stopę zwrotu. Tymczasem przynajmniej część finansistów sądzi, że stosowanie do oceny różnych aktywów tych samych standardów ESG jest nietrafione. Z holenderskiej centrali NN Investment Partners w listopadzie odeszło 11 zarządzających obligacjami z rynków wschodzących, którzy wyrażali obawy w związku z objęciem tej grupy funduszy obowiązującymi w towarzystwie wymogami ESG.\n„NN IP wierzy, że odpowiedzialne inwestowanie pomaga zarówno uzyskać atrakcyjne stopy zwrotu […], jak też niesie za sobą korzystne efekty społeczne. Zdecydowaliśmy o dalszym dostosowaniu strategii naszych funduszy z tej grupy do tego założenia, w wyniku czego zarządzający zdecydowali się kontynuować karierę gdzie indziej. […] ciągłość zarządzania będzie zapewniona dzięki niezwłocznemu ustanowieniu zespołu […], który w okresie przejściowym kierował będzie działalnością w sektorze obligacji rynków wschodzących” — deklaruje Marlie Zuidgeest z NN IP.\nTymczasem obecnie możemy mieć do czynienia z mało dogodnym momentem, by zgodnie z duchem ESG zmniejszać udział spółek z sektorów opartych na paliwach kopalnych. Wszystko dlatego, że branże naftowa i surowcowa mają za sobą wiele lat wyraźnie słabszych na tle rynku stóp zwrotu. Skalę ucieczki kapitału z nich najlepiej widać po spadku udziału spółek naftowych w amerykańskim indeksie S&P500 z 13 do 5 proc. w ciągu nieco ponad dekady (być może przyczyniło się do tego także uwzględnianie w cenach akcji oczekiwań, że negatywne efekty zewnętrzne działalności spółek w przyszłości będą coraz mocniej odbijać się na wynikach).\nTymczasem to, do czego inwestorzy dochodzili przez lata, zaczynają teraz dostrzegać przedstawiciele branż odpowiedzialnych za zmiany klimatyczne. Przykład? W raporcie za 2017 r. Royal Dutch Shell ostrzegł, że akcja bojkotu branży przez niektórych inwestorów może ograniczyć mu dostęp do finansowania i obniżyć wycenę jego akcji. Zgodnie z teorią finansów skutkiem tego byłby wzrost ponoszonych przez spółkę (a zatem także całą branżę) kosztów kapitału. Wzrost swoich kosztów spółki musiałyby przerzucić na konsumentów.\nTo zaś działałoby jak dodatkowy podatek nałożony na energię z paliw kopalnych, zwiększając ekonomiczne zachęty dla konsumentów, by przerzucali się na odnawialne źródła energii. Ponadto pogorszenie dostępu do finansowania (które jak na dłoni było widać po ograniczonym zainteresowaniu globalnych inwestorów ostatnią ofertą akcji Saudi Aramco) sprawiłoby, że części projektów rozbudowy mocy wydobywczych branża nie mogłaby zrealizować w ogóle. Zaskakujące rozwiązanie sporu zarówno co do wpływu usuwania z portfeli spółek z branży paliw kopalnych na stopy zwrotu, jak też co do konsekwencji dla samych emitentów oferuje tymczasem inwestor i miliarder Jeremy Grantham.\nWedług niego bojkot ze strony części inwestorów działa w nieco inny sposób, niż oczekują teoretycy finansów. Rezygnacja z uwzględniania tej branży w portfelach nie miałaby istotnego wpływu na wyniki inwestycyjne — wynika z eksperymentu przeprowadzonego przez założyciela i głównego stratega inwestycyjnego towarzystwa GMO. Tymczasem związane z tym skutki dla spółek byłyby dalekie od bezpośrednich.\n— Skutki usuwania z portfeli akcji związanych z paliwami kopalnymi nie są tak poważne, jak twierdzą inicjatorzy takich działań. Duże znaczenie ma uczynienie przedstawicieli branży czarnymi owcami — twierdzi w rozmowie z tygodnikiem „The New Yorker” Jeremy Grantham, który tylko w tym roku osobiście wsparł walkę ze zmianami klimatycznymi 1 mld USD.\nAkcje / Odpowiedzialne inwestowanie rozpycha się na rynku


forum Vespa Club Polska • V Zlot Full Manetas 2019 - Dwusuwowa apokalipsa : Zloty Vespowe - 4\n: 15 maja 2019, 10:35\nFogiel pisze: Samo imię i nazwisko to nie dane objęte RODO\nWole nie trafić na przewrażliwionego na punkcie swoich danych osobowych W Twoim wypadku Fogiel to Fogiel i wszystko jasne\n: 15 maja 2019, 20:42\nZagatka pisze: Na recepcji będzie przygotowana przez nas lista zakwaterowania w domkach - kto z kim i w którym domku\nProsiłbym o wpisanie Zuzi i mnie razem z Anią i Darkiem do jednego domku.\n: 17 maja 2019, 07:44\npogoda na Śląsku dziś dopisuje, w chwili pisania tych słów w Tychach słońce.\nok 17:00 ruszam w kierunku Zlotu\n: 19 maja 2019, 18:20\nMelduje się z domu. Trasa powrotną bez przygód. Dziękuję Manetasom za fajne spotkanie. No i jeszcze raz Jacławowi za poratowanie w potrzebie.\nPS Posiałem gdzieś w namiocie epe z nagrodą, dla uczciwego znalazcy nagroda.\n: 20 maja 2019, 07:40\nWielkie dzięki zajebisty zlot atmosfera ekipa klimat czad....\nDWUSUWOWA APOKALIPSA W USTRONIU!\nDzięki za możliwość "połowicznego" udziału w zlocie i że przyjechaliście po mnie , startowałem z Ustronia, wszystko git, tak trzymać. Do następnego. Pozdrawiam. Jerzy\nw linku około 30 zdjęć z wizyty w Ustroniu\nhttps://www.facebook.com/rdzawe.diament ... SEARCH_BOX\n: 20 maja 2019, 21:29\nJak powiada przysłowie wszystko co dobre szybko się kończy. Tak było i tym razem....parę tygodni przygotowań, stresy i problemy, gorący telefon i sprawy do "pochytania" i nagle pyk czwartek, pierwsi goście, START... zegar tyka, niedziela i po zlocie.\nPogoda była po naszej stronie. Na szczęście słonko postanowiło się przyjrzeć z bliska zabytkowym vespom i kolorowej gromadzie oryginałów pędzących na małych kółkach po okolicy.\nJako organizatorzy nie możemy oceniać imprezy. To pozostawiamy Wam. Możemy ocenić za to gości.\nW tym miejscu dziękujemy wszystkim za przybycie, pomaganie sobie nawzajem i przede wszystkim za rodzinną atmosferę, którą wspólnie stworzyliśmy. Pozostają nam zdjęcia i bolące ze śmiechu brzuchy. Teraz czekamy na kolejne imprezy, na które nas zaprosicie (lub nie) ))\nJeszcze raz ogromne dzięki za wspólnie spędzony czas!!!!!!!!!!


