Kultura Zientifikoko Katedra: 2018ko memoria – Kultura Zientifikoko Katedra\nIruzkinik gabe 22 Aug 2019\nJarraian, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak 2018an izandako jardueraren berri ematen dugu. Jarduerak haien ezaugarrien arabera antolatu dira. Atal bereizietan jaso ditugu beste erakunde batzuekin izandako kolaborazioak eta Katedrako zuzendariaren partaidetza izan duten aurkezpenak (hitzaldiak, mahai inguruak, solasaldiak etab.).\nMapping Ignorance (https://mappingignorance.org). Maila handiko zientzia dibulgazioko artikuluak argitaratzen ditu ingelesez; beraz, gutxiengo publiko batengana iristen da, eta, gehienbat, zientziako profesionalengana. 2018an, 184 artikulu argitaratu zituen (2017an, 200) eta 233.242 bisita jaso zituen (2017an, 197.773) 186.995 erabiltzaileren eskutik (2017an, 159.494). @MapIgnorance kontuan, 616 jarraitzaile berri bildu ditu 2018an, eta guztira 4.161 ditu (2017an, 545). Blogak 500 harpidedun ditu denera, eta posta elektronikoz jasotzen dute haren berri. Bloga bisitatzen duten erabiltzaileen % 30 AEBetakoak dira, % Espainiakoak, % 12 Europako herrialdeetakoak, eta gainerakoak Australiakoak, Kanadakoak, Indiakoak, Filipinetakoak eta Latinoamerikakoak, besteak beste. Azkenik, erabiltzaileen % 61 gizonezkoak dira, eta % 39, berriz, emakumezkoak.\nMujeres con ciencia (https://mujeresconciencia.com). Emakume zientzialariei eta zientziaren munduan emakumeek bizi duten egoerari buruzko artikuluak argitaratzen ditu. urtean, 465 ohar argitaratu ditu guztira (2017an, 791). 1.354.797 bisita jaso ditu (2017an, 654.409), 1.010.657 bisitariren eskutik (2017an, 450.502). Twitter-en, @mujerconciencia kontuak 11.000 jarraitzaile gehiago lortu ditu: 34.499, 2018. urtearen amaieran (2017ko abenduan, 23.400). Blogaren erabiltzaileen % 54 Espainiakoak dira, % 43 Latinoamerikakoak eta % 3 AEBetakoak. Bestalde, erabiltzaileen % 58 emakumezkoak dira, eta % 42, berriz, gizonezkoak.\nCuaderno de Cultura Científica (https://culturacientifica.com). Izaera orokorreko dibulgazio artikuluak argitaratzen ditu gaztelaniaz, egunero. urtean, 504 ohar argitaratu zituen guztira (2017an, 576). Kontsumoak gora egin du berriro: 3.261.938 bisita (2017an, 1.834.926) eta 2.578.572 erabiltzaile (2017an, 1.331.818). @CCCientifica Twitter kontuak 27.472 jarraitzaile ditu (2017an, 21.571). 2.000 erabiltzailek jarraipena egiten diote blogaren edukiari, posta elektronikoko harpidetzaren bitartez. Blogaren erabiltzaileen artean, % 32 Espainiakoak dira, % 62 Latinoamerikakoak, eta gainerakoak beste herrialde batzuetakoak. Era berean, erabiltzaileen % 60 gizonezkoak dira, eta % 40 emakumezkoak.\nZientzia Kaiera (https://zientziakaiera.eus). Izaera orokorreko dibulgazio artikuluak argitaratzen ditu, euskaraz. 2018an, Kaierak 427 ohar argitaratu zituen guztira (2017an, 400), eta 36.822 erabiltzaile izan zituen (2017an, 30.000). Guztira, 58.700 bisita jaso ditu (2017an, 50.792). @zientzia_k Twitter kontuak 2.150 jarraitzaile izan ditu (2017an, 1.557). Guztira, Zientzia Kaieran argitaratuko artikuluek 275 irakurle dituzte posta elektronikoaren bidezko harpidetzan. Erabiltzaileen % 88 Euskal Autonomia Erkidegokoak dira, % 2 Nafarroako Erkidegokoak, eta gainerakoak estatuko beste leku batzuetakoak. Blogaren erabiltzaileen % 56 gizonezkoak dira, eta % 44, berriz, emakumezkoak.\nAurrez aurreko dibulgazio jarduerak eta mintegiak\nBidebarrieta Zientifikoa. 2018an, lankidetza zabalagoa izan dugu Bilboko Bidebarrieta Liburutegiarekin, eta askotariko saioak antolatu ditugu urte osoan:\nUrtarrilak 31: Medicina regenerativa: utilización de células madre para el tratamiento de enfermedades humanas – Felipe Prósper eta Gorka Orive.\nAzken urteetan egindako ikerketek frogatu dutenez, ehun kaltetuek birsortzeko gaitasuna dute, zelula ama jakin batzuen presentziari esker. Hain zuzen ere premisa horretatik abiatuta lan egiten du medikuntza birsortzaileak eta terapia zelularrak, zeina giza gaixotasun jakin batzuk tratatzeko terapia aurreratuko sendagaien erabileran oinarrituta baitago.\nBaina zein printzipiok justifikatzen dute sendagai horien erabilera, eta sendagaiok praktika klinikora eramateko gainditu behar diren araugintzako oztopoak eta oztopo zientifikoak? Felipe Prósper Cardoso doktoreak, Nafarroako Unibertsitate Klinikoko Terapia Zelularraren Arloko zuzendaria eta Hematologiako zuzendarikidea bera, terapia zelularren errealitateak eta etorkizuneko erronkak izan zituen mintzagai.\nOtsailak 12: Darwinen Eguna.\nJoan den otsailaren 12an, Darwinen Egunaren hamabigarren edizioa egin zen Bilboko Bidebarrieta Liburutegian, hautespen naturalaren teoriaren egilea jaio zeneko urtemuga ospatzeko, urtero legez.\nJardunaldian bi hitzaldi eman zituzten, bata CSIC-INTA Astrobiologia Zentroko Carlos Briones ikertzaileak eta bestea Deustuko Unibertsitateko Psikologiako katedradun Helena Matutek. Hitzaldien ondoren, solasaldi bat egin zen entzuleekin.\nBrionesen hitzaldian, “Los primeros pasos de la evolución darwiniana”, aurreneko izaki bizidunen jatorriari buruzko ikerkuntzaren gaur egungo aurrerapen zientifikoak jorratu ziren. Zientzialariak, zeina bizitzaren jatorrian eta bilakaera goiztiarrean aditua baita, erakutsi zuen Darwinen eboluzioaren lehenengo urratsek nola finkatu zituzten gure biodibertsitatea eraikitzeko oinarriak.\nMatutek, bestalde, pertsonek sistematikoki egiten dituzten eta giza garunaren berezko osaeraren mende dauden erroreak izan zituen hizpide “Sesgos cognitivos y evolución” hitzaldian.\nMartxoak 5: Mugako elkarrizketak: Esther Ferrer, artista eta Tom Johnson, konpositorea\nPentsa daiteke ezagutza forma desberdinen arteko erlazioa ezinezkoa dela, baina, batzuetan, beharrezkoa eta saihetsezina da haien arteko lotura. Arteak eta zientziak, kasurako, ikasketa arloen arteko konexioaren adibide garbia dira. Eta zaila izan badaiteke ere sorkuntza artistikoa eta ikerkuntza zientifikoa elkarrekin nola bizi daitezkeen pentsatzea, badaude eguneroko lanean diziplina horiek uztartzen dituzten profesional batzuk.\nProfesional horietako batzuk dira Esther Ferrer artista donostiarra eta Tom Johnson konpositore minimalista estatubatuarra, Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan Bidebarrietako Liburutegian martxoaren 12an egin zen “Mugako elkarrizketak” programaren lehenengo edizioko protagonistak.\nHelburu nagusia izan zen arteen eta zientzien arteko elkarrizketarako gune bat sortzea UPV/EHUko Josu Rekalde (Arte Ederrak) eta Raúl Ibáñez (Zientzia eta Teknologia) irakasleekin batera. Irakasleak Ferrer eta Johnsonekin hizketan aritu ziren bi artisten sorkuntza prozesuetan matematika erabiltzeari buruz.\nMartxoak 12:“Prevenir y tratar la enfermedad de Alzheimer: Una visión moderna” -Pablo Martínez-Lage\nPablo Martínez-Lage neurologo eta CITA Alzheimer fundazioko zuzendari zientifikoak patologia horren alderdi aipagarrienak azaldu zituen “Prevenir y tratar la enfermedad de Alzheimer: Una visión moderna” izeneko hitzaldian. Hainbat gai jorratu zituen Martínez-Lagek bere hitzaldian: alzheimerraren mekanismoak, arrisku faktoreak, eta gaur egun sintomak kontrolatzeko edo atzeratzeko erabiltzen diren tratamenduak. Doktoreak, halaber, diagnostiko goiztiarraren, saiakuntza klinikoen eta prebentzioaren garrantzia aztertu zuen.\nMaiatzak 29: Zientzia, artea eta kaleko kultura: fisika eta musika\nKultura terminoak diziplina asko barne hartzen ditu, eta gizakiak, ezagutza modu desberdinak sailkatzeko eta garrantzia eskala bat ezartzeko ahaleginean, muga batzuk ezarri ditu termino horren barruan. Muga horien definiziotik sortu da bi kulturen estereotipoa, hau da, zientziena eta arteena, baita goi kultura eta behe kultura direlakoen arteko bereizketa ere. Ordea, benetan beharrezkoak eta erabilgarriak al dira muga horiek?\nEztabaida horri heltzeko eta artea eta zientzia elkarri lotzen zaizkion ikuspegi alternatibo bat erakusteko helburuz, fisikaren eta musikaren gaia landu zen diziplina ugariko ikuspuntu batetik, Jaime Altozano eta Sharif Fernández konpositoreen eta Almudena Martín Castro fisikari eta pianistaren partaidetzarekin. Zehazki, gai hauek izan zituzten hizpide: gaur egun fisikaren eta musikaren artean dauden harremanak, musikaren oinarrizko alderdiak, raparen, musikaren eta poesiaren arteko lotura, eta goi eta behe kulturaren arteko arrakala.\nEkainak 13: Zientzia, artea eta kaleko kultura: materialak eta lan artistikoa\n“Zientzia, artea eta kaleko kultura” zikloaren bigarren jardunaldian, Deborah García Bello kimikariak, Óscar González Mendia UPV/EHUko irakasleak eta Nuria Mora artistak hiriko artearen tekniken atzean dagoen zientziaz hitz egin zuten.\nIrailak 26: Mugako elkarrizketak: Pilar Hernández fisikaria eta Javier Argüello idazlea.\nJavier Argüelloren “A propósito de Majorana” eleberria, Ettore Majorana fisikariaren 1938ko desagerpen bitxiari buruzkoa (partikulen fisika ikertzeagatik izan zen ezaguna), “Mugako elkarrizketak” zikloaren bigarren edizioaren abiapuntua izan da. Kasu honetan, zientziak eta literaturak indarrak batu zituzten, eta gure kezka eta zalantzei erantzuteko orduan bien artean dauden askotariko loturak erakutsi zituzten. Ekitaldian parte hartu zuten Javier Argüello idazle argentinarrak, Pilar Hernández Gamazo Fisika Teorikoko katedradunak eta Juan José Gómez Cadenas fisikari eta idazleak (azken horrek moderatu zuen hizketaldia).\nHezkuntzaren probak. Mintegi honen lehenengo edizioaren arrakasta ikusita, otsailaren 2an bigarrena egin zen, Euskadiko Eskola Kontseiluaren lankidetzarekin. Hauek izan ziren parte hartzaileak: Inger Enkvist, José Ramón Alonso, Joaquín Morís, Joana Acha eta Marta Ferrero. Jardunaldia Bilboko Bizkaia Aretoan egin zen, eta guztira 450 lagunek eman zuten izena. Euskadiko Eskola Kontseiluak koordinaturiko edizio honek harrera ona izan zuenez, jardunaldiaren hirugarren edizioa egin zen azaroaren 9an, UPV/EHUko Carlos Santamaria Zentroan. Guztira 200 lagunek entzun zituzten hezkuntza arloko adituen hitzaldiak, hala nola Luis Lizasoain, Marta Ferrero, Joana Acha, Cintia Rodríguez eta Gregorio Luriren eskutik.\nπ day: martxoaren 14an π zenbakiaren eguna ospatzen da mundu osoan, eta, horren harira, Kultura Zientifikoko Katedrak, Naukasek eta Basque Center for Applied Mathematics (BCAM) zentroak lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleentzako tailer batzuk antolatu zituzten goizez eta arratsaldeko lehen orduetan, matematikek hainbat jarduera esparrutan dituzten askotariko aplikazioei buruzko 20 minutuko sei hitzaldiko saio batekin.