A życie się toczy [Wiesława Maciejak] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00042 003630 21320487 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Wiesława Maciejak Liczba stron: 712\nISBN: 9788380974463 Data wydania: 2016-03-09\nCopyright © Wiesława Maciejak, 2016 Projekt okładki Agata Wawryniuk Zdjęcie na okładce © Roman Mikhailiuk/Shutterstock.com Redaktor prowadzący Anna Derengowska Redakcja Ewa Witan Korekta Katarzyna Kusojć Grażyna Nawrocka ISBN 978-83-8097-446-3 Warszawa 2016 Wydawca Prószyński Media Sp. z o.o. 02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28 www.proszynski.pl\nSpis treści MARIANNA, CÓRKA WALERII PROLOG. 1890 ROK JÓZEFOWA\nMARIANNA, CÓRKA WALERII\nPROLOG. 1890 ROK Ponury listopadowy dzień, choć krótki, panu Kazimierzowi Bilskiemu, dziedzicowi z Wólki Podleśnej, bardzo się dłużył. Od rana nieustannie myślał o wizycie u księdza dobrodzieja i wiście, którego partyjkę miał rozegrać na plebanii w zacnym gronie. Jednak tak naprawdę to nie wist, ale panna Aniela, kuzyneczka dobrodzieja, która od kilku tygodni tam bawiła, zaprzątała głowę panu Kazimierzowi. Młoda osóbka, śliczna i rozpieszczona, przyjechała z Warszawy. Wkrótce miała poślubić wybranego przez rodziców konkurenta, sporo od niej starszego, za to bardzo bogatego, pana Wacława. Na nic zdały się protesty i błagania, tym razem rodzice byli wyjątkowo stanowczy. Wysłali ją do kuzyna, wiejskiego proboszcza, gdzie z dala od pokus miała spędzić ostatnie tygodnie panieństwa, a starą, ubogą ciotkę namówili do pełnienia niewdzięcznej funkcji opiekunki i przyzwoitki rozkapryszonej panienki. Rodzice wiedzieli, co robią. Ich urocza córeczka nieraz przysparzała im zmartwień, wdając się w sytuacje, które zupełnie nie przystoją młodej pannie. Życie na plebanii było bardzo monotonne, nudziła się więc panna Aniela setnie. Znosiła to „zesłanie”, jak w myślach nazywała swój pobyt u wuja, jedynie dzięki częstym wizytom pana Kazimierza. Podobał jej się ten niestary jeszcze mężczyzna, który, choć brakowało mu warszawskiego sznytu, pełen był galanterii. Lubiła patrzeć na jego zgrabną postać, czarne oczy, śniadą cerę i wąsik nad chętnie pokazywanymi w uśmiechu białymi zębami. W jego oczach widziała zachwyt i uwielbienie, co zawsze sprawia kobiecie przyjemność i łechce wrodzoną próżność. W porównaniu z panem Wacławem – bladym, łysawym wymoczkiem o przywiędłej cerze, u boku którego spędzić miała resztę życia – pan Kazimierz wydawał się niemal Apollem. Panna Aniela niecierpliwie wyglądała przez okno, nasłuchując turkotu dryndulki. Zapadł już wczesny jesienny zmierzch. Pobyt u wujcia dobiegał końca, czas wracać do Warszawy. Jeszcze tylko pożegnalna kolacja, a potem w drogę. Patrzyła na tarmoszone wiatrem korony drzew i z rozpaczą myślała o nieuchronnie zbliżającym się terminie ślubu. Pan Kazimierz nie mógł się doczekać spotkania z urodziwą panną. By wypełnić wlokący się czas, spacerował między dworskimi zabudowaniami. Zajrzał do stajni. Konie zawsze były jego oczkiem w głowie. Patrzył na nie z przyjemnością, nawet na te przeznaczone do ciężkiej roboty. Dbał o wszystkie, a najbardziej o swojego pełnokrwistego karosza. Podszedł teraz do niego, poklepał pieszczotliwie szyję. Koń trącił go delikatnie w ramię. Złajał stajennego, że rumak ma zwichrzoną grzywę. Zaczął wyobrażać sobie, jak to nazajutrz wybierze się na długą przejażdżkę. Będzie cwałował po pustych, zasnutych mgłami polach, po bezlistnym brzozowym lasku, po drogach i ścieżkach prowadzących do starego boru, gdzie korony strzelistych sosen zdawały się dotykać nieba i nawet teraz, późną jesienią, czuło się żywiczny zapach. Chłód będzie wciskał mu się pod kurtkę, zimne powietrze osmaga policzki. Przestrzeń i swoboda. Będzie wspaniale! Znów pomyślał o kuzynce proboszcza. Już za kilkanaście minut pojedzie na plebanię, usiądzie blisko panny Anieli. Przypomniał sobie, jak w czasie którejś z poprzednich kolacji ośmielił się delikatnie dotknąć kolanem jej nogi. Nie odsunęła się nawet o cal. Siedziała bez ruchu jakby nigdy nic. Czuł ciepło jej ciała, widział rumieniec na policzkach, słyszał przyśpieszony oddech. Przeszedł go miły dreszczyk. Szybkim ruchem rozluźnił węzeł krawata. Szarpnął guzik przy kołnierzyku. Cóż to za kobieta! Jest taka piękna i spogląda na niego łaskawym okiem. Och, gdyby tak móc ją obejmować, całować, pieścić. Pulsowało mu w skroniach, miał sucho w ustach. Przecież to niemożliwe! Panna lada chwila wybiera się za mąż! Można tylko pomarzyć, ale to marzenie jest takie ekscytujące! Przechodził właśnie obok obory. Przez szparę między deskami zauważył światełko. Kto, u diabła, jeszcze tam się tłucze o tej porze i po co? Pan Kazimierz wiedział, że pańskie oko konia tuczy. Otworzył dość gwałtownie małe drzwi i wszedł do środka. Krowy w oborze spokojnie przeżuwały siano. Obok jednej, na zydelku, siedziała jakaś postać. Latarnia dawała niewiele światła, mimo to Bilski poznał skuloną kobietę. – To ty, Józefowa? Podniosła się ze stołka i skłoniła głowę. – Proszę jaśnie pana dziedzica, pan rządca kazał pomasować Krasuli wymię, bo rano bardzo się targała przy dojeniu. Ale chyba będzie już dosyć. Spojrzał na nią. Pierwszą młodość miała już za sobą, nadal jednak była jędrna i krzepka. Duże piersi opinała biała koszula. Czarne włosy, zazwyczaj gładko zaczesane i przykryte chusteczką, powymykały się z warkocza. Była zarumieniona, widać, że solidnie się napracowała. W skąpym świetle wyglądała młodo i ponętnie. Dziedzic podszedł bliżej i chwycił ją za rękę. Przyciągnął Józefową do siebie. Cofnęła się gwałtownie. – Nie, panie, nie! Niech mnie jaśnie pan puści. Tak się nie godzi! Panie, to grzech! Nie słuchał protestów, przewrócił kobietę na słomę. Broniła się, wyrywała, szamotała. Jej opór tylko wzmagał jego podniecenie. Trzymał ją mocno, aż się uspokoiła. Przez chwilę leżała bez ruchu, nagle poczuł, że jej ciało drgnęło. Już go nie odpychała. Objęła go za szyję, oddychała coraz szybciej i nagle z jej ust wyrwał się krzyk. Pan Kazimierz podniósł się wolno i zaczął otrzepywać ubranie. Popatrzył na Józefową. Cicho pochlipując, związywała rogi chusteczki, która w czasie szamotaniny zsunęła się z głowy. – No, no, nie masz czego lamentować, krzywdy ci nie zrobiłem! Przecież ci nie ubędzie, a wygodziłaś mi jak mało która. – Nie ubędzie, nie ubędzie, ale przybyć może – lamentowała kobieta. – Nie gadaj byle czego, a zresztą wy, baby, umiecie sobie jakoś dawać radę w takich razach. No, dosyć. Był zły na siebie, że tak się na nią rzucił. Jeszcze nigdy nie zdarzyło mu się nic podobnego. Bywało, że od czasu do czasu wybierał sobie którąś z folwarcznych dziewuch, bo żona nader skąpo udzielała mu swych łask. Dziewczyny zazwyczaj były chętne, nie musiał ich zniewalać. Wiedziały, że dziedzic ma hojną rękę i szczodrze wynagrodzi ich „poświęcenie”. Ale ta tutaj? No, no! Co za baba! – Józefowa, a ile ty masz lat? – zainteresował się nagle. – Na trzydziesty drugi mi się obróciło. Więc była jego rówieśnicą, kto by pomyślał? Miał ją za dużo starszą. Wychodząc, spojrzał jeszcze raz na jej zapłakaną twarz i obiecał, że dostanie podarek, z którego na pewno będzie rada. Pośpiesznie wyszedł z obory. – Maciek! Psiakrew! Przecież już pora jechać! Stojący przy ganku stangret szybkim ruchem ściągnął z głowy czapkę. – Zaprzęgaj dryndulkę, tylko migiem! Maciek rzucił się do stajni. Gdy po paru minutach pan Kazimierz, odświeżony i wystrojony, wyszedł przed dom, jego ulubiony powozik już czekał. Usadowił się wygodnie. Zapomniał o Józefowej, myślami był przy pannie Anieli. Niecierpliwił się i pokrzykiwał na Maćka, że przez jego mazgajstwo spóźni się do księdza. Zapadł wczesny jesienny wieczór, jechali traktem obsadzonym starymi lipami. W bezlistnych konarach huczał wiatr. Po bezksiężycowym niebie sunęły ciężkie chmury. Było zimno. Pan Kazimierz nie czuł jednak chłodu. Rozgrzewała go myśl o pannie Anieli. Księża gospodyni bardzo się postarała, kolacja była wyśmienita. Zwłaszcza pasztet z zająca udał się znakomicie. Proboszcz kazał przynieść z piwniczki omszałą butelkę i nawet panna Aniela wypiła troszkę tego specjału. Czas przy suto zastawionym stole szybko mijał, zrobiło się późno i już mowy być nie mogło o partyjce wista. Panna Aniela musiała przecież dotrzeć do odległych o kilka kilometrów Skierniewic. Miała tam przenocować u kuzynki, a jutro porannym pociągiem odjechać do Warszawy. Ksiądz dobrodziej zamierzał odwieźć siostrzenicę do miasta. Nie bardzo mu się chciało tłuc starych kości taki kawał drogi, więc skwapliwie przystał na propozycję dziedzica Bilskiego, który zaofiarował się towarzyszyć pannie, tłumacząc, że jemu przecież i tak prawie po drodze. Z trudem ulokowano z tyłu dryndulki dość pokaźny bagaż. Panna Aniela usiadła obok pana Kazimierza, a ciotka na koźle, przy stangrecie. Listopadowy wieczór był zimny, prószył śnieg, więc podniesiono budę nad pasażerami, a nogi otulono im futrzanym okryciem. Wujaszek uczynił nad odjeżdżającymi znak krzyża. – No, to ruszajcie z Bogiem! A uważajcie, bo ciemno i ślisko! Stangret postraszył bacikiem konia, który niespodzianie szarpnął. Dryndulką zakołysało. Panna Aniela krzyknęła. Pan Kazimierz chwycił ją wpół, ratując przed wypadnięciem. Zarzuciła mu ręce na szyję i przytuliła się mocno. Po chwili woźnica opanował sytuację. Koń raźno parł do przodu, stukając kopytami po zamarzniętej ziemi, a pan Kazimierz nadal ciasno obejmował kibić panny. Jechali przytuleni, gdy nagle dryndulka znowu podskoczyła i usta Anieli musnęły policzek pana Kazimierza. Przeniknął ich dreszcz. Przywarli do siebie jeszcze mocniej, ich usta się spotkały. Potem... pan Kazimierz poczynał sobie coraz śmielej. Rozpiął futro i bluzeczkę panny. Nie broniła się, więc całował, całował, całował. Szeptał jej do ucha jakieś wyznania. Mówił, że wciąż o niej myślał, marzył, śnił. Mimo że droga do Skierniewic nie była zbyt długa, wystarczyło czasu, by namiętne pieszczoty zaprowadziły ich daleko, bardzo daleko, aż poza granice wszelkiej przyzwoitości... Dzięki podmuchom wiatru i tętentowi końskich kopyt drzemiąca na koźle ciotka nie słyszała niczego, co mogłoby obudzić jej czujność. Wkrótce dojechali pod dom kuzynki, służba zdjęła bagaże, a pan Kazimierz pomógł wysiąść pannie Anieli i zsadził z kozła ciotkę. Ucałował paniom ręce. Na pannę popatrzył przeciągle, jakby chciał jej coś powiedzieć, jednak tylko się uśmiechnął, uchylił kapelusza i odjechał. Panna Aniela, spoglądając na niknącą w ciemności dryndulkę, westchnęła ciężko i dotknęła rękami rozpalonych policzków. Pobyt u wujcia był okropny, ale jakie zakończenie! Będzie miała co wspominać w długie noce, przy boku niechcianego męża. Pan Kazimierz też był rozmarzony. Pragnął zachować w pamięci każdą chwilę przeżytą z panną Anielą. Czuł jej zapach, dotyk, smak ust. Ależ to gorąca dziewczyna! A jaka chętna! Żal mu było, że dopiero w ostatniej chwili skorzystał z jej przyzwolenia i że więcej jej nie zobaczy. Ale i tak będzie miał o czym myśleć, nie mogąc zasnąć w małżeńskim łożu, obok niechętnej jego karesom żony.\nJÓZEFOWA Józefowa, pochlipując, wracała do swojej izby. A więc takie jest to pańskie kochanie. Dlatego dziewuchy mają rumieńce, gdy szepczą sobie po kątach, jak to je dziedzic obłapiał. Nie umiała pojąć, co się z nią działo w oborze. Żyła przecież z Józefem kilka lat, urodziła dwoje dzieci i nigdy dotąd nie zdarzyło jej się nic podobnego. To pewnikiem jakaś diabelska sztuczka. To szatan sprawił, że jej ciało zachowywało się tak dziwnie, że poczuła jakąś niezwykłą błogość, jakby życie z niej uchodziło. Nie! Nie chce o tym myśleć. To grzech! Trzeba się modlić, prosić Pana Boga o wybaczenie. Ojcze nasz... Weszła do izby i padła na kolana przed obrazem Matki Boskiej. Bijąc się w piersi, powtarzała znajome od dzieciństwa słowa. Przez łzy spoglądała na złociste promienie rozchodzące się od serca Maryi, nie śmiała jednak spojrzeć w oczy Dziewicy. Taki straszny grzech. Jak go zmazać? Modliła się żarliwie, ale nie czuła ukojenia. Nagle przed jej oczami znów pojawiła się twarz dziedzica. Kobieta zadrżała. Starała się skupić na szeptanych słowach i precz odpędzić nieskromne myśli. W najbliższą niedzielę musi pójść do spowiedzi i zrzucić ciężar z serca. Ale jak powiedzieć księdzu dobrodziejowi o tym, co się stało? Taki wstyd! Urodziła się w zamożnej chłopskiej rodzinie. Rodzice mieli sporo ziemi i nieźle im się żyło. Kiedy jednak umarł ojciec, matka nie poradziła sobie z prowadzeniem dużego gospodarstwa i wychowaniem trójki dzieci. Z rozpaczy zaczęła coraz częściej popijać. Gospodarka podupadła, aż w końcu za niezapłacone długi wierzyciele ziemię zabrali. Matka zmarła ze zgryzoty, a dzieci poszły na służbę u bogatych sąsiadów. Waleria, tak było Józefowej na imię, miała wtedy zaledwie dziewięć lat. Zaczęła pasać krowy u gospodarza. Sama, zdana wyłącznie na swoje siły, bardzo odczuwała sieroctwo. Było jej ciężko, z czasem jednak przywykła do nowych warunków. Coraz rzadziej popłakiwała nocą w poduszkę. Stopniowo stała się twarda i wytrzymała. Wyrosła na urodziwą i pracowitą dziewczynę. Nie trzeba było długo czekać na parobka chętnego do żeniaczki, wyszła za Józefa, kiedy ledwo skończyła szesnaście lat. Mąż był dobrym człowiekiem. Pracował od świtu do nocy, do karczmy zachodził rzadko. Żyło im się biednie, ale spokojnie. Chleba nie brakowało. Wkrótce znaleźli zajęcie w Wólce Podleśnej u dziedzica Bilskiego, ojca obecnego właściciela. Zamieszkali w dworskim czworaku, Waleria zajmowała się krowami, a Józef pomagał w stajni. A że miał zręczne ręce i był chętny do każdej roboty, dziedzic go chwalił i nieraz wynagradzał dodatkowym rubelkiem. W ciągu kilku lat małżeństwa przyszło na świat dwoje dzieci, najpierw syn Władek, niedługo potem córka. Dali jej na imię Józia – po ojcu. Kiedyś, rąbiąc drzewo, Józef skaleczył sobie rękę. Rana nie chciała się goić, wdało się zakażenie. Nie pomagały okłady, moczenie w naparze z ziół ani odczynianie uroków przez wioskową znachorkę – Józef umarł. Waleria pochowała go jak należy, a potem przestała płakać i wzięła się w garść. Gdy Władek skończył dziesięć lat, wysłała go do Żelaznej, gdzie mieszkała jej siostra, Tekla. Wieś duża, zamożna, łatwiej tam było o zarobek. Chłopak znalazł zajęcie u bogatego gospodarza. Pomagał przy koniach, umiał się z nimi obchodzić. Po jakimś czasie dogadał się z takim jednym, co nie chciał iść do wojska, i postanowili razem uciec do Ameryki. Wymknęli się ze wsi cichaczem i wszelki ślad po nich zaginął. Józię oddała do służby, do sąsiedniej wsi. Widywały się rzadko, bo nie było czasu, żeby go marnować po próżnicy. Została w Wólce sama. Nie myślała o ponownym zamążpójściu, choć może i znalazłby się chętny do ożenku. Cicha, skromna, pobożna, żyła trochę na uboczu. Była za młoda, by w rzadkich chwilach wytchnienia siedzieć ze staruchami i gadać o byle czym, a za stara, by dokazywać z młódkami, więc najczęściej szła do kościoła. Klęczała przed obrazem Najświętszej Panienki, pogrążona w modlitwie. Patrzyła w dobre oczy spoglądające na nią przyjaźnie, a od wyciągniętych w jej stronę rąk Maryi spływała jakaś siła niezwykła. Józefowa lubiła zerkać na kolorowe obrazy, dostojne figury świętych pańskich, złocenia, hafty, kwiaty. A gdy w czasie niedzielnej mszy grały organy, wydawało jej się, że dusza wzlatuje gdzieś w górę, ku niebieskiemu sklepieniu. Był zimny niedzielny ranek, Waleria szła do kościoła. Spadł pierwszy śnieg, wiatr szarpał zapaskę, którą była okryta. Nie zważała na to. Szeptała pacierz i rogiem chusty ocierała łzy. Byle dojść, wyspowiadać się, dostać rozgrzeszenie, a potem paść na kolana przed miłosierną Panienką i podziękować za łaskę przebaczenia. Z sercem drżącym z obawy, uklękła przed konfesjonałem. Najpierw wymieniła wszystkie drobne przewinienia, wreszcie zaczęła cichutko mówić o tym, co wydarzyło się w oborze. Gdy skończyła, łzy leciały z jej oczu jak groch. Zza kratki dotarł do niej zagniewany głos księdza: – A co ty mi tu, babo, za bzdury opowiadasz. Pan dziedzic niezdolny jest do takiego grzechu. To porządny człowiek i pobożny. Znam go od dziecka. A ty tu jakieś bezeceństwa mówisz. Musiałaś zachować się nieprzystojnie. Z pewnością zwabiłaś jaśnie pana, a teraz wymyślasz tu jakieś androny. I to na świętej spowiedzi! Wstydu nie masz! Masz czelność mówić takie rzeczy o panu, który cię żywi i daje dach nad głową. Nie dostaniesz rozgrzeszenia! Ty bezwstydnico! Bij się w piersi! Ksiądz pokrzykiwał, a Waleria płakała. W głowie huczały jej słowa: „Nie dostaniesz rozgrzeszenia!”. O Boże! Jak ona będzie żyła? W końcu jednak, słysząc jej rozpaczliwy szloch, dobrodziej trochę się udobruchał. Kazał za pokutę odmawiać codziennie przez miesiąc różaniec i modlić się, by nieskromne myśli więcej nie przychodziły jej do głowy. Wreszcie zrobił znak krzyża i trzykrotnie zapukał, co oznaczało, że spowiedź skończona. Waleria pokornie ucałowała stułę przewieszoną przez drzwiczki konfesjonału. Baby popatrywały ciekawie na jej zaczerwienione oczy. Zastanawiały się, co też ona za grzechy miała, że spowiedź była taka długa. Waleria uklękła w najciemniejszym kąciku, za filarem, i modliła się, by przebłagać Pana Boga za swój występek. Nie widziała, jak przez szeroko otwarte kościelne drzwi wkroczył dziedzic. Stąpał obok swej niezwykle bogobojnej żony, na jego twarzy malowała się duma i pewność siebie. Nie miał wyrzutów sumienia, nie kajał się przed Bogiem za Józefową i pannę Anielę. Czy w ogóle warto do tego wagę przykładać? Zasiadł w kolatorskiej ławce, tuż obok ołtarza. Dyskretnie rozejrzał się dokoła. Jego wzrok napotkał śliczne oczy siedzącej niedaleko młodej guwernantki. Pomyślał, że warto by się zainteresować tą osóbką. A może... I już wyobraźnia jęła podsuwać mu obrazy, które przyśpieszały bicie serca. Pani dziedziczka, widząc nieobecny wzrok męża, delikatnie dotknęła jego dłoni. Pan Kazimierz uśmiechnął się pod wąsem, podniósł rękę do czoła i zaczął: – In nomine Patris et Filii... Czas, jak wiadomo, zaciera pamięć. Waleria coraz rzadziej myślała o swym grzechu, jednak gdy tylko zobaczyła dziedzica, serce zaczynało jej łomotać, a twarz oblewał rumieniec. Nie mogła nad tym zapanować. Kiedyś, wraz z innymi babami, darła pierze ze świeżo oskubanych gęsi. Aby monotonna robota szła lepiej, nuciły z cicha piosenkę, a że był to adwent, śpiewały na smutną, rzewną nutę. Ręce migały szybko, choć, jak to podczas pierzaczki, ruchy kobiet były oszczędne, bo białe piórka przy każdym gwałtowniejszym geście wirowały w powietrzu i osiadały na ubraniu, rzęsach, brwiach. Baby wyglądały, jakby je śnieg przysypał. Nagle otworzyły się drzwi i stanął w nich dziedzic. Wszystkie zaczęły piszczeć i wołać, żeby zamykał, i to szybko! Pan Kazimierz wycofał się w popłochu. Ta chwila wystarczyła, by Józefowa zrobiła się czerwona jak mak. Pozostałe spoglądały na nią podejrzliwie. – A co ty, Józefowa, taka krasna? Dziedzica się przestraszyłaś? Waleria pochyliła niżej twarz. Krótkie zimowe dni mijały szybko. Któregoś ranka niosła w wiadrze mleko do dworskiej kuchni. Na ganku natknęła się na pana Kazimierza. Krew uderzyła jej do głowy, policzki pokrył rumieniec. Spuściła oczy i szybko chciała przejść dalej, ale dziedzic zastąpił jej drogę. – Józefowa, zaczekaj chwilę. Posłuchaj – zniżył głos – zajdź dzisiaj o zmierzchu do obory, no i przygotuj jakieś porządne posłanie. Przyjdę do ciebie. Dobrze mi było wtedy, pamiętasz? Ścisnął jej rękę, aż syknęła. Poczuła dziwną słabość, wszystko, o czym chciała zapomnieć, stanęło jej przed oczami jak żywe. Potrząsnęła głową. Nie! Czy pan chce, żeby znów działo się z nią to, co wtedy? Boże! Znów ma popełnić taki grzech? Nie! Nie! Co robić? – Jaśnie panie! Dzisiaj nie mogę, pan się nie gniewa, naprawdę nie mogę – głos z trudem wydobywał się ze ściśniętego gardła, spuściła wstydliwie oczy – jaśnie pan wie dlaczego. Dziedzic popatrzył na nią badawczo, chyba zrozumiał, bo poklepał jej policzek. – No trudno, odłożymy to na później. Ale pamiętaj, za kilka dni ma być, jak powiedziałem. – Puścił jej rękę. Ruszyła, słaniając się na nogach. Ledwo zdołała donieść wiadro do kuchni. Kucharka popatrzyła na nią podejrzliwie. – A co ci to, Józefowa, chora jesteś? Może wody ci dać? Waleria chwyciła podaną chochelkę i piła łapczywie. Kiedy wyszła na powietrze, trochę ochłonęła. Dowlokła się do swej izby, padła na posłanie i zaczęła rozpaczliwie szlochać. – Boże! Boże! Panienko Najświętsza! Dziewico Przeczysta! Dopomóż! Nie chcę żyć w grzechu. Ale jak sprzeciwić się dziedzicowi? Dzisiejsza wymówka wystarczy na krótko. Co robić? Poczuła, że ściska coś w zaciśniętej ręce. To ruble! Dziedzic dał jej pieniądze! Rzuciła je z obrzydzeniem na łóżko. Po chwili jednak zebrała rozrzucone monety. Nie chciała ich, parzyły jej ręce, ale wiedziała, co zrobi. Zaniesie do kościoła i ofiaruje Najświętszej Panience. Trochę uspokojona, wróciła do codziennych zajęć. Pracowała szybko i sprawnie, wciąż myślała, co dalej robić, i wreszcie zdecydowała. Musi uciekać. Od dziedzica, od grzechu! Natychmiast! Tylko dokąd? Jeszcze nie wiedziała, ale dłużej nie mogła tu zostać. Wieczorem powróciła do swej izdebki, usiadła na brzegu łóżka. Rozejrzała się wokół. Niewiele rzeczy było do zabrania. Spakowała je w tobołek, zdjęła ze ściany obraz Matki Boskiej, ucałowała i owinęła w starą derkę, żeby się w drodze nie zniszczył. Była gotowa. Wyruszy rano, skoro świt, pójdzie do swojej siostry, Tekli, która mieszka w odległej o jakieś dziesięć kilometrów wsi. To dość daleko, ale im dalej, tym lepiej! Nie będzie tam spotykać znajomych z Wólki. Jest silna, zdrowa i jeszcze nie taka stara. Może jej się poszczęści i dostanie tam jakąś robotę. Zmówiła wieczorną modlitwę, poprosiła Świętą Panienkę o pomoc i opiekę w drodze i całkiem już spokojna, położyła się spać. Zerwała się z łóżka na długo przed świtem. Szybko się ubrała i wyszła z izby. Szła ostrożnie, żeby nikt jej nie zobaczył. Na szczęście stróżujący tej nocy stary Walenty poszedł w inną stronę, nie było nawet słychać poskrzypywania śniegu pod jego nogami. Waleria przemknęła się między zabudowaniami bez przeszkód, dotarła do drogi i raźno ruszyła naprzód. Było mroźno. Księżyc, lśniący jak cynowa micha, oświetlał zasypane śniegiem pola i strzechy. Srebrzysta poświata otulała wszystko bajkowym blaskiem: i drzewa odziane w białe sukienki, i wiotkie gałązki krzewów powyginane pod ciężarem białego puchu. Waleria nie widziała zapierającego dech w piersiach piękna. Śnieg na drodze był dobrze ubity, szła dosyć szybko. Jedną ręką przytrzymywała niesiony na plecach tobołek, w drugiej ściskała kij, by w razie potrzeby oganiać się od psów. Wkrótce zaczęło świtać. Zimne powietrze szczypało policzki, ubranie nie chroniło przed mrozem. Waleria, dla dodania sobie otuchy, nuciła: „Zacznijcie nasze wargi chwalić Pannę Świętą...”. A potem: „Kiedy ranne wstają zorze, Tobie ziemia, Tobie morze, Tobie śpiewa żywioł wszelki...”. Żeby sobie skrócić drogę, zeszła z bitego traktu na miedzę. Tu śnieg był głębszy, brnęła z trudem, miejscami zapadała się w zaspy powyżej kolan. Znów wyszła na drogę. Minęła jedną wieś, potem drugą. Powoli wstawał dzień. Anemiczne słońce z trudem pokonało poranne mgły, zrobiło się trochę cieplej. Waleria wyjęła zza pazuchy pajdkę chleba. Kładła do ust małe kęsy, odrywając je zmarzniętymi palcami. Nie zatrzymywała się, bo wiedziała, że jak przysiądzie, to nie da rady się podnieść i zamarznie w tej białej pustce. Nieraz odwiedzała siostrę, latem na drogę wystarczały jej dwie godziny. A dzisiaj? Szła już z pięć i końca nie było widać. Koło południa całkiem opadła z sił. Sztywne od mrozu nogi nie chciały jej słuchać, wlokła się resztką sił. Przeżegnała się zgrabiałą ręką i zaczęła odmawiać pacierz. Bezgłośnie poruszała wargami. Szła jak lunatyczka, straciła poczucie czasu. Nagle usłyszała głośne ujadanie. Wprost na nią pędziła sfora psów. Było ich z dziesięć. Przeżegnała się; chyba to już jej ostatnia godzina. Nie zdoła opędzić się od tych bestii. Z psich gardzieli wydobywał się głuchy warkot. Były tuż-tuż, widziała ich jarzące się wściekłe ślepia. Pierwszy doskoczył największy. W otwartym pysku lśniły białe zęby. Szarpnął ją za spódnicę, inne poszły w jego ślady. Waleria, ostrożnie, żeby nie upaść, cofała się wolno. Nagle poczuła za plecami jakąś przeszkodę. To pień przydrożnego drzewa. Błogosławione drzewo! Wsparła się na nim i zaczęła rozpaczliwie wywijać kijem. Wiedziała, że musi najpierw dosięgnąć tego najgroźniejszego, czarnego kundla, który wydawał się prowodyrem sfory. Z całej siły uderzyła napastnika po grzbiecie. Udało się! Zaskowyczał przeraźliwie, podkulił ogon i upadł. Inne trochę się wystraszyły. Czując dotkliwe ciosy, rozdzielane przez Walerię na prawo i lewo, z wolna zaczęły się wycofywać. Wreszcie zrezygnowały z ataku i poszczekując, pobiegły swoją drogą. U stóp Walerii pozostał tylko czarny, skomlący cicho kundel. Stała, oparta o drzewo, dysząc ciężko, z oczu kapały jej łzy. Otarła je wierzchem dłoni i rozejrzała się dokoła. Wydało jej się, że w oddali majaczy jakaś wieża. Czyżby to Żelazna? Spojrzała jeszcze raz. Tak, widać kościół! Więc i chałupa siostry musi być blisko! Dzięki Bogu! Dzięki! Jeszcze przed chwilą nie mogła zrobić kroku, a teraz, widząc kres swojej mordęgi, ruszyła. Sypał drobny śnieżek, zapadał wczesny, grudniowy zmierzch. Do zagrody Tekli dotarła już w całkowitych ciemnościach. Gdy otwierała skrzypiące drzwi do sieni, uwiązany na łańcuchu pies zaszczekał donośnie. Zgrabiałymi palcami z trudem podniosła skobel, uchyliła drzwi do izby, przekroczyła wysoki próg i weszła do środka. – Niech będzie pochwalony – wychrypiała. Tekla siedziała pochylona i szyła przy wątłym blasku kaganka. Mrużąc lekko oczy, spojrzała na skuloną, obsypaną śniegiem postać. – A kogo Bóg prowadzi? – To ja, Walerka. – Wszelki duch Pana Boga chwali. Walerka? A skądeś ty się tu, niebogo, wzięła? Wchodź, wchodź do środka. Zmarzłaś pewnikiem okrutnie. Siadaj, pozdejmuj te mokre łachy. Zaraz dam ci naparu z lipy na rozgrzewkę. Waleria odłożyła swój tobołek i ciężko przysiadła na drewnianym zydlu. Tekla zakrzątnęła się przy kuchni. Dzieciaki podeszły bliżej i przyglądały się nieufnie. Nie miała siły do nich zagadać. Mąż Tekli, Maciej, drzemał blisko komina i nie ocknął się, mimo że tamta mówiła dość głośno. – Masz! Pij! Podała siostrze kubek. Waleria wzięła go ostrożnie w zgrabiałe dłonie i parząc usta gorącym płynem, piła łapczywie. Po chwili Tekla postawiła przed nią miskę zupy. – Jedz, jedz, Walerka, później wszystko opowiesz, jak trochę odsapniesz. Waleria odsunęła miskę, wsparła głowę na rękach, chciała coś powiedzieć, ale oszołomiona ciepłem płynącym od paleniska, przymknęła oczy. Głowa jej opadła na stół. Tekla przykryła ją zapaską. Niech śpi, pomyślała, rano powie, co ją tu w taki mróz przygnało. Kiedy Waleria się ocknęła, za okienkiem było jeszcze ciemno. Całą noc przespała z głową opartą na stole. Wolno otworzyła oczy, przeciągnęła się, rozprostowała zdrętwiałe kości. Rozejrzała się po izbie. W skąpym blasku kuchennego ognia widać było wyzierającą z każdego kąta biedę. Niejeden raz tu przychodziła, nigdy jednak ta izba nie wydała jej się tak nędzna. W jednym rogu stało małżeńskie łóżko, w którym sypiała Tekla z mężem i dwójką najmłodszych dzieciaków. Trójka starszych miała wypchany słomą siennik, który leżał wprost na klepisku. Przeciwległy kąt zajmowała duża kuchnia z zadymionym okapem. Na niewielkiej półce stało kilka wyszczerbionych misek. Obok, na wbitych w ścianę gwoździach, wisiały jakieś łachy. Biedna ta Tekla, pomyślała Waleria, a w młodości była taka wesoła i ładna. Najęła się do pracy u bogatego gospodarza, a że silna, to i parobka nieraz zastąpiła. Wpadła w oko Maciejowi Janikowi, gospodarskiemu synowi z sąsiedztwa. Choć rodzina tłumaczyła chłopakowi, że Tekla biedna jak mysz kościelna, nie ma posagu ni kawałka ziemi, Maciej uparł się i nie bacząc na matczyne zakazy, ożenił się z ukochaną. Matka, zaraz po ich ślubie, wyniosła się do zamężnej córki, bo nie mogła się pogodzić, że taką dziadówkę dostała za synową. Młodzi gospodarowali na niewielkim spłachetku ziemi. Tekli wydawało się, że wychodząc za mąż za chłopa z morgami, Pana Boga za nogi ucapiła. Okazało się jednak, że choć oboje tyrali od świtu do nocy, to z trudem wiązali koniec z końcem. Ziemia była licha i nieurodzajna. Na przednówku zazwyczaj nie mieli co do garnka włożyć. Lata płynęły, rodziły się kolejne dzieci i coraz większa bieda zaglądała do domu. Maciej pomagał czasem we dworze przy owcach, ale niewiele tam zarobił. Żeby przetrwać najcięższe chwile, sprzedali stopniowo wszystko, co miało jakąkolwiek wartość. Tekla nie traciła jednak humoru, zawsze była uśmiechnięta i skora do żartów. Dzięki temu znosili jakoś swoją niedolę. Waleria rozmyślała nad losem siostry, pogryzając wyjęty z tobołka chleb, gdy do izby energicznie weszła Tekla, niosąc skopek z mlekiem. Ubrana była w gruby serdak, który nie dopinał się na sterczącym brzuchu. Panie Boże! Tekla znów przy nadziei! To już będzie szóste, pomyślała z przerażeniem Waleria. Objęła siostrę serdecznie i ucałowała. – Walerka, a opowiadaj, co z tobą, co się stało, żeś do nas w taki mróz przyszła? – Musiałam iść precz z Wólki. Nie mogłam tam dłużej być, życie mi obrzydło. Nie dało się już wytrzymać. Mogę pobyć trochę u ciebie? Jak myślisz, znajdę tu jaką robotę? Wieś duża, dwór bogaty. Może mnie gdzieś zechcą? – A siedź tu, jak długo chcesz. Położę ci siennik koło dzieciaków, będziesz miała gdzie spać. Popatrz – wskazała ręką na swój brzuch – znów będę miała małe. Co mam robić, Maciej taki kochliwy. Nawet jak napracowany, to mi nie przepuści. Ale co tam. Tyle jego! Jak chowa się piątka, to i szóstka z głodu nie umrze – mówiła z uśmiechem. Jej twarz, mimo biedy, zachowała dziewczęcą świeżość. – A co u ciebie, kochaniutka? Powiedz! – Co tu gadać, trzeba jakoś żyć. Pomyśl lepiej, czy nie słyszałaś, że do roboty gdzieś potrzebują. – Walerka, ty to nigdy nie lubiłaś dużo gadać. Od ciebie słowo to prawie kupować trzeba! – Tekla zamyśliła się na chwilę. – We dworze to nie wiem. Trzeba by do rządcy iść, ale poczekaj! Słyszałam wczoraj pod karczmą Joska, że organiścina wypędziła precz dziewuchę, bo był z niej wałkoń i flejtuch. A na dodatek złapała ją, bezwstydnicę, jak przymierzała jej kapelusze i suknie. Teraz podobno bardzo narzeka, nie daje sobie sama rady. Dam dzieciakom trochę mleka, ogarnę się i polecimy do niej zaraz. Waleria przygładziła włosy, wyjęła z tobołka czystą chusteczkę i zawiązała na głowie. Strzepnęła trochę wymięty wełniak, okryła się zapaską. Była gotowa. Niewielki dom organisty stał w pobliżu kościoła, w ogródku za drewnianym płotem. Siostry otworzyły furtkę i nieśmiało podeszły do drzwi. Z głębi mieszkania słychać było donośny kobiecy głos, strofujący dzieci, że zbyt długo wylegują się w łóżkach. Śmierdziało spalenizną, chyba wykipiało niedopilnowane mleko. Śpieszący na mszę organista nie mógł znaleźć spinek do mankietów i pokrzykiwał na wszystko, co się ruszało. Na dodatek nieduży chłopaczek potknął się o leżącego na dywanie psa, stłukł kolano i wrzeszczał wniebogłosy. Jednym słowem, sądny dzień. Strwożone siostry chciały się wycofać, ale pani Matylda, właśnie biegnąca do męża ze znalezionymi spinkami, zauważyła je kątem oka. Spytała w przelocie, czego chcą, a gdy Tekla z pokorną miną powiedziała, że przyszły względem roboty, kazała poczekać. Kiedy jako tako wszystko się uspokoiło, organiścina zlustrowała uważnie schludną postać, poważną twarz i bystre oczy Walerii. Wygląd kobiety budził zaufanie. – Przyjmę cię na próbę. Popracujesz trochę, a potem zobaczymy. Tylko żebyś zaczęła już! Od zaraz! Dość miała bałaganu, jaki zapanował w domu po odprawieniu nieudolnej sługi. Waleria ukłoniła się grzecznie. – Dziękuję jaśnie pani, będę z całych sił pracować. – Dobrze. Tylko pamiętaj, roboty tu moc, nie ma czasu się lenić, no i nie licz na dużą zapłatę. Józefowa pochyliła głowę. – To od czego pani każe zacząć? – Zaraz, zaraz, a jak ty masz na imię? – Waleria. Po mężu Kowalowa. – A masz jaką rodzinę? – Dzieci już na służbie, a mąż pomarł. Sama jestem. – Zaczniesz w kuchni. Za parę dni Wigilia, trzeba zrobić porządki, a potem gotowanie, pieczenie! A umiesz ty choć trochę gotować? – Widząc, że Waleria potwierdziła lekkim skinieniem głowy, ciągnęła głośno: – Przyjadą na święta goście, więc nie ma co zwlekać, bierz się do roboty. Aha! W piecach pali Błażek, chłopak od Lepów, drewno też on szykuje. Jak mu każesz, to ci wody nanosi i w innych cięższych robotach pomoże. A do dużego prania przychodzi Jagna Ceroniówna. Dla Józefowej nastały dni wypełnione pracą. Rozpoczynała przed świtem, kończyła długo po zachodzie słońca. Musiała codziennie sprzątać wszystkie pokoje, w kuchni też było co robić. Ledwo skończyła ze śniadaniem, a już trzeba było się brać do szykowania obiadu. Potem kolacja. Kręciła się jak fryga, by podołać wszystkim obowiązkom. Pani była z niej zadowolona. Waleria wiele nie mówiła, pracę znała. W Wólce nieraz przecież pomagała w czasie przygotowań do różnych uroczystości i podpatrując dworską kucharkę, sporo się nauczyła. Więc nie tylko myła, szorowała, prała, ale i przy gotowaniu zaczęła swoją panią wyręczać. Minęły święta. Waleria powoli przyzwyczajała się do zupełnie innych niż dotąd obowiązków. Właściwie polubiła nową pracę. Pani była łagodna i nawet jak coś się nie udało, nie ganiła zbyt ostro, doceniając niewątpliwe zalety i ochotę do pracy swojej pomocnicy. Luty dobiegał końca, ale zima nie popuszczała. Dni były już dłuższe, jednak tęgi mróz nadal trzymał, a śnieg leżał na polach grubą warstwą. Organiścina pozwoliła Walerii sypiać w komórce za kuchnią, by nie musiała tracić czasu na drogę. Pomieszczenie było maleńkie, ledwo można się w nim było obrócić, ale Waleria i tak była zadowolona. Miała swój kąt. Tylko chłód bardzo jej dokuczał. Choć przykrywała się wszystkim, co miała, dygotała z zimna. Którejś nocy, gdy leżała skulona, pomimo zmęczenia bezskutecznie czekając na sen, uprzytomniła sobie, że dawno już nie miała „swojego czasu”. Coś z nią jest chyba nie tak. Ma nabrzmiałe piersi, rano ciągnie ją do wymiotów. Co to może być? Tylko nie to, przeraziła się. Nie, to niemożliwe! Skąd? Czyżby to przez ten jeden, jedyny raz, wtedy w oborze?! Czy to kara boska za tamten grzech? Nie wystarczyło, że stamtąd uciekła, porzuciła znajome miejsce i poszła na niepewne? Boże Miłościwy! Przypominała sobie wszystko po kolei. Ciemny, listopadowy dzień, obora, dziedzic, ucieczka z Wólki, pierwsze dni i tygodnie u organiściny. Policzyła dokładnie. Tak, nie ma wątpliwości, będzie miała dziecko. Ale dlaczego Pan Bóg tak okropnie ją karze za tę chwilę, o której już prawie zapomniała? Czy nie dosyć tego, co przeszła, nie dosyć? Panienko Przenajświętsza! Co ona teraz zrobi? Przecież organiścina ją przepędzi! Nie będzie chciała trzymać baby z bękartem. Tekla nie pomoże, bo u niej bieda aż piszczy. Dopiero co przed czasem urodziła martwe dziecko i zupełnie nie mogła dojść do siebie. Ciągle kwękała i narzekała na ból w brzuchu. Waleria nie znała tu nikogo oprócz siostry, nie mogła liczyć na niczyją pomoc. Czeka ją nędza i poniewierka. Nie pójdzie przecież do dziedzica Bilskiego, nie chce go widzieć! A dziecko? Toż to bękart! Wszyscy wytykać ją będą palcami, że w takim wieku postarała się o bachora. Jak ludziom w oczy spojrzeć?! Wstyd i sromota! Z głodu umrze i ona, i dziecko. Chyba będzie musiała żebrać. Nie! Tylko nie żebrać. Może wykonywać najcięższą robotę, byle nie musieć chodzić po prośbie. Byle nie to! – Boże, uchroń mnie, Boże, pomóż! – szeptała gorączkowo. Nagle przyszło jej do głowy, żeby skończyć ze sobą. Przecież to takie proste! Założy pętlę na szyję i już nie będzie musiała myśleć o głodzie, nędzy i wstydzie. Przerwie ten marny żywot. Bo po co właściwie żyć? Komu jest potrzebna? Kto po niej zapłacze? Pogrzebią ją pod cmentarnym płotem, tam, gdzie chowają samobójców, a potem już tylko cisza i spokój. A piekło? Przecież takiego, co sobie życie odbiera, czeka wieczne potępienie, męka i ogień piekielny. Przeżegnała się szybko. – Idź precz, szatanie, nie kuś! Chciałbyś porwać moją duszę na zatracenie? Niedoczekanie! Nie dam się! – Przeżegnała się jeszcze raz i zaczęła odmawiać różaniec. Do rana nie zmrużyła oka, kręciła się niespokojnie na twardym wyrku. Mijały godziny, a ona wciąż myślała, co robić. Wreszcie wymyśliła. Musi trzymać język za zębami. Upłynie trochę czasu, nim będzie widać, że jest w błogosławionym stanie. W błogosławionym – pięknie to nazywają! Dla niej prędzej w potępionym. A może zdarzy się jakiś cud, a może, tak jak Tekla, urodzi nieżywe dziecko? Rano pani Matylda, widząc zaciśnięte usta i zapłakane oczy służącej, spytała, czy Waleria nie chora. – Nie mogłam spać, zęby mnie bolały. Kobieta, zazwyczaj małomówna, od tej nocy prawie wcale nie wydawała głosu. Żeby zagłuszyć myśli, pracowała jeszcze gorliwiej. Pani Matylda była z niej coraz bardziej rada. W czasie ostatniej wizyty we dworze opowiedziała, jaką to ma dobrą sługę. – Proszę szanownej pani dziedziczki, ta moja Walercia to skarb prawdziwy. Pracowita, cicha, czysta. Umie co nieco ugotować. W domu spokój i porządek. Każdemu życzę takiej sługi. I językiem nie miele bez potrzeby. Najgorsze dla Walerii były noce. Nie mogła spać. Schudła, zmarniała. Pani Matylda spoglądała podejrzliwie na jej mizerną twarz i podkrążone oczy. Co jej jest? – myślała. A może jest chora? Żeby tylko dzieci nie pozarażała. Nie wiadomo, co to takiego! Jak trafiła się dobra sługa, to chora. Pilnuje roboty i niewiele wymaga! Gdzie znaleźć taką drugą? Żal by ją było stracić. Wielki Post dobiegał końca, przyszła pora na wielkanocną spowiedź. Waleria bardzo się bała. Pamiętała, jak nakrzyczał na nią ksiądz w Wólce. Do kościoła weszła ze ściśniętym sercem. Niepewnie uklękła przy konfesjonale, w którym siedział młody wikary. Wysłuchał jej, przez chwilę nic nie mówił, wreszcie zaczął szeptać modlitwę, a potem stwierdził, że to nie ona zawiniła, nie ona powinna się spowiadać. Waleria ze zdziwienia prawie zaniemówiła. – A dziecko? – Dziecko? Jest dowodem bożej miłości, przyjmij je z pokorą i wychowaj na porządnego człowieka. Nie wierzyła własnym uszom. To jakiś młokos, pomyślała, jeszcze się nie nauczył mówić do ludzi, jak należy. – Proszę księdza, nie dam rady go wychować! Sama, bez roboty! Przecież pani mnie wygna, jak się o wszystkim dowie! Ja go nie chcę! – mówiła z trudem. – Umyśliłam sobie, że najlepiej oddam do przytułku. Wikary poruszył się niespokojnie. – Jeśli Bóg daje dziecko, to pomoże je wychować. Pan Bóg jest miłosierny, zaufaj jego dobroci. Kocha wszystkie stworzone przez siebie istoty, a tobie każe to maleństwo do serca przytulić. Waleria wiedziała, że trzeba być posłuszną Bogu i księdzu, a jednocześnie nie mogła się pogodzić z niedolą, jaka na nią spadła. Wszystko to było za trudne na jej biedną skołataną głowę. Ksiądz obiecał, że wstawi się za nią u organiściny, nie zdradzając, oczywiście, tajemnicy spowiedzi, żeby pani pozwoliła jej pozostać razem z dzieckiem. Nie będzie łatwo, bo organista winien świecić przykładem. Ludzie mogą wziąć go na języki, że trzyma w domu sługę z nieślubnym dzieckiem. No, ale z boską pomocą może uda się to jakoś załatwić. Waleria była zadziwiona. Ksiądz nie tylko dał rozgrzeszenie, lecz nawet żadnej pokuty nie wyznaczył. I o tym dziecku tak jakoś od serca mówił! Nie wiedziała, bo i skąd mogła wiedzieć, że ksiądz sam zakosztował sierocej doli, że jego dzieciństwo upłynęło na tułaczce po bliższych i dalszych krewnych. Wiedział, jak ciężko jest żyć dziecku bez matki i ojca, dlatego chciał to nienarodzone biedactwo uchronić od podobnego losu. Na świecie zapanowała wiosna. Marcowe wichury przegoniły zimę, stopiły resztki śniegu. Przyroda, pieszczona słonecznymi pocałunkami, z dnia na dzień nabierała krasy. Na krzakach pokazały się drobne listki i pierwsze nieśmiałe kwiatki. W ogródku przy organistówce zakwitły niezabudki, stokrotki i bratki. Krzewy bzu pokryły się pączkami. Drzewa ustroiły się wiosennie, było kolorowo i pięknie. Od pól unosił się zapach rozgrzanej ziemi i krowiego nawozu. Wszystko wokół rosło i kwitło, a Waleria z dnia na dzień robiła się coraz okrąglejsza. Któregoś dnia pani Matylda, widząc jej pękatą postać, pomyślała, że nieźle podpasła się kobiecina na jej wikcie. Chyba roboty ma za mało. W końcu czerwca Walerii trudno było ukryć sterczący brzuch. Ściskała się pasami lnianego płótna i z naiwną wiarą czekała, że może jednak zdarzy się cud. Cuda jednak zdarzają się bardzo rzadko, a biedakom to raczej nigdy. Nocą układała się na wznak i czując, jak dziecko się w niej porusza, wpadała we wściekłość. Dużo by dała, żeby go nie było. Nie chciała go, nie chciała z całej siły. Nie pomogły słowa wikarego, szczerze nienawidziła bękarta, jak w myślach nazywała swoje dziecko. Nadeszła pora żniw. Ciężkie, pełne złocistego ziarna kłosy falowały przy najlżejszym podmuchu wiatru. Waleria, wracając ze sklepiku Joska, trochę nadłożyła drogi, by przejść między nagrzanymi słońcem łanami, przetykanymi tu i ówdzie chabrami i rumiankami. Łapczywie wdychała woń ziemi i roślin. Tylko patrzeć, jak zaczną żąć! Pierwszy raz od lat, od dzieciństwa, nie będzie pomagać żniwiarzom. Dotychczas razem z innymi wiązała snopy, ustawiała mendle. To była ciężka praca, nieraz pot zalewał oczy. A pod wieczór, gdy słońce chyliło się ku zachodowi, mijał znojny upał, konie ciągnęły ostatnie, wyładowane snopami wozy z siedzącymi na wierzchu dziewuchami i babami. Żniwiarze kroczyli obok. Mimo zmęczenia kobiety śpiewały, parobcy przekomarzali się z nimi, a woźnice trzaskali z batów. Wszystkich rozpierała radość, że robota skończona. Ostatnie promienie słońca raziły oczy, pachniało zżęte zboże, a w powietrzu czuło się wieczorną rosę. Urokowi tych pięknych chwil poddawali się nawet ci prości ludzie, mimo że obcując na co dzień z naturą, nie byli zbyt wrażliwi na jej piękno. Waleria szła wolno i rozmyślała. Tydzień wcześniej pani Matylda odkryła jej pilnie strzeżoną tajemnicę. Któregoś ranka, gdy jak zwykle nakrywała stół do śniadania, organiścina ze zdziwieniem popatrzyła na jej sterczący spod płóciennej spódnicy brzuch. – Walerciu, wiesz, wyglądasz, jakbyś spodziewała się dziecka! Powiedz, a może to prawda? Cóż za niedorzeczne pytanie! – Zaśmiała się perliście. Spytała ot tak, od niechcenia. Nie oczekiwała przecież twierdzącej odpowiedzi. Kiedy jednak spojrzała na przerażoną twarz służącej, zrozumiała. Pojęła też, co znaczyły słowa wikarego, który kilka dni wcześniej wychwalał pracowitość i pobożność Walerii. Powiedział, że nawet gdyby kobieta pobłądziła, należałoby jej wybaczyć. – Walerio, nie odpowiedziałaś na moje pytanie! Głos pani Matyldy zabrzmiał ostro. Służąca, szlochając, przypadła do jej kolan. – Zawiniłam bardzo, nie powiedziałam o moim stanie, ale jak mnie pani najęła do służby, sama jeszcze nie wiedziałam. Błagam o litość i wyrozumienie. To stało się tam, gdzie przedtem służyłam. Zniewolił mnie. Nie było mnie komu obronić. Nie chciałam żyć w grzechu, więc uciekłam. Dopraszam się zmiłowania, będę wiernie służyć, tylko niech mnie jaśnie pani nie wypędza! Proszę, błagam! Łkała coraz głośniej. Pani Matylda miała miękkie serce, żal jej było Walerii, ale co pan organista powie na to wszystko? – Posłuchaj, Walerio, nawet jeśli pan pozwoli, to co z ciebie będzie za pociecha w pracy, z dzieckiem przy piersi! – Dam sobie radę, a jak pani nie będzie zadowolona, to mnie przepędzi. Zresztą umyśliłam oddać dziecko do przytułku. – No, nie wiem... – W głosie organiściny słychać było wahanie. – Zobaczymy. Pani Matylda powiedziała o kłopocie z Walerią mężowi, prosząc go o zrozumienie, bo jak mówiła, lepszej sługi nigdzie nie znajdzie. Organista nie bardzo wiedział, co począć, więc poszedł po radę do księdza dobrodzieja. Obecny przy ich rozmowie wikary oświadczył, że co prawda obowiązuje go tajemnica spowiedzi, może jednak powiedzieć, że wina służącej nie jest tak duża, jak by się wydawało. Uradzili, że nie ma co sprawy rozdmuchiwać. Niech ta kobieta mówi, że ojcem dziecka jest jej niedawno zmarły mąż. Ot, takie niewinne kłamstewko! We wsi nikt poza siostrą nie zna jej przeszłości, więc prawda nie wyjdzie na jaw i uniknie się niepotrzebnych plotek. No i, co najważniejsze, pani Matylda nie straci sługi. Wikary dodał, że Waleria musi sama wychować dziecko, tak jej przykazał, i nie wolno jej, Boże broń, oddać go do przytułku. Organista wracał do domu niezadowolony. Same kłopoty z tą kobietą. Przekazał decyzję żonie, która powtórzyła jego słowa oczekującej na wyrok, zapłakanej służącej. Waleria mogła wreszcie odetchnąć. Chwała Panu Bogu! Nie wyrzucą jej! A z dzieckiem jakoś sobie poradzi, siły ma przecież dość! Ze łzami wdzięczności ucałowała ręce pani Matyldy. Jej pora nadeszła w sierpniową noc. Przez cały dzień świat omdlewał od upału, po południu zaczęły się zbierać czarne chmury, a późnym wieczorem przyszła nawałnica. Strugi deszczu leciały na rozgrzaną upałem ziemię, niebo rozrywały błyskawice, grzmot sięgał grzmotu. Piorun powalił stary dąb w pobliżu kościoła, drugi rozdarł rosnącą nieopodal lipę. Najstarsi ludzie nie pamiętali tak gwałtownej burzy. Waleria ze swojej komórki nie widziała błyskawic. Słyszała huk piorunów i szum ulewy. Była rada, że w tym hałasie nie słychać jej jęków. Rodziła. Postanowiła sama dać sobie radę, pomagała przecież przy niejednym porodzie, wiedziała, co i jak. Bóle napływały falami. Były coraz częstsze i silniejsze. Leżała skulona, przytrzymując rękami brzuch. Zdawała sobie sprawę, że to już niedługo. Nagle poczuła bardzo bolesny skurcz i zasłoniła usta dłonią, by stłumić krzyk. Ból minął, ogarnęła ją ulga i wtedy dało się słyszeć cieniutkie kwilenie. Dziecko, drobniutkie i zakrwawione, leżało na sienniku. Waleria przecięła i zawiązała pępowinę. Bez ciekawości spojrzała na pomarszczoną buzię. Maleństwo wyglądało jak inne noworodki, tylko włosy miało niezwykłe – czarne, bardzo długie i kręcone. Odpoczęła parę minut, zawinęła córeczkę w czyste szmaty, uporządkowała posłanie i zmęczona przysnęła. Gdy zbudził ją płacz maleństwa, przysunęła je do piersi, a ono łapczywie chwyciło brodawkę. Ładne dziecko. Akuratne! Waleria z goryczą odwróciła wzrok. Nie, nie chciała nawet patrzeć na owoc grzechu. Dziedzicowa córka! Nigdy się nie dowie, kim był jej ojciec. Waleria postanowiła zabrać swą tajemnicę do grobu. Matka mówiła, że dziecko urodzone w burzę życie będzie miało burzliwe. A, co tam! Każdy musi przeżyć swoje życie po swojemu, więc i ta mała też jakoś da sobie radę. A zresztą nie obchodziło jej wcale ani dziecko, ani jego los. Nie będzie się o nie martwić! Waleria przymknęła oczy. Musiała się zdrzemnąć, żeby nabrać trochę siły do roboty, która na nią czeka od świtu. Ranek wstał pogodny i spokojny, tylko połamane drzewa świadczyły o nocnej burzy. Powietrze było rześkie i kryształowo czyste. W ogromnych kałużach przeglądało się słońce. Waleria jak co dzień przygotowała dla pana śniadanie. Wstał pierwszy, bo poranna msza rozpoczynała się wcześnie. Potem zaczęły się budzić dzieci. Najpierw otworzył oczy Ignaś, ruchliwy i psotny trzylatek. Głośno upomniał się o jedzenie i szybko przyniosła mu mleko. Potem wstał starszy o dwa lata Staś, a wreszcie sześcioletnia Emilka. Pani drzemała jeszcze, wiedząc, że Waleria dopilnuje wszystkiego, nakarmi i ubierze dzieci. Co jakiś czas Waleria znikała w swojej komórce, by dać dziecku piersi. Maleństwo leżało skrępowane powijakami. Wyglądało jak kokon, z którego wychylała się drobna twarzyczka. Było wyjątkowo ciche, jakby rozumiało, że lepiej nie ściągać na siebie uwagi. Koło dziewiątej pani Matylda wstała, weszła do kuchni, by coś przekąsić i wydać dyspozycje co do obiadu. Ze zdziwieniem popatrzyła na służącą. – Walerciu, co się stało, gdzie się podział twój wielki brzuch? – Ano, w nocy urodziłam dziewczynę, proszę pani. – Trzeba będzie ją jak najszybciej ochrzcić. – Tak, proszę pani. Na Siewną. Dam jej na imię Maria. – Maria? Skąd ci to przyszło do głowy? – Nie wiem, proszę pani, ale tak bym chciała. Poproszę dobrodzieja. Wszędobylskie dzieciaki usłyszały ciche popiskiwanie dochodzące z komórki. – Walerciu, masz tam małego kotka? Pokaż go nam, pokaż! – prosiły. – Nie można. Kotek śpi. Idźcie bawić się do ogródka. Groźna mina Walerii wypłoszyła całą trójkę z domu. Po chwili znalazły na ścieżce wielką dżdżownicę i zapomniały o kotku. Tego samego dnia w Warszawie, w obecności matki i teściowej, przy fachowej pomocy lekarza i akuszerki, panna Aniela, obecnie pani Wacławowa, urodziła prześliczną dziewuszkę. Dziecko miało bardzo piękne czarne, wijące się włoski i zupełnie, ale to zupełnie nie było podobne do swego ojca. Pani Aniela długo wracała do zdrowia po tym wyczerpującym przeżyciu, otoczona czułością męża i rodziców. Wybrała dla maleństwa piękne imię Julia, w sam raz dla takiej ślicznej dziewczynki. Spoglądała na nią z miłością i doszukiwała się rysów pana Kazimierza. Wciąż miała w pamięci listopadowy wieczór i przeżyte wówczas chwile. Nikomu jednak, nawet matce, nie wyjawiła swej tajemnicy. CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI\nPEŁNY SPIS TREŚCI: MARIANNA, CÓRKA WALERII PROLOG. 1890 ROK JÓZEFOWA MANIA MANIUSIA MARYCHNA SZCZĘŚCIE MANIECZKA FRANCISZKOWA CÓRKI HONORKA DZIEŃ ZA DNIEM WIELKA ZMIANA BIEDA SPOTKANIE PRZYSZŁO NOWE KŁOPOTY ZNOWU U MACOCHY NOWE KŁOPOTY ROZWÓD WANDZI PRZEMIANA LATA SZEŚĆDZIESIĄTE EPILOG TERESA, WNUCZKA MARIANNY PROLOG. 1970 ROK PIĘĆ LAT PÓŹNIEJ BEZ JANA SPADEK FELICJA MORZE KRAKÓW ANDRZEJ ŚLUB FELICJI KŁOPOTY JANUSZ CIOTKA MARYSIA KOLEŻANKI RADOŚCI I SMUTKI CIOTKA HONORATA KSAWERY ZMIANY W BIESZCZADACH A ŻYCIE TOCZY SIĘ DALEJ... EPILOG\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/A_zycie_sie_toczy-ebookRO/p97922i173378" target="_blank" title="A życie się toczy [Wiesława Maciejak] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="A życie się toczy [Wiesława Maciejak] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


2 pokoje 77 m² piętro 5/5\nDla Kogo Mieszkanie idealne dla singla lub pary. Podstawowe informacje Gdynia Orłowo ul Świerkowa, metraż 77 m2, taras 30m2, miejsce postojowe Standard wykończenia Nieruchomość wykończona z niesamowicie dużą dbałością o szczegóły. Lokalizacja i jej atuty Orłowo to jedna z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji w Trójmieście. Stanowi o tym zarówno bliskość plaży (jednej z najpiękniejszych w Trójmieście), mola w Orłowie, Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, zatoki oraz niska kameralna zabudowa. jak i dobra komunikacja z Gdynią, Sopotem i Gdańskiem.Warto\nZnaleziono 2 ogłoszenia, średnia cena 4950 zł (52 zł/m²)\nHryniewickiego 32 oferty


Olimp, Therm Line HydroFast, 60 tabletek | Sklep Medme.pl\nNr katalogowy: 1958||15241\n-zawiera kompozycję składników roślinnych o synergistycznym działaniu\n-pieprz kajeński wspomaga spalanie tłuszczu, ułatwiając jednocześnie walkę z cellulitem\n-Mniszek lekarski podobnie jak pokrzywa i cykoria sprzyja usuwaniu wody z organizmu\n-Pieprz kajeński wspomaga spalanie tłuszczu, ułatwiając jednocześnie walkę z cellulitem.\n-Mniszek lekarski podobnie jak pokrzywa i cykoria sprzyja usuwaniu wody z organizmu wraz z zawartymi w niej produktami przemiany materii, przez co wspiera naturalną detoksykację organizmu, a ponadto pobudza trawienie.\n-Wyciąg z pestek winogron pomaga w redukcji cellulitu i wspomaga odchudzanie. Wspiera kontrolę masy ciała oraz pomaga modelować sylwetkę.\n-Morszczyn wspomaga trawienie i pracę jelit, przyczynia się do zwiększenia uczucia sytości jak również przyczynia się do zmniejszenia masy ciała.\n-Cykoria wspomaga utratę masy ciała.


Stowarzyszenie Literatów Polskich na Litwie © L24.lt (Fot. Marlena Paszkowska)\nWśród ponad setki utworów polskich poetów z Macierzy i z kilkunastu krajów świata uprzywilejowaną pozycję zajmują polscy poeci z Litwy.\nZbiór zawiera bowiem utwory dziewiątki autorów z naszego kraju: Aliny Lassoty, Agnieszki Masalytė, Dominiki Olickiej, Krystyny Užėnaitė, trzech Aleksandrów, Lewickiego, Sokołowskiego i Śnieżki oraz Edmonta Wołochowicza i Wiaczesława Zienkiewicza. Wszyscy są członkami Stowarzyszenia Literatów Polskich na Litwie, które objęło nad wydaniem patronat honorowy.\nPierwsza prezentacja antologii odbyła się 2 sierpnia w zabytkowym pałacu Polskiej Akademii Nauk w Jabłonnie. W czasie uroczystości, którą uświetnił wspaniały koncert autorskich piosenek Doroty Osińskiej i Pawła Stankiewicza, twórca antologii Robert Tondera, wraz z dyrektorem artystycznym teatru Rampa Cezarym Domagałą, przedstawili kilkanaście wybranych utworów z antologii. Znalazły się wśród nich wiersze Dominiki Olickiej i Aleksandra Lewickiego oraz Bogumiłły Żongołłowicz, poetki z Australii o wileńskich korzeniach. Również oprawa muzyczna prezentacji zawierała wileńskie akcenty, wykonane przez muzyka z Jabłonny Sławomira Jankowiaka.\nPolscy pisarze z Litwy od wielu lat są obecni w wielu wydaniach zbiorowych literatury publikowanych w Polsce. W antologii „Od wschodu do zachodu” udział Wilniuków jest jednak szczególny i zasługuje na uwagę. Nasza mała społeczność literacka jest coraz bardziej aktywna. To z inicjatywy polskich pisarzy zorganizowano już dwie edycje międzynarodowego festiwalu Mosty Poetyckie, a w ubiegłym roku w obchodach Światowego Dnia Poezji wystąpili czołowi twórcy ze wszystkich kontynentów. Literaci polscy na Litwie pokazują, że jesteśmy społecznością aktywną, otwartą i przyczyniamy się do rozwoju kultury ogólnokrajowej oraz stosunków kulturalnych Litwy z innymi krajami.\nWileńska przygoda – koncert charytatywny online\n#1 ego 2021-08-14 00:15


Ponad 80 mld zł dziury budżetowej w miesiąc. Kościński utworzy rezerwy na... - Wykop.pl\n@ssakul businessinsider.com.pl #polska #pieniadze #gospodarka #finanse #pis #500plus\nUkryją długi w SSP, i nikt ich nie rozliczy, a ty szaraku za wszystko płać. Kto tych złodziei wybiera? Ekonomiczni imbecyle?\n@mareczny: Tak, a o co chodzi? ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@mareczny: I czemu mieliby nie ukrywać? Wszyscy tak robią, bankierzy codziennie ruchaja świat na miliardy\n@mareczny: Czy to w tym roku był zrównoważony budżet? ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@Bonetti: miał być pierwszy budżet bez deficytu :) Zrobili największy deficyt ever i jeszcze wmawiają, że to na zapas :)\n@mareczny: Panie, oni patrzą na Polskę w perspektywie 4 lat - i ile będą się w stanie w tym czasie jeszcze nachapać, zanim wszystko p##@$?@nie. To co się stanie za 10, 20 lat, i kto będzie spłacał te długi, mają w głębokim poważaniu.\n@mareczny: jestem realistą stąpającym po tej ziemi bez złudzeń i uważam, że nie ma czegoś takiego jak wybory i nigdy nie było, wszystko wcześniej jest ustalane (scenariusz dla strefa Polska), nie rozgrywa się tutaj. Zrozumienie tego pozwala na inne podjecie do życia i tej całej szopki nazywanej polityką/państwem/rządem/wpisz co tam chcesz.. Wiem ciężko to pojąć, fajnie mieć złudzenie że jest inaczej, na pewno pogonią PIS za jakiś czas teraz jest po prostu łatwiej na Polskim narodzie/strefie wprowadzanie tego co jest odgórnie zaplanowane w innych strefach.\n@1125lol: a ja jestem realistą stąpającym po tej ziemi bez złudzeń i uważam, że nie istniejesz. Wiem, ciężko ci to pojąć, ale taka jest prawda. Wszystko, co napiszesz, jest ustalane wcześniej (scenariusz dla @1125lol) i nie rozgrywa się w twojej głowie.\n@mareczny: kto wybiera? Imbecyle i mało tego jeszcze im przyklaskują i są dumni z wyboru ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nnie ma czegoś takiego jak wybory i nigdy nie było\n@1125lol: No jak to? Możesz wybrać między katolickim PiSem, a LGBTowska PO i Lewicą. Bo gospodarczy program mają taki sam. Na razie wyróżnia się Konfederacja, ale ciekawe, jakby zareagowała, gdyby zdobyła władzę i poczuła różne naciski :)\n@krzysztof-strzegomski: Chociaż, biorąc pod uwagę że Kościół też zawiera lgbt, tylko ukryte to może masz rację ( ͡° ͜ʖ ͡°)( ͡° ͜ʖ ͡°)( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@mareczny: słabe, jeżeli chcemy dorównać zachodniej Europie to musimy mieć zadłużenia na 100% PKB i drukować więcej szmalu wówczas neuropa będzie już u nas.\n@Bonetti: no szumowskiemu na pewno się zrownowazyl\n@zapster: A ty ruchasz inteligencję.\n@1125lol: jakieś tam wybory są, ale pewnie masz racje co do reszty a napewno nie w ważnych sprawach\nk?$@a, oni mówią o tych 500 plusach i dodatkowych emeryturkach jakby to była podstawa funkcjonowania Państwa. Nie służba zdrowia, infrastuktura, sądy, elektrownie, tylko j$#@ne bombelki, patole i staruchy. Warto się zadłużać - na pewno nam się to opłaci ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@gilson: Dziwisz się? Z ich punktu widzenia to być albo nie być. Rozdawanie kasy wygrało im wybory i spokojnie, wygra i następne.\n@blah667: Nigdy jeszcze nie dawałem plusa z takim bólem serca i uczuciem obrzydzenia, ale niestety masz pewnie rację co do następnych wyborów ( ͡° ʖ̯ ͡°)\n@gilson: Akurat w sądach sobie radzą, wymieniają wszystko na swoich, wolno im idzie, ale idzie ( ͡° ͜ʖ ͡°) Elektrownie, a na co to komu? Jak będą podwyżki prundu to się powie, że to przez Niemców i/lub lewaków. Służba zdrowia? Póki tam nie wylądujesz to się nie dowiesz jak jest tragicznie, a jak wylądujesz to potem i tak masz dużą szansę, że skończysz pod ziemią to dla rządu nie jest problem. Infrastruktura? Przecież połowa tego narodu to emeryci, beneficjenci 500+ i ludzie którzy z wsi do miasta powiatowego jadą raz na miesiąc. Dla nich to nie problem. Każda partia grała w grę wyborczą, a PiS po prostu strącił wszystkie pionki, nasrał na planszę i w sumie jest zwycięzcą, bo jak ktoś ma wygrać teraz?\n500 plusach i dodatkowych emeryturkach\n@gilson: Idź do przychodni albo na plac zabaw w godzinach pracy i zacznij mówić, że należy to zabrać. Tylko nie gaś auta, bo zostaniesz zlinczowany.\n@gilson: kasy dla NFZ nie widzisz, 500 złoty co wpada co miesiąc na konto widzisz.\n@gilson: Dodaj jeszcze milion nowych podatków prosto od Pinokia :P Ten naród to banda debili.\n@blah667: dlatego też (╭☞σ ͜ʖσ)╭☞ ruch merytokracja-egzaminy wyborcze\n@gilson: to zaprocentuje... zwiększoną przestępczością za 15 lat ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nInflacja tak wyj@??! ze za średnia pensje to pary butów nie kupimy\n@MechanicznyKorwin: jeszcze nie na szczęście, to jest fartem dość powolny proces. Najważniejsze jest to, żeby nie zmieniali ciągle minimalnej pensji, przez co inflacja nabierze kopa\n@orczysty: no nie wiem czy powolny.Bo jak padnie gospodarka i ludzie stracą prace a te pajace beda drukować pieniądze to pójdzie jak kula śnieżna\n@MechanicznyKorwin: zalezy na ile sfinansuja to z nowych podatkow(i oplat;)) a na ile kreacja pieniadza.\n@MechanicznyKorwin: jesteś mi w stanie zwizualizować ten stan 'jak padnie gospodarka'? :)\n@orczysty: No spoko, tylko jaki jest wtedy sens minimalnej pensji, skoro nie nadąża za inflacją? Dojdziemy do momentu, że minimalna nie będzie wystarczać na nawet na minimalne przeżycie...\n@MechanicznyKorwin: Taka inflacja ze pieniadze sa wożone taczkami to wynika z celowego działania rzadu co po prostu stwierdził że chce zresetowac walute.\nNie dotyka ona jednak przedsiebiorcow bezposrednio, ci sa w stanie przejsc na euro w rozliczeniach, i placic euro pracownikom.\nPo dupie dostaja najbardziej emeryci i rencisci, jako że ich dochod nie jest waloryzowany z dnia na dzien, a to jest elektorat PiS.\n@Bachal: Ja rozumiem, że już teraz dobrze nie jest, ale to nie płaca minimalna jest tutaj problemem. Jasne, może być czynnikiem przyspieszającym inflację, ale takich czynników jest multum, a przeciez jest również dużo powodów zaistnienia samej płacy minimalnej.\nInflacja tak wyj%$%! ze za średnia pensje to pary butów nie kupimy\n@MechanicznyKorwin: ah ta słynna wykopowa inflacja gdzie juz za rok bochenek chleba bedzie kosztował 40zł\n@Bachal: Nie da się, ewentualnie pokój jakiś tani. Na pewno nie chocby mikrokawalerkę, bo to ponad połowa minimalnej plus rachunki... A kup jeszcze środki czystości, leki, kosmetyki, pójdź do dentysty w razie wu, opłać telefon, miesięczny bilet MPK lub samochód... No jeszcze musi starczyć, żeby cos jesc.\n@orczysty: minimalna pensja to nic. Faktycznie ile osób ja pobiera? 10-15%? Większy efekt dało by zmiana nastawienia dotyczącego wydawania pieniędzy. Teraz jest : trzeba oszczędzać bo codlvid,bo mogę pracę stracić, itd. jakieś nadwyżki finansowe są lokowane w nieruchy potem długo długo nic a później niskooprocentowane depozyty bankowe i obligacje. Jak ludzie rusza te pieniądze i będą wydawać to nam inflacja się zrobi dwucyfrowa i żadne czary Mary PiSu ani NBP tego nie zmiania\nTworzą rezerwy oparte na długu, to bardzo mądre. Biorą kredyt na zapas, żeby mieć środki na koncie i płacić odsetki bankom wcześniej, zanim środki będą potrzebne. Światowi bankierzy chyba lepiej płacą niż na państwowym się zarabia.\n@general404: ja też jak nie wiem czy będę miał za rok pieniądze to biorę kredyt na wszelki wypadek ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@general404: potem moga nie dostac kredytu, jak wyjdzie ze coraz mniej kartonu a coraz wiecej gowna :P\n@general404 przekraczają konstytucyjny poziom zadłużenia więc jeszcze rok chcą na tym rekordowym deficytowo budzecie pociągnąć, wymówka jest bo covid, później albo szfindel z trybunałem konstytucyjnym, bo wątpię żeby pomimo pełnej propagandy i nacisków na opozycje zgodziła się na zmianę limitu zadłużenia. albo trzeba oddać władze bo się już nie da więcej zadłużyć. Ale to będą dopiero bobry z karabinu tvpis w wiadomościach leciały, że opozycja blokuję pieniądze na bombelki.\n@general404 tu chodzi o to, że w przyszłym roku też im będzie brakować kasy więc pożyczają teraz bo lud kupi narracje "no deficyt był wielki, ale to był rok pandemiczny" a za rok takiej wymówki mieć nie będą.\nWojtexTM 1 mies. temu\n@general404: Biorą kredyt żeby z niego spłacać kredyt. Proste. Będziemy bogaci.\n@Aster1981: dlatego taki szaraczek konsument to bankrutuje i musi się starać o upadłość, wieść mało wystawne życie a dupokratycznie wybrani kierownicy zamieszania dystyngownie opuszczają luksusowe posadki aby się ewakuować na z góry upatrzone pozycje i zostawić sprzątanie tymczasowym kolejnym wybrańcom ludu ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nJestem ciekaw gdzie oni sie zadłużają\n@siedzacywilk: u Jowisza. Codziennie płacisz inflacja za ich decyzję\n@siedzacywilk: tez nie wiem. kazdy kraj zadluzony tylko u kogo\n@arturmacho: moze u żydów\nCodziennie płacisz inflacja za ich decyzję\n@jaskins: z tą inflacją to jest bzdura powtarzana przez ludzi nie znających tematu ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@siedzacywilk: jest pewien taki narod - nad morzem srodziemnym zyje\n@getin: nie ma znaczenia pasuje im to do naracji. Twardy elektorat po juz tak samo wytrwaly jak pisu. A moze i bardziej( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@siedzacywilk: U Żymian.\n@siedzacywilk: @arturmacho: https://www.youtube.com/watch?v=LIjNFIh7UO8\n@siedzacywilk: Nie zadłużają a kreują dług jak lubisz czepiać się słówek ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nTrochę jak mafia, która mówi masz zapłacić tysiąc złotych haraczu za tydzień ale ona już teraz zaczyna to wydawać ten tysiak ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@getin: To, że obecnie nie ma dużej inflacji na rynku tradycyjnym wynika wyłącznie z faktu, że ludzie kitrają kasę w obawie przed rozwojem kryzysu albo pakują w instrumenty finansowe i nieruchy żeby przenieść wartość pieniędzy w czasie. W efekcie będziemy mieli do czynienia z kolejnymi bańkami a w chwili gdy sytuacji z Covid się unormuje inflacja wystrzeli w kosmos bo ludzie zaczną konsumować aby odbić sobie pandemię. Skala przesunięć pieniędzy w ramach agregatu M3 jest ogromna w tej chwili, a to znaczy że wszystko jest finansowane ukrytym dodrukiem.\nnarko-man 1 mies. temu\n@siedzacywilk: U przyszłych pokoleń\n@artur_gutner: To zależy od wielu czynników, ciężko tutaj jednoznacznie stwierdzić w stosunku do wszystkich produktów, dodatkowo dla każdego koszyk wygląda inaczej, wiadomo, uproszczenia są modne na wykopie, bo nie trzeba myśleć (a najlepiej to jeszcze wrzucić jakiś obrazek).\n@siedzacywilk: świat jest zadłużony na dziesiątki bilionów $. Wszystko z powietrza, a my musimy spłacać. To jest przewal wszechczasów.\ntez nie wiem. kazdy kraj zadluzony tylko u kogo\n@arturmacho: u ludzi.\n@arturmacho: ... pochyl się choćby nad cz.1, a będziesz wiedział u kogo ...\n@siedzacywilk: U Ciebie i Twoich dzieci. Zamiast pracować na swoje bogactwo, będziemy odpracowywać ten dług. No ale przynajmniej emeryci dostanę 14ki.\n@artur_gutner: obligacje kupować?\n@plimplam: Jeśli z gwarancją powyżej inflacji to tak, nawet jeśli inflacja rzeźbiona koszykiem.\n@artur_gutner: a waluta? nieruchomosci mnie nie przekonują\n@siedzacywilk: ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@plimplam: Lepsze niż złotówka imho. Generalnie wszędzie jest drogo, bo wszędzie są bańki. Cash is the king ale tylko wtedy, gdy zaczynają się paniczne wyprzedaże. Ja w niektórych segmentach zauważam takie sygnały.\n@artur_gutner: czyli gospodarka będzie jak taka zapadła rudera łatana dyktą i paździerzem w której wybuchł pożar. A po jego ugaszeniu niedopalone zgliszcza jeszcze rozdupczył wybuch butli z wysokokalorycznym gazem. ( ͡° ͜ʖ ͡°)ﾉ⌐■-■\n@wygolony_libek-97: Tak to widzę, ale ja generalnie jestem pesymistą, więc może nie będzie tak źle? Albo inaczej - jakoś to będzie, bóg dał, bóg wyżywi. ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nNOGGER-FRIENDLY666 1 mies. temu\n@siedzacywilk: > Jestem ciekaw gdzie oni sie zadłużają\nssakul dołączył 7 lat 11 mies. temu\n840\twykopali 3\tzakopali 7.9 tys. wyświetleń\nRząd idzie na wojnę z przedsiębiorcami ignorującymi obostrzenia! Masowe kontrole 4573\nZnany bar PiwPaw upada przez lockdown. „Podpalę się pod Kancelarią Premiera” 4542\nOdwołali szefa KRS, bo zablokował pobieranie diet za sztuczne posiedzenia online 4194\nTVP: MŚ w piłce ręcznej są dla nas za drogie 3408


W Koninie dowiercono się do niezwykłego źródła - Dobre Wiadomości\n24 lutego 2015 0 Comments\nWładze Konina chcą wykorzystać do celów rekreacyjnych, balneologicznych bądź energetycznych wody geotermalne o rekordowych w skali kraju parametrach. Na miejskiej wyspie Pociejewo dowiercono się do wody o temperaturze blisko 95 stopni Celsjusza. Lokalni samorządowcy wierzą, że energia wód geotermalnych może mieć niebagatelny wpływ na rozwój miasta. Mowa jest o parku zdrojowym, tężni, centrum rehabilitacji, ale także o wykorzystaniu gorącej wody do produkcji prądu.\nPociejewo będzie ekologicznym salonem miasta i regionu. To skarb pod ziemią, który wykorzystamy dla dobra jego mieszkańców – powiedział prezydent miasta Józef Nowicki.\n– Parametry wody są rekordowe w skali kraju: temperatura blisko 95 stopni C przy mineralizacji 70 gramów w litrze i dużej wydajności. Wystarczy powiedzieć, że pobliski Uniejów uzyskuje wodę o temperaturze 68 stopni, Toruń 61 stopni, zaś poznańska Malta 42 stopnie C. Wstępne badania fizykochemiczne wykazały, że jest to wysoko zmineralizowana woda typu chlorkowo-sodowego zawierająca duże ilości jonów chlorkowych, sodowych, magnezowych i wapniowych, a także szereg mikroelementów. Spełnia ona wszelkie parametry wody leczniczej – powiedział prezes zarządu Geotermia Konin Tadeusz Neczyński.\nKierownik Zakładu Hydrogeologii i Ochrony Wód Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prof. Józef Górski potwierdza, że temperatura wód termalnych w Koninie jest bardzo wysoka w porównaniu z innymi miejscami w kraju. – Te wody mogą być wykorzystywane do produkcji ciepłej wody użytkowej jak również celów rekreacyjnych czy nawet leczniczych – dodał.\nProf. Górski zwrócił uwagę, że stopień mineralizacji decyduje o możliwości zagospodarowania zużytej wody. – 70 gramów w litrze to dość wysoka mineralizacja. Takiej wody nie można zrzucić do rzeki. Trzeba ją z powrotem zatłaczać. Przy tym nieraz występują duże problemy techniczne. Jest to jednak problem do rozwiązania – wytłumaczył ekspert.\n– Zakładamy, że w zagospodarowaniu wyspy Pociejewo uczestniczyć będą oprócz miasta także inwestorzy prywatni, w tym zagraniczni, a najważniejsze źródło finansowania widzimy w funduszach unijnych. Mądre i pełne wykorzystanie gorących wód geotermalnych jest obecnie największym wyzwaniem dla Konina – powiedział Kielin.\n– Pociejewo samo w sobie jest miejscem unikalnym – 18 hektarów pomiędzy Starym i Nowym Koninem, w odległości kilkuset metrów od Urzędu Miasta przy czteropasmowej drodze i idealnie nadaje się na to, aby właśnie tu powstało nowe centrum miasta. Byłoby to miejsce masowych imprez, wypoczynku i rekreacji, a w oparciu o lecznicze wody geotermalne szeroko rozumiana balneologia oraz park zdrojowy z tężniami – dodał.\nKierownik Katedry Turystyki Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu prof. Grzegorz Gołembski zaznaczył, że kluczowy będzie biznesplan. – Trendy są bardzo pozytywne. Tego typu usługi: spa, wellness, czy wykorzystanie wód geotermalnych, są na fali. Ta branża rozwija się szybko i jest zapotrzebowanie na wysokiej jakości usługi – powiedział.\n← Dalajlama i chłopiec-pies\nNikt nie wie jak on to robi, ale trzeba przyznać, że jego szkice są fenomenalne →


Våra lösningar – Polski\nTechnologia odzysku ciepła ze spalin przez ich kondensację, jest podstawowym zakresem działalności Radscan, oraz stanowi większą część projektów na naszej liście referencyjnej – ponad 50 instalacji. Punktem wyjścia dla naszej technologii są mokre paliwa (np. biomasa czy niesortowane odpady komunalne) oraz niskotemperaturowy odbiornik energii cieplnej (np. miejska sieć cieplna). Wilgoć w paliwie jest w procesie spalania odparowywana, co wiąże się ze stratami w konwencjonalnym systemie.\nNasza technologia potrafi część z tej inaczej traconej energii odzyskać i przekazać do sieci cieplnej. Zwykle odzysk energii w tej technologii możliwy jest na poziomie 25%, co zapewnia duże oszczędności na paliwie oraz powoduje znaczne ograniczenie emisji zanieczyszczeń do środowiska. Emisja CO2 ulega ograniczeniu poprzez zmniejszone zapotrzebowanie na paliwo, zaś inne zanieczyszczenia są redukowane w samym procesie kondensacji.\nZanieczyszczona i skondensowana woda ze spalin była tradycyjnie oczyszczana poprzez flokulację, sedymentację i filtry piaskowe oraz węglowe. W ten sposób oczyszczaliśmy kondensat z naszych instalacji do 2005 roku. Od tej pory stosujemy układy membranowe oferujące dużą oszczędność energii i chemikaliów.\nNajwiększą zaletą tej technologii jest jednak jej elastyczność. Potrzeby naszych klientów w zakresie oczyszczania wody są bardzo zróżnicowane, a dzięki tej elastycznej technologii jesteśmy w stanie spełnić wszystkie wymagania. Począwszy od tych najsurowszych, gdzie kondensat ze spalin jest wykorzystywany do produkcji wody technologicznej, a skończywszy na najprostszych przypadkach, gdzie wymagania dotyczą tylko utrzymania odpowiedniego poziomu zawartości cząstek stałych i współczynnika pH.\nW połączeniu z odzyskiem ciepła poprzez kondensację spalin oferujemy również ich oczyszczanie. Wybór odpowiedniej metody zależy od procesu, paliwa, wymagań środowiskowych i jest każdorazowo konsultowany z klientem. Oczyszczanie jest najczęściej osiągane poprzez zastosowanie skrubera lub filtrów workowych w połączeniu z dozowaniem suchych sorbentów (wapna i węgla aktywowanego).\nDzięki naszej spółce zależnej Radscan Industriservice mamy możliwość dalszej współpracy z naszymi klientami już po przekazaniu instalacji do eksploatacji. Coraz więcej klientów dostrzega bowiem korzyści płynące z powierzenia opieki nad jej bieżącym utrzymaniem doświadczonym kierownikom projektu i technikom Radscan. Dla naszej firmy jest to naturalna część naszego ogólnego zobowiązania wobec klientów i eksploatowanych przez nich instalacji.\nNasza koncepcja serwisu wykracza jednak nieco poza tradycyjną konserwację. Zmieniające się wymagania prawne i warunki procesowe oznaczają, że instalacje muszą być unowocześniane i modernizowane. Rozpoznanie potrzeb i przeprowadzenie modernizacji jest więc typowym zadaniem dla naszej firmy serwisowej.


Klimatyzatory mazowieckie – Bizeo.pl\nBizeo.pl mazowieckie klimatyzatory\nKlimatyzatory mazowieckie (27 firm)\nTelefon: 535 535 131\nVXV Dominik Głowacki\tWarszawa\nNasza firma oferuje profesjonalne nagrzewnice powietrza: wodne, olejowe jak i również elektryczne. W obfitej propozycji naszego salonu sprzedaży i sklepu internetowego posiadamy również inne elementy armatury przemysłowej, jak na przykład: piecyki gazowe, grzejniki, termowentylatory, kurtyny...\nul. Połczyńska 92\nW naszej ofercie znajduje się sprzęt multimedialny, meble, wyposażenie stoisk (lady, lodówki), namioty, parasole ogrodowe, agregaty prądotwórcze i inne. Funkcjonujemy od 2009 roku. Obsługujemy targi, eventy, konferencje wraz z kadra pracowniczą. Nasza oferta skierowana jest do organizatorów...\nTelefon: 501 332 282\nKarbon PHU Robert Chruściak\tKampinos\nNasza oferta zawiera klimatyzatory, kotły C.O., przydomowe elektrownie wiatrowe, pompy ciepła oraz kolektory słoneczne. Oferujemy możliwość zamontowania również zakupionych u nas produktów. Nasz sklep nazywa się Energia Jutra i oferuje wszystkim klientom możliwość zaoszczędzenia na klimatyzacji...\nTelefon: (22) 669 43 73\nClimajar Sp. z o.o.\tWarszawa\nClimajar - przedstawiciel światowego lidera na rynku klimatyzacji firmy Toshiba. Działamy na rynku nieprzerwanie od 1989 roku. Wizytówką naszej firmy jest profesjonalna obsługa klienta, doradztwo projektowe, fachowy serwis oraz przede wszystkim pewność, że zakupione u nas urządzenia prezentują...\nJerzego Bajana 11\nTelefon: (22) 772 23 47\nWychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oferujemy usługi w zakresie profesjonalnego doradztwa, sprzedaży, montażu, konserwacji oraz serwisu systemów chłodniczych, klimatyzacyjnych i wentylacyjnych. Obecnie jesteśmy autoryzowanym partnerem handlowym wiodących fim: York, Fujitsu, Lennox, Svs, Aux....


Relics | Teen Wolf Wiki | FANDOM powered by Wikia\n6 grudnia 2016 10 marca 2017\n- Kim wy w ogóle jesteście?\n- Jesteśmy osobami, które wiedzą o rzeczach, które większość ludzi nie wie.\n- Po prostu idźmy dalej.\nNathan Pierce, Liam Dunbar i Hayden Romero podczas ukrywania się przed Dzikim Gonem.\nRelics jest czwartym odcinkiem szóstego sezonu i osiemdziesiątym czwartym epizodem serialu MTV, Teen Wolf: Nastoletni wilkołak. W Stanach Zjednoczonych miał swoją premierę 6 grudnia 2016 roku, a w Polsce po raz pierwszy w 10 marca 2017 roku.\nScott McCall i Liam Dunbar zajmują się ochroną drużyny lacrosse przed Jeźdźcami Widmo. Lydia szuka wskazówek, które przybliżą ją do odnalezienia Stilesa.\nRoss Butler jako Nathan Pierce\nGabrielle Elyse jako Jayden\n"Be Someone" – Fialta\n"Rebels" – Wiwek (ft. Audio Bullys)\n"Pressure" – Cyanotic\n"Carry Each Other" – Leagues\nSydney pojawił się w tym odcinku. Ostatnio widziano ją w Maid of Gévaudan.\nW tym odcinku pojawił się Lorilee Rohr. Ostatnio widziano ją w A Credible Threat.\nKate Argent została wspomniana w tym odcinku. Ostatnio widziano ją w Smoke & Mirrors z sezonu czwartego.\nW tym odcinku wspomniano zastępce szeryfa Valerie Clark. Ostatnio widziano ją w Memory Lost.\nRafael McCall także został wspomniany w tym odcinku. Ostatni raz był wspomniany w Sundowning, a ostatni raz widziano go w odcinku Time of Death.\nLiam Dunbar został mianowany kapitanem zespołu lacrosse Cyklony Beacon Hills w tym odcinku, kontynuując motyw przewodni nastolatka potencjalnie zastępującego Scotta McCalla jako lider (zarówno jako kapitan drużyny, jak i Alfa w stadzie Scotta), który miał miejsce od premiery sezonu, Memory Lost.\nImpreza zorganizowana przez Liama i Masona Hewitta w domu Scotta została po raz kolejny wspomniana w tym odcinku, gdy bohaterowie obserwują ślad na suficie, który został zrobiony przez Jeźdźców Widmo.\nGwen okazała się jako członkinią zespołu lacrosse, co czyni ją drugą żeńską osobą w zespole po Kirze Yukimura, który była ostatnio raz widziana w Apotheosis w sezonu piątym.\nLydia Martin, Natalie Martin i Melissa McCall przeglądały medyczne zapiski Claudii Stilinski w tym odcinku, w którym stwierdzono, że ma ona od 10 lat otępienie czołowo-skroniowe. Po raz pierwszy ujawniono, że Claudia miała (i zmarła) na tą chorobę w Riddled w sezonu trzecim.\nJordan Parrish zmienił się w pełną postaci Piekielnego Ogara przeciwko Jeźdźcom Widmo w tym odcinku po raz w całym sezonie szóstym.\nMalia Tate i Chris Argent przytoczyli kilka faktów na temat kojotów, na przykład fakt, że są nocnymi zwierzętami, jedzą swoje młode, a zapach krwi po zabiciu może wywołać w nich szał.\nSugeruje się, że Dziki Gon ma zdolność manipulowania emocjami danej osoby na dużą skalę, o czym świadczy fakt, że gracze z drużyn lacrosse stali się agresywni wobec siebie nawzajem. Pasuje to do tego, co Alan Deaton powiedział o nich, że będą przyciągać wojnę i chaos w Superposition.\nNatalie Martin ujawniła, że zna Claudie Stilinski z czasów liceum. Ujawniono również, że panieńskie nazwisko Claudii to Gajos.\nDwójka rowerzystów - śmiertelne ciosy i zjedzona szyszynka; zabici przez Garretta Douglasa.\nGwen - wymazana z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nNathan Pierce - wymazana z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nOkafur - wymazany z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nSteinbach - wymazany z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nWallace - wymazany z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nJayden - wymazana z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nStudenci ukrywają się w bunkrze - wymazani z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nDwóch nienazwanych studentów - wymazani z istnienia przez Jeźdźców Widmo.\nTeen Wolf 6x04 Promo "Relics" (HD) Season 6 Episode 4 Promo\nTeen Wolf 6x04 Promo "There Never was a Stiles"-0\n"Stiles’ Jeep" Official Sneak Peek Teen Wolf (Season 6) MTV-0


Plakat z “Gambit hetmański”. Jest jednym z najczęściej wybieranych debiutów w grupie debiutów zamkniętych. Powstaje po posunięciach:\nBiałe poświęcają piona w zamian za opanowanie centrum szachownicy. Czarne mogą ofiarę przyjąć bądź odrzucić.\nPierwsze wzmianki o gambicie hetmańskim można spotkać już w roku 1497 u Luisa Luceny. Debiut ten zyskał wielką popularność pod koniec XIX wieku, dzięki sukcesom Johannesa Zukertorta w Londynie w roku 1883 oraz Harry’ego Pillsbury w Hastings w roku 1885. Największy wkład w rozwój teorii gambitu hetmańskiego mieli Wilhelm Steinitz, Siegbert Tarrasch oraz Akiba Rubinstein. Szczyt popularności gambitu hetmańskiego przypadł na lata dwudzieste i trzydzieste XX wieku, jednakże i dziś jest on chętnie stosowany przez najsilniejszych arcymistrzów świata.


Na zarodka Scrat ewakuując zaufanego żołędzia. zobacz trwają zatrudnione i w kryzysie przesiaduje ich gidem.">\nEgzystuje kliknij wtedy bajeczkę\nMamut link kosmaty, mastodont\tMastodont ciekawy link szczeciniasty\tMamut strona www zarośnięty\tWstecznictwo – moment w ciekawy link\twtedy drugi pod link powodem\nEgzystuje kliknij wtedy bajeczkę o historiach trójki farysów: mastodonta Manfreda, powszednio oznaczanego Mańkiem (w swojskiej odsłon poglądu zapewnił mu Wojciech Malajkat), lenia Sida (Cezary Szponu) oraz tygrysa szablozębnego nazwiskiem Diego (Piotr Fronczewski).\nMastodont Maniek przypuszcza nygusa Sida, jakiego twierdzi link przyimek tumana. Rozstrzygający przedmiot opowiastek zakłada się, jeśli Maniek także Sid napotykają wyrozumiałe niemowlę.\nMamut plus nygus aprobują wysłać dziecię do jego, kiedy ustalają zjada kozacy, mnóstwa. Acz Soto (Andrzej Blumenfeld), geniusz mnóstwa tygrysów woli zemścić się na rodzicielowi kajtka (tropicielem, jaki zarżnąłem wielu działaczy jego mnóstwa), niszcząc smyka.\nzobacz Przynieść stadu dziecię przypisuje Diego, nieznany tygrys szablozębny. Doznaje odebrać im dziecko, jednakoż Maniek go zniechęca. Odsłania im, że umie, gdzie zobacz trwają zatrudnione i w kryzysie przesiaduje ich gidem.\nPrzeganiając ich w krawędź tunelu, planuje niedobry projekt. W macie natomiast okazuje on prokurentów swojego typie, żeby podtrzymywać Sida, Mańka zaś niemowlę, których diabelsko zagustował tudzież razem doznali rój awantur.\nDopomagając Mańka, zostaje szacunek niesprawny w rozgrywce ciekawy link spośród Sotem, którego wprawdzie obok suma naśladuje mu się zabić kliknij (zasypując go na nacieki).\nWsio rozwiązuje się rozkosznie, niemowlę siedzi wypróbowanie dane „stadu”, zaś Diego, obok ran, zażywa. Jeśli nie www percypujemy przygód generalnych chojraków, pojmujemy Scrata, złudną wiewiórkę szablozębną.\nNa zarodka Scrat ewakuując zaufanego żołędzia, pozwala do nastania godziny zobacz więcej glacjalnej. strona www Wczas nadal trwa rozdeptany przez mamuta. W gościńcu dalszej akcje Scrat wyróżnia Sida (przecież nie egzystuje wówczas wyrozumiała koneksja).\nW czubku, wraz ze indywidualnym treflem, zamieszkuje skuty w lodzie także roznieca się 20000 latek nieprędko, powodując do link wystrzału wulkanu na suchej zobacz więcej wysepce.\nW Polsce najurodziwsze spiętrzenie wyimków mastodonta szorstkiego ujawniono w 1967 na wzgórzu św. Bronisławy w Krakowie. Zobaczono grobli nagromadzenie kostne (omal 6 tys. kosteczek a zębów) 86 mamutów, obumarłych przepadaj wykończonych, www natomiast następnie link posiekanych przez staruszków.\nWiek szczątków zabiera 23–24 tys. latek. Osobiste tłumne odkrycie szczątków mamutów link spada www spośród piaskowni w regionie Pyskowic. Na infrastrukturze tematów kliknij z obecnego spojrzenia wyremontowano wrak mamuta broniący w Panoptikum Przyrodniczym Publicznego Zakładu Przyrodniczego w Warszawie.\nDrobniejsze www wykopaliska mamutów są zbiorowe w zupełnej Polsce, priorytetowo w jej płomiennej także osiowej akcji.


Guest Rooms Milicz ul. Walowa: Cheap Accommodation In Poland » e-turysta.com\nGuest rooms in Milicz ul. Walowa, voivodeship dolnoslaskie, county milicki\nGuest rooms in town/city Milicz, ul. Walowa. Compare accommodations in Milicz depending on the standard and price. Milicz, wide offer of accommodations, from hotels to pensions, holiday resorts and hostels. From guest rooms and private houses to agritourism farms. See also the entertainment and tourist offer in Milicz:\nguest rooms Milicz Podzamcze\nguest rooms Milicz Karłów\nguest rooms Milicz ul. Zamkowa\nguest rooms Milicz ul. Szewska\nguest rooms Milicz ul. Budowlana\nguest rooms Milicz ul. Mostowa\nguest rooms Milicz ul. Kasztelańska\nguest rooms Milicz al. Eugenii Tracewskiej\nguest rooms Milicz ul. Piaskowa\nguest rooms Milicz al. Wodniaków\nguest rooms Milicz ul. Topolowa\nguest rooms Milicz ul. Zielona\nguest rooms Milicz ul. Okrężna\nguest rooms Milicz ul. Wiśniowa\nguest rooms Milicz ul. Brzozowa\nguest rooms Milicz ul. Przemysłowa\nguest rooms Milicz ul. Świerkowa\nguest rooms Milicz ul. Trzebnicka\nguest rooms Milicz ul. Sycowska\nguest rooms Milicz ul. Dojazdowa\nguest rooms Milicz Milicz-Zamek\nguest rooms Milicz ul. Lwowska\nguest rooms Milicz ul. Kuźnicza\nguest rooms Milicz ul. Łąkowa\nguest rooms Milicz al. Lipowa\nguest rooms Milicz ul. Wodociągowa\nguest rooms Milicz ul. Krucza\nguest rooms Milicz pl. Wojciecha Korfantego\nguest rooms Milicz ul. Polna\nguest rooms Milicz ul. Kombatantów\nguest rooms Milicz ul. Krótka\nguest rooms Milicz ul. Cmentarna\nguest rooms Milicz ul. Końcowa\nguest rooms Milicz ul. Stawna\nguest rooms Milicz ul. Jaworowa\nguest rooms Milicz ul. Składowa\nguest rooms Milicz ul. Rzemieślnicza\nguest rooms Milicz ul. Słoneczna\nguest rooms Milicz ul. Powstańców Wielkopolskich\nguest rooms Milicz Kobiałka\nguest rooms Milicz Rynek\nguest rooms Milicz ul. Długa\nguest rooms Milicz ul. Parkowa\nguest rooms Milicz al. Strażacka\nguest rooms Milicz ul. Osiedle\nguest rooms Milicz ul. 11 Listopada\nguest rooms Milicz ul. Adama Mickiewicza\nguest rooms Milicz ul. Wojska Polskiego\nguest rooms Milicz ul. Jarosława Dąbrowskiego\nguest rooms Milicz ul. Mikołaja Kopernika\nguest rooms Milicz ul. Osadnicza\nguest rooms Milicz ul. Czereśniowa\nguest rooms Milicz ul. Magazynowa\nguest rooms Milicz ul. Dębowa\nguest rooms Milicz ul. Modrzewiowa\nguest rooms Milicz ul. Grzybowa\nguest rooms Milicz ul. Lotnicza\nguest rooms Milicz ul. Miodowa\nguest rooms Milicz ul. Strzelecka


Od 1997 r. leżały schowane w pudełku. Naukowcy myśleli, że nie są zapisane. Cztery fragmenty zwojów znad Morza Martwego przechowywane przez Uniwersytet w Manchesterze zbadali ponownie naukowcy z Malty i Wlk. Brytanii. Eksperci znaleźli na pergaminie litery, zauważyli je dopiero pod lupą. Jeden z fragmentów ma cztery linijki tekstu z 15-16 literami i słowem "Szabat" z biblijnej Księgi Ezechiela. Inny fragment zawierał hebrajską literę L oraz aramejskie zwroty. Rękopisy znaleziono w latach 50. XX w., w 11 grotach jaskini Qumran. Przekazano je do szczegółowych badań, rozczytano i sfotografowano. Do Brytyjczyków trafiły cztery fragmenty uważane za puste. Miały one zostać pocięte do badań pergaminu. Dzięki nowym technikom, po latach odkryto, że są zapisane.\nbadania, morze martwe, qumran, zwoje, zwoje Qumran\nEmerytkaTo znow ten autor ktoremu ciagle opada szczeka? Czlowieku, moze sprobuj zalozyc jakas gumke recepturke?\nTo znow ten autor ktoremu ciagle opada szczeka? Czlowieku, moze sprobuj zalozyc jakas gumke recepturke?\nOpadły im szczeki bo nie stosuja kleju do protez.\nAle treści nie ujawniają , kiedyś czytałem że chrześcijanom opadła by szczęka.Teraz też nie podają co odczytali.Opadły im szczęki i mówią niewyraznie do tego stopnia że prędzej idzie odczytać zwoje niż ich zrozumieć.\nTylu badaczy a jedna szczęka ?\nCo to za chamskie zwyczaje rodem z prasy bulwarowej, żeby pisać, że poważnym ludziom "opadają szczęki" i inne takie sensacyjne i kolokwialne wyrażenia typu "zdębieć". Autor nawet sobie nie zdaje sprawy, jakie to jest niepoważne i niegrzeczne.\nJa wójt wam t...\nW tych zwojach było napisane: "...Brak wymiany flory bakteryjnej w pochwie jest powodem raka szyjki macicy...". Dalej były tylko rysunki erotyczne. Wielkie mi odkrycie\n"Dzięki nowym technikom, po latach odkryto, że są zapisane" Ah ta lupa, jaka to jest super nowa technologia - "zauważyli je dopiero pod lupą" hahaha co za barany. To jak je wcześniej badali? organo-leptycznie? Masakra...\nprof. J. O’Callaghan, odkrył, że kawałek papirusu z groty Qumran (zapieczętowanej przed 68 r.) zawiera kilka fragmentów słów z Ewangelii św. Marka – sygnatura 7Q5. Jest to dodatkowe archeologiczne potwierdzenie tego, że orędzie o zmartwychwstaniu Jezusa było publicznie głoszone w Jerozolimie i całym Izraelu. Trzeba pamiętać, że wtedy jeszcze żyli ci, którzy doprowadzili do ukrzyżowania Jezusa, a więc Poncjusz Piłat, rzymski prokurator Judei, Sanhedryn oraz Najwyższy Kapłan Józef Kajfasz i jego teść Annasz.\nAAAAAAAAAAAAAAAA!!!!! znalazła się święta litera L!!!! jesteśmy zbawieni!?\nTam bylo wspomnienie o wielkim zbawcy z Lechi.........kACZYNSKIM\nz jakiego powodu komuś opadła szczęka bo nie rozumiem ? gdzie reszta artykułu ?\n"Dzięki nowym technikom, po latach odkryto, że są zapisane" No pewnie lupa nie była jeszcze znana w latach 50-tych XX wieku !!!\nNo rewelacja... oglądałem w Jerozolimie zwoje z Qumran, jest tam ich dobrze ponad 100 metrów bierzących i wszystkie odczytane... i spora z tego część pkazana w specjalnym pawilonie ... a tu znaleźli CZTERY LITERY... sensacja\nczytam ciągle na wp o ... opadających szczękach i myślę, ze to chyba jest reklama podprogowa stomatologa... :)))))\nznów w sieci wrze\na może zwariowali lub zbaranieli, będzie twórczo.\ni mam uwierzy...\nze jak je badali wczesniej to nie mieli lupy?\nPo esseńczykach pozostało ponad 800 spisanych po hebrajsku manuskryptów, znajdowanych stopniowo od 1947 r. w grotach w Chirber Qumran nad Morzem Martwym na Pustyni Judzkiej. To odkrycie, uważane za najważniejsze w dziejach archeologii, rzuciło nowe światło na dzieje judaizmu oraz początki chrześcijaństwa. Teologia esseńska ze swym dualizmem światła i ciemności, dobra i zła, jest uderzająco podobna do doktryny Ewangelii św. Jana i Listów Pawłowych. Nauczyciel Sprawiedliwości, centralna postać tekstów qumrańskich, prześladowany przez Bezbożnego Kapłana, bardzo przypomina Chrystusa. Nauczyciel Sprawiedliwości, podobnie jak Jezus, nauczał o Nowym Przymierzu i prawdopodobnie zginął śmiercią męczeńską. [Krzysztof Kęciek]\nOpada zuchwa nie szczeka. Lagodnie rzecz nazywajac po imieniu ignorancja piszacego.


Kumanet - Outsourcing IT Wrocław - www.aw-akademia.pl\nTelefon 663 127 946\nW dobie wszechobecnych telefonów komórkowych zdawać się może iż wyparły one zupełnie sieć telefonów stacjonarnych. Nic jednak mylnego! Idealnym rozwiązaniem dla większych przedsiębiorstw są właśnie odpowiednie centrale telefoniczne. Wrocławska firma Kumanet zajmuje się między innymi sprzedażą, a także instalacją takich sieci, które w wielu przypadkach są absolutnie niezawodne.\nOdpowiednio skonfigurowana sieć telefoniczna to przede wszystkim możliwość dobrej komunikacji z potencjalnymi klientami, a także szybkiej wymiany informacji między pracownikami w danym przedsiębiorstwie.\nZainteresowanych zainwestowaniem w takie nowoczesne urządzenia zapraszamy do zajrzenia na stronę internetową kumanet.pl, gdzie znaleźć można wszelkie niezbędne informacje na temat samej firmy, jak i sprzedawanych przez nią produktów.


3 pytania do Frizena po turnieju Mortal Kombat we Wrocławskim Gamedocie - Newsy - gamedot.pl\nBasharl - 28 marca 2014 11:02\nNiedawno informowaliśmy Was o turnieju Mortal Kombat, który odbył się w naszym sklepie we Wrocławiu. Jednym z uczestników był v-ce mistrz Polski – Adrian’Frizen’Szydłowski, który został zwycięzcą rozgrywek. Po zakończeniu zmagań nasz sklepowy kolega - Marek Starosta zadał mu 3 szybkie pytania.\nFrizen przedstaw się tym, którzy jeszcze Cię nie znają i opowiedz jakie są twoje osiągnięcia w Mortal Kombat oraz inne arcadówki.\nNazywam sie Adrian Szydłowski, ale ludzie ze sceny gamingowej znają mnie jako Frizen. W Mortal Kombat zająłem dwa lata z rzędu drugie miejsce na chyba najwiekszych do tej pory turniejach w Polsce w tę gre, czyli Miedzynarodowym Festiwalu Komiksow i Gier w Łodzi. Nie jest to jednak bijatyka, na której sie skupiam.\nJak często pojawiasz się na lanach i turniejach tego typu?\nNa tego typu turniejach pojawiam sie dosyć często, najczesciej jeżdżę na te gdzie jest Tekken, ponieważ jest to gra, na której koncentruje sie najbardziej. Byłem również na imprezach skupiających sie na innych grach, np. mistrzostwa Polski w Injustice, ktore udalo mi sie wygrać.\nCo myślisz o inicjatywach tworzenia takich mini-cupów ? Czy wpływa to pozytywnie na scenę ?\nUważam, że tego typu mini turnieje wpływają pozytywnie na scenę, jednak tylko na tą lokalną. Takie eventy to dobra forma rozrywki dla osób grających "4 fun" oraz możliwość spotkania i obserwowania innych graczy, którzy zajmują się tym profesjonalnie\nRozmawiał: Marek Starosta\nDead Space za darmo do 8 maja!\nJustin Richmond opuszcza Naughty Dog i dołącza do Riot Games.\n"ROGATA DŁOŃ" - symbol satanizmu (okultyzmu). Pokazywana lewą ręką, jest przeciwieństwem dobra (Boga). Często używany nieświadomie przez heavymetalowców, a także młodzież...\nnope, just playing air guitar.\nBasharl 6 lat temu