Koncepcja just-in-time w logistyce | Fakty - gielda.furgonetka.pl Koncepcja just-in-time w logistyce | Fakty - gielda.furgonetka.pl\n15.04.2019 / Monika / W trasie\nKlienci inwestujący w logistykę magazynową wymagają nie tylko terminowych dostaw, ale wręcz realizacji zamówień w konkretnym przedziale czasowym. W kontekście tego faktu na znaczeniu nabrało pojęcie just-in-time, czyli dokładnie na czas. Pozwala ona znacznie obniżyć koszty logistyczne.\nCo oznacza just-in-time?\nOkreślenie just-in-time na stałe weszło do języka branży TSL. System just-in-time zakłada, że konkretne działania powinny być podjęte dokładnie w momentach, kiedy zrodzi się na nie potrzeba. W efekcie można osiągnąć sprawność działania systemu i wyeliminowanie zbędnych czynności oraz zapasów magazynowych. Wdrożenie takiego systemu ma prowadzić również do obniżenia kosztów produkcji.\nZałożenie just-it-time mówi, że pojawienie się potrzeby zapasu magazynowego jest efektem braku efektywności w procesie dostaw. Wszystkie zamówienia muszą być realizowane na czas, ale bez wyprzedzenia. Precyzja działań to bardzo ważny elementem systemu just-in-time. W przypadku firmy transportowej założenie just-in-time oznacza przyjazd kierowcy na miejsce dokładnie o określonej godzinie – nie wcześniej i nie później. Usługa ma być realizowana dokładnie wtedy, kiedy potrzebuje jej klient.\nZbyt wcześnie, czy zbyt późno?\nKierowcy wyjeżdżający za wcześnie stoją na parkingach i tracą czas, a w dodatku zajmują miejsce, które mogłoby być wykorzystane w inny sposób. Taka sytuacja powoduje też zdenerwowanie samego kierowcy, bo przecież nie będzie obsłużony w pierwszej kolejności, a o godzinie, o której zaplanowany był jego przyjazd. To może doprowadzać do wielu sprzeczek i z pewnością nie będzie dobrze wpływało na wizerunek firmy. Takie sytuacje powodują też pośpiech, a ten doprowadza do popełniania błędów źle wpływających na efektach pracy.\nW opozycji do zbyt wczesnych przyjazdów są opóźnienia w dostawie. Te opóźnienia komplikują dostawę, a nawet przerywają proces produkcji, kiedy przykładowo konkretny surowiec nie dojechał na czas. Umiejętność realizacji usługi dokładnie w momencie, w jakim ta usługa jest potrzebna, to duże wyzwanie, ale jednocześnie szansa na usprawnienie działania firmy, wyeliminowanie etapów skutkujących stratą czasu i możliwość dysponowania większą ilością pieniędzy.\nJust-in-time trzeba traktować, jak wizytę gości – zaproszeni nie powinni przychodzić ani za wcześnie, ani za późno. Planowanie dostaw musi być bardzo dokładne, a wtedy ich realizacja będzie miała miejsce dokładnie wtedy, kiedy istnieje na nie zapotrzebowanie, a firma oszczędzi dzięki temu zarówno czas, jak i zasoby.\nTagi: #język branży TSL, #opóźnienie w dostawie, #przewóz ładunków


Pałac - Festiwal Polskich Filmów Fabularnych\nOstatnie dni II wojny światowej. Nasilające się odgłosy wybuchów zapowiadają zbliżanie się frontu. Dworski pasterz, Jakub, stojąc pośród stada owiec, obserwuje paniczną ucieczkę mieszkańców pałacu, dziedzica i jego służby. Dwór stoi przed nim otworem. Jakub nieśmiało przekracza pałacowe progi, z bojaźnią spogląda na śledzące jego kroki dostojne oblicza z portretów wiszących na ścianach. Powoli oswaja się z otoczeniem. Wielkie pałacowe lustro daje jego rzeczywiste odbicie – bosego, w nędznym, futrzanym kubraku. Ale wyobraźnia pozwoli mu po chwili zobaczyć siebie "po pańsku" – w bogatym odzieniu, z upierścienionymi, białymi rękami. W złoconych, portretowych ramach zamiast szlachetnego przodka jawi się twarz jego własnego ojca. Wystarczy urwać wahadło zegara, aby czas przestał istnieć. Jakub zasiada w fotelu dziedzica, wyobraża sobie, że jest panem, który powrócił do pałacu. Widzi siebie, wkraczającego w jego progi nie uniżenie, jak radził ojciec, ale dumnie, wśród pokłonów lokat. Może też strzelać do jelenia i z bliska oglądać jego wspaniałą śmierć, a nie jak dotychczas gonić za zwierzyną z nagonką. Stopniowo zaciera się różnica między tym co realne, a imaginacją. Jakub odbywa wędrówki po pałacowych komnatach. W gabinecie prowadzi uczone rozmowy z "drogim kuzynem", z samym biskupem dyskutuje o Bogu, o życiu, a częściej o śmierci, która, "jeśli piękna – warta jest całego życia". W sypialni pani dziedziczki, w łożu z baldachimem, doznaje subtelnych miłosnych wrażeń, a później, znudzony