\nTailerretan, Bizkaiko 14 ikastetxetako 480 ikaslek parte hartu zuten, eta UPV/EHUko Bizkaia Aretoko gelak bete. Halaber, 300 pertsonak zuzenean entzun zituzten Naukas Pi-ren 20 minutuko hitzaldiak, honako hizlari hauen eskutik:\nEl número de taxis de Bilbao y el espionaje en la 2ª guerra mundial – Juan Antonio Cuesta (Kantabriako Unibertsitatea)\nπ, así en el cielo como en la Tierra – Enrique F. Borja (Kordobako Unibertsitatea)\nDiagnóstico de enfermedades: una cuestión de probabilidades – Maria Xosé Rodríguez-Álvarez (BCAM, Bilbo)\nLa magia de los números pitagóricos – Francisco González (Jaume I Unibertsitatea, Castelló)\nMatemáticas a pesar de todo – Ágata Timón (ICMAT, Madril)\nEl efecto de Talbot: tejiendo alfombras con luz – Daniel Eceizabarrena (BCAM, Bilbo)\nSigue al conejo blanco – Clara Grima (Sevillako Unibertsitatea)\nZientziateka programa. Zientziateka programa, zeina Azkuna Zentroarekin batera antolatzen den, formatuz aldatu da 2018an. Zientzia dibulgazioko hitzaldiak bi ziklo tematikotan egin dira, lehena udaberrian eta bigarrena udazkenean. Udaberriko zikloa zientziaren eta naturako literaturaren arteko harremanari buruzkoa izan zen eta Azkuna Zentroak urtero antolatzen duen Gutun Zuria programaren barruan egin zen; hitzaldiak apirilaren 10, 12, 16, 18 eta 19an izan ziren. Udazkeneko zikloa, berriz, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan egin zen eta futbolaren zientziari buruzkoa izan zen; hitzaldiak urriaren 1 eta 8an eta azaroaren 5, 14 eta 21ean izan ziren.\nZientziateka: Natura, Literatura eta Zientzia\n· Apirilak 10: “El teorema de la Rosa”, Raúl Ibáñez Torres, matematikaria.\n· Apirilak 12: “Elementos a vuelapluma”, Déborah García Bello, kimikaria.\n· Apirilak 16: “Animalien letrak”, Juan Ignacio Pérez Iglesias, biologoa.\n· Apirilak 18: “Explorando el espacio a través de la literatura de ciencia ficción”, Santiago Pérez Hoyos, astrofisikaria.\n· Apirilak 19: “La geología fantástica de Verne, Poe y H.P. Lovecraft”, Blanca María Martínez García, geologoa.\nZientziateka: Futbola, zientziaren laborategia\n· Urriak 1: “La trama vasco-rusa que eliminó a España del Mundial 2018” – José Manuel López Nicolás, biokimikaria.\n· Urriak 8: “Fútbol, periódicos y estadísticas” – Kiko Llaneras, datuen analista.\n· Azaroak 5: “Ciencia de datos y fútbol: predicción del riesgo de lesiones en el deporte profesional” – Dae-Jin Lee, matematikaria.\n· Azaroak 14: “Golaren legeak” – Aitor Bergara, fisikaria.\n· Azaroak 21: “Contenido de entrenamiento y condición física en mujeres futbolistas de élite” – Aduna Badiola, Heziketa Fisikoko eta Kirol Heziketako irakaslea.\nNaukas 2018. Euskalduna Jauregian egindako Naukas Bilbao arrakastatsua izan zen publikoaren eta antolakuntzaren aldetik. Bada, hori ikusita, ekitaldia berriro egin zen Bilboko Euskalduna Jauregian, irailaren 13tik 16ra, eta jarduera hauek antolatu ziren: irailaren 13an Naukas Pro, 14an eta 15ean Naukas Bilbao, eta irailaren 16an Naukas Kids.\nAurtengo Naukas Bilbaok ere arrakasta handia izan du, eta Bilbon egindako 8 edizioetako onenetakoa izan da: guztira, 6.544 lagun bertaratu dira. Arrakasta hori sarean ere nabaritu da: 2018an, 7.000 ikus-entzulek baino gehiagok ikusi dituzte ekitaldi guztiak streaming bidez.\nNaukas Pro: zientzia laborategietatik kanpo\nNaukas Prok Euskalduna Jauregiko Barria aretoa bete zuen, zientziaren arloko zortzi ikertzaile eta profesionalek Bizkaia Zientzia Plazari eta Naukas 2018ri hasiera emateko aurkeztu zituzten zortzi hitzaldirekin. Denera, 400 lagunek entzun zituzten 8 hizlarien azalpenak zuzenean, eta beste 250 lagunek EiTBk emandako streamingaren bitartez.\nPublikoak ikusi ahal izan zuen egunero zer lan egiten duten hala nola nekazaritzaren sektoreko bioteknologian jarduten duten ikertzaileek, material kristalino porotsu berriak diseinatu, sintetizatu, karakterizatu eta aplikatzen dituzten kimikariek, edota bat-bateko aldaketa atmosferikoak aurrez neurtze aldera orbitan jartzeko satelite txikiak garatzen dituzten ingeniari aeronautikoek.\nNaukas Bilbao: zientzia ikusgai, entzungai eta kantagai\nNaukas Bilbaok, Bizkaia Zientzia Plazako ekitaldi nagusiak, aurten ere arrakasta izan du Bilbon egindako 8 edizioen artetik onenetakoarekin: 3.000 pertsonatik gora bildu ditu ondoz ondoko bi saioetako bakoitzean.\nEkitaldira bertaratutakoek 10 minutuko 60 hitzaldi inguru entzun ahal izan dituzte beste urte batez Espainiako zientzia dibulgatzaile onenen eskutik, aurrez aurre edo streaming bidez.\nHorrez gain, hitzaldi musikatuak ere izan dira, baita solasaldi praktikoak ere, non zuzenean jakin ahal izan baitute birusek zer-nolako intzidentzia duten edota 3D formatuko bizitza nola sortu zen. Gainera, musikaren zientziaz gozatu dute UPV/EHUko Orkestra Sinfonikoaren parte hartzearekin, eta primizia baten lekuko izan dira: Pedro Miguel Etxenike fisikariaren bizimodua eta ibilbidea azaltzen dituen “El secreto de la naturaleza” dokumentalaren estreinaldia ikusi ahal izan dute.\nNaukas Kids eta Scenio: jolasak, espazioko bidaiak eta showak jakin-nahientzat\nIrailaren 16an, igandean, Naukas Kids egin zen txikienekin, eta guztira 1.248 lagunek parte hartu zuten, aurreko urtean halako bik ia. Goizean, Euskalduna Jauregiak zientziarako interesa piztu zien gazteenei, simulagailu espazialekin, DNA analisiekin eta historiaurreko aztarnategien indusketekin, besteak beste.\nEgun berean, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan Scenio egin zen bigarrenez, hau da, zientzia irudien erakusketa batekin, magia ikuskizunekin, musikarekin, antzezlanekin eta monologoekin osatutako eta sormenez betetako zientzia erakustaldia, eta 250 lagunek baino gehiagok parte hartu zuten.\nBertsozientzia. Dibulgazio ekintza hau “Jakinduriek Mundue Erreko dau” lelopean egin da hirugarren urtez jarraian. Ohiko dibulgazio formatuez bestelakoa da: zientzialariak eta bertsolariak agertoki batean biltzen ditu, hasiera batean antagonikoak diren baina Euskadin oso errotuta dauden bi diziplina, zientzia eta bertsolaritza, fusionatzen dituen errima bat aurkitzeko.\n“Jakinduriek mundue erreko dau!” ekitaldiak hainbat bertsozale eta zientziazale bildu zituen irailaren 20an, 21ean eta 29an Ondarroan, Durangon eta Igorren, luxuzko egitarau batez gozatzeko. Maila handiko bertsolariek parte hartu zuten; besteak beste, Onintza Enbeitak, Aitor Sarriegik, Jon Maiak, Jone Uriak eta Igor Elortzak, eta 300 pertsona bertaratu ziren. Horrez gain, 210 ikuslek jarraitu zuten ekitaldia streaming bitartez.\nPrograma hau lankidetzan egiten da adimen gaitasun handiko seme-alabak dituzten familien (Aupatuz) elkartearekin eta Basque Center for Applied Mathematics (BCAM) zentroarekin. Solasaldi, hitzaldi eta tailer saio batzuk antolatzen dira, hamabost urte bitarteko neska-mutilentzat. Jarduera hauek 2018ko otsailetik maiatzera egin dira.\nUztailaren 2, 3 eta 4an, Kultura Zientifikoko Katedrak eta Ikerbasque Fundazioak ikastaro bat antolatu zuten UPV/EHUko Udako Ikastaroetarako: “Janariaren historia naturala”. Ikastaroari esker, parte hartzaileek hobeto eta ikuspegi zientifiko batetik ezagutu ahal izan zituzten jaten ditugun produktuak, baita haien jatorria, aldaerak, historia eta etorkizun posiblea ere.\nEduardo Angulo Pinedo (Zientzia eta Teknologia Fakultatea, UPV/EHU; erretiratutako irakaslea): Denetik jatea:Paleolitoko dieta.\nRosa Porcel (Instituto para la Conservación y Mejora de la Agrodiversidad Valenciana; Valentziako Unibertsitate Politeknikoa): Aldatutako janaria:lehenengo hamar mila urteak.\nOlaia Martínez González (Farmazia Fakultatea, UPV/EHU): Elikagaiak kontserbatzeko tekniken jatorriak eta bilakaera.\nHitzaldiak eta ekitaldia, Internet bidez\nKultura Zientifikoko Katedraren eta Bilbo Hiria irratiaren elkarlanari esker, 20 minutuko dibulgazio zientifikoko saio bat egiten dute astero UPV/EHUko kideek. Irratsaioak Zientzialari du izena, eta hainbat diziplinatako espezialistek parte hartzen dute. 2018. urtean, 35 saio grabatu ziren guztira. Saio horiek Bilbo Hiria Irratian bertan eta Arrosa Irrati Sareak irrati txikien sarean eman, eta gero Internetez zabaltzen dira, Bilbo Hiria Irratia webgunearen bidez.\nBestalde, katedraren koordinatzaileak 20 minutuko kolaborazio bat egiten du, hamabostean behin, Radio Euskadik ezagutzaren difusioari buruz eskaintzen duen La mecánica del caracol izeneko saioan. Maiztasun berberaz parte hartzen du Bizkaia Irratiko Lau Haizetara goizeko saioan, zientziari buruzko gaiez hitz egiteko. Horrez gainera, Katedrako kolaboratzaileek Arrosa Irrati Sareak ekoitzitako Zebrabidea saioan parte hartzen dute hilean behin, 15 minutuz gaurkotasun zientifikoko gaiez hitz egiteko, eta hamabostean behin Info 7ko Kale Gorrian saioan.\nKatedrak bost minutuko bideoak egiten ditu, eta horietan ikertzaileek (UPV/EHUkoek batez ere) haien ikergaiei buruzko azalpenak ematen dituzte kameren aurrean, euskaraz. Bideoak Zientzia Kaieran argitaratzen dira, hamabostean behin, abuztuan izan ezik. Horrez gain, Katedraren Youtubeko eta Vimeoko kanalean ikus daitezke. 2018. urtean, 22 bideo egin ziren, ikerketa zentro ezagunetan eta Euskal Herriko Unibertsitateko hainbat ikerketa sailetan lan egiten duten ikertzaileen lanaren berri emateko:\nUrtarrilak 12: Elisa Saiz de Murieta – BC3ko ikertzailea – Elisa Sainz de Murieta – “Klima-aldaketa Euskal Herri osoari dagokion erronka da” #Zientzialari (86)\nUrtarrilak 26: Javier Aizpurua – CFMko zuzendaria – Javier Aizpurua – “Mikroskopia azken mugara eramatea posible da nanofotonikari esker” #Zientzialari (87)\nOtsailak 9: Ainhoa Plaza – Achucarro Basque Center for Neuroscience zentroko ikertzailea – Ainhoa Plaza-Zabala: “Glia zelulak ezinbestekoak dira giza garunaren funtzionamendurako” #Zientzialari (88)\nOtsailak 23: Arantxa Bodego – UPV/EHUko geologia irakaslea – Arantxa Bodego: “Euskokantauriar arroko rifta duela 250 milioi urte inguru sortu zen” #Zientzialari (89)\nMartxoak 9: Ainara Estanga – CITA Alzheimer fundazioko ikertzailea- Ainara Estanga: “Alzheimerraren fase preklinikoak hogei urte iraun dezake” #Zientzialari (90)\nMartxoak 23: Leire Ibaibarriaga – AZTI Tecnaliako ikertzailea- Leire Ibaibarriaga: “Arrantza-baliabideak modu jasangarrian ustiatzeko zientzia ezinbestekoa da” #Zientzialari (91)\nApirilak 13: Esther Zuza – Bilboko Ingeniaritza Eskolako polimeroen ingeniaritzako irakaslea – Ester Zuza: “Biomaterialak gorputzean sartzen ditugu ehunen birsortze prozesuan laguntzeko” #Zientzialari (92)\nApirilak 27: Gorka Kobeaga – BCAM zentroko irakaslea – Gorka Kobeaga: “Ibilbideen optimizazioa arlo zabala da eta aplikazioak oso anitzak dira” #Zientzialari (93)\nMaiatzak 11: Igor Leturia – Elhuyar Fundazioko Hizkuntzalaritza eta Teknologia arloko ikertzailea – Igor Leturia: “Azken urteotan lan handia egin da euskal corpusgintzaren arloan” #Zientzialari (94)\nMaiatzak 25: Martin Olazar – UPV/EHUko Kimika Ingeniaritzako katedraduna – Martin Olazar: “Bioerregaia bizirik dagoen biomasatik sortutako erregaia da” #Zientzialari (95)\nEkainak 6: Naiara Rodriguez – Azti-Tecnaliako ekologia molekularraren arloko ikertzaile arduraduna- Naiara Rodriguez-Ezpeleta: “eDNA itsas kudeaketan etorkizun handiko tresna bezala aurkezten ari da” #Zientzialari (96)\nEkainak 22: Ibon Cancio – Plentziako Itsas Estazioko ikertzailea – Ibon Cancio: “Intersex fenomenoak feminizazioa eragiten du animalia arretan, normalean kutsaduraren eraginez” #Zientzialari (97)\nUztailak 13: Asier Vallejo – UPV/EHUKO Farmazia Fakultateko ikertzailea – Asier Vallejo: “Hausnarkariak izan dira Kantauriar mendilerroko indusketetan aurkitutako animalia mota gehienak” #Zientzialari (98)\nUztailak 27: Naiara Barrado – UPV/EHUko Zientzia Planetarien Taldeko ikertzailea – Naiara Barrado: “Asko ikasten dugu Lurraren atmosferari buruz beste planetak laborategi gisa erabilita” #Zientzialari (99)\nIrailak 14: Juan Ignacio Pérez Iglesias – UPV/EHUko Fisiologiako Katedraduna – Juan Ignacio Pérez: “Kultura Zientifikoko Katedraren lana kultura zientifikoa gizarteratzea da” #Zientzialari (100)\nIrailak 28: Iker Badiola – UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko ikertzailea- Iker Badiola: “Metastasiaren prozesua eragiten duen zelula oso erresistentea eta gaiztoa da” #Zientzialari (101)\nUrriak 12: Josu Ceberio – UPV/EHUko Informatika Fakultateko ikertzailea – Josu Ceberio: “Espeleologiari esker lor genezakeen ezagutza oso zabala da” #Zientzialari (102)\nUrriak 26: Eguzkiñe Iturrioz – EUSKALMETeko metereologoa – Eguzkiñe Iturrioz: “Ezinbestekoa da iragarpen meteorologikoa egingo dugun eremua ondo ezagutzea” #Zientzialari (103)\nAzaroak 9: Ainara Badiola – UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Paleontologiako irakaslea – Ainara Badiola: “Fosilak aztertuz iraganeko biosferaren berri izan dezakegu” #Zientzialari (104)\nAzaroak 24: Maddi Ibarbia – BCBL zentroko ikertzailea- Maddi Ibarbia: “Sormena trebatzeko sormen-prozesuan garuneko zein eremu aktibatzen den jakin behar da” #Zientzialari (105)\nAbenduak 14: Gorka Arana – UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Kimika Analitikoko irakaslea- Gorka Arana: “Marte bezalako planeta batean ikertzea erronka teknologiko handia da” #Zientzialari (106)\nKatedrak bi bideo kanal ditu Youtuben eta bat Vimeon. Alde batetik, Katedrak YouTuben duen kanala dago Guztira 289 bideo (260 orain dela urtebete) ditu, 15 erreprodukzio zerrendatan banatuta, 11.019 harpidedun (9.355 ziren orain dela urtebete) eta 1.339.247 bisualizazio (1.056.612 joan den urtean).\nBestalde, Ciencia Clip dago, bigarren hezkuntzako ikasleentzako bideo lehiaketaren kanala. Bertan, lehiaketa bultzatzeko bideoak argitaratzen dira, baita gazteei youtuber estiloko bideo bat edo animaziozko bideo bat egiten laguntzeko tutorialak ere. Era berean, lehiaketaren bi ediziotan parte hartu duten bideoak eta ekimenari lotutako bestelakoak biltzen dira. Kanal horrek guztira 11 bideo propio ditu, 7 erreprodukzio zerrenda, 9.288 harpidedun (7.400 orain dela urtebete) eta 303.148 bisualizazio (237.984 orain dela urtebete).\nAmaitzeko, Vimeoko Kultura Zientifikoko Katedra kanalean, Katedrak ekoitzitako 203 bideo daude (176 joan den urtean), eta guztira 115.734 bisualizazio zenbatu dira (91.250 orain dela urtebete).\nKatedrak emakumeek zientziaren eta teknologiaren arloan garatzen duten lana erakutsi nahi du. Horregatik argitaratzen dugu, hain zuzen, Mujeres con Ciencia. Lan horrez gainera, 2018an, bat egin dugu Nazio Batuen ekimenarekin, Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko, eta horren emaitza dira “No es una percepción” eta “Ez da pertzepzio bat” bideoak. Horien bidez, gure gizartean oraindik dauden aurreiritziak ezagutzera eman eta salatu nahi izan dira, nesken eta gazteen aukerei eragiten baitiete beren ikasketak hautatzeko unean eta lanbide zientifikoetan aurrera egiteko aukeretan.\n“Naturaren sekretua” dokumentala\n“Egia bilatzeko irizpide egokia ote da edertasuna?” Galdera horixe egin zuen Pedro Miguel Etxenike fisikariak “Naturaren sekretua” dokumentalean jasota gelditu den bakarrizketaren hasieran. “Naturaren sekretua” Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak, Mi Mesa Cojea-k eta K2000 ekoiztetxeak egindako ekoizpen bat da, Jose A Pérez Ledok zuzendutakoa.\nDokumentala irailaren 14an estreinatu zen Bilboko Euskalduna Jauregian Naukas Bilbaoren barruan, eta EiTBren telebistako bigarren kanalean eman zuten gero.\nJakiundek antolatutako Jakin-Mina programaren antolakuntzan laguntzen du Katedrak. DBHko 4. mailako ikasleentzako programa bat da, eta ikastetxeetako zuzendaritzek hautatzen dituzte parte hartzeko ikasleak, haien motibazio akademikoa aintzat hartuta. Aukeratutako ikasleei askotariko gaiei buruzko bost hitzaldi ematen dizkiete lehen mailako zientzialariek eta irakasleek. Programa hau Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan garatzen da. Katedra laguntza lanetan aritzen da, hizlariak hautatzen eta Bizkaiko ikastetxeetako ikasleei ematen zaizkien hitzaldiak antolatzen. Hitzaldi bakoitzak 40 ikasle inguru izaten ditu. Azken edizioan, Bizkaiko ikastetxeetako ikasleak etorri ziren: Bilboko Amor Misericordioso, Ikasbidea, Kirikiño, Miguel de Unamuno eta San Adrián; Sestaoko Begoñako Andra Mari-La Salle eta San Saturnino de la Peña; Barakaldoko Beurko eta Gurutzeta; Getxoko Aixerrota eta Azkorri, Amorebieta-Zornotzako Lauaxeta eta Durangoko Fray Juan de Zumárraga; Gueñesko Eretzaberri eta Arratiako, Erandioko, Ondarroako eta Zallako institutuak; Sopelako Ander Deuna ikastola eta Loiuko Urdaneta, Portugaleteko Santa María, Leioako Mercedarias eta Ermuako San Pelayo ikastetxeak.\nHonako hitzaldi hauek koordinatu dira 2017/2018 ikasturtean (2017ko azarotik 2018ko martxora):\nBIZKAIA 1– Bizkaia 1 zikloa Deustuko Unibertsitateko La Comercialen egin zen, egitarau honekin:\n2017ko azaroaren 17a – Nuevos Retos en la Investigación de la Enfermedad de McArdle, José Luis Zugaza, Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saila, Zientzia eta Teknologia Fakultatea, UPV/EHU. Aurkezlea Sonia Gaztambide doktorea, Jakiundeko kide eta Gurutzeta Unibertsitate Ospitaleko Endokrinologia eta Nutrizio zerbitzuko burua.\n2017ko abenduaren 15a – Ipuinak kontatzeak gizateria salbatuko du: fikzioaren botere izugarriaz, Katixa Agirre, idazlea, Ikus-entzunezko Komunikazioa eta Publizitatea Saila, Gizarte Zientzien eta Komunikazioaren Fakultatea, UPV/EHU. Aurkezlea Maribel Arriortua, Jakiundeko kide eta UPV/EHUko Kristalografia eta Mineralogia katedraduna.\n2018ko urtarrilaren 26a – Developing treatments for rare diseases: much more than finding a new drug, Virginia Arechavala-Gomeza doktorea, neurologoa, Biocruces-Osasun Ikerketa Institutua.\n2018ko otsailaren 16a – ¿Quién gobierna el mundo? Sobre democracia, diplomacia, organismos internacionales y nuestro papel en todo ello, Mikel Mancisidor, Nazioarteko Zuzenbidea, American University, Washington D. C., Nazio Batuen Erakundeko Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordeko kide.\n2018ko martxoaren 16a – Programatzaile berrien portaera ezagutu datuen analisiaren bidez, Mª Luz Guenaga, Deusto Tech Learning, Deustuko Unibertsitatea.\nBIZKAIA 2 – Deustuko Unibertsitateko CRAI liburutegiko Ellacuria auditorioan eta UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Arriaga aretoan eskaintzen da, eta hauxe da egitaraua:\n2018ko urtarrilaren 12a (Bizkaia Aretoa, Arriaga aretoa), Garuneko gaixotasun baskularrak geroari begira, Covadonga Fernández doktorea, neurologoa, Gurutzeta Unibertsitate Ospitaleko Zerbitzu Medikoen zuzendariordea. Aurkezlea Juan José Zarranz doktorea, Jakiundeko kide, Neurologian katedradun eta Gurutzeta Unibertsitate Ospitaleko Neurologia Zerbitzuko buru.\n2018ko otsailaren 2a (Bizkaia Aretoa, Arriaga aretoa), La agricultura aliada del desarrollo sostenible, Carmen González-Murua irakaslea, Landareen Biologia eta Ekologia Saila, UPV/EHU.\n2018ko martxoaren 9a, Understanding the challenges of climate change, Ibon Galarraga, ingurumen-ekonomialaria, Basque Center for Climate Change-bc3. Aurkezlea Ignacio Palacios-Huerta, Jakiundeko kide eta Ekonomia, Estrategia eta Kudeaketa katedraduna London School of Economics unibertsitatean.\nBIZKAIA 3 – Deustuko Unibertsitateko CRAI iburutegiko Ellacuria auditorioan eta UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Oteiza aretoan eskaintzen da, eta hauxe da egitaraua:\n2018ko urtarrilaren 19a (Bizkaia Aretoa, Oteiza aretoa), El cerebro: Una aproximación neuropsicológica, Leire Zubiaurre irakaslea, Hezkuntza eta Psikologia Fakultatea; Neurolab, Deustuko Unibertsitatea.\n2018ko otsailaren 16a (Bizkaia Aretoa, Oteiza aretoa), Fosil-aztarnen geokimika antzinako gizaki eta animalien bizitza baldintzak ezagutzeko, Mª Cruz Zuluaga, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatea, Mineralogia eta Petrologia Saila.\n2018ko martxoaren 9a, ARTEA ETA TEKNOLOGIA. Denborarekin jolasten, Josu Rekalde irakaslea, UPV/EHUko Arte Ederren Fakultatea, Arte eta Teknologia Saila. Aurkezlea Iñaki Goirizelaia, Jakiundeko kide eta UPV/EHUko Ingeniaritza Telematikoko katedraduna.\nCiencia Clip lehiaketaren hirugarren edizioan, Espainia osoko Bigarren Hezkuntzako 700 gaztek baino gehiagok parte hartu zuten; lehiaketa otsailean hasi zen. Edizio honetan, denera 500 bideok eman dute izena. Horietako 125 Latinoamerikako ediziokoak ziren (eta edizio horretara bideratu dira), eta 375 Espainiako estatukoak. Bideo guztiak aztertu eta gero, 324 igaro ziren lehiaketa fasera: 133 animazio modalitatean eta 191 Youtuber modalitatean. Epaimahaiaren erabakiz, honako hauek izan ziren Ciencia Clip bideo lehiaketaren 3. edizioaren irabazleak:\nS Animazioa: Las matemáticas del arte – Álvaro Vázquez eta Ana María García, Malagako IES Salvador Rueda.\nS Youtuber: Midiendo el Universo – Rodrigo de Blas Ibáñez, Madrilgo IES Santamarca.\nM Animazioa: Un viaje entre X dimensiones – Inés Mora Caro, Huelvako Moliére ikastetxea.\nM Youtuber: Mecánica cuántica – Claudia Román Pobo, Castellbisbaleko Institut Castellbisbal.\nL Animazioa: ¿Cómo podemos generar electricidad? – Xabier Echániz Pereda, Barakaldoko Centro San Paulino de Nola.\nL Youtuber: El Reggaeton en una cáscara de nuez – Valentino Martínez, Miguel Pérez y Adrián Botí, Murtziako IES Juan Carlos I.\nIrailaren 15ean, Naukas Bilbao 2018 ekitaldian, sariak banatu eta bideo onenari ematen zaion sari bereziaren (bidaia Genevako CERN zentrora) irabazlearen izena jakinarazi zen: Murtziako Juan Carlos I institutuko Valentino Martínez, Miguel Pérez eta Adrián Botí, El Reggaeton en una cáscara de nuez animazio bideoagatik. Urtarrilean bisitatuko dute CERN.\nCiencia Show DBH3, DBH4 eta Batxilergoko 1. eta 2. mailetako ikasleentzat sortutako lehiaketa bat da, eta 2018an hainbat autonomia erkidegotan egin zen. Programaren barnean egin ziren: Big Van taldearen ikuskizunak (bakarrizketagile zientifikoak) ikusle kopuru handi bat (aipatutako mailetako ikasleak) har zezakeen agertoki batean; irakasleentzako prestakuntza saioak; lehiaketa fasea (parte hartzaileek bideo labur bat grabatu zuten, irakasleen laguntzaz, eta antolatzaileei bidali zieten). Hautatuek beren hirian aurkeztu zuten bakarrizketa, zuzenean, eta gero finala Bilboko Euskalduna Jauregian egin zen, irailaren 13an. 2018an, EAEko lehiaketa UPV/EHUren Bizkaia Aretoan egin zen, martxo amaieran. Saioetan, autonomia erkidegoko hainbat ikastetxetako 1.000 ikaslek parte hartu zuten.