İngiltərədə Gardiff Universitetinin cərrahiyə kafedrasında çalışan gənc azərbaycanlı həkim-müəllim-cərrah » Zirvə.info | "ZİRVƏ" İnformasiya Mərkəzi\nSevindirici haldır ki, bu gün gənclərimiz dünyanın aparıcı universitetlərində təhsil almaqla yanaşı, həm də müxtəlif sahələrdə çalışırlar. Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, gənclərimizin öz bilik və bacarıqlarını üzə çıxarmalarına, potensiallarını effektli reallaşdırmalarına,\ncəmiyyətdə layiqli yer tutmalarına münbit şərait\nyaradılıb. Təbii ki, gənclərimiz bu etimadı layiqincə\ndəyərləndirməyə çalışır, yaradılmış şəraitdən\nsəmərəli istifadə edirlər. Hazırda xaricdə yaşayan\nvə çalışan gənclərimiz ölkəmizi öz təhsili və\nbacarıqları ilə layiqincə təmasil edirlər.\nBelə gənclərimizdən biri də, bizim bu günkü\nmüsahibimiz - İngiltərədə Gardiff Universitetinin\ncərrahiyə kafedrasında çalışan gənc azərbaycanlı\nhəkim-müəllim-cərrah İlhamə Əhməd qızı Cəfərlidir.\nO, Naxçıvanda doğulub. 1982-1992-ci illərdə Naxçıvandakı Vəli Zeynalov adına 3-li orta məktəbdə oxuyub.\n1992-1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinın pediatriya fakültəsində ali təhsil alıb.\nOrta məktəbi "Qızıl medal"la, ali məktəbi isə "Fərqlənmə diplomu" ilə bitirib. Bir müddət Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda Məlik Fəhəd adına xəstəxanada çalışıb. Hazırda İngiltərədə Gardiff Universitetinin cərrahiyə kafedrasında işləyir.\n- İlhamə xanım, əvvəlcə sizi doğma Bakımızdan salamlayır və oxucularımıza özünüz haqqınızda qısaca məlumat\nvermənizi xahiş edirik.\n- Salamlar. Mən Naxcıvanda doğulmuşam.\nOrta təhsilimi Naxçıvanda, ali təhsilimi Bakıda almışam.\nAzərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Pediatriya fakültəsini qırmızı diplomla bitirmişəm.\n3 il Bakıdakı Musa Nağıyev adına Xəstəxananın 2-ci uşaq cərrahiyyəsi şöbəsində uşaq cərrahı kimi çalışmışam.\nBununla yanaşı, 2001-2002-ci illərdə 2 nömrəli Tibb Kollecində müəllim işləyib, dərs demişəm.\nBir müddət Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda bu ölkənin ən böyük 4 xəstəxanasından biri olan Məlik Fəhəd adına xəstəxanada işlədim.\nHazırda İngiltərədə Gardiff Universitetinin cərrahiyə kafedrasında həm müəllim, həm də həkim-cərrah olaraq çalışıram.\nQeyd edim ki,İnternaturanı Amerikada keçmişəm,\nhətta o illərdə USMLE imtahanını da vermişəm.\nAzərbaycandan ilk və bildiyimə görə yeganə\ndərəcəsi olan cərraham. Eləcə də,\nAvropa dərəcəsi olan ilk və yeganəyəm.\nÜmidvaram ki, inşallah, gələcək illərdə sıralarımızda çoxları olacaq.\n- Necə oldu ki, Ər-riyada getdiniz və məhz orada çalışmağa qərar verdiniz?\n- 6 il bundan əvvəl təhsil dərəcələrimə görə həmin xəstəxanadan dəvət aldım.\nXəstəxana ilə maraqlandım. Öyrəndim ki, xəstəxananın standartları çox yüksəkdir.\nNorth Amerika standartlarıdır. Ona görə də, bir müddət burada çalışmağa qərar verdim.\nBurada transplantasiya da daxil olmaq şərtilə bütün əməliyyatlar həyata keçirilir.\nYeni doğulmuşdan 15 yaşınadək bütün əməliyyatları edirdik.\nAnadangəlmə qüsurların korreksiyası, qida borusu, bağırsaqların atreziyalarının əməliyyatları,\nhirschsprung xəstəliyinin müalicəsi, nevroloji xəstəliyi olan uşaqlarda mədədən bir-başa\nqidalandırma əməliyyatları və bir çox xəstəlikləri göstərmək olar.\n- Ər-Riyadda, eləcə də indi İngiltərədə dil baxımından problem yaşadınızmı?\n- Yox, yaşamadım. Çünki Ər-Riyada gəlməzdən əvvəl ərəb dili kurslarına getdim, ərəb dilini yaxşı öyrəndim,\nyazıb, oxuyub, danışmaqda çətinliyim yoxdur.\nO ki qaldı işdə - hamımız ingiliscə danışırdıq ki, o dil mənim ana dilimdən başqa ikinci dilimdir.\nMən məktəbi və universiteti rus dilində bitirməyimə baxmayaraq, ingilis dilini çox yaxşı bilirəm.\nOna görə də, İngiltərəyə gələndə də heç bir çətənliyim olmadı.\n- Adətən, qızlar, xanımlar cərrahiyyəyə az üstünlük verirlər.\nBəs, Siz necə oldu ki, məhz bu sahəni seçdiniz?\n- Mənim rəhmətlik babam Cabbar Cəfərov cərrah olmuşdu.\nİlk əməliyyatı da onunla 19 yaşımda etmişik.\nHətta “Facebook” səhifəmdə də həmin əməliyyat zamanı\nçəkilmiş şəkli yerləşdirmişəm.\nGörünür cərrahiyyəyə məhəbbətimiz irsidir.\nDoğrudur, övladlarının heç biri cərrah olmadı.\nLakin mən əzəldən sevdim.\nCərrahiyyə çox canlı və yaradıcı bir işdir.\n- Peşənizlə bağlı artıq hansı uğurlar əldə etmisiniz?\n-Cərrahlıqla bağlı bir neçə şəhadətnamələrim var.\nMən ilk cərrahi dərəcəmi, ümumi cərrah kimi İrlandiyanın\nRoyal College of Surgeons in İreland adlı Kral Kollecində almışam.\nUşaq cərrahı kimi isə əvvəlcə Amerikada və ötən ilin\ndekabr ayında isə Avropadan aldım.\nEyni zamanda, elmi tədqiqat işlərimi də davam etdirirəm.\nBelə ki, Kanadada "Qida borusundakı dəliklərin cərrahi üsulla bağlanmasının metodları" haqqında geniş məqaləm\nİkinci işim də uşaqlarda mədədən bir-başa qidalandırmadır ki, bununla bağlı Səudiyyə Ərəbistanının ikinci böyük şəhəri və maliyyə paytaxtı olan Ciddədə beynəlxalq konfransda çıxış etmişəm. Məruzəmin mətni də çap olunub.\n- Demək olar ki, peşəmi A-dan Z-yə qədər xaricdə öyrənmişəm.\nBəlkə də, indi Azərbaycanda da imkanlar var. Lakin mənim təhsil aldığım illərdə məhdudiyyət vardı. Bakıda rezidensiya proqramları yox idi. Bizim bitirdiyimiz ildən sonra başladı. Rezidentura, Laparoskopik ve robotik cərrahiyyə inkişaf etməmişdi.\n- Sizə, bu gün uşaq cərrahiyyəsi sahəsində ölkəmizdəki həkimlərin öyrənəcəyi çox şeymi var?\n- Bəli, var. Həm də lap çox. Amma onu da vurğulamalıyam ki, hazırda Bakıda da çox yaxşı cərrahlar var, lakin inkişaf üçün vaxt lazımdır.\nBir gün mən də Azərbaycana qayıdıb uşaq cərrahiyyəsinin daha da irəli getməsi üçün\nəlimdən gələni etmək istəyərəm.\n- Siz təhsilinizi Amerikada davam etdirmisiniz.\nBu sahədə təhsil sistemində hansı fərqlər var?\n- Bakıda uşaq cərrahı olmaq uçun, ilk növbədə pediatr olmalısan.\nBurada elə deyil.\nUşaq cərrahı olmaq üçün mütləq, öncə ümumi cərrah olmalısan.\nPediatriya və cərrahiyə müxtəlif şaxələrdir.\nOndan sonra ən azı 5 il ümumi cərrah olmaq lazımdır.\nSonra 3 il uşaq cərrahı olmalısan ki, mütəxəssis cərrah dərəcəsi alasan.\n- Fəaliyyətinizi xarici ölkədə davam etdirmək çətin deyilmi?\n- Hər şeyin üstün tərəfi və əksik tərəfi var.\nDoğrudur, burada beynəlxalq təçrübə qazandım.\nLakin Vətəndən uzaqda yaşamaq heç də asan deyil.\nBəzən, sadəcə, böyüdüyüm şəhərin hər mövsümünün qoxusu belə burnuma gəlir.\nHər zaman həsrətlə yaşayırsan. İldə 1-2 dəfə valideynlərimi də ziyarət edirəm.\nMuğam səsi gəldiyində ürəyimin telləri əsir...\n- Orada yaşayan azərbaycanlılarla necə, əlaqə saxlaya bilirırsinizmi?\n- Bəli, Ər-Riyadda olduğu kimi, burada da azərbaycanlılarla daim əlaqə saxlayıram.\nDoğrudur, burada az azərbaycanlı var.\nLakin mümkün olduğu qədər əlaqə saxlayırıq.\nEtiraf edim ki, işim çox ağırdır.\nTez-tez görüşməyə imkan olmur.\nLakin buradakı səfirliyimiz bizi tez-tez tədbirlərə dəvət edir.\nOrada əksər hallarda görüşürük.\n- Yerli əhalinin Azərbaycan haqqında məlumatı varmı?\n- Yerli əhalinin son illərdə artıq Azərbaycan haqqında az da olsa məlumatları olduğu hiss olunur.\n- Gələcəkdə Azərbaycana qayıdıb uşaq cərrahiyyəsini daha da inkişaf etdirmək arzusundayam.\n- Arzularınız çin olsun, İlhamə xanım!..\nVə sonda, fürsətdən\nistifadə edərək, sizi\nqarşıdan gələn - 16 noyabr\n- doğum gününüz münasibətilə\nailə səadəti, xoşbəxlik,\nfiravan həyat, eyni zamanda,\nbu çətin, məsuliyyətli və olduqca şərəfli fəaliyyətinizdə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..


Elçin Bayramlı: “Mən ucuzlaşdığı iddia olunan məhsulların adına baxdım, xeyr, bunların heç biri ucuzlaşmayıb”\nAzərbaycanda ötən ay ərzində bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar açıqlanıb. Trend-in məlumatına görə, bu barədə Dövlət Statistika Komitəsindən bildirilib.\nÖtən ilin dekabr ayında əvvəlki aya nisbətən ayrı-ayrı ərzaq məhsullarından daha çox bahalaşma qarabaşaq yarmasının, çörəyin, unun, makaron məmulatlarının, düyünün, toyuq, mal və qoyun ətinin, təzə və dondurulmuş balığın, qatılaşdırılmış şəkərli və pasterizə olunmamış üzlü südün, pendirin, kəsmiyin, yoqurtun, xamanın, yumurtanın, kərə və günəbaxan yağlarının, süfrə marqarininin, narın, heyvanın, bananın, almanın, armudun, qozun, fındığın, xiyarın, pomidorun, balqabağın, kartofun, soğanın, sarımsağın, mərcinin, şəkər və şəkər tozunun, konfetlərin, çayın, qəhvə və kakao tozunun, limonadın qiymətlərində müşahidə edilib. Ucuzlaşma isə əsasən portağalın, limonun, xurmanın, kivinin, kələmin və yerkökünün qiymətlərində qeydə alınıb. Digər ərzaq məhsullarının qiymətlərində ciddi dəyişikliklər baş verməyib.\nStatistikada bahalaşmayan məhsulların adları qeyd edilib, hansı ki, bu məhsullar qida rasionumuzda elə də ciddi yer tutmur, bəzən aylarla onlardan istifadə belə etmirik. Bunlardan çox, əsas gündəlik tələbatımız olan qida məhsullarının ucuzlaşmasına zərurət var.\n“Bütün gündəlik tələbat məhsullarının qiyməti artıb”\nAltay Sosial-iqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin (ASAM) rəhbəri Elçin Bayramlı hesab edir ki, bu məhsulların qiymətini aşağı göstərməklə əslində gözə kül üfürmək istəyirlər. O qeyd edir ki, camaata kivinin, portağalın və sairin uzuzlaşmasından çox gündəlik tələbat olan ərzaq məhsullarının qiymətlərinin ucuzlaşması gərəkdir, bu məhsulların da qiyməti get-gedə artır. “Demək olar ki, bütün gündəlik tələbat məhsullarının qiyməti artıb, əsasən ərzağın, amma qeyri-ərzaq məhsullarında da bahalaşma var. Ərzaqda bahalaşma 20-40 faiz arasındadır. Qeyri-ərzaq gündəlik tələbat məhsullarında isə 10-20 faiz. Bunu adi gözlə mağazalarda müşahidə etmək mümkündür. Mən ucuzlaşdığı iddia olunan məhsulların adına baxdım, xeyr, bunların heç biri ucuzlaşmayıb. Bahalaşmanın davam edəcəyinə şübhə yoxdur. Bir ölkədə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Gömrük Komitəsi kimi dövlət orqanlarının başında bacarıqsız, merkantil maraqlarını ümummilli maraqlardan üstün tutan şəxslər olduqda belə də olmalıdır. Uzun illərdir özümüzü öldürürük ki, aqrar sektor batır, idxaldan asılılıq artır, ərzaq təhlükəsizliyimiz təhlükədədir, sənaye istehsalı gündəlik tələbat məhsullarında daxili tələbatın heç yarısını ödəmir, bir gün gələcək ağır vəziyyətə düşəcəyik, təcili tədbirlər görülməlidir, bu orqanların rəhbərləri qulaqardına vururlar. İndi o gün gəlib çatdı, xaricdə ərzaq, taxıl və sair gündəlik tələbat malları bahalaşan kimi bizdə daha çox bahalaşır. Çünki gündəlik tələbat məhsullarında idxaldan, faktiki götürdükdə, azı 70-80 faiz asılılıq var”.\nE.Bayramlının sözlərinə görə, yerli kənd təsərrüfatı məhsulları, yerli sənaye məhsulları zəruri mallarda tələbatın yarısını belə ödəyə bilmir. Onun dediyinə görə, istehsal olunan yerli buğdanı da Taxıl Fondu “keyfiyyəti aşağıdır” bəhanəsi ilə almır. “Guya xaricdən gətirilən keyfiyyətlidir? Nə vaxta kimi neft satıb hər şeyi xaricdən alacağıq? Bəxtimizdən neft indi bahadır, əgər kəskin ucuzlaşsa nə baş verəcəyini təxmin edirsiniz yəqin ki. Belə hallar yaxın tariximizdə dəfələrlə olub və nəticədə həm dövlət, həm də əhali ağır vəziyyətə düşüb. Bəs ölkə iqtisadiyyatını nə deyib beş-on idxal monopolistinin mənafeyinə qurban verirlər? Gömrük sistemi ölkədə bahalaşmanın yaranmasında əsas rollardan birini oynayır. Yerli istehsalın zəif olmasında bu komitənin, həmçinin iqtisadiyyat strukturlarının, müvafiq və yerli icra orqanlarının rəhbərlərinin “böyük əməyi” var. Qarşıdakı aylarda dünya taxıl fondunun ehtiyatları, yeni stoklarda əvvəlki qədər məhsul olmayacaq, çünki quraqlıq və sair səbəblərdən bu mövsüm taxıl və bəzi digər ərzaq məhsullarının istehsalı xeyli aşağıdır. Bu halda dolayı yolla bütün ərzaq məhsullarının bahalaşacağını dünyanın bütün iqtisadçıları bildirir. Biz buna hazırıqmı? Təəssüf ki xeyr. Artıq vaxtımız yoxdur, iqtisadiyyatda, ilk növbədə aqrar və aqrar sənaye sektorunda çox ciddi inqilabi xarakterli islahalatlara başlanmalıdır. Vergi, gömrük güzəştləri artırılmalı, yerli istehsalçılar dəstəklənməli, monopoliya halları aradan qaldırılmalı, suvarma sistemləri gücləndirilməlidir. Strateji ehtiyatlarımızdan heç olmasa 1-2 milyardını gətirib yerli iqtisadiyyata investisiya qoyulmalıdır, konkret desək, zəruri tələbat malları istehsalı ilə məşğul olan kiçik və orta sahibkarlara, fermerlərə güzəştli kreditlər verilməlidir. Yeni istehsal müəssələrinin açılmasına, həmçinin əkin-biçin və heyvandarlıq təsərrüfatlarının yaradılmasına və inkişafına mane olan məmurlar dərhal vəzifədən rədd edilməlidir. Bunları etməsək, çox çətin vəziyyətə düşəcəyimizə zərrə qədər də şübhə yoxdur. Dövlətin bəzi kateqoriyaların maaş və pensiyalarını bir qədər artırması bahalaşmanı, inflyasiya tempini kompensasiya edə bilməyəcək, əhalinin sosial vəziyyəti ağırlaşacaq, iqtisadiyyatımız zəifləyəcək”- deyə E.Bayramlı vurğuladı.


“Bayraktar”lardan gizlənən Rusiya ordusu meşələrlə irəliləyir\n11 mart, 2022 [19:42]\nRusiya üçün Ukraynada hədəf dəyişməyib. Kreml ordusu Kiyevi ələ keçirməyə çalışır. Müharibənin ilk günündən Ukrayna paytaxtına böyük hərbi qüvvə yönəldilib. Amma inanılmaz müqavimət müşahidə edilir.\nBizimyol.info xəbər verir ki, Rusiya hücumun miqyasını böyüdür. Martın 11-də Dneprin mərkəzinə həmlə edilib. Uşaq bağçası, yaşayış evləri, ayaqqabı fabriki dağıdılıb.\nXarkov ətrafında əlillər evi hücuma məruz qalıb. Yerli icra orqanının rəhbəri Oleq Sinequbov heç kimin xəsarət almadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, 76 nəfər evakuasiya olunub.\nUkrayna Müdafiə Nazirliyinin nümayəndəsi İqor Konaşenkov Rusiyanın ölkənin qərbinə hücumlara da start verdiyini deyib. Lutsk və İvano-Frankovsk aerodromları uzaqmənzilli raketlərlə sıradan çıxarılıb.\n“Maxar technologies”in peyk görüntülərindən nəzərə çarpır ki, Rusiya ordusu Kiyevə doğru çox yavaş hərəkət edir. Amerikalı mütəxəssislər Kreml qoşunlarının hərəkətini diqqətlə izləyir. Rusiya ordusu daha çox meşəlik ərazilərə üstünlük verir. Çünki Kiyevin müdafiəçiləri açıq məkanlarda “Bayraktar”larla dəqiq zərbələr endirə bilir.\nRusiya ordusu şimalda və cənubda nəzərəçarpan əraziləri ələ keçirib. Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski son iki gündə humanitar dəhlizlər vasitəsilə Poltavadan, Kiyevdən, Zaporojyedən, Dneprdən, Lvovdan 100 min nəfərə qədər dinc sakinin evakuasiya olunduğunu bildirib. Amma Mariupol və Volnovaxada əhali mühasirədə qalıb.\nKiyev əhalisi könüllülərə səngər qazmağa kömək edir. Kiyevlilər küçə döyüşlərinə hazırlaşır.\nRusiya Belarusun müharibədə fəal iştirak etməsini istəyir. Vladimir Putinin həmkarı Aleksandr Lukaşenko ilə görüşlərində bu məsələ əsas müzakirə mövzusu olur. Belarusun rəhbəri məsuliyyəti üzərinə götürmək istəmir. Onsuz da ölkəni böyük sanksiyalar gözləyir. Putin Lukaşenkonu yola gətirməyə çalışır. Belarusun dövlət başçısı hər şeyin ondan asılı olmadığını deyir. Lukaşenkonun sözlərinə görə, Ukrayna müharibəsinə qoşulmağa hər şeydən əvvəl konstitusiya imkan verməlidir. Bunun üçün isə referenduma ehtiyac var. Siyasi şərhçilər Lukaşenkonun bu sözlərlə vaxt qazanmağa çalışığını düşünür.


İranla Almaniya arasında ticarətdə 49% azalma, sanksiyalar AB-nə ixracatı daha da çətinləşdirib • Aznews TV\nİranla Almaniya arasında ticarətdə 49% azalma, sanksiyalar AB-nə ixracatı daha da çətinləşdirib\nAznews.tv “Euronews”a istinadxəəbər verir ki, ABŞ-ın İslam Respublikasına qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar faktiki olaraq İranın Almaniya və AB-ilə ticarətini daha çox təzyiqlə üzləşdirərək, İranın bu ölkələrə ixracatına məngi təsir göstərib.\nAlmaniya Ticarət Palatasının ən son hesabatı onu göstərir ki, 2019-cu ilin ilk dörd ayında Avropa iqtisadiyyatının ən böyük iqtisadiyyatının İranla ticarət həcmi keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 49% azalıb.\nBuna görə 2019-cu ilin ilk dörd ayında iki ölkə arasındakı ticarətin həcmi 529 milyon avroya düşüb ki, bunun 450 milyon dolları Almaniyanın İrana ixracının payına düşür.\nReuters-in verdiyi məlumata görə, hazırda 60-adək Alman şirkəti İrandaın iqtisadi fəaliyyətini davam etdirir.\nEyni zamanda, İran Ticarətin İnkişafı Təşkilatının məlumatına görə, 2018-ci ilin 12 ayı ərzində Almanidan İrana ixracatın dəyəri 2,4 milyard dollar (2,17 milyard avro)nu ötmüşdü. Bu rəqəm 2017-ci ildə bu ölkənin ixracat həcmindən 20% azdır ki, nüvə sazişinin həyata keçirilməsi ilə 3 milyard dolları (2.64 milyard avro) ötüb.\nHəmçinin 2018-ci ildə Almaniyanın İrandan idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 29 faiz azalma ilə, 254 milyon dollara (223 milyon avro)ya enib.\nAlmaniya iqtisadiyyat iran\nBrayan Huk: Sanksiyalar öz təsirini göstərir və İran rejimi korrupsiyalaşmış dini mafiyadır\nPompeo: Avstraliya tərəfindən İrana qarşı sanksiyaların tətbiqini alqışlayırıq\nEnrike Mora: “Atom anlaşmasının bərpası qəti deyil”


08 oktyabr 2021 23:07 (UTC +04:00)\n“Hazırda dayandığım yer BNA ilə üzbəüzdə yerləşən avtobus dayanacağıdır. Gördüyünüz kimi, hətta agentliyin öz qarşısında belə, ödəmə terminalı yoxdur. Amma yeganə problem bu deyil. Misal üçün, vətəndaşların bəziləri ödəmə terminallarının işləməməsindən narazıdırsa, digər qism qanunsuz cərimələrdən şikayətlənir. Bəs agentliyin özü necə, bütün bu problemlərlə bağlı nə düşünür? Bizə də maraqlıdır”.\nDayanacaqlardakı terminal çatışmazlığı, avtobuslara quraşdırılan aparatların kartdan lazımi məbləği çox gec çəkməsi, bəzən yüklənən pulun hesaba oturmaması və sair və ilaxır. BNA-nın həll etmək yerinə, başını sığalladığı, nazı ilə oynadığı bu problemlər bir xeyli şükürlüdü. Çünki cibimizə girmir, sadəcə günümüzü ağırlaşdırmaqla kifayətlənir.\nBir də bu qurumun böyük həvəslə yaratdığı güzəranımızı ağırlaşdıran problemlər var.\nMəsələn, Bakı sakinlərinin dili ilə desək, “qanunsuz cərimə”lər.\n“Qardaş, maşını iki saniyə saxlamalı deyil ki, cərimə eləyirlər. YPX özü deyir ki, burada saxlamaq olar. BNA gəlir, gizli çəkir. Bu düzgün deyil axı. Daha yaxşı olar ki, qanunsuz parketmələrlə bağlı işləri YPX şəxsən özü görsün”.\n“Elə vaxt olur, dövlətin qanunla icazə verdiyi yerdə də saxlayanda cərimə edirlər. Bununla bağlı bir tədbir görsələr, yaxşı olar”.\nBu şəxslər isə ya avtobus daxilindəki sıxlıq, ya da dayanacaqda gözləmək ucbatından gözünün kökü saralanlar qrupuna daxildir. BNA adı gələn kimi, əsəbiləşirlər. Haqsızdırlarmı? Gəlin dərdlərini öz dillərindən eşidək.\n“Misal üçün, mən Xırdalanda qalıram. 119, 135-di, mən bunlara minmək üçün səhər yeddinin yarısından gəlib dururam dayanacaqda. Çünki yeddidən sonra bu avtobuslara minmək mümkün deyil. Avtobus 3-4 dəqiqədən bir gəlir, amma adam əlindən tərpənmək olmur”.\n“Avtobuslarda gecikmə var. Səhər mən 10 nömrəli avtobusa minmək üçün dayanacaqda gözləyirdim. Yarım saatdan sonra gəldi. Hətta biz sürücüdən səbəbini soruşanda üstümüzə qışqırdı ki, neyləyim, mənə də belə bir vaxt veriblər?”\n“Xəzər yolunda bir çox dayanacaqlarda, hamı metroya düşmür də. Kart doldurmaq üçün olan aparatlar işləmir. Hər səhər orada bir növbə gözlənilir. Bununla bağlı orada 1003 nömrəsi qoyulub ki, şikayətlərimizi bildirək. Biz o nömrəyə zəng edib xəttə düşənə qədər dayanacağa gələn avtobuslar çıxıb gedir”.\nHələ kartına yüklədiyi pulu balansında tapa bilməyənlər də var. Məsələn, bu sakinimiz başına gələnləri sakit tonda danışa bilmir. Qınanılası da deyil, eyni vəziyyətə kim düşsə, ürək soyutmaqda tayı-bərabəri olmayan zəngin folklorumuza müraciət edər.\n“Problemlərdən biri budur ki, sıxlıqdır. Çox sıxlıqdır. İt yiyəsini tanımır. Belə deyək. Bir dəfə də karta pul vurdum. Aparata yaxınlaşdırdım, “X” göstərdi. Sürücüyə çeki göstərdim. Dedilər “keç içəri”, söhbət böyüməsin”.\nİnanmaq çətindi, amma xeyli axtarandan sonra şəhərdə nəqliyyat infrastrukturundan razı qalan bir nəfərlə rastlaşdıq. Məsələn, bu vətəndaşımız hələlik özünü çox məmnun hiss edirdi. Əvvəl düşündük ki, yəqin BNA əməkdaşıdı, çalışdığı qurumun möhtəşəm əsərlərinə baxıb, zövq alır. Ona görə keyfi sazdı. Bir-iki kəlmə danışmışdı ki, yanıldığımızı anladıq.\n“Heç bir narazılığım yoxdur. Bilmirəm, heç nədən xəbərim yoxdur. Təzə gəlmişəm”.\nÖzünüz də gördünüz, paytaxtın nəqliyyat sistemi barədə nikbin düşünmək üçün gərək bakılı olmayasan. Əks halda, şəhərin bütün küçə və prospektlərindən əlibıçaqlı üstünə qaçan problemlər mütləq fürsət tapıb əhvalına soğan doğrayacaq.\nİş burasıdır ki, BNA-nın yeniliklərindən də adam qorxur. Təqdim etdiyi hər yenilik növbəti bir batman dərdə çevrilir. Çox uzağa getməyək. Elə, keçən reportajımızda terminal çatışmazlığını işıqlandırarkən qurumun mətbuat xidmətinin rəhbəri, Mais Ağayev bildirmişdi ki, artıq on illik yubileyi tamamlanmaq üzrə olan onlayn ödəniş problemi nəhayət, öz həllini tapacaq. Materialın yayımlanmasından təxminən bir ay sonra isə BNA və “Bakıkart” elan verərək yeni funksiyanı əhaliyə təqdim etdi. Və...\nYeni şikayətlərin ortaya çıxdığını eşidəndə qətiyyən təəccüblənmədik. Niyə də təəccüblənək? Elə BNA-nın işi budur də... Bir problemi unutdurmaq üçün daha böyüyünü yaradır.\nOnlayn ödəmə ilə yaranan problemləri şəxsən özümüz sınamağa qərar verib qurumun rəsmi saytına daxil oluruq. Girişdə bizi şərt-budaq cümləsinə oxşayan limitlər qarşılayır. İndi düşünün ki, hesabında cəmi-cümlətanı bircə manatı qalan vətəndaşımız onlayn balansartırmanın siftəsini eləyəndə minimum 1, maksimum 100 manatlıq məhdudiyyətlə rastlaşır. Bircə saniyə, məgər bu ödəmə terminallarının virtual əvəzedicisi deyil? Biz axı kontur yükləmirik, elədir? Üstəlik, bank kartı niyə ancaq böyük məbləğlər üçün işlədilməlidir?\nNarazılıqların səbəbini təzə-təzə anlamağa çalışanda ekranın yuxarısındakı xoşməramlı vədlə rastlaşırıq: “Ödənilən məbləğ kartın balansına ödənişdən sonra 1 saat ərzində əlavə ediləcəkdir”.\nƏsl peşəkarlıq. Ay BNA, axı ödəmə terminalının yağlı əppək olub, göyə çıxan vaxtında balansını onlayn şəkildə artırmağa çalışan vətəndaş dayanacaqda niyə 1 saat gözləməlidir? Ruzisinin dalınca qaçan yurd insanını niyə bu qədər gecikdirməlisiniz ki?\nGecikmək demişkən, ictimai nəqliyyatla bağlı tutulan iradların əksəriyyəti tıxac və gecikmə ilə bağlıdır. Haqqında dəfələrlə süjetlər hazırlanmağına, vətəndaşın narazılığına məhəl qoymayan BNA-ya ekspert rəyləri də kar eləmir.\nBunu bilirik, amma yenə də nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyevlə əlaqə saxladıq.\n“Avtobusların gec-gec gəlməsinin əsas səbəbi şəhərdəki tıxaclardır. Bunun da aradan qaldırılması üçün dəhlizlər boyu avtobus zolaqları ayrılmalıdır. Çünki bu avtobusların fasiləsiz hərəkəti ilə yanaşı intervalına da təsir edən amildir. Bu problemin aradan qalxmasının yeganə həll yolu zolaqların ayrılması və ciddi cərimədir”.\nİş orasındadır, əvvəl bu zolaqların çəkilmədiyindən dolayı nələrisə güzəştə getmək olurdu. Ancaq indi ki bu zolaqlar var. İndi niyə, misal üçün, 14 nömrəli avtobusun yolunu həsrətlə gözləməliyik? Niyə taksi və “Bakubus” sürücüləri döngələrdə bir-biri ilə mübahisəyə girişməlidir? O qədər cərimə hara gedir görəsən?\nEkspert onu da söylədi ki, balansartırma özəlliyi yalnız “Bakıkart” və Bakı Nəqliyyat Agentliyinin saytında yox, bütün onlayn ödəniş platformalarında əlçatan edilsəydi, sakinlərin dərdinə əlac tapılardı.\n“Bakıkart sentyabr ayının sonlarında onlayn ödəniş yaratmışdı səhifə üzərindən. Bu ödəniş bank kartı vasitəsilə bir saat ərzində kartla yüklənilir. Bir manatdan yüz manata kimi yükləmək olar. İdealda çeşidli ödəniş sistemlərinin olması arzulanandır. Yəni, bank kartlarının özü ilə ödəniş olunması, telefon üzərindən ödəniş olunması, fərqli platformalardan pulun yüklənməsi və anında yüklənməsi. Bu həm də sərnişin rahatlığı və məmnunluğuna çıxaran amildir”.\nGÖRÜNTÜLƏR: (Kompüterin ekranında “bakıkart” balansını artırma prosesi gedir və ekranda 1 saatlıq müddət göstərilir)\nSorğu əsnasında dinlədiyimiz çətinliklərlə bağlı BNA ilə əlaqə saxlamağa çalışdı. Ancaq necə işlədikləri telefon zənginə münasibətlərindən də aydın oldu. Bir Allah bəndəsi tapılmadı ki, zənglərimizə cavab versin.\nYəqin deyəcək sözləri də yoxdu. Amma ümidimizi kəsmir, BNA-dan daha tutarlı bəhanələr gözləyirik. Onsuz da iş görəsi deyillər.\nXarici diplomların tanınma qaydaları DƏYİŞDİ


Altı günlük məktəblərdə dərs günləri ilə bağlı açıqlama\n14:04 19 Fevral 2020\n18:57 08.11.2019 Qısa URL\nAzərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı günü (9 noyabr) həftənin şənbə gününə, yəni altıgünlük iş həftəsi olan məktəblərdə iş gününə (istirahət gününə deyil) təsadüf etdiyindən, növbəti həftənin bazar ertəsi - noyabrın 11-i həmin məktəblərdə iş günüdür\nBAKI, 8 noyabr — Sputnik. Sabah Azərbaycanda Bayraq Günü qeyd olunacaq. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, 2019-cu ildə 9 noyabr - Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü qeyri-iş günüdür. Noyabrın 9-u şənbə gününə təsadüf etdiyindən Əmək Məcəlləsinə əsasən, növbəti həftənin ilk günü, 11 noyabr tarixi də qeyri-iş günü olacaq.\nPaytaxtın bir məktəbində "çevriliş" ediblər\nYəni, şənbə günü də nəzərə alınarsa, ardıcıl olaraq noyabrın 9-u (şənbə), 10-u (bazar) və 11-i (bazar ertəsi) ölkədə qeyri-iş günüdür.\nAncaq bəzi məktəblərdə bu məsələ ilə bağlı fikir ayrılığı yaranıb. Belə ki, 6 günlük məktəblərdə bazar ertəsi gününün iş günü olduğu elan edilib. Məsələ ilə bağlı Təhsil Nazirliyindən bildirilib ki, Əmək Məcəlləsinin 105-ci maddəsinin 5-ci bəndinə əsasən, həftələrarası istirahət günləri və iş günü hesab olunmayan bayram günləri üst-üstə düşərsə, həmin istirahət günü bilavasitə bayram günündən sonrakı iş gününə keçirilir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı günü (9 noyabr) həftənin şənbə gününə, yəni altıgünlük iş həftəsi olan məktəblərdə iş gününə (istirahət gününə deyil) təsadüf etdiyindən, növbəti həftənin bazar ertəsi - noyabrın 11-i həmin məktəblərdə iş günüdür.\n14:04 Özümüzə lazımdır! Daha heç kim bizimki olanı apara bilməyəcək\n13:48 İnternet vasitəsilə narkotik satan tutuldu – FOTO


31 Oktyabr 2012 12:19\nMilli komandamız Bakıda keçiriləcək tələbələr arasında dünya çempionatına hazırlaşırlar. Boks Federasiyasından AzNews.az-a verilən məlumata görə, rinq ustalarımız hazırda Lənkəranda – Cənub Regional Boks Mərkəzində təlim-məşq toplanışındadır.\nMəşqçilər Nəriman Abdullayev və İlham Alimzanovun rəhbərliyi ilə hazırlığa 19 idmançı cəlb olunub. Onların arasında olimpiya oyunlarının bürünc medalçısı Teymur Məmmədov (91 kq) və Avropa çempionu Salman Əlizadə (49 kq) kimi titullu boksçular da var. London olimpiadasının iştirakçılarından yığmaya Heybətulla Hacəliyev (64 kq) və Vətən Hüseynli (81 kq) cəlb ediliblər.\nTəlim məşq toplanışında iştirak edən digər boksçular bunlardır: Sərxan Babayev (49 kq), Cavid Çələbiyev (52 kq), İlkin Ağayev, Samir Məmmədov, Rəhim Nəcəfov (hər üçün - 56 kq), Elvin İsayev (60 kq), Kamran Baxşəliyev (hər ikisi - 60 kq), Elnur Əliyev, Salman İbrahimov (64 kq), Tamerlan Abdullayev, İsmət Eynullayev, Emil Əhmədov (69 kq), Yolçu Zeynalov (75 kq), Kamran Mehdiyev (91 kq) və Fərid Şabanov (+91kq).\nQeyd edək ki, tələbələr arasında dünya çempionatında hər ölkədən 1 çəkidə yalnız 1 idmançı iştirak edə bilər. Demək, 14-18 noyabrda Bakı İdman Sarayında təşkil olunacaq yarışda 10 boksçumuz rinqə çıxacaq.\nTövlə içindəki mal-qara ilə birgə yandı\nNemət Pənahlının partiyası ləğv oluna bilər


Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı SSRİ-də qəbul olunan başlıca qərarlar\n1988-ci il martın 23- də SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qəbul etdiyi qərarda Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Ermənistan SSR-yə verilməsi təklifi rədd edilir.\n1988-ci il iyulun 18- də SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qəbul etdiyi qərarda Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Azərbaycan SSR-nin tərkib hissəsi olması bir daha təsdiqlənir. Bu qərar DQMV-nin yerli Sovetinin Azərbaycanın tərkibindən çıxmaq barədə 12 iyul tarixli qərarı ilə əlaqədar olaraq qəbul edilmişdir.\n1988-ci il sentyabrın 21- də Moskva DQMV- də fövqəladə vəziyyət elan etdi. Bu tədbir vilayətin Azərbaycanın idarəçiliyindən faktiki çıxarılması istiqamətində atılmış ilk və yanlış addım oldu.\n1988-ci il yanvarın 12 - də Moskva DQMV-də Arkadi Volskinin rəhbərliyi altında Xüsusi İdarə Komitəsinin (XİK) yaradılması haqqında qərar qəbul etdi. Bu qərar Vilayətin Azərbaycanın tabeçiliyindən çıxarılması yolunda növbəti qeyri-qanuni addım oldu.\n1989-cu il noyabrın 28-də SSRİ Ali Soveti “Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində vəziyyəti normal hala salmaq tədbirləri haqqında” qərar qəbul etdi.\n1989-cu ilin yanvarın 10-da SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti Dağlıq Qarabağ barəsində Ermənistan SSR Ali Sovetinin 1989- cu il dekabrın 1- də və 1990 - cı il yanvarın 9-da qəbul etdiyi aktların SSRİ Konstitusiyasına uyğun olmaması haqqında qərar qəbul etdi. Burada göstərilirdi ki, Ermənistan SSR Ali Sovetinin Ermənistan SSR və Dağlıq Qarabağı birləşdirmək haqqında 1989-cu il 7 dekabr tarixli və 1990- cı ildə DQMV - nin sosial - iqtisadi inkişaf planını Ermənistan SSRİ iqtisadi və sosial inkişafına dair dövlət planına daxil etmək haqqında 1990 - cı il 9 yanvar tarixli qərarları SSRİ Konstitusiyasına uyğun deyildir və SSRİ Konstitusiyasının 74 - cü maddəsinə əsasən respublika ərazisində qüvvədə ola bilməz.\n1990-cı il yanvarın 15-də SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti “Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində və bəzi başqa rayonlarda fövqəladə vəziyyət elan edilməsi haqqında” fərman qəbul etdi. Bu fərmana əsasən DQMV-nin, Azərbaycan SSR-in ona bitişik rayonlarının, Ermənistan SSR Gorus rayonunun ərazisində, habelə Azəbaycan SSR ərazisində SSRİ-nin dövlət sərhədi boyunca sərhədyanı zonada fövqəladə vəziyyət elan edildi.\n1990-cı il martın 5-də SSRİ Ali Soveti Azərbaycan SSR-də və Ermənistan SSR- də vəziyyət və şəraiti normallaşdırmaq tədbirləri haqqında qərar qəbul etdi.


əbülfət xan Tuti Cavanşir\nAzerbaycan Azeri Mp3 Forum > Azerbaycan > Azerbaycan > Azerbaycan Şahsiyetleri > əbülfət xan Tuti Cavanşir\nəbülfət xan Tuti Cavanşir əbülfət xan İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşir (əbülfət xan Tuti) - (dövlət xadimi, şair, İbrahimxəlil xan Cavanşirin oğlu) Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili görmüşdü. Özünü tanıyandan saray işlərində atasına kömək еdirdi. 1796-cı ildə qraf Valеrian Zubov çoxsaylı rus qoşununun başında Azərbaycana gəlir. Kür çayının yaxasında düşərgə qurur. İbrahimxəlil xan Cavanşir Ağaməhəmməd şah Qacarın yеni yürüşündən əndişələnib V. Zubovla\nəbülfət xan Tuti Cavanşir 522 Reviews\nKonuyu değerlendir: əbülfət xan Tuti Cavanşir\nKonu: əbülfət xan Tuti Cavanşir\n17.03.13, 16:07 #1\nəbülfət xan İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşir (əbülfət xan Tuti) - (dövlət xadimi, şair, İbrahimxəlil xan Cavanşirin oğlu) Şuşa şəhərində anadan olmuşdu.\nMükəmməl saray təhsili görmüşdü. Özünü tanıyandan saray işlərində atasına kömək еdirdi.\n1796-cı ildə qraf Valеrian Zubov çoxsaylı rus qoşununun başında Azərbaycana gəlir.\nKür çayının yaxasında düşərgə qurur. İbrahimxəlil xan Cavanşir Ağaməhəmməd şah Qacarın yеni yürüşündən əndişələnib V. Zubovla ilişki qurmaq qərarına gəlir.\nQərarını saray adamlarına bildirib, gənəşik istəyir. Baş vəziri Molla Pənah Vaqifin məsləhəti ilə oğlu əbülfət ağanı V. Zubovun yanına göndərir.\nTarixçi Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği yazır: "Mərhum İbrahim xan oğlu əbülfət xanı Qarabağın bir nеçə bəyzadəsi ilə birlikdə töhfə, hədiyyələr və cins atlarla, tam bir razılıq və rəğbətlə, böyük sərdar Valеryan Zubovun hüzuruna göndərib, yüksək Rusiya dövlətinə səmimi qəlbdən itaət еdəcəyini və sədaqətini bildirdi".\n1797-ci ildə Şuşada Ağaməhəmməd şahın qətlindən sonra taxt-taca Fətəli şah yiyələnir.\nTaxta çıxan kimi İbrahimxəlil xandan əmisinin qatillərini və sarayda saxlamaq üçün girov istəyir. İbrahimxəlil xan oğlu əbülfət ağanı və qızı Ağabəyim ağanı Tеhrana göndərir.əbülfət ağa İrana girov kimi gəlir. Şah onu sarayda saxlamayıb, oğlu Abbas Mirzəyə yardımçı vеrir.\nVəliəhd Abbas Mirzə Naibəssəltənə əbülfət ağaya xan ünvanı vеrib, qoşun başçısı təyin еdir.İbrahimxəlil xan oğlu Məhəmmədhəsən ağadan incik düşəndə əbülfət xana sifariş göndərib, Qarabağa dəvət еdir. Fətəli şah xanın sifarişindən hədsiz sеvincək olub qiymətli ərməğanlarla əbülfət xanı Qarabağa yola salır. Dayaq və dəstək üçün bеş min nəfər qoşun vеrir. Fərəculla xan Şahsеvəni də yardımçı sifəti ilə ona qoşur.\nəbülfət xan Qarabağın sınırına çatıb şahın istəyini atasına yazır. Fətəli şah əbülfət xana göstəriş vеrmişdi ki, Məhəmmədhəsən ağanı Tehrana göndərib, özü Qarabağda atasının qulluğunda qalsın. Məktubun məzmunundan xəbərdar olan xanzadələr (Məhəmmədhəsən ağa, Mеhdiqulu ağa və Xanlar ağa) atalarını məcbur еtdilər ki, əbülfət xanı gеri göndərsin.\nİbrahimxəlil xan əbülfət xana yazıb bildirdi ki, gəldiyi kimi gеri dönsün.əbülfət xan məktubun qırımından bilir ki, işin içində qardaşlarının barmağı var.\nOna görə də gеri dönməyib Qapan, Günеy, Çulundur və Bərgüşad mahallarını tutur. Atasının mahallara təyin еtdiyi naibləri, kənxudaları, kovxaları, darğaları və yüzbaşıları çıxarıb, iş başına öz adamlarını qoyur. Bərgüşad çayının yaxasında düşərgə qurub əyləşir. Dizaq, Xırdapara-Dizaq və Cavanşir-Dizaq mahallarının naiblərinə, еl-oba başçılarına məktub yazıb yanına çağırır.\nÇox kеçmir ki, еl böyükləri başlarının dəstələriylə əbülfət xanın yanına gəlirlər.əbülfət xan qardaşı Məhəmmədhəsən ağanı əsir almaq üçün Tuğ kəndinə yürüş еdir. Kəşfiyyatı bilgi gətirmişdi ki, Məhəmmədhəsən ağa az bir qoşunla Tuğda təkdir. Qəfil hücum olsa yardımına qardaşları yеtməyəcəklər. Qış günü, duman-çənlə bir təhər Tuğa yеtişən əbülfət xan aldandığını duyur. Mеhdiqulu ağa və Xanlar ağa böyük qoşunla səngər tutub onu gözləyirdi. Qayıtmağı qüruruna sığışdırmayan əbülfət xan savaş əmrini vеrir.\nЕlə birinci döyüşdə yеnilir. İkinci həmlədə xеyli adam itirir. Qacar ordusunun adlı-sanlı başbuğları əsir düşür. Bеş min qoşundan qalan bеş yüz nəfərlə Arazı adlayıb Qaradağa çəkilir.\n1805-ci ildə əbülfət xan yеnidən Qarabağa gəlir. Bu dəfə o, Abbas Mirzənin başçılığı altında gəlmişdi. Çox kеçmir ki, Fətəli şah da böyük bir ordunun başında Qarabağa yürüş еdir. Lakin rus ordusunun və Qarabağ qoşunun təzyiqi nəticəsində gеri çəkilirlər.1806-cı ildə əbülfət xan Abbas Mirzə ilə Qarabağa yürüş еdir.\nNaibəssəltənə əbülfət xana tapşırıq vеrir ki, Qarabağ еllərini Qaradağa köçürsün. Bir çox еl böyükləri, sеçkin bəylər əbülfət xanın tərəfini saxlayırdı. Hətta bəzi bilginlərə görə, İbrahimxəlil xan da İrana kеçmək istəyirmiş. Еlə bu xəbərlər də İbrahimxəlil xanın axırına çıxdı.İran tarixçiləri yazırlar ki, İbrahimxəlil xanın oğlu əbülfətdən və qızı Ağabəyim Cavanşirdən ona xəbər çatdı ki, o, İranla dostluğa cəlb olunsun.\nNəhayət, İbrahimxəlil xan Abbas Mirzəyə məktub yazıb öz bəxşişini tələb еdib Şuşanı işğal еtmiş bir qrup rus əsgər və zabitini çıxarmaq üçün İran dövlətindən kömək istədi.\n1806-cı ildə Fətəli şah İbrahimxəlil xanın oğlu, İrana tabе olan Mеhri mahalının başçısı əbülfət xanı 5 min nəfərlik qoşunla Qarabağa göndərdi. əbülfət xanın yеznəsi Fərəculla xan Sarıxanbəyli-Şahsеvəni də ona yardımçı təyin еtdi. İranın adlı-sanlı sərkərdələri, o cümlədən Qəzvinli sərdar Hüsеynqulu xan Qacar, Damğanlı İsmayıl xan, Xəmsəli (Zəncanlı) əmənulla xan Avşar və başqaları əbülfət xanın başçılığı altında idi.\nOnlar Qarabağa çatanda artıq ruslar İbrahimxəlil xanı öldürmüşdülər.əbülfət xan Cavanşir məsələdən xəbərdar olub öldürülmüş insanların parçalarını kəfən-dəfn еtdikdən sonra buranın rəhbərliyini Mеhdiqulu xanın (İbrahimxəlil xanın böyük oğlu) öhdəsinə qoyub özü qalan başçılarla Naibüssəltənənin yanına tələsdi.\nO, şahzadəni ruslar tərəfindən törədilmiş bu faciəli əməldən xəbərdar еtdi.əbülfət xan Qapana gələndə onu Satur hampa Tatеvli, Ohancan kovxa Xınzırəkli və əsəd sultan Qaraçorlu qarşılayır. əbülfət xan Qarabağ еllərini köçürüb, Qapan mahalına gətirir. Hazırlaşıb, öncə Ordubada, ordan da Qaradağa kеçirmək istəyir.\nЕlə bu çağda qardaşı oğlu Cəfərqulu ağa üstünü alır. Savaşda yеnilib, qaçır.\n1811-ci ildə əbülfət xan Qarabağa gəlir. Bu dəfə bir nеçə obanı aparmağa müvəffəq olur.1813-cü ildə İranla Rusiya arasında Gülüstan sülh müqaviləsi imzalanır. Müqavilə nəticəsində Qarabağın Çulundur mahalının bir hissəsi, Günеy və Mеhri mahalları İran tərəfdə qalır.\nəbülfət xan bu ərazinin hakimi təyin еdilir.1826-cı ildə Abbas Mirzə əbülfət xanı da götürüb Qarabağa gəlir. Bu yürüş də uğursuzluqla sonuclanır.\n1833-cü ildə Abbas Mirzənin vəfatından sonra əbülfət xan ordudan tərxis olunub, istеfaya çıxıb dinc yaşama başlayır.əbülfət xan Ismayılxan ağa Sarıcalı-Cavanşirin qızı Bədirxan bəyimi, Mirzə Rəbi Tiflislinin qızını almışdı.\nMəhəmmədəli xan, Abbasqulu xan, Məhəmmədqulu xan, Məhəmmədtağı xan, əbdülhüsеyn xan, Məhəmmədibrahim xan adlı oğulları, Gövhərnisə bəyim adlı qızı vardı.\nMənbə: ənvər Çingizoğlu. əbülfət xan Qarabağlının törəməsi. ATŞS-nin xəbərləri. VI buraxılış, Bakı: Adiloğlu, 2007\nəbülfət xan Tuti Cavanşir...\nHimmet Elizade (Ülker) Öyretdi (Tuti Tegin Şirin Sohbet)...\n« əfsər Cavanşirov | əbdüssəməd bəy Aşiq Cavanşir »\ncavanşir, ebulfet, tuti, xan


“Hava dəhlizindən Ermənistandan icazə almadan istifadə etdik”\nDövlət başçısı bildirib ki, bu, bizim hüququmuzdur, bu, beynəlxalq dəhlizdir:\n“Dünya aviasiya sistemində qaydalar var, yəni, mövcud olan dəhlizdən istifadə etmək olar. Biz qərara gəldik ki, bundan da istifadə edək, Zəngəzur dəhlizinin hava versiyasını həyata keçirək. Naxçıvana uçan təyyarələr həm vaxta, həm də yanacağa qənaət edirlər. Amma əsas məsələ, əlbəttə ki, bu deyil. Əsas məsələ artıq bu dəhlizi açmaq idi.\nBildiyiniz kimi, Ermənistan tərəfi bu Zəngəzur dəhlizi ifadəsinə çox böyük qısqanclıqla yanaşır. Bilmirəm, nəyə görə? Amma deyə bilərəm ki, bu terminin - təvazökarlıqdan uzaq olsa da, - müəllifi mənəm. Nə üçün mən bunu məhz Zəngəzur adlandırdım? Ona görə ki, birincisi, bu, Zəngəzurdur, bunun tarixi adıdır. Azərbaycan toponimidir, necə ki, Zəngilan, Zəngəzur, Zəngi çayı, - hansı ki, ermənilər indi Razdan adlandırırlar, - Azərbaycan toponimidir. İkincisi, biz bu dəhlizə, sadəcə olaraq, dəmir yolu kimi baxmırıq. Çünki bu dəhlizdən həm dəmir yolu keçəcək, həm avtomobil yolu keçəcək.\nBizim planımızda var, gələcəkdə oradan Naxçıvana elektrik xətləri çəkilsin. Çünki bizim elektrik enerjisi ilə bağlı çox böyük ixrac planlarımız var. Mən qeyd etdim ki, sabah 240 meqavatlıq külək elektrik stansiyasının təməli qoyulacaq. Cəbrayıl rayonunda 240 meqavatlıq yeni günəş stansiyasının tikintisi ilə bağlı xarici investorlar artıq bizə rəsmən müraciət edib. Xudafərin, Qız qalasında biz 140 meqavat elektrik enerjisi əldə edə bilərik.\nKəlbəcər və Laçında isə 10 min meqavata yaxın potensial var, külək və enerji gücləri almaq imkanımız var. Ona görə biz elektrik xətləri də nəzərdə tuturuq. Ondan sonra ola bilsin ki, qaz xətləri də oradan keçsin. Bir xətt Qafandan, bir xətt Mehridən keçə bilər.\nBir xətt Qarakilsədən keçə bilər, onlar Sisyan adlandırırlar. Ona görə Zəngəzur dəhlizi bütün Zəngəzur bölgəsini əhatə etməlidir. Ermənistan tərəfi, bildiyiniz kimi, ilkin mərhələdə həm bu söz ifadəsinə etiraz edirdi, həm də ki, bütövlükdə buna etiraz edirdi. Hətta bu gün də belə Ermənistan siyasi məkanında bu dəhlizin Ermənistan üçün əlverişsiz olması ilə bağlı fikirlər var.\nBiz isə ardıcıl olaraq bu məsələnin həlli ilə bağlı çalışmışıq. Bildiyiniz kimi, Rusiya, Azərbaycan, Ermənistan Baş nazirlərinin müavinləri səviyyəsində işçi qrup fəaliyyət göstərir. Onun başlıca vəzifəsi budur. Bu işçi qrup Ermənistan ərazisində olub və avtomobil yolunun mümkün olan marşrutlarını da incələyib. Çünki Ermənistan tərəfi ilkin mərhələdə qeyd edirdi ki, orada avtomobil yolu çəkmək mümkün deyil. Halbuki biz bilirik ki, bu, mümkündür və sovet vaxtında belə bir layihə var idi.\nSovet vaxtında Ermənistan bu layihəyə etiraz edirdi və qeyd edirdi ki, bu, mümkünsüzdür. O vaxt Heydər Əliyev Moskvada Siyasi Büronun üzvü idi və sovet hökumətinin Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini idi. Məhz onun göstərişi və təkidi ilə Ermənistanın ovaxtkı rəhbərliyi – birinci katib və hökumətin rəhbəri məcbur olub bu layihəyə icazə verdilər. Necə icazə verdilər?\nO vaxt Dövlət Plan Komitəsi və digər aidiyyəti qurumlar yerində tanış oldular və bunu artıq plana salmışdılar. Avtomobil yolunun tikintisi də artıq başlanmışdı. Baxın, ermənilər hələ o vaxt istəmirdilər ki, Azərbaycan ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında avtomobil bağlantısı olsun. Hələ o vaxt buna müxtəlif bəhanələrlə etiraz edirdilər. Yəni, bu imkanlar var. Bu gün bu işçi qrup da bunu təsbit edib.\nErmənistan isə ilkin mərhələdə dəmir yoluna elə bil ki, razılığını verdi. Ondan sonra avtomobil yolunun çəkilişinə razılığını verdi. Artıq bu, təsdiqləndi. Hazırda avtomobil yolunun marşrutu məsələsi müzakirə olunur, haradan keçəcək. Bizim əsas şərtimiz ondan ibarətdir ki, ən qısa marşrut olmalıdır və ilin bütün fəsillərində bu marşrutdan istifadə etmək mümkün olsun. Çünki orada həm hava şəraiti bəzi yerlərdə əlverişsizdir, həm relyef. Bax belə. Bu dəhlizlə bağlı məsələ bu yerdədir.\nBildiyiniz kimi, 3+3 formatı çərçivəsində də, - baxmayaraq, birinci görüş tanışlıq xarakteri daşıyırdı, - mən əminəm ki, ikinci görüşdə daha predmetli müzakirələr aparılacaq, ilk növbədə, kommunikasiyaların açılması ilə bağlı. Burada hər bir ölkənin fayda götürməsi göz önündədir. Sadəcə olaraq, Ermənistan öz antiazərbaycan, islamofob, antitürk xislətlərindən əl çəkməlidir. Ermənistan da təbii olaraq bundan fayda götürə bilər”.


Büclər – 9 İYUN » Demokratik.Az\nDemokratik.Az » Büclər – 9 İYUN\nBüclər – 9 İYUN\n09 iyun 2017, 10:04\nQoç – bu gün yaxınlarınız çətin ki, ailə problemlərinizin həllində sizə yardım etsinlər. Təkbaşına zəhmət çəkməyə hazır olun. Həyat potensialı aşağıdır, günün ikinci yarısında naxoşluq mümkündür.\nBuğa – yaxın gələcəyin planlarını qurmaq üçün münasib gündür. Sizin üçün hadisələri əsl rəngində görmək, nəyin nə yerdə olduğunu müəyyənləşdirmək çətin deyil. Bürcün bir çox nümayəndələri intellektual məsələlərin öhdəsindən əla gələcəklər.\nƏkizlər – siz tək peşə sahəsində yox, şəxsi həyatda da məntiqə əsaslana biləcəksiniz. Bu gün növbəti dəfə əmin olacaqsınız ki, bu yanaşma həyatı sadələşdirir. Sevdiyiniz adamla köhnə fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması mümkündür.\nXərçəng – siz qısa vaxtda çox şeyə nail olmaq istəyirsiniz və bu, ən böyük səhvinizdir. Məhz indi səbirli olmağa və sizin üçün nəyin doğrudan da vacib olduğunu düşünməyə dəyər. Sağlam düşüncə ilə planlar qurun, təxribatlara uymayın. Yalnız ehtiyatlılıq sizə mənəvi rahatlıq verə bilər.\nŞir – öz işlərinizi yaxınlarınızla müzakirə edərkən kəskin ifadələrdən çəkinin. Ətrafdakılar sizin mənfi emosiyalarınız qarşısında şoka düşə, məyus ola bilərlər.\nQız – bu gün sizdən nə xüsusi əmək şücaəti, nə də yüksəkliklərin fəthini tələb edəcək. Sadəcə olaraq, özünüz üçün rahat olduğu kimi hərəkət edin və hər şey əla olacaq. Bəzi Qızlar bütün işləri təxirə salmağı, bütün günü bekar qalmağı istəyəcəklər. Bürcün nümayəndələri bu gün bunu da edə bilərlər.\nTərəzi – üaradıcı təxəyyülün artması, yeni üfüqlərin açılması ilə yadda qalacaq maraqlı və çox şey vəd edən gündür. Siz heç kimin yola getmədiyi adamlarla dil tapmağa qadirsiniz. Bundan peşəkar mövqelərinizin möhkəmləndirilməsi üçün istifadə edin.\nƏqrəb – gün maddi baxımdan əlverişli deyil. Hədər xərc ehtimalı yüksəkdir. Nəticədə heç nəsiz qala biləcəyiniz avantüraya getmək riski var. Şəxsi problemlərin həlli üçün pis gün deyil. Əcnəbilərlə romantik tanışlıq mümkündür.\nOxatan – daha bir çətin gün. Ətrafdakılarla, nəinki, heç cür dil tapa, həm də öz baxışlarınızı aydın şəkildə və heç kimi incitmədən ifadə edə bilməyəcəksiniz. Unutmayın ki, yaranmış vəziyyət ümidsiz deyil. İnsanlara doğru ilk addımı siz atın və onlar da buna eyni hərəkətlə cavab verəcəklər.\nOğlaq – siz çox unutqansınız və əvvəllər verdiyiniz vədləri tez-tez unudursunuz. Üstəlik, hansısa çoxdankı sirrinizin üstü açıla bilər. Pis xəbəri ətrafdakılara necə çatdırmaq barədə ciddi düşünmək lazım gələcək.\nDolça – asan olmayacaq. Həyatın bütün sahələrində ciddi problemlər yarana bilər. Ən yaxşısı kiminsə gözünə görünməmək, gizlənməkdir. Amma təəssüf ki, sizi axtarıb tapacaqlar. Ən azı sövdələşmələrdən, vacib sənədləri imzalamaqdan çəkinin.\nBalıqlar – şəxsi münasibətlərdə problemlər mümkündür. Onların digər məsələləri ikinci sıraya keçirəcək qədər ciddi olacağı istisna deyil. İri bazarlıqlardan imtina etmək tövsiyə olunur. Pulunuzla nə qədər tez və həvəslə vidalaşsanız, sonralar bir o qədər çox peşman olacaqsınız.\nBürcünüz - 20 MAY\nBürclər 15 MAY-da sizə nə deyir?


Bu dövləti və xalqı nə xilas edə bilər? – TƏRBİYƏSİZLİK BAŞ ALIB GEDİR | KONKRET\nBu dövləti və xalqı nə xilas edə bilər? – TƏRBİYƏSİZLİK BAŞ ALIB GEDİR\n27 Yanvar, 2020 - 14:31 1.3 K\nBu mövzuya müraciət etməklə əslində özümü ağıllı və canıyanan göstərmək fikrindən uzağam. Nə mənası var axı bunun? İndi heç kimin kitabını oxuyan da yoxdur, dediyin fikrə biganə, laqeyd münasibət hədsizdir, təklif və təşəbbüsün cəmiyyətin vecinə də deyil. Amma yazmalıyam, ürəyimdə niyə saxlayım ki?! Bu gün varıq, sabah Allah bilir hardayıq. Gəldiyim ilk qənaət isə belədir. Cəmiyyət lütlənib, hər bir zərərli “küləkdən” xəstələnir, immuniteti aşağı düşüb. Bütün bunlar isə tərbiyədən asılıdır.\nTərbiyə böyük anlayışdır. Bu ifadəni işlədəndə ağlınıza yalnız uşağı tərbiyə etmək kimi sadə məsələlər gəlməsin.\nDoğrudur, əslində tərbiyə evdən, ailədən, sonra isə məktəbdən başlayır və insanın şəxsiyyətinin inkişafına, onun müasir mədəni dünyagörüşünün formalaşmasına yönələn davamlı, genişmiqyaslı bir anlayışdır.\nTərbiyə dedikdə buraya mənəvi, siyasi, cinsi, hüquqi, əmək, əqli, fiziki, bədii, ekoloji, iqtisadi, estetik, etik və digər sahələri ehtiva edən bütöv, şüurlu təşkil edilmiş proses başa düşülməlidir.\nMən xüsusilə dövlətçilik tərbiyəsi ətrafında var-gəl etmək istəyirəm. Çünki yaralı yerimdir.\nHəyatım boyu qarşılaşdığım ən iyrənc situasiyalar məmurlarla bağlı olub. Çünki bu məmurların əksəriyyətinin dövlətçilik tərbiyəsi olmayıb. Hər kəsdən üstün olmaq ehtirası, var-dövlət, şan-şöhrət hərisliyi, maxinasiya üzrə “fərasətlilik” nümunəsi və daha bu kimi eybəcər xüsusiyyətləri dövlətçilik tərbiyəsi olmayan dövlət qulluqçularında gördüm.\nDövləti, büdcəni və ölkəni talayan, Prezidentin etimadından sui-istifadə edən “dövlət qulluqçuları” getdikcə varlandı, varlandıqca heysiyyatını itirdi və Vətən, Dövlət sevgisi azalmaqla kosmopolit vətəndaşa çevrildi.\nİş o yerə çatdı ki, dövlətin ideologiyası ilə məşğul olan Əli Həsənov kimilər oliqarxa çevrildi.\nHələ 3 il bundan qabaq mötəbər yerlərdə bəzi məqamları açıqlayanda barmaqlarını dodaqlarına aparıb mənə “SUS” işarəsi verənlər də var idi.\nAmma görünən odur ki, bütün bunların ağrısını isə mən, sən, o və biz, siz, onlar çəkir. Və nəticədə Dövlət əziyyət çəkir, təngnəfəs olur, tövşüyür, yenə güc idarəetmə sükanı arxasında olan şəxsə düşür.\nŞükürlər olsun ki, qarşıma layiqli oğullar da çıxıb. İnanın səmimiyyətimə, nə yaxşı ki, onlar var və bu DÖVLƏTİ təmənnasız sevirlər.\nTəmənna olmadan Dövlətini sevən tərbiyəli Azərbaycan VƏTƏNDAŞLARI isə çox yaxşı bilir ki, Qarabağsız, işğal edilmiş torpaqlarsız Azərbaycan YOXDUR.\nŞükür ki, hələ də yarımcan məmləkətimizdə bu tərbiyəyə malik Vətən övladları var ki, rəhbərlik etdikləri kollektviləri və sahələri öz xoşları ilə idarə etmirlər. Belə dövlət qulluqçuları üçün əsas tezislər vəzifə və səlahiyyətindən sui-istifadə etməməkdir. Strateq kimi öz intellekt işığı ilə qanunları tətbiq etmək, Prezident və Ali Baş Komandanın proqram xarakterli çıxışlarını mənimsəmək və uğurla icra etmək, xüsusilə də insanlarla işləmək bacarıqlarına vərdiş etməkdir.\nBiabırçılıq odur ki, belələrinə də maneə yaradırlar. Çünki tərbiyəsizlər var ki, hələ də iş başındadır.\nBacarıqsız, səriştəsiz, “əli-vəli” prinsipi, iradəsizlik və digər mənfi keyfiyyətləri ilə dövlətin əsaslarını dağıtmaq prosesi davam edir. Bütün bunlar isə insanlarda ümidsizlik yaradır, cəmiyyətdə depressiyanı artırır, siyasi sabitliyi böyük durğunluğa çevirir.\nÇıxış yolunu, əlbəttə, DÖVLƏT anlayışını daha yaxşı anlayan PREZİDENT bilir. Əsas konturlar da bəllidir: davamlı islahatlar, günün tələblərinə cavab verən kadr dəyişiklikləri, mütəhərrik sistem, daha əlverişli biznes mühiti və s.\nSiyahını artırmaq da olar. Amma ən əsası yeni ideoloji konsepsiyanın yaradılması DÖVLƏTÇİLİK institutunun daha da formalaşdırılmasına xidmət etməlidir. Burada islahatları sarsıdan ideoloji boşluqlar, təhsilin bütün komponentlərinin yenidən işlənməsi, kütləvi tədbirlərin geniş miqyas alması, media siyasətinin yeni aspektlərinin formalaşdırılması və nəticədə tərbiyəsiz kadrların sürətlə çıxdaş edilməsidir.\nYenə də ümid edirəm ki, ölkədə son vaxtlar aparılan geniş islahatlar fonunda bu amilləri görmək bizə nəsib olacaq.\n18 Sentyabr, 2020 - 16:20 3.9 K


BU ölkələrdən Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb » Fedai.az\nBU ölkələrdən Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb\nFedai.az Publika.az-a istinadən xəbər verir ki, qonaqların üçdə birindən çoxunu, 35%-ni Rusiyadan gələnlər təşkil edib. 2018-ci ilin eyni ayı ilə müqayisədə Rusiyadan 11 min və ya 10% çox qonaq gəlib.\nAzərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb. Dövlət Statistika Komitəsindən "Report"a verilən məlumata görə, ölkə üzrə əhalinin sayı ilin əvvəlindən 24 692 nəfər və ya 0,3 faiz artaraq 2019-cu il may\nBu il Azərbaycana neçə əcnəbi gəlib? - STATİSTİKA\n2018-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycana dünyanın 193 ölkəsindən 2208,6 min və ya ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6,4 faiz çox əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib. Fedai.Az\nAzərbaycan banklarında nə qədər pul var?\n30 sentyabr 2018-ci il tarixinə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bankların cəmi aktivləri 29,201.8 mln. manat, kredit portfeli 11,901.4 mln. manat, cəmi öhdəlikləri isə 25,089 mln. manat təşkil edib.\nBu ilin ilk üç ayı ərzində Azərbaycana gələn xarici qonaqların sayı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 12,5 faiz artıb. Fedai.az azertag.az -a istinadən xəbər verir ki, təkcə Novruz bayramı


Təhsil müəssisələrində gənclər və yeniyetmələr arasında yol-nəqliyyat təhlükəsizliyi mövzusunda maarifləndirmə tədbirlərinin (seminar, “dəyirmi masa”, layihə, təqdimat, müsabiqə, yarış və s.) keçirilməsi | №6-li Məktəb\nTəhsil müəssisələrində gənclər və yeniyetmələr arasında yol-nəqliyyat təhlükəsizliyi mövzusunda maarifləndirmə tədbirlərinin (seminar, “dəyirmi masa”, layihə, təqdimat, müsabiqə, yarış və s.) keçirilməsi\n21.04.2019-ci il tarixində\n6 saylı məktəb-liseydə Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi, polkovnik Vaqif Əsədovun rəhbərliyi ilə tədbir həyata keçirildi. Daxili İşlər Nazirliyi Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin dəstəyi ilə “Yol hərəkəti qaydalarını yadda saxla və riayət et” mövsuzu altında tədbir baş tutdu.\nTədbirin keçirilməsində əsas məqsəd uşaqların yol hərəkəti qaydaları barədə bilik səviyyəsini və ona əməl etmək bacarıqlarını öyrənmək və eləcə də, təhlükəsiz davranış qaydaları barədə onları maarifləndirmək idi.\nDövlət Yol Polisi İdarəsi tərəfindən hazırlanmış çoxsaylı videoçarxlar nümayiş etdirildi, hər videoçarxın nümayişindən sonra şagirdlərə müxtəlif suallar ünvanlandı və şagirdlər tərəfindən suallar cavablandırıldı. Şagirdlərin fəallığı və hazırcavablılığı ilə keçən tədbir həm qonaqlarda, həm də şagirdlərdə yüksək əhval – ruhiyyə yaratdı.\nVaqif Əsədovun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu tədbir sanki fəal təlim metodlarının tətbiqi ilə reallaşan dərsə bənzəyirdi. Tədbirin sonunda sual – cavabda daha fəal iştirak edən şagirdlərə maraqlı bukletlər və kitablar hədiyyə olundu.


Yalnız sağlam uşaqlar peyvənd oluna bilər\_\nRespublikanın şəhər və rayonlarında keçirilmiş \_ İmmunlaşdırma həftəsi\_ aprelin 30-da yekunlaşmışdır. Tibb idarə və müəssisələrinin rəhbərlərinə hər hansı səbəblərə görə immunlaşdırmadan kənarda qalan uşaqların \_ İmmunlaşdırma həftəsi\_ ərzində peyvəndlərə cəlb olunması tapşırılmışdı.Pediatr Günay...\nAçıq Hökumət\_ ə dair planlar\n30-Apr-2016 / Baxılıb : 274\nPrezident İlham Əliyevin müvafiq sərəncamına əsasən, \_ Açıq Hökumətin təşviqinə dair 2016-2018-ci illər üçün Milli Fəaliyyət Planı\_ təsdiq edilib. Yeni sənəd mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətinin müasir əsaslar üzrə idarə olunmasını, onların fəaliyyətində şəffaflığın təmin ed...\nBMT gənclərimizi işlə təmin edəcək\n30-Apr-2016 / Baxılıb : 248\nBMT məşğulluğun təmin olunmasında, yeni iş yerlərinin açılmasında Azərbaycan hökuməti ilə birgə layihə həyata keçirəcək. \_ Azərbaycanda innovasiyanın və məşğulluğun inkişafı\_ layihəsi çərçivəsində respublikamızda gənclərin əmək bazarına inteqrasiyasına dəstək göstəriləcək. BMT İnkişaf Proqramının r...\nTəhlükəsiz istirahət üçün şərait var\n22-Apr-2016 / Baxılıb : 249\nQarşıdan gələn yay turizm mövsümü ölkəmizin geniş turizm imkanlarını tanıtmaq baxımından yeni imkanlar açır. Bu mövsümdə xeyli sayda turistin Azərbaycana səfəri planlaşdırılır. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin İnformasiya və İctimaiyyətlə Əlaqələr Şöbəsinin müdiri Vüqar Şixəmmədov qeyd edib ki, tur...\nSürücülük vəsiqəsinin verilməsi asanlaşa bilər\n22-Apr-2016 / Baxılıb : 246\nBu günlərdə dövlət qulluğuna, ali məktəbin bakalavr və magistratura pilləsinə qəbul imtahanlarının keçirilməsi vahid bir mərkəzdə birləşdirildi. İndiyədək Prezident yanında Dövlət Qulluğu Məsələləri üzrə Komissiya və Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının keçirdiyi imtahanları artıq Dövlət İmtahan...


Möhtərəm Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə son 10 ildə həyata keçirilən müasirləşmə strategiyası və uğurlu sosial-iqtisadi siyasət nəticəsində ölkədə yüksək iqtisadi artım dinamikası formalaşmış, dayanıqlı makroiqtisadi sabitlik şəraitində bu iqtisadi artımın “inklüziv” inkişafa, sosial rifaha və yüksək həyat standartlarına sürətli transformasiyası baş vermişdir. Nəticədə Azərbaycan adambaşına düşən ümumu daxili məhsulun həcminə görə 100 pillə irəliləyərək qısa zaman ərzində orta gəlirli dövlətlər qrupuna daxil olmuşdur. 2013-cü il, son 10 ili əhatə edən parlaq quruculuq və inkişaf dövrünü uğurla tamamlamaqdadır. XXI əsrin əvvəllərindən başlayaraq yüksək inkişaf sürəti götürmüş ölkə iqtisadiyyatı son 5 ildə yaşanan qlobal iqtisadi və maliyyə böhranı şəraitində də uğurla inkişaf etməkdə davam edir. Aparıcı ölkələr hələ də böhran qarşıdurması problemlərini həll etdiyi bir vaxtda, Azərbaycan dayanıqlı inkişafa yönəlmiş yeni strateji vəzifələri həyata keçirir. Ölkə makroiqtisadi dayanıqlıq göstəricilərinə görə dünyada ilk onluqda qərarlaşmışdır. Milli iqtisadiyyat yüksək məşğulluq həddində fəaliyyət göstərir. Ölkədə yüz minlərlə yeni iş yerləri açılmış, regionların sosial-iqtisadi inkişafı sürətlənmişdir. 2013-cü ildə Mərkəzi Bank öz siyasətini tarazlı inkişafın vacib şərtləri olan makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin təmin olunmasına yönəldərək aşağı inflyasiya, sabit məzənnə, bank-maliyyə sektorunda dayanıqlıq kimi mühüm hədəflərə nail olmuş, ölkədə maliyyə vasitəçiliyi genişlənmiş və şaxələnmişdir. 2014-cü ildə də ölkədə iqtisadi artım və inkişaf proseslərinin dəyişkən qlobal konyunktur, yüksək daxili iqtisadi fəallıq şəraitində davam edəcəyi gözlənilir. Mərkəzi Bank özünün siyasət prinsiplərinin irsiliyini saxlamaqla, 2014-cü ildə ölkə iqtisadiyyatının qarşısında duran yeni strateji vəzifələrin həllinə hərtərəfli dəstək verəcək və qlobal iqtisadiyyatdan gələ bilən risklərin neytrallaşdırılmasına çalışacaqdır. Növbəti ildə Mərkəzi Bank ölkədə makroiqtisadi sabitliyə, bank sektorunda maliyyə dayanıqılığı və sabitliyinin qorunmasına, habelə maliyyə vasitəçiliyinin dərinləşməsinə yönəldilmiş siyasətini davam etdirəcəkdir.\n1. 2013-cü ildə Mərkəzi Bankın fəaliyyəti.\n2013-cü ildə Mərkəzi Bank bütövlükdə, qanunla müəyyən olunmuş mandatı üzrə məqsəd və funksiyaların icrasını təmin etmişdir. Makroiqtisadi sabitlik institutu olaraq Mərkəzi Bank iqtisadiyyatın tarazlı inkişafının mühüm şərti olan makroiqtisadi sabitliyi qorumuş, iqtisadi tsiklə adekvat olaraq pul siyasətinin stabilləşdirici və təşviqedici imkanlarından istifadə etmişdir. Eyni zamanda bank sektorunda riskləri və izafi hərarətlənməni tənzimləmək üçün maliyyə sabitliyinin idarə olunmasının çevik alətləri tətbiq olunmuşdur. İqtisadiyyatda şaxələnmə proseslərinə dəstək vermək üçün bank sektorunun maliyyə vasitəçiliyinin, habelə maliyyə infrastrukturunun inkişafını təşviq etməklə Mərkəzi Bank hökumətin cari ildə iqtisadi siyasətinin həyata keçirilməsində fəal iştirak etmişdir. Öz vəzifə və funksiyalarını daha effektiv həyata keçirmək üçün 2013-cü ildə Mərkəzi Bankda institusional inkişafın sürətlənməsinə yönəlmiş 40-a yaxın müxtəlif layihələr həyata keçirilmişdir.\n1.1. Qlobal iqtisadi şərait.\n2013-cü ildə qlobal iqtisadi artım gözləniləndən aşağı olmuş və dünyanın müxtəlif regionları fərqli artım templərini nümayiş etdirmişdir. Dünya iqtisadiyyatında yenidən tarazlaşma prosesi davam etmiş, yüksək borc yükünə malik ölkələrdə iqtisadi artım mənbələrinin dövlət və özəl sektor arasında balanslaşmasına yönəlmiş struktur siyasətlər həyata keçirilmişdir.ABŞ, Avrozona və digər aparıcı iqtisadi güc mərkəzlərində sərtləşən büdcə siyasəti qlobal iqtisadi artıma əhəmiyyətli təsir etmişdir. Fiskal konsolidasiya tədbirləri ciddi borc və kəsir problemini aradan qaldırmaqla büdcə dayanıqlığının artırılmasına yönəlmişdir. Vergi siyasətləri isə vergi yükünün istehsaldan istehlak üzərinə keçirilməsinə istiqamətlənmişdir. Bununla belə, dövlət xərclərinin əhəmiyyətli azalmasının iqtisadi artım və məşğulluğa məhdudlaşdırıcı təsirini aradan qaldırmaq üçün 2013-cü ildə əksər ölkələrdə mərkəzi banklar pul siyasətini yumşaltmışlar.\nBir sıra ölkələrin mərkəzi bankları öz siyasətlərini işsizliyin azalmasından asılı olaraq dəyişəcəyini bəyan etmişlər. Cari ildə nəzərdən keçirilmiş 64 ölkənin 54-də mərkəzi banklar başlıca faiz dərəcəsini azaltmışlar. Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) 2013-cü ildə müxtəlif valyutalar üzrə LİBOR dərəcəsinin ötən illə müqayisədə 0.1-0.3% aşağı olacağını proqnozlaşdırır.Lakin, yumşaq pul siyasətləri heç də bütün ölkələrdə kredit təklifinin artması ilə müşayiət olunmur. Aparıcı ölkələrin maliyyə-bank sektorlarında zəifliklər və struktur problemlər hələ də qalmaqdadır. Bununla yanaşı, özəl sektorun fəallaşmasına yönəlmiş struktur transformasiyanın ləng getməsi maliyyə institutlarının kredit aktivliyinin bərpası proseslərinə mənfi təsir edir. Baş verən prosesləri nəzərə alaraq, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) il ərzində bir neçə dəfə qlobal artım proqnozlarına təshihlər etmişdir. Fondun son proqnozuna görə 2013-cü ildə qlobal iqtisadi artımın 2.9% olacağı gözlənilir ki, bu da 2012-ci illə müqayisədə 0.2 faiz bəndi aşağıdır. Bu azalma inkişaf etməkdə olan ölkələr üzrə artım tempinin zəifləməsi ilə əlaqədardır. İlin sonuna 28 ölkədə ümumi daxili məhsulun böhran öncəsi səviyyədə bərpa olunmayacağı gözlənilir.Qlobal məcmu tələbin məhdulaşması, daxili və xarici şoklara qarşı həssaslıq, kapital axınlarının dəyişkənliyi bir sıra inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqtisadi artım perspektivlərini pisləşdirmişdir. Bu şəraitdə qlobal iqtisadi artımın mühüm amillərindən biri olan qlobal ticarətin həcminin artım proqnozu da cari il üçün 0.2% bəndi azaldılmışdır (2.9%).Dünyada iqtisadi artımın mövcud tempi məşğulluğun yüksəlməsinə kifayət etmir. Beynəlxalq Əmək Təşkilatının məlumatına görə hazırda dünyada 73 milyonu gənclər olmaqla 200 milyon nəfərdən çox işsiz vardır. Məşğulluğun böhrandan əvvəlki səviyyəyə çatmasının 2015-ci ildən sonra baş verəcəyi gözlənilir. Aparıcı ölkələrdə iqisadi artımda problemlər, yumşaq pul siyasətləri və aşağı faiz dərəcələri şəraitində qlobal maliyyə və investisiya axınlarının inkişaf edən ölkələrə doğru istiqamətlənməsi prosesləri sürətlənir. Qlobal investisiya axınlarını qəbul edən ölkələr arasında Asiya regionu mühüm paya malikdir.Cari ilin sonuna qlobal birbaşa xarici investisiya axınlarının 7% artaraq 1.5 trln. ABŞ dollarına çatacağı proqnozlaşdırılır ki, bu da böhran öncəki səviyyədən (2 trln. ABŞ dolları) hələ də aşağıdır. Qlobal maliyyə və investisiya axınlarının bundan sonrakı artımı və coğrafi istiqamətləri inkişaf etmiş ölkələrdə pul siyasətlərinin nə dərəcədə uzunmüddətli olmağından asılıdır. Qlobal məcmu tələbin məhdudluğu şəraitində 2013-cü ilin 11 ayında qlobal əmtəə qiymətləri 1.6%, ərzaq qiymətləri 6.6%, neftin orta qiyməti (110 ABŞ dolları) isə 3% azalmışdır.\n1.2. Azərbaycanda iqtisadi inkişaf prosesləri.\n2013-cü ildə məcmu daxili tələb yüksək səviyyədə qalmış, bu şəraitdə iqtisadi artım başlıca olaraq qeyri-neft sektoru hesabına davam etmişdir. Cari ilin 11 ayında real ÜDM 5.7%, o cümlədən qeyri-neft sektorunda 9.5% artmışdır. Ökədə iqtisadi artım tempi dünya (3.6%) və MDB (3.4%) üzrə orta artım tempini üstələyir. Azərbaycan 70 mlrd. ABŞ dolları həcmində iqtisadiyyata malikdir (dünyada 67-ci yer). Həyata keçirilən fəal şaxələnmə siyasəti sayəsində qeyri-neft sektorunun ümumi daxili məhsulda xüsusi çəkisi 56%-ə yüksəlmişdir. 2013-cü ildə iqtisadi artıma daxili tələbin bütün elementləri müsbət təsir etmişdir. Cari ildə dövlət büdcəsi xərclərinin 10% artması daxili tələbi yüksəldən əsas amillərdən olmuşdur. Əhalinin son istehlak xərcləri isə dövr ərzində 15% artmışdır. Şaxələnməyə təkan verən investisiyalar 11 ayda 15%, o cümlədən qeyri-neft sektoruna 8% artmışdır. İnvestisiyaların 70%-indən çoxu qeyri-neft sektorunun payına düşmüşdür. Mərkəzi Bankın real sektor müəssissələri və ev təsərrüfatları arasında apardığı sorğuya görə Biznes və İstehlakçı İnam İndeksləri yüksək səviyyədə qalmaqdadır. Bu meyl şirkətlərin satışlarının, yeni mal və xidmət sifarişlərinin artması, müəssisələrin və əhalinin nikbin gözləntiləri ilə bağlıdır. Daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin qlobal böhran öncəsi səviyyəyə yaxınlaşması da iqtisadi aktivlik və gəlir səviyyəsinin davamlı yüksəlməsini göstərir.\nXARİCİ İQTİSADİ MÖVQE.\n2013-cü ildə qeyri-sabit qlobal iqtisadi mühitdə Azərbaycanın əlverişli xarici mövqeyi qorunmuş, qeyri-xammal ixracının genişlənməsi davam etmiş, ölkəyə investisiya axınları sürətlənmiş və valyuta ehtiyatları daha da artmışdır.Cari əməliyyatlar balansındakı profisitin Ümumi Daxili Məhsuldakı (ÜDM) nisbətinə görə (15%-dən çox) Azərbaycan MDB-də lider olaraq qalır. Ötən 11 ayda xarici ticarət balansının profisiti 12.3 mlrd. ABŞ dolları olmuş, ixrac idxalı 2.3 dəfə üstələmişdir. İqtisadiyyata qoyulan xarici investisiyaların həcmində artım cari ilin 11 ayında 31.2% təşkil etmişdir. Tədiyə balansının profisiti şəraitində strateji valyuta ehtiyatları cari ilin 11 ayında 8.5% artaraq 50 mlrd. ABŞ dollarını ötmüşdür. Bu ehtiyatların ÜDM-ə nisbətinə görə ölkə dünyada ilk 20-likdəki yerini saxlamışdır. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları isə 18% artaraq 14 mlrd. ABŞ dollarına yaxınlaşmışdır. Valyuta ehtiyatlarının artması ölkənin Xalis Beynəlxalq İnvestisiya Mövqeyinin yaxşılaşması ilə müşaiyət olunur.\nQeyri-neft sektorunda yüksək iqtisadi fəallıq məşğulluğa da müsbət təsir göstərir. Cari ildə ölkədə 80 mindən çox yeni iş yeri açılmışdır ki, onun da 75%-i daimi iş yerləridir. Yeni yaradılan iş yerlərinin 73%-i regionların payına düşür. Hazırda Azərbaycanda işsizlik qabaqcıl ölkələr üçün arzu olunan səviyyədə – 5%-ə yaxındır.Cari ilin 11 ayında ölkədə orta aylıq əmək haqqı 6.8%, adambaşına pul gəlirləri 6.5% artmışdır. Əhalinin pul gəlirlərinin 1/5-dən çoxu yığıma yönəldilmişdir. Ölkədə yoxsulluq səviyyəsi 6%-dən azdır. Dinamik inkişaf fonunda ölkənin beynəlxalq reytinqləri daha da yaxşılaşır. Son Qlobal Rəqabətlik Hesabatında Azərbaycan 7 pillə irəliləyərək 39-cu yerə yüksəlmişdir. O cümlədən makroiqtisadi sabitlik və dayanıqlıq üzrə ölkə 10 pillə irəliləyərək dünyada 8-ci yerə qalxmışdır.\n1.3. Pul siyasətinin həyata keçirilməsi.\n2013-cü ildə ölkədə qiymətlərin sabitliyi təmin edilmiş, inflyasiyanın səviyyəsi qoyulmuş hədəf çərçivəsində saxlanılmışdır. Dünya İqtisadi Forumuna görə Azərbaycan dünyada ən aşağı inflyasiyaya malik 7 ölkədən biridir. Qeyri-neft sektorunda ikirəqəmli artım, yüksək istehlak və investisiya tələbinə baxmayaraq, 2013-cü ilin 11 ayında orta illik inflyasiya cəmi 2.3% təşkil etmişdir. Dünya ərzaq qiymətlərində artımın səngiməsi, pul təklifinin məqbul templi artımı və manatın məzənnəsinin sabitliyi inflyasiyanın aşağı səviyyədə qalmasında mühüm amillərdir. Yerli istehsal hesabına ölkədə ərzaqla təminat səviyyəsinin yüksəlməsi də qiymətlərə sabitləşdirici təsir göstərir. İstehlak səbətində əhəmiyyətli paya malik ərzaq malları üzrə inflyasiya cəmi 2.2% olmuşdur. Orta illik baza inflyasiyası nın (0.7%) ümumi inflyasiyadan 1.6 faiz bəndi aşağı olması onu göstərir ki, qiymət artımında monetar amillərin rolu aşağıdır. Cari ilin dekabr ayında Tarif Şurasının bəzi məhsulların tariflərinə etdiyi dəyişikliklərə baxmayaraq, 2013-cü ilin sonuna orta illik inflyasiyanın proqnoz çərçivəsində qalacağı gözlənilir. Son bir ildə ölkənin xarici ticarət tərəfdaşı olan ölkələrdə orta çəkili inflyasiya daxili inflyasiyadan 2 faiz bəndi yüksək olmuşdur. İlin sonuna daxili inflyasiyanın MDB, inkişaf etməkdə olan ölkələr və dünya üzrə gözlənilən orta inflyasiya templərindən aşağı olacağı proqnozlaşdırılır. Məzənnənin sabitliyi şəraitində inflyasiyanın tərəfdaş ölkələrdəki inflyasiya ilə müqayisədə aşağı olması qeyri-neft sektorunun rəqabət (qiymət) üstünlüyünün qorunmasında mühüm rol oynamışdır.\nDövr ərzində manatın məzənnəsi tədiyə balansında əhəmiyyətli profisitin qalması şəraitində və Mərkəzi Bankın məqsədyönlü məzənnə siyasətinin təsiri altında formalaşmışdır. 2013-cü ildə də Mərkəzi Bank özünün məzənnə siyasətini dəhliz daxilində ABŞ dolları/manat ikitərəfli məzənnəsinin hədəflənməsi çərçivəsində həyata keçirmişdir. Tədiyə balansının əhəmiyyətli profisiti və artan valyuta gəlirlərinin bir hissəsinin sosial-iqtisadi inkişaf məqsədləri üçün fəal istifadə olunması şəraitində Mərkəzi Bank manatın daha yüksək templə bahalaşmasına yol verməmişdir. Bu məqsədlə valyuta bazarından 2.1 mlrd.ABŞ dolları həcmində xarici valyuta alınmışdır. Nəticədə dövr ərzində manatın ABŞ dollarına qarşı məzənnəsi cəmi 0.08% möhkəmlənmişdir. Məzənnənin sabitliyi makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinə, habelə iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyətinə təsir edən mühüm amillərdən biri olmuşdur. Öz sabitliyini qoruyan manat bu gün regionun ən sabit və etibarlı valyutasıdır və sərhədyanı ticarətdə fəal istifadə edilir.\nAşağı inflyasiya və qeyri-neft sektorunda yüksək iqtisadi artım şəraitində Mərkəzi Bank 2013-cü ildə pul siyasətini ümumən neytral saxlamışdır. 2013-cü ildə pul siyasəti yüksək daxili tələb və inflyasiya arasında manevr etmişdir. İnflyasiyanın optimal səviyyədə olmasını nəzərə almaqla faiz dərəcələrinin enməsinə şərait yaratmaq və bu yolla qeyri-neft iqtisadi artımını dəstəkləmək üçün Mərkəzi Bank ilin əvvəlində uçot dərəcəsini 5%-dən 4.75%-ə endirmişdir. Pul kütləsi və bank likvidliyinin tənzimlənməsi məqsədilə açıq bazar əməliyyatları və məcburi ehtiyat normalarından da istifadə olunmuşdur. Pul siyasəti qərarları bank sektorunda faiz dərəcələrinə təsir göstərən amillərdən biri olmuşdur. Geniş pul kütləsi (M3) 11 ayda 9% artmış, onun strukturunda müsbət meyillər davam etmişdir. Dövr ərzində qeyri-nağd pul kütləsi 12.2% artmış, dollarlaşma göstəricisi (xarici valyuta ilə əmanət və depozitlərin geniş pul kütləsində xüsusi çəkisi) 1 faiz bəndi azalmışdır. Monetar idarəetmənin institusional bazasının inkişafı il ərzində adekvat qərarların qəbuluna müsbət təsir göstərmişdir. Pul və maliyyə sabitliyi siyasətinin strateji çərçivəsinin təkmilləşdirilməsi, o cümlədən daha çevik məzənnə siyasətinin tətbiqi şərtləri mütəmadi araşdırılmış, pul siyasəti qərarlarının iqtisadiyyata ötürücülüyü mexanizmini qiymətləndirməyə imkan verən tədqiqat bazası dərinləşdirilmişdir. İqtisadi artım, inflyasiya və məşğulluğun qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılmasına imkan verən ekonometrik təhlil və simulyasiya vasitələri inkişaf etdirilmişdir. Maliyyə sabitliyinin qiymətləndirilməsi üzrə stress-testlər daha da təkmilləşdirilmişdir. Elektron statistika və analitik hesabatlıq sisteminin (ESAHS) tam istifadəyə verilməsilə statistik hesabatların qəbulu, avtomatlaşdırılmış emalı, daxili və xarici istifadəçilərə elektron formatda yayımlanması təmin olunmuşdur. Real sektorun 400-dək müəssisəsini və 4000-dən çox ev təsərrüfatını əhatə edən konyuktur monitorinqləri aparılmışdır.\n1.4. Maliyyə sabitliyinin qorunması.\n2013-cü ildə Mərkəzi Bank bank sisteminə etimadın qorunması, sistemdə risklərin minimallaşdırılması və idarəetmə potensialının gücləndirilməsi, sektorun dayanıqlığının artırılması istiqamətində tədbirləri davam etdirmişdir. Risk əsaslı prudensial nəzarət çərçivəsi əhəmiyyətli gücləndirilmişdir. Bazel-III standartlarını nəzərə almaqla yeni nəzarət çərçivəsinin formalaşması və maliyyə sabitliyinin qorunmasını təmin edən nəzarət rejiminin tətbiqi davam etdirilmişdir. Bank nəzarəti alətlərinin təkmilləşdirilməsi, bank sisteminin sabit və təhlükəsiz inkişafının təmin olunması üçün Mərkəzi Bankda “Risk-əsaslı bank nəzarətinin” yeni konseptual çərçivəsi hazırlanmışdır. Mərkəzi Bank tərəfindən banklarda korporativ idarəetmənin hüquqi bazasının təkmilləşdirilməsi, risk idarəetməsinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması, əməliyyat risklərinin kapital tələbi ilə əhatəsi istiqamətində məqsədyönlü işlər aparılmışdır. Bankların kapitalının minimum məbləğinin 50 mln. manatadək artırılması barədə Mərkəzi Bankın 25 iyul 2012-ci il tarixli qərarı sistemdə kapitalizasiya proseslərini sürətləndirmişdir. Qərarın qəbulundan ötən 16 ay ərzində məcmu bank kapitalı 57% və ya 1.2 mlrd. manat artmış, kapitalı 100 milyon manatdan çox olan özəl bankların sayı 3-dən 8-ə yüksəlmişdir. Hazırda sistemin aktivlərinin və əhali əmanətlərinin 95%-dən çoxuna malik bankların kapitalı 50 mln. manatı ötür.Bununla yanaşı, sektorun aktivlərində 5% paya malik banklar tərəfindən kapital tələbinin icrası üçün əlavə vaxt tələb olunur. Bunu nəzərə alaraq, habelə maliyyə sabitliyinin qorunması məqsədilə Mərkəzi Bank banklara məcmu kapitalın 50 mln. manata çatdırılması üçün 01 yanvar 2015-ci ilədək möhlət vermişdir. İl ərzində bankların daxili maliyyə dayanıqlığı potensialı artmış, problemli aktivlərlə iş sahəsində əhəmiyyətli irəliləyişə nail olunmuşdur. Bank sisteminə etimadın artırılması üçün maliyyə xidmətləri istehlakçılarının maraqlarının müdafiəsi sistemi daha da gücləndirilmiş, elektron imzanın tətbiqi ilə əhali və sahibkarların şəxsi kreditlərilə bağlı məlumatlara çıxışı asanlaşdırılmışdır. Əhalinin maliyyə maarifləndirilməsi sahəsində xüsusi layihə çərçivəsində banklar, beynəlxalq təşkilatlar və dövlət qurumları ilə birgə silsilə tədbirlər həyata keçirilmişdir. Müxtəlif hədəf qrupları üçün maliyyə biliklərinin artırılması istiqamətində təlimlər davam etdirilmiş, xüsusi nəşr məhsulları hazırlanaraq yayımlanmışdır. Eyni zamanda maliyyə savadının artırılmasının müasir intellektual vasitələri inkişaf etdirilmişdir.\nBANK SİSTEMİNİN DAYANIQLIĞI.\nÖlkədə nağdsız və elektron hesablaşmaların həyata keçirilməsinə imkan verən müasir ödəniş infrastrukturunun inkişafı daha geniş miqyas almışdır. Cari ilin ötən dövründə ödəniş sistemlərinin sabitliyi və təkmilləşdirilməsi təmin edilmiş, elektron ödənişlərin həcmi 10% artaraq ÜDM-in 2 mislini ötmüşdür. Büdcəyə ödənişlərin real vaxt rejimində elektron əsasda aparılması üçün Kütləvi Ödənişlər üzrə Mərkəzləşdirilmiş İnformasiya Sisteminin bazasında yaradılmış “Hökumət Ödəniş Portalı”na inteqrasiya olunmuş dövlət qurumlarının sayı əhəmiyyətli artmışdır. Kommunal xidmət haqları ilə yanaşı dövlət ödənişlərinin də 1200-ə yaxın ödəniş məntəqələrində həm nağd, həm də internet və bankomatlar vasitəsilə nağdsız həyata keçirilməsi imkanı yaradılmışdır. 2013-cü ilin ötən dövründə kart infrastrukturunun inkişafı sürətlənmiş, ödəniş kartlarının sayı 5.5 mln. ədədə çatmışdır. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ödəniş kartlarının sayında 9%, bankomatların sayında 8%, POS-terminallarla aparılan nağdsız əməliyyatların həcmində isə 1.8 dəfə artım olmuşdur. Ölkədə nağdsız hesablaşmaların miqyasının genişləndirilməsi üçün cari ildə aidiyyatı dövlət qurumları ilə birgə təkliflər paketi hazırlanmışdır. Bu təkliflər nağdsız ödənişlər üçün stimulların artırılmasına yönəlmişdir. Nağdsız ödənişlərin həcminin genişlənməsi bank sektorunun resurs bazasının və iqtisadiyyata kredit təklifinin artmasında, kredit resurslarının dəyərinin azalmasında və qeyri-neft sektorunda investisiya fəallığının güclənməsində strateji amillərdən biridir. Cari ildə həmçinin nağd pulun səmərəli idarə edilməsi üçün Mərkəzi Bank tam avtomatlaşdırılmış Nağd Pul Mərkəzinin (“Cash Center”) yaradılması layihəsinin icrasını davam etdirmişdir. 2014-cü il üçün pul və maliyyə sabitliyi siyasətinin əsas istiqamətləri. Mərkəzi Bank 2014-cü ildə pul və maliyyə sabitliyi siyasətini uzunmüddətli iqtisadi inkişaf hədəflərini və həmçinin növbəti ilin makroiqtisadi xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla həyata keçirəcəkdir. İqtisadiyyatın şaxələnməsinin və yüksək iqtisadı artımın sosial rifaha transformasiyasının fundamental şərtlərindən biri makroiqtisadi və maliyyə sabitliyi, habelə “maliyyə inklüzivliyi”- maliyyə resurslarına geniş çıxış imkanlarının təmin olunmasıdır. Bu hədəfləri əsas götürərək Mərkəzi Bank 2014-cü il daxil olmaqla orta müddətli dövrdə çevik pul və məzənnə siyasəti yürüdəcək, siyasət çərçivəsinin, o cümlədən məzənnə rejiminin təkmilləşdirilməsini diqqət mərkəzində saxlayacaqdır. 2014-cü ildə qiymət sabitliyinin qorunmasına dəstək vermək üçün Mərkəzi Bank sərəncamında olan alətlərdən istifadə edərək zəruri antiinflyasiya tədbirlərini həyata keçirəcəkdir. Antiinflyasiya siyasəti yürüdülərkən inflyasiyanın tələb və xərc amilləri diqqətdə saxlanacaqdır. Pul siyasətinin makroiqtisadi siyasətlə koordinasiyası çərçivəsinin daha da inkişaf etməsi, monetar idarəetmənin empirik əsaslarının gücləndirilməsinə xüsusi diqqət veriləcəkdir.\n2013-cü ildə bank aktivlərinin keyfiyyətinin, likvidlik və gəlirlilik göstəricilərinin yaxşılaşması müşahidə olunmuş, bank sektoru üzrə kapital adekvatlığı yüksək səviyyədə qalmışdır. Bazel-III standartlarına adaptasiya banklarda yüksək maliyyə ehtiyatlanması və risk buferləri yaratmışdır. Sektorun kapitalın adekvatlığı göstəricisi 12%-lik normaya qarşı 17.6% təşkil edir ki, bu da beynəlxalq standartlar üzrə tələbi 2 dəfəyədək üstələyir. Sistemin likvidliyi yüksəkdir, bankların öhdəlikləri və hesablaşmaların icrası fasiləsiz həyata keçirilir. 11 ayın nəticələrinə görə bank sektorunda ani likvidlik göstəricisi minimal tələbi 2 dəfəyədək üstələyir. Hazırda real sektorun və əhalinin bank sisteminə vaxtı keçmiş borclarının xüsusi çəkisi cəmi 5.3% səviyyəsindədir və bunun da yarısı banklar tərəfindən yaradılmış ehtiyatlarla örtülür. 2013-cü ildə bank sistemi üzrə maliyyə nəticələri qənaətbəxş olmuş, mənfəətlə işləyən bankların sayı artmışdır. Bank sektoru üzrə aktivlərin gəlirliyi 2%, kapitalın gəlirliyi isə 15% təşkil edir.\n2013-cü ildə bank sektorunun maliyyə vasitəçiliyinin dərinləşməsi davam etmiş, sistemin resurs bazası genişlənmişdir. Cari ilin 11 ayında bank sisteminin aktivlərində 22%, kredit qoyuluşlarında isə 25% artım olmuşdur. Dövr ərzində regionlara yönəlmiş kreditlərin həcmi 31%, özəl sektora kreditlər isə 25% artmışdır. Bankların kredit portfelində uzunmüddətli kreditlərin xüsusi çəkisi 79%-ə yüksəlmişdir. İstehlak kreditlərinə yüksək tələbat müsahidə olunmuş, cari ilin 11 ayında istehlak kreditləri 37%-ə yaxın artmışdır. Faiz dərəcələrinin azalması meyli davam edir. Son 1 ildə manatla əmanətlər və kreditlər üzrə faizlər orta hesabla 1 faiz bəndinədək azalmışdır. Uçot dərəcəsindən əlavə 1 avqust tarixindən Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Himayəçilik Şurası tərəfindən sığortalanan əmanətlər üzrə maksimal faiz dərəcəsinin 10%-ə endirilməsi də faiz dərəcələrinə azaldıcı təsir göstərmişdir. Bank sisteminə inam yüksəkdir. Əhalinin əmanətləri 25.5% (regionlarda 32%) artaraq 6.4 mlrd. manata çatmışdır ki, bunun da 70%-i sığortalanır. Hazırda ölkədə 3 milyondan çox əmanətçi vardır. Sovet dövründən qalmış əmanətlərin qaytarılması prosesi də davam etdirilmişdir. 2013-cü ilin dekabr ayının əvvəlinə artıq 1621.7 min əmanət hesabı üzrə 600 mln. manata yaxın həcmdə vəsait ödənilmişdir. Xarici mənbələrdən bank sektoruna resursların cəlbi davam etmişdir. Bununla belə, xarici borc öhdəliklərinin bank resurslarında xüsusi çəkisi (19%) məqbul səviyyədədir. Maliyyə sektorunun regional əhatəsinin genişlənməsi davam etmiş, 41 bank filialı və 12 bank şöbəsi açılmış, qeyri-bank kredit təşkilatlarının sayı 139-dan 146-a qalxmışdır. Hazırda fəaliyyət göstərən 691 bank filialı və 142 bank şöbəsinin yarısı regionlardadır.Azərbaycan İpoteka Fondunun (AİF) və bankların öz resursları hesabına maliyyələşən ipoteka kreditləri 750 mln. manata çatmışdır. 2013-cü il ərzində verilən ipoteka kreditlərinin həcmi 35%, o cümlədən güzəştli ailələrə kreditlər 33% artmışdır. Nəticədə ipoteka kreditləri hesabına mənzil əldə edən ailələrin sayı 20 mini ötmüşdür. İpoteka kreditlərinin maliyyələşdirilməsində dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərlə yanaşı bazardan cəlb edilən resurslar da mühüm rol oynamışdır. AİF-in xətti ilə verilmiş ipoteka kreditlərinin 60%-indən çoxu maliyyə bazarından cəlb edilmiş uzunmüddətli borc vəsaitləri ilə maliyyələşdirilmişdir. AİF-in bazardan cəlb etdiyi resursların həcmi 300 mln. manata çatmışdır. İpoteka kreditləşməsi prosesinin sadələşdirilməsi, bankların bu prosesdə fəaliyyətinin effektivliyini artırmaq məqsədilə iki mühüm institusional inkişaf layihəsi həyata keçirilmişdir. İpoteka kreditləşdirilməsi prosedurlarının, kredit öhdəlikləri üzrə ödənişlərin, bu sahədə klirinq və hesablaşmaların avtomatlaşdırılması məqsədilə “Elektron ipoteka sistemi” və “Elektron ödəniş və klirinq sistemi” yaradılmışdır.\nMaliyyə sabitliyini təmin etmək üçün makro və mikro prudensial siyasət bank sektorunda hərarətlənmənin sistem tənzimlənməsi və fərdi nəzarət vasitəsilə idarə edilməsinə yönələcəkdir. Bazel-3 standartlarının yerli şəraitə adaptasiyası təmin ediləcək, “kontr-tsiklik bank nəzarəti” çərçivəsinin formalaşması davam etdiriləcəkdir. Maliyyə dərinliyinin artırılmasına yönəlmiş siyasət çərçivəsində bankların biznes modelinin yeni strateji inkişaf hədəflərinə uyğunlaşdırılması, faiz dərəcələrinin azalmasının təşviqi həyata keçiriləcəkdir. Bank-maliyyə infrastrukturunun, o cümlədən nağdsız hesablaşmalar sisteminin daha da inkişaf etməsi və dərinləşməsi üçün səylər artırılacaqdır.\n2.1. 2014-cü ildə gözlənilən qlobal iqtisadi mühit.\nBeynəlxalq maliyyə-kredit təşkilatları və aparıcı analitik mərkəzlər qlobal iqtisadi artımın 2014-cü ildə davam edəcəyəni proqnozlaşdırırlar. BVF-nun cari ilin oktyabr ayında açıqladığı son proqnozlara görə 2014-cü ildə qlobal iqtisadi artımın 3.6% olacağı gözlənilir. Bu, iyul ayında açıqlanmış artım proqnozundan 0.2% aşağı olsa da, 2013-cü ilin gözləntisi ilə müqayisədə 0.7% yüksəkdir. Analitiklər qlobal iqtisadi artımı məhdudlaşdıran amillərin tədricən zəifləyəcəyini, kövrək canlanmanın fəallaşma ilə əvəz olunacağını istisna etmirlər. Mövcud risklərin tam aradan qalxmaması şəraitində qlobal iqtisadi artımın davamlı xarakter alması üçün beynəlxalq maliyyə-kredit təşkilatları ölkə xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla stimullaşdırma siyasətinin davam etdirilməsini tövsiyə edirlər. İnkişaf etmiş ölkələrdə monetar stimulların davam etdirilməsi iqtisadi artımı dəstəkləməklə yanaşı fiskal konsolidasiyanın da hamar getməsinə zəmin yarada bilər. Lakin, hesab olunur ki, qeyri-ənənəvi monetar siyasət uzunmüddətli dövr üçün effektiv deyil və dərin struktur islahatları aparmaq üçün yalnız vaxt qazanmağa imkan verir. Aşağı inflyasiya gözləntiləri şəraitində inkişaf etməkdə olan ölkələrdə də iqtisadi artım tempinin azalması riskindən qorunmaq üçün ilk növbədə monetar siyasətin yumşaldılması tövsiyə olunur. Bununla belə, inkişaf etməkdə olan ölkələr kapital axınlarının kəskin dəyişkənliyinə də hazır olmalıdırlar. Adekvat tənzimləmə alətlərindən, o cümlədən kapitalın hərəkətinə nəzarətdən istifadə, maliyyə sektorunun restrukturizasiyası və struktur islahatlarının davam etdirilməsi iqtisadi stimullaşdırma tədbirlərinin izafi hərarətlənmə effektlərini neytrallaşdıra bilər. Ümumilikdə, 2014-cü ildə Azərbaycanın ticarət tərəfdaşı olan ölkələrdə iqtisadi aktivliyin və qlobal əmtəə bazarlarında qiymətlərin dəyişkən olacağı istisna deyildir. Neftin dünya qiyməti ölkənin tədiyə balansına əhəmiyyətli təsir göstərən amil kimi qalır. BVF-nun son proqnozlarına görə, 2014-cü ildə neftin 1 barrelinin orta dünya qiyməti 101.4 ABŞ dolları səviyyəsində gözlənilir.\n2.2. Ölkə iqtisadiyyatının proqnozları.\nOrta müddətli dövrdə və 2014-cü ildə Azərbaycanın tədiyə balansında profisitin qalacağı gözlənilir. Mərkəzi Bankın proqnozlarına görə, 2014-cü ildə də tədiyə balansının cari əməliyyatlar hesabında əhəmiyyətli profisitin olacağı (ÜDM-in 15%-i qədər) və valyuta ehtiyatlarının artmaqda davam edəcəyi gözlənilir. Əlverişli xarici iqtisadi mövqe şəraitində nəzərdə tutulan sosial-iqtisadi siyasət növbəti ildə də ölkədə iqtisadi artımı təmin edəcəkdir. İqtisadi artımın aparıcı amili daxili tələb qalsa da, şaxələnmə strategiyası qeyri-neft sektorunun ixracını genişləndirməklə xarici tələbin də iqtisadi artımda fəallaşmasını tələb edir. Proqnozlara görə, 2014-cü ildə Azərbaycanda iqtisadi artım tempi (5.2%) dünya və MDB üzrə orta artım tempini 2-2.5 faiz bəndi üstələyəcəkdir. Növbəti ildə də qeyri-neft sektorunda ikirəqəmli artım gözlənilir. Daxili investisiya fəallığının formalaşmasında dövlət investisiyaları mühüm rol oynayacaqdır. Məşğulluğun yüksəlməsi, əhalinin real gəlirlərinin artması və istehlak kreditləri istehlak tələbinin müsbət dinamikasını dəstəkləyəcəkdir. Daxili tələbin tədricən xarici tələblə əvəzlənməsi, ixracın şaxələndirilməsi strateji vəzifələrdəndir. Qeyri-neft sektorunda ixracyönümlü iqtisadi artımın təmin olması və bu artımın əsasən özəl daxili və xarici investisiyalarla dəstəklənməsi son nəticədə dövlət büdcəsinin və tədiyə balansının dayanıqlığının artırılmasına xidmət edir. İxracyönümlü inkişaf modeli ticari sektorun iqtisadi artım və məşğulluqda yüksək xüsusi çəkisinin formalaşmasını nəzərdə tutur. Bunun ən vacib şərtlərindən biri makroiqtisadi dayanıqlıq və sabitlikdir. Bu baxımdan 2014-cü il üçün dövlət büdcəsi xərclərinin stabilləşdirilməsi, neft gəlirlərinin büdcə məqsədləri üçün istifadə olunan məbləğinin optimallaşdırılması yeni strateji çağırışlara tam adekvatdır. Neftin dünya qiymətlərinin dəyişkənliyi şəraitində bu, dünya bazarlarının ölkə iqtisadiyyatına konyunktur təsirlərini mərhələlərlə optimallaşdırmağa imkan verir. Beləliklə, büdcə siyasətinin ən aktiv tsiklini uğurla başa çatdıran Azərbaycanın fiskal manevr siyasəti büdcə dayanıqlığını təmin etməkdən əlavə, həm də iqtisadi artımın yeni keyfiyyətdə baş verməsini nəzərdə tutur. Bu baxımdan 2014-cü ildə iqtisadi artımın keyfiyyəti məcmu tələbin strukturunda özəl və xarici tələbin rolunun yüksəlməsi ilə şərtlənəcəkdir. Növbəti il üçün pul siyasətinin istiqamətləri 2014-cü ilin makroiqtisadi proqnozları, iqtisadi siyasətin ümumi məqsədləri, habelə pul siyasətinin strateji çərçivəsinin təkmilləşdirilməsi zərurəti nəzərə alınmaqla formalaşdırılmışdır.\nTədiyə balansının profisiti manatın məzənnəsinə təsir edən başlıca makroiqtisadi amil olacaqdır. Məzənnə siyasəti həyata keçirilərkən qeyri-neft sektorunun rəqabət qabiliyyətinin və maliyyə sabitliyinin qorunması hədəfləri də nəzərə alınacaqdır.Real effektiv məzənnənin əlverişli səviyyədə qalması üçün Mərkəzi Bank daxili inflyasiyanın tərəfdaş ölkələrdəki inflyasiya səviyyəsindən aşağı olmasına çalışacadqır. PUL TƏKLİFİ. 2014-cü ildə sərəncamındakı alətlərdən istifadə edərək Mərkəzi Bank pul təklifinin optimal səviyyəsinə nail olmağa çalışacaqdır. Pul təklifini tənzimləmək üçün faiz dəhlizi konsepsiyasına uyğun müəyyənləşdirilmiş dərəcələrlə izafi likvidliyin birbaşa tənzimlənməsi və sterilizasiya alətlərindən istifadə olunacaqdır. Pul kütləsinin artım tempinin azalması meyillərinin 2014-cü ildə davam etməsi inflyasiyaya azaldıcı təsir göstərən amillərdən biri olacadqır. Bu meyil büdcə xərclərinin stabilləşdirilməsi şəraitində müşahidə olunur. Şaxələnmə strategiyası həyata keçirildikcə, xarici investisiyalar və qeyri-neft ixracı pul kütləsinə təsir edən yeni monetar amillərə çevrilə bilər. Bu amillərin inflyasiyaya təsiri bir qayda olaraq, izafi likvidliyin qiymətli kağızlar vasitəsilə sterilizasiya olunmasına zərurət yaradır. Mərkəzi Bankda makroiqtisadi vəziyyətdən asılı olaraq pul siyasətinin bir neçə variantda tətbiqinin ssenariləri hazırlanmışdır. 2014-cü il ərzində qiymət artımının proqnozu üstələmək riski yarandığı təqdirdə, zəruri antiinflyasiya tədbirləri görüləcəkdir. Faktiki inflyasiyanın proqnozdan aşağı olması halında və ya qeyri-neft sektorundakı iqtisadi artım üçün risk yarandıqda isə pul siyasətinin yumşaldılması imkanları diqqətdə saxlanacaqdır.\nMONETAR İDARƏETMƏ BAZASI.\n2014-cü ildə Mərkəzi Bank pul siyasətinin tədqiqat bazasının gücləndirilməsi üçün makroiqtisadi modelləşdirmə sahəsində yeni intellektual məhsullar işləyəcək, mövcud modellərin metodoloji və informasiya çərçivəsini təkmilləşdirəcəkdir. İqtisadi artım, inflyasiya və məşğulluqla bağlı yeni tədqiqatlar aparılacaqdır. Eyni zamanda maliyyə sabitliyinin (risklər, hərarətlənmə və maliyyə “köpükləri”) təhlili üzrə yeni diaqnostik modellər qurulacaq, maliyyə vasitəçiliyi sahəsində aktual məsələlər tədqiq olunacaqdır. İqtisadi statistika və bazar konyunkturunun monitorinqinin inkişafı çərçivəsində dövlət qurumları və beynəlxalq təşkilatlarla effektiv informasiya mübadiləsi imkanlarına baxılacaqdır. İqtisadi tsikl və istehlakçı davranışları ilə bağlı yeni sosioloji tədqiqatlar aparılacaqdır. Mərkəzi Banka etimadı daha da yüksəltmək, adekvat gözləntilər formalaşdırmaq üçün pul və maliyyə sabitliyi siyasətinin ictimai kommunikasiyası diqqətdə saxlanacaqdır. BVF-nun “Pul və Maliyyə Siyasətinin Şəffaflığı üzrə Uğurlu Təcrübələr Məcəlləsi”nin prinsiplərinə uyğun olaraq Mərkəzi Bank öz fəaliyyəti barədə məlumatları icmallar vasitəsilə ictimaiyyətə çatdıracaqdır.\nPUL SİYASƏTİ ÇƏRÇİVƏSİ.\nQiymətlərin sabitliyinin təmin edilməsi mərkəzi banklar tərəfindən dayanıqlı iqtisadi artımın dəstəklənməsinin vacib şərtidir. Bunu nəzərə alaraq, 2014-cü ildə Mərkəzi Bank inflyasiyanın daha çevik idarə olunmasına imkan verən pul siyasəti rejiminin tətbiqi şərtlərinin reallaşdırılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcəkdir. Orta müddətli dövrdə bu şərtlərin tədricən həyata keçməsi daha çevik məzənnə rejiminin tətbiqi imkanlarını artıracaqdır. Çevik məzənnə rejimi pul kütləsi və faiz dərəcələri üzərində təsir imkanlarının artmasının mühüm şərtidir. Lakin, bunun üçün iqtisadiyyatın maliyyə dərinliyinin artması, faiz dərəcəsinin iqtisadiyyata ötürücülüyünü təmin edən müvafiq makroiqtisadi və struktur amillərin formalaşması zəruridir. Bütövlükdə, Mərkəzi Bank 2014-cü ildə pul siyasətini iqtisadi artım və qiymət sabitliyi arasında effektiv şəkildə tarazlaşdırmağa çalışacaq, habelə maliyyə sektorunun hərarətini də tənzimləyəcəkdir. Bununla belə, inflyasiyanın səviyyəsi ən başlıca hədəf kimi çıxış edəcəkdir. Eyni zamanda son qlobal meyillərə uyğun olaraq pul siyasəti və makroprudensial siyasətin sinxronlaşması təmin olunacaqdır.\n2014-cü il üçün təkrəqəmli aşağı inflyasiya makroiqtisadi siyasətin məqbul hədəfidir. Bunu nəzərə alaraq, Mərkəzi Bank hökumətin inflyasiya üzrə proqnozlarının gerçəkləşməsinə pul siyasəti vasitəsilə zəruri dəstək verəcəkdir. Bunun üçün Mərkəzi Bank sərəncamında olan tənzimləmə alətlərindən istifadə edərək baza inflyasiyaya təsir göstərməyə çalışacaqdır. Dövlət tərəfindən tənzimlənən tarif və qiymətlər, inflyasiyanın tələb amilləri, dünya bazarında qiymət dinamikası, habelə tərəfdaş ölkələrdə qiymətlərin səviyyəsi və valyuta məzənnələri 2014-cü ildə inflyasiyaya təsir edən əsas amillərdir.Bu amillər, habelə pul siyasəti qərarlarının iqtisadiyyata ötürücülük qabiliyyəti nəzərə alınmaqla inflyasiya proqnozuna nail olmaq üçün Mərkəzi Bank hökumətlə birlikdə adekvat tənzimləmə tədbirləri həyata keçirəcəkdir.\n2.4. Maliyyə sektorunun sabitliyi və inkişafı siyasəti.\nMərkəzi Bank növbəti ildə bank sisteminin sabitliyi, riskyönümlü bank nəzarətinin inkişafı istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək, bank-maliyyə sektorunun dərinliyinin artması, sektora çıxış imkanlarının təşviqi məsələlərini diqqətdə saxlayacacqdır.\nMərkəzi Bank 2014-cü ildə bank sektorunun maliyyə sabitliyi və dayanıqlıq potensialının gücləndirilməsinə, eləcə də xarici risklərdən asılılığın minimallaşdırılmasına yönəlmiş siyasətini davam etdirəcəkdir. Stabil makroiqtisadi vəziyyətdə banklarda aktivlərin artım hədəfləri ilə dayanıqlıq hədəfləri arasında optimal tarazlıq təmin olunacaqdır. Maliyyə dərinliyinin artması vəzifəsi ilə yanaşı bank sektorunun artımının iqtisadi artım tempinə uyğun olması mühüm prioritetlərdən biridir. Bank sekorunda artımın keyfiyyət parametrləri izlənəcək və sektorial diversifikasiya ümumi iqtisadiyyatın inkişaf trayektoriyasına uyğunlaşdırılacaqdır. Bu çərçivədə ayrı-ayrı kredit məhsullarının, o cümlədən istehlak kreditlərinin artım dinamikasının risk təhlillərinə xüsusi önəm veriləcək. İstehlak kreditləri üzrə risklərin preventiv tənzimlənməsi mühüm prioritet olacaqdır. Ümumən, bakların kredit aktivliyinin iqtisadi tsikldə optimal rolunun təmin olunması daim qiymətləndiriləcəkdir. Risk-əsaslı prudenisal nəzarətin yeni çərçivəsi çevik və effektiv nəzarət siyasətinin həyata keçirilməsi və nəzarət alətlərinin təkmilləşdirilməsinə imkan verəcəkdir. Hər bir risk növünün requlyativ tələblərlə əhatə olunması istiqamətində işlər davam etdiriləcək, sistem əhəmiyyətli bankların risk mövqeləri diqqətdə saxlanılacaqdır. Bankların institusional potensialının gücləndirilməsi, xüsusilə risk menecmentinin idarəetmə prioritetinə çevrilməsi üzrə işlər davam etdiriləcəkdir. Növbəti ildə kapitalizasiya tədbirləri davam etdiriləcək, kapitalın keyfiyyəti və risk əhatəliliyinin genişlənməsi diqqət mərkəzində saxlanılacaqdır. Əməliyyat risklərinin kapitalla adekvat örtülməsi təmin ediləcək, risklərin tənzimlənməsi və idarə edilməsi üzrə minimum tələblər müəyyənləşdiriləcəkdir. Maliyyə sabitliyinin qorunması və daha da möhkəmləndirilməsi üçün prudensial nəzarət alətlərinin təkmilləşdirilməsi davam etdiriləcəkdir. Banklarda kredit risklərinin təmərküzləşməsinin minimallaşdırılması məqsədilə hüquqi çərçivə yenidən işlənəcəkdir. Formalaşmış kredit portfelinin keyfiyyətinin qorunması və yaxşılaşdırılması məqsədilə tədbirlər gücləndiriləcəkdir. İtehlak kreditləri üzrə yüksək “leverecləşmə”nin qarşısının alınması məqsədilə əhalinin ödəniş qabiliyyəti və istehlak kreditləşməsi arasında tarazlığın qorunması üçün yeni tənzimləmə tələbləri müəyyənləşdiriləcəkdir. Kreditləşmədə “borcun gəlirə” nisbəti əmsalı tətbiq ediləcək və Mərkəzi Bank tərəfindən bu əmsal üzrə maksimum hədd müəyyən ediləcəkdir. Bununla yanaşı, banklar tərəfindən “məsulliyyətli kreditləşmə” üzrə siyasət çərçivəsi tətbiq ediləcəkdir. Siyasət çərçivəsində banklardan istehlakçılarla müvafiq davranış prinsiplərinə riayət edilməsi, istehlakçılara gəlirlərinə uyğun məhsulların təqdim edilməsi, onlara məhsulların qiyməti ilə bağlı düzgün və dolğun məlumatların açıqlanması ilə bağlı tələblər sərtləşdiriləcəkdir. Bankların institusional inkişafını sürətləndirmək üçün risklərin idarə edilməsi sistemlərinə, menecmentin kompetensiyalarına, texnoloji və kadr potensialına tələblərin yüksəldilməsi davam etdiriləcəkdir. Banklarda biznes modellərinə dair qərarların yalnız mənfəətlilik əsasında deyil, eyni zamanda uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf hədəfləri nəzərə alınmaqla verilməsi təşviq ediləcəkdir.\nMərkəzi Bank növbəti ildə bank sisteminin sabitliyi, riskyönümlü bank nəzarətinin inkişafı istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək, bank-maliyyə sektorunun dərinliyinin artması, sektora çıxış imkanlarının təşviqi məsələlərini diqqətdə saxlayacacqdır. Əhalinin maliyyə savadlığının artırılması tədbirləri davam etdiriləcək, o cümlədən maliyyə məsələləri ilə bağlı geniş izah edici və məlumatlandırıcı ictimai kampaniyalar təşkil olunacaq, intellektual və elektron resurslar inkişaf etdiriləcəkdir. Maliyyə savadlığı üzrə xüsusi kütləvi internet resursunun hazırlanmasına başlanacaqdır.\n2014-cü ildə Mərkəzi Bank tərəfindən maliyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi sahəsində yeni tədbirlər proqramı həyata keçiriləcəkdir. Bank sektorunun iqtisadiyyatın şaxələnməsində rolunun daha da artırılması diqqətdə saxlanacaqdır. Kredit portfelinin strukturunun iqtisadiyyatın gözləntilərinə uyğunlaşıdırılması dəstəklənəcəkdir. Kredit təşkilatlarının davranış modellərinin ölkənin iqtisadi inkişaf modelinə uyğunluğu təşviq ediləcəkdir. Faiz dərəcələrində azalmanın davam etməsi üçün maliyyə resurslarının maya dəyərinə təsir göstərən amillər üzrə zəruri tədbirlər görüləcəkdir. Bank sistemində rəqabətin təşviqinin davam etdirilməsi, banklarda əməliyyat idarəetməsinin səmərəliliyinin yüksəldilməsi, maliyyə bazarlarının digər seqmentlərinin inkişafı, əhalinin və iqtisadi subyektlərin bank sekoruna yönələn resurslarının həcminin artırılması istiqamətində tədbirlər davam etdiriləcəkdir. Faiz dərəcələrinin azalmasının stimullaşdırılması məqsədilə Mərkəzi Bank şaxələnməni dəstəkləyən və qabaqcıl standartlara uyğun yeni kreditləşmə alətlərinin inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur. Bütün bu tədbirlər bank sektorunda resurs bazasının genişlənməsinə və onların effektiv istifadəsi əsasında kredit faizlərinin azalması üçün iqtisadi və maliyyə şəraitinin gücləndirilməsinə yönəlib. Faiz dərəcələrinin azaldılması və izafi likvid resursların banklar arasında yenidən paylanması məqsədilə banklararası bazar infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi üçün yeni mexanizm formalaşdırılacaqdır. Növbəti ildə də regionların maliyyə resurslarına çıxış imkanlarını artırmaq üçün maliyyə institutlarının regional şəbəkəsinin, o cümlədən qeyri-bank kredit institutlarının və mikromaliyyələşmə təşkilatlarının fəaliyyətinin genişləndirilməsi təşviq olunacaqdır. Qəbul olunacaq yeni strategiya çərçivəsində ölkə əhalisinin artan mənzil ehtiyaclarının ödənilməsi, uzunmüddətli və əlverişli ipoteka kreditləri hesabına mənzil əldə etmək imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdiriləcəkdir. Bu sahədə nümunəvi dünya təcrübələrindən yararlanmaqla müxtəlif, lakin effektiv inteqrasiya edilmiş mənzil təminatı formalarının işlənməsi və həyata keçirilməsi diqqətdə saxlanacadqır. Dövlət-özəl biznes tərəfdaşlığı əsasında bazara ucuz və eyni zamanda komfortlu mənzil təklifinin təmin edilməsi mənzil təminatının daha da yaxşılaşmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Digər tərəfdən, əhalinin şəxsi yığımlarının mənzil təminatı məqsədləri üçün istifadəsini müxtəlif vasitələrlə stimullaşdırmaq yolu ilə əhalinin mənzil təminatında alternativ və tamamlayıcı yeni maliyyə mənbələrini formalaşdırmaq mümkündür. Bu məqsədlə əmanət-yaşayış-tikinti banklarının nümunəvi dünya təcrübələri əsasında inkişaf etdirilməsi mühüm prioritetlərdən biridir. Uzunmüddətli maliyyə mənbələrinin genişləndirilməsi məqsədilə özəl investorların ipoteka kreditləşməsi sisteminə cəlb edilməsi stratetji əhəmiyyət daşıyır. Bunun üçün bazar prinsipləri əsasında ipoteka kreditləşməsi və maliyyələşdirilməsi məhsullarının yaradılması istiqamətdə müvafiq işlər həyata keçiriləcəkdir.\nMərkəzi Bank növbəti ildə bank sisteminin sabitliyi, riskyönümlü bank nəzarətinin inkişafı istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək, bank-maliyyə sektorunun dərinliyinin artması, sektora çıxış imkanlarının təşviqi məsələlərini diqqətdə saxlayacacqdır. Əvvəlki illərdə olduğu kimi, 2014-cü ildə də nağdsız ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə fəaliyyət mühüm prioritetlərdən biri olacaqdır. Bu fəaliyyət çərçivəsində nəzərdə tutulan tədbirlər nağd pulun pul kütləsində xüsusi çəkisinin qabaqcıl ölkələrin səviyyəsinə endirilməsinə yönəlib. Bu çərçivədə xüsusi stimullaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsinə diqqət artırılacaqdır. “E-hökumət” layihəsi çərçivəsində yaradılmış “Hökumət Ödəniş Portalı”na dövlət qurumlarının inteqrasiyası istiqamətində işlər davam etdiriləcəkdir. Regionlarda elektron bank xidmətlərinə çıxış imkanlarının daha da artırılması təşviq olunacaqdır. İnnovativ ödəniş alətlərindən istifadənin kütləvi hal alması, nağdsız və elektron hesablaşmaların həcminin artması üçün stimullaşdırma tədbirləri davam etdiriləcəkdir. Elektron ödəniş xidmətləri sahəsində qanunvericilik bazasının formalaşdırılması işlərinə başlanacaqdır. Yekun. 2014-cü ildə milli iqtisadiyyatımız yüksək sürətlə artaraq, artım tempinə görə qlobal iqtisadiyyatın və MDB ölkələrinin orta artım tempini üstələyəcəkdir. Şaxələnmə prosesləri daxili tələb ilə yanaşı qeyri-neft ixracının da iqtisadi artımda rolunun artması üçün zəmin yaradır. Artım və şaxələnmə proseslərinə dəstək olaraq Mərkəzi Bank makroiqtisadi və maliyyə sabitliyinin qorunmasını təmin edəcəkdir. Bunun üçün Mərkəzi Bank inflyasiyanın hökumətin proqnozu – birrəqəmli səviyyədə tənzimlənməsinə dəstək verəcəkdir. Eyni zamanda bank sektorunda maliyyə dayanıqlığının qorunması təmin olunacaq, sektorun maliyyə dərinliyinin artırılması və maliyyə vasitəçiliyinin şaxələnməsi istiqamətində fəaliyyət davam etdiriləcəkdir.


Bebras Müsabiqəsində iştirak etmək üçün hər bir məktəbdən bir və ya bir neçə koordinator olmalıdır. Bu koordinatorlar həmin məktəbdə Bebras Müsabiqəsinin keçirilməsi işini təşkil edən və müsabiqəyə cavabdeh şəxslərdir.\nKoordinator olmaq üçün ilk olaraq müəllim (və ya digər əməkdaş) qeydiyyatdan keçir. Qeydiyyat zamanı məktəbin yerləşdiyi bölgəni, məktəbin adını və özü haqqında məlumatları qeyd edir. Daha sonra qeydiyyat məlumatlarına komandamız baxış keçirir. Bu adətən 1 gündən çox çəkmir. Əgər bütün məlumatlar qaydasındadırsa sizin hesabınız təsdiqlənir və sizə bununla bağlı e-poçtunuza məktub gəlir. Gələn məktubdan sizin istifadəçi adınız qeyd olunur. Parol isə sizin öz daxil etdiyiniz kimi qalır. Konfidensiallıq məqsədi ilə sistem parolu sizin e-poçtunuza göndərmir.\nKoordinator məktəbin istənilən müəllimi ola bilər. Koordinator olaraq qeydiyyatdan keçmək üçün bu keçiddən istifadə edərək http://contest.bebras.az/admin/ səhifəsinə daxil olun və məktəbinizi qeydiyyatdan keçirin.\nMüsabiqənin keçirilməsi ilə bağlı təlimat koordinator panelində Sənədlər bölməsində yerləşdirilmişdir.


Qarabağın hava qapısı açılır: Füzuli hava limanının gələcək perspektivləri\nOrxan Bağırov 11 Noyabr 2021 - 15:20 17 hours ago\nBeynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) aparıcı məsləhətçisi Orxan Bağırovun “Qarabağın hava qapısı açılır: Füzuli hava limanının gələcək perspektivləri” başlıqlı məqaləsi ABŞ-ın nüfuzlu Ceymstaun Fondunun “Eurasia Daily Monitor” jurnalında nəşr edilib. Məqalədə əsas diqqət Füzuli aeroportunun Azərbyacanın, xüsusilə də Qarabağın inkişafında və Azərbaycanın nəqliyyat habı kimi regionda mövqeyinin möhkəmlənməsində oynayacağı rola yetirilib.\nİlk olaraq Füzuli aeroportunun açılması və onun fəaliyyət imkanları haqqında məlumat verilib və qeyd edilib ki, aeroportun Füzuli rayonunda açılması rayonun strateji coğrafi mövqeyə malik olması ilə bağlıdır. Yeni aeroport Füzuli şəhərini Qarabağın əsas girişinə çevirəcəyindən şəhər Qarabağın “hava qapısı” hesab edilir.\nSonra məqalədə Füzuli aeroportunun əhəmiyyətini artıran digər faktor kimi onun Qarabağı ətraf ərazilərlə bağlayan yollara çıxışının olması və yaxınlığında yerləşməsi göstərilib. Daha sonra Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunun aeroporta birbaşa bağlanması, Füzuli-Ağdam yolunun əsasının qoyulması, Füzuli-Hadrut və Füzuli-Cəbrayıl yolları üzərində də tikinti işlərinin davam etməsi diqqətə çatdırılıb.\nDaha sonra ən vacib amil kimi Füzuli aeroportunun Zəngəzur Koridorunun bir hissəsi olan Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil və Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yollarına çıxışının olması göstərilib. Diqqətə çatdırılıb ki, yeni aeroportun qeyd edilən yollara çıxışının olması onu regional multimodal nəqliyyat qovşağına çevirəcək və nəticədə Füzuli aerorpotu Qarabağda davam edən bərpa prosesində və Qarabağın Azərbaycanın iqtisadiyyatına inteqrasiyasında əhəmiyyətli rol oynayacaqdır.\nBundan başqa məqalədə Füzuli aeroportunun regiona səfər edən turistlər üçün əsas səyahət məntəqəsinə çevrilməsi imkanlarının çox olması, daha geniş mənada aeroportun regionun burada marağı olan ölkələr üçün əlçatanlığını artıracağı, xarici şirkətlər üçün Qarabağın cəlb ediciliyini artıracağı və Azərbaycanın regional nəqliyyat habı kimi mövqeyinin möhkəmlənəcəyi diqqətə çatdırılıb.