humorami i ciągłymi słabościami żony, każe, zgodnie z prawem "pierwszej nocy", przyprowadzić sobie krzepką wiejską dziewczynę – pannę młodą. Jej mąż wiesza się z rozpaczy na gałęzi drzewa przed pałacowym oknem. Podobnie jak przed laty ojciec Jakuba, który, nie mogąc dłużej znosić głodu i poniżenia, zdobył się na akt zemsty – skosił róże na klombie i sam przebił się kosą. Służba dworska nakazuje matce zabrać ciało, aby pan nie był narażony rano na niemiły widok. Jakub ma świadomość, że otacza go strach i nie-nawiść poddanych, boi się ich, szczególnie tych, którzy "ani wierzą, ani piją" – to buntownicy. Kiedy uzbrojony i groźny tłum wtargnie do wnętrza, Jakub z pokorą przyjmie zniewagi, plugawienie portretów przodków, niszczenie i grabież jego mienia, wymordowanie rodziny. Przeżywając kolejne wcielenie swego pana, nie czuje się szczęśliwy, dokucza mu samotność. Z żalem wspomina swój dawny los, martwi się o owce, które porzucił. Często rozmyśla o śmierci. Prześladuje go obawa, żeby "byle jak nie umrzeć", wyobraża sobie własny pogrzeb, godny potomka znakomitego rodu. Umiera dziewczyna wiejska, która go naprawdę kochała, a żona rzuca się z pałacowej wieży. Swemu ulubionemu kanarkowi urządza wspaniały pogrzeb, z długim orszakiem żałobnym, z wiejskimi płaczkami i chłopskim lamentem. Jakub niemal lubuje się w doznawaniu cierpień, uważając, że "właśnie w nieszczęściu człowiek jest najbliższy sobie". Doznaje też pańskich radości. Biesiaduje z przyjaciółmi przy suto zastawionych stołach, pije znakomite wina, doznaje wzruszeń słuchając śpiewu i muzyki, każe malować swój portret, wyprawia w pałacu huczny bal. Ale rozlegający się śmiech wydaje się nieszczery, a wesołość pozorna. Gdy front zbliża się coraz bardziej do pałacu, w jego wnętrzu wybucha wielki pożar. Płonie fortepian, ogień wydobywa się z zegara z oberwanym wahadłem, płoną ręce Jakuba – uniesione w górę świecą jak pochodnie.\nscenariusz: Tadeusz Junak\nmuzyka: Leszek Orlewicz\nobsada: Bożena Adamek, Elżbieta Karkoszka, Halina Gryglaszewska, Danuta Kisiel, Janusz Michałowski, Stanisław Frąckowiak, Eugeniusz Kujawski, Zdzisław Kozień\nprodukcja: Zespół Filmowy "Perspektywa"


Budowanie dolnej części pleców - Forum SFD\nsłowa kluczowe: budowanie , dolnej , części , pleców\nSzacuny 1 Napisanych postów 8 Wiek 20 lat Na forum 231 dni Przeczytanych tematów 833\nChciałbym Nabić bardziej dół pleców (dół najszerszego i prostowniki). Mam problem z martwym : mam po nim zmęczone plecy i się garbię.\nPlery wygladają obecnie tak.\nPlan (ćwiczę w domu):\npompki z obciążeniem 3x10\npompki na poręczach z obciążeniem 3x10\nwznosy nóg na brzuch 3 serie aż trochę popiecze\nallach 3 serie aż trochę popiecze\nover head squat 3x10\npodciąganie z obciążeniem 3x10\nwiosłowanie nachwytem 3x10\nściąganie linki górnego wyciągu do klatki (w moim przypadku gumy zawieszonej na drążku) 3x10\nuginanie przedramion ze sztangielkami z rotacją 1x10 (żeby trochę ruszyć na koniec jeszcze głowę krótką bicepsa)\nczwartek: to samo co poniedziałek\npiątek: to samo co wtorek\nJakie ćwiczenia polecalibyście?\nPlecy na zdjęciu wyglądają dobrze i proporcjonalnie. Najlepszym rozwiązaniem byłoby dołożenia martwego ciągu.\nPlan ogólnie masz dobry ale jak dołożysz martwy ciąg to będzie kompletny.\nNapisał(a) 14 marzec 2018 18:11\nPolecałbym martwy ciąg chwytem rwaniowym z wydłużoną ekscentryką oprócz oczywiście wersji klasycznej w wariancie siłowym. Do tego róznego rodzaju trap raise oraz face pulle.\nNapisał(a) 14 marzec 2018 18:41\nDobra dorzucę ten martwy ciąg, może po paru treningach plecy się przyzwyczają.\nNapisał(a) 14 marzec 2018 18:46\nMożesz nagrać technikę bo problem z ich zmęczeniem może wynikać z tego,że wykonują więcej pracy niż powinny.\nNapisał(a) 14 marzec 2018 20:02\nRaczej inaczej niż za pomocą MC prostowników nie zbudujesz\nNapisał(a) 15 marzec 2018 01:36\nSzacuny 763 Napisanych postów 5114 Wiek 34 lat Na forum 13 lat Przeczytanych tematów 45949\nPewnie ze zbuduje dol plecow bez MC MC nie musi nawet byc w planie ale sie tak utarlo ze to non plus ultra. Good mornig, sklony na lawce rzymskiej z obciazeniem, odwodzenia tulowia na maszynie, ciezkie wiosla w opadzie. Jsk juz ktos napisal plecy z fotki wygladaja dobrze i sa proporcjonalnie rozwiniete. Z czasem jak dolozysz miecha to beda napewno wygladac inaczej.\nNapisał(a) 15 marzec 2018 11:12\nTy chyba nie widziałeś jak wyglądają plecy trójboistów. Ciężkie martwe ciągi pozwalają bardzo dobrze rozwinąć gęstość pleców. I tutaj nie chodzi tylko o prostowniki ale również o mięśnie czworoboczne oraz najszersze.\nNapisał(a) 15 marzec 2018 18:04\nA ty chyba nie umiesz czytac ze zrozumieniem i nie widziales plecow kulturystow ktorzy MC nie robia wogole Nie mam ochoty na kolejne przepychanki wiec proponuje zluzowac. A wiekszosc trojboistow z wagi ciezkiej to przewrznie maja tak wysoki % BF ze malo co tam widac\nNapisał(a) 15 marzec 2018 18:16\nNie ma żadnych przepychanek . Po prostu sobie dyskutujemy jak na forum przystało. Jeśli jako wagę ciężką masz na myśl +120kg to sobie zobacz Larrego Wheelsa , co do wysokiego bf to już nie te czasy, teraz każdy chce startować w jak najniższej kategorii wagowej by mieć większe szanse na wygraną. Jedynie w +120kg można zobaczyć potwory powyżej 150kg.\nNapisał(a) 15 marzec 2018 23:36\nTo sie ciesze. Ogolnie moim zdaniem MC nie jest potrzebny zeby zbudowac ladne i geste plecy. Sam jestem po operacji odcinka lędźwiowego i walcze z plecami zeby cos dolozyc. Aktualnie szykuje sie do pierwszego sezonu w kulturystce klasycznej i im mniej fatu tym lepsze plecy i mimo ze nie robie MC a rack pulls z wysokosci kolan wrzucilem dopiero 3tyg temu to jakies prostowniki sa. Nie interesuje sie trojbojem wiec pewnie dlatego mam bledny obraz aktulanie startujacych. Mimo to jesli komus zalezy na naprawde mocnym i poteznym grzbiecie mysle ze warto wrzucic MC. Autor wyglada na osobe poczatkujaca lub średniozaawansowana i jemu bym MC odradzal jesli nie ma mozliwosci wykonania go na porzadnym sprzecie i pod okiem osoby bardziej doswiadczonej. Inn kwestia to talerze, w domych silowniach sa czesto o mniejszej srednicy i trzeba by napewno lekko podwyzyc a autor dosc wysoki o stosunkowo malej wadze. Tyle ode mnie.\nSiłownia i Biegi jak pogodzić ?


PISda: Polska PO\nDlaczego to właśnie na pana partię, na Platformę, ludzie mają głosować za dwa i trzy lata?\nPaństwa redakcyjny kolega prof. Wiesław Władyka wspominał kiedyś o rozmowie ze studentami, którzy stwierdzili, że Platforma nie jest sexy. Platforma nie będzie sexy. PiS zresztą też nie będzie sexy. Bo to u długo istniejących partii byłoby śmieszne. Uwodziliśmy 15-16 lat temu, kiedy zakładaliśmy PO. Ale Platforma już nigdy taka nie będzie. Teraz musi być racjonalną i zarazem zdecydowaną antytezą dla PiS. Porządnie zorganizowanym wojskiem, dobrze przygotowanym, w pełni sił, które odważnie stanie przeciwko żołnierzom Kaczyńskiego. Nie wierzę w zauroczenia. Ryszard Petru zauroczył i zdobył 7 proc. Szanuję ten wynik i jego pracę. Natomiast jeżeli coś innego zauroczy za trzy lata, to też będzie na kilka procent - albo trochę poniżej 5, albo trochę powyżej, ale nie więcej. I tylko dodatkowo podzieli naszą stronę polityczną. Dlatego mówię o całym, zjednoczonym obozie anty-PiS.\nTen anty-PiS potrzebuje jednak lidera. Kto nim dziś jest? Jarosław Kaczyński wskazuje na pana, lekceważąco wypowiada się o Ryszardzie Petru, który tłumaczy to tym, że prezes PiS„postrzega Platformę jako łatwiejszego przeciwnika". Petru nie ukrywa, że to on chce stanąć na czele opozycji. Zatem: Kaczyński kontra kto?\nDzisiaj - kontra PiS. Największym przeciwnikiem Kaczyńskiego jest to, co się dzieje wewnątrz PiS, dlatego że opozycja z różnych powodów jeszcze nie jest gotowa, żeby jednolitym i mądrym frontem stanąć przeciwko Kaczyńskiemu. Takie wypowiedzi jak ta Petru pokazują brak dojrzałości politycznej i brak wizji, jak opozycja powinna wyglądać. Wciąż powtarzam: to największa partia powinna konstruować wielki demokratyczny obóz anty-PiS. Tak jak robił to Krzaklewski z NSZZ Solidarność, budując AWS. Nie narzucam, aby to była PO, ale zrobię wszystko, by tak właśnie się stało. PO ma struktury, jest doświadczona, obecna w samorządach, ma do tego wszelkie środki. A Petru już dziś twierdzi, że to będzie on. Nie mówi, jak pokonać Kaczyńskiego, ale jak być liderem opozycji. Mówi swoim korporacyjnym językiem, jak pozbyć się konkurencji po stronie opozycyjnej. Mnie to nie interesuje.\nOj, chyba interesuje...