\nLehiaketaren finala irailaren 13an egin zen, Euskalduna Jauregiko A1 Aretoan. Bost bakarrizketagile aritu ziren, epaimahaiaren eta publikoaren aurrean (150 ikasle). Irabazlea Madrilgo Víctor Abia izan zen, matematikei buruzko aurkezpen bikaina egin baitzuen.\n2018an, Katedrak hainbat lankidetza ildo garatu ditu zenbait erakunderekin, dibulgazio jarduerak egiteko.\nKatedrak, lankidetzan jardun du Donostia International Phisics Center-ekin, hiru ekintza hauek egiteko: Naukas Donostia, Jakinduriek mundue erreko dau eta udako ikastaro bat. Naukas Donostia maiatzaren 19an egin zen, Donostiako Victoria Eugenia antzokian. Jakinduriek mundue erreko hiru ekitaldirekin iritsi zen lehen aldiz Gipuzkoara maiatzean: maiatzaren 15ean Zarautzen, maiatzaren 17an Bergaran eta maiatzaren 25ean Ordizian. Azkenik, ekainaren 14an eta 15ean, “Euskal Esperientziak Zientziaren Zabalkundean” udako ikastaroa egin zen, UPV/EHUko Carlos Santamaría zentroan, Donostian.\nUrtean zehar, Zientzia eta Teknologia Fakultatearen dekanotzarekin eta fakultateko bertako hainbat sailekin aritu da lankidetzan Katedra, hainbat motatako jarduerak egiteko.\n2017ko urrian, lehiaketako hirugarren edizioa martxan jarri zen; 2017ko azaroan eta 2018ko maiatzean hasi zen. Edizio berri honek harrera ezin hobea izan du. Hirugarren aldiz jarraian, 1.000 ikaslek baino gehiagok parte hartu dute (horietatik % 51 neskak eta % 49 mutilak). Denera, EAEko 29 ikastetxetako (Gipuzkoako 5, Arabako 2 eta Bizkaiko 22) 1.250 ikasle ari dira proiektuak egiten. Horrez gain, gaineratu behar da bigarren hezkuntzako 35 irakaslek parte hartu dutela kristalografiari buruzko prestakuntza ikastaroetan.\nMaiatzaren 11n (ostirala), 08:30etik 14:00etara, Kristalizazioaren III. lehiaketaren finala egin zen UPV/EHUko Areto Nagusian. UPV/EHUko Mineralogia eta Petrologia Saileko IMaCris/MaKrisI taldeak antolatu zuen lehiaketa, Geobizirik taldearekin eta Kultura Zientifikoko Katedrarekin elkarlanean, DBHko eta Batxilergoko ikasleak zientziarekin harremanetan jartzeko, kristalen edertasunaz eta erakargarritasunaz baliatuta.\nFinalean, ikastetxe bakoitzeko hiru ikaslez osatutako talde bakoitzak, irakasle baten laguntzarekin, esperimentuetan lortutako kristalekin egindako maketa bat aurkeztu zuen, eta poster zientifiko batean zehaztu zituen euren lanaren helburuak, materialak, metodoak, emaitzak eta ondorioak.\nHiru sari eman ziren, eta, horrez gain, zortzi sari berezi: zehaztasun zientifikoari, kristalari edo agregatuari, kristalen muntaketari, posterrari, gogo handiena duen taldeari eta bideari (aurrez baloratuta). Gainera, parte hartzaileek bozkatuz aukeratutako sari bat ere eman zen, eta antolakuntzaren sari berezia ere bai.\nMarie Curieren bizitza eta ekarpenak ezagutzeko, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateak “María Sklodowska Curie, poloniar bat Parisen” erakusketa antolatu zuen. Erakusketa Kultura Zientifikoko Katedraren, Medikuntza eta Erizaintza Fakultatearen eta UPV/EHUko Berdintasun Zuzendaritzaren laguntzarekin antolatu zen eta apirilaren 3tik apirilaren 27ra arte bisitatu ahal izan zen Bilboko Bizkaia Aretoan.\nDenera hogei panel zeuden ikusgai, zeinetan zientzialariaren lana eta ikerketa eta haren alderdi gizatiar eta solidarioa aztertu baitziren. Zientzialari gisa egindako lanaz gain, Lehen Mundu Gerran osasun lan handia egin zuen Mariek, bere erradiografiei esker soldadu zaurituen diagnostikoa eta ondorengo tratamendua hobetzen lagundu baitzuen.\nEsparru zientifiko honi atxikitako beste alderdi horiek bistaratzeko asmoz antolatu ziren azaroaren 22an eta 23an UPV/EHUren Bilboko Bizkaia Aretoan egindako “Ireki begiak eta begiratu zer zapaltzen duzun: Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat” dibulgazio jardunaldiak.\nEkimena UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Geologia ataleko kideek antolatu zuten, Bizkaiko Campuseko Errektoreordetza, Energiaren Euskal Erakundea (EVE-EEE), Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Saila, UNESCOren Euskal Kostaldeko Munduko Geoparkea UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzarekin.\n2018an, Katedra Achucarro Basque Center for Neuroscience-rekin aritu da lankidetzan, Achucarro Forum edizio berrian bi hitzaldi emanez. Lehenengoa apirilaren 23an izan zen (“Nuevas tecnologías para el estudio del cerebro: Desde Cajal a nuestros días”) eta bigarrena azaroaren 22an (“¿Cómo afecta el estrés nuestra conducta social y sus bases cerebrales?”), Bilboko Bizkaia Aretoan. Ziklo honen helburua da gizartea burmuinaren eta honen gaixotasunen ikerketaren inguruan sentsibilizatzea.\n“AkuiKulturaren mundu eguna”. Ekitaldi honen bitartez, gizarteari akuikulturak gure herrialdean duen garrantzia helarazi nahi da, honek garapen jasangarriarekiko eta I + G + B-arekiko duen konpromisoa adieraziz, kostaldeko herrietan aberastasuna eta ongizatea sortzen dituela kontuan hartuz.\nEuskadiko Biologoen Elkargo Ofizialak UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Plentziako Itsas Estazioak (PiE – UPV/EHU) laugarren aldiz egin zuten jardunaldi hau azaroaren 29an, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan.\nEspainian estreinatu eta 40 urtera, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak, Círculo Escéptico elkartearekin batera, ‘Encuentros en la tercera fase’ eman zuen maiatzaren 8an, 18:00etan, Bilboko UPV/EHUko Bizkaia Aretoan. Proiekzioaren ondoren, solasaldi bat egin zen, eta Borja Crespok eta Luis Alfonso Gámezek zientzia fikzioko klasiko hau aztertu zuten.\n‘Encuentros en la tercera fase’. El cine, el mito y la ciencia ekitaldiak (filmaren proiekzioa eta solasaldia) aukera eman zuen ezagutzeko zein gertaera eta ideiatan oinarritu zen Spielberg pelikula egiteko eta zer-nolako eragina izan duen haren obrak bisitetan sinestearen ondorengo garapenean.\nCSICen “Ciencia en el barrio” egitasmoa eredu gisa hartuta, Kultura Zientifikoko Katedrak LOGOS elkartearen Zientziaz Blai programan kolaboratu zuen. Zientziaz Blai programa garapen sozialean eta aukera berdintasunean oinarritutako dibulgazio zientifikoko proiektu didaktiko bat da. Bilboko San Frantzisko auzoan egin zen, maiatzaren 31tik ekainaren 3ra. Helburu nagusia izan zen inguruko bizilagunen artean kultura zientifikoa ezagutaraztea. Jardunaldi hauek irekiak izan ziren, eta asmoa zen erakargarri kultural bat izatea San Frantzisko auzora hurbiltzen zirenentzat. Zientziaz Blai programan ekintza hauek egin ziren:\nMaiatzaren 31tik ekainaren 3ra arte, Expogelan (San Frantzisko kalea 32) – Erakusketa: “Mujeres y ciencia: las historias que no te contaron“.\nEkainaren 1a, 18:00etan, San Frantziskoko Auzo Etxea (Mariaren Bihotza plaza) – Zientzia zineforuma: “The Martian“.\nEkainaren 2a, 18:30etan, Harilka (Cortes kalea 10 – lonja) – Hitzaldi-sorta: “Ciencia y sociedad”.\nAlessandra Campo (adimen osasunean espezialista den erizaina): “Sexo y género. ¿Tiene el cerebro la última palabra?“.\n2018an, ardatz gisa hainbat ildo zientifiko dituzten hitzaldien ziklo bat diseinatu eta koordinatu da Goienagusi elkartearekin batera. Elkarte honek hainbat motatako jarduera sozio-kulturalak egiten ditu Debagoienan. Hitzaldiak Arrasaten eta Bergaran eman dira, eta saio bakoitzera 100 pertsona bertaratu dira batez beste. Hitzaldiak hala euskaraz nola gaztelaniaz eman dira. Hona hemen 2018an programatutako hitzaldien zerrenda:\n2018-10-15: Juan Ignacio Pérez Iglesias, UPV/EHUko Fisiologiako Katedraduna eta Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria: “Ciencia para una vida mejor”.\n2018-01-24: Javier Duoandikoetxea, Matematiketako Katedraduna eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea: “Egunerokotasunaren matematikak”.\n8-02-2018: Aitor Elosegi, Ekologiako Katedraduna eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia irakaslea: Ibaiak, gure lurraren zainak.\n2018-02-21: Iker Badiola, Biologian doktorea eta UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakaslea: “Zer da minbizia?”.\n2018-03-07: Koldo García, Genetikan doktorea eta BioDonostiako ikertzailea: “Genetikaren ibilbidea: ilarretatik medikuntza pertsonalizatura”.\n2018-03-14: Marta Macho, Matematiketan doktorea, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea eta Mujeres con Ciencia blogaren editorea: “Dando luz a las mujeres de ciencia”.\n2018-04-11: Esther Zuza, materialen ingeniaria, Kimikan doktorea eta Bilboko Ingeniaritza Eskolako irakaslea: “Polímeros: el futuro de los materiales más jóvenes”.\n2018-05-07: Blanca Martínez, geologian doktorea eta Aranzadiko ikertzailea: “Descubriendo la geología fantástica que esconde la literatura”.\n2018-05-28: Juan Manuel Madariaga, Kimikan doktorea eta UPV/EHUko IBEA ikerketa taldeko zuzendaria: “Los ojos que explorarán la superficie de Marte”\n2018-10-08: Onintze Salazar, fisikan lizentziatua eta EUSKALMETeko meteorologoa eta ikertzailea: “El pronóstico del tiempo no es cosa de las témporas”.\n2018-11-14: Raúl Ibáñez, Matematiketan doktorea, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea eta dibulgatzaile zientifikoa: “Matemáticas ocultas tras el brócoli o el puerro”.\n2018-11-21: Miren Basaras, Mikrobiologian doktorea, eta UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakaslea: “Zer dira birusak?”\n7 – 28Aza / Bilbao\n22 – 23Aza / Donostia / San Sebastián\n27 – 28Aza / Bilbao


Haur eta Guraso Taldeak festa egingo du bihar, Aginagan. Noticias de Gipuzkoa\nHaur eta Guraso Taldeak festa egingo du bihar, Aginagan\n11.00etatik 14.00etara jolasak egongo dira eta ondoren bertan bildutako guztiek paella jango dute\nzumarraga - Urretxu eta Zumarragako Haur eta Gurasoen Taldeak Familien Festa egingo du bihar Aginaga auzoan. 11.00etatik 13.00etara haurrek adinen arabera banatuta jolastuko dute eta 13.00etatik 14.00etara, denek elkarrekin. Ondoren, paella jana egingo dute.\nTalde hau haurrentzat eta gurasoentzat topaleku bat lortzeko sortu da. Duela hilabete batzuk egin zuten lehen bilera. Igandekoa beraien lehen ekitaldia da. “0-6 urteko haurren gurasoei beraien-tzat toki egokirik ez dagoela irudi-tzen zaigu. Eguraldi txarra egiten duenean tabernetara edo pilotalekura joan beharra dugu eta horiek ez dira haur txikiekin egoteko leku egokiak. Lokal bat behar dela uste dugu”, aipatu du Ander Kerejetak.\nTaldeko kideak dagoeneko Urretxu eta Zumarragako Udal ordezkariekin elkartu dira. “Udalei gure proposamena gustatu zaie. Leku egokirik ez dagoela onartu dute eta gaia landuko dutela agindu digute. Ea udalen bitartez lokal bat lortzen dugun”.\nEkintza ezberdinak Bertan ekin-tza asko antolatu daitezkeela uste dute. “Sormen tailerrak egin daitezke, heziketa gaiak landu… Lokala familia guztiei zabalik egongo litzateke eta euskara izango luke ardatz. Haurrek eskolatik kanpo ere euskaraz egiteko balioko luke. Eta gurasoak elkartzeko”, azaldu du.\nGipuzkoako hainbat hiri eta herritan halako lokalak dituzte dagoeneko. Donostiako Intxaurrondo auzoan (Intxaurgune) eta Aretxabaletan (Kukumiku kultur elkartea), besteak beste. - A.Z.


