Z jednego strumienia [Eliza Orzeszkowa] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00767 012135 16991267 na godz. na dobę w sumie\nZ jednego strumienia - ebook/epub\nAutor: Eliza Orzeszkowa Liczba stron: 416\nISBN: 978-83-272-0826-2 Data wydania: 2010-08-05\nZ JEDNEGO STRUMIENIA SZESNAŚCIE NOWEL przez dziesięciu autorów z przedmową Elizy Orzeszkowej\nPRZEDMOWA. JEDNEGO STRUMIENIA. Jest to jeden z tych strumieni, którymi płynie życie ludzkie.Bardzo rozmaitymi są te strumienie, którymi płynie życie ludzkie, bo z rozmaitością tak wielką, jak wielką jest pomysłowość natury, zaprawiają je coraz innymi składnikami rozmaite nieba, ziemie, plemienne dusze i losy. Słyszę wołania: "Strumień ten jest mętny". Nie przeczę. Jest on mętnym, ponieważ jest ludzkim. Nic z tego, co jest ludzkiem, nie jest doskonale czystem. Z takiem zaklęciem przyszliśmy na świat wszyscy: osobniki i narody; bez wyjątku wszyscy. Gdybyśmy mieli odwracać oczy od wszystkiego, co jest mętnem, każdy z nas: osobnik, czy naród, musiałby przedewszystkiem odwrócić je od samego siebie. Wszystkie strumienie życia ludzkiego, wielkie i małe, szumne i ciche, te na górach, i te na dolinach, toczą w sobie męty.To jedna prawda, w której, jak się zdaje, tkwi klucz do zagadki ciemnego nieszczęścia ludzkości. Ale obok niej istnieje prawda druga, wnosząca światło w ciemność, nadzieję w nieszczęście.Jeżeli żaden strumień życia ludzkiego nie płynie czystym kryształem, to żaden również nie toczy na swych falach samych tylko mętów. W każdym, fale kryształowe pobłyskują ziarnkiem złota, odbiciem lazuru niebieskiego, perłą, lub nad perłę drogocenniejszą łzą. Nie dostrzegać złota, lazuru, pereł, łez, dlatego, że z tych samych, co męty, podnoszą się nurtów, – rzecz nierozsądna i sprowadzająca straty ważne, lecz znowu zupełnie ludzka.Tłum ludzki niedowidzi w ogóle, a nadewszystko niedowidzi rzeczy pięknych. Przyczyną tego mało spostrzeganą, bo głęboko na dnie natury ludzkiej utajoną, jest mnóstwem politur i polorów osłonięta, głucha i często samej siebie nieświadoma złość, która to, co oblicza otaczające szpeci, z lubością pochwytuje okiem i pokazuje palcem, a to, co je upiększa, spostrzega leniwie i spostrzegłszy, próbuje zatajać, czy zmniejszać.Wiecznie prawdziwem w lakoniczności swej jest zdanie starożytnych rzymian: "błogo Pomponjuszowi, że Papjusz ma twarz ciemną, bo obok Papjusza sam wygląda bielszym".A cóż, jeżeli Papjusz na sposób jakikolwiek Pomponjuszowi w drogę wejdzie? Jeżeli w Papjuszu nie płynie tak, jak w Pomponjuszu czysta krew latyńska? Cóż, jeżeli zła skłonność, Pomponjuszowi wrodzona, spotyka się na fali życia ze współzawodnictwem, z interesem, z przesądem, które ją podsycają, podniecają, rozdmuchują w płomień namiętności?Natenczas, rzecz prosta, tłum zazwyczaj niedowidzący, ślepnie całkowicie; bo czemże jest namiętność?Namiętność bywa czasem skrzydłem, unoszącem człowieka na te wyżyny, z których widać wszystko, ale bywa też często skorupą, zasłaniającą człowiekowi oczy tak szczelnie, że nie mogą już one widzieć nic, krom obrazów wymalowanych na skorupie.W płomieniach tej złości, która na dnie serca ludzkiego kuląc się i zjadliwie chichocąc, jednym palcem wytyka plamy świata, a drugim ozdoby jego zakrywa, wypalają się te skorupy, przez które rozmaici Pomponjuszowie widzą rozmaitych Papjuszów w samych tylko barwach odrażających i mętach oślizgłych.Ale tu znowu, obok tej prawdy, złej, istnieje druga, dobra.Bo czemże są pojęcia, uczucia, dążenia, rojenia i przeznaczenia człowieka, jeżeli nie areną, wśród której zwierają się i walczą kontrasty, zgrzyty, linie rozbieżne, barwy sprzeczne, siły bojujące?Świty i zmierzchy, sny o raju i sny o piekle, ramię przyjaciela i miecz wroga, świeżość pól szerokich i duszność cel więziennych, szczyty i otchłanie, róże i rany, oceany i kałuże, słońca i łojowe świeczki, – wszystko to w człowieku i dla człowieka jest i – jest obok siebie.Więc ta prawda druga, dobra, w tem istnieje, że z tłumu niedowidzącego lub ślepego, występuje garść ludzi, którzy stają nad strumieniami i zatapiają w nie wzroki bystre, wzroki wewnętrznem światłem jasne, pragnące widzieć wszystko i zdolne widzieć wszystko.W ludziach tych pracują dwie siły: ciekawość umysłowa, o którą rozbijają się wszystkie skorupy, oczy zasłaniać mogące i – życzliwość dla ludzi, dla życia, dla świata, którą na wysokość miłości podnosi współczucie dla cierpień i radości, dla nędz i wspaniałości, dla nieprzemijającego bólu i bolesnej przemijalności ludzi, życia i świata.Obok dwóch tych sił, z których jedna mieszka w głowie, a druga w sercu, goreje w ich głowach i w ich sercach, – może też w sumieniach pobudliwych i bezsennych, – pożądanie wielkiej służby.Są to badacze, albo poeci, a raczej, badacze i poeci, bo dwa te słowa znaczą jedno; bo ciekawość, która pochyla się nad strumieniami życia, poetę czyni badaczem, a wzlotność, która się wzbija od rzeczy znanych ku nieznanym, czyni badacza poetą.Badacze i poeci dostrzegając w strumieniach życia męty, dostrzegają w nich również kryształy, lazury, perły, krople krwi czerwone, krople łez ciężkie, a dostrzegłszy, dobywają je z mętnych toni i w akcie służby składają u stóp dobra, prawdy, sztuki, – u stóp idei i ideału.Te są mocarstwa, którym oni służą i które przed hufcami najezdników niezliczonych bronią orężem przenikliwej myśli i artystycznego piękna.Zebrane w tej książce obrazy z życia ludu żydowskiego, obrazy postaci, dusz, doli, dostrzeżonych w strumieniu, którym płynie życie tego ludu, są aktem takiej służby.Nowością w piśmiennictwie polskiem one nie są, ani pierwszą próbą odkrywania światów nieznanych.Na drogach dziejowych społeczeństwo polskie wzięło w siebie tak znaczną liczebnie przymieszkę ludności żydowskiej, że badacze i poeci polscy więcej, niż jacykolwiek inni, pociągani musieli być w tym kierunku, zarówno przez umysłową i artystyczną chęć poznania, jak przez pożądanie pełnienia służby.Do dwóch tych wysokich pobudek przyłączyła się z biegiem czasu trzecia.Nadbiegł czas, który wytchnął z siebie i wetchnął w piersi ludzkie współczucie dla tych wszystkich, którzy zamieszkiwali społeczne doliny. A że ludność żydowska, krom nieznacznej mniejszości, zamieszkiwała dolinę, bujnie zarosłą chwastami upośledzenia i nędzy, więc spłynął na nią wzrok, a razem ze wzrokiem spłynęły współczucie serdeczne i natchnienie artystyczne tych, którzy są społeczeństwa swego okiem, sercem i natchnieniem.Rozpoczęło się to już oddawna i przeszłość to już dość długa, aby wolno było nazwać ją tradycyą.Piśmiennictwo polskie może być słusznie dumnem z dawności i bogactwa tej ze swoich tradycyj, która je zaprawiała czcią dla sprawiedliwości i współczuciem dla cierpienia.Początek jej, – czy tylko nie wcześniejszy niż w piśmiennictwach ludów innych? – zadzierzgnięty, jak u filarów dyamentowych, u smętnych "Żeńców" Szymonowicza, u przemądrej "Poprawy" Modrzewskiego, u kazalniczych gromów, którymi płomienna dusza Skargi wybuchała przeciwko pysze możnych i krzywdom maluczkich.To nic, że pieśni smętne i gromy krasomówcze nie sprowadzały następstw natychmiastowych i nie ryły natychmiastowych odmian w księdze ustaw prawnych. To rzecz powszechna. Taką jest powszechna natura ludzka. Część jej cielesna z trudnością i powoli rozwiera żelazny uścisk, którym dzierży przy sobie cielesne swoje zdobycze i wywyższenia. Lecz nie było takiego momentu czasu, w którymby uścisku tego rozluźnić lub rozjąć nie usiłowały dłonie i głosy tych, przez których duch narodu objawia swe upomnienia, prośby i groźby.W dwieście lat po Szymonowiczu, Modrzewskim i Skardze, w sto lat po satyrach Opalińskiego i szerokomyślnych maksymach Andrzeja Maksymiliana Fredry, rozwidnia się ostatecznie widnokrąg humanitarnej myśli polskiej i powstają na nim w zarysach jawnych, ważnych, uwagę pilną na siebie ściągających, te jego punkty, z których czasy poprzedzające nie miały siły zdjąć zasłony zapomnienia, uprzedzenia i niewiedzy, lub z uprzedzenia powstałej fałszywej wiedzy. Staje się to za sprawą po części wpływów, przybywyjących z dalekiego zachodu, po części niebezpieczeństw, grożących rzeczy publicznej i wytężających ku jej ratunkowi publiczne myśli i uczucia, po części upomnień i zaklęć, rozlegających się w przeszłości, tych upomnień i zaklęć, które na cały firmament światła nie rozlały, lecz zapaliły na nim pierwsze jego, piękne, zarzewia. Czego nie dostrzegli i na jaw nie dobyli poprzednicy, ku temu źrenice i pochodnie swe wznieśli następcy.Ten punkt widnokręgu, na którym znajdowały się zaniedbywane dotąd potrzeby i prawa ludności żydowskiej, w zarysach jawnych, ważnych i pilną uwagę na siebie ściągających, ukazał się zbiorowemu wzrokowi Sejmu Czteroletniego. Przedsiębrane na Sejmie tym reformy prawne, ogarniały sprawę żydowską na równi ze sprawami innych grup ludności krajowej, czego ślady i dowody istnieją we współczesnej literaturze politycznej, pomiędzy innemi, drobniejszemi, w ważnem i ważkiem dziele Tadeusza Czackiego: O Żydach i Karaimach.Pierwsza ćwierć stulecia zeszłego nie była jeszcze ukończoną, gdy obrazy i postacie z życia żydowskiego, gdy nurtujące to życie, pojęcia, dążności, walki, wstąpiły do literatury pięknej, więc do dziedziny poezyi, pod postacią powieści Juliana Niemcewicza, noszącej tytuł: "Lejbe i Siura."Nic dziwnego, że Żydzi weszli do powieści polskiej w tym zaledwie momencie, bo był to moment samych prawie narodzin tej powieści, w formie takiej, jaką stulecie 19-te nadać jej miało. Weszli oni tedy do powieści polskiej u samego prawie jej początku i za sprawą jednego z najznakomitszych i najczystszych pisarzy i ludzi tego czasu.Stało się to w sposób bardzo poważny. Wprawdzie, powieść "Lejbe i Siura" daleką jest od tego wykwintu i od tej doskonałości formy, które z biegiem czasu nadać miał tej gałęzi twórczości długi szereg pisarskich talentów i geniuszy. Wprawdzie, czytanie tej powieści nie może sprawiać wrażeń i wzruszeń, których dziś wymagamy od dzieła powieściopisarskiej sztuki. Pomimo to, dla spostrzegacza dróg, któremi chodzi duch piśmiennictwa i tych, na których rozwijają się stosunki społeczne, ten utwór autora "Śpiewów historycznych", posiada znaczenie znamienne i ważne, jest dziełem, którego przedmiot ujętym został przez autora z dobrą wiarą i wolą, z powagą i znawstwem.A jeżeli idzie o najwyższy wykwit i najpotężniejszy akord artyzmu, o plastykę, której jedna tylko homerowska dorównać może i o siłę uczucia, której w literaturze świata ktokolwiek może dorównał, lecz nikt nie przewyższył, to "Zosia podbiega"… ….. i na białej podaje mu dłoniDrążki, którymi zwykle mistrz po strunach dzwoni,Drugą rączką po siwej brodzie starca głaskaI dygając Jankielu, mówi, jeśli łaska!"Potem, liczne i najrozmaitsze twory poetyckiej i powieściopisarskiej fantazyi:"Żydzi", Korzeniowskiego, przez czas długi zajmujący widzów teatru polskiego; "Żyd" Kraszewskiego, "Źydówka" Bałuckiego, "Stary księgarz" Syrokomli, drobne rozmiarami lecz w myśli i słowie, w rytmie i rymie piękne arcydzieło Gomulickiego "EI-Mole-Rachmim". A przedtem jeszcze, nieporównanym w barwności pendzlem Słowackiego wymalowany w "Matce Mokrynie" obraz zielonego jeziora, pływających nad jego powierzchnią twarzy zsiniałych od głodu i niewiast żydowskich, które z wielkimi krzykami litości na męczeńskie te głowy składają złote wieńce obwarzanków.Mnóstwo zresztą postaci epizodycznych, czasem pierwszoplanowych, w rozmaitych utworach, rozmaitych pisarzy, z imionami większemi i mniejszemi.Nie są to objawy sporadyczne, ale mające ciągłość rzeczy trwałych, rzeczy, wynikających z trwałej i rzetelnej potrzeby psychicznej i społecznej.Więc autorowie tej książki ani nowatorami, ani osobliwymi feniksami w piśmiennictwie swojem nie są. Mają oni ten tylko zaszczyt, że przedłużają stronę tradycyi piśmiennictwa swego, po której znajduje się cześć dla sprawiedliwości i współczucie dla cierpienia – i ten, że nie nosząc na oczach skorup w ogniu jakiejkoiwiek złości wypalonych, stają nad wszystkimi strumieniami życia, po ziemi ich ojczystej płynącymi, z pragnieniem dostrzeżenia wszystkiego, co w nich jest.Dostrzegają też w każdym z tych strumieni męty, dlatego, że męty w nich są, lecz nie omijają wzrokiem i nie zatajają przed światem lazurów i pereł, dlatego naprzód, że lazury i perły również w nich są, dlatego następnie, że lazury i perły są kwiatem piękna i pociechą świata, dlatego nakoniec, że pociecha, nadzieja, spoczynek, z lazurów i pereł cieką do ich własnych oczu, aż do dna zasmuconych widokiem mętów, po całem morzu ludzkości rozlanych.Gdybyśmy chcieli zaopatrzyć tą książkę w motto, wypowiadające artystyczną pobudkę do wpatrywania się w ten strumień, umieścilibyśmy na jej okładce słowa Klemensa Junoszy, z "Cudu na kirkucie"."Sfera ludności, z której Berek pochodzi, ma swoje legendy i podania, ma ich moc niezliczoną… Zbieracz tych legend ma zadanie bardzo trudne… Duchowa ojczyzna Berków niezmiernie interesująca i ciekawa, przed obcym obserwatorem ma szczególnie zamknięte granice… A świat to ciekawy, pełen osobliwości, nieznanych nam zupełnie. Do tego ciasnego świata zbiegają się na skrzydłach fantazyi duchy różne, tysiące aniołów i szatanów. "Wstępować w "duchową ojczyznę" mnóstwa ludzi i z za jej "granic szczególnie zamkniętych" dobywać na jaw "osobliwości nieznane, duchy anielskie i szatańskie", – niejestże to dla fantazyi artysty magnesem, czarem, zadaniem, odpowiadającem jego naturze, porywom i celom?Gdybyśmy tej książce naszej dać zamierzali motto głębokie, jak umysł myśliciela, słodkie, jak nieziszczalne marzenie i zaprawione ironią serca, nieziszczalnością marzenia smutnego, wypisalibyśmy u jej początku piórem Świętochowskiego:"Biedna Chawo, ja ci to, żeś w moim kraju pracować i jego chlebem dzieci swoje karmić chciała – przebaczam. "A gdyby motto nasze mieścić w sobie miało ostrzeżenie nader ważne, to byśmy po nie udali się z Konopnicką do alkowy, w której wnuk Mendla Gdańskiego leży z czołem krwawem od kamienia, rzuconego ręką oszalałej tłuszczy i wyjęlibyśmy je z ust starca, który skarży się nie na ranę, zadaną czołu wnuka, bo ta śmiertelną nie jest, lecz na krzywdę, sprawioną jego własnej duszy"Pan powiada, że u mnie nic nie umarło. Nu, u mnie umarto to, z czem ja żył i z czem ja umierać myślał. U mnie umarto serce dla tego miasta".Prawda! Rzeczą to jest dziwnie częstą i przedziwnie smutną, że – serca ludzkie umierają od kamieni, przez ludzkie ręce rzucanych.I jeszcze, ze wzruszeniem, które tylko prawda głęboka i w artystyczną formę ujęta, obudzać może, zapożyczylibyśmy sobie motta od autora "Nad Urwiskiem", gdy Pomponjusz i Papjusz, obaj srodze cierpiący, obaj przez los okrutnie dotknięci, w bezrozumnej walce strącają w przepaść to, co stać się im może jedyną, ostatnią podporą i nadzieją; – godło miłości, krzyż.Utwory w tej książce zawarte, rozpadły mi się pod ręką na trzy części dość odrębne.W pierwszej stanęły obok siebie trzy postacie kobiet żydowskich, różne ze sobą, lecz tak prawdziwe, że na każdej ulicy i w każdej kamienicy miast naszych, widzieć je może każdy – kto widzieć umie.Chawa Rubin i piękna córka Symchy, której młodość, jak kwiat pod chmurą, więdnie pod ciężkimi zwojami łachmana, przebywają wśród nas oddawna. "Perła" jest wytworem czasów nowych, lecz któż o niej nie słyszał? Któż krzykowi bólu, podobnemu do wycia, który wydarł się z piersi dziada jej, Abrama, nie zawtórzył westchnieniem? Jest to dusza upojona marzeniem o raju, zapatrzona w gwiazdy i wpadająca w otchłań.Część druga, to smagani głodem ciała i ducha nędzarze, którzy staczają się na dno urwisk i ze śmiertelnego znużenia mdleją na skrajach dróg publicznych, którzy baśnią błądzącą po gorzkich ustach, lub kwiatem, rzuconym przez rękę życzliwą, koją głody dusz, tęskniących w ciałach zwiędłych, brudnych, od łachmanów ciężkich ku temu, co ma siłę, świeżość, czystość, lot i wdzięk.Część trzecią otwiera i zamyka Marya Konopnicka.Zbliska tylko przyjrzeć się trzeba, aby odkryć pokrewieństwo bliskie pomiędzy "Mendlem Gdańskim", a "Srulem z Lubartowa". Chętnie też u początku tej części umieścilibyśmy rysunek, przedstawiający "stolicę mrozów", Jakuck, a w niej izdebkę, pełną takich tęsknot, które podobne są do wycia, a w tej izdebce dwóch ludzi, którzy razem tęsknią, wspominają i płaczą.Chętnie też jeszcze przyozdobiliśmy część tę obrazem furmana Jośka, który dziecię na wozie jego marznące, okrywa swoim chałatem, a sam, aby uniknąć zmarznięcia, bieży co siła przy toczącym się wozie.Z rozkoszą artystyczną wyrysowalibyśmy u wstępu do tej części ten liść strącony, tego starego Netela, gdy razem z wnukiem stoi w noc księżycową na mostku i, opierając się o wątłą baryerę, wzrok puszcza po brylantowych lodach rzeczki, po księżycowej srebrzystości nieba, ziemi i powietrza, "bo tak mu czynić każe jakaś istota niezmiernie dobra i piękna, choć niewidzialna… "O, liście strącone, przez jedne podmuchy wiatru wciąż podrywane z nad błotnistej ziemi w srebro księżycowe, a przez inne wciąż powracane na błotnistą ziemię, jakże was wiele jest na każdem miejscu świata, na każdym strumieniu jego życia, – jak chciwie wpatruje się w was oko artysty i jakiem współczuciem obejmuje was serce człowieka!Ta część trzecia, to ziarnka złota i smugi lazuru, dostrzeżone na falach strumienia i w akcie służby złożone u stóp prawdy, braterstwa ludzkiego i sztuki.A dlaczego książkę kończą i zamykają "Ogniwa"?Bo w tej noweli mieści się myśl dla wszelkich stosunków ludzkich fundamentalna, kamerton wśród tonów wszelkich ludzkich spójni.Jakiemikolwiek są nasze imiona, odzieże, rysy obliczy i linie przeznaczeń, dla wszystkich nas jednostajnie zegary idą, idą, tętnią, wydzwaniają godziny, posuwają wskazówki na cyferblacie czasu…Kimkolwiek jesteśmy, dla wszystkich nas wybijają na zegarach godziny, w których żegnamy młodość, radość, zachwycenia, złudzenia i twarzą pobladłą spotykamy się z chmurnem obliczem jedynego, nieprzemijalnego pana tej ziemi – smutku.I z ciemnem również obliczem błędu, kimkolwiek jest, każdy z nas słyszał wybijającą dla niego godzinę błędu, po której zegar nieubłagany wybijał godziny żalu, zawstydzenia, cierpienia…Z bezokiem obliczem śmierci również. Kimkolwiek i czemkolwiek jesteśmy, wszyscy nieodzownie będziemy liśćmi strąconymi z drzewa życia i jedno, wspólne niebo, różnic wśród nas nie znające, jednem ogniwem skuwa wszystkie na ziemi cmentarze.Wszyscy stoimy nad brzegami urwiska i wszyscy w znaczeniu jednem jesteśmy, a w innem będziemy strąconymi liśćmi.Wszyscyśmy przeznaczeni do utęsknionego wznoszenia oczu ku złotym gwiazdom, gdy stopy nasze zawieszone są nad otchłaniami.Wszyscyśmy przeznaczeni do pościgu za urzeczywistnieniem ideału, który – kto wie? czy kiedykolwiek urzeczywistnionym zostanie i w tym pościgu jest wspólna nas wszystkich dostojność.A że pościg tak długi, jak wieki, że krwawią się w nim drżenia nasze i pękają serca, że – kto wie? czy cel pościgu kiedykolwiek dosięgniętym będzie, w tem wspólny tragizm naszej doli.Te są ogniwa, które pierścieniami nierozerwalnych ślubów łączą wszystkich na ziemi ludzi.Wynikać z tego się zdaje, że wówczas tylko, gdy powstaną ogniwa inne: współczucia, współpracy, współpomocy, tamte utracą wiele ze swej tragicznej grozy.Zdaje się to być prawdą jasną i prostą. Lecz ludzie są najmniej zdolni do wyrozumiewania takich właśnie prawd, najbardziej jasnych i prostych. Ludzie są bardzo mało zdolni do wyrozumiewania prawd, sprzeciwiających się ich grubym interesom, ich krótkim pojęciom, ich ślepym uprzedzeniom i nieuświadomionym złościom.Przeznaczenie, jak kowal przepotężny, wykuwa niezmordowanie swe straszne, niezłomne ogniwa.Leniwie, nietrwale, wiotko, wydobywają się z pod rąk ludzkich, niedołężnych i razem szalonych, jedyne ogniwa ratunkowe.Cóż czynić? Usnąć w pogardzie, czy w rozpaczy? Nie! Niech ziarno pada na rolę twardą! W powietrzu zatrutem zbawcza pobudka – niech grał El. Orzeszkowa.\nCZĘŚĆ PIERWSZA. 1. ŚWIĘTOCHOWSKI A. "CHAWA RUBIN".2. BRODOWSKI F. "DZIECIĘ SYMCHY".3. ZDZIECHOWSKI K. "PERŁA" CHAWA RUBIN Zwracam uwagę szanownych czytelników, że osoby i wypadki, 'które tu opowiedzieć zamierzam, należą do warstwy społecznej, niewynagradzającej swych rzeczników, że więc ja podjąłem się tego opisu całkiem bezinteresownie. Zastrzeżenie to uważam za konieczne, ażeby trybunał opinii publicznej, wyrokując o pobudkach moich w tym względzie, nie odnalazł między niemi takiej, któraby mnie o chęć zasłużenia się współwyznawcom moich bohaterów oskarżała. I dlatego przedewszystkiem winienem wytłómaczyć, że nazwisko Rubin oznaczać mogło jedynie, czem Chawa i jej mąż Symcha być chcieli, ale nie czem rzeczywiście byli. Byli bowiem tak biedni, że bez ubliżenia swej zamożności mogliby się przezwać najzwyklejszymi Piaskowcami. Pradziad Symchy, chcąc posiąść bodaj nazwę klejnotu i na swoje rodzeństwo przenieść jego czarodziejskie słowo, nazwał się Rubinem. Nie pomogło to wszakże nic ani jemu, ani potomkom. Symcha był rubinem, oprawnym w najdoskonalszą nędzę. Nie brakło mu rzeczywiście niczego, co tylko do uduszenia biedaka jest potrzebne. Jako "husyt" przesiadywał ciągle w bóżnicy; przekonany, że pochodzi z "bardzo dobrej familiia, uznawał się za znakomitość, którą świat wspierać powinien i której umrzeć nie da; wreszcie od lat kilku chory na piersi był niezdolnym do żadnej ręcznej pracy. Śmierć ojca zgubiła go ostatecznie. Dostał bowiem w spadku ćwierć domu w Kazimierzu nad Wisłą, ćwierć walącej się rudery, której dolna krawędź okien już niżej poziomu błotnej uliczki zapadła i którą nawet kasyer miejski, jako przeznaczoną do rozebrania, od podatku uwolnił. Mimo to Symcha był dumnym ze swego dziedzictwa, które go obdarzyło tytułem "gospodarza". Przyjąwszy do swej izby, stanowiącej całą jego własność, dwu lokatorów, odtąd albo się kłócił z nimi, albo obiecywał "na wiosnę" reperacyę, albo siedział na ławce przed domem i wygrzewał się na słońcu lub rzucał trzem kurom gotowane łupiny kartofli. Nawet bóżnicę zaniedbywał. Choroba, głód, duma rodowa, wreszcie uczucie godności gospodarskiej – wszystko to wprawiało biednego żyda w stan zupełnego bezwładu. Gdy mu próżniactwo dokuczyło, wychodził na rynek i rozprawiał z przechodniami o licznych kupcach na jego posiadłość, której nikt nie pożądał. Ponieważ lokatorowie mu się nie wypłacali, więc zapytasz czytelniku, z czego Symcha z czworgiem dzieci żył?Dla rozwiązania tej zagadki potrzebna nam jest właśnie Chawa Rubin.Artysta, umiejący odnawiać uszkodzone obrazy, powiedziałby, że trżydziestoletnia Chawa była kobietą piękną. Rzeczywiście każdy mógł w niej jeszcze dostrzedz regularny kontur twarzy, zgrabny nos, ogniste czarne oko, maleńkie modelowe ucho, pociągający uśmiech, ale wszystko to oszpecone było tyloma znamionami nędzy, że wolę mówić o pracowitości Chawy, niż o jej urodzie. Była ona zaś pracowitą tak, jak tylko być musi żydówka, utrzymująca męża i czworo dzieci z handlu, w którym trzy ruble jest całą sumą kapitału obrotowego. Gdyby Chawa urodziła się katoliczką, zarabiałaby dziennie kilka złotych i żyła dostatnio; jako żydówka, znajdująca zbyt wiele rodzajów trefnej pracy, musiała trudnić się wyłącznie pośrednictwem w nabywaniu niezbędnych artykułów życia, co jej dawało w zwykłym biegu rzeczy 20 do 25 groszy dziennie czystego zarobku. I to jedynie przy bardzo wielkich wysiłkach! Trzeba było rano pobiedz do kolonii o 3 wiorsty za miastem, odebrać dzierżawione mleko i roznieść po domach; trzeba było oblecieć kilka wsi i kupić parę garnczków masła lub sera dla żon urzędników; trzeba było do sąsiadującego z miastem folwarku dostarczyć nafty – i tak dalej. W małej mieścinie, gdzie każdy ma wszystko w domu, albo łatwo nabyć może, pośrednictwo w kupnie musi być bardzo ograniczone i tylko kosztem skromnych wymagań utrzymać się daje. To też Chawa od świtu do nocy biegała za 25 groszami. Zaklętem kołem jej ubóstwa był szczupły kapitał zakładowy, który nie pozwalał na szerszy handel. Gdyby miała do rozporządzenia 50 rubli, niezawodnie w ciągu lat trzech nosiłaby w szabas atłasowe suknie i odbierała od kazimierskiej arystokracyi grzeczne ukłony. Ale ona posiadała w ruchu tylko trzy ruble. Rozszerzyć pieniężną podstawę swego handlu mogła tylko jednym sposobem: szeregiem śmiałych i szczęśliwych operacyj. Nie brakło jej do tego dwu najważniejszych przymiotów: ambicyi i odwagi. Ciągle marzyła o zamożności i ryzyku. Raz nawet, przybiegłszy do pewnej wioski, o mało nie zadatkowała dziesięciu garncy miodu, powstrzymała się jednak z obawy stracenia całej swojej gotówki. Gdy jednak dowiedziała się, że jej znajomy kupił ów miód i zarobił na nim cztery ruble, rozpłakała się i postanowiła przy pierwszej sposobności odważyć się na krok stanowczy.Pewnego dnia pobiegła nad Wisłę kupić kilka węgorzy. Zbliżywszy się do rybaków, zauważyła nadzwyczajne między nimi ożywienie. Powodem były cztery świeżo złowione jesiotry. Chawie błysnęła natychmiast szalona myśl: a gdyby kupić? Z drżeniem w głosie spytała o cenę. – Hurtem po pięć groszy za funt – odrzekł jeden z rybaków. Będzie funtów sto pięćdziesiąt.Chawa zaczęła się namiętnie targować. – Co tam gadać – mówił rybak – już z miesiąc jesiotra nie złapaliśmy. Sprzedacie po złotówce.Chawa tak była olśniona nadzieją zysku, że zgodziła się na cenę i dała "tymczasem" trzy ruble. Resztę spodziewała się dopłacić z natychmiastowej sprzedaży. Idąc z rybakami do miasta, rozgorączkowana wzruszeniem, które jej twarz rumieniło, przebiegła myślą wszystkie domy, gdzie znaleźć mogła zbyt na swój towar. Podsędek, pisarz, podpisarz, rejent, burmistrz, kasyer, garbarz… piętnaście groszy za funt, dwadzieścia, złoty, może nawet… Na tę myśl oczy Chawy zaiskrzyły się dawno zgasłym blaskiem, koło ust przewinął się rozkoszny uśmiech. Poprawiła czepek, zaczęła biedz tak prędko, że obciążeni jesiotrami rybacy ledwo za nią zdążyć mogli. A jeśli nikt nie kupi?Sto pięćdziesiąt funtów ryb na sam Kazimierz, gdy w dzień powszedni ledwie trżydzieści osób może sobie pozwolić takiego zbytku… Przystanęła strwożona, tchu jej w piersiach zabrakło, ale wkrótce znowu ożywiona, zsunąwszy chustkę z głowy, pobiegła. – Idźcie do mojej chałupy – rzekła do rybaków, wyrwawszy im jednego jesiotra – i poczekajcie trochę, ja zaraz przylecę, tylko pieniądze rozmienię.I nie czekając odpowiedzi, popędziła ciasną uliczką na inny kraniec miasta. Chawa zbyt była w swym handlu doświadczona, ażeby odrazu nie spostrzegła, że jeżeli chce sprzedać tyle funtów ryb, musi z niemi obchodzić możnowładztwo małomiasteczkowe koleją godności. To też jakkolwiek mieszkania innych pań miała po drodze, pobiegła w przeciwną stronę miasta do podsędkowej. Rachunek nie zawiódł. Pani podsędkowa, po niedługim stosunkowo targu, kupiła całego jesiotra za trzy ruble, to jest przeszło po jedenaście groszy za funt.Upojona jeszcze nadzieją wielkiego zarobku, z drugiej strony niespokojna o dalszy ciąg sprzedaży, Chawa w drodze do domu naprzemian doznawała uczuć żalu i radości. – No, co tam – myślała biegnąc zmęczona – taniej raz, drożej drugi raz. Wzięła całego, dała odrazu pieniądze, mogłabym oba tamte jesiotry darować i miałabym moje trzy ruble. – Moje trzy ruble – zawołała głośno, ściskając w kieszeni papierek. – Pięć złotych im się należy, więc dopłacę – dwa jesiotry pięć złotych nie warte?…Zdaleka ujrzała Chawa przed domem męża rozprawiającego z rybakami i szturgającego kijem jesiotry, którym dzieci bojaźliwie się przyglądały. – Jakie ryby, co mi za ryby – mówił pogardliwie. Kto to je? – głodny; a kto zapłaci? – głupi. Oj, oj, specyał! Nie dała zadatku? – Dała – odparł jeden z biedaków – ale zresztą nie przychodzi. – Gwałt, nie przychodzi, to ja nie mam kamienicy, ja nie gospodarz, mój majątek nie wart pięć złotych?!Spostrzegłszy nadchodzącą żonę, Symcha podniósł nagle o kilka tonów głos swej dumy. – Na moja hypoteka nie siedzi ani grosz, to dwa jesiotry się zmieszczą. Ja nie takie głupstwa handluję, ja powiedział, ja mam dom, Symcha gospodarz.Uspokoiwszy męża ostrem napomnieniem, Chawa odezwała się do rybaków. – Trzy złote mam dopłacić… – Pięć! – zawołali rybacy. – Jakto? Po rublu i złotówce sztuka.Rozpoczął się spór. Chawa z nałogu i w nadziei wynagrodzenia sobie taniej, jak mniemała, sprzedaży pierwszego jesiotra, chciała coś wytargować; usiłowania jej wszakże okazały się daremne.Po odejściu rybaków usiadła na ławce przed domem i zaczęła obcierać fartuchem twarz z potu, nic nie odpowiadając na płaczliwe krzyki dzieci, które ją w cztery strony szarpały. Wreszcie wyjęła z kieszeni dwie gruszki, rozgryzła je na połowy i zatkała niemi czworo rozwartych ust. – Symcha – zawołała na męża, który z rękami w tył założonemi przypatrywał się omszonym gontom swego domu. Zanieś ryby do izby. – Tu im nie zimno – poleżą… – odrzekł flegmatycznie i kaszląc powlókł się ku miastu.Chawa zatrzęsła się od gniewu, a w oczach jej błysnęły dwie pełne łzy. Nienawidziła ona męża za lenistwo i chorobę, o ile w jarzmie ciężkiej pracy nienawidzieć można. Gdyby Symcha był zdrowym, czułaby do niego pewne przywiązanie; gdyby próżnował tylko z religijnych pobudek, cierpliwie sama znosiłaby całe brzemię utrzymania rodziny. Ale Symcha unikał najdrobniejszego zajęcia przez nałóg husyty i skutkiem naturalnej w stanie jego zdrowia bezwładności. Pasorzyt chory, a rozmnażający się – czy może być coś okropniejszego dla karmiącej całą rodzinę ubogiej żony.Chawa ciągle milczała, zajęta jesiotrami, których prędko należało się pozbyć, ażeby im skwar lipcowy nie zaszkodził. Głucha na ponowne wrzaski dzieci, powstała szybko i pobiegła do leżącego nieopodal domu, do jednej ze swoich klientek, pani kasyerowej, którą spotkała w ogródku. – Aj, aj, pani kochana, co ja dla pani mam, nikomu jeszcze nie pisnęłam… Świeżutki, piękny, bardzo piękny jesiotr. – Jesiotr – rzekła kasyerowa – to nie ryba, to nie ryba. Przeszłego roku zamarynowałam dwadzieścia funtów i połowę wyrzuciłam, bo nawet dzieci jeść nie chciały. – Co pani mówi, co pani mówi… Nieboszczyk rejent to wolał, niż smażone grzyby… Pani podsędkowa zawsze przypomina: Symchowa, Symchowa, a kiedy dla mnie będzie jesiotr? – Wreszcie, jeśli tanio… – No, dla pani po złotówce funt. – Idźcie dalej, za tę cenę będę miała łososia. – Mnie samą dwadzieścia pięć groszy kosztuje, muszę coś zarobić. – Piętnaście groszy dam i wezmę trżydzieści funtów. – Co ja z resztą zrobię? Ach pani kochana, taka smaczna ryba, aż żal jeść. No, polecę do burmistrzowej, może ona do współki weźmie.Tymczasem pani burmistrzowa, dowiedziawszy się, że Chawa – która o przestrzeganiu stopni znaczenia na chwilę zapomniała – zgłosiła się naprzód do kasyerowej, żydówkę za drzwi wyrzuciła. – Szelma – krzyczała zatrzaskując drzwi – ona mnie będzie częstować tem, co jakiejś kasyerowej od gęby odpadnie. Ja ci to przypomnę!Chawa nie miała nawet czasu zmartwić się tem przyjęciem i popędziła dalej. Bóg handlu jednak widocznie postanowił ciężkiem dopuszczeniem ukarać ją za zuchwałą próbę, bo nigdzie ani całego, ani połowy jesiotra sprzedać nie mogła. W jednym domu nie było państwa, w innym – pieniędzy, tak, że Chawa, obleciawszy daremnie całe miasto, wróciła zgnębiona do domu.Co zrobić? Pytanie to jest równie straszną marą przed oczyma kupca, którego naładowany towarami okręt na morzu się przedziurawił, jak i przed oczyma ubogiej handlarki, od której nikt nie chce nabyć dwu jesiotrów. W chwili takich niebezpieczeństw pierwszą myślą jest ratowanie swego kapitału. Po dopłacie rybakom brakowało Chawie do włożonej sumy pięciu złotych. To też szybko przecięła siekierą jednego jesiotra i zaniosła połowę do kasyerowej. Jeżeli odbierze całą należytość, będzie miała dwa ruble czystego zarobku, chociażby reszta ryb zgniła. O, słodka nadziejo, o rzadki dniu szczęścia! Dwa ruble zarobku, za kilka godzin latania! Zamożniejsi od Chawy pod warunkiem takiego powodzenia handlowaliby rybami.Dnia tego wszakże omal ziemia pod jej stopami na wodę się nie zmieniała.Pani kasyerowa bowiem oświadczyła naprzód, że po piętnaście groszy za funt nie da, tylko po dziesięć, i że zapłaci dopiero nazajutrz. A więc Chawa swoich trzech rubli w kieszeni nie miała, gotowizną ani grosza przez większą część dnia nie zarobiła! Odurzona tą myślą, z wyrazem dziwnej stanowczości w twarzy, szła zadumana do domu. Była godzina pierwsza po południu. Symcha, skubiąc liście buraka, rzucał je kurom, które daremnie oszukać próbował. Dzieci, siedząc w kupce pod ścianą, żuły łupiny niedojrzałych strączków grochu, których garść ojciec im z miasta przyniósł. Spostrzegłszy matkę, gwałtownie krzyczeć poczęły. Chawa podniosła najmniejsze, pocałowała i weszła do izby. – Kup im funt chleba – rzekła do komornicy, kładąc cztery grosze – bo ja wylecieć muszę.I nie zważając na krzyk dziecka, wybiegła z domu, porwała leżącego pod oknem jesiotra i zarzuciwszy go na ramię, popędziła ulicą, wiodącą za miasto. – A dokąd to Symchowa? – spytała jakaś staruszka, siedząca na ganku z pończochą w ręku. – Do Puław, kochana pani – rzekła Chawa, zbliżywszy się i ucałowawszy rękę staruszki. – Niesiesz jesiotra? Dla kogo? – Albo ja wiem, dla kogo. Tu nie mogę sprzedać. Mam jeszcze połowę w domu. – Ja ją wezmę. Przyjechał do mnie na wakacye wnuczek z dobrym apetytem. Ale czy ty taki ciężar do Puław zadźwigasz? – Ach moja pani, ledwie stoję. Jeszcze dziś nic nie jadłam, nie wiem nawet, czy dzieciom zdążę ugotować. Ale cóż robić? Ryby nie mogę długo trzymać. Kupiłam trzy jesiotry, jednego wzięła pani podsędkowa po jedenaście groszy funt, połowę pani kasyerowa po dziesięć, resztę mam i lecę do Puław. Dotąd nic nie zarobiłam, nawet całych trzech rubli nie odebrałam. A jak te pieniądze od pani stracę, to już chyba z dziećmi ziemię gryźć będę musiała.Staruszka, przed którą Chawa tak szczerze się spowiadała była wdową po ogrodniku książąt Czartoryskich w Puławach. Straciwszy ukochanych państwa a potem męża, nie mogąc żyć w miejscu tylu smutnych dla niej pamiątek, przeniosła się do Kazimierza, gdzie ze skromnego fundusiku i wsparć licznej rodziny utrzymywała się z ułomną, niezamężną córką. Ona to przed dwoma laty pożyczyła owe trzy ruble, którym Chawa zawdzięczała wszystkie swoje operacye handlowe i których całości ze szczególnem staraniem strzegła. Najpomyślniejsze zyski w niedalekiej przyszłości nie zdołały jej zabezpieczyć od niepokoju, jaki uczuwała, ile razy czarodziejskie trzy ruble bodaj na chwilę, bodaj częściowo z rąk jej się wysunęły. Wtedy doznawała nieopisanego strachu, widziała się nad przepaścią, w którą wraz z całem rodzeństwem wpadnie. Z tej także bojaźni płynęła jej gwałtowna chęć natychmiastowego sprzedania jesiotrów. Do trzech rubli brakło jej pięciu złotych.Charakterystycznem znamieniem stosunku Chawy do babci Włostowickiej była szczerość żydówki. Ona, która przy sprzedaży okłamywała wszystkie małomiasteczkowe panie, tej jednej mówiła sumienną prawdę. – Po czemuż kupiłaś jesiotry? – spytała staruszka. – Po pięć groszy funt – odrzekła Chawa. – To zarobiłaś. – U pani podsędkowej, bo kasyerowa nie oddała mi pieniędzy. – No idź, moja kochana, nie wiem ja, kto tam teraz w Puławach mieszka, ale podobno dużo państwa zjechało.Chawa ucałowała rękę staruszki i pobiegła. Z Kazimierza do Puław wiorst dziesięć, niełatwem więc było odbycie tej drogi z ciężarem pięćdziesięciu funtów na plecach. To też przewieszony przez ramię żydówki jesiotr zdawał się sceptycznie kiwać głową nad jej śmiałem przedsięwzięciem. Mimo to ona, chociaż głodna i strudzona, szła ostrym krokiem. Na trzeciej wiorście odpoczęła. Jakiś przejeżdżający obywatel, spostrzegłszy u jej nóg rybę, kazał stanąć. – A co to macie? – spytał. – Jesiotra – odrzekła Chawa z bijącem sercem. – E, jesiotra – bąknął wzgardliwie i pojechał dalej.Może w Puławach każdy tak kiwnie? Chawa porwała się i ruszyła w drogę. Po dwu wiorstach znowu spoczęła. Rozmyślając nad swojem strapieniem, ujrzała nadjeżdżającą w tymże kierunku biedkę, na której obok furmana siedział zabrany po drodze żyd. Znany w Kazimierzu roznosiciel listów, dymisyonowany żołnierz, wyklęty z ambony i obijany w magistracie pijak, jechał z pocztą i na własny rachunek wziętym pasażerem. – Franek, Franek! – wołała – poczekaj. – Czego? – odrzekł furman, zatrzymując konia. – Weź mnie do Puław. – Chyba doprzężecie swoją rybę, bo moja szkapa nas nie uciągnie. – Czy to daleko – trzy skoki zająca. – To skaczcie. – Nie gadaj, nie gadaj. – Ale gdzie usiądziecie, Mośkowi na kolanach? – Znajdzie się i dla mnie miejsce.Nie czekając pozwolenia, zaczęła się wdrapywać. – Dawać naprzód złotówkę – wołał Franek. – Głupiś, ja cię nie skrzywdzę. – Pojechali. – Dlaczego ty dziś z pocztą jedziesz? – spytała. – Jędrzejowi dziecko umarło – odrzekł Franek – mnie pan wysłał. Czort nie robota. – Lepiej z listami miasto obchodzić i na wsie piechotą latać? – Niby latam! Pies by tam buty zdzierał. Trzeba list do jakiego dworu odnieść, to szukam furmanki. Jest – dobrze, nie – to czekam. Papier nie kwiatek, nie uschnie. – A jak pilno? – Mnie nie pilno, chyba karman pusty. – Dużo miewacie listów na wsie? – Czort liczył. Toć wszystkich nie odnoszę, tylko te, co napisane, żeby przez posłańca wyprawić i co panowie sobie z poczty każą do domu dostawiać, za kwitem, zakaźne, strachowe. – Dobrze ci za drogę płacą? – Ot, bzdura. Czasem kopiejek dadzą, a czasem kaszy. Ja temu z Uściąża powiedział w tamtą niedzielę, że ja nie wróbel, żeby on mnie kaszę sypał. Z Polanówki dobry szlachcic: wczoraj rubla za list rzucił. – Rubla! – zawołała wzruszona Chawa. Toć do Polanówki nie ma mili drogi. – Sześć wiorst. Łyknął sobie człowiek parę stakanków, poczhalterowi się sprzeciwił, poczhalter w szeję. ja jego wyrugał. Mówił, co mnie odprawi – sobaka. No już poczta niedaleko, żydy wysiadać.Chawa zeskoczyła. – Bóg zapłać – rzekła. – Co, psia wiaro, ja do twego boga mam iść po zapłatę? Złotówkę dawaj. – Franek, ty oszalał. Za kawałeczek drogi złotówkę! – Jak dziesięciu kopiejek nie położysz, kawał ryby sobie ukroję.To mówiąc, wyjął nóż, gotów do spełnienia groźby. – Szelma, co robisz! – krzyknęła rozpaczliwie żydówka – masz, masz zbóju.Wyrzuciwszy jesiotra i ściągnąwszy opłatę od Mośka, Franek gwiżdżąc pojechał dalej. Chawa ze swym ładunkiem na plecach pośpieszyła tą samą drogą i zwróciła się w aleję ku Instytutowi Maryjskiemu. Tam najpewniej spodziewała się sprzedać. Zaraz na wstępie jednak spotkał ją zawód. Gospodyni bowiem objaśniła ją, że wszystkie artykuły żywności nabywa tylko większemi partyami i że kilkanaście lub kilka jesiotrów chętnieby wzięta, ale jeden nie przedstawia dla niej żadnego użytku.Opuszczając Instytut, Chawa się rozpłakała. A jeżeli wszędzie odmówią? – pomyślała. Ryba długo czekać nie może. Wlokła się przez ulicę z jesiotrem na plecach, w nadziei, że kto z przechodniów ją zaczepi. Gapiów zgromadziło się dużo, ale nikt nie zatargował. Wreszcie jakiś niemłody jegomość, przystanąwszy, zapytał: – Dla kogo to? – Na sprzedaż – odrzekła Chawa. – Świeży? – Dopiero co złapany. Obejrzał rybę. – Ile chcecie za całą sztukę? – Pięć rubli. – Cztery weźmiecie?Chawę opanowało radosne wzruszenie. – Ach, wielmożny panie – błagała – to zamało. Mnie samą tyle kosztuje. – Weźmiecie? – Gdzie zanieść? – Do tego domu, do doktora Pryskiego. Tam zapłacą. Napisawszy kilka wyrazów na bilecie, wręczył go żydówce i odszedł.Gdyby Chawa była żoną Lota a na Puławy miał spaść deszcz siarczysty, nie załatwiłaby sprzedaży i nie uciekła prędzej. Są istoty, którym kilka rubli zarobku skrzydła do ramion przypina. Chawa, biegnąc do domu, śmiała się, klaskała w ręce, opowiadała sobie coś przyjemnego i objawiała taką radość, jak gdyby dla uczczenia zyskanych kilku rubli zwaryować miała. Ciało jednak, chociaż chwilowe odurzenie potrzeby jego uśmierzy, w końcu upomina się o swoje prawa. Żydówka, oprócz kilku suchych, z zeszłego dnia pozostałych kartofli, od rana nic w ustach nie miała, a dzień już chylił się ku wieczorowi. Wycieńczona głodem, strudzona całodziennem lataniem, gdy paroksyzm radości przeminął, uczuła gwałtowne w nogach omdlenie. Dowlokłszy się więc do najbliższej wioski, weszła do karczmy. Za stołem siedział Franek obok młodego, nieznajomego człowieka, z którym przeglądał pakiet pocztowy i raczył się wódką. Stojący nieopodal żyd, karczmarz, przypatrywał się ciekawie tej wesołej biesiadzie. – Niektóre ludzie w pocztowej służbie – mówił nieco już podchmielony Franek do swego towarzysza – mają takie w palcach czucie, co odrazu poznają, czy w liście są pieniądze. – W tym być muszą – odrzekł towarzysz – grube, tłuściuteńkie. Możeby wypatroszyć? – No!Chawa zajęta swojemi myślami, nie zauważyła dobrze tej sceny i kupiwszy dwa placki, wyszła przed karczmę, usiadła na klocu i jeść zaczęła. Przez otwarte okno dolatywały do jej uszu głośne śmiechy, a raz nawet wyraźna, niezrozumiała dla niej groźba Franka: – Ja by ją naznaczył!Po chwili Franek wyszedł z karczmy pijany i zatoczył się do swojej biedki, na którą z wielkim trudem usiadł. – Hej, żydówka, jedziesz ze mną? – zawołał. – Nie – odrzekła Chawa.Franek rozśmiał się, ciął ją po plecach biczem, potem uderzył konia, i odjeżdżając, zawołał: – Ty wiedźma myślisz, że ja by się do ciebie zalecał?!Chawa krzyknęła z bólu, rzuciła kilka przekleństw, chwilę popłakała, wreszcie straciwszy w żalu apetyt, schowała resztę placka do kieszeni i puściła się w drogę. O czem idąc nie myślała, trudno było powiedzieć. O połowie jesiotra w domu, o dwu sprzedanych, o kosztach podróży, o głodnych dzieciach, o zbytkownej dla nich kolacyi, o roznoszeniu listów, o Franku, o jego biczu… Może tylko mąż nie zajmował jej wcale. Z twarzy Chawy widać było, że jej mózg ustawicznie pracuje, z ust zaś wypadały oderwane cyfry groszowego rachunku. My, znający jej tajemnicą handlu jesiotrami, nie będziemy się temu dziwili. Wszakże nie licząc należności od kasyerowej, Chawa już tego dnia zarobiła przeszło trzy ruble. Trzy ruble czystego zarobku! Trzeba być wilczycą, ażeby zrozumieć radość ze zdobycia wołowego uda dla dzieci.Już zmierzch zapadał, gdy Chawa doszła do sąsiadującej z Kazimierzem wioski. Idąc nad rowem, usłyszała jakieś głośne chrapanie a niedaleko spostrzegła konia, włóczącego po błoniu przewróconą biedkę. Domyśliwszy się, że to pewnie pijany Franek przyspiesza troskliwie listowną wymianę myśli i przypomniawszy sobie skuteczność jego bicza, zaczęła kłusem uciekać.Myliłbyś się kochany czytelniku, gdybyś sądził, że Chawa pod wpływem tego spotkania rozpamiętywała może, na jakie kaprysy losu narażona jest u nas korespondencya; bynajmniej, ona po prostu myślała jaki ten Franek szczęśliwy, że listy roznosi i w Polanówce rubla za drogę dostaje…Ujrzawszy światełko w oknie swego domu, poczuła przyjemny dreszcz przebiegający jej ciało. Dawno już nie wracała z tak obfitym zarobkiem, dawno już nie mogła wyprawić tak zbytkownej jak dziś kolacyi. Cieszyło ją nadewszystko to, że dziesięciomiesięczny Icek, którego przez cały dzień uspakajano kartoflami, zje wreszcie jakiś przysmak, odpowiedni jego wiekowi. Ażeby czasu nie tracić, pobiegła naprzód na rynek, kupiła kwartę mąki, za trzy grosze masła, kwaterkę mleka i jedną figę. Już zdala usłyszała w izbie rozpaczliwy płacz dzieci. Innej sfery matka przeraziłaby się niezawodnie, sądząc, że w jej rodzinie stało się jakieś nieszczęście. Chawa wiedziała, że jest to tylko chór czworga głodnych żołądków. – No, cicho, cicho moje małe – zawołała, wpadając do izby, w której dwu chłopców szlochało po kątach, a dziewczynka starała się uspokoić najgłośniej krzyczącego Icka.Chawa, ucałowawszy go, włożyła mu w usta figę, między troje innych rozdzieliła niedojedzony w drodze placek i tym sposobem wkrótce uspokoiła całe gniazdo. – Gdzie ojciec? – spytała najstarszej córki. – Poszedł ślub dawać, będzie na weselu. – Nie gotował nic? – Nie jadł.Jeszcze nie upłynęła godzina, kiedy skrzętna Chawa już zasiadła z dziećmi do spożycia rzadkiej wieczerzy – klusków z kartoflami okraszonych masłem, a dla Icka zaprawionych mlekiem. Kluski były głównym przysmakiem tej uczty, gdyż budżet zwykłych wydatków na życie, ograniczający się do piętnastu groszy dziennie, na zbytki podobne nie pozwalał. Kartofle, ulęgałki, kasza jęczmienna, oto były powszednie artykuły żywności w rodzinie Rubinów.Jak rozkoszny miała Chawa sen tej nocy, daremnie siliłbym się opisać. Był to sen szczęśliwca, który wygrał na loteryi, nędzarza, który znalazł wór złota, albo jak rzekłem, wilczycy, która koło legowiska zagrzebała ledwie napoczęte udo wołowe. – Gdzie się włóczysz – gderał na drugi dzień Symcha – ty nie masz męża, nie masz dzieci, na spacer sobie chodzisz. Coś zarobiła?Chawa milczała, nie chcąc zdradzać swych kapitałów, ażeby mąż, który już od trzech lat myślał o sprawieniu sobie nowego szlafroka, bez czego obywatelskiej godności przyzwoicie piastować nie mógł i który dom miał odnowić, nie zechciał ich zagarnąć. – Ty pani – mówił dalej – ty dla siebie kupujesz jesiotry. Co będzie z tą połową, kto weźmie? – Sprzedam – odrzekła Chawa krótko i wyszła, zabrawszy resztę ryby. Dokąd? Prawie wszystkie domy obeszła; przebiegając jednak wspomnieniem wypadki dnia wczorajszego, dzięki zajściu z Frankiem przypomniała sobie pocztę. Wprawdzie pan Chrząstkiewicz żonie pensyę kredytem wypłacał i długów nie pokrywał, ale czasem, gdy miał, szczególniej gdy jaka chłopka pieniądze mężowi służącemu w wojsku posyłała, poczhalter na wydatki domowe nie żałował i gotowizną płacił. Obawiała się Chawa z początku awantury z Frankiem, ale wreszcie wytłómaczyła sobie, że Franek wobec pana Chrząstkiewicza nie jest Frankiem w drodze do Puław. Poszła.Urząd pocztowy mieścił się w Kazimierzu na wysokiej górze, prawdopodobnie dlatego, żeby dwa rumaki pana Chrząstkiewicza, zaprzężone do ekstrapocztowej bryczki, mogły ruszyć z miejsca galopem i bodaj na chwilę przekonać pasażera, że one nie są tak flegmatyczne, jak wyglądają. Jeszcze Chawa była u spodu góry, gdy już usłyszała groźny, miotający gromy przekleństw głos poczhaltera. W takiej chwili przybyć z jesiotrem, nie było bezpiecznie, ale znowu nie dowiedzieć się, o co rzecz idzie – przykro. To też Chawa po chwili namysłu wsunęła się w krzaki i pod ich osłoną zaczęła ostrożnie postępować ku górze. Za każdym krokiem coraz wyraźniej rozpoznawała powody awantury. – W kajdany cię zakuć każę – krzyczał do kogoś Chrząstkiewicz – gdzie dwa listy podziałeś, zbrodniarzu? Dlaczego ten rozcięty? Gdzieś był do rana? Czy ty myślisz, podły hultaju, że ja za ciebie odpowiadać będę? Zgnijesz w kryminale i świata nie ujrzysz, tak, zgnijesz psie…Po tych słowach nastąpiły uderzenia, straszny ryk, szamotanie się, a wreszcie skok jakiegoś ciała, łamiącego krzaki i spadającego na ukrytą w nich Chawę. Był to Franek, uciekający przed pogonią poczhaltera. Żydówka krzyknęła i naturalnym popędem pobiegła naprzeciw goniącego. – A, złodziej – wolał Chrząstkiewicz, sapiąc, spostrzegłszy ją i osadziwszy się na miejscu – ja jego jeszcze nastaluję! – Co on ukradł? – spytała bojaźliwie Chawa. – Pocztę, listy porozcinał, pogubił czy poniszczył. O, nie daruję, nie daruję mu tego – krzyczał Chrząstkiewicz, uderzając kijem o ziemię. Jędrzeju! Idź do miasta i przynieś mi librę papieru, zaraz raport spiszę.Podczas gdy Jędrzej pobiegł po papier, a jego pan zamknął się w kancelaryi dla obmyślenia raportu, Chawa weszła do kuchni. Zmartwiona wypadkiem poczhalterowa nie mogła z początku o czem innem mówić, ale zwolna dała się naprowadzić na sprawę jesiotra. – Kupiłabym – rzekła – gdyby mi Fercio dał pieniędzy. Ale wątpię, ten szelma zrabował pocztę, może tam i dla nas co było, straty dużo… – On zrabował – pocieszała Chawa – on pójdzie do kozy. No, zmartwienie, ale co państwo temu winni? – Ile funtów w tym kawałku? – Dwadzieścia pięć, albo więcej. Nie drogo sprzedam. Nagle drzwi się otworzyły i wpadł Chrząstkiewicz. – Masz ty czas Symchowa? – spytał. – Na co? – Pan Kopf z Uściąża pisał do mnie wczoraj, ażeby mu natychmiast przystać list, jeśli nadejdzie. Ten łotr dopiero dziś z pocztą wrócił, jego już wypędziłem, czybyś więc nie mogła listu Kopfowi odnieść? On ci wynagrodzi. – Kiedy pan każe, zaraz pójdę – odrzekła Chawa i porzuciwszy jesiotra w kuchni, wybiegła.Widocznie w księdze jej przeznaczeń los przewrócił nową ich kartę. Wczoraj Chawa marzyła o szczęściu Franka, a dziś już szła z listem do Uściąża. Wprawdzie do tego Uściąża, którym Franek gardził, gdzie za drogę płacono tylko kaszą, ale naprzód kasza nie była dla Chawy wynagrodzeniem pogardy godnem, a powtóre kto mógł zaręczyć, że poczhalter nie pośle jej jutro do Polanówki, gdzie rubla dają? Wszakże Franek przestał być roznosicielem, trzeba więc tylko wkraść się do łask pana Chrząstkiewicza…W tym punkcie swych dumań Chawa rozśmiała się radośnie, jak gdyby jej wielka, oślepiająca myśl zabłysnęła. Co to była za myśl, odgadniemy później, tymczasem winniśmy oddać sprawiedliwość Kopfowi, że za przyniesienie listu wynadgrodził żydówkę poczciwie. Kazał jej dać pół garnca grochu, kwartę mąki, kilkanaście marchwi, a nawet jako rzeczywisty znawca piękności, z przyjemnością pogłaskał ją pod brodę i rzekł: – Powiem panu Chrząstkiewiczowi, ażeby mi listy zawsze przez ciebie przysyłał.Chawa ukłoniła się pokornie i odeszła. I tego dnia przeznaczonem jej było zjeść z dziećmi kolacyę wystawną.Już wróciła na pocztę z pokwitowaniem, a Chrząstkiewicz jeszcze raportów nie ukończył. Z doniesieniem władzy, że dwie rekomendowane korespondencyę przez pocztyliona w drodze zatracone zostały, załatwił się prędko; ale z raportem do burmistrza, śmiertelnego swego wroga, żądającym przyaresztowania Franka, daremnie od godziny się pasował. Zmieniał wyrażenia, kreślił, przepisywał, nareszcie po długich mozołach wypracował akt, który zdaje się odpowiadał w zupełności jego powadze i ważności wypadku. – Frankowi dałem dymisyę – rzekł do Chawy dumnie, otrzepując o stół pióro z atramentu – jeżelibyś służyła dobrze, dałbym ci posadę roznosicielki.Żydówka ukłoniła się, dziękując niemem poruszeniem ust. W tej chwili weszła służąca. – Czy pan będzie jadł jesiotra na zimno? – spytała. – Ach, prawda – zawołał Chrząstkiewicz – ileż ci się należy za tego jesiotra? – Drobna rzecz – odrzekła Chawa. – No przyjdź wieczorem po listy.Wyszedł. Dnia więc 13 lipca 18** roku Chawa Rubin została formalnie zatwierdzoną w godności roznosicielki listów zwyczajnych i rekomendowanych, po mieście i wsiach, za opłatą co łaska. Wieść o tym wypadku rozbiegła się szybko po Kazimierzu, a nawet jednocześnie z raportem doszła do magistratu. – Słyszałeś, słyszałeś – zawołała pani burmistrzowa, wpadając do kancelaryi męża – Franka Chrząstkiewicz wygnał i tę, śledziarkę, Symchowę na jego miejsce… – Właśnie tu do mnie złożył raport o popełnionej przez Franka kradzieży, żądając, abym go do kozy wsadził. – Jużbym cię miała za gawrona, gdybyś na to przystał. Czy ty nie pamiętasz, jak ci Chrząstkiewicz u rejentów ubliżył? Ty mu wierzysz, że to Franek pocztę okradł? A jeszcze ta podła żydówka, która mi wczoraj śmiała przynieść resztę jesiotra, co kasyerowej z nosa spadło. Rób zresztą jak chcesz, a ja Franka na stróża już zgodziłam. – A kiedy on rzeczywiście jest złodziejem odparł burmistrz. – U nas nie będzie – a w końcu musimy postawić na swojem.Jakoż rzeczywiście burmistrz postawił na swojem, bo przyaresztowania Franka odmówił i do służby w magistracie go przyjął.Franek nie należał nigdy do ludzi, łatwo innym ustępujących z drogi, a tem mniej dawał się z niej usunąć wtedy, gdy go wspierało tak potężne ramię, jak burmistrza a raczej burmistrzowej. Znając przytem wiele drażliwych tajemnic urzędu pocztowego, był pewnym, że Chrząstkiewicz winy jego zbyt nie rozmaże i na odwet się nie narazi. Nietylko więc postanowił burzy śmiało czoło stawić, ale nadto zemścić się na żydówce, która miejsce jego zajęła i którą o zdradzenie rewizyi listów w karczmie podejrzywał.Sprawiedliwość przyznać każe, iż pobudki, jakiemi Franek gniew swój motywował, były bardzo obywatelskie i jak gdyby poczerpnięte z uczonych dziel, wydawanych w celu wytępienia żydowstwa. Prawdziwe światło przenika często promieniami swymi aż do nizin społecznych. Dowodem właśnie Franek, który nigdy żadnej rozprawy przeciw żydom nie czytał, a jednakże odczuwał w sobie potrzebne do takiej pracy natchnienia. – Czort weź służbę – mówił do swego kolegi, drugiego stróża w magistracie – człowiek r.ie dziś upieczony, robotę znajdzie i znalazł. Ale żeby taka podła żydówka chleb odbierała, to ludziom wstyd i Bogu obraza. – Albo on ją trzymać będzie? – Będzie, on za spódnicą w ogień, a za żydem w wodę. A zresztą myślicie, że jemu się coś z tego nie okroi? Ja do mojej kieszeni tylko sam rękę wkładałem i co zarobiłem, to było moje; ale ona będzie musiała duszą się z nim podzielić. Szczeka, żem mu pocztę okradł, bo chciał mnie się pozbyć, bom był człowiek' poczciwy, rzetelny, pilnowałem swego. – Juści wiadomo. – Ach, te żydy, te żydy. Urodzi się sobaka, gdzie nie posiejesz, zębami już złapiesz, to jeszcze ci wydrze. Oj, przydałoby się zegnać to plugastwo i w Wiśle potopić. – Bo prawda. – Naszemu bratu chleb w kamień się zamienia, im piasek się lepi. Gdzie nie stąpisz, żyd ci nogę podetnie. – Albo raz! – Ja tej łachmaniarce nie daruję, ja ją z drogi zawrócę!Niezależnie od tych pogróżek Chawa roznosiła swobodnie listy, nie porzucając handlu, co jej razem przynosiło pokaźny, bo czasem do połowy rubla dziennie sięgający dochód. Jakkolwiek do Polanówki, gdzie według Franka ruble dawano, listu jeszcze się nie doczekała, dzięki jednak wyjątkowo obfitej w tej porze korespondencyi i miłosierdziu adresatów, których łaski roznosicielka umiała sobie skarbić, kasza, groch, kartofle, mąka, stara odzież i grosze obficie ją zasypywały. Najwidoczniejszym tego dowodem były tłustawe twarze jej dzieci, które co dzień dwa razy gotowaną strawę jadały, a nadto maleńki woreczek, który Chawa na piersiach pod kaftanem nosiła. W woreczku tym znajdowało się dziesięć zaoszczędzonych rubli, zadatek przyszłej świątecznej garderoby sześciorga Rubinów. Mówię wyraźnie: sześciorga, gdyż Chawa postanowiła nawet mężowi sprawić nowy szlafrok, co podobno było najwymowniejszem świadectwem jej zamożności.Równolegle ze wzrostem powodzenia roznosicielki spadało szczęście Franka. Pewnego dnia dostrzeżono w kredensie brak dwóch srebrnych łyżek. Burmistrzowa możeby w inną stronę zwróciła swe podejrzenia, ale burmistrz, który ciągle czuł do nowego stróża wstręt policyjny, natychmiast go wypędził. Daremnie Franek klął się i zapewniał o swojej poczciwości, surowy zwierzchnik przebłagać się nie dał. – Ta szelma żydówka wszystkiemu winna – rzekł były roznosiciel do kolegi, opuszczając magistrat. – Dopóki ona się nie wdała, każdy mnie miał za poczciwego człowieka.Z tą słuszną skargą poszedł prosto do szynku, gdzie jakoś współcześnie ze zniknięciem łyżek uzyskał znaczny kredyt. Wypiwszy na zatrucie smutku kilka półkwaterków, zaczął z serdecznym płaczem użalać się Srulowej na swoją niedolę i jej sprawczynię. – Co ona winna? – broniła szynkarka. – Czy was podeszła? – Czemu wsiadła do biedki z jesiotrem – hę? – bełkotał Franek. – Ja się przeżegnał, ona wskoczyła. Zaraz nie koń nas ciągnął, ale kozioł. Ja ją uduszę… Nie uduszę – to ona z głodu zdechnie. – Nic jej nie będzie – odrzekła surowo Srulowa – teraz może gęsi jadać. Dopiero co tu była, dziś ma list do Polanówki. – Do Polanówki! – krzyknął, wytrzeszczając oczy, Franek. – To mój rubel – ja mojemu panu list odniosę. Do Polanówki! Jak szalony wybiegł z karczmy i potykając się, popędził za miasto. Rzeczywiście tego dnia Chawa miała odnieść rekomendowany list do Polanówki. Przez szacunek dla dworu, który tak wspaniałomyślnie posłańców wynagradzał, postanowiła przybrać się niezwyczajnie. Właśnie wtedy, gdy Franek wybiegł z karczmy, ona wróciła do domu, aby zmienić ubranie. Starannie umyta, w nowej spódnicy i trzewikach, w czystym białym czepku, owinięta niebieską chustką, wyglądała tak pięknie, że w tej chwili można było zapomnieć o jej pracowitości, a pamiętać o urodzie. Zadowolona z siebie, pewna dobrego zarobku, ucałowała dzieci i wyszła.Drogę do Polanówki obstąpiły z jednej strony wysokie, krzakami obrosłe góry, a z drugiej opasała Wisła. W połowie wszakże droga ta skręca się na wyniosłość i przebiega łożysko małego wąwozu. Chawa, wszedłszy w ten wąwóz, zauważyła leżącego przy gościńcu człowieka. Stary szynel, zniszczona skórzana czapka, ślady unurzania w błocie przypomniały jej Franka. Może to on – pomyślała. Przecież w biały dzień nie napadnie. Zbliżywszy się o kilkanaście kroków, nie wątpiła, że to był jej poprzednik w roznosicielskim urzędzie. Zmieszana tem spotkaniem, chciała obejść śpiącego, ale on widocznie ją spostrzegł, bo podniósł się i zaczął iść naprzeciw. Chawie strach ścisnął serce, ale postanowiła nie uciekać. – A gdzie to? – spyta! Franek ochrypłym głosem. – Do Polanówki – odrzekła drżąc żydówka. – Po co? – Z listem. – Oddawaj go zaraz! – No, dlaczego – wołała żydówka – czy to do ciebie? – Oddawaj! – ryknął Franek, porywając ją za gardło.Chawa się szarpnęła, on ją ścisnął silniej, wreszcie kilka razy tak wściekle uderzył w skroń, że się natychmiast z nóg zwaliła. Wtedy zaczął jej na piersiach rozdzierać ubranie, po za którem znalazł list i… woreczek.Że Franek nie godził na życie i pieniądze Chawy, zdaje się nie ulegać wątpliwości. Po nad zamiar pierwotny, obmyślany, stał się zabójcą i złodziejem, gdyż w uniesieniu wymierzał zbyt silne ciosy i zabrał woreczek. Było to wszakże tylko nasyceniem zemsty. Chwyciwszy bowiem list, zaczął biedz w kierunku Polanówki. Dopiero pod samą wsią opamiętał się, że poselstwo tym razem nie będzie bezpieczne. Wrócił więc i zboczywszy od gościńca, na którym jego ofiara pozostała, przepadł w krzakach.Tymczasem pół martwa, omdlona Chawa długo czekała pomocy. W godzinę dopiero jadący do Kazimierza rzeźnik, spostrzegłszy w niej znaki życia, włożył ją na wóz i do domu odstawił. Nie rozesłano gońców, nie zbiegli się lekarze dla ratowania chorej, tylko czworo dzieci rozpaczliwym krzykiem daremnie usiłowało przyprowadzić do przytomności matkę, a kaszlący mąż – żonę. Wreszcie wieść o wypadku dobiegła i do babci Włostowickiej, która natychmiast pospieszyła na ratunek i wezwała cyrulika. Przystawione do pobitej głowy pijawki sprawiły na pozór ulgę, chora jednak pozostawała ciągle w silnej gorączce, odpychała kogoś, chwytała za piersi, wołała o woreczek, którego, niestety, nie było. Zupełny brak pieniędzy uniemożliwiał kuracyę. Wprawdzie odebrano od kasyerowej należność za połowę jesiotra, ale to zaledwie wystarczyło na kartofle dla dzieci i przedłużenie konania matki.Po dwudniowych męczarniach Chawa wreszcie umarła, nie powiedziawszy nawet przed śmiercią, że Franek jej zabrał dziesięć rubli, a ona babci Włostowickiej trzech nie oddała. – Biedna Chawo, ja ci to, żeś w moim kraju pracować i jego chlebem dzieci swoje żywić chciała – przebaczam. DZIECIĘ SYMCHY Nie żałuję – raczej cieszę się, iż umarła.Niestety, nie wiem co stało się sercu memu, które dawniej znało tylko ukochanie życia. – A dziś cieszy je śmierć, może je cieszyć skuwająca białe nożęta nieruchomość kamienna. Czyliż sprawia to myśl, że czyste stopy nie dotkną ziemi, dla której dość kilku kropli dżdżu, by powstało błoto? I. Była to mała, głucha stacyjka, – kąt, mimo niedalekie wielkiego miasta sąsiedztwo, zabity deskami, – dziura, do której przez większą część roku nikt zajrzećby nie chciał, chyba z przymusu, lub za karę. Dobrowolnie, a może chętnie nawet, zaglądano tu w ciągu paru letnich miesięcy.Od października poczynając – zupełne pustkowie. Widziało się w pobliżu stacyi domostwa pozamykane szczelnie, z zaryglowanemi okiennicami, ale nie widziało się dostępu do nich przez szeroko rozlane, czarne lub zielonkawe kałuże, a później przez zaspy śniegu. Sklepy zamknięte, wszędzie cisza. Gdyby nie karczma, koło której zatrzyma się czasem furmanka, a wewnątrz napotkać można paru włościan z sąsiednich wiosek lub robotnika kolejowego, – wszystko to miałoby pozór miasteczka śpiącego nawet w dzień, lub wymarłego. Opasywał je lasek z młodych, cienkich a wybujałych sosenek.W zimie nawet pociągi, przebiegające tędy, nie miały mocy ożywiania pustki – o ile nie brać w rachubę ukazania się na peronie posługacza, który uderzał w dzwon stacyjny – i szuby baraniej z kołnierzem szopowym, szczelnie opiętej z przodu, a z wierzchu nakrytej czerwoną czapką zawiadowcy. Ruchom tej szuby brak było żywości i dla wykonania ich mógł wystarczyć nieskomplikowany, umieszczony wewnątrz niej mechanizm. Robotnik zaś, co do którego nie zachodziła wątpliwość, iż jest żywą istotą, miewał w chwili nadejścia pociągu niezadowoloną minę człowieka, o bezużyteczności zabiegów swych przeświadczonego. Jakoż w istocie dźwięki dzwonu nie sprowadzały na stacyę nikogo, tylko rozchodząc się po wagonach i wpadając do uszu podróżnych, budziły w tych, którym chciało się wyglądać z okien, pytanie:– Po jakie licho zatrzymujemy się w miejscu, gdzie nikt nie wysiada i skąd nikt wsiąść nie może, bo wszystkiego jest tu dwu ludzi, którzy nie mogą opuścić swych stanowisk.Złośliwi dodawali, że właściwie jest jeden tylko niezaprzeczenie żywy, bo co się tyczy szuby, to dopiero po sprawdzeniu jej zawartości możnaby orzec coś stanowczego.Tak więc – pociągi nie ożywiały zimowej głuszy. Tchnące gorączką, kipiące energią i pośpiechem w łączeniu ze sobą wielkich środowisk życia, stanowiły one zbyt wielkie przeciwieństwo z rozpostartą tu ciszą, snem, nudą.Ile razy przemknął taki wóz życia i umilkły głuche, toczące się po polanach i uderzające o ścianę lasu odgłosy huku kół, w pustkę tych miejsc natychmiast zapadały dziwne przenikliwe akcenty smutku, i zmieszane z cichym skowytem wiatru kołatały do niezamieszkałych domostw i zaryglowanych okiennic, wołając:– Czemu tu niema ludzi, czemu niema ich trosk i radości? W czerwcu, lipcu – przybłąkiwał się w te strony cień życia, kolportowany przez kilkudziesięciu mieszczuchów. Oczywiście był to cień tego odrębnego życia, jakie pojawia się w miejscowościach letniczych. Tchnie ono tymczasowością, czemś sztucznem, czemś co mówi o nietrwałości związku pomiędzy ludźmi i miejscem, o tem, że ludzie nie zostawiają tu cząstek swych serc, że ani ich poważne sprawy życiowe, ani uczucia nie zapuszczą tu nigdy korzeni.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Z_jednego_strumienia-ebookRO/p02010849i020" target="_blank" title="Z jednego strumienia [Eliza Orzeszkowa] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Z jednego strumienia [Eliza Orzeszkowa] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


by Veneficium on Nie Lis 06, 2016 7:41 pm\nW życiu każdego czarodzieja przychodzi taki czas, kiedy jest zmuszony wreszcie się czegoś nauczyć. Nowe zaklęcia czy eliksiry to coś, bez czego nie może obejść się wciąż rozwijający mag, dążący do pogłębienia swojej wiedzy i umiejętności. Tej wiedzy może np nabyć na przykład od drugiego czarodzieja, który już taką umiejętność posiadł.\nRzucanie zaklęć i warzenie eliksirów wymaga użycia różdżki. Jest to element niezbędny do praktycznego wyćwiczenia danych zaklęć bądź mikstur. Należy o tym pamiętać, podejmując sesję w której wyraża się chęć nauczenia danej rzeczy. (w przypadku eliksirów oprócz różdżki, potrzebne są oczywiście także ingrediencje)\nNauka zaklęć i eliksirów odbywa się według tego samego schematu: należy poprzez rzuty kością uzyskać w sumie 100 punktów.\nZaklęcia i eliksiry, których wartość minimalna, którą należy uzyskać na kości, wynosi od 1 do 30:\n> Rzut kością "Nauka poziom 1"\nZaklęcia i eliksiry, których wartość minimalna, którą należy uzyskać na kości, wynosi od 31 do 50:\n> Rzut kością "Nauka poziom 2"\nZaklęcia i eliksiry, których wartość minimalna, którą należy uzyskać na kości, wynosi od 51 do 65:\n> Rzut kością "Nauka poziom 3"\nZaklęcia i eliksiry, których wartość minimalna, którą należy uzyskać na kości, wynosi od 66 do 80:\n> Rzut kością "Nauka poziom 4"\nNauka zaklęć i eliksirów powyżej wartości 80 odbywa się na specjalnych zasadach, które określa Mistrz Gry. Chcąc nauczyć się takiego zaklęcia/eliksiru należy zwrócić się do niego o pomoc.\nInnym sposobem na nauczenie się zaklęcia i eliksiru (i innych przydatnych umiejętności) jest wybranie się do >Działu otwartego< i >Działu zamkniętego< w bibliotece, gdzie rzuty kością są niepotrzebne, ale każdą ze sprawności płaci się zdobytymi na fabule >Punktami Doświadczenia<. Cennik i lista umiejętności znajduje się w >Sklepiku<.


Sizzling Hot Deluxe od Novomatic - Hazardowy automat online za darmo\nSizzling Hot Deluxe slot to klasyczna owocówka. Gra została wydana w 2007 roku i od tamtego czasu zyskała sporo fanów. Popularność zawdzięcza prostocie wykonania, przy której nawet początkujący gracz szybko się odnajdzie. Wszystko jest dynamiczne i nie ma monotonnych przestojów, a to gwarantuje napięcie i świetną zabawę od początku do końca.\nSizzling Hot Deluxe automat do gry jest nadal jednym z najbardziej popularnych, który istnieje w bibliotece gier Novoline od początku istnienia. Za wszystkim stoi oczywiście austriacka firma Novomatic, u której można grać na prawdziwe pieniądze lub za darmo. Sizzling Hot Deluxe jest bardzo łatwy do grania, a zasady gry są podobne tak jak w innych klasykach tego producenta.\nSlot zawiera sześć symboli owoców, poza tym znajdziemy symbol “7” i gwiazdy pełniące funkcję Scatter. Gra dostępna jest za darmo i bez rejestracji na naszej witrynie. Początkującym graczom możemy zaproponować wersję demonstracyjną, aby wypróbować slot, a dopiero później zacząć grę w Sizzling Hot Deluxe na prawdziwe pieniądze.\nPodstawowe cechy Sizzling Hot Deluxe\nJak większość standardowych automatów owocowych, ten ma funkcję autoplay, która automatycznie zaczyna kolejną rundę bez udziału gracza. Niestety nie znajdziemy tutaj symbolu Wild i rund bonusowych, które są główną atrakcją klasycznych slotów. Jackpot to nieodłączny element, każdy użytkownik ma szansę na kumulację wygranych. Minimalny zakład wynosi 10 natomiast maksymalny 1000 kredytów. Automat składa się z pięciu bębnów i pięciu linii wypłat. Sizzling Hot Deluxe slot jest dostępny w wersji mobilnej na telefony z systemami Android/iOS.\nGłównym symbolem oferującym największy mnożnik wygranej jest symbol “7”. Przy trafieniu pięciu siódemek otrzymuje się 5000-krotność stawki jako zysk, przy czterech jest to 1000-krotność. Na drugim miejscu podium, jeżeli mówimy o mnożeniu wygranej, jest gwiazda, czyli symbol rozproszenia. Nie ma znaczenia, na jakiej pozycji wylosujesz gwiazdę, liczy się tylko ilość, ponieważ nagrody zaczynają się od trafienia trzech. Zysk stanowi wtedy 10-krotność stawki. Przy pięciu jest to już 250-krotność. Najbardziej opłacalnymi owocami w grze są winogrona i arbuzy, które przebijają resztę w maksymalnym trafieniu ich pięć razy na linii o 150% i wynoszą 500-krotność stawki.\nPoniżej znajduje się tabela wypłat uwzględniająca wygrane przy maksymalnym zakładzie – 1000 kredytów.\nSiódemka 20000 200000 1000000\nGwiazda 2000 10000 50000\nArbuz 10000 40000 100000\nWinogrona 10000 40000 100000\nWiśnie, pomarańcza, cytryna, śliwka 4000 10000 40000\nSizzling Hot Deluxe slot posiada system łatwy do zrozumienia. Układ bębnów to 5×3. Kiedy trafi się kombinację dającą zwycięstwo, można zaryzykować podwojenie, a nasze szanse będą wynosić pół na pół. Tabela wypłat znajduje się w prawym dolnym rogu ekranu i jest oznaczona przyciskiem “Paytable”. Interfejs Sizzling Hot Deluxe online daje graczom wiele możliwości i jest bardzo intuicyjny.\nAby zacząć grę wystarczy kliknąć “Start”, który znajduje się w prawym dolnym rogu. W dolnej części znajdują się:\nprzyciski wyboru linii wygranej (istnieje możliwość zmniejszenia, jak i zwiększenia linii wygrywających);\nstawka (za pomocą przycisków “+” i “–” gracz może wybrać jej wysokości);\nAutoplay, który automatycznie będzie zaczynał kolejne losowanie;\nSzata graficzna wykonana jest w ciepłych kolorach i nie męczy oczu. Należy zaznaczyć, że każdy gracz niezależnie od stopnia doświadczenia, przed przystąpieniem do gry, powinien zapoznać się z zasadami rozgrywki. Informacje te są zawarte pod przyciskiem “More info”.\nSlot zaliczany jest do grona tych, które nie posiadają rzeczywistych funkcji bonusowych czy bonus bez depozytu za rejestrację. Nie jest to olbrzymi negatyw z uwagi na obecność symbolu gwiazdy, której na siłę można przypisać bonusową funkcję. Gra swoją prostotą przyciąga więcej graczy, niż niektóre automaty oferujące swoim użytkownikom masę bonusów.\nSizzling Hot Deluxe bez rejestracji pozwala zacząć grę natychmiast i jest klasykiem gier hazardowych w online kasynach, dlatego samo to powinno być zachętą dla graczy. Automat oferuje wysokie wygrane i całkiem dobry wskaźnik RTP, który wynosi ~96%, a który określa poziom procentowy wypłaty dla gracza w dłuższej perspektywie uczestniczenia w tej zabawie. Sizzling Hot Deluxe demo może stanowić rozgrzewkę przed poważniejszą grą, a dodatkowo aplikacja jest dostępna w wersji mobilnej, co umożliwia zabawę w dowolnym momencie.


Deklaracje spływają z różnych stron Kraju i z zagranicy – Krucjata Różańcowa za Ojczyznę\nWśród spływających z różnych stron deklaracji indywidualnych, wśród których jest m.in. deklaracja Księdza Biskupa Ignacego Deca, Sekretariat otrzymał miedzy innymi deklaracje zbiorowe lub zebrane przez jedną niestrudzoną osobę, która chodząc od domu do domu zachęca Polaków do przystąpienia do Krucjaty:\n132 deklaracje z Tarnobrzega;\n101 deklaracji z Legionu Maryi – Matki Kościoła;\n152 deklaracji z Zamościa zebrane przez Legion Maryi;\n40 deklaracji członków Róż Różańcowych z Suwałk i okolic;\n26 deklaracji z USA z Polskiej Misji Katolickiej przy kościele Matki Boskiej Częstochowskiej z Pompano Beach na Florydzie;\n11 deklaracji z Norwegii od Diecezjalnego Duszpasterza Polaków w Norwegii;\n59 deklaracji z Parafii św. Bartłomieja w Łączkach Kucharskich;\n20 deklaracji z Jasła za pośrednictwem ks. Lucjana.


Jedenastka świątecznej kolejki EPL | Wychowany na futbolu\nStrona główna > Premier League\t> Jedenastka świątecznej kolejki EPL\nJedenastka świątecznej kolejki EPL\n28/12/2011 Andrzej Kotarski\tDodaj komentarz Go to comments\nŚwiąteczną kolejkę Premier League zdominowały remisy i dobra gra w obronie. Na angielskich boiskach zanotowaliśmy siedem podziałów punktów, a czwórka faworytów – Manchester City, Chelsea, Liverpool i Arsenal – nie potrafiła pokonać słabszych rywali. Zapraszam na jedenastkę 18. serii spotkań, w której najlepszy był Dimitar Berbatov.\nJedenastka 18. kolejki (1-5-4-1):\nBR: David Stockdale (1*, Fulham)\nPO: Antonio Valencia (1, Manchester United)\nŚO: John Terry (3, Chelsea)\nŚO: Gareth McAuley (2, WBA)\nŚO: Roger Johnson (2, Wolverhampton)\nLO: Ryan Taylor (2, Newcastle)\nPP: Sebastian Larsson (2, Sunderland)\nŚP: Alejandro Faurlin (1, QPR)\nŚP: Mikel Arteta (2, Arsenal)\nLP: Gareth Bale (4, Tottenham)\nN: Dimitar Berbatov (1, Manchester United)\nDimitar Berbatov to zbyt wiele dla defensywy Wigan, fot: The Australian\nGracz kolejki: Dimitar Berbatov (Manchester United) – cierpliwość popłaca. Bułgar wybiegł w podstawowym składzie dopiero drugi raz w ligowym sezonie i tę szansę wykorzystał maksymalnie. Strzelił hat-tricka, który pogrążył Wigan. Ekspert BBC Mark Lawrenson powiedział, że „to najlepszy piłkarz w futbolu bez biegania”. Berbatov nie potrzebuje sprintów, aby czarować techniką, swobodą zagrań i wizją. O miejsce w ataku United biją się Berbatov, Rooney, Welbeck i Hernandez. Przynajmniej w tym aspekcie sir Alex Ferguson ma bogactwo wyboru.\nMecz kolejki: Manchester United – Wigan 5:0 – w tej kolejce nie było thrillera zapierającego dech w piersi, dlatego uhonorowałem najlepszy występ drużynowy. United jako jedyna ekipa z czołówki poradziła sobie ze słabszym rywalem i to w jakim stylu. Znakomite zawody przeciwko byłemu klubowi rozegrał Antonio Valencia. Czerwone Diabły zmagają się z plagą kontuzji. W obronie zagrało aż dwóch pomocników, ale na razie drużyna z Manchesteru poradziła sobie z dolegliwościami zdrowotnymi.\nGol kolejki: Gareth Bale (Tottenham) – Walijczyk pociągnął swój zespół do zwycięstwa na Carrow Road. Bale zdobył dwie bramki. Zamknął strzelanie w Norwich świetnym rajdem przez całą połowę rywali, który zakończył lobem nad bramkarzem gospodarzy. Po raz kolejny szybkonogi skrzydłowy okazał się zbyt dynamiczny dla defensywy przeciwnika.\nPodanie kolejki: Yossi Benayoun (Arsenal) – Kanonierzy szybko wysunęli się na prowadzenie w meczu z Wolverhampton. Londyńczycy swoją bramkę zawdzięczali rzadko wykorzystywanemu w pierwszym składzie Izraelczykowi. Benayoun posłał świetne prostopadłe podanie, które otworzyło korytarz do bramki dla Gervinho. Zawodnikowi z WKS pozostało tylko wykorzystać udane zagranie kolegi.\nParada kolejki: Mark Bunn (Blackburn) – atmosfera Anfield pozytywnie nastraja bramkarzy… rywali Liverpoolu. Rezerwowy golkiper Blackburn dopisał się do listy ludzi, którzy powstrzymali napór The Reds. Bunn uratował remis ostatniej drużynie tabeli po fenomenalnej paradzie przy strzale Andy’ego Carrolla w czwartej minucie doliczonego czasu! Chwilę później kolega z obrony wybił z linii uderzenie głową Liverpoolu i Rovers wywieźli z Anfield bezcenny punkt.\nKontrowersja kolejki: Howard Webb – angielski sędzia jest znów na świeczniku po fatalnej decyzji w meczu Sunderland – Everton. Webb podyktował rzut karny dla The Toffees po domniemanym faulu Lee Catermolle’a na Leonie Osmanie. Telewizyjne kamery pokazały jednak, że między piłkarzami nie doszło do żadnego kontaktu, a Osman zahaczył nogą o murawę. Wykorzystany karny pozbawił Sunderland zwycięstwa na własnym stadionie.\nKategorie:Premier League Tagi: Berbatov, błąd Webba, Gareth Bale, jedenastka kolejki Premier League, Manchester United - Wigan, parada Bunna\nTaktyka z Premier League – 18. kolejka Sfrustrowany Arsenal – analiza taktyczna


Autor Federal 9.7g opinia\nData rejestracji: 29.03.11\nDodane dnia 09-12-2017 12:32\nWitam Bractwo. Macie koledzy doświadczenia z amunicją Federala SP? Super gdyby ktoś się podzielił informacjami jak reakcja zwierza i jak uszkodzenia tuszy. DB Wiesław\nAutor RE: Federal 9.7g opinia\nDodane dnia 09-12-2017 17:01\nDwóch w naszym kole do niedawna polowało (polują)chwalili sobie jeden 3006 i 243\nna przyklad tutaj dobrze oceniają miekką kulę Federala. U nas gdyby nie cło unijne i odległość cenowo byłaby niższa niż czeska amunicja.\nEdytowane przez hunt22 dnia 09-12-2017 17:16\nDodane dnia 09-12-2017 19:08\nCena do S&B jest konkurencyjna 115zł za 3006 180 gr.\nDodane dnia 10-12-2017 11:07\nbote a nawet lekko okazyjnie niższa cena. Oczywiście chodzi o 3006 no jeśli będa uwagi to zostane przy Geco tm.\nA co powiecie o tej[url] https://www.astroclassic.pl/naboj-kulowy-remington-kal-30-06-sprg-97g-150gr-core-lokt-ultra-bonded-psp-1-opakowanie-20szt/2085/[/url]\nDodane dnia 10-12-2017 16:36\nNie pozostaje nic innego jak sprawdzić samemu. Tylko to jest obarczone pewnym ryzykiem gdy się okaże, że pociski będą siały.\nMateriał autora o Remingtonie jest owszem. Zachęcająca budowa CoreLokt Ultra itp ale fakt jest taki, że jakość zostawia wiele do życzenia (amunicji) i na tym się wiarygodność artykułu kończy. Fabrycznie są spore różnice w osadzeniu pocisku oraz naważka prochu. Stąd sieje po tarczy. Sam się dziwię jak upolowałem dwa dziki , przypadkiem trafiłem na partię w paczce i mówię tu o 60 sztukach, które fruwały jak chciały, pozostałe 40 już sobie odpuściłem. Teoretycznie skok do masy pasuje a kulki ....\nWymiar w moich paczkach (w mm)/ilość sztuk w paczce-68,15mm/1szt, 68,25mm/2szt, 68,3mm/4szt, 68,4mm/2, 68,5mm/4szt, 68,6mm/3szt, 68,8mm/4szt. Pewnie znalazłyby się jeszcze dwa czynniki które wpłynęły, że w .308 nie układały się pociski.\nByć może taka partia się trafiła ale z tego co wiem ogólnie opinia jest kiepska o Remingtonie choć pod wskazanym forum piszą pochlebnie.\nZ jakiej broni masz zamiar strzelać?\nDodane dnia 10-12-2017 20:59\nCZ550 do tej pory nie miałem problemów z doborem amunicji do tej broni. Dla jasności nadal nie mam.\nDodane dnia 11-12-2017 07:34\nWitam. Pytanie zasadnicze czy przestawiasz się na inna amunicję bo okazyjna jest cena czy pogorszyła sie celność broni. Kolejny sezon strzelam z Federala Bear Claw 7mm Rem.Magnum celna i zwierzyny nie muszę poszukiwać setkami metrów,przy zakupie kilku paczek 180 złotych za paczke.\nCo do Remingtona Core lokt jest jednym z popularniejszcyh wkładów. Dziwi mnie że amunicja nie trzymała powtarzalności u nas z pewnością nie należy do zbyt popularnych.\nMiejscowość: Powiat Kwidzyn\nDodane dnia 11-12-2017 21:27\nWiesiek po co kombinować? SST Hornady i jest OK! Zawsze można SP Hornady. pozdrawiam i pomyśl o tym.\nDodane dnia 12-12-2017 17:09\n9,7 g u Hornad'ego przy cenie Federal'a będzie trudno znaleźć.\nKol. Patrykus podsunął pomysł taki kompromis Hornady custom International 14,3g ciężka kula na zbiorówki i na indywidualne.\nTrzeba byłoby sprawdzić czy do 3006 oferują 11,7 RN , obecnie strzelam z niej w .308(elaborowana)Niewielkie uszkodzenia co dobrze widać na lisach. O odejściach nie będę pisał bo jak wiadomo to jest uwarunkowane nie tylko kalibrem i rodzajem pocisku...\nDodane dnia 13-12-2017 17:52\ndo 3006 jest Interlock 11,7 .Na jelenie chyba jednak wybrałbym SST.Skupiając się na cenie w fabrycznej amunicji linia "Whitetail" Hornady wykorzystuje ten sam pocisk i jest chyba najtańszą.\nDodane dnia 05-01-2018 13:02\nPogoda sprzyja na strzelanie a taki jest wynik losowo wybranych naboi z 3 paczek federala\nnie wiem co jest fotka niechce sie zamieścić\nEdytowane przez Wiesiek dnia 05-01-2018 13:03\nMiejscowość: okręg elbląski\nDodane dnia 06-01-2018 11:42\nDodane dnia 22-11-2018 18:34\nWitam, pierwszy sezon strzelam z Power Shoka 11,7g, Mam podobne skupienie z Bergary 30-06. Najważniejsze że efekty na zbiorówkach także są.\n1,197,483 Unikalnych wizyt


Jak konwertować pliki PRS do PDF - PDF24\nJak konwertować pliki PRS do PDF\nNiniejsza strona wyjaśnia, w jaki sposób możesz łatwo konwertować plik .prs do pliku PDF, przy użyciu darmowego i łatwego w użyciu kreatora PDF24. Pokazana metoda konwersji jest darmowa i prosta w użyciu. Kreator PDF24 zainstaluje dla ciebie drukarkę PDF, dzięki czemu będziesz mógł wydrukować plik .prs na tej drukarce, w celu konwersji pliku do formatu PDF.\nCzego potrzebujesz, aby konwertować plik PRS do PDF, lub w jaki sposób można stworzyć wersję PDF z pliku PRS\nPliki typu PRS, lub pliki z rozszerzeniem .prs można łatwo przekształcić do formatu PDF za pomocą drukarki PDF.\nW ten sposób można utworzyć wersję PDF z dowolnego pliku, który posiada opcję drukowania. Wystarczy otworzyć plik w czytniku, kliknąć przycisk „Drukuj”, wybrać wirtualną drukarkę PDF i kliknąć przycisk „Drukuj”. Jeśli masz czytnik na PRS i jeśli czytnik może wydrukować plik, oznacza to, że można go przekonwertować do formatu PDF.\nDarmową i łatwą w użyciu drukarkę PDF PDF24 można pobrać z tej strony. Po prostu kliknij przycisk „Pobierz” z prawej strony tego artykułu, aby pobrać Kreatora PDF24. Zainstaluj oprogramowanie. Po instalacji będziesz mieć nową drukarkę zarejestrowaną w systemie Windows, którą możesz wykorzystać, aby utworzyć plik PDF z .prs lub przekonwertować dowolny inny plik, nadający się do wydruku, do formatu PDF.\nOtwórz plik .prs w czytniku, w którym można otworzyć plik.\nWięcej informacji o typie plików .prs, które są pomocne w celu znalezienia odpowiedniego czytnika, umożliwiającego drukowanie tego typu plików na drukarce PDF.\nRozszerzenie pliku: .prs\nKonwersja do formatu PDF Darmowy konwerter plików PDF Wydrukuj plik PDF Konwerter PDF za darmo Konwertuj AAC do PDF Narzędzia PDF Scalanie PDF Porównaj pliki PDF PDF Download Znak wodny PDF Bezpłatne pobieranie PDF drukarki Konwertuj FMB do PDF Darmowy program PDF PDF24 Creator Konwertuj PCF do PDF


Warsztaty przedegzaminacyjne - CTM Rakowski\nZapraszamy absolwentów Kursu Terapii Manualnej Rakowskiego, przystępujących do egzaminu, na warsztaty przedegzaminacyjne!\nTematyka zajęć obejmuje część praktyczną kursu TMR, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień egzaminacyjnych.\nZ ilu części składa się warsztat?\nCałość obejmuje 21 godzin edukacyjnych i składa się z jednego dwudniowego modułu.\nCena dwudniowego warsztatu wynosi 900 zł.\nmgr fizj. Grzegorz Boczkowski\nProsimy wypełnić formularz zgłoszeniowy. Pocztą prześlemy potwierdzenie zgłoszenia wraz z nr konta, na które prosimy wpłacić wymaganą należność, jako potwierdzenie zgłoszenia. Osoby, które zgłoszą swój udział otrzymają w ciągu tygodnia, pocztą, potwierdzenie rezerwacji miejsca. Maksymalna ilość uczestników – 20 osób. O rezerwacji miejsca decyduje kolejność zgłoszeń potwierdzonych wpłatą.\nparking na miejscu,\nhotel i restauracja w pobliżu.\nZobacz nasze sale.\nUczestnicy kursu, we własnym zakresie, organizują i rezerwują sobie noclegi oraz wyżywienie podczas kursu. Lista hoteli w najbliższej okolicy CTM, znajduje się na naszej stronie internetowej, w zakładce KONTAKT.\n29.09.2022 - 30.09.2022 - Zapisz się na ten termin


Zawsze miałam przy sobie datownik. Przetrwał wbrew komórkowym niezapominajkom. Moja propozycja to wspomniany już datownik dla wychowawczyni córki. Żegnając swoich pierwszych wychowanków, była bardzo wzruszona. Myślę, że ich wpisy będą miłym wspomnieniem.\npawie pióro, klucze, napis: datownik\nludziki, strzałki, wskazówki, ozdobne kółeczka\ni mój papier.\nAutor: tricksart o piątek, czerwca 28, 2013\nel poniedziałek, lipca 01, 2013\ntricksart poniedziałek, lipca 01, 2013


Blog o zanieczyszczeniu powietrza dla psów - Dowiedz się więcej o zdrowiu psa - otagowany „Maska przeciw zanieczyszczeniom dla psa” - Maska K9® autorstwa Good Air Team\nKatastrofalne pożary na całym świecie nasilają się zarówno pod względem częstotliwości, jak i wielkości. Pożary buszu w Australii, wywołane falami upałów i suszami, spaliły ponad 10.7 miliona hektarów, obszar większy niż Islandia. Jako weterynarze, którzy opiekowali się ...\nAmerican Medical Veterinary Association (AMVA) – Dym i zwierzęta z pożaru\nPodziękowania dla American Medical Veterinary Association (AMVA) za wskazówki dotyczące ochrony zwierząt przed dymem spowodowanym przez pożary.\nChociaż dym może być irytujący dla ludzi, może również powodować problemy zdrowotne u zwierząt. Dym z pożarów i innych dużych pożarów wpływa na zwierzęta domowe, konie, zwierzęta gospodarskie i dziką przyrodę. Jeśli sam widzisz lub odczuwasz skutki dymu, powinieneś również podjąć środki ostrożności, aby zatrzymać swoje zwierzęta - zarówno zwierzęta domowe, jak i zwierzęta gospodarskie ...


Pleszew. WOŚP 2021. Co się będzie działo? Jakie będą imprezy i wydarzenia? - Zpleszewa\nPleszew. WOŚP 2021. Co się będzie działo? Jakie będą imprezy i wydarzenia?\nOpublikowano: ndz, 31 sty 2021 05:00 2021-01-31T05:00:00.000Z\nWiadomości Dziś - 31 stycznia 2021 - przez cały dzień trwa 29. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W Pleszewie nie zabraknie ciekawych wydarzeń i imprez. Zobacz, co się będzie działo.\nWielka Orkiestra Świątecznej Pomocy gra dziś - 31 stycznia - już po raz 29. Tym razem dla laryngologii, otolaryngologii i diagnostyki głowy.\nTUTAJ ZNAJDZIESZ PLESZEWSKĄ E-SKARBONKĘ\nNa zdjęciu wolontariusze podczas WOŚP 2021 w Pleszewie\nPleszew. WOŚP 2021. Kwesta uliczna\nTegoroczny finał WOŚP 2021 będzie w Pleszewie - oczywiście przez panującą pandemię - inny niż zawsze. Przypomnijmy: w roku 2020 dzięki waszej hojności sztaby ze wszystkich naszych gmin w powiecie zebrały w sumie 213 tys. 539, 68 zł! W tym roku - ze względu na obostrzenia - dla osób chcących wesprzeć zbiórkę zaproponowano kilka form wsparcia.\nCały czas zastanawiano się , czy orkiestrowi wolontariusze, tak jak w latach ubiegłych, pojawią się na ulicach. Uspokajamy - spotkamy ich w Pleszewie.\n-W tym roku, podobnie jak w latach poprzednich na ulicach pojawi się 120 wolontariuszy. Zbiórka zostanie przeprowadzona z zachowaniem reżimu sanitarnego – mówią nam członkowie pleszewskiego sztabu WOŚP.\nW tym roku - jak zaznaczają organizatorzy WOŚP w Pleszewie - podczas ulicznej kwesty można przekazać darowizny zbliżeniowo - za pomocą karty płatniczej. Na ulicach Pleszewa spotkać można Agnieszkę, która kwestuje z terminalem:\nfot. WOŚP Pleszew\nPleszew. WOŚP 2021. Bieg Policz się z cukrzycą\nBieg "Policz się z cukrzycą" w Pleszewie to stała pozycja podczas Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Nie inaczej jest w tym roku - choć - jak zaznaczają organizatorzy - w nieco innej formule niż zawsze - bo bez wspólnego startu. Wszystko oczywiście przez pandemię koronawirusa. Mimo to - chętnych do biegu nie brakowało. W sumie zapisało się 250 osób!\nZOBACZ ZDJĘCIA: WOŚP 2021 w Pleszewie. Bieg "Policz się z cukrzycą" w Plantach [ZDJĘCIA]\nPodczas VI Biegu Policz się z Cukrzycą w Pleszewie zgłosiła się ekipa, która zaplanowała przebiegnięcie maratonu. Akcję wspierał anonimowy sponsor, który za każdy kilometr pokonany przez maratończyka dorzucał 1 zł do puszki WOŚP.\n- 14 osób pokonało dystans maratoński. Ekipa wybiegała więc dziś dodatkowe 600 zł do WOŚPowej puchy. Wsparcie w imieniu sponsora przekazał Rysiek Andersz z Team Pleszew - realcjonują członkowie Team Pleszew\nfot. Team Pleszew\nPleszew. Ratownicy z Pleszewa wspierają WOŚP\nWarto zaznaczyć, że dzisiejszą akcję WOŚP wspierają służby medyczne. Nasi ratownicy medyczni z Pleszewa mówią wprost:\n- Wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę z tego na ilu sprzętach w szpitalach znajdują się czerwone serduszka. Są to sprzęty nowoczesne i najlepszej jakości służące do leczenia i diagnistyki, ale także poprawiające jakość opieki i pielegnacji. Przygotowaliśmy swoje, symboliczne serduszko, którym prosimy o wsparcie WOŚP- komentują ratownicy medyczni z Pleszewa.\nfot. FB Ratownicy Medyczni Dzieciom\nPleszew. WOŚP 2021. Gra terenowa\nW niedzielę - 31 stycznia - czeka nas także inna atrakcja. Jak zapowidają organizatorzy, będzie można wziąć udział w drugiej otwartej terenowej grze miejskiej WOŚPgo! Wszystko odbędzie się w godzinach od 8.00 do 16.00.\nCZYTAJ: Pleszew. Podczas WOŚP będzie można wziąć udział w grze terenowej\nPierwsza uczestniczka WOŚPgo odebrała swój medal - fot. WOŚP Pleszew\nPleszew. WOŚP 2021. Przejażdżka kolejką wąskotorową\nWarto zaznaczyć, że dużą atrakcją podczas WOŚP 2021 w Pleszewie są przejazdy kolejką wąskotorową. By się nią przejechać wystarczy wrzut do puszki WOŚP.\nPleszew. Pierwszy kurs kolejką WOŚP wystartował o 13.00:\nCZYTAJ TAKŻE: Pleszew. Ciuch, ciuch! Tak odjeżdżała kolejka podczas WOŚP 2021 [WIDEO, ZDJĘCIA]\nPleszew. WOŚP 2021. Licytacje przedmiotów\nTegoroczna licytacja przedmiotów podczas WOŚP 2021 w Pleszewie odbywa się online na kanale YouTube Zajezdnia Kultury w Sieci.\nPoczątek zaplanowano na godz. 14.30. Licytacje odbywać się będą w kilku blokach:\nWOŚP 2021. Licytacje w Dobrzycy\nLicytacje trwają również w Dobrzycy - ruszyły juz 28 stycznia 2021 r. na stronie Gminnego Centrum Kultury\nW Dobrzycy kwestowali uczniowie Szkoły Podstawowej im. M. Kopernika. W sumie na ulicach Dobrzycy, Sośnicy, Koźmińca i Lutyni kwestowało 40 wolontariuszy.\nfot. FB Szkoły Podstawowej im. M. Kopernika w Dobrzycy\nWOŚP 2021. Gizałki, Chocz\nW innych gminach powiatu pleszewskiego również trwa kwesta na ulicach.\nW gminie Gizałki kwesta odbywała się pod sklepami - w Wierzchach, Wronowie i Gizałkach oraz pod kościołem w Szymanowicach przed każdą mszą świętą. Wolontariusze zbierali pieniądze także po w Chocz.\nPoniżej na zdjęciu wolontariusze z gminy Chocz:\nfot. Gminny Ośrodek Kultury w Choczu\nWOŚP 2021. Gołuchów\nCiekawą akcję przeprowadzają również w Gołuchowie. Odbywa się tam WOŚP z Niezależnymi:\nfot. Niezależni dla Gminy Gołuchów\nPleszew Ile pieniędzy zebrano podczas WOŚP 2021?\nCZYTAJ TAKŻE: Ile pieniędzy zebrano podczas 29. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Pleszewie?\nprzecież jedna z tych co strajkujących to było w telewizji jak wyzwala nie pełno sprawne dziecko i matkę głośno o tym w iNternecie\nTo podaj link jak głośno o tym\ndokładnie mama dużo ludzi ma takie zdanie tu zbierają na chore dzieci a tamte strajkują za aborcją chorych dzieci to coś tu jest nie tak\nNie dam grosza, bo WOSP stala się polityczna zwiazujac się ze Strajkiem Kobiet.\nAle po co tak mieszać. 1 WOŚP wspiera prawo kobiet do decydowaniu o sobie. Ty chcesz żeby jakaś banda facetów decydowała co możesz ze sobą robic a co nie? Zalatuje mi to Arabią i burkami, żeby Kobieta zamiast człowiekiem była własnością mężczyzn 2 Wrzucając do puszki nie wspierasz WOŚPu tylko szpitale i leczenie dzieci. Jak Ci nie pasuje zdrowie wł... Rozwiń


Każdy, kto pracuje z dziećmi 10 godzin dziennie przez 6 dni w tygodniu doskonale rozumie, że po 5 miesiącach takiego trybu można być, delikatnie mówiąc, zmęczonym. Takie właśnie zmęczenie ogarnęło całe moje ciało i duszę, dlatego postanowiłam działać i leczyć skołatane nerwy. A jak wiadomo (z radia, prasy i telewizji) nic tak nie leczy skołatanych nerwów jak góry. Wszystko było zaplanowane, siedziałam już nawet we właściwym autobusie, gdy nagle zadzwonił mój szef (a ja na nieszczęście odebrałam), żeby powiedzieć, że jednak nie mam dwóch dni wolnych, tylko jeden. Więc z gór nici.\nAle skoro siedzę już w autobusie, to dojadę przynajmniej do Palmy i po raz setny spędzę tam dzień. I stało się coś niezwykłego. Jak tylko moja noga w Palmie postała, a moją głowę zaczął wypełniać uliczny gwar: krzyki przechodniów pędzących nie wiadomo dokąd, pisk opon samochodów ostentacyjnie włączających się do ruchu, ryk niemowląt i wrzask ich matek, moja dusza zaczęła powoli dochodzić do siebie, odetchnęła, uspokoiła się, ozdrowiała.\nNo i wyszło szydło z worka. Nie żadne góry i natura, ale dźwięk silników, klaksonów i młotów pneumatycznych są lekiem na moją duszę. A że zdarza mi się ostatnio myśleć po angielsku, I am a city girl, pomyślałam i ruszyłam na miasto.\nJak już dusza się troch uspokoiła, to czas wypełnić tę pustkę, którą od jakiegoś czasu czuję, a na to pomóc może tylko książka i kino.\nO kinach z seansami po angielsku pisałam co nieco rok temu tutaj. Ale tym razem nie w smak mi było szukać kin z dala od centrum, więc poszłam do jedynego kina, jakie w Palmie znam, tuż obok dworca głównego – Sala Augusta. Książki na Majorce okazały się zaskakująco drogie, za to kino zaskakująco tanie (3 euro ). Tytułu filmu nawet nie wspomnę, bo jestem pewna, że nie poleciłabym go Wam, nawet, gdybym zrozumiała dialogi. Ach tak, okazało się, że w majorkańskich ( a podejrzewam, że i w pozostałych częściach Hiszpanii) kinach nie ma napisów, jest dubbing, więc jak ktoś nie zna hiszpańskiego, to jest w kropce.\nDo domu (znaczy hostelu) wróciłam uzbrojona w fiolkę wody toaletowej Yves Roche o zapachu waniliowym – przygotowana psiknąć w oczy potencjalnemu złoczyńcy ( moja przezorność wzięła się stąd, że tego samego dnia w porze obiadowej byłam świadkiem próby wyrwania torebki z rąk pewnej Pani przez jakiegoś hultaja, na szczęście tłum przechodniów rzucił się na pomoc Pani, obezwładnił hultaja i wezwał policję, ale wiadomo hultajów niestety nigdy nie brakuje, więc lepiej mieć jakiś perfum w pogotowiu).\nDzień następny przywitałam z radością, bo dawno nie budziłam się w mieście. Po porannej kawie na La Born, wybrałam się na przejażdżkę do miejsca, w którym jeszcze nigdy nie byłam. Castillo de Bellver – twierdza położona na wzgórzu. Rozciąga się stamtąd widok na Palmę i port. Zamek jest dobrze zachowany, a wystawy pokazują rzeźby i wykopaliska. Według mnie wejście do samej twierdzy można sobie darować, no chyba że ktoś jest fanem… twierdz.\nZa to pod wzgórzem znalazłam polską knajpkę. Rodzinny biznes, obsługa przemiła, można zjeść schaboszczaka, ziemniaczki, pierogi, kupić ptasie mleczka, ogórki kiszone i inne polskie przysmaki. Znajdą się też polskie gazety do poczytania na miejscu. Nie jest to jakiś elegancki lokal, raczej coś, co Hiszpanie nazywają „cafeteria”, czyli nieduża knajpka z kilkoma stolikami na krzyż, ale jak ktoś jest stęskniony za krajem tak, jak ja, miejsce idealne.\nJak mawia przysłowie: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. Miasto ugościło mnie jak się patrzy, a w góry mam nadzieję kiedyś w końcu trafię.\nA teraz trochę informacji praktycznych:\nKino Sala Augusta, film w ramach tanie środy 3 euro\nZamek Bellver dojazd autobusami 3 i 46 z przystanku Placa del Rei Joan Carles I, wysiąść najlepiej na przystanku Placa Gomila, stamtąd spacerkiem na wzgórze. Wstęp na teren zamku 4 euro (cały bilet).\nPolska restauracja Arco Iris 1, ulica Joan Miro 38, przy przystanku Placa Gomila\nOpublikowane 17 września, 2015 23 kwietnia, 2016 przez lochlikPosted in MajorkaOtagowane Arco Iris, kina w Palmie, polska restauracja w Palmie, polskie przysmaki w Palmie, Zamek Bellver.\nPoprzedni Previous post: Zdjęcia Majorki\nDalej Next post: Ranczo na Majorce


Jak pomagamy w dotrzymywaniu terminów w biznesie? - CONTMAN\nBLOG Jak pomagamy w dotrzymywaniu terminów w biznesie?\nOto kilka porad, wynikających z doświadczeń jakie zdobyliśmy podczas wdrożeń rozwiązań wspierających procesy biznesowe i obieg dokumentów u naszych Klientów.\nZ czego najczęściej wynikają tzw. „dedlajny”?\nz zapisów w umowach biznesowych między nami, dostawcami czy klientami,\nz terminów płatności podatków, faktur, wynagrodzeń,\nuregulowań wynikających z przepisów prawa,\nterminów odpowiedzi do regulatora,\nregulaminów i procedur,\nNiedotrzymanie terminów prawie zawsze obwarowane jest konsekwencjami. Do tych najbardziej dotkliwych należą konsekwencje karne, karno-skarbowe, finansowe. Skutki niedotrzymania terminów mogą być również karami w postaci nagany, ale również utraty prestiżu, nadszarpnięcia marki czy renomy firmy. Możemy też, tak po ludzku, zawieść klienta, koleżankę czy kolegę z pracy, co często pociąga za sobą pogorszenie dobrych stosunków i przekłada się negatywnie na współpracę.\nZ biznesowego punktu widzenia jednym z najbardziej efektywnych sposobów jest określenie ich w zadaniach, czyli dodanie do zadań deadlinów – terminów ich realizacji i/lub czasu w jakim powinny zostać wykonane. Koniecznie trzeba dodać i badać czas realizacji całego procesu, gdyż od tego zależy całościowe dotrzymanie terminów.\nKolejną kwestią jest przydzielenie zadań zgodnie z kompetencjami pracowników, którzy będą je wykonywali. Trzeba też wziąć pod uwagę obłożenie – czyli przydzielenie pracownikowi tylko realnej ilości zadań, takiej którą jest w stanie wykonać.\nPoniżej jeszcze kilka porad, które jako CONTMAN zebraliśmy z wdrożeń naszych klientów:\nw procesach biznesowych duże zadania dziel na mniejsze,\nokreśl priorytety zadań i ich sposób prezentacji na liście zadań do wykonania,\nstwórz harmonogram – czytelny kalendarz, aby każdy pracownik widział nie tylko ilość zadań i priorytety ale również ich rozłożenie w czasie,\ndaj możliwość współdzielenia pracy i wzajemnej pomocy,\nzapewnij łatwy sposób komunikacji między pracownikami a jak jest to potrzebne również komunikacji do klientów,\nzapewnij szybki i łatwy dostęp do dokumentów, danych systemów, które są potrzebne aby realizować zadania,\nzachęcaj i słuchaj pracowników, którzy proponują usprawnienia – wdrażaj je; rozwiązuj problemy, z którymi się borykają.\nNa koniec mała rada, jeśli wiesz, że nie uda Ci się dotrzymać terminu, poinformuj o tym fakcie, wskaż przyczynę, określ nowy termin, który postarasz się dotrzymać. Wpłynie to nie tylko na Twoją pracę, ale także innych, którzy być może na podstawie Twojego terminu wykonania zadania zaplanowali swoje.\nChętnie na nie odpowiem podczas konsultacji on-line.\n12 października 2021 | Aktualności, Poradnik\nDwie dynamicznie działające na rynku usług IT firmy, CONTMAN i Autenti, rozpoczęły współpracę, realizując wspólnie inicjatywy w ramach cyfryzacji …


Samochody BMW mają mikrotransakcje. Dziennikarze zostali zaskoczeni nowymi funkcjami - PPE.pl\nStrona głównaAktualnościSamochody BMW mają mikrotransakcje. Dziennikarze zostali zaskoczeni nowymi funkcjami\nWojciech Gruszczyk 26.03.2021 14:43\nSamochody BMW mają mikrotransakcje. Dziennikarze zostali zaskoczeni nowymi funkcjami\nBMW wprowadził szereg nowych funkcji do swoich najnowszych samochodów, ale opcje są specjalnie płatne. Dziennikarze porównują propozycję koncernu do mikrotransakcji, które znajdują się w wielu grach. Użytkownicy mogą wykupić między innymi asystenta świateł drogowych.\nBMW wprowadził do swoich samochodów funkcję BMW ConnectedDrive, dzięki której użytkownicy mogą wykupić dodatkowe usługi. Kiedyś takie opcje były dostępne przez kartę SD, jednak teraz wszystko możemy wykupić za pomocą Sieci.\nSytuację przedstawił dziennikarz motoryzacyjny Jake Groves, który dostrzegł, że nawet asystent świateł jest dostępny za dodatkową opłatą. Szybko opcje zostały porównane do mikrotransakcji, bo także i w tym wypadku użytkownicy mogą wpłynąć na swoje doświadczenie.\nJest to oczywiście ciekawa opcja, ponieważ klient nie musi teraz już w dniu zakupu decydować się na niektóre dodatki lub nawet nie jest zmuszony do odwiedzania salonów – wystarczy włączyć sklep BMW ConnectedDrive, by sięgnąć po zróżnicowane funkcję.\nPrzyjemności oczywiście nie są tanie – asystent świateł drogowych (automatyczne przełączanie ze świateł mijania na drogowe w nocy, by nie oślepiać innych kierowców) kosztuje 160 funtów, BMW Music (nieograniczony dostęp do Napstera) 79 funtów rocznie, BMW Online (wiadomości, pogoda i interesujące miejsca) 39 funtów rocznie, Concierge Services (dostęp do telefonicznego centrum obsługi klienta, które pomoże Ci znaleźć określone miejsca) 89 funtów rocznie, a IconicSounds Sport (przez głośniki emitowany jest sztuczny dźwięk silnika, który sprawia wrażenie, jakbyś brał udział w wyścigu) 99 funtów.\nNiektórzy fani motoryzacji narzekają na BMW, które blokuje nie tylko funkcje wpływające na wygodę, ale również takie poprawiające bezpieczeństwo kierowców. Firma jednak wyraźnie wykorzystuje okazję, by móc dodatkowo zarobić.\nTagi: bmw mikrotransakcje\nLootboxy mają wygenerować już ponad 20 mld dolarów w 2025 roku