\nJeśli już, to dlatego, że jako PO będziemy mieli najlepszy pomysł, jak wygrać z PiS. Co do Petru, mam duży dylemat, rozmawiamy z nim o polityce. Spotykam się także z ludźmi, którzy nie cierpią PiS, chcą, aby jak najszybciej odsunięto tę partię od władzy. Oni mówią mi, żebyśmy się nie kłócili po stronie opozycyjnej. Odpowiadam im: przecież ja nic takiego nie mówię. I słyszę: no ale generalnie się kłócicie, Nowoczesna w swoich wypowiedziach was raczej nie chwali. Tymczasem my za dwa lata musimy usiąść do stołu i zacząć rozpisywać rzeczy, które będą kluczowe dla zbudowania silnej drużyny przeciwko PiS.\nI są tu dwie przestrogi, o których trzeba pamiętać. Pierwsza to przykład węgierski. Druga - Palikot i Miller. Palikot z Millerem tak długo ze sobą walczyli na śmierć i życie, obrażali jeden drugiego, przez trzy lata skakali po sobie, że kiedy w końcu powiedzieli: wszystko jest fajnie, a tamte kłótnie są nieważne, stali się kompletnie niewiarygodni. Kiedy więc powiedzieli, że tworzą Zjednoczoną Lewicę, byli już nieautentyczni - nie dostali 8 proc. I z tego trzeba wyciągać nauki. Druga przestroga, o której mówiłem Petru, to kwestia tego, co robi Orban z opozycją na Węgrzech. Jego zwycięstwo i możliwości zmian w konstytucji wynikały z tego, że opozycja zajmowała się sama sobą. Kłóciła się za pierwszym i za drugim razem. Skłócona opozycja, walcząca o to, kto będzie jakie miejsca w rządzie zajmował - o czym już dzisiaj chciałby rozmawiać ze mną Petru - skazuje się na porażkę.\nCzyli będziecie niemal do samych wyborów szli oddzielnie? Walczycie przy tym o podobny elektorat. Jak tu uniknąć agresji, wrogości?\nJeśli będzie duża przewaga między jednymi a drugimi, to mówię wprost, wtedy- mam nadzieję - ten, który będzie naprawdę mniejszy i przez 3-5 miesięcy będzie wiadomo, że ta różnica jest trwała, pójdzie po rozum do głowy i zacznie inaczej rozmawiać. To ciągłe prężenie muskułów jest absurdalne.\nPierwszy poważny spadek notowań PiS i cofnięcie się Jarosława Kaczyńskiego przed naporem społecznym jest wynikiem akcji ze strony lewicowo-liberalnej. Czy zatem pana strategia zarzucania kotwicy konserwatywnej jako sposobu na PiS nie została w ten sposób podana w wątpliwość?\nKotwicę wbija się po to, żeby statek nie popłynął w sposób niekontrolowany w żadną ze stron. Platforma musi się opierać na dwóch filarach: liberalnym i konserwatywnym, uważać, żeby zbytnio nie przepłynąć w lewą stronę.\nAle jakoś nie mówi pan o liberalnej kotwicy, tylko konserwatywnej.\nNo tak, ale my i tak byliśmy bardzo liberalną partią. Zakładaliśmy ugrupowanie konserwatywno-liberalne, pamiętam jak dziś, bo przy tym byłem. I trzeba do tych fundamentów powrócić. Jestem przekonany, że 500 plus poważnie wydrenowało lewicowy rynek polityczny w Polsce.\nPrzynajmniej tę tzw. lewicę socjalną. Owszem, nie mówię o wolnościowych, liberalnych hasłach, to zostawiam, bo światopoglądowo jesteśmy mimo wszystko liberalni. Jednak trochę inaczej niż wszyscy patrzę na Czarny Protest. To nie zwykli ludzie buczeli tam na Joasię Muchę i krzyczeli: „osiem lat, osiem lat”, tylko 20 aktywistów z partii Razem. Zresztą wypominanie nam tych ośmiu lat, kiedy to my wprowadziliśmy ustawę o in vitro oraz jego finansowanie, także konwencję antyprzemocową, roczny urlop rodzicielski, w tym urlop tacierzyński, żłobki, przedszkola na wsi, by więcej nie wymieniać, jest nie w porządku. Ale zostawiam to, bo w gruncie rzeczy było to zachowanie marginalne. Czarne Protesty nie tyle były za tym, aby liberalizować ustawę, ile był to przede wszystkim niezwykle głośny protest przeciwko zaostrzeniu ustawy antyaborcyjnej.\nTo się jednak chyba trochę wymieszało i w tym kontekście pana deklaracja o wpisaniu tzw. kompromisu aborcyjnego do konstytucji była spóźniona, bo emocja była już gdzie indziej.\nTo emocja wśród ludzi w Warszawie. Proszę zwrócić uwagę, jaka była emocja w Siedlcach i w Biłgoraju, pomyśleć o kobietach, którym będą zaraz zabraniać dostępu do antykoncepcji. Nie myślmy tylko w kategoriach wielkich miast. Protest nie miał miejsca w 5-6 wielkich miastach, tylko w 138 - w mniejszych miastach, także powiatowych.\nCzyli niejako wyciągał pan ideową średnią z protestów?\nNa tym polega polityka i odpowiedzialność polityczna. Nawet najbardziej radykalne hasła na transparentach w demonstracji pod pomnikiem koło Sejmu nie mówią wszystkiego o protestującej Polsce. Protest był zorganizowany przeciwko zaostrzaniu ustawy zmuszaniu kobiet w ten sposób do turystyki aborcyjnej, przeciwko ograniczaniu antykoncepcji i edukacji seksualnej. Mówię o całej wielkiej grupie protestujących, bo było tam ponad 100 tys. osób. I te demonstracje będą się powtarzać. O naszej przyszłości w dużym stopniu rozstrzygną nie tylko wielkie miasta, ale także polska powiatowa. To tam się rozstrzygnie bitwa.\nAle czy nie obawia się pan, że i tak sympatii małych miast Platforma nie pozyska, a swoim kunktatorstwem straci poparcie wielkomiejskiego elektoratu? Petru po Czarnym Proteście zyskał w sondażach.\nMy w tym czasie straciliśmy przede wszystkim przez aferę reprywatyzacyjną w Warszawie. Petru ma korporacyjny elektorat i dobrze sytuowani ludzie z dużych miast, raczej młodzi, 30-45. Tylko, jak oni teraz ocenią to, że partia, na którą chcą głosować, traci 21 min zł dotacji w trakcie kadencji? Jak ocenią człowieka, który z takimi ludźmi robi politykę, którzy wyrzucają mu do śmietnika miliony złotych potrzebnych do walki z PiS? Przez błąd w bankowym przelewie...\nSocjolog Paweł Śpiewak uważa, że problemem PO jest oportunizm, że „zachowuje się jak wędkarz, który ciągle sobie zadaje pytanie, czy wybrał właściwy fragment rzeki na połowy". Wie pan, gdzie jest teraz wasz naturalny elektorat, czy po prostu zarzucacie tę wędkę na chybił trafił?\nMamy badania, rozmawiamy z socjologami. Teraz elektorat PO jest inny niż w 2001 r. i to jest klucz do zrozumienia dzisiejszej sytuacji. To w znacznej części wyborcy ze średnich miast, z Polski powiatowej, z miast stutysięczników, choć oczywiście także i z dużych. Elektorat, który ma wykształcenie średnie lub licencjat. To są inni ludzie niż ci, z którymi zakładaliśmy Platformę - i muszę z tego wyciągać wnioski. Wiem, że Paweł Śpiewak chciałby, żebym to jego próbował przekonać do Platformy - i czasami to robię, rozmawiamy o polityce. Ale nasza rozmowa nie wpłynie na wybory polityczne Polaków. Dlatego skupiam się głównie na ludziach, którzy głosują lojalnie na PO, trochę się krzywią, martwią, że oddaliśmy Polskę w ręce Kaczyńskiego, są na nas o to źli, ale wierzą, że jesteśmy w stanie pokonać PiS.\nPiS ma wyrazisty program, a w przypadku PO trzeba się go domyślać.\nMamy deklarację ideową, deklarację programową z Gdańska, warto się z nią zapoznać. Mamy dwa lata, żeby zbudować program samorządowy i trzy lata na wybory parlamentarne. Wszystko jest, tylko Platforma często była oskarżana o to, że jest „bezprogramowa”, „nijaka”, „bez pomysłu politycznego”. Donald Tusk zawsze mówił: myto centrum, czasami niezborne, często zbyt szerokie, ale centrum. Po tych 8 latach musimy jednak znaleźć nową Platformę.\nCzy nagle odkrył pan, że polskie społeczeństwo nie jest tak liberalne jak się wydawało? Z tego, co pan mówi, wynika, że jest bardziej konserwatywne, centroprawicowe, socjalne, więc chcąc odebrać PiS elektorat, trzeba się do niego bliżej przysunąć. Nigdy nie powiem: być lepszym PiS, bo to absurd. PiS jest partią narodowo-socjalistyczną, przy odrzuceniu wszystkich prostych analogii. To ten typ partii - historycznie sprawdzony, nawet w sposobie dochodzenia do władzy, dojrzewania. Nie chcę takiej partii. I nie grozi nam pójście do skrajnej prawicy. Tak jak nie grozi nam skręt w lewo. Musimy być oparci na tych dwóch filarach: liberalnym i konserwatywnym. Ale jednocześnie powinniśmy zachować w przyszłości możliwość rozmowy z normalną, demokratyczną, otwartą lewicą, jeżeli chodzi o koalicję. I z nienacjonalistyczną, umiarkowaną prawicą, jeśli taka kiedyś będzie. Ale powtarzam, PO to ciągle będzie partia centrum. Tylko taka może być antytezą dla PiS. Można się z tego śmiać, ale ci wyborcy centroprawicowi, te 10-12 proc., którzy są socjalni, to klucz do sukcesu.\nŻal panu tych 10 proc., które PiS niejako dokupił sobie do swojego stałego elektoratu programem 500+?\nTak, bo oni zdecydowali o wszystkim. Także kiedyś o naszym zwycięstwie w 2011 r.\nWspomniał pan o otwartej, demokratycznej lewicy, z którą chciałby pan rozmawiać. Grzegorz Napieralski, który wszedł do Senatu z listy PO, próbuje budować lewicowe zaplecze. Podobnie Barbara Nowacka, którą wielu pana partyjnych kolegów widziałoby w szeregach PO. Czy to o taki wariant współpracy i koalicji chodzi?\nO umowach koalicyjnych będzie można mówić, kiedy będą strony zdolne do rozmowy. Tu nie o to chodzi, czy Polska będzie bardziej liberalna czy bardziej lewicowa, ale o to, czy będzie krajem demokratycznym czy niedemokratycznym. Albo będzie Polska PiS, albo wszyscy normalni ludzie zbiorą się, żeby ich odsunąć. Największym złem jest państwo PiS: oszukujące ludzi, zadłużające nas, doprowadzające do ruiny nasz wizerunek na zewnątrz i do ruiny budżetowej. Każdy, kto chce być czynny w polityce, powinien wiedzieć, że to PiS jest wrogiem i trzeba go zatrzymać. Każdy, kto nie wykorzystuje czasu aktywności politycznej, żeby to zrobić, nie pomaga projektowi „Polska”. Jeżeli ludzie się obrażają, wyrzucają coś sobie, donoszą na siebie, to pomagają PiS jak użyteczni idioci i nie ma co z nimi rozmawiać. Z Napieralskim rozmawiam, i jest w porządku. Ale są na lewicy ludzie, którzy utrudniają budowę frontu anty-PiS - choćby Miller i Czarzasty wypowiadając się, jakby byli zdeklarowanymi sojusznikami PiS.\nA czy rozważa pan scenariusz, w którym po ewentualnym zwycięstwie to nie pan staje na czele rządu?\nNie mam z tym problemu - w przeciwieństwie do innych polityków.\nWidać, że rozwija się akcja przeciwko PO: komisja ds. Amber Gold, komisja weryfikacyjna ds. reprywatyzacji, ataki na Tuska. Czy Platforma ma na to jakąś strategię? Staje pan przy okazji przed wyborami politycznymi, ale też etycznymi: na przykład, pozbyć się tracącej popularność Hanny Gronkiewicz-Waltz?\nTo jest poważny sprawdzian, trudny czas, szczególnie w Warszawie. Trzeba minimalizować straty, dlatego byłem zwolennikiem audytu i komisji, którą miała powołać rada miasta. Audyt jest przygotowany. W sprawie komisji nie udało się, ku zdziwieniu chyba wszystkich, przekonać opozycji. To kwestia wiedzy, jaka jest skala sprawy, i wyjaśnienia tego, co się wydarzyło. Nikt tego jeszcze nie wie, i obawiam się, że, niestety, nie wie tego też pani prezydent. To będzie test dla partii.\nCzyli bierze pan pod uwagę wariant dymisji Hanny Gronkiewicz-Waltz i przedterminowych wyborów?\nWszystkie scenariusze są możliwe. Trzeba być przygotowanym także na przyspieszone wybory, bo PiS jak widać nie chce komisarza w Warszawie, boi się, nie chce brać odpowiedzialności na dwa lata.\nI to Rafał Trzaskowski miałby być kandydatem na następcę prezydent Waltz?\nPO musi mieć dobry pomysł na Warszawę, który będzie kontynuacją wszystkiego co najlepsze, a jednocześnie będzie odświeżeniem, nowym początkiem. Trzaskowski jest tak właśnie oceniany, wydaje się, że jest najmocniejszym z potencjalnych kandydatów. Razem z Borysem Budką są nowymi twarzami Platformy.\nTeraz Smoleńsk. Czy PO ma jakąś odpowiedź na działania władzy zmierzające do wbudowania w świadomość społeczną smoleńskiego mitu?\nPowołaliśmy zespół, w którym będą zasiadać eksperci - to ma być poważne, chcemy wykorzystać doświadczenie i wiedzę zespołu Laska, bo uważamy, że tam są autorytety, które mogą dać świadectwo prawdzie.\nWłaściwie dlaczego tylko jeden taki zespół? Dlaczego nie powstał choćby zespół ds. SKOK, ds. monitorowania działań PiS w innych sferach życia?\nW obecnym Sejmie utrudnione jest powoływanie takich klasycznych zespołów parlamentarnych. Dlatego ten smoleński konstruujemy w zupełnie inny sposób - żeby nie zdominowała go większość sejmowa. Przecież jeżeli my powołamy do czegokolwiek otwarty zespół parlamentarny to przyjdzie 200 posłów PiS, zapiszą się do niego i go przejmą. Taka jest teraz niepisana reguła. Marszałek im na to pozwoli i żaden zespół nie będzie funkcjonował, bo zostanie sparaliżowany.\nJednak cała Platforma nie zapisała się kiedyś do zespołu Macierewicza, co też mogła zrobić.\nPrzecież to absurd. Na swobodzie tworzenia zespołów polega koegzystencja i zasada współpracy parlamentarnej. Można tak było postąpić, ale tak nie zrobiliśmy. Mogliśmy przecież prowadzić obrady tak jak marszałek Kuchciński teraz: nie dopuszczać do pytań i zamykać debatę przed jej rozpoczęciem, ale byłoby to łamanie wszelkich zasad. To obrazuje jedną z wielu różnic między Polską Platformy a Polską PiS.\nPolska PiS chce się teraz zemścić na Polsce Platformy, szczególnie na Tusku. Czy PO będzie go bronić przed atakami PiS, także zarzutami karnymi?\nDonald Tusk jest wyrzutem sumienia Jarosława Kaczyńskiego, bo jest poza zasięgiem jego wpływów. Jest od niego niezależny. Dlatego tym mocniej będziemy go bronić przed każdym politycznym atakiem PiS.\nJak pan sobie wyobraża rozliczenie rządów PiS, skoro poprzednim razem to się nie udało?\nTaka była wtedy decyzja. Choć można było powołać komisję ds. SKOK, postawić Ziobrę i Kaczyńskiego przed Trybunałem Stanu. Dlatego jak mówię o likwidacji CBA i IPN, to nie robię tego przypadkowo, tylko wyraźnie informuję, że już tak nie będzie. Ludzie muszą wiedzieć, że nie będzie tak jak wtedy - „hulaj dusza, piekła nie ma”, bo potem nikt za to mnie nie rozliczy. Właśnie, że rozliczy. Nie będzie tak jak po 2007 r., kiedy mówiliśmy: OK, co było, to było, nie traćmy czasu, najważniejsza jest modernizacja Polski. Spieraliśmy się o tę decyzję, ale taka zapadła. Najsmutniejszym finałem tej filozofii było głosowanie w sprawie postawienia Ziobry przed Trybunałem Stanu, kiedy zabrakło pięciu głosów. I za to zapłaciliśmy straszną cenę, bo to było dopełnienie całego obrazu pokazującego, że nie jesteśmy elementarnie skuteczni w takiej oczywistej kwestii. Przed nami jeszcze trzy lata, będzie wiele takich spraw, za które tę władzę trzeba będzie rozliczyć - politycznie i prawnie. I tak będzie.\nCzy ogarnął pan już sytuację partyjną? W klubie jest grupa kilkunastu osób, które mogłyby opuścić szeregi PO. Wymieniane są m.in.: Bożena Bukiewicz, Henryka Krzywonos, Agnieszka Pomaska, Teresa Piotrowska czy Sławomir Nitras. Jest pan przygotowany na kolejne odejścia?\nZa każdym razem mówię: jeśli komuś nie pasuje nasza wizja, ma swoją, rozejdźmy się, nie ma problemu. Nie ma przecież u nas ludzi, którzy pójdą do PiS i będą wzmacniać Kaczyńskiego. Może pójdą do Nowoczesnej, może gdzieś indziej, ale nadal będą we froncie anty-PiS. Czasami niektórym muszę w tym pomagać, bo utrudniają i życzą nam źle. Ale to skalpel, nie młot. Będę namawiał wszystkich do pełnego zaangażowania, aktywności. Mamy teraz nowy początek obecności w okręgach wyborczych w Polsce powiatowej. Będą wyjazdy, trudne rozmowy z ludźmi. Musimy teraz przejść przez czyściec - wysłuchać paru rzeczy o sobie. Dlatego muszę wiedzieć, kogo mam z prawej, z lewej strony, a przede wszystkim z tyłu.\nCzy zdaje sobie pan sprawę, że jak się panu ten plan nie uda, to może być koniec Platformy?\nCzytam o tym często, że pójdziemy drogą SLD. Ale nie ma takiej możliwości. PO to bardzo dobry pomysł polityczny. To partia wielopokoleniowa, jak tradycyjne partie brytyjskie czy niemieckie. Robię wszystko, aby PO była wciąż wartościowym projektem na wzór europejskiej, otwartej, centrowej partii konserwatywno-liberalnej, nowoczesnej antytezy PiS.\nCzy błędem PO nie jest także to, że w przeciwieństwie do PiS nie stworzyliście takiego wachlarza wartości, mitów scalających wyborców we wspólnotę? Bo te, do których się odwołujecie, są dość abstrakcyjne, a przez to mniej atrakcyjne.\nW tekście o Czarnym Proteście POLITYKA napisała, że dla młodych liczą się konkrety, a nie jakaś abstrakcyjna wolność. Że ludzie nie czuli tego, pytali: co to jest wolność? Jakieś kombatanckie wspomnienie. Ale dopiero teraz zobaczyli, czym grozi brak wolności w konkretnym wymiarze. Autostrada Wolności niczego nie przypomina, ale możliwość przyzwolenia na łamanie prawa przez władzę już coś mówi, i pokazuje, czym jest brak wolności. Widzę tych polityków grających Smoleńskiem, to cyniczne wykorzystywanie ludzkiej tragedii i emocji, robienie z nas komunistów, zdeptanie etosu Armii Krajowej, Państwa Podziemnego, robienie z kilku tysięcy żołnierzy wyklętych jedynego symbolu walki o wolną Polskę, a nie z 360 tys. żołnierzy AK.\nJest dla mnie fenomenem, że ogromna masa ludzi w to uwierzyła. Uwierzyli, że zrujnowaliśmy Polskę. Czy nie powinniśmy mieć własnych mitów? Może i tak, ale jest problem, jak je konstruować, a zwłaszcza przekazywać, bo wolne media to największa wartość. A my nie powinniśmy planować budowania mediów anty-PiS. Na to się nie zgadzam.\nA jeśli na jakimś spotkaniu w terenie ktoś wstanie i zapyta, czy zagwarantuje mu pan, że za trzy lata PiS zostanie odsunięty od władzy, to co pan powie?\nNa 100 proc. Mocno w to wierzę. Jeżeli ich nie odsuniemy od władzy, to będzie tylko nasza wina - moja i ludzi, którzy dziś biorą za to odpowiedzialność.


TZe-FX631 (TZ-FX631) -taśma laminowana elastyczna Brother -KURIER od 15zł! - GENTO S.C.\n> Etykiety, taśmy, kalki>BROTHER typ TZ>TZe-FX631 (TZ-FX631) -taśma laminowana elastyczna Brother -KURIER od 15zł!\nTZe-FX631 (TZ-FX631) -taśma laminowana elastyczna Brother -KURIER od 15zł!\n12mm szerokości - czarny napis na żółtym tle. Zwiększona wiotkość (np. znakowanie kabli),