Jaurlaritzak hezkuntza politika murriztatzailea aldatu ezean mobilizazio fase bati ekingo diogu | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Irakaskuntza Jaurlaritzak hezkuntza politika murriztatzailea aldatu ezean mobilizazio fase bati ekingo diogu\nJaurlaritzak hezkuntza politika murriztatzailea aldatu ezean mobilizazio fase bati ekingo diogu\nLAB, STEILAS eta ELA sindikatuok Eusko Jaurlaritzari bere hezkuntza politika murriztatzailea errotik aldatzea eskatzen diogu. Orain arteko negoziazio mahaietan murrizketak inposatzen jarraitzeko asmoa besterik ez du agertu. Bere jarrera aldatu ezean otsailaren 16an hiru sindikatuok mobilizazio fase bati ekitea erabaki dugu.\nSteilas, LAB eta ELA sindikatuon oharra\nIrakaskuntza publikoko irakasleen aurkako murrizketa politikak aldarazteko mobilizaziora deitzen dugu Steilas, LAB eta ELA sindikatuok\nEusko Jaurlaritzak eta Hezkuntza Sailak hezkuntza sistemaren kalitatea eta lan baldintzen duintasuna ez du lehentasunen artean.\nEusko Jaurlaritzak gure aberastasunaren %3,6 besterik ez du bideratzen hezkuntzara (EB28k %5). 2009tik 222 milioi euro murriztu duelarik aurrekontua, inbertsioaren %4,3tik %3,6ra pasa da. Zorraren ordainketa aldiz %0,8tik %11,1era pasa da, 1.086€ gehiago, alegia.\nUrtez urte, Madrilgo eta Gasteiz gobernuak murrizketak bata bestearen gainean ezarri dizkigute hezkuntza sisteman eta irakasleon lan baldintzetan egoera jasan ezina bilakatu arte.\nHonen ondorioz,hezkuntzako gainontzeko eremuetan bezala, Irakaskuntza Publikoko irakasleon lan baldintzek okerrera egin dute nabarmen azken urte hauetan.\nAzken urteetako matrikulazioak nabarmen gora egin duen arren plantilak ez dira neurri berean hazi. Ikasle gehiago geletan sartzearen ondorioz, hezkuntza sistemak behar dituen baino 1.800 irakasle gutxiago ditu.\nIrakasleen artean %31koa behin-behinekotasuna, horrek hezkuntzaren kalitatean, ikastetxeen antolakuntzan eta langileen lan-baldintzetan dituen ondorio larriekin. Jaurlaritzak, ordea, ez du inolako asmorik agertu arazo hau behin betiko konpontzeko.\nPlantila beharrak asetzeko eta behin-behinekotasuna nabarmen gutxitzeko 6.000tik gora lanpostu behin-betiko egonkortu beharko lituzke jaurlaritzak.\nHoni lotuta, ordezkapenik ez da egiten edo kasu askotan astebeteko atzerapenez egiten dira. Ondorioz, milaka irakastordu galtzen dira urtero, gainerako irakasleen lan-kargak handitzen dira eta ehunka ordezko geratzen dira lanik gabe.\nErretiro aurreratua edota 58 urtetik aurrera irakastorduen gutxitzea ezinezko bihutu du Hezkuntza Sailak. Horrek, irakasle lanetan ari direnen bataz-besteko adina izugarri handitzea ekarri du eta plantilen berritzea eragozten du. Kontutan izan behar dugu irakasle finkoen bataz-besteko adina 50 urtetik nabarmen gora kokatzen dela.\n2010az geroztik soldatak murrizteaz gain eroste-ahalmen galera izugarria inposatu digute hezkuntzako langileoi. %13tik gorako eroste-ahalmena galdu dugu, hau da 2010etik 24.000€tik 40.000€ra bitarteko galera kidego eta talde ezberdinen baitan. Oraindik 2012an kenduriko abenduko ordainsariaren %75 bueltatzeke du gobernuak. Eta hau horrela izanik, %1eko soldata igoera lotsagarria besterik ez digu eskaini.\nHezkuntza Sailak gai hauen guztien inguruan ez du inolako elkarrizketa eta negoziaziorik buru nahi. Orain arteko negoziazio mahaietan aipaturiko murrizketak inposatzen jarraitzeko asmoa besterik ez du agertzen.\nAre eta gehiago, murrizketei bide eman zien gutxiengo sindikalarekin sinaturiko 2010-12 akordioa bera aldebakarrez aldatzen ari da murrizketak areagotzeko ikastetxeetako lanpostuak murriztuz, lan baldintzak okertuz eta irakasleon lan zama handituz.\nSTEILAS, LAB eta ELA sindikatuok Eusko Jaurlaritzari bere hezkuntza politika errotik aldatzea eskatzen diogu, hezkuntza inbertsioa igoz, plantilak handituz, lanpostuak egonkortuz, ordezkapenak lehen egunetik eginez, 58 urtetik aurrera irakastorduak murriztuz eta erretiroa erraztuz, gaixotasun bajak ez zigortuz eta galduriko eroste-ahalmena berreskuratuz.\nHezkuntza Sailak bide honetan pausorik ematen ez duen heinean, sindikatuok mobilizazio fase bati hasiera emango diogu datorren otsailaren 16tik aurrera.


ISB Iraurgi Saskibaloi elkartearen aldeko V. Garagardo azoka bihar arratsaldean irekiko dute: 20:00etan egingo da inaugurazio ekitaldia, eta hortik aurrera, bi asteburuz egongo da garagardoaz, jaki goxoez eta musika zein bestelako ekitaldiez gozatzeko aukera. Anaitasunako jubenilek inauguratuko dute azoka, aurten egindako denboraldi onaren errekonozimendu gisa. Ostiralean, berriz, bertsolari, trikitilari eta musikariek jaialdi berezia egingo dute, eta gainerako egunetan ere izango da zer ikusia. 11 garagardo ezberdin egongo dira dastatatzeko, eta jatekoen aukera ere zabala izango da. Udalaren eta Azkoitiko Tabernarien elkartearen babesa du azoka honek.\nBai Euskarari Ziurtagiridun saltokietan egindako zozketako hiru saridunetatik bakarra agertu da, oraingoz. 2282 zenbakidun txartela Axen Alberdi "Aiztarri"k zuen, eta jaso du 200 euroko erosketa txartela. Beste biak, ordea agertzeko daude: 0002 zenbakia, Aldalur gizonezkoen jantzien dendan saldutakoa eta 2010, Dean tabernan saldutakoa. Bi txartel horien jabeek astelehenera arte dute saria jasotzeko epea; agertu ezean, ordezkoak sarituko dira: 2186, FK kopistegian saldutakoa, eta 2090, Dean tabernan saldutakoa.\nBilboko hilketa eta erasoak salatzeko elkarretaratzea egin zuten atzo herriko plazan Azkoitiko Emakumeen Mahaiak deituta. Herritar zein ordezkari politikoak batu ziren 'Indarkeria matxistari aurre hartu!' lemapean.\n04 Ekaina 2013\nBilboko hilketak salatzeko elkarretaratzea deitu du gaurko (asteartea) Azkoitiko Emakumeen Mahaiak. 19:00etan izango da kontzentrazioa, herriko plazan. Udalak ere bat egiten du deialdiarekin eta bertaratzera deitzen ditu herritarrak.\nHondakinen tratamenduaren kostu ekonomikoez arituko dira asteazkenean\nHondakinen lan taldearen laugarren saioa asteazkenean izango da. Oraingoan, Azkoitiko Hondakinen Kudeaketaren inguruko datu ekonomikoak aztertuko dituzte, eta horrekin batera, eskualdean atez ateko sistema ezartzeko bideragarritasun tekniko ekonomikoaz ere arituko dira. Hizlariak honakoak izango dira: Ana Ruiz, Azkoitiko Udaleko kontuhartzailea, eta Garbitania enpresako kide bat. Saioa, 18:30ean izango da, Elkargunean, eta herritar guztiak bertaratzera gonbidatzen ditu Udalak.\nZurrumurruak kudeatzeko estrategia komunikatiboak eta emozionalak aztergai, asteartean\nAsteartean (ekainak 4) Zurrumurruen aurkako 3. tailerraegingo da. Zurrumurruak kudeatzeko estrategia komunikatiboak eta emozionalak landuko dira, Rafa Crespo Uberoren eskutik (Xarxa Antirumors, Bartzelonako elkarteko kidea).Bi partetan banatuko da saioa: batetik zurrumurruen birusak nola eragiten digun aztertuko dute, eta gero, zurrumurru horiei erantzuteko ekiteko tresnak landuko dira. Saila 18:00etan izango da, Elkargunean.\nUdaltzaingoak artzain txakurkume bat jaso du\nIragan maiatzaren 22an artzain txakurkume bat topatu zuen Udaltzaingoak eta jasota dauka. Jabeari Udaltzaingoarekin harremanetan jartzeko eskatzen zaio, udaletxera agertuta edo 943 85 71 71 telefonora deituta.


Castillo Suarezen kutxa moduko poema-liburua\nCastillo Suarez ::Souvenir\nGiza harremanez zorrotz aritu izan da beti Castillo Suarez (Altsasu, 1976) bere poemetan, bai Mugarri estaliak (Susa, 2000) izeneko poema-liburuan, baita Spam poemak (Elkar, 2004) eta Bala hutsak (Elkar, 2006) lanetan ere. Eta sakontasun berbera erakusten du Souvenir liburuko poemetan: “Urkatzeko eskatuko banizue zer erantzungo zenuketen jakin nahi nuke. Zer egiten duzuen begien koloreekin lanetik bueltan”, dio haietako batean. Eta olerkariaren hitzetan azaltzeko, kutxa moduko bat da Souvenir. Lekuz, etxez, lanez edo lantokiz aldatzen garenean bete ohi ditugun kutxak dauzka poetak gogoan; horietan gurekin nahi ditugun gauzak sartzen ditugu; garbi baitugu zer bota edo zer ez dugun gurekin eraman nahi. Haatik, Castillo Suarezen kutxa ez da toki berrira iritsi eta lehenbizitik irekitzen den horietakoa, pasabidean edukitzen dena baizik, ez dakigulako zer egin barruan dauden gauzekin, gogora oroitzapenak ekartzen dizkigutelako. Eta Pandoraren kutxa bezala, ez dakigu ireki nahiko genukeen ala ez, hor daudenak, gauza txikiak izanagatik, iltzaturik ditugulako barruan. Poema independentez osaturik dago Souvenir, baina atmosfera batek lotzen ditu guztiak.\nÂ«Atzera begirako poemak dira, arrastoei buruzkoakÂ»\nZer zirrara eragin dizute zure azken poemek?\nSouvenir nire laugarren poema-liburua da. Lehendabizikoa 2000. urtean argitaratu zen, hau 2008an. Denbora ez da alferrik pasatzen eta sentsazioa daukat –ez dakit nik esan beharko nukeen baina– egin ditudanen artean onena dela. Besteetan baino gehiago lortu dudala adierazpena eta adieraziaren artean. Beti izan da nire ezaugarrietako bat hizkuntza soila erabiltzea, hizkuntza komunikatiboa. Bada, iruditzen zait Souvenir-en espreski ariketa poetikoa egin dudala. Gai aldetik ere aldaketa izan da: tragikotasuna desagertu da, eta horrek behar bada perspektiba zabalagoa eman dit liburua idazteko.\nZergatik aukeratu duzu Souvenir titulua?\nSaiatu naiz poemei ukitu magiko bat ematen, hitzekin jolas moduko bat egiten. Poemetako gaiak atzera begirakoak dira, arrastoei buruz hitz egin nahi izan dut, harremanek edo tokiek gugan uzten dituzten arrastoez. Horregatik aukeratu dut Souvenir izena. Souvenir-ak gauza hutsalak dira, baina balio sinboliko handikoak: iraganera garamatzate, edo toki urrunetara; bizitzako esperientziak gauzatu egiten dira souvenirretan. Gainera, iruditzen zait souvenirraren ideia neurri batean poesiaren antzeko zerbait dela: azkenean souvenirrei inork ez die erreparatzen, edo inork ez die erreparatu nahi, gauza hutsalak direlako, alferrikako gastua; eta poesiarekin nik uste antzeko zerbait pasatzen dela, alferrikakoa dela esan izan da. Souvenir ideiak badu alderdi bikoitza. Oroitzapenak dira, burutazioak... baina fisikoak ere badira: pertsona bat, leku bat, gertakari bat gogora ekartzen digute.


Ia hiru hamarkada lanean, eta hazten jarraitzeko gogoz - Debagoiena - Goiena.eus\nMaialen Santos 2021-10-02 08:29\nBiolurreko ekoizle eta bazkide ugari, Aretxabaletako Mitarte Garai baserrian, martitzenean.\nEkoizleek, baserritarrek eta herritarrek osatzen dute Biolur, Gipuzkoako nekazaritza ekologikoaren aldeko elkartea. Egunerokoan egiten duten lana ezagutzera eman eta esku artean dituzten proiektuak aurrera ateratzeko bazkide berri bila ari dira.\n1993a ezkero Gipuzkoako nekazaritza ekologikoaren alde lanean dihardu Biolur irabazi asmorik gabeko elkarteak. Lurraldeko nekazari, abeltzain eta okin ekologikoen bilgunea da, eta, gaur egun, 125 bazkide ekoizlek edo baserritarrek eta 153 bazkide herritarrek osatzen dute, hainbat eskualdetan banatuta. Debagoienean daude horietako gehienak; hain zuzen, 56 dira bailarako bazkideak, 47 dira Urolakoak, 44 Goierrikoak, 31 Debabarrenekoak, 23 Tolosaldekoak, 55 Donostialdekoak eta beste 22 Nafarroa, Araba eta Bizkaikoak.\nElkartera batzeko deia\nBiolurreko zuzendaritza batzordeko kide da egun Nere Aspiazu bergararra, eta adierazi du nekazaritza ekologikoaren alde urte luzez aritu direla lanean, eta horretan jarraitu gura dutela aurrerantzean ere. Bazkidetza kanpaina abiatu berri dute elkartea indartzeko: "Elkartea handitu nahi dugu, besteak beste, nekazaritza ekologikoaren aldeko jarduna indartzeko; gero eta jende gehiago batu, orduan eta ordezkaritza zabalagoa izango dugu, eta indar handiagoa izango du gure mezuak erakunde zein herritarren aurrean". Eta gehitu du: "Bazkidetza kanpainaren bidez, jendarteari gure jardunaren berri eman gura diogu, eta erakundeei eta eragileei lankidetzarako mezua igorri. Biolurren helburu nagusia Euskal Herrian elikadura burujabetza sustatzea da, baina argi daukagu helburu potolo hori sistema aldatu nahi duten gainontzeko herritarrekin, erakundeekin eta eragileekin egin behar dugula". Elkartetik gaineratu dute eragile zein norbanako bakoitzak dituen erantzukizunez jabetzea eta "ekintzetara pasatzea" beharrezkoa dela: "Egun bizi dugun krisi ekologiko eta sozialean, entzuten ditugun diskurtso zabal eta sarri urrunekoek gure lurralde eta herrietan nola eragiten duten aintzat hartzea ezinbestekoa zaigu. Testuinguru horretan, elikadura –ekoizpenetik kontsumoraino– ardatz funtsezkoa da. Elikadura osasuntsua bermatzea, nekazaritza jasangarria garatzea eta landa eremu biziak sustatzeko lehen sektoreko erreleboa edota nekazarien lanaren duintasuna bermatzea dira gure lanaren oinarriak".\nNere Aspiazu, zuzendaritza batzordeko kidea: "Gure jardunaren berri eman gura dugu bazkidetza bultzatuz"\nHorrez gain, esan du bazkidetza kanpainaren helburua Biolurren autonomia ekonomikoa indartzea ere badela: "Elkartearen diru sarrerak dibertsifikatu egin nahi ditugu, etorkizunean irauteko bermea delako". Gehitu du Udalak elkartera batu daitezen ere ari direla lanean: "Udalei eta elkarteei ere bazkide egiteko gonbita egingo diegu datozen asteetan, buruan dauzkaten edo sor dakizkiekeen proiektuetarako lankidetza eskaintzarekin batera".\nBazkide egiteko jarraitu beharreko urratsak ere azaldu ditu, gainera: 943 76 14 47 telefonora dei egin daiteke, edota biolur@ biolur.eus helbide elektronikora mezua bidali. Urtean 30 euroko ekarpen ekonomikoa egiten du bazkide bakoitzak, eta trukean elkarteko aldizkaria, Gure lurriña, jasotzen du, besteak beste: "Noski, hori da zuzenean jasotzen duena, baina ulertzen dugu Biolurren jardunak komunitateari egiten dion ekarpena ere jasotzen duela bazkideak".\nSabrina Pato, bazkide herritarra: "Bazkide izateak balio dit bailaran zein ekoizle dauden ezagutzeko"\nBatzordekide ez ezik, ekoizle ere bada bergararra; barazkiak ekoizten ditu beste bi lagunekin batera. Ortugintzan hasi zen une beretik sartu zen elkartean, bere ustez, "ortugintza ulertzeko era bakarra ekologikoa izatea delako". Hain zuzen, 2013an hasi zen lan horretan, eta haren "erreferentziazko elkarte" izan zen Biolur: "Hastapenetan, beharrik handiena geneukanean, asko lagundu zigun Biolurrek".\nBazkide eta kontsumitzaile\nSabrina Pato bergararrak hamaika urte daramatza elkarteko kide izaten. Adierazi du Biolurrek nekazaritza ekologikoa ezagutzera ematen duela, eta haren ustez hori dela "jarraitu beharreko bidea; kontzientziatzeko modua baita". Eta gaineratu du: "Bazkide izateak balio dit, besteak beste, bailaran zein ekoizle dauden ezagutzeko, zein aukera dauden produktuak eskuratzeko, non lor daitezkeen...". Bazkide ez ezik, kontsumitzaile ere bada, gainera: "Ekologikoaren aldeko apustua egiten dut. Nire iritziz, produktuek ekologikoak, bertakoak eta garaikoak izan behar dute. Ahalik eta gutxien industrialena, alegia". Are gehiago, azaldu du azken urteetan produktuak erosteko aukerak handitu egin direla, eta, beraz, horrek erraztasunak ekarri dizkiola: "Lehen, azoketara mugitu behar izaten nuen erostera; orain, aldiz, denda batzuetan ere eskura daitezke bertako ekoizleen produktu ekologikoak".\nBiolurren sortzaileetako bat izan zen Tomas Larrañaga antzuolarra, eta, are gehiago, elkarteko lehen presidente izendatu zuten sasoi hartan: "1990ean, nekazaritza ekologikoari buruzko lehen ikastaro orokorra egin zen Gipuzkoan, eta hartan parte hartu nuen. Bertan ezagutu nituen Debagoieneko hainbat ekoizle, eta gerora sortu genuen Biolur". Jendearen babesaren beharraz mintzatu da: "Elkarteak beti egon dira euren tokia bilatzen; izan ere, administrazioetatik jasotzen duten babesa minimoa da. Horregatik eskatzen diegu laguntza norbanakoei, funtsezkoa zaigulako".\nTomas Larrañaga, ekoizlea: "Koinatua sentsibilizatuta zegoelako egin genuen jauzi"\nEmazteak eta haren anaiak eraginda hasi zen nekazaritza ekologikoa egiten: "Koinatua gai honekin sentsibilizatuta zegoen erabat, eta halaxe egin genuen jauzi ekologikora. Edozelan ere, esan dezaket aurretik egiten genuen lana dezente gerturatzen zela ekologikora". Aitortu du jasangarritasunaren alde ere egiten duela lan, ekologikoa eta jasangarria eskutik lotuta doazela uste baitu: "Kanpotik etortzen diren produktuak ez dira jasangarriak. Kalteak sortzen badituzu edo tokitik kanpoko produktuak behar izanez gero, ez da jasangarria". Bide batez, ekologikoa kontzeptuaren esanahia ere argitu du ekoizleak, sarri entzuten den kontzeptua izanagatik ere, esan gura duena ez delako beti jakinekoa: "Kontzeptu zabala da, baina, besteak beste, hazi transgenikorik ezin dugu ekoizpenean erabili, ez eta ongarri kimiko edota pestizida sistemikorik ere. Eta landatzeko lursailak txandakatu egin behar izaten ditugu".\nEgun, emazteak, alabak eta hirurek jarduten dute baratzegintzan Antzuolan, eta langile gehiagoren laguntza ere jasotzen dute. "Lau hektareako lan esparrua dugu; barazkiak eta frutak kontuan hartuta".\nDuela gutxi, irailean, gazta egiteko ekoizpen ekologikora egin du trantsizioa Lur Pagoaga artzain aretxabaletarrak: "Aspaldi nerabilen ekologikora saltoa egitea buruan, eta, azkenean, hartu dut erabakia". Erabiltzen dituen lehengai guztiak ekologikoak izango dira hemendik aurrera, eta gustura azaldu da hartutako erabakiarekin. "Biolur elkartean sartu naiz aldaketa hori egiteko, euren laguntza funtsezkoa zaidalako", dio.\nDebagoienean egiten dituzten hainbat azoka antolatzen ditu Biolur elkarteak; tartean, joan den asteburuan Aretxabaletako sanmigeletan egin zutena. Udalarekin eta Landa Garapeneko Elkartearekin elkarlanean antolatu zuten, eta, Nere Aspiazuk aitortu duenez, "erosleen artean harrera ona izan du aurten ere". Ekoizleentzat ere egun bereziak izaten dira. “Ekoizle bakoitzak norbere produktuak merkaturatzeko bide ezberdinak erabiltzen dituen arren, azokak dira guztiok elkartzen gaituen tokia".\nBiolurren egunerokoa aurrera ateratzeko hiru teknikariren laguntza dute elkartean, eta bertatik azaldu dute baserritarren lan boluntarioa eta beste hainbat kideren laguntza ere "ezinbestekoa" zaiela.\nLur Pagoaga, artzaina: "Biolurren laguntza funtsezkoa zait aldaketarako"\nGuztien artean lau lan-lerro nagusi garatzen dituzte elkartean. Batetik, baserritarrei arloz arloko aholkularitza teknikoa eta formakuntza eskaintzen diete: "Edonork ekoizpenari lotutako arazoren bat daukanean, dagokion teknikariarengana edo gainontzeko baserritarrengana jotzen du; teknikariek, tarteka, bisitak egiten dituzte baserrietara; formakuntza saioak antolatzen ditugu bazkideentzat zein ez bazkideentzat. Jarduerari ekin nahi diotenei babes handia eskaintzen diegu, bai teknikariena, baita bere inguruko gainontzeko baserritarrena ere. Guk argi baitaukagu: zenbat eta ekoizle edota baserritar gehiago izan, orduan eta hobeto". Bestetik, nekazaritza ekologikoaren aldeko sentsibilizazio lana egiten dute Biolurren: "Ekoizpen eredu honek naturarengan, tokiko ekonomian eta kontsumitzaileen osasunarengan dituen onuren berri emateko hainbat ekimen egiten ditugu urtean zehar". Hori gutxi balitz, baserritarren eta erakundeen arteko bitartekari lana egiten dute, eta baita agroekologiaren aldeko "apustu politikoa" ere. Azkenik, beste eragile eta erakunde batzuekin batera –EHKO, ENEEK-Ekolurra Neiker, Lurgintza...– arloz arloko proiektuetan hartzen dute parte, eta eta Foru Aldundiak kudeatzen duen Gaztenek gazte instalaziorako programan tutore lanetan aritzen dira baita ere. "Elikadura burujabetza ardatz, ekonomia sozial eraldatzailea, tokikoa, jasangarria, eta gure lur eta herrietan errotua bultzatu eta garatzen dihardugu", argitu dute Biolurreko kideek.


Ingelesez argitaratu dira Karmele Jaio eta Miren Agur Meaberen liburu bana - Kulturklik Profesional\n2019/04/29Saroa Bikandi: «Zaletasuna irakurtzearen esperientziak sortzen digun plazeretik etortzen da»\n2019/05/16Ibaiertzean Jaialdia, musika eta auzolana Argaren magalean\n2019/04/03Larart Plataforma, errefuxiatuen auzia mahai gainean artearen bidez\n2019/04/12Topaklown, irribarraren erresuma\n2019/05/20BIBAT Museoa: bi bilduma, norabide bakarra\nIngelesez argitaratu dira Karmele Jaio eta Miren Agur Meaberen liburu bana\nAste honetan salgai jarri dira Erresuma Batuan Karmele Jaioren Amaren eskuak (Her Mother’s Hands ingelesez) eta Miren Agur Meaberen Kristalezko begi bat (A Glass Eye ingelesez)eleberriak. Parthian argitaletxe independentearen eskutik plazaratu dira lanok. Galesen egoitza duen argitaletxe honek Galeseko eta Europako ahots berriei arreta berezia jartzen die.\nLehenengoa, azken urteetan euskarazko narratibak eman duen liburu arrakastatsuenetakoa da, eta hainbat sari jaso eta gero plazaratuko da Erresuma Batuan. Horien artean English PEN Award. Amaren eskuak-ek Nerea du protagonista. Kazetaria, gaztea, alaba txiki baten ama. Bere bizitzaren oreka eskasa guztiz apurtuko da egun batetik bestera bere ama amnesiaz jota erietxera eramaten dutenean. Amaren historia ezkutuak jakingo ditu bertan. Mireia Gabilondok pantaila handira eraman zuen istorioa eta Donostiako Zinemaldiak eman zen estreinakoz. Karmele Jaiok Edinburgoko Liburu Jaialdian hartuko du parte abuztuan.\nKristalezko begi bat eleberriko protagonista ere emakumea da. Maite-laguna uzteak eragindako minetik ihesi, bolada baterako Landetara (Frantzia) joango da. Eta han, idazten hartuko du sosegua, bizitzako galerei, bere izateari, desamodioari eta askatasunari, idazkuntzaren zentzuari buruzko gogoetak paperera ekarri ahala. Hiru Euskadi Sari irabazitakoa da Miren Agur Meabe eta hamaika liburu argitaratu ditu, poesia eta haur eta gazte literatura barne.\nBi eleberriak Parthian Europa Carnivale bilduman plazaratu dira, Europako emakumezko ahots berri eta talentudunak biltzen dituen liburu saila. Bertan argitaratutako liburuek gai garrantzitsuak jorratzen dituzte. Horietako asko gai unibertsalak dira, nahiz eta bakoitza tokian tokiko hizkuntza, istorio eta kulturan oinarrituta egon. Protagonistek ezaugarri amankomunak dituzte: erlijioak, gerrak, osasunak, amodioak edo politikak planteatutako erronkei aurre egiten dieten aparteko emakumeak dira\nLiburuen hauen itzulpenak egiteko Etxepare Euskal Institutuaren laguntza jaso du argitaletxeak, eta egitasmoak Etxepare eta Literature Across Frontiers erakundearen eskutik duela bi urte Euskal Herrira egindako bisitan du jatorria.


Bisita gidatuak | Legutiok bataila\n1936ko azaroaren 30ean hasi zen Villarreal-eko Bataila, hainbat hilabete geroago 1.500 hildako eta 5.500 zauriturekin bukatuko zena. Euskal armadak, Errepublikaren zerbitzura, Legutio erasotu zuen.\nHerria, altxatutako nazionalek hartuta zegoen. Gorbeialdeko Kuadrillako zonalde hau fronteko oso zati garrantzitsua izan zen, Nafarratetik, Eribe, Elosu, Zestafe, Okoizta, Etxaguenera...\nNafarrate eta Murua izan ziren herri hondatuenetakorikoak: elizak lehertu egin zituzten, etxeak sakeatu... Familia askok, horren ondorioz, ihes egin behar izan zuten, Eta itzultzean, berriro zerotik hasi, desegindako etxeetan, abererik gabe eta lurrak gorpuz estalita.\nGertakari guzti hauen lekuko, beraien etxebizitza utzi behar izan zuten pertsonak, izkutatuta egon zirenak edo zaurituak gertatu zirenak zaintzen geratu zirenak ditugu. Pertsona guzti hauei, garaiko dokumentuei eta gertakari hauek ezagutzeko lan egin dutenei, bisita honen testigantza sor diegu.\nIparraldeko fronteari bisita historikoa, historia garaikideari bisita bat, Gorbeialdeko Kuadrillako bihotzean gertatutako bataila nabarmena. Gorbeiako mendiaren begiradapean, historia aldatzeko prest egon zen bataila.\nUrte osoan zehar egin daitezke bisita gidatuak. Nahi dituzuen bisitak egin daitezke, zuk zeuk aukeratzen dituzun lekuak aukeratuz.\nGutxienez 4 laguneko taldea.\nHizkuntzak: gaztelera, euskara eta ingelesa.\nBeste bisita batzuk\nURTEGIA ORAIN DELA 50 URTE\nUllibarri-Gamboa – Nanclares de Gamboako urtegia\nZUIA ETA URKABUZTAIZKO ERROMANIKOA\nSarria - Ezti Museoa\nLegutio - Ibarra (Aramaio) - Gaztaindegia


Elektrizitatearen batez besteko gaurko prezioa 186,223 euro/MWh-koa izango da - Ekonomiaren KZ\nElektrizitatearen batez besteko gaurko prezioa 186,223 euro/MWh-koa izango da\nHandizkako merkatuko argiaren batez besteko prezioa bigarren hilabetez jarraian jaitsi da maiatzean, kasu honetan % 2,76, 186,223 euro/MWh-raino, Bruselak elektrizitatea ekoizteko erabilitako gasaren prezioa mugatuko duen mekanismoa behin betiko baimendu arte.\nMaiatzekoa baino batez besteko prezio baxuagoa aurkitzeko 2021eko irailera jo behar da, orduan 156,14 euro/MWh izan baitzen, orain baino % 16 gutxiago. Hala ere, duela urtebete baino 2,7 aldiz garestiagoa da (67,12 euro/MWh). Prezio horrek zuzenean eragiten du Estatuko 11 milioi kontsumitzaileen fakturan, tarifa arautua edo PVPC dutenak. Gobernuak tarifa hori erreformatzeko konpromisoa hartu du, elektrizitatea sortzeko erabiltzen den gasaren prezioa mugatuz.\nGaurko, maiatzeko azken eguna, handizkako merkatuko batez besteko prezioa 213,82 euro/MWh izango da, atzo baino % 3,48 garestiagoa, eta duela urtebete baino 2,4 aldiz garestiagoa, Elektrizitatearen Merkatu Iberiarreko Operadorearen (OMIE) datuen arabera. Prezio horiek kontuan hartuta, tarifa horri atxikitako kontsumitzaile mota baten maiatzeko faktura 85,06 eurokoa izango da, hileko 250 kilowatt/orduko kontsumituta (70 KWh puntako ordutegian, 60 KWh ordutegi lauan eta 120 KWh haraneko ordutegian) eta 4,4 kilowatteko potentzia kontratatuta (potentzia puntakoa zein haranekoa). Apirilean baino % 2,64 gutxiago da, orduan jaitsi baitzen martxoko datuekin alderatuta, orduan izan baitzen inoizko faktura estandar altuena (123,09 euro).\n← Einnek: “Aliantzak ditugu bazkide desberdinekin”\nAzalera handietako salmentak % 2,3 jaitsi dira 2022ko apirilean →\nGarraio grebak ezinbesteko ABLEk justifikatzen ditu, Lakuaren arabera\nEuskal enpresak egoera larrian energiaren prezio oso altuengatik\nUrkulluk larrialdi santiarioa ezarri du EAErako


Nazioarteko zigorrak Donbasseko gerran - Wikipedia, entziklopedia askea.\nNazioarteko zigorrak Donbasseko gerran\nErrusiaren edo Ukrainako pertsona edo erakundeen aurka zigorrak jarri zituzten lurraldeak\nErrusia Zigorrak jarri zituzten herrialdeak Europar Batasunaren parte ziren eta zigorrak jarri zituzten herrialdeak\nJarraian, Donbasseko gerra (2014)n zehar egon ziren nazioarteko zigorrak ageri dira zerrendatuta.\n2 Errusiaren aurkako zigorrak\n2.1 Hirugarren zigor multzoa\n3 Errusiaren zigorrak\n3.1 Gasa Ukrainan\n4 Zigorren ondorioa: Errusiaren blokeoa lehengaietan\nSakontzeko, irakurri: «Donbasseko gerra (2014)»\nErrusiaren aurkako zigorrakAldatu\nHirugarren zigor multzoaAldatu\nUztailaren 29an, Errusiaren kontrako zigor berriak iragarri zituen Barack Obama AEBetako presidenteak, Ukrainan matxino errusiazaleei emandako babesagatik. Energia, defentsa eta finantza sektoreen aurkako zigor ekonomikoak biltzen zituen hirugarren zigor sortak. Hit VTB, Bank of Moscow eta Russian Agricultural Bank bankuak zigortu zituzten AEBek. Horrela, hirurek epe ertainera zein luzera dolarretan kapitalen merkatuan jokatzeko aukerarik ez zuten izango, Altxorraren Departamentuak agiri batean azaldu zuenez. Era berean, United Shipbuilding Corporation konpainiaren aktiboak blokeatu zituen Washingtonek. Europar Batasuneko gobernuak akordio politiko batera iritsi ziren, Errusiaren aurkako zigor pakete bat ezartzeko. Zigor finantzarioak zekartzan Europako kapital merkatuetarako sarbidea mugatzeko, baita arma-blokeoa ere kontratu berrietarako. Bestalde, AEBetako Gobernuak iragarri zuenez, Errusiak aldebiko tratatua hautsi zuen, armen kontrola betetzean, misilei zegokienez.\nAbuztuaren 8an, Ukrainak ere zigorrak jarriko zizkion Errusiari, "krimenak" egotzita. Arseni Jatseniuk Ukrainako lehen ministroak jakinarazi zuenez, zigortuko zituzten konpainia eta norbanakoek "terrorismoa babestu eta finantzatzen dute, eta harreman zuzena dute Ukrainako lurraldean egin diren krimenekin". 26 zigor izan ziren guztira, eta neurri horien artean zeuden aktiboak izoztea, lizentziak kentzea eta funtsak ateratzea galaraztea. Zigorren inguruko lege proiektu bat onartu zuten, eta espero zen abuztuaren 12an lege bihurtzea, Parlamentuaren onespenarekin.\nAbuztuaren 14ean, Ukrainako Rada Gorenak (Parlamentuak) lege proiektu bat onartu zuen, Errusiaren aurkako 29 zigor mota ere ezarri ahal izateko. Besteak beste, Moskuk Europara esportatzen zituen hidrokarburoen igarotzea debekatzeko aukera. Proiektuak 244 diputatuen botoak lortu zituen, beharrezkoak zirenak baino 18 gehiago. Legea onartu aurretik, Yatseniukek aurreratu zuen CSNDri zigortuak izateko hautagaien zerrenda aurkeztuko ziola. 172 lagun eta 65 enpresa zeuden bertan, Errusiakoak eta beste herrialde batzuetakoak. Gobernua aztertzen ari zen neurrien artean, aktiboen izozketa, merkataritza-eragiketak murriztea edo aire-espazioa zati batez edo erabat ixteko aukera zeuden.\nIrailaren 5ean, Errusiaren aurkako zigorrak gogortzeko egitasmo bat aurkeztuko zuen Europar Batasunak. «Ahalik eta eragin handiena» lortzeko diseinatuta zegoenneurri sorta hori: alde batetik, kapitalen salerosketa zorroztuko zuen, eta nabarmen zailduko zion Errusiari armak eta energia sektoreko teknologiak erostea; bestetik, Errusia nazioarteko hainbat ekitalditatik baztertzeko proposatuko zuen Bruselak: besteak beste, 1 Formulako lasterketetatik, futbol txapelketetatik eta bestelako kirol ikuskizun edo ekitaldi kulturaletatik. Boikot horrek 2018ko Munduko Futbol Txapelketari ere eragin ziezaiokeen.\nIrailaren 6an, EB Europar Batasunak adostutako zigor sorta berriari erantzun egingo ziola adierazi zuen Moskuk. Ulergaitza zitzaion Errusiari Kieven eta matxinoen arteko su-etena adostutako egunean bertan zigor gehiago ezartzea. Uztailaren hasieran jarritako neurriak gogortu nahi zituen EBk, Moskuk Ukrainako ekialdeko egoera desegonkortu zuelakoan. Finantza alorrean, defentsan eta teknologia produktuen salmentetan debekuak ezarri zituzten orduan. Ondorioz, Errusiako Estatuko bankuei eta energia konpainiei nazioarteko funtsen bidez finantzatzea zailago egingo zitzaien. Halaber, Artikoa ikertzeko eta petrolioa ur sakonetan aurkitzeko elkarrekin hasitako proiektuak bertan behera utzi zituzten. Horretaz gain, Errusiako Gobernuaren gertuko beste 24 lagun zigortuko zituzten.\nIrailaren 8an, EB Europar Batasunak onartu egin zuen Errusiari uztailean ezarritako zigorrak gogortzea. Errusiako Estatuko bankuei eta enpresei kapitalen merkaturako sarrera galarazi, eta defentsa eta teknologiako produktuen salmentetan ezarritako debekua gogortuko zuen neurriak. Horrez gain, matxinoen gertuko beste 24 laguni EBra bidaiatzea debakatuko zieten eta ondasunak izoztuko zizkioten.\nIrailaren 12an, Errusiako energia, defentsa eta finantza alorrei eragingo zieten zigorrak indarrean sartu zituen Europako Batasunak. Zigorrak iragan ostiralean hitzartu zituzten, eta astelehenean onartu. Bruselak ordura arte onartutako zigorrik gogorrenak ziren, Moskuk Ukrainako gatazkan izan zuen esku hartzeari aurre egiteko. Bruselak Errusiari zigor gogorragoak jartzea onartu zuelarik, Europako hegazkin konpainiei aire eremua ixteko mehatxuarekin erantzun zuen Moskuk. Aurreko zigorren ondorioz, barazkiak inportatzeko debekua ezarri zuen, eta irailaren 11ean, bigarren eskuko autoen eta ehungintza gaien inportazioak mugatzeko aukera aipatu zuen. Obamak egun berean jakinaraziko zituen AEBen zigor gehiago.\nEgun berean, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak Europako Batasunaren azken zigorrak gaitzetsi zituen. Haren arabera, su-etenaren ondoren egoera "egonkortasuna" irabazten ari zen, baina halako zigorrekin "bake prozesua aztoratu" nahi izatea leporatu zion EBri. Egun berean, Vladimir Putin Errusiako presidenteak jakinarazi zuenez, Europar Batasunak (EB) eta AEBek Errusiaren aurka jarritako zigor ekonomikoek egileei kalte egiten zieten, Moskurentzat galerak “minimoak” ziren bitartean.\nAbenduaren 18an jakin zenez, Krimeara zabalduko zituen zigorrak EBk.\nAbuztuaren 6an, Ukrainako gatazka zela-eta Errusiaren aurkako zigorrak babestu zituzten herrialdeen inportazioak debekatzeko agindu zuen Vladimir Putin presidenteak.\nAbuztuaren 7an, Errusiak indarrean sartu zuen Europako Batasuneko, AEBetako, Norvegiako, Australiako eta Kanadako elikagai produktuak inportatzeko debekua. Ukrainako gatazka zela-eta herrialde horiek jarri zizkioten zigorrei emandako erantzuna izan da. Halaber, Kremlinek jakinarazi zuen aztertzen ari zela Mendebaldeko hegazkin konpainiei Errusiako aire eremua debekatzea. Asiarako bidaiei eragingo ziekeen.\nIrailaren 2an, lehen aldiz Eslovakiatik hasi zen jasotzen gasa Ukraina. Bi herrialdeak lotzen dituen gas hodia martxan jarri zuten; herrialdeak behar zuen gasaren %14 eskuratuko zuen bide horretatik. Errusiarekiko mendekotasuna gutxitu nahi zuen horrela Kievek. Salmenta prezioaren inguruko liskarrak zituzten bi herrialdeek, eta, zorren ondorioz, gas emaria eten zuen Moskuk. Poloniatik eta Hungariatik ere jasotzen zuen energia Kievek.\nZigorren ondorioa: Errusiaren blokeoa lehengaietanAldatu\nAbuztuaren 8an, Errusiaren blokeoak neurrizko kezka sortu zuen euskal enpresarien artean. Nafarroaren kasuan, soilik, 130 enpresek esportatzen zuten Errusiara. Iaz bakarrik 1,6 milioi euroko esportazioak egin zituzten Errusiarekin elikagai freskoen bitartez. Beste aldetik, EAEko enpresariek ikuspuntu baikorragoarekin begiratzen zioten blokeoari, Nafarroatik Errusiara esportatzen zen gehiengoa elikagaiak baziren, EAEtik egindakoak industriara mugatzen baitziren. Beraz, ez zuten Moskuk ezarritako blokeoa nozituko. Nafarroako esportatzaile nagusia Volkswagen zen, nahiz eta Nafarroak Errusiarekin egiten zituen esportazioak guztiaren %0,6a ziren soilik (4 milioi euro).\nEAEko ekonomiak, aldiz, gutxiago sufritu zuen, aipatutako herrialdearekin egiten zituen negozioak ez baitziren guztiaren %0,3ra heltzen. EAEn eta Nafarroan egoera ez zen arriskutsua, baina Europako hainbat tokitan urduritasuna azaleratzen hasi zen, herrialde bakoitzaren egoera guztiz ezberdina baitzen. Arazoaren muina Europak Errusiara elikagai freskoak esportatzeagatik urtero lortzen zituen bi mila milioi euroak ziren. Blokeo honek sorrarazi zitzakeen ondorioak larriak izan zitezkeen, Alemaniaren kasuan, adibidez.\nAbuztuaren 11ean, elikagaiak inportatzeko debekuak sektorean izango zuen eragina formalki aztertzen hasi zen Europar Batasuna (EB). Horrela, mertxiken eta nektarinen ekoizleak laguntzeko aurreneko neurriak proposatu zituen Bruselak. Europako Batzordearen adituen lantaldea bildu zen lehen aldiz Errusiaren betoa eta nekazariak laguntzeko neurriak aztertzeko. Jerzy Bogdan Plewa EBko Nekazaritza zuzendari nagusiak lantaldea zuzentzen zuen. AEB, Australia, EB, Kanada eta Norvegiako txahalkia, txerrikia, barazkiak eta ortuariak, frutak, arraina, gaztak, esnea eta esnekiak urtebetez inportatzeko debekua adostu zuen Moskuk abuztuaren 7an. Bestalde, Isabel Garcia Tejerina Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen ministroak Espainiako sektorearekin (EBko seigarrena da ekoizpenean, 338 milioi euroko kaltearekin) bildu eta gero ziurtatu zuenez, "produkzioak berehala bertan behera uzteko" eskatuko zuten helduko zen osteguneko bileran.\nEgun horretan erabaki zenez, Nafarroako melokotoiak laguntza izango zuen Errusiari erantzuteko. Ez zen erabateko laguntzarik izango, baina Nafarroako melokotoi ekoizleek edozein laguntza eskertu zuten. Europako Batzordeak jakinarazi zuen hainbat neurri hartu zituela fruta hori eta nektarina ekoizten zituztenen alde; betiere, Errusiak EBko janariei jarritako betoari erantzuteko. Sartaguda inguruan zeuden Nafarroako melokotoi ekoizlerik gehienak. Fruta horren aldeko neurria zen %5etik %10era igoko zela banaketa librean saltzeko produkzioa. Ekoizle Elkarteetan eta haietatik kanpo zeuden nekaraziek eskatu ahal izango zuten aukera hori. Frutaren salmenta sustatzeko, funts berezi bat ere sortuko zuen EBk. Kaltea bazegoen ordurako; Arguedasko Congelados de Navarra enpresaren kontainer bat gerarazi zuten Valentziako portuan, adibidez. Barazki izoztuak esportatzen zituen Errusiara enpresa horrek.\nHorren aurrean, Argentinako Gobernuak iragarri zuen Moskuk EBko eta AEBetako elikagai eta lehengaiei jarri zien betoa «aukera» gisa aprobetxatu eta Errusiarako esportazioak indartuko zituela. «Errusiak elikagaien eskari handia dauka, eta Argentinak hornitu dezake», azaldu zuen Jorge Capitnich Argentinako kabinete buruak.\nAbuztuaren 14ean, Europar Batasuna osatzen zuten 25ek bilera egin zuten, Bruselan, EBko nekazaritza-produktuentzat (fruta eta barazkiak, haragia, arraina eta esnekiak) Errusiako merkatua ixteak izango zuen eragina aztertzeko. Hala, arazo gehien jasatzen ari ziren sektoreak identifikatu eta onartuko zituzten laguntza ekonomikoak zehazten ahaleginduko ziren. Espainiako merkatutik produktuak kendu zirela eta, Bruselan egin zen bileran horren ordaina eskatuko zuela iragarri zuen Isabel Garcia Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen ministroak.\nEgun berean, Europako Batzordeak (EBk) adierazi zuenez, zetorren asterako neurri gehiago ari zen prestatzen Errusiak ezarritako betoak eragindako ekoizleei laguntzeko. Errusiak ezarritako murrizketek kaltetu ahal zituzten produktuak zeintzuk ziren zehazten saiatu ziren. Halaber, jarraipen mekanismoa abiatzea ere erabaki zuten; horrela, merkatuaren datuetarako sarbide azkarra eta hobea izango zuten, kideak diren Estatuen laguntzarekin. Errusiaren enbargoaren eragina 5.252 milioi eurokoa izan ahal zela balioetsi zuten; Espainiari zegokionez 338 milioikoa zen. Batzordeak emandako aurreko datuen arabera, eta 2013ko zifretan oinarrituta, beto errusiarrak EBren txerri haragiaren %1,7ri eragiten zion, behi-haragiaren %0,4ri eta oilasko haragiaren ekoizpenaren %0,6ri. Fruta eta barazkiei zegokienez, madarien europar ekoizpenaren %8ri eragiten zion; sagarren % 7ri; fruitu gorrien, marrubien eta kiwien % 6ri; txanpiñoien, mertxiken eta nektarinen % 4ri; azaburu zuriaren % 3ri; tomateari, tipulari, piper gozori, pepinori, pepinotxori eta zitrikoei dagokienez, % 2ri; eta azenarioen, arbien, azaloreen eta brokolien % 1i. Esnekietan, Errusiak EBetik gaztaren ekoizpenaren % 2,6 bereganatu zuen, gurinaren % 1,7 eta esnearen gazuraren % 1,1. Bestalde, Errusiak aldaketa bat jakinarazi zuen, debekatutako produktuen zerrendan. Izan ere, produktu batzuk herrialdean bertan egin ahal izateko lehengaia lortzea zen aldaketa horren asmoa.\nAbuztuaren 25ean, Carlos Cabanas Nekazaritza eta Elikadurako idazkari nagusiak adierazi zuenez, Europar Batasunak ez zuen Amankomuneko Nekazal Politikaren krisiaren deitutako "funtsa" erabiliko Errusiaren betoaren kontrako bi neurriak finantzatzeko. Europako Batzordeak berak jakinarazi zuen lehenengo bi neurrien 155 milioi euroko diru-partida ez zela funtsa horretatik aterako, baizik eta EBren ordungo aurrekontutik.\nIrailaren 5ean, Europar Batasuneko Nekazaritza ministroek bilera egin zuten Errusiak ezarritako betoak Europako nekazaritza merkatuetan izan zuen eragina aztertzeko eta neurri gehiago hartu behar ziren erabakitzeko. Larrialdi laguntzak iragarri zituen Bruselak abuztuan melokotoi, nektarina eta tomate ekoizpenentzat. Krisi honen eraginez, 300 milioi euroko galerak izan zituela iragarri zuen Espainiak. Batzordeak 125 milioi euro zuzendu zituen garaian garaiko fruta eta barazkien ekoizpenera (tomatea eta sagarra), 33 milioi euro melokotoiaren eta nektarinaren ekoizpenera, eta 10 eta 20 milioi arteko laguntzak gurinaren, gaztaren eta esne-hauts gaingabetuaren biltegiratzera.\nAbenduaren 9an, Errusiak onartu zuen AEBek bultzatutako nazioarteko zigor ekonomikoen kaltea jasan zuela, baina bi herrialdeek eztabaidagai dituzten kontuetan jarrerari eutsiko ziela esan zuen.\n↑ Oharra: aurretik beste bi zigor multzo egon ziren Errusiaren aurka: martxoan, 2014ko Krimeako krisiarengatik eta apirilaren amaieran\n↑ «Zigor gehiago ezarri dizkiote AEBek eta EBk Errusiari», EiTB, 2014-07-29\n↑ «Ukrainak ere zigorrak jarriko dizkio Errusiari, "krimenak" egotzita», Berria, 2014-08-08\n↑ Samara Velte, «Zigorrak igota, Errusia hainbat sektoretatik at utzi nahi du EBk», Berria, 2014-09-04\n↑ A. G., «EBk zigorrak ezarriz gero, Errusiak erantzun egingo du», Berria, 2014-09-07\n↑ Adrian Garcia, «Ukrainako matxinoek 1.200 gatibu askatu dituzte, bake planari jarraikiz», Berria, 2014-09-09\n↑ Xabin Makazaga, «Errusiaren kontrako zigor berriak gaurtik indarrean jartzea erabaki du Bruselak», Berria, 2014-09-12\n↑ «Su-etena zigorrekin "aztoratu" nahi izatea egotzi dio Errusiak Bruselari», Berria, 2014-09-12\n↑ «Zigorrek EBri eta AEBei kalte egiten dietela ohartarazi du Putinek», EiTB, 2014-09-12\n↑ «Krimeara zabalduko ditu zigorrak EBk», Berria, 2014-12-19\n↑ «Errusiak Mendebaldeko elikagai produktuak debekatu ditu», Berria, 2014-08-08\n↑ «Eslovakia bidez hasi da jasotzen gasa Ukraina», Berria, 2014-09-03\n↑ «Errusiaren blokeoak neurrizko kezka sortu du euskal enpresarien artean», EiTB, 2014-08-08\n↑ «Errusiaren betoa aztertu eta lehen neurriak proposatu ditu EBk», EiTB, 2014-08-11\n↑ «Nafarroako melokotoiak laguntza izango du Errusiari erantzuteko», Berria, 2014-08-12\n↑ «Argentinak gehiago esportatu nahi du Errusiara», Berria, 2014-08-12\n↑ «EBk bilera egingo du gaur Errusiaren betoari irtenbidea bilatzeko», EiTB, 2014-08-14\n↑ «Laguntza handiagoa, Errusiaren betoak eragindako ekoizleentzat», EiTB, 2014-08-14\n↑ «Bilera egin dute Errusiaren betoaren kontrako neurriak aztertzeko», EiTB, 2014-08-25\n↑ «Errusiaren betoari aurre egiteko neurri gehiago aztertuko dituzte 28ek», EiTB, 2014-09-05\n↑ «Errusia: «Ez dugu AEBen aitzinean amore emanen»», Berria, 2014-12-09


Gaur zer barri? – Txalopintxalo\nGaur zer barri?\nPublicado el 26 marzo, 2020 25 marzo, 2020 por aamaiaa\nEgun on guztioi. Gaurko saioan jorratuko dugun gaia ELIKADURA da. Proposatuko dizuedan guztia elikadurarekin lotuta joango da. Hasteko elikadurari buruz:\nElikadura, nutrizioa eta osasuna guztiz elkarlotuta daude gizakion kasuan. Ezin da osasun bikainik izan nutrizioa egokia ez bada eta nutrizioak aldi berean behar bezala elikatzea eskatzen du. Hortaz bai nutrizioa bai elikadura guztiz garrantzitsuak dira bizitzako lehen urteetan; alde batetik gizakia behar bezala hazi eta garatzeko beharrezkoak direlako eta bestetik haurtzaroan hartzen ditugulako bizitza guztian zehar izango ditugun elikadura ohiturak.\nGure umetxoen adinean elikadura mota desberdinak daude:\nBularreko haurrentzako elikadurarik onena amaren esnea da. Lau edo sei hilabete betetzen dituzten arte amaren esneak beren nutrizio behar guzti-guztiak estaltzen ditu.\nAmagandiko edoskitzea posible ez denean edota gaixotasunen bat tarteko, gomendagarria ez denean edoskitze artifizialera jo beharko dugu. Behiaren esne eraldatuarekin egiten da nutrizioaren aldetik amaren esnearen ahalik eta antzik handiena izan dezan.\nAzkenaldian hedabideak garrantzi handia ematen ari dira elikagai funtzionalei, hau da, esnekiei eransten zaizkien prebiotiko eta probiotikoei. Horiei buruz ematen diguten informazioa kontuan hartuz oso funtzio garrantzitsuak betetzen dituztela ematen du; hots, erantzun inflamatorioa modulatu egiten dutela eta osasunari hainbat modutara laguntzen diotela. Gaur egun, prebiotikoak eransten dizkiete edoskitzaileentzat egokitutako esneei eta ekoizleek gisa honetako informazioa ematen digute: “Defentsak handitzen ditu”, “Hesteetako flora orekatzen laguntzen du”…\nPrebiotikoak hesteetako florako bakteria jakin bat edo batzuie hazten laguntzen dieten azukre berezi batzuk dira. Bakteria hauek amaren esnean egoten dira eta gaur egun ia esne egokitu guztiek dauzkate horrelakoak beren konposaketan. Probiotikoak (hesteetan egoten diren germenak) ordea, ezin dira esne egokituetan sartu baina haur handiagoek kontsumitzeko prestatzen diren esnekietan: “bio” jogurtetan, “actimel”-etan… Nolanahi ere sendagileek ohartarazten dute ez dela komenigarria haurrek probiotikoak ohikotasunez hartzea. Prebiotikoei (azukreei) dagokienez, oraingoz frogatu ahal izan zaien onura bakarra idorreria (kaka egiteko zailtasuna) kasuetan daukaten eraginkortasuna da. Kontsumitzaileoi transmititzen dizkiguten gainerako efektu guztiak (gorputz osasuntsuagoa izatea…) ez dira azterlan serio bakar batean ere zientifikoki demostratu.\nHaurrak lau edo sei hilabete betetzen dituenetik aurrera amaren esnea ez da bere nutrizio eskakizunak betetzeko nahikoa. Baina bere elikadurarako osagai nagusiak esneak izaten jarraitzen duenez gainerako elikagaiak osagarriak direla esaten da. Beti kopuru txikitan hasi behar da hauekin. Bakoitzak erabakitzen duen jakiarekin egiten du aprobadea. Normalean lehenengo barazkiekin hasten gara: azenarioa, kalabazina, lekak. porrua, kalabaza… eta gero goaz lekaleak, arraina, proteina, arrautza eta esnekiak sartzen. Fruta ere sartzen dugu beraien dietan: platanoa, madaria… Beti be umearen erritmoa errespetatuz eta bere nahia kontuan izanik.\nHAUR TXIKIEN ELIKADURA\nHaurra urtebete betetzen duenetik familiaren elikatzeko ohiturak hartzen hasten da pixkanaka. Orduantxe hasten da elikagai batzuekiko zaletasuna eta higuina (nazka) sentitzen, gutiziak izaten. Eta horrela elikagai mota bakar bateko dietak egiteko eta behar dituen gainerako nutrienteen aldetik gabeziak izateko arriskua sortzen da. Horregatik dieta osatzen duten elikagaiei dagokienez aniztasuna izateko ahaleginak egin behar ditugu. Haurrak gutxienez 500ml esne edo esneki, irinak, frutak, barazkiak, lekaleak (dilistak…), haragia eta arraina hartu behar ditu.\nHaurraren hazkuntza urtebete betetzen duenetik aurrera moteltzen hasten da. Lehendabiziko urtean 24cm inguru hazten da, bigarrenean 12, hirugarrenean 10 eta laugarrenetik aurrera 5-6 inguru eta horrela haziko da eskola adinean dagoen bitartean.\nHaur eskolako adinean dauden haurrentzat familiaren elikadura da erreferentzia nagusia, imitazioaren bidez ikasten dutelako. Beraz, gomendagarriena haurrari zerealak, frutak, barazkiak, esnekiak, arraina eta haragia ematea da.\nFuntsezkoa da elikadura ohituretan heziketa egokiak jasotzea, haurraren haziera eta adimen garapenaren artean oreka on bat bermatu dadin.\nEz da erraza hain txikiak izanik ipuin aproposa aurkitzea baina… ahalegina egin dut. Pare bat aurkitu ditut. Zer iruditzen zaizu?\nGuztiok dakigun jolas bat proposatuko dizut. Ea gogoratzen zaren.\nPrest zaudete familian jolasteko?\nInformatu gara, ipuinak entzun ditugu, pixka bat jolastu baita ere. Jada erritmoa hartu duzuenez jarrai dezala festak.\nTARTE HONETAN JANARIAZ IHARDUN ETA GERO NI GOSEAK AMORRATZEN NAGO. ETA ZU?\nEntrada anterior Hemen gaude berriz ere bueltan\nEntrada siguiente GAURKOAN…


Bide estu eta pribatuetan gerta daitekeen istripua derrigorrