Wegemania [Magdalena Pieńkos] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nAutor: Magdalena Pieńkos Liczba stron: 305\nISBN: 978-83-8059-976-5 Data wydania:\nOpracowanie wstępu i przepisów, fotografie potraw Magdalena Pieńkos/niebieskimigdal.pl Redaktor prowadzący Dominika Stopka Korekta Joanna Rutkowska-Marchewka Projekt makiety, skład, opracowanie graficzne Anna Witwicka Projekt okładki Anna Witwicka Zdjęcia na okładce Magdalena Pieńkos Wydanie I, 2019 © Copyright by text, cover and layout by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2019 Wydawnictwo SBM ul. Sułkowskiego 2/2 01-602 Warszawa ISBN 978-83-8059-976-5 Spis treści 4 4 4 7 10 11 12 20 22 46 48 56 68 82 84 96 114 158 176 190 192 210 212 224 236 260 262 274 292 298 300 302 Wstęp Czym jest weganizm? Wpływ diety roślinnej na zdrowie Jak przejść na weganizm? Czy dieta wegańska jest kosztowna? Suplementacja diety wegańskiej W spiżarni weganina Wegebaza roślinny nabiał, sos, zakwas Wegeśniadania napoje, koktajle i smoothie bowl owsianki inne Wegeobiady przystawki zupy dania główne pizza, burgery, tarty... sałatki Wegeprzekąski do pudełka i na wynos Wegesłodkości lody i desery ciasteczka ciasta Wegewyroby kiszonki wędliny, pasty i pasztety chleby Spis potraw Indeks potraw Indeks składników głównych WSTĘP Kuchnia roślinna przeszła w ostatnich latach wielką transformację. Jeszcze jakiś czas temu większości kojarzyła się głównie ze smutnymi sojowymi kotletami i produktami drogimi oraz trudno dostępnymi, dającymi efekt dań bez wyrazu. Od tamtych czasów do dziś kucharze wykonali ogrom- ny krok w przód – zarówno domowi amatorzy, jak i profesjonaliści odważnie eksperymentują z warzywami i innymi produktami pochodzenia roślinnego. Dania zyskały nietypowe konsystencje, wibrujące kolory i zaskakujące, różnorodne smaki. Do łask wracają buraki, brukiew, topinambur, jarmuż, pietruszka, ciecierzyca, dynia, siemię lniane, kapusta kiszona, szpinak, aronia czy chociażby pęczak. Rośliny strączkowe albo wszelkiego rodzaju kasze stały się bazą nie tylko dań wytrawnych, ale również wymyślnych słodkości: od kremów, budyni, babeczek po intensywnie czekoladowe brownie. I to jest właśnie mój ukochany rozdział kuchni roślinnej – niebanalne, zaskakujące i uzależniające wegańskie słodkości. Bez rafinowanego cukru, bez białej mąki i bez wyrzutów sumienia, bo nie trzeba już decydować, czy zjeść zdrowo, czy smacznie. CZYM JEST WEGANIZM? Zacznijmy od tego, czym weganizm jest albo czym nie jest. Idea weganizmu jako filozofii życia powstała z pobudek etycznych i zakłada, że zwierzętom, tak jak ludziom, przysługuje ochrona ich podstawowych interesów, w tym prawa do życia i prawa do wolności od cierpienia. Skoro niemożliwe jest korzystanie z pro- duktów zwierzęcych bez naruszania tych praw, należy zrezygnować z wykorzystywania zwierząt. Najczęściej weganizm jest odbierany jako rodzaj diety polegającej na rezygnacji z produktów zwierzęcych – taką postawę definiuje się jako weganizm żywieniowy. Rozwinięciem filozofii weganizmu jest natomiast dążenie do wyklucze- nia wszelkich form wykorzystania zwierząt i okrucień- stwa wobec nich. Pojęcie weganizmu po raz pierwszy pojawiło się w 1944 roku wraz z powstaniem brytyjskiego Towarzy- stwa Wegańskiego. Słowo vegan (składające się z trzech pierwszych i dwóch ostatnich liter słowa vegetarian) 4 stworzył Donald Watson, założyciel organizacji. W 1951 roku towarzystwo (Vegan Society) oficjalnie zdefiniowało weganizm jako doktrynę polegającą na niewykorzystywaniu zwierząt. Weganizm nie jest więc jakimś zbiorem praktyk, lecz swoistą zasadą, z której pewne praktyki logicznie wynikają. Weganie rezygnują ze spożywania mięsa, ale także z produktów, których wytwarzanie wiąże się z eks- ploatacją zwierząt. Ze swojego menu eliminują zatem nabiał oraz miód, ale także produkty odzwierzęce, często wykorzystywane w przemyśle spożywczym, jak na przykład wosk pszczeli, podpuszczka, serwatka, węgiel kostny, karmin, kazeina, żelatyna, lanolina, karuk i szelak. Weganie nie stosują kosmetyków i nie kupują ubrań powstałych z odzwierzęcych surowców, takich jak na przykład lanolina, kolagen, keratyna, kazeina, skóry, futra, wełna czy jedwab. Nie biorą również udziału w rozrywkach, w których wykorzystuje się zwierzęta, takich jak polowania, wyjścia do zoo, na rodeo, do cyrku oraz oceanarium. Bojkotują także wszelkie produkty testowane na zwierzętach. Odejście od tych zasad dopuszczają tylko wtedy, jeśli byłoby to niezbędne do przetrwania. Postawa taka jest nazywana weganizmem ze względów etycznych. Wszystkie poważne definicje dotyczące diety wegańskiej można sprowadzić do jednego zdania – jest to styl życia oparty na szacunku do zwierząt, ponieważ podobnie jak człowiek są one istotami czującymi i doświadczają bólu, przyjemności, strachu, radości, nudy oraz stresu. Niektórzy uważają weganizm za coś absur- dalnego i ekstremalnego, dla mnie jednak ekstremalne jest to, jak spostrzegł Gary L. Francione, że uważamy niektóre zwierzęta za członków naszej rodziny i jedno- cześnie wbijamy widelce w ciała innych zwierząt. WPŁYW DIETY ROŚLINNEJ NA ZDROWIE Zdarza się, że gdy ktoś dowiaduje się, że jem tylko rośliny, zadaje pytanie, czy jestem zdrowa i czy to, co robię, jest bezpieczne dla mojego organizmu. Odpowia- dam zawsze, że owszem, jedzenie roślin jest zdrowe, co potwierdzają moje wyniki badań i stan zdrowia oraz wstęp\nKORZYŚCI ZDROWOTNE PŁYNĄCE ZE STOSOWANIA ZBILANSOWANEJ DIETY BOGATEJ W WARZYWA I OWOCE • zmniejszenie ryzyka udaru oraz innych chorób sercowo-naczyniowych, • zmniejszenie ryzyka cukrzycy typu II, • zmniejszenie ryzyka nadciśnienia, ubytku kości oraz tworzenia się kamieni nerkowych dzięki spożywaniu produktów bogatych w potas, • obniżenie ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej dzięki spożywaniu produktów bogatych w błonnik, • ochrona przed niektórymi nowotworami, na przykład rakiem jamy ustnej, żołądka, jelita grubego i odbytu, • zmniejszenie ryzyka powstawania nadwagi i otyłości dzięki ograniczeniu liczby kilokalorii w przeliczeniu na porcję produktów; dla osób z nadwagą jeszcze bardziej korzystne jest spożywanie warzyw, ponieważ owoce, ze względu na naturalną zawartość cukrów, dostarczają z reguły większej ilości energii niż warzywa. otyłości i cukrzycy. Kwasy tłuszczowe nasycone i trans mogą przyspieszać rozwój miażdżycy przez podwyż- szenie stężenia cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji LDL (tzw. złego cholesterolu), a także działanie prozapalne i prozakrzepowe. Z tego względu produkty zawierające tłuszcze pochodzenia zwierzęcego oraz produkty cukiernicze i fast food należy ograniczać. Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych wskazuje na te same zalecenia. Lekarze zachęcają, by wpro- wadzić do diety tłuszcze roślinne, które są źródłem kwasów tłuszczowych nienasyconych. Zarówno kwasy tłuszczowe jednonienasycone, jak i wielonienasycone zmniejszają stężenie cholesterolu całkowitego oraz podwyższają stężenie tzw. dobrego cholesterolu (HDL). Oleje oliwkowy i rzepakowy mogą być spożywane na surowo i używane do smażenia, a pozostałe tylko na surowo, gdyż w trakcie ogrzewania wytrącają się z nich szkodliwe dla zdrowia nadtlenki. Warto przytoczyć też stanowisko naukowców z Aka- demii Żywienia i Dietetyki – największej amerykańskiej organizacji skupiającej profesjonalnych dietetyków, oparte na przeglądzie wyników badań opublikowanych w kilkuset artykułach naukowych. W opinii tej można przeczytać, że „odpowiednio zaplanowane diety wegetariańskie, w tym diety ściśle wegetariańskie, czyli wegańskie, są zdrowe, spełniają zapotrzebowanie żywieniowe i mogą zapewniać korzyści zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niektórych chorób. Dobrze zaplanowane diety wegetariańskie są odpowiednie dla osób na wszystkich etapach życia, włącznie z okresem ciąży i laktacji, niemowlęctwa, dzieciństwa, dojrzewania, oraz dla sportowców”. Trzeba też dodać, że dieta wegańska wymaga suplementacji takich składników odżywczych, jak witamina B12, która w pokarmach roślinnych nie wy- stępuje w ogóle, a której niedobór jest bardzo niebez- pieczny dla zdrowia. Warto rozważyć też suplementację witaminy D. Jest ona zalecana nie tylko weganom, ale właściwie wszystkim osobom żyjącym w naszej szerokości geograficznej, gdzie ekspozycja na słońce nie jest wystarczająca. Należy pamiętać, że dieta pozbawiona produktów odzwierzęcych nie stanie się automatycznie dietą zdrową i zbilansowaną – niektórzy myślą bowiem, że po przejściu na dietę roślinną schudną i wyleczą się ze wszystkich chorób. Rzeczywiście często ten styl jedzenia pomaga zrzucić zbędne kilogramy i leczy, ale nie jest to wcale takie oczywiste. Dieta wegańska również może się opierać na produktach wysoko przetworzonych i być źle zbilansowana. Klasycznym przykładem jest porcja frytek i słodki napój gazowany lub pszenna bułka z dżemem. Oba dania są wegańskie, badania naukowe, ale co ważne, dieta wegańska jak każda inna musi być właściwie zbilansowana. Większość z nas pewnie myśli, że to palenie jest główną przyczyną przedwczesnej śmierci, przynajmniej w krajach Zachodu. Tymczasem wyniki badań pokazują, że papierosy znajdują się dopiero na czwartym miejscu listy czynników skracających życie. Według najnowszych badań, obejmujących 188 krajów, niechlubne pierwsze miejsce zajęło śmieciowe jedzenie. Dobra wiadomość jest taka, że jesteśmy w stanie wiele zrobić, by żyć długo w zdrowiu i umrzeć w latach późnej starości z naturalnych przyczyn związanych z wiekiem. Według lekarzy zbilansowana dieta roślinna nie tylko nie szkodzi zdrowiu, co więcej – weganie i wegetarianie rzadziej zapadają na choroby cywilizacyjne, jak choćby nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę i choroby układu krążenia. Może się to wiązać z faktem, że z diety wegańskiej całkowicie eliminuje się tłuszcze zwierzęce. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca minimalizowanie w diecie nasyconych kwasów tłuszczowych, których głównym źródłem jest właśnie tłuszcz zwierzęcy. Z badań epidemiologicznych wynika, że wysokie spożycie tych tłuszczów dodatnio koreluje z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca, nowotworów, a także 6 wstęp\nale czy na pewno zdrowe? Jednak nawet dieta oparta na nieprzetworzonych produktach roślinnych może nie przynieść pożądanych efektów konkretnej osobie. Najlepszym rozwiązaniem jest trzecia droga, czyli zbilansowana dieta wegańska dostosowana do potrzeb i stanu zdrowia konkretnej osoby. JAK PRZEJŚĆ NA WEGANIZM? Jeśli decyzja o przejściu na dietę roślinną została już podjęta, są dwie drogi. W przypadku gdy miała podłoże etyczne, istotną kwestią będzie zapewne szybka zmiana nawyków, co nie dla wszystkich jest łatwe i może skutkować frustracjami. Pojawią się zapewne pytania: co jeść, jak dużo oraz co i gdzie kupować. W takiej sytuacji najlepiej udać się do dietetyka specjalizującego się w dietach roślinnych, który doradzi, w jaki sposób wprowadzać nowe produkty tak, by wszystko przebie- gało zdrowo i przede wszystkim bezpiecznie. Przy tej okazji warto też poddać się podstawowym badaniom i sprawdzić aktualny stan zdrowia. Drugim sposobem przejścia na dietę wegańską jest stopniowe wykluczanie produktów odzwierzęcych. Ten sposób pozwoli uniknąć wielu frustracji, ponieważ daje więcej czasu na naukę, zmianę nawyków i przyzwycza- jenie organizmu do nowego stylu żywienia. Warto też szukać wsparcia i rad u doświadczonych roślinożerców, którzy z chęcią podsuną wiele gotowych rozwiązań. UNIWERSALNY POSIŁEK woda lub herbata 6 22 22 50 Warzywa Białko Węglowodany Tłuszcze • Jedz powoli i kończ posiłek, gdy jesteś w 80 syty. • Produkty bogate w węglowodany skrobiowe jedz raczej po treningu. • Wybieraj produkty pełnowartościowe, minimalnie przetworzone. • Jeśli to możliwe, wybieraj żywność lokalną lub ekologiczną. 7 wstęp\nKROK 1: wybierz białko roślinne KROK 2: wybierz źródło węglowodanów ROŚLINY STRĄCZKOWE PRODUKTY SOJOWE ZIARNA MĄKI, KASZE, MAKARONY, PIECZYWO ciecierzyca tofu gryka makaron pszenny pełnoziarnisty groch łuskany tempech komosa ryżowa makaron żytni razowy soczewica czerwona edamame orkisz makaron orkiszowy soczewica zielona napoje roślinne niesłodzone ryż pełnoziarnisty makaron ze strączków soczewica żółta jogurty roślinne jęczmień płatki owsiane fasola biała napoje i jogurty roślinne słodzone jagło płatki orkiszowe fasola czerwona parówki i wędliny sojowe ryż dziki płatki żytnie fasola adzuki pasty i paszteciki gotowe pęczak pieczywo razowe fasola mung zamienniki mięsa amarantus kasza orkiszowa fasola borlotti bób TWORZENIE ZDROWYCH PRZEPISÓW ROŚLINNYCH zalecane w umiarkowanych ilościach niezalecane tortilla pełnoziarnista pszenna kuskus kasza i mąka kukurydziana chlebki pita pieczywo mieszane ziarna ekspandowane, np. amarantus płatki owsiane błyskawiczne płatki jaglane płatki ryżowe kasza manna ryż biały makarony białe przetworzone płatki sklepowe produkty z białej maki pieczywo jasne (bułki, chleb tostowy) pieczywo cukiernicze (rogaliki, drożdżówki) KROK 3: wybierz źródło tłuszczu ORZECHY, NASIONA, OLEJE WARZYWA I INNE KROK 4: wybierz warzywa KROK 5: wybierz smak – przyprawy SŁONE/ OSTRE SŁODKIE/ KWAŚNE ORZECHY, NASIONA, KIEŁKI orzechy włoskie, brazylijskie, laskowe, makadamia, arachidowe awokado bakłażan Śródziemnomorskie siemię lniane* oliwki chia gorzka czekolada (min. 70 ) burak brokuł słonecznik olej kokosowy cukinia nasiona sezamu margaryna twarda kalafior kapary, czosnek, oliwki, zioła: tymianek, oregano, majeranek, bazylia, mięta, rozmaryn, cytryna, rodzynki, ocet balsamiczny, syrop klonowy migdały, orzeszki pinii, orzeczy włoskie i laskowe, pistacje, siemię lniane, nasiona konopi, pestki dyni nasiona maku olej sojowy kapusta Azjatyckie kolendra, bazylia tajska, mięta, miso, sos sojowy, kombu, kimchi, sosy azjatyckie, np. sriracha, grzybowe, pasty curry, fasolowe, kafir, trawa cytrynowa itp. kokosowy, kolendra, bazylia tajska, mięta, mleko kokosowe, kafir, trawa cytrynowa mirin, ocet orzeszki ryżowy, cukier ziemne, orzechy brazylijskie, orzechy nerkowca, ziarna sezamu, nasiona chia, kiełki fasoli mung Bliskowschodnie kiszone cytryny, oliwka, harrisa, tahini, kolendra, pietruszka, mięta, zatar daktyle, melasa z granatu, cytryna, syrop klonowy migdały, orzechy włoskie i laskowe, ziarna sezamu nasiona konopi olej z pestek winogron cebula pestki dyni olej palmowy nerkowce migdały olej lniany olej rzepakowy oliwa mleko kokosowe * siemię lniane i chia powinny być zmielone i przechowywane w tej formie nie dłużej niż 3 dni lub moczone co najmniej 4 godziny przed posiłkiem. seler naciowy i korzenny brokuł jarmuż, szpinak, sałaty pomidory papryka groszek cukrowy i zielony grzyby kukurydza pietruszka ogórek karczoch szparagi kiełki … CZY DIETA WEGAŃSKA JEST KOSZTOWNA? Często spotykam się z opiniami, że przejście na wega- nizm wiąże się z ponoszeniem dodatkowych kosztów, że na mleko migdałowe, olej kokosowy, nerkowce czy sojowe kiełbaski stać tylko najbogatszych. To stereotyp, który powstał z braku wiedzy, ponieważ większość osób błędnie utożsamia weganizm wyłącznie z produktami przetworzonymi, takimi jak wegańskie kiełbaski, wędliny, pasztety, mleka i jogurty. Roślinne zamienniki produktów odzwierzęcych mogą być bardzo pomocne, głównie na początku nowej drogi, jednak wegańskie jedzenie wcale nie musi być drogie. Przede wszystkim trzeba powiedzieć sobie, że dieta diecie nierówna. Można jeść sezonowe warzywa i owoce, strączki, kasze oraz kiszonki domowej produkcji, ale też bardziej kosztowne gotowe musli z mlekiem z orzechów laskowych, gotowe desery i wegańskie wędliny. Tak jak wszystkożercy – jedni zadowolą się niedrogą wędliną z supermarketu, a drudzy nie zasną bez kanapki z szynką parmeńską. Nie o to tu jednak chodzi. Podstawą zbilansowanej diety wegańskiej powinny być nieprzetworzone produkty roślinne, które są stosunkowo tanie i dostępne w większości sklepów. Ziarna, zboża, kasze, soczewica, fasola, groch, cieciorka to niedrogie produkty, których jedna paczka często wystar- cza na kilka posiłków, gdyż można z nich przygotować pasty, pasztety, kotlety, zupy lub sałatki. Powszechnie dostępne i tanie są również wszelkiego rodzaju kasze, ryż i makarony pełnoziarniste. Problem natomiast może stanowić dostępność owoców i warzyw, zwłaszcza poza sezonem, oraz cena ich od- powiedników sprowadzanych z zagranicy. Warto zatem korzystać z mrożonek, które długo zachowują wartości odżywcze. Nie trzeba też codziennie jeść brzoskwiń, mango albo innych egzotycznych owoców. Wystarczą jabłka, banany i od czasu do czasu cytrusy w postaci pomarańczy lub grejpfrutów. Polecane w diecie roślinnej są jeszcze nasiona i pestki. W tym przypadku znów tylko od nas zależy, jak skomponujemy posiłek. Czy wybierzemy nieco droższe orzechy makadamia, piniowe czy może pestki słonecz- nika i dyni, które są pełne wartości odżywczych, a nieco bardziej dostępne cenowo. Z moich obserwacji i doświadczenia wynika, że w porównaniu do tradycyjnej diety składającej się głównie z mięsa, nabiału i wysoko przetworzonych produktów dieta wegańska nie jest droga. Jada się wyłącznie rośliny, które spożywało się także wcześniej, tylko w większej ilości i w towarzystwie rozmaitych ziaren, kasz, pestek oraz nasion. Kupując podwójną porcję warzyw oraz kasz lub ryżu, bez mięsa i nabiału, zjemy zdrowo i etycznie, a przy okazji zaoszczędzimy. wstęp 10 SUPLEMENTACJA DIETY WEGAŃSKIEJ Academy of Nutrition and Dietetics – jedna z najważniejszych na świecie organizacji zrzeszających dietetyków, pozytywnie ocenia dietę wegańską. Ważne jednak, by tak jak każda dieta była ona odpowiednio zbilansowana. W przeciwnym razie w organizmie mogą wystąpić niedobory niektórych witamin i składników mineralnych. Aby do tego nie doszło, należy zapewnić sobie odpowiednie zróżnicowanie produktów i naturalną suplementację. ŻELAZO Zaburzenie gospodarki żelaza w organizmie może powodować: niedokrwistość, obniżenie odporności i zwiększenie podatności na infekcje. Niedobory tego pierwiastka często objawiają się chronicznym zmęcze- niem, trudnością z koncentracją, ogólnym osłabieniem, a także problemami skórnymi. Szczególnie narażone są w tym przypadku kobiety w ciąży, karmiące piersią, obficie miesiączkujące, a także nastolatki w okre- sie dojrzewania. Choć produkty roślinne zawierają sporo żelaza, problemem może być jego przyswajalność. Rośliny zawierają żelazo niehemowe – znacznie słabiej przyswa- jalne przez organizm niż żelazo hemowe, które znaj- dziemy m.in. w czerwonym mięsie i jajach. By uzupełnić niedobory żelaza, należy jeść: pieczywo razowe, płatki owsiane, orzechy oraz rośliny strączkowe. Do diety war- to włączyć też produkty bogate w witaminę C (cytryna, żurawina, czarne jagody, kiwi), które zwiększają przyswajalność żelaza nawet trzykrotnie. WITAMINA A I β-KAROTEN Niedobór witaminy A objawia się m.in. przedwczesnym starzeniem się skóry, problemami skórnymi, utratą powonienia, kurzą ślepotą, suchością błon śluzowych układu oddechowego i rozrodczego oraz spadkiem odporności. W swojej pod- stawowej formie występuje ona jedynie w produktach odzwierzęcych, a głównym źródłem jej aktywnych form w produktach pochodzenia roślinnego jest β-karoten. Aby dostarczyć go do orga- nizmu w odpowiedniej dawce, weganie powinni sięgać po żółte lub pomarańczowe warzywa, zielone warzywa liściaste, a także bogate w β-karoten owoce, takie jak morela lub mango. WAŻNE! Należy zachować odstępy czasowe pomiędzy spoży- waniem produktów zawiera- jących żelazo i wapń, gdyż te o dużej zawartości wap- nia utrudniają przyswa- janie żelaza. BIAŁKO Niedobór białka może skutkować: osłabieniem orga- nizmu, spadkiem odporności, łamliwością włosów, a niekiedy również ich wypadaniem. Warto więc pamiętać, że doskonałym źródłem białka są: fasole czerwona, czarna, różowa i biała, orzechy (wszystkie rodzaje) i nasiona, a także produkty sojowe, takie jak mleko sojowe, tofu i inne wyroby na bazie soi. WITAMINA B12 O witaminie tej należy pamiętać szczególnie, gdyż nie występuje w produktach roślinnych, a jedynie w mięsie, rybach, jajkach i mleku. Jej niedobór może prowadzić m.in. do anemii, dlatego zaleca się stosowanie aptecz- nych suplementów. WAPŃ Prawidłowe stężenie wapnia w organizmie zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób serca, udarów, raka jelita grubego oraz kamieni nerkowych. Istnieje wiele produ- któw pochodzenia roślinnego bogatych w wapń, jednak ze względu na jednoczesną obecność szczawianów w niektórych owocach i warzywach jego przy- swajalność może być ograniczona. Z tego powodu wegetarianie powinni sięgać po produkty o wysokiej zawartości białka, ale z małą ilością szczawianów. Warto zatem bliżej zapoznać się z kapustą, brokułem albo liśćmi rzepy. Alterna- tywnym źródłem białka jest mleko sojowe. WITAMINA D Witamina D ma istotny wpływ na zdrowie naszych kości, a także na prawidłowe funkcjonowanie całego 11 wstęp\norganizmu (zmniejsza ogólny stan zapalny). Jej niedo- bór może doprowadzić do osteoporozy, a także być przyczyną wielu przewlekłych chorób. Źródłem witaminy D jest światło słoneczne, dlatego wiosną i latem powinniśmy korzystać z kąpieli słonecznych, natomiast w okresie jesienno-zimowym przyjmować suplementy z witaminą D3. W SPIŻARNI WEGANINA OWOCE Zarówno świeże, jak i suszone owoce zawierają ogrom- ne ilości witamin, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Są bogate w antyoksydanty, takie jak witaminy A, C i E oraz flawonoidy, które neutralizują wolne rodniki powstające w organizmie podczas stresu, stanów zapalnych oraz w wyniku zanieczyszczenia środowiska. Owoce to również źródło zbawiennych kwasów, które potrafią zregenerować i odmłodzić skórę. Jeśli chcemy kupować suszone owoce, to tylko takie, które nie zawierają substancji konserwujących, czyli suszone w sposób naturalny (na słońcu). WARZYWA To esencja kuchni roślinnej! Podobnie jak owoce zawierają cenne witaminy, sole mineralne oraz błonnik i enzymy. Są niskokaloryczne, więc możesz zjadać ich tak dużo, jak tylko chcesz. Nie bez powodu warzywa i owoce cieszą się nieprzemijającym uznaniem lekarzy. Lista korzyści zdrowotnych płynących ze spożywania tych produktów jest bardzo długa: obniżają poziom złego cholesterolu, regulują ciśnienie krwi, wzmacniają układ odpornościowy. Takie działanie jest możliwe dzięki temu, że zawierają one wiele składników, a nie jedynie pojedyncze pierwiastki, jak to jest w przypadku sztucznych suplementów. Warzywa i owoce korzystnie wpływają również na naturalną florę bakteryjną jelit, a ilość zawartych w nich przeciw- utleniaczy jest zrównoważona, dzięki czemu nie ma ryzyka, że w nadmiarze zaczną nam szkodzić. WARZYWA LIŚCIASTE Są niezbędne w każdej diecie, ponieważ zawierają białko oraz potrzebne do prawidłowego funkcjonowa- nia organizmu minerały, takie jak wapń, żelazo i magnez (np. zielona i czerwona sałata, kapusta, szpinak, botwina, rzeżucha, rukola, roszponka, cykoria, endywia, świeże zioła). NASIONA Są źródłem białka i minerałów. Warto sięgać po nasiona dyni, słonecznik, siemię lniane, chia (szałwia hiszpańska), nasiona bazylii, sezam. ORZECHY Orzechy włoskie, nerkowce, laskowe, brazylijskie, pekan, pistacjowe, makadamia i inne są najbardziej wartościo- we z wszystkich bakalii – zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik, składniki mineralne oraz witaminy E oraz te z grupy B. ZIARNA Gryka, wszelkie odmiany ryżu, komosa ryżowa, kasza jęczmienna, pęczak, kasza jaglana, owies, orkisz, w tym ryż arborio charakteryzujący się wysoką zawartością skrobi i bardzo popularny we Wło- szech, niezbędny do przygoto- wania tradycyjnego risotto. WIELE MOŻLIWOŚCI Wybieraj różne odmiany i kolory, jedz produkty sezono- we i lokalne, ale sięgaj również po mrożonki. Spożywaj je w po- staci surowej lub gotowanej, dodawaj do obiadu, kola- cji i śniadania. KIEŁKI Rzodkiewki, fasoli mung, lucerny, ciecierzycy, soczewicy, brokułu i słonecznika. 12 wstęp\nTŁUSZCZE Awokado, kokos, oliwki, oleje tłoczone na zimno i rafinowane, rzepakowy, kokosowy, lniany, dyniowy, olej z ostropestu lub oliwa (więcej o olejach w dalszej części książki). WODOROSTY Nori, wakame, dulse i kelp, inaczej nazywane glonami, to samożywne organizmy, które oprócz wody po- trzebują do życia również słońca. W diecie są cenione za wartości odżywcze oraz smakowe, charakteryzują się również niskim stopniem przetworzenia. Wodorosty można spożywać na surowo oraz jako dodatek do potraw. Zawierają cały wachlarz składników mineralnych i witamin w formie najbardziej przyswajalnej przez nasz organizm. Dostarczają również dużej ilości jodu, dlatego ważne, aby osoby mające problemy z tarczycą skonsultowały możliwość ich spożywania z lekarzem. Ostrożność powinny zachować również osoby mające problem z sodem w diecie, gdyż glony dysponują tym pierwiastkiem w dużych ilościach. Dodatkowo wodo- rosty zawierają witaminy: A, K, C, E, PP oraz witaminy z grupy B, a także pierwiastki śladowe, takie jak miedź, cynk, kobalt, wanad i stront. TOFU Ten biały, niefermentowany serek jest uzyskiwany z mle- ka sojowego i często wykorzystywany jako zamiennik sera oraz mięsa. To cenne źródło białka oraz roślinnych tłuszczów nienasyconych, a także wielu witamin i składników mineralnych, takich jak wapń, żelazo, potas, fosfor, magnez, cynk, selen, mangan, miedź. Tofu jest niskokaloryczne (100 g w zależności od rodzaju tofu dostarcza jedynie 40–100 kcal), ale jednocześnie daje poczucie sytości. W sklepach można je znaleźć w róż- nych smakach: naturalne, wędzone, z ziołami, suszonymi pomidorami lub wodorostami. TEMPEH Jest wytwarzany z ziaren soi, poddawanych procesowi fermentacji. Weganie używają go jako zamiennika mięsa z uwagi na jego strukturę, idealną do smażenia i krojenia, oraz smak – delikatnie grzybowy i orzechowy. Tempeh jest znacznie zdrowszy od tofu, ponieważ to produkt fermentowany i zawiera całe ziarna soi. Uzyskuje się go przez użycie grzyba z rzędu pleśniakowców Rhizopus oligosporus, który poprawia strawność białka. Dzięki temu tempeh staje się nie tylko świetnym źródłem wap- nia, magnezu, cynku i żelaza, ale również probiotycznych mikroorganizmów, poprawiających stan jelit i odporność organizmu. Tempeh można kupić w postaci naturalnej, wędzonej i smażonej. SUROWE KAKAO Jest wytwarzane z tłoczonych na zimno, nieprażonych ziaren kakaowca, co pozwala na zatrzymanie w nim żywych enzymów, w przeciwieństwie do zwykłego kakao, które powstaje z prażonych ziaren, przez co traci większość swoich wartości odżywczych. Surowe kakao zawiera antyoksydanty mające dobroczynny wpływ na nasz organizm. Może zapobiegać chorobom układu krążenia, poprawia pamięć i nastrój, a także łagodzi stres. Jest również uważane za afrodyzjak, zapewne z powodu zawartości teobrominy, która zwiększa wydzielanie neuroprzekaźników: serotoniny, adrenaliny i noradrenaliny. KAROB To mączka chleba świętojańskiego, łudząco przypomi- nająca kakao. W przeciwieństwie do niego nie zawiera jednak teobrominy i kofeiny – alkaloidów o działaniu pobudzającym, które nie są zalecane kobietom w ciąży i osobom w stanach nadciśnienia tętniczego. Karob jest też używany przez alergików, ponieważ nie zawiera 13 wstęp\nalergenów obacnych w kakao. Ma delikatny, słodki, karmelowy smak, inaczej niż wytrawne i lekko gorzkie kakao. Ponadto karob jest źródłem składników mineral- nych, takich jak wapń i potas. PRZYPRAWY W kuchni roślinnej nie powinno zabraknąć różnorodnych przypraw, które nie tylko dodają smaku potrawom, ale również mają właściwości zdrowotne i wspomagają nasz układ pokarmowy. W mojej kuchni dodaję je niemal do każdej potrawy. Z samego rana owsiance może towarzyszyć cynamon (najlepiej cejloński), imbir i kur- kuma, a czasem kardamon. Codziennie używam papryki (słodkiej, ostrej, chili, wędzonej), pieprzu we wszystkich kolorach, kminu, gałki muszkatołowej, czarnuszki, czosnku oraz ziół, takich jak: cząber, czosnek niedźwie- dzi, bazylia, oregano, tymianek, majeranek, kolendra, lubczyk, rozmaryn, gorczyca, liście laurowe, goździki, anyż, galangal (przyprawa o imbirowo-pieprzowym smaku), trawa cytrynowa, liście kafiru (mają cytrynowy aromat), ziele angielskie i gotowych mieszanek, czyli ziół prowansalskich, curry, garam masali, pięciu smaków, czubrycy (zielonej, czerwonej i żółtej), za’ataru (arabska mieszanka ziół) oraz gomasia, czyli soli sezamowej. w pożywieniu. Istotną kwestią w tym przypadku jest więc proporcja między nimi. Najbardziej pożądana to dwie części omega-6 do jednej części omega-3. Pod względem tej proporcji olej rzepakowy góruje nad wszystkimi innymi, z wyjątkiem lnianego, który ma wię- cej kwasów omega-3 niż omega-6. Na potrzeby książki przywołam tylko te oleje, których najczęściej używam: • olej rzepakowy – to król wśród olejów, choć w Pol- sce jest nadal niedoceniany. Ma idealną proporcję kwasów omega-6 do omega-3, czyli wspomniane wcześniej 2:1. Dla porównania w oliwie ta proporcja wynosi 10:1, a w popularnym oleju słonecznikowym 126:1. Olej rzepakowy zawiera też cenny kwas ole- inowy, który zmniejsza zawartość złego cholesterolu (LDL) i poprawia stosunek dobrego (HDL) do złego. Aż 62 oleju rzepakowego to właśnie jednonienasy- cony kwas oleinowy. • oliwa – zawiera jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które mają wpływ na zahamowanie rozwoju miażdżycy, obniżają poziom tzw. złego cholesterolu (LDL) i podnoszą poziom dobrego (HDL). Ma również dobroczynny wpływ na ciśnienie krwi. To także bogate źródło witamin: A, E, D i K. • olej kokosowy – moda wyniosła olej kokosowy do rangi najzdrowszego z tłuszczów. Niestety, niczym sobie na to nie zasłużył, ponieważ jak dowodzi najnowszy raport Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego, szkodzi nam podobnie jak niezale- cane tłuszcze zwierzęce. Problemem jest to, że olej kokosowy w aż 82 składa się z tzw. tłuszczów nasy- conych. Zawiera ich znacznie więcej niż masło (63 ), oliwa (14 ), olej słonecznikowy w przypadku tego drugiego pojawia się pojęcie rafinacji, czyli oczyszczania. Należy pamiętać, że oleje tłoczone na zimno powinny być stosowane tylko na zimno, np. do sałatek, natomiast oleje tłoczone na ciepło, rafinowane – do smażenia, gotowania i pieczenia, a także – co ważne – mogą być używane do dań na zimno. Tę zasadę należy stosować do wszelkich olejów, także do oliwy i oleju rzepakowego. Na co dzień używam niewiele tłuszczu w czystej postaci, jakim są oleje. Wolę włączyć do diety (10 ) czy olej rzepakowy (7 ). W podsumowaniu raportu na- ukowcy napisali: „Ponieważ olej kokosowy zwiększa poziom cholesterolu frakcji LDL będącego przyczyną chorób układu krążenia, a jednocześnie nie są znane jakiekolwiek właściwości oleju kokosowego, które mogłyby kompenso- wać jego niekorzystny wpływ na cholesterol LDL, odradzamy jego spożywanie”. Jeśli jednak bardzo lubisz olej kokosowy i masz prawidłowy poziom LDL, to umiarkowane spożywanie OLEJE Tłuszcz roślinny, jakim są oleje, należy spożywać z powodu obecnych w nim niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych: linolowego (ome- ga-6) i linolenowego (omega-3). Nasz organizm potrzebuje ich do właściwego funkcjonowania układu krwionośnego, nerek oraz utrzymania skóry w dobrej kondycji. Ostatecznie nie potrafi ich jednak wytworzyć samodzielnie, dlatego musimy dostarczyć je OLEJE – NA ZIMNO CZY NA CIEPŁO? Tematem często dyskutowanym jest sposób tłoczenia olejów – na zimno lub na ciepło, orzechy, nasiona, siemię lniane lub awokado, czyli produkty w formie nieprzetworzonej. 14 wstęp\ngo nie powinno przysporzyć twojemu organizmo- wi kłopotów. cukru we krwi, dlatego poleca się go przede wszys- tkim cukrzykom i osobom odchudzającym się. • olej dyniowy – ma ciemnozielony kolor, niezwykły • erytrol – podobnie jak ksylitol to zdrowy słodzik aromat i orzechowy smak. Idealnie nadaje się do sałatek, lecz nie powinno się go używać do smażenia i pieczenia. Koniecznie wypróbuj przepis na przeką- skę, w której dojrzałe pomidory skropione olejem dyniowym i octem balsamicznym ze świeżą bazylią są podane z tostami z razowca na zakwasie. • olej konopny – ma zielonobrązową barwę i lekko gorzki, korzenny smak oraz zapach. Jest pozyskiwany w procesie tłoczenia na zimno ziaren konopi siewnej. Świetnie nadaje się jako dodatek do ziemniaków, kasz i surówek. Jest bogaty w witaminę K. pochodzenia naturalnego. Można go stosować podczas odchudzania, gdyż właściwie nie zawiera kalorii, a przy tym jest prawie tak samo słodki jak zwykły cukier. Zarówno erytrol, jak i ksylitol, w przeciwieństwie do cukru oraz innych słodzików, nie są metabolizowane przez ludzki organizm, lecz wydalane w niezmienionej formie wraz z moczem. • suszone liście stewii – to zdrowy i naturalny słodzik, nie zawiera kalorii i nie podnosi poziomu cukru we krwi. Stewia może być używana do słodzenia napojów oraz do przygotowania ciast i deserów. • oleje z orzechów, np. laskowych, makadamia, • jadłoszyn w proszku to naturalny słodzik używany arachidowych oraz włoskich – mają wiele wartości odżywczych i wyjątkowe smak i aromat. Tłoczone na zimno są świetnym dodatkiem do sałat i past. • olej ryżowy – ma delikatny, lekko słodki smak. Jest bardzo bogaty w witaminę E, przeciwutleniacze, a także w skwalen, który chroni serce, ma działanie antynowotworowe oraz przeciwgrzybiczne. Idealnie nadaje się do dressingów i sałatek, a także do smażenia i pieczenia. SŁODZIKI • ksylitol, czyli cukier brzozowy – wygląda i smakuje jak cukier, ale ma mniej kalorii i nie podnosi poziomu przez rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej. Charakteryzuje się wysoką zawartością błonnika pokarmowego, cynku żelaza, magnezu, potasu oraz wapnia. Ma niski indeks glikemiczny, co pomaga zachować stały poziom cukru we krwi. Ma karmelowy smak z nutą kokosa i czekolady, dlatego też będzie doskonałym dodatkiem do koktajli, deserów, ciast oraz napojów. • syropy – z agawy, klonowy, jęczmienny, orkiszowy, ryżowy oraz daktylowy – mogą być wykorzystywane jako zamienniki cukru do słodzenia deserów, wypie- ków i napojów. • cukier kokosowy – jest pozyskiwany z soku z pąków kwiatowych palmy kokosowej. Ma niższy indeks 15 wstęp\nglikemiczny niż inne rodzaje cukru, a przy tym zawiera wiele cennych składników. Charakteryzuje się łagod- nym, karmelowo-kokosowym smakiem i przyjemnym zapachem. Świetnie nadaje się do ciast oraz deserów. PASTY W KUCHNI ROŚLINNEJ • pasta harissa – ostra pasta pochodząca z Afryki Pół- nocnej, przygotowywana na bazie czerwonej papryki chili oraz czosnku z dodatkiem odrobiny kolendry, kminku zwyczajnego, kminu rzymskiego oraz oliwy. Można jej używać jako dodatku do kasz, makaronów, przecieru pomidorowego, kanapek i zup. Doskonale sprawdza się jako składnik szybkiej przekąski – wy- starczy podać ją z oliwą i bagietką. Ma ostry i lekko palący smak. Wystarczy dodać jej odrobinę, żeby potrawa zyskała odpowiedni smak i aromat • pasty curry – to podstawa kuchni tajskiej. Występują w trzech odmianach: żółtej, zielonej i czerwonej. Najłagodniejsza żółta jest moją ulubioną – jej podsta- wowymi składnikami są chili, szalotka, czosnek, trawa cytrynowa, kurkuma, galangal i nasiona kolendry. Pasty curry często pomagają mi w przygotowaniu szybkiego posiłku – wystarczy połączyć je z duszony- mi warzywami i mlekiem kokosowym. • tahini – to pasta przygotowywana z ziaren sezamu i podstawowy składniki popularnego hummusu. Można używać go także jako składnika deserów, porannej owsianki oraz do sosu do sałatek i pieczo- nych warzyw – ostatecznie do wszystkiego, jeśli tylko chcesz uzyskać sezamowy posmak. Kiedy najdzie cię ochota na słodkości, w małej miseczce zmieszaj 2 łyżki pasty sezamowej z 1 łyżką syropu klonowego i dodaj kubek czarnej kawy – taki napój doskonale zaspokoi potrzeby. • pasta miso – jest powszechnie używana w potra- wach kuchni japońskiej i koreańskiej. Wytwarza się ją ze sfermentowanej soi i stosuje jako dodatek do zup oraz sosów. Ma właściwości prozdrowotne, gdyż używane do fermentacji mikroorganizmy działają podobnie jak nasze probiotyki. MĄKI • pszenna – to mąka uzyskiwana z pszenicy. Jest najczęściej używana w polskiej kuchni. Ja używam je- dynie mąki pełnoziarnistej, jak najmniej oczyszczonej. • orkiszowa – zdecydowanie zdrowsza od pszennej, bardziej odżywcza i zawierająca mniej glutenu. Świetna do wypieku chleba oraz do ciast, placuszków i naleśników. • żytnia – najczęściej wykorzystywana do przygoto- wania zakwasu oraz wypieku chleba, ale można ją również dodać do ciast i tart. • jęczmienna – ma lekko orzechowy smak i niewielką zawartość glutenu, można ją łączyć z mąką pszenną i żytnią. Świetnie nadaje się do przygotowania klusek, ciastek, ciast oraz naleśników i chleba. • owsiana – zawiera niewiele glutenu, natomiast dużo błonnika oraz witamin z grupy B. Można jej używać do wypieku, ale tylko w połączeniu z innymi mąkami. Łatwym sposobem na przygotowanie mąki owsianej jest zmielenie płatków owsianych. • z prosa – jest bogata w białko, witaminy i sole mine- ralne, ale ma niewielką zawartość glutenu, dlatego zwykle łączy się ją z mąką pszenną. • gryczana – to bezglutenowa mąka wytwarzana z ziaren gryki. Ma brązowy kolor i charakterystyczny smak z nutą goryczki. Można jej używać do wypieku ciast oraz przygotowania naleśników i blinów. • z ciecierzycy – jest bogata w składniki odżywcze. Charakteryzuje się wysoką zawartością białka, błonnika, magnezu i potasu. Co prawda nie nadaje się do wypieku lekkich ciast, ale można ją wykorzystać do przygotowania placków i naleśników, zagęszcza- nia zup, sosów lub jako zamiennik bułki tartej i jajka, gdyż skleja ciasto, na przykład przy przygotowa- niu burgerów. • kukurydziana – w kuchni meksykańskiej jest po- wszechnie używana do wyrobu tortilli oraz taco, nadaje potrawom słodkawy smak. Można ją wyko- rzystać do wypieku ciast, ciasteczek, placków, do panierowania i zagęszczania sosów. • ryżowa – najczęściej wykorzystywana do przygoto- wania makaronu, klusek, ciast, ciastek, naleśników oraz do zagęszczania kisieli, zup i sosów. Polecam używanie mąki z ryżu pełnoziarnistego. • ziemniaczana – powstaje przez wypłukanie skrobi ze świeżych ziemniaków, czego efektem jest sypki proszek. Można ją wykorzystać do przygotowywania kisielów, klusek, ciast i sosów. • mąka z tapioki – to mąka skrobiowa uzyskiwana z bulwy manioku, doskonała do przygotowywania deserów, kisielów, budyni i legumin. 17 wstęp\n• sojowa – jest bardzo odżywcza i prawie pozbawiona skrobi. Ma lekko orzechowy smak. Jest doskonała do wypieków, przygotowywania sosów, może również być używana jako substytut jajek. • migdałowa – doskonale nadaje się do wypieku ciast, a przy tym jest bardzo odżywcza, m.in. dzięki dużej zawartości wapnia. • z amarantusa – charakteryzuje się wysoką wartością odżywczą i dietetyczną, zawiera dużo żelaza (pię- ciokrotnie więcej niż pszenica), wapnia i białka. Do przygotowania ciast, placków i naleśników najlepiej łączyć ją z innymi mąkami. KISZONKI Kiszenie, nazywane też fermentacją, jest jedną z najstarszych metod przedłużania świeżości produk- tów spożywczych. Powstałe w tym procesie kiszonki zawierają witaminy: A, C i E, czyli tzw. przeciwutleniacze. Związki te neutralizują w naszych organizmach nie- sparowane atomy – wolne rodniki – powstające m.in. podczas przemian metabolicznych. Nadmiar wolnych rodników zwiększa ryzyko miażdżycy oraz nowotworów i powoduje przedwczesne starzenie się. W kiszonkach znajdują się też witaminy PP, K oraz inne z grupy B, które dostarczają wielu niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu składników mineralnych: wapnia, potasu, magnezu, żelaza i fosforu. Inną zaletą fermentowanych produktów jest to, że sycą, nie tucząc. Dzięki temu, że zawierają dużo błonnika, po ich spożyciu czujemy się najedzeni. Produkty kiszone to nie tylko porządna porcja witamin, ale również źródło naturalnych probiotyków (z gr. pro bios, czyli „dla życia”). Probiotyki, zwane żywnością czynnościową, to kultury bakteryjne lub drożdży, których zadaniem jest korzystne działanie w układzie pokarmowym. Według Światowej Organizacji Zdrowia są to żywe mikroorganizmy, które spo- żyte w odpowiedniej ilości korzyst- nie wpływają na organizm gospodarza. Obecnie probiotyki są dostępne jako żywność funkcjonalna (naturalne produkty fermentowane), a także w formie produktów leczniczych oraz suplementów diety. Dostarczane z pożywieniem probiotyczne kultury bakterii rozwijają się jeszcze lepiej, gdy towarzyszy im określony rodzaj pożywienia stanowiący dla nich po- żywkę, który wydłuża ich czas przeżycia oraz stymuluje ich wzrost i aktywność. Tym wsparciem są właśnie Zjedzenie codziennie 5 łyżek kiszonej kapusty zwiększa odporność organizmu na infekcje, gdyż pokrywa dobowe zapotrzebowanie na witaminę C. także w fasoli, topinamburze, płatkach owsianych, nieoczyszczonej psze- nicy i jęczmieniu, cebuli, bananach oraz w pomidorach. Na uwagę zasługuje również korzeń, uważany za najbogatsze naturalne źró- dło probiotyków. Fermentacja nie wymaga zegar- mistrzowskiej precyzji ani żadnych nietypowych technologii. To bardziej sztuka niż nauka. Kiszenie jest naturalnym prebiotyki, które dopiero w jelicie grubym podlegają fermentacji, ponieważ nie są trawione ani w żołądku, ani w jelicie cienkim. Tam zwiększają ilość dobrej flory bakteryjnej. Składniki te można znaleźć w wielu produktach roślinnych. Najbardziej znanym źródłem prebiotyków jest błonnik pokarmowy – ce- luloza, pektyny i inulina – ale naturalne źródło prebiotyków można znaleźć procesem kontrolowanego psucia żywności, który praktykowany od pokoleń, na pewno uda się również w twojej kuchni. I chociaż niepowodzenia się zdarzają, to nie wolno się poddawać. Do kiszenia nadają się zdrowe, świeże warzywa i owoce. Możesz użyć: buraków, kalafiora, marchewki, rzodkiewki, pomidorów (zielonych i czerwonych), 18 wstęp\nkalarepy, cebuli, czosnku, fasolki szparagowej, botwinki, bakłażanów, papryki, dyni, patisonów, brukselki, cukinii, bobu, szczawiu, szpinaku, oczywiście także kapusty oraz ogórków i wielu innych. Kiszonki owocowe mogą nato- miast powstać z: żurawiny, ananasa, pigwy, pomarańczy, brzoskwiń, cytryn, śliwek, jabłek i gruszek. W zasadzie w eksperymentowaniu może nas ograniczyć jedynie wyobraźnia i strach przed testowaniem nowości. Jako dodatków wzmacniających smak można użyć: kopru, ziela angielskiego, liścia laurowego, czosnku, cebuli, jałowca, cynamonu, pieprzu, anyżu, estragonu, cząbru, rozmarynu i innych ziół. Fermentacja nie kończy się na warzywach i owocach, podobne procesy zachodzą podczas powstawania kefiru, jogurtu oraz serów zarówno z mleka krowiego, jak i orzechów, nasion oraz kasz. Istotną grupę przepi- sów stanowią fermentowane napoje, które są nie tylko alternatywą dla tych słodkich, sklepowych, ale także źródłem naturalnych probiotyków, w które współczesna dieta jest bardzo uboga. Więcej na temat kiszenia prze- czytasz w mojej książce Domowe kiszonki z owoców, warzyw i ziół – zajrzyj i tam! Włączając do swojej codziennej diety składniki ze wszystkich wymienionych grup pokarmowych, dostarczasz swojemu organizmowi wszystkiego, co niezbędne. Nie grożą ci niedobory żelaza, wapnia, a tym bardziej białka. Nie bój się eksperymentować z przepisami. Dodawaj ulubione zioła i przyprawy. Na początku takie ekspe- rymentowanie może się wydawać kłopotliwe, jednak gdy nabierzesz wprawy, tworzenie nowych dań będzie przynosiło sporo radości. Rozsmakuj się w roślinnej kuchni – niskoprzetwo- rzonej, pełnowartościowej, zbilansowanej i bogatej w witaminy, minerały, antyoksydanty oraz inne składniki odżywcze. SPRZĘT PRZYDATNY WEGANINOWI • Blender kielichowy, najlepiej wysokoobrotowy – to absolutny niezbędnik w mojej kuchni. Przygotowuję w nim wszelkiego rodzaju koktajle, od zielonych i lekkich po kremowe, proteinowe na bazie mleka roślinnego i różnych kasz. Lubię wszelkiego rodzaje tofurniki, czyli wegańskie serniki, których przygotowanie z tego rodzaju sprzętem zajmuje niewiele czasu. • Dobrej jakości blender – zastępuje wiele urządzeń kuchennych, może przerobić na płyn każde warzywo (nawet brokuły mogą się nadawać do picia), zrobić delikatne mleko roślinne, lody, wegańskie sery i desery, siekać i kroić warzywa oraz owoce, mielić ziarna, kasze i orzechy. • Blender ręczny, czyli tzw. żyrafa. Najczęściej używam go do przygotowania past, np. humusu i pasztetów, a czasem też do zmiksowania sosu lub zupy. • Młynek do kawy, w którym oprócz kawy, mielę sporo różnych ziaren: siemię lniane – mielę dość regularnie, ponieważ codziennie dodaję łyżkę tego cuda do porcji zielonego koktajlu; płatki owsiane – tak przygotowuję mąkę, którą wykorzystuję do ciast i tart; migdały, orzechy lub sezam – podobnie jak płatki, mielę na mąkę, jeśli potrzebuję małą porcję lub do przygotowania kruszonki migdałowej na ciasto albo ryż z jabłkami. • Malaksery i roboty kuchenne – ułatwiają siekanie, miksowanie, mieszanie, cięcie, mielenie oraz wyrabianie ciasta (także na chleb), niektóre mają funkcję gotowania w różnych temperaturach w wodzie i na parze. • Spiralizator, czyli urządzenie do robienia makaronu z warzyw. 19 wstęp\nWEGE baza ROŚLINNY NABIAŁ, SOS, ZAKWAS Pozostałe wiórki orzechowe mogą posłużyć do przygotowania serka, a także jako składnik ciast, ciaste- czek i wegańskich pasztetów. MLEKO KOKOSOWE To mleko proste w wykonaniu i zdecydowanie tańsze od tych gotowych. Idealnie nadaje się do koktajlu, owsianki, deseru, ciasta, do dań kuchni azjatyckiej lub po prostu do kawy. Przed użyciem trzeba potrząsnąć kilka razy butelką, ponieważ lubi się rozwarstwić, jednak jest to naturalny proces. CZAS: 10 MINUT + MOCZENIE PORCJA: OKOŁO 1 L SKŁADNIKI • 250–300 g wiórków kokosowych • 1 l wody filtrowanej, źródlanej lub przegotowanej • szczypta soli • ½–1 łyżki cukru/ ksylitolu/syropu klonowego, opcjonalnie WYKONANIE 1. Wiórki zalej wodą i odstaw na 6–8 godzin w chłodne miejsce, np. do lodówki. 2. Namoczone wiórki blenduj w urządzeniu wysokoobrotowym przez około 5–6 minut. 3. Wyłóż sitko gazą i przecedź masę. Odciśnij wiórki, a mleko przelej do butelki. Dodaj szczyptę soli i jeśli masz ochotę – cukier lub syrop klonowy. Przechowuj w lodówce do 3 dni. Pozostałe po produkcji mleka wiórki kokoso- we można wykorzystać jako bazę do ciaste- czek lub dodatek do owsianki. 22 roślinny nabiał, sos, zakwas\nMLEKO ORZECHOWE Domowe mleko orzechowe jest łagodne i wyraziste. Sprawdza się jako składnik naleśników, ciast, deserów albo budyniu roślinnego. Jego smak zmienia się w zależności od rodzaju wykorzystanych orzechów – można poeksperymentować z orzechami włoskimi, laskowymi, pistacjowymi, makadamia lub z migdałami. Doskonale smakuje mleko przygotowane z nerkowców, takie jak w tym przepisie. Jest tylko jeden warunek – orzechy powinny być bez skórek, czyli blanszowane. CZAS: 10 MINUT + MOCZENIE PORCJA: OKOŁO 1 L SKŁADNIKI • 1 szklanka orzechów nerkowca ksylitolu/syropu klonowego • 3–4 szklanki wody • dodatki smakowe: filtrowanej, źródlanej lub przegotowanej • szczypta soli • ½–1 łyżki cukru/ cynamon, skórka pomarańczy, naturalny olejek migdałowy, miąższ z ½ laski wanilii WYKONANIE 1. Orzechy zalej wodą i odstaw na 6–8 godzin w chłodne miejsce, np. do lodówki. Po tym czasie dokładnie je wypłucz i odcedź. 2. Orzechy przełóż do kielicha blendera, zalej 2 szklankami wody i miksuj do uzyskania kremowej konsystencji. Pod koniec dodaj pozostałą wodę. 3. Sitko wyłóż podwójnie złożoną gazą i przecedź powstały płyn. Odciśnij wiórki, a mleko przelej do butelki. Dodaj szczyptę soli i wedle uznania – cukier oraz wybrany dodatek smakowy. Przechowuj w lodówce do 3 dni. MLEKO MIGDAŁOWO- -JAGLANE To kolejny przepis na mleko roślinne, które świetnie zastępuje mleko krowie. Ponadto jest kremowe, syte i doskonale smakuje. Warto pamiętać, że idealnie nadaje się do przygotowania roślinnej zupy mlecznej. CZAS: 10 MINUT + MOCZENIE PORCJA: OKOŁO 0,6 L SKŁADNIKI • ½ szklanki kaszy jaglanej • 1⁄3 szklanki migdałów bez skórki lub orzechów nerkowca • 2 szklanki wody filtrowanej, źródlanej lub przegotowanej • szczypta soli • 1 łyżeczka cukru⁄ksylitolu⁄syropu klonowego lub 4 suszone daktyle WYKONANIE 1. Migdały zalej wodą i odstaw na 6–8 godzin w chłodne miejsce, np. do lodówki. 2. Kaszę jaglaną dokładnie opłucz, ugotuj, a następnie ostudź. 3. Wymoczone migdały, kaszę i pozostałe składniki umieść w blenderze i miksuj do momentu uzyskania kremowej konsystencji. 4. Sitko wyłóż podwójnie złożoną gazą i przecedź powstały płyn, mocno wyciśnij. Można również Pozostałą po odciśnięciu masę możesz wykorzystać jako bazę do śniadań – świetnie smakuje z musem z ulubionych owoców, musli lub orzechami. użyć specjalnego woreczka do przygotowywania mleka roślinnego. Jeśli używasz blendera wysokoobrotowego, przelewanie przez gazę może się okazać zbyteczne. 5. Mleko przechowuj w szczelnie zamkniętej szklanej butelce w lodówce do 3 dni. 23 roślinny nabiał, sos, zakwas\nSEREK FETA Wegański ser feta to świetna przekąska. Można go przechowywać długo w lodówce, dzięki czemu żaden niespodziewany gość nas nie zaskoczy – ser nadaje się do przygotowania ulubionej sałatki lub szybkiej kanapki. CZAS: 11 GODZIN + MARYNOWANIE PORCJE: 2–3 SKŁADNIKI • 400 g twardego tofu naturalnego • 2 łyżki pasty miso białej • sok z 1 cytryny • ¼ szklanki octu jabłkowego • 1 łyżka oleju rzepakowego, słonecznikowego lub oliwy • 3 łyżki wody • 2 łyżki drożdży nieaktywnych, drobnych jak mąka • 1 ząbek czosnku, pokrojony w cienkie plasterki • ½ łyżeczki soli • 1 łyżka oregano • czarny pieprz, do smaku WYKONANIE 1. Odciśnij tofu z wody – w tym celu ser zawiń w ręcznik papierowy i obciąż (najlepiej sprawdza się deska z ciężarkiem). Odstaw na co najmniej 1 godzinę. 2. W tym czasie przygotuj marynatę – 3. dokładnie wymieszaj ze sobą wszystkie składniki. Tofu pokrój w niewielką kostkę (boki wielkości 1–1,5 cm), przełóż do słoika i zalej marynatą. Dokładnie wymieszaj, a następnie wstaw słoik do lodówki. Tofu powinno się marynować co najmniej 8 godzin, ale najlepiej odstawić je nawet na 48 godzin. 4. Wegańską fetę przechowuj w lodówce, pilnując, aby na wierzchu była zawsze cienka warstwa oliwy. Smak sera można zmieniać, używając ulubionych świeżych ziół, płatków chili albo świeżo mielonego kolorowego pieprzu. 24 roślinny nabiał, sos, zakwas\nWEGAŃSKI PARMEZAN Wegański parmezan to sposób na sypki ser zastępujący tradycyjny parmezan używany zazwyczaj we włoskiej kuchni. Podstawą tego przepisu są nieaktywne drożdże nadające niezwykle specyficzny, serowy smak. Roślinny parmezan idealnie pasuje do makaronów, zup, pesto, no i oczywiście do pizzy. CZAS: 5 MINUT PORCJA: ½ KUBKA (130 G) SKŁADNIKI • 100 g orzechów nerkowca • 25 g płatków drożdżowych • 1 łyżeczka suszonego czosnku • 1⁄3 łyżeczki soli (lub więcej według preferencji) • szczypta kurkumy WYKONANIE 1. Wszystkie składniki umieść w blenderze i miksuj pulsacyjnie do uzyskania sypkiego proszku. Uważaj, żeby nie miksować zbyt długo, ponieważ efektem może być wtedy masło orzechowe. 2. Przechowuj w lodówce w hermetycznie zamykanym pojemniku nawet kilka tygodni. 25 roślinny nabiał, sos, zakwas\nROŚLINNA ŚMIETANA Śmietana z płatków ryżowych i nerkowców jest kremowa i gęsta. Można z powodzeniem używać jej do zup, sosów, pieczonych ziemniaków albo jako dodatek do placków ziemniaczanych czy pierogów z owocami. CZAS: 10 MIN + MOCZENIE PORCJA: 0,4 L SKŁADNIKI • ¼ szklanki orzechów nerkowca, niesolonych i nieprażonych • ¾ szklanki płatków ryżowych błyskawicznych WYKONANIE 1. Orzechy nerkowca zalej wodą i mocz przez około 3–4 godz. Następnie wypłucz je i odcedź. 2. Płatki ryżowe zalej mlekiem sojowym w rondelku i doprowadź do wrzenia, gotuj 3–4 min na małym ogniu. Odstaw do ostudzenia. Jeśli masa będzie zbyt gęsta, dodaj więcej mleka. • 1 szklanka mleka sojowego, 3. Masę razem z orzechami, płatkami drożdżowymi, solą, sokiem z cytryny i octem jabłkowym umieść w kielichu blendera i miksuj do uzyskania kremowej konsystencji. Gdy masa zacznie gęstnieć, dodawaj pozostałe mleko, a następnie stopniowo olej. Ilość mleka ma wpływ na konsystencję, jaką chcesz osiągnąć. Im więcej go dodasz, tym śmietana będzie rzadsza. 4. Przechowuj w lodówce. niesłodzonego, do gotowania płatków • ½–1 szklanki mleka sojowego/ryżowego/ owsianego, niesłodzonego • ¼ łyżeczki soli morskiej • 1 łyżeczka drożdży nieaktywnych • 1 łyżka oleju rzepakowego • 2 łyżki soku z cytryny • 1 łyżka octu jabłkowego, najlepiej niepasteryzowanego 26 roślinny nabiał, sos, zakwas\nMAJONEZ Majonez to doskonały składnik świątecznych sałatek. Klasyczna warzywna z zielonym groszkiem i ogórkami kiszonymi albo niemiecki klasyk z ziemniaków i ogórków konserwowych nie udałyby się bez tego kremowego dodatku. Smak majonezu z mlekiem sojowym jest najbardziej zbliżony do smaku klasycznego. Gęsty i pyszny! CZAS: 10 MINUT + MOCZENIE PORCJA: 0,3 L SKŁADNIKI • 1 szklanka oleju rzepakowego • ½ szklanki mleka sojowego • ½ łyżeczki czarnej soli kala namak • szczypta soli morskiej • 1 płaska łyżka musztardy • 1 łyżka octu jabłkowego • 1 łyżeczka syropu klonowego • mielony pieprz, do smaku WYKONANIE 1. Mleko sojowe wymieszaj z octem jabłkowym przy użyciu blendera. 2. Dodaj pozostałe składniki, z wyjątkiem oleju. Miksuj przez chwilę, żeby masa lekko się napowietrzyła i wymieszała. 3. Nie wyłączaj blendera. Cienkim strumieniem dolewaj olej, a kiedy się skończy, wyłącz blender i skosztuj majonez. Dopraw pieprzem, dodaj soli, wedle potrzeb. 4. Przechowuj w szczelnie zamkniętym pojemniku w lodówce nawet do 2–3 tygodni. 27 roślinny nabiał, sos, zakwas\nTWARÓG Z MIGDAŁÓW To prosty przepis na roślinny twarożek. Migdały można zastąpić nerkowcami i wymieszać w dowolnej proporcji. Warto też poeksperymentować z ulubionymi ziołami oraz przyprawami. Jeśli lubisz kwaśne sery, dodaj 2–3 łyżki wody z kiszonych ogórków lub odrobinę czosnku. Można również dorzucić nieco jasnej pasty miso albo porcję nieaktywnych drożdży. CZAS: 15 MINUT PORCJA: 2,5 L SKŁADNIKI • 200 g migdałów bez skórki, blanszowanych • 3 łyżki soku z cytryny • 4 łyżki oliwy • 1 mały ząbek czosnku • 1 łyżeczka soli • 2⁄3 szklanki wody, filtrowanej, źródlanej lub przegotowanej również ominąć etap pieczenia i zjeść ser z roślinną śmietanką, szczy- piorkiem i rzod- Możesz kiewką. WYKONANIE 1. Migdały zalej wodą i odstaw do namoczenia na 6–8 godzin. 2. Po tym czasie migdały razem z sokiem z cytryny, oliwą, czosnkiem, wodą i solą zmiksuj w blenderze kielichowym na kremową konsystencję (najlepsze efekty uzyskasz, używając blendera wysokoobrotowego; w zależności od rodzaju sprzętu może to potrwać kilka minut; od czasu do czasu przerwij i zsuń masę migdałową ze ścianek naczynia). Jeśli masa jest zbyt gęsta, dodaj nieco wody, ale nie więcej niż 1 łyżkę na jeden raz. 3. Gładką i kremową masę przełóż na sitko wyłożone gazą i umieść na miseczce. Wstaw do lodówki na kilka godzin. 4. Kiedy ser obcieknie, wyjmij go z lodówki i delikatnie odwracając dnem do góry, ułóż na blasze posmarowanej oliwą. Nie zapomnij usunąć gazy. Twaróg umieść w piekarniku nagrzanym do temperatury 160–170°C i piecz przez około 30 minut. Jeśli chcesz uzyskać ser bardziej twardy i kruchy, ale nadal kremowy, podnieś temperaturę do 180˚C i wydłuż czas pieczenia do 35–40 minut. 5. 6. Po wystygnięciu ser przełóż do hermetycznie zamykanego pojemnika i przechowuj w lodówce. 28 roślinny nabiał, sos, zakwas\nCO WARTO WIEDZIEĆ O MIGDAŁACH? • 100 g tych bakalii dostarcza 50 g tłuszczu, to około 570 kcal • dostarczają solidną dawkę miedzi i manganu, co poprawia koncentrację, zwiększa odporność, chroni przed wolnymi rodnikami SEREK MIGDAŁOWO-KOKOSOWY Delikatny serek w stylu raffaello świetnie nadaje się na słodkie śniadanie lub wyrafinowany podwieczorek. Można śmiało łączyć go ze świeżymi owocami i prażonymi płatkami migdałów lub orzechami laskowymi. Do jego przygotowania jako starter możesz również użyć gotowych żywych kultur bakterii dostępnych w sklepach ze zdrową żywnością. CZAS: 36 GODZIN PORCJA: 1 × 0,3–0,4 L WYKONANIE 1. Miksuj wszystkie składniki z wyjątkiem startera i płatków migdałowych do momentu uzyskania kremowej konsystencji. Migdały można wcześniej moczyć kilka godzin, będą się łatwiej rozdrabniać. 2. Gotowy krem wymieszaj z płatkami migdałowymi, dodaj starter, wymieszaj drewnianą łyżką, a następnie przełóż do szklanego, wyparzonego wcześniej słoika. Przykryj lnianą ściereczką i zawiąż gumką lub przykryj pokrywką. 3. Odstaw w ciepłe i ciemne miejsce na około 36 godzin. Sprawdzaj postęp fermentacji. Gdy serek stanie się lekko kwaśny, przełóż go do lodówki. Powinien być zjedzony w ciągu 3–5 dni. SKŁADNIKI • 1 szklanka obranych migdałów • ¾ szklanki mleka kokosowego dobrej jakości (ekstrakt kokosowy 60 , woda) • ½ szklanki ugotowanej kaszy jaglanej, opcjonalnie • 1 łyżka cukru kokosowego • starter: 1 łyżka solanki z kiszonych gruszek lub jabłek • 4 łyżki płatków migdałowych 30 roślinny nabiał, sos, zakwas\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Wegemania-ebookRO/p1145265i1300931" target="_blank" title="Wegemania [Magdalena Pieńkos] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Wegemania [Magdalena Pieńkos] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Dietetycy Katowice - Darmowe ogłoszenia Lento.pl\nTrener personalny, bieganie, duathlon, zdrowie, online\nSzykujesz się do maratonu lub triathlonu, biegasz bo lubisz, masz już dość siedzącego trybu życia lub po prostu chcesz ...\n15 kwi 12:41\nTrener Personalny, Dietetyk Katowice\nSzukasz wykwalifikowanego trenera z wiedzą i praktyką? Trafiłeś w dobre miejsce! Pomogę Ci osiągnąć każdy cel. ...\n14 lut 08:03\npan ,personalny masazysta i dietetyk,psycholog ,doskonaly rozmowca...pomoze dojazd do klienta\n19 sie 22:14\nDietetyk online - dieta bez wychodzenia z domu!\nplatforma internetowa przepisy i materiały w indywidualnym koncie graficzne przedstawienie wszystkich Twoich wyników ...\nmasaże Katowice, masaże relaksacyjne Katowice, oczyszczanie organizmów Katowice, dietetycy Katowice, psychologowie Katowice, leczenie depresji Katowice, masaże kręgosłupa Katowice


Ludobójstwo w Rwandzie – Bezpiecznik.org\nWydarzenia, które miały miejsce w Rwandzie w kwietniu 1994 roku, odcisnęły piętno na kartach historii nie tylko Rwandyjczyków, ale i całej ludzkości. To ludobójstwo to jeden z przykładów tego, do czego zdolny jest człowiek powodowany nienawiścią oraz jak wielka może być skala obojętności świata na taką tragedię.\nTutsi w obozie dla uchodźców. Kabgayi, Rwanda, 28 maja 1994. Fot. Alexander Joe/AFP\nRwanda przed ludobójstwem\nCo właściwie nazywamy ludobójstwem? Termin ten został stworzony w 1944 roku przez Rafała Lemkina, polskiego prawnika. Określa „masowe zabijanie lub eksterminację grup ludzkich”. Został przyjęty w prawie międzynarodowym po II wojnie światowej. Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1948 roku uchwaliło Konwencję w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa; weszła ona w życie w 1951 roku, a jej stronami zostało aż 127 państw. To jednak nie zapobiegło tragediom. Jednym z najbardziej wstrząsających przykładów ludobójstwa pozostaje to dokonane w Rwandzie w 1994 roku.\nLudobójstwo w Rwandzie rozpoczęło się z 6 na 7 kwietnia 1994 roku. Napięcia pomiędzy ludnością Tutsi oraz Hutu pojawiły się natomiast o wiele wcześniej. Mimo iż Hutu stanowili większość populacji rwandyjskiej zawsze uważani byli za klasę niższą. Tutsi przybyli do regionu na przełomie XIV i XV wieku zdołali podporządkować sobie tubylców, chociaż stanowili mniejszość. Nie wykluczali jednak ich tradycji, języka, historii. Tworzyli jeden, wspólny naród — Banyauranda. Trzecią grupę społeczną stanowili najmniej liczni Twa, którzy prawdopodobnie jako pierwsi osiedlili się na terenach dzisiejszej Rwandy. Zajmowali się oni myślistwem, często pełnili funkcje służebne ludności Tutsi lub Hutu. Różnice w wyglądzie społeczności rwandyjskiej są ledwo zauważalne, ale skóra Tutsi jest odrobinę jaśniejsza niż skóra Hutu. Hutu to rolnicy, zaś Tutsi — hodowcy, głównie zajmujący się bydłem, a posiadający tę zwierzynę uważani są za bogatszych. Plemiona przez lata żyły jednak razem. Jak więc możliwe, że doszło do ludobójstwa?\nKonflikt wisiał w powietrzu od końca lat 50. XX wieku. W 1959 roku powstał pomysł przyznania Rwandzie całkowitej autonomii (od Belgii). Doprowadziło to do wybuchu wojny domowej, która zakończyła się wygranymi w 1960 roku wyborami komunalnymi przez Parmehutu oraz wypędzeniem kilku tysięcy Tutsi z regionu. W późniejszych latach na terenie Rwandy-Urundy zlikwidowano powiernictwo. Powrócono do walk etnicznych i masowych prześladowań Tutsi. W 1978 roku została ogłoszona nowa konstytucja, na mocy której przywrócono parlament, urząd prezydenta i rządy cywilne oraz usankcjonowano system jednopartyjny. Juvénal Habyarimana został wówczas prezydentem. Z czasem społeczność Hutu była coraz bardziej odizolowywana od możliwości rządzenia. Pomimo wcześniejszej wyższej pozycji w państwie z biegiem czasu zaczęli tracić swoje przywileje na rzecz Tutsi.\n6 kwietnia 1994 roku został zestrzelony samolot prezydencki, w wyniku czego śmierć poniósł m.in. prezydent Rwandy Habyarimana oraz Cyprien Ntaryamira, prezydent Burundi. Obaj pochodzili z ludności Hutu, dla której wydarzenie to było idealnym pretekstem do wszczęcia walk przeciwko Tutsi. Odpowiedzialność za zestrzelenie nie jest oczywista, oskarżano także samych Hutu. Na ulicach dochodziło do morderstw. Początkowo niczego nie podejrzewający Tutsi lekceważyli groźby ze strony swoich sąsiadów. Do przemocy wobec nawoływało radio. Tutsi byli nazywani „karaluchami”. Wszędzie można było usłyszeć krzyki: „Tutsi zamordowali naszego prezydenta!”.\nSprawy potoczyły się bardzo szybko. Mordowano z nadzwyczajną okrutnością. Kobiety, dzieci, mężczyzn i starców. Całe plemię Tutsi miało zniknąć. Kobietom w ciąży rozpruwano brzuchy, mężczyznom łamano kości. Oprawcy cieszyli się bólem. Hutu posługiwali się głównie maczetami, którymi chętnie odcinali głowy. Tutsi byli okaleczani oraz pozostawiani, aby się wykrwawili. Dopiero później ich dobijano; często dzieci Hutu wskazywały dorosłym, którzy Tutsi jeszcze żyją. Zabijano modlących się w świątyniach, siedzących w domu czy chodzących ulicami. Zabijano także umiarkowanych Hutu, którzy nie chcieli mordować. Przywódcy zachęcali do zabijania, oferując pieniądze, alkohol, przywłaszczone posiadłości i majątki. W szeregach bojówek Hutu znaleźli się lekarze, wysoko postawieni urzędnicy, biedacy, dzieci, zwykli ludzie. Nad ranem wychodzili, by gwałcić, grabić i zabijać, wracali przed zmrokiem. Tutsi chowali się na bagnach. Siedzieli tam całymi dniami, modląc się o przeżycie. Wieczorami liczyli, ilu z nich poniosło śmierć, a ilu przeżyło. Rankiem ukrywali niemowlęta, a następnie siebie. Nadzy, wystraszeni i pozbawieni godności ludzkiej przez swoich sąsiadów. Śmierć poniosło milion osób.\nOcalała z zasadzki dziewczynka pomiędzy ciałami swoich towarzyszy. Goma, Zair, 17 lipca 1994. Fot. Pascal Guyot/AFP\nOd października 1993 roku na terenach Rwandy prowadzono Misję ONZ do spraw Pomocy Rwandzie (UNAMIR) z siedzibą w Kigali, którą dowodził kanadyjski generał Roméo Dallaire. Celem było chronienie tamtejszej ludności, repatriacja uchodźców, koordynacja działań humanitarnych. W oddziałach ONZ znalazły się blisko 2 tys. żołnierzy z 40 krajów. W trakcie pierwszych dni ludobójstwa misja zupełnie straciła na ważności. Dwa tygodnie od rozpoczęcia rzezi Rada Bezpieczeństwa ONZ zdecydowała się o zmniejszeniu liczebności oddziałów, które od tego momentu były zasilane przez zaledwie 270 żołnierzy. W późniejszym czasie ONZ podjęła działania, dzięki którym na pomoc wyruszyło 5500 tys. żołnierzy. Było już jednak za późno. Oddziały nie były przygotowane do zwalczenia bojówek Hutu, nie posiadały też odpowiedniej broni. To z kolei rodzi pytanie: czy reakcja ludzkości nie okazała się zbyt bierna? Czy Europa faktycznie nie była zdolna do pomocy Rwandyjczykom? Misję ONZ w Rwandzie można określić mianem ogromnej porażki, którą poniesiono wskutek chybionych decyzji politycznych bądź przez zwyczajne zaniechanie spowodowane ochroną interesów byłych państw kolonialnych.\nKontrowersyjną kwestią była także rola Francji w trakcie ludobójstwa. „Tu chodzi o europejską armię oskarżoną o gwałcenie praw człowieka w Afryce” — mówią Rwandyjczycy. W trakcie śledztwa ustalono, że Francja była świadoma czyhającego niebezpieczeństwa, co więcej była jego członkiem. Przywódcy Interahamwe, bojówki Hutu, przyznali, że byli szkoleni przez francuskich oficerów. Oficjalnie Operacja Turkus miała na celu udzielenie pomocy wszystkim zagrożonym Rwandyjczykom. W rzeczywistości zapewniła azyl uciekającym przed konsekwencjami bojownikom Hutu.\nLudobójstwo zakończyło się, gdy Rwandyjski Front Patriotyczny obalił rządy Hutu. Przestraszeni wizją pociągnięcia do odpowiedzialności mordercy zaczęli masowo uciekać do Burundi, Tanzanii, Ugandy i Zairu (dzisiejsza Demokratyczna Republika Konga). Część uciekła od kary, część została skazana. Wielu zbrodniarzy otrzymało symboliczny wyrok w Rwandzie podczas tzw. sądów gacaca. Powstał także specjalny trybunał — Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy, powołany w celu osądzenia wszystkich winnych ludobójstwa w Rwandzie w 1994 roku. Swoją siedzibę posiadał w Arushy (w Tanzanii). Działalność zakończył 31 grudnia 2015 roku. Osądził tylko 93 osoby. Warto zaznaczyć, iż był pierwszą na świecie międzynarodowym trybunałem wydającym wyroki w sprawie ludobójstwa. Jako pierwszy także uznał gwałt za metodę dokonywania ludobójstwa (sprawa Akayesu). Szacuje się, że kwietniu 1994 roku w Rwandzie zgwałcono nawet 250 tysięcy kobiet.\nUciekinierzy z Rwandy w obozie dla uchodźców. Kikumba, Zair, 10 września 1994. Fot. Pierre Verdy/AFP\n„Mój ból jest we mnie głęboko, nie na tyle jednak, abym mógł zapomnieć. Jest to ból, który dzielę z każdym ocalałym z ludobójstwa” — Révérien Rurangwa\nLudobójstwo, oprócz strat w ludzkości, doprowadziło także do upadku gospodarki i zniszczenia kraju. W zaledwie miesiąc z Rwandy uciekło 2,5 miliona osób, co z kolsi wywołało kryzys w Zairze. Szacuje się, że w czasie masakr w Rwandzie uśmiercono nawet 20% populacji. Zaszła wówczas całkowita zmiana struktury społecznej kraju: przed 1994 rokiem kobiety stanowiły tylko nieznaczną większość, po ludobójstwie — aż 78% populacji kraju. Pozostało 400 tysięcy sierot, z których wiele zmarło z braku jakichkolwiek środków do życia. 1,5 mln Rwandyjczyków zostało bez dachu nad głową. Skutki wyszły też poza kraj — były jedną z przyczyn I i II wojny domowej w Kongu.\nHutu dokonali ludobójstwa z nienawiści oraz po to, by powiększyć swój stan posiadania. Społeczność międzynarodowa z kolei zignorowała fakt, że wojna z pobudek politycznych bardzo szybko przekształciła się w wojnę totalną, wymierzoną w całą społeczność. Tutsi spisywali historię ludobójstwa i budowali pomniki upamiętniające tragiczne wydarzenia, ale odwetu nie było. Dziś w Rwandzie nie mówi się o pochodzeniu i plemionach, starając się utrzymać jedność w społeczeństwie, aby do wydarzeń podobnych jak te z kwietnia 1994 roku już nigdy nie doszło.\nRobert Łoś, Jacek Reginia-Zacharski, Współczesne konflikty zbrojne, Warszawa 2013.\nJean Hatzfeld, Nagość życia. Opowieści z bagien Rwandy, Warszawa 2011.\nKategorie Afryka, O co chodzi z...\nPoprzedni Poprzedni wpis: Bezpieczeństwo pracowników mediów w sytuacji konfliktu zbrojnego\nDalej Następny wpis: Moonwalk polskiej polityki zagranicznej po 2015 roku


Panasonic GX80 to udany i ciekawy model. Profesjonaliści raczej poszukają czegoś lepszego, ale amatorzy otrzymają aparat kręcący wyraźne i ładne filmy 4K oraz robiący dobrej jakości zdjęcia, a to wszystko w kompaktowej obudowie i to za całkiem rozsądną cenę. GX80 to model, z którego każdy amator będzie zadowolony.\nCo ważne, w swojej klasie cenowej aparat nie ma wielu konkurentów, bo jeśli już znajdziemy ciekawy sprzęt w podobnej cenie, to zwykle nie oferuje on możliwości filmowania w 4K, a przecież to dziś bardzo pożądana funkcja. Jeśli zatem szukacie małego i stosunkowo taniego aparatu, którym nakręcicie ładne filmy, zdecydowanie zerknijcie na Panasonika GX80.\nPrzydatne funkcje: Post Focus, 4K Photo\nDobrej klasy wizjer cyfrowy\nŹle umieszczony przycisk włączania\n58 queries. 0,197, 0.196 (0,197) seconds.


Miej w opiece naród cały. Różaniec z kardynałem Stefanem Wyszyńskim. Wojciech Jaroń\n» Miej w opiece naród cały. Różaniec z kardynałem Stefanem Wyszyńskim. Wojciech Jaroń\nFundament posługi pasterskiej Prymasa Tysiąclecia tkwi w bardzo głębokiej i świętej wierze oraz w niewypowiedzianie bliskiej relacji, jaką miał on z Matką Bożą. 14 lutego 1953 roku wypowiedział znamienne słowa: „Wszystko postawiłem na Maryję”, a pięknem tego zawierzenia chciał zachęcić do podobnej postawy wszystkich Polaków. Beatyfikacja kard. Stefana Wyszyńskiego to wspaniała okazja, by na nowo odkryć różaniec i podobnie jak nasz wielki rodak, zawierzając Matce Jezusa Chrystusa i naszej Matce, móc podążać ku świętości.\nRozważania modlitwy różańcowej ujęte w tej książce zostały wzbogacone o najpiękniejsze myśli z nauczania Prymasa Tysiąclecia.\nKsiążka może stanowić doskonałe wsparcie dla modlitw indywidualnych, a także wspólnotowych, w czym z pewnością pomoże przygotowany do kompletu zestaw obrazków zawierających krótkie rozważania poszczególnych tajemnicach różańcowych.\nKsiążka posiada Imprimatur Kościoła katolickiego\nObrazek w ramie drewnianej kardynał Stefan Wyszyński - różne wzory


Prawo w biznesie - bądź na bieżącą w temacie biznes a prawo - Strona 8 z 8 - kruczek.pl Prawo w biznesie - Strona 8 - kruczek.pl\nW cyklu dotyczącym form działalności prawnych opisywane są poszczególne typy wiążące się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tym razem więcej o spółce cywilnej, której zasady funkcjonowania ujęte są w kodeksie cywilnym. Sprawdź, czy ta forma jest korzystna, poznaj wady i zalety spółki cywilnej na Kruczek.pl\nSpółka z ograniczoną odpowiedzialnością -charakterystyka, wady oraz zalety\nKompleksowe opracowanie poświęcone spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Jakie są wady i zalety spółki z o.o. i w jaki sposób ją założyć?\nKonstytucja biznesu bez tajemnic na kruczek.pl. Tym razem więcej o prokurze. Prokura czyli szczególny sposób pełnomocnictwa. Jakie istotne zmiany wnosi obowiązująca od 30 kwietnia Konstytucja Biznesu? Warto odwiedzić kruczek.pl. - konkretnie, jasno i na temat o najnowszych zmianach w prawie.\nCo zmieniło się dla prowadzących przedsiębiorstwa?\nEgzekucja wobec byłego wspólnika spółki osobowej


SPOTKANIE DEKANALNE W PRZASNYSZU ŚDM 2016 » Fundacja "SCALAM - Prostujemy drogi życia" : Fundacja "SCALAM – Prostujemy drogi życia"\nSPOTKANIE DEKANALNE W PRZASNYSZU ŚDM 2016\nKwiecień 21, 2016 Podziel się opinią\nSPOTKANIE DEKANALNE W PRZASNYSZU\nŚwiatwe Dni Młodzieży 2016\nPrzasnysz, piątek wieczór, godz. 19:30. Przed Klasztorem Ojców Pasjonistów nieśmiało zbiera się grupka młodych z okolicy. Niektórzy widzą się po raz pierwszy, inni poznali się już dość dobrze podczas szkolenia w Rzymie czy Niedzieli Palmowej w Płocku. Na ich buziach widać zaciekawienie.\n8 kwietnia 2016 roku przy Parafii Św. Stanisława Kostki w Przasnyszu odbyło się dekanalne spotkanie wolontariuszy ŚDM. Zjawili się na nim przedstawiciele parafialnych centrów ŚDM 2016 z parafii w naszym dekanacie (ale nie tylko). W spotkaniu uczestniczyła młodzież z: Parafii św. Stanisława Kostki w Przasnyszu, Parafii św. Wojciecha w Przasnyszu, Parafii Chrystusa Zbawiciela w Przasnyszu, Parafii Św. Stanisława BM w Czernicach Borowych, Parafii Św. Dominika z Krzynowłogi Małej, Parafii Św. Stanisława Kostki z Rostkowa, Parafii Św. Stanisława BM w Świętym Miejscu, Parafii Św. Jana Chrzciciela z Węgry, Parafii Wszystkich Świętych z Krzynowłogi Wielkiej, Parafii Wniebowzięcia NMP w Dzierzgowie, Parafii św. Leonarda z Grzebska.\nSpotkanie poświęciliśmy kwestii przygotowania się do dni w diecezjach i wydarzeń centralnych. Żeby zacząć działać, trzeba się przegrupować, więc najpierw zweryfikowano listę wolontariuszy. Ustaliliśmy, ile mamy rąk do pracy i jakie mamy potencjały do wykorzystania. Następnie krok po kroku omówiliśmy plan działania podczas „Dni w Diecezjach” w dekanacie przasnyskim. Rozmawialiśmy o planowanych koncertach m.in. koncercie DEUS MEUS & Mietek Szcześniak, który odbędzie się 20 lipca 2016 o godz. 20:00, wycieczkach i grze miejskiej „Podróże z K.O.S.T.K.Ą”, organizowanej przez nas w partnerstwie z Fundacją SCALAM i Miejską Biblioteką Publiczną w Przasnyszu. Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.\nNa zakończenie, żeby usprawnić nasze działania podzieliliśmy się na odpowiednie sekcje:\nmedyczną, która będzie czuwać nad naszym zdrowiem;\nporządkową, czyli naszych, zachowujących zimną krew w każdej sytuacji, strażników;\njęzykową, która zajmie się tłumaczeniami,\nliturgiczną – to ci utalentowani,\nmedialną – nasz łącznik ze światem, oni piszą artykuły i tworzą plakaty,\nanimacyjną – ci mają arcyważne zadanie, będą integrować nas z pielgrzymami;\nsekcję logistyczną – czyli mózgi całej operacji;\nsekcję zakwaterowanie, czyli osoby odpowiedzialne za ulokowanie pielgrzymów w rodzinach i otoczenie ich opieką\nsekcja rejestracja – to oni jako pierwsi przywitają naszych gości.\nLiderzy sekcji krótko opowiedzieli, o co dbają poszczególne grupy i jakie pojawią się przed nimi wyzwania w najbliższym czasie. Chwilę poświęciliśmy na dyskusje w naszych grupach.\nPodjęliśmy również temat, planowanej na 24 kwietnia, akcji Napełnij Dzban II. Pierwsza edycja akcji odbyła się w listopadzie 2015 r. Całe przedsięwzięcie obliczone było na poinformowanie o wydarzeniach, które odbędą się w lipcu tego roku. Tym razem opowiemy o sprawie najważniejszej w wydarzeniach związanych z ŚDM 2016 – o Bożym Miłosierdziu. Młodzi przybliżą zebranym w kościołach uczynki miłosierdzia, zebrani wspólnie odmówią modlitwę św. Faustyny. Na koniec znowu będziemy „napełniać dzbany”, aby młodzi ludzie ze wschodu mogli przyjechać na Światowe Dni Młodzieży. To dla nas wyjątkowo ważne. Zależy nam by w Światowych Dniach Młodzieży wzięło udział jak najwięcej naszych rówieśników z całego świata. Chcemy by każdy dostał szansę przyjazdu. Dodatkowo, każdy kto będzie chciał wspomóc pielgrzymów, otrzyma od nas tekst modlitwy za ŚDM. Serdecznie zapraszamy do udziału w akcji.\nŚwiatowe Dni Młodzieży 2016 to nie tylko wydarzenia centralne w Krakowie. Przygotowanie planu dni w diecezjach to dla młodzieży wielkie wyzwanie, które chętnie podejmują, są pełni zapału i wiary, że ich pomysły uda się zrealizować. Na chwilę obecną przasnyskie rodziny zadeklarowały chęć przyjęcia około 200 pielgrzymów. Miejsca jest więc dostatek. Najważniejsze jest jednak to, że młodzi współpracują. Żeby zorganizować tak duże wydarzenie trzeba dobrze funkcjonować w grupie, trzeba czuć się akceptowanym i docenionym. Tylko wtedy może się udać. Młodzi dają tu wspaniały przykład współpracy ponad podziałami. W całej akcji może pomóc absolutnie każdy, nie liczą się Twoje talenty, wiek, wykształcenie. Liczy się, że chcesz pomóc. I to właśnie jest piękne.\nFot. O. Brykner, P. Jakubiak


Wysłany: Wto Maj 23, 2017 10:04 am Okulary do pracy przy komputerze?\nWiadomo, ze oczy przy długiej pracy przy komputerze niestety się męczą i można zacząć cierpieć na tak zwane "zespół suchego oka". Warto zatem mieć okulary do pracy przed monitorem by chronić oczy i wzrok. I tu pytanie gdzie warto takie okulary kupić? Myślałem nad zamówieniem ich w https://trendyokulary.pl/17-meskie-optyk-online ale wydaje mi się, że raczej lepiej iśc do okulisty. Co myślicie?\nWysłany: Wto Maj 23, 2017 12:35 pm\nSama mam takie okulary tylko do komputera, zdecydowanie lepiej się pracuje w/g mnie, oczy tak się nie męczą podejrzewam że mniejsze promieniowanie idzie z monitora.\nMoim zdaniem takie okulary to obowiązek. Zwłaszcza, jak się pracuje przed komputerem.\nWysłany: Wto Maj 23, 2017 11:15 pm\nprzydadzą ci się . gdyż oczy się strasznie męczą;/ wiem to z własnego doświadczenia\nBez autorów wydawanie książek byłoby znacznie łatwiejsze.\nWysłany: Sro Maj 24, 2017 12:06 pm\nJa również mogę napisać z doświadczenia, że brak okularów, jak i nieodpowiednie, przyczyniają się do wystąpienia zespołu suchego oka od zbyt długiego siedzenia przed komputerem. Zależy to też oczywiście od intensywności promieniowania wydzielanego przez monitor i tego, w jakiej odległości od niego siedzimy, ale jednak specjalne okulary trzeba mieć. Ja sobie wymieniłem teraz i nie narzekam, nie mam zaburzeń widzenia jak poprzednio po całym dniu w biurze.\nWysłany: Sro Maj 24, 2017 4:19 pm\nMi niestety żadnego krople nie pomagają, a czasem wręcz przeciwnie.. Pozostaje po prostu robić sobie przerwy\nWysłany: Czw Maj 25, 2017 6:40 am\nja poszłam do okulisty, najpierw mi dokładnie zbadał wzrok a potem zrobiła okulary specjalne, do wielogodzinnej pracy przy komputerze.\nWysłany: Pią Cze 16, 2017 10:08 am\nMyślę, że szukając odpowiednich okularów warto jednak najlepiej udać się do okulisty. Ja akurat chodzę do specjalisty w krakowie w Okoakcent, do pana doktora Hanarza. To świetny specjalista.\nWysłany: Pią Lip 14, 2017 10:01 pm\nTo, czy potrzebujesz okularów do pracy przy komputerze musi ocenić lekarz. Zawsze możesz skierować się do zakładu optycznego, w którym też przyjmują okuliści. Ja mogę polecić Ci optyka na terenie Śląska: http://www.optykniedbala.pl .Po pierwsze wykonasz u nich profesjonalne badanie wzroku, po drugie dobierzesz soczewki czy oprawki okularów. Ważne, że istnieją od ponad 20 lat, więc to doświadczona firma.\nWysłany: Nie Lip 16, 2017 9:46 pm\nTak, do pracy okulary sprawdzą się jak najbardziej, na bank lepiej niż cokolwiek innego. Nawet jeśli nie potrzebujesz, to warto sobie je sprawić, bo antyrefleksy pozwolą utrzymywać oczy w dobrej formie. Jeśli masz wadę wzroku, ale przed komputerem siedzisz krótko - wybierz soczewki. Ostatnio czytałem opinię blogerów na temat produktów od Acuvue - https://www.acuvue.pl/define/opinie-blogerow - wydaje mi się, że warto zainwestować w ich produkty - to solidna marka\nWysłany: Nie Sie 20, 2017 9:15 pm\nZakup okularów ochronnych do pracy przy komputerze to bardzo dobry pomysł. Najlepiej aby szkła były ze specjalnymi powłokami np antyrefleksem, wtedy oczy się tak szybko nie męczą. Zerknijcie na ofertę salonu Optiland https://optiland.pl/okulary-korekcyjne . Możecie zamówić okulary online albo w jednym z salonów w Krakowie, Warszawie, Łodzi czy Rzeszowie. Mają też w ofercie szeroki wybór soczewek kontaktowych.\nWysłany: Pon Sie 21, 2017 7:30 am\nJeżeli ktoś spędza dużo czasu przed komputerem, to powinien rozważyć zakup takich okularów ochronnych. Ciągłe wpatrywanie się w monitor jest bardzo męczące dla oczu po jakimś czasie.\nWysłany: Pon Sie 21, 2017 2:04 pm\nJa zauważyłem u siebie objawy pogorszenia wzroku, od długotrwałej pracy przy komputerze. Jeśli i Wy macie takie kłopoty, to nie ma co zwlekać! Trzeba koniecznie odwiedzić okulistę! Wzrok to nasz najważniejszy zmysł więc warto o niego zadbać. Lekarz skierował mnie do optyka (polecam zakład http://www.optykniedbala.pl ) i od razu lepiej widzę!\nWysłany: Pią Wrz 15, 2017 12:42 pm\nPo takie okulary powinieneś wybrac sie do okulisty, aby ocenił najpierw twoją wadę wzroku. zajrzyj koniecznie do gabinetu okoakcent w krakowie. Przyjmuje tam pan doktor Hanarz, bardzo dobry specjalista.\nWysłany: Czw Wrz 21, 2017 1:48 pm\nkomputer komputerem ale i tak należałoby iść do okulisty i dokładnie przebadać wzrok, aby móc dobrać stosowne okulary.


Świnkonomicon: Moje świnki\nData urodzenia: 26 maja 2015\nMomo pochodzi z elbląskiej hodowli. Kiedy ją kupowałam, hodowla nie była jeszcze zarejestrowana w CCP (a w każdym razie nie było jej na liście udostępnionej na stronie organizacji), ale teraz już jest, więc pozwolę sobie pisać o niej jako o śwince rasowej.;)\nTo jedna z dwóch moich pierwszych świnek. Niestety, jej kuzynki Appy nie ma już po tej stronie Tęczowego Mostu.\nZ początku większa i bardziej śmiała z moich świnek, z czasem trochę tę śmiałość utraciła. Uwielbia eksplorować teren i zaglądać we wszystkie możliwe zakamarki, za to nie znosi podnoszenia.\nCiężko przeżyła śmierć Appy, długo nie mogła dojść do siebie, zaczęła gubić sierść ze stresu. Potem nastąpiła trwające około miesiąca rozruchy mające ustalić nową hierarchię w stadzie. A na koniec Momo została nową alfą. Nie jest w tej roli może tak spełniona, jak była Appa (no nie ma dziewczyna predyspozycji..), ale się stara i jakoś przywykła.\nTo ogólnie taka kochana ciapa, która uwielbia być miziana. Lubi też sobie pokrzyczeć. Za to nie lubi nowych, mniejszych świnek.\nPrzeszła operację usunięcia kaszaka.\nData urodzenia: 24 września 2015\nRasa: kundel bury (gładkowłosy)\nUmaszczenie: cream (?) z białym\nSkuld jest świnką adoptowaną ze Stowarzyszenia Pomocy Świnkom Morskim. Urodziła się w domu tymczasowym, wraz z bratem Fistaszkiem. Cierpiała na wrodzoną wielorzędowość rzęs i entropium (wynik chowu krewniaczego), ale jest już po operacji.\nPierwszy kontakt ze starszymi koleżankami nie poszedł najlepiej - Momo zdecydowanie nie polubiła małej. Ale obecnie jest już dobrze, a Skuld okazuje charakterek, oczywiście na ile pozwala jej na to różnica rozmiarów (jest znacznie mniejsza od Appy i Momo, a od Ahsoki dwukrotnie). I zdecydowanie bardziej lubi Lubego niż mnie, w przeciwieństwie do starszych koleżanek.\nPoza tym jest strasznie ruchliwa, energiczna i wszędzie jej pełno. Zdecydowanie woli połazić po człowieku, wleźć do rękawa, wsadzić nos do ucha czy po prostu pozwiedzać kieszenie, niż rozłożyć się na kolanach. Przy tym ciągle nadaje. Nie przepada też za chwytaniem.\nSkuld regularnie ubliża koleżankom, kiedy tylko coś jej nie pasuje (odgryźć się raczej nie może, bo za mała), ciągle gada do człowieków. Poza tym, jako jedyna z moich świnek grucha od tak, wystarczy ją poskrobać po grzbiecie. Rzadko piszczy głośno, no chyba że pora na obiad, to wtedy drze się tak, że aż rusza uszami. Jako jedyna z moich świnek uwielbia zaglądać ludziom w oczy.\nOstatnio, o kiedy Ahsoka utemperowała jej ambicje odnośnie władzy, SKuld zmieniła się w miziastego przytulaka. Choć mam wrażenie, że jest też trochę smutna.\nImię: Ahsoka (Nikita z Toronto) aka Pulpeteusz\nData urodzenia: 16 pażdziernika 2016\nRasa: CUY cresced\nUmaszczenie: trikolor czarny-czerwony-biały\nAhsoka pochodzi z toruńskiej Hodowli z Toronto. Marzyłam o CUYu, ale szczerze mówiąc, czekałam na miot z samiczkami agouti. I tak czekałam pół roku - przez ten czas pojawiło się dość sporo agutków, ale jak na złość wszystkie były chłopcami (jedna samiczka się trafiła, ale została w hodowli). Aż pewnego razu pokazałam Lubemu nowy miot i zakochał się w Ahsoce (on z kolei marzył o śwince o klasycznej urodzie). Cóż, aguta zdobędę innym razem.\nAhsoka, jak to CUY, dość długo przyzwyczajała się do nowych człowieków. Nie socjalizowaliśmy jej na siłę, doszliśmy do wniosku, że jak się napatrzy na inne świnie, to w końcu przesiąknie ich nawykami. I teraz nawet nas lubi - chętnie daje się głaskać w klatce, choć na kolanach nieszczególnie lubi siedzieć.\nZ charakteru spokojna, przez dłuższy czas nie zdawała sobie sprawy ze swojej przewagi fizycznej (jest prawie dwa razy większa od innych świnek (w szczególności od Skuld), a jeszcze nie powiedziała ostatniego słowa). Obecnie, po rozruchach spowodowanych śmiercią poprzedniej alfy, pełni rolę bety o twardej łapie (po tym, jak dość brutalnie ukróciła zapędy Skudl). W chwilach wolnych od pracy przejawia aktywność typowego ziemniaka.\nImię: Serenada z Szalonego Chlewika\nData urodzenia: 4 listopada 2016\nUmaszczenie: slate blue argente złoty z bielą\nSerenada to nasz najnowszy nabytek - przyjechała do nas z drugiego końca Polski (nigdy więcej...) już jako pięciomiesięczny podrostek. Długo nosiłam się z tą decyzją. Z jednej strony chciałam świnkę, która zastąpi mi Appę, z drugiej po jej śmierci przez dłuższy czas w ogóle nie mogłam się zdecydować na kolejnego zwierzaka... Cóż, wygląda na to, że Serenada czekała specjalnie na mnie. Z czasem przekonamy się, czy podoła zadaniu.\nMała ma fantastyczny charakter - milutka, przytulaśna, gadatliwa i uwielbia głaskanie. Jak na razie jest nieco zbyt ruchliwa jak na mój gust, ale z wiekiem pewnie jej przejdzie.;) Na razie ciągle się poznajemy.\nMojaŚwinkaMorska 22 października 2016 13:25\nAnonimowy 18 marca 2017 22:42\nbardzo pomogłaś mi,ponieważ mam zamiar kupić prosiaka i nie wiedziałam jakiego gdzie itd.\nStefan Szynszyla 5 lipca 2017 21:10\nŚwietny blog - zapraszamy do nas - www.uszynszyla.pl ;)\nMoreni 5 lipca 2017 21:19\nPewnie nie zauważyłaś, ale od dawna mam Cię w blogrolce.;P


Fotorelacje - EduWeekend\nWarsztaty zielarskie pochłonęły miłośników ziół bez reszty. Uczestnicy kursu z pełnym skupieniem pprzygotowali swoje nalewki, posadzili zioła, przygotowali swoje ulubione mieszanki. A do tego pani Bogusława opowiedziała o kiełkach. dlaczego warto je jeść zwłaszcza zimą. Zapraszamy do obejrzenia zdjęć.\nZapraszamy do obejrzenia fotorelacji z warsztatów ceramiki artystycznej. Warsztaty odbyły się we wrześniu w Gołdapi. Uczestnicy tworzyli z gliny prawdziwe cuda: ceramiczne ozdoby i zawieszki, patery i rzeźby.\nWarsztaty przywództwa z użyciem koni\nFotorelacja z warsztatów przywództwa z wykorzystaniem koni. Warsztaty odbyły się na początku października w Stanicy Kresowej w Poczopku. Uczestnicy zdobywali podstawową wiedzę o koniach i o tym, dlaczego właśnie przy tych zwierzętach można uczyć się przywództwa.\nZapraszamy na relację z EduWeekendu, gdzie uczyliśmy się jak upiec tradycyjny chleb na zakwasie. Dodatkowo zachwycaliśmy się niesamowitym klimatem mazurskiej wsi - Sadyba Pobłędzie, która oczarowała nas bez reszty.\nEduWeekend Moje Foto 19-20 lipca 2014 Giżycko\nMazury, słońce, weekend i nauka fotografowania... Takie połączenie musiało się udać. Warsztaty fotograficzne Moje Foto za nami. Zobacz relację z EduWeekendu.


Daria Zawialow music, videos, stats, and photos | Last.fm\nDaria Zawiałow, po mężu Kaczmarek (ur. 18 sierpnia 1992 w Koszalinie) – polska piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka. Wczesne lata Jako nastolatka uczęszczała na zajęcia muzyczne w Mini Studiu Poezji i Piosenki w koszalińskim Centrum Kultury. Po ukończeniu gimnazjum wyjechała do Warszawy, aby tam od września 2008 roku podjąć naukę w liceum o profilu muzycznym. Kariera W wieku siedmiu lat wystąpiła w programie Od przedszkola do Opola, gdzie zaśpiewała piosenkę z repertuaru Wolnej Grupy Bukowina. Brała udział w wielu konkursach i festiwalach dziecięcych i młodzieżowych. Na swoje… read more\nDaria Zawiałow, po mężu Kaczmarek (ur. 18 sierpnia 1992 w Koszalinie) – polska piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka. Wczesne lata Jako nastolatka uczęszczała na zajęcia muzyczne w Mini Studiu Poezji i Piosenki w koszalińskim Centrum Kultury. Po ukończeniu gimnazjum wyjechała do Warszaw… read more\nDaria Zawiałow, po mężu Kaczmarek (ur. 18 sierpnia 1992 w Koszalinie) – polska piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka. Wczesne lata Jako nastolatka uczęszczała na zajęcia muzyczne w Mini Studiu Poezji i Piosenki w koszalińskim Centrum Kultury. Po ukończeniu gimnazjum wyjechała do Warszawy, aby tam od września 2008 roku podjąć naukę w liceum o profilu muzyczn… read more


Najbogatsze miasta w Niemczech - 2021\nNajbogatsze miasta w Niemczech\nNiemcy mają jedną z najbardziej konkurencyjnych i najbogatszych gospodarek w Europie i na świecie. Jest domem dla jednego z najbogatszych obszarów metropolitalnych na kontynencie. Ten kraj jest jednym z największych światowych eksporterów, aw 2016 r. Odnotował największe dodatnie saldo wymiany handlowej w dowolnym kraju na świecie. W tym artykule przyjrzano się bliżej gospodarce wewnętrznej Niemiec i jej najbogatszych miast według produktu krajowego brutto (PKB) na mieszkańca.\nWolfsburg jest zarówno piątym co do wielkości miastem w Niemczech, jak i najbogatszym. Mieszkańcy tego miasta zarabiają PKB na mieszkańca w wysokości około 128 000 USD. Większość z 124, 045 mieszkańców pracuje w największej na świecie centrali i fabryki samochodów Volkswagena. W rzeczywistości to miasto zostało założone specjalnie dla produkcji Volkswagena w 1938 roku i od tego czasu stale rośnie i ma znaczenie gospodarcze.\nDrugim najbogatszym miastem w Niemczech jest FrankfUrt, który podaje PKB na mieszkańca w wysokości 92.248 USD. Ma populację 731, 095, co czyni ją piątym najbardziej zaludnionym miastem w kraju. Gospodarka polega tutaj na usługach finansowych i służy jako centrum finansowe dla Niemiec. Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego, Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych, Niemiecki Bank Federalny i Europejski Bank Centralny mają również siedzibę w tym mieście\nZ PKB na mieszkańca 89 473 USD, Schweinfurt jest trzecim najbogatszym miastem w Niemczech. To miasto, które znajduje się w regionie Bawarii, liczy prawie 52 000 mieszkańców. Jego gospodarka opiera się na produkcji metali, a niektóre z jego najbardziej produkowanych produktów to rowery i łożyska kulkowe. Schweinfurt jest uważany za jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek w Niemczech ze względu na sektor zaawansowanych technologii, który zapewnia dużą liczbę miejsc pracy i udział w rynku pracy.\nIngolstadt, położone nad Dunajem w Bawarii, jest czwartym najbogatszym miastem w tym kraju. Jego PKB na mieszkańca wynosi około 85 717 USD, a liczba ludności przekracza 132 000. Duży procent mieszkańców jest zatrudniony przez jeden z kilku dużych przedsiębiorstw, w tym producenta samolotów Airbus, siedzibę główną Audi produkującą samochody, sklep elektroniczny Saturn oraz sklep elektroniczny Media Markt. Z tych organizacji Audi zatrudnia największą liczbę osób.\nPiątym najbogatszym miastem w Niemczech jest Regensburg, którego PKB wynosi 81 704 USD na mieszkańca. To miasto ma populację 145.465 i znajduje się w południowo-wschodnim regionie Niemiec. Jego gospodarka jest wspierana przez przemysł elektrotechniczny, przemysłowy i motoryzacyjny. Ponadto turystyka jest głównym czynnikiem wpływającym na gospodarkę, który obsługuje wiele lokalnych firm, w tym hotele i restauracje. Ratyzbona jest także siedzibą wielu dużych międzynarodowych organizacji. Do największych pracodawców tych korporacji należą General Electric, Toshiba, BMW, Siemens i Schneider Electric.\nTe miasta to tylko niektóre z najbogatszych ośrodków miejskich w Niemczech. W wielu innych miastach PKB wynosi ponad 60 000 USD na mieszkańca. Bardziej kompletną listę można znaleźć poniżej.\n1 Wolfsburg 92.594\n2 Frankfurt nad Menem 82 675\n3 Schweinfurt 78 382\n4 Ingolstadt 75 092\n5 Regensburg 71 576\n6 Düsseldorf 66 936\n7 Ludwigshafen am Rhein 66.892\n8 Erlangen 65.799\n9 Stuttgart 65 262\n10 Ulm 64 163\n11 Coburg 63 852\n12 Bonn 62 858\n13 Aschaffenburg 58, 898\n14 München 58 027\n15 Passau 55 289\n16 Darmstadt 55, 121\n17 Koblenz 54, 876\n18 Wiesbaden 54, 514\n19 Hamburg 54, 099\n20 Mannheim 52, 588


Mala z Agatu Koronkowego – Temple of Energy\nMala z Agatu Koronkowego\nWsparcie | Spokój ducha | Komunikacja\nTę wyjątkową odmianę agatu wyróżnia działanie odstresowujące i wsparcie dla komunikacji. Agat koronkowy stabilizuje aurę, pomaga przekształcić negatywne emocje i podnieść naszą Świadomość. Wspiera nas także w duchowym wzroście.\nAgat koronkowy to doskonałe wsparcie dla osób nieśmiałych, mających trudności z wypowiadaniem się przed szerszym gronem - jego właściwości najlepiej rezonują z Czakrą Gardła. Wspiera także w rozsądnym doborze słów i zachowaniu dyskrecji. Wprowadza spokój, harmonię, pewność siebie, ułatwia klarowność myśli i komunikację. Uspokaja i pozwala wyrazić emocje, a także przepracować je na głębszym poziomie.\nPraca z agatem koronkowym pomaga przezwyciężyć niewspierające schematy myślowe i programy, a także przeciwstawić się skumulowanym lękom i stanąć we własnej prawdzie.\nWśród leczniczych zastosowań agatu koronkowego znajduje się m.in. niesienie ulgi dolegliwościom brzucha, łagodzenie bólu gardła i głowy. Wzmacnia on też mięsień sercowy i leczy dysharmonię emocjonalną - pomagając przezwyciężyć gniew i połączyć się ze Zbiorową Świadomością.\nAgat koronkowy pomaga także w klarownym określeniu intencji i zdrowym wyznaczaniu granic. Stabilizuje i wzmacnia naszą energię. Zaleca się go również mężczyznom mającym trudność z wyrażeniem i zaakceptowaniem własnej delikatności i wrażliwości. Doskonały jako wsparcie w takich zawodach jak nauczyciel, wykładowca lub prowadzący warsztatów.


Uczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków - Beata Bryzik - Książka | Gandalf.com.pl\nUczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków Część 1\nUczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków (miękka)\nBeata Bryzik , Sylwia Gajos\nUczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków, Część 1 - opis produktu:\nKsiążka Uczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków Część 1, przygotowano w wydawnictwie Wydawnictwo Edukacyjne. Autorami książki są Beata Bryzik, Sylwia Gajos. Należy do gatunków: poradniki. Książka Uczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków liczy 60 stron. Jej wymiary to 200x285. Oprawa jest miękka.\nRECENZJE - Książka - Uczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków, Część 1\nUczę się świata na nowo. Zeszyt ćwiczeń dla dorosłych afatyków książka\nPrzy zakupie 5 egz. Cena hurtowa: 17,19 zł


Marta Kazimierska | enerad.pl - Strona 2\nStrona głównaArtykuły według: Marta Kazimierska\nW wielu światowych mediach poruszających tematykę zmian klimatu oraz zanieczyszczenia powietrza, Polska określana jest często jako “kraj węgla”. To niechlubne skądinąd miano zawdzięczamy hołdowaniu tradycyjnej gospodarce energetycznej, którego konsekwencje od lat umieszczają nasz kraj na szczytach rankingów najbardziej zanieczyszczonych państw, miast, czy regionów w Europie i Unii Europejskiej. Jak zatem wypadamy pod tym względem w […]\nMagazyn energii dla domu – jaki wybrać?\nEnergetyczna niezależność to marzenie wielu konsumentów także tych, którzy poczynili już w tym kierunku pierwsze kroki i zdecydowali się na inwestycję w instalację fotowoltaiczną lub pompę ciepła. Niezbędnym etapem na drodze do maksymalizacji wykorzystania energii wytworzonej przez system OZE w gospodarstwie domowym, jest włączenie do tego systemu odpowiednio dobranego magazynu energii. Dostosowanie akumulatora do zapotrzebowania […]\nJedną z gałęzi gospodarki, która może i powinna szczególnie intensywnie korzystać z rozwiązań OZE, jest rolnictwo. Fotowoltaika dla rolnika to szansa na znaczne zredukowanie kosztów utrzymania gospodarstwa i tym samym okazja do zrównoważonego rozwoju produkcji rolnej opartej na proekologicznych rozwiązaniach. Dostrzegając ten potencjał Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej opracował program dofinansowań do m.in. […]\nDlaczego prosumenci potrzebują magazynów energii?\nOferta magazynów energii w Polsce jeszcze do niedawna traktowana była przez prosumentów jako ciekawostka, opcjonalna możliwość rozbudowy mikroinstalacji OZE o kolejny komponent. Coraz częściej jednak podnoszony jest argument o konieczności dynamicznego rozwoju tego rynku i zmotywowania prosumentów do inwestycji w systemy magazynowania energii. Dlaczego? Okazuje się, że już niedługo akumulator jako element na przykład instalacji […]\nPopularność magazynów energii wśród osób zainteresowanych pozyskiwaniem prądu z odnawialnych źródeł wciąż rośnie. Choć nasi zachodni sąsiedzi już od ponad 20 lat chętnie inwestują w tę technologię, to w Polsce nadal czeka ona na rozkwit. Dużo w tym obszarze mogą zmienić oczywiście dofinansowania, które być może pojawią się już w przyszłym roku. Wówczas zapewne wielu […]\nMagazyny energii LaserTec 2021 – opinie i recenzja\nZarówno użytkownicy, jak i producenci rozwiązań z obszaru pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych dostrzegają rosnące zainteresowanie prywatnym oraz komercyjnym magazynowaniem energii. W przypadku firm technologicznych również tych, które dotychczas działały w innym sektorze niż energetyczny, zaczęły się pojawiać projekty opracowywania magazynów energii i wprowadzania ich na rynek. Jednym z takich producentów jest polska firma LaserTec, […]\nPopularność, jaką w ostatnich latach zyskała fotowoltaika, przyczyniła się nie tylko do powstawania całkiem nowych podmiotów zajmujących kompleksową obsługą inwestorów zainteresowanych pozyskiwaniem zielonej energii, ale także do rozbudowy oferty już istniejących firm. Właściciel Cyfrowego Polsatu i sieci Plus także postanowił zareagować na rynkowe trendy i stworzył markę Esoleo. Fotowoltaika połączona jest tu z dodatkowymi ofertami […]\nMagazyny energii Impact Clean Power Technology 2021 – opinie i recenzja\nRynek magazynów energii w Polsce zarówno dla użytkowników prywatnych, jak i przedsiębiorców znajduje się na w początkowej fazie rozwoju. Wniosek taki można wysnuć choćby na podstawie porównania popularności technologii magazynowania energii w takich krajach, jak Niemcy, czy Włochy. Okazuje się jednak, że polscy producenci magazynów energii nie próżnują i dynamicznie rozwijają swoje portfolio produktowe w […]\nMagazyny energii Q-Cells 2021 – opinie i recenzja\nWielu zagranicznych inwestorów rozważających instalację fotowoltaiki w swoim domu czy przedsiębiorstwie, nie wyobraża sobie już tego przedsięwzięcia bez wsparcia systemu ze strony odpowiedniego magazynu energii. W Polsce z różnych względów popularność tych urządzeń dopiero rośnie, jednak już teraz warto zwrócić uwagę na rynkowe propozycje producentów i dostawców z zakresu magazynowania energii elektrycznej. Jednym z takich […]\nMagazyny energii AEG Power Solutions 2021 – opinie i recenzja\nMagazynowanie energii już od lat ma niezwykle istotne znaczenie w działalności firm, dużych przedsiębiorstw, a także strategicznych zakładów przemysłowych. Zapewnienie stałych dostaw energii elektrycznej w kontekście funkcjonowania takich podmiotów, to nie tylko komfort, ale przede wszystkim bezpieczeństwo i obniżenie ryzyka przestojów produkcyjnych, a tym samym strat finansowych. Magazyny energii dedykowane przedsiębiorstwom posiada w swojej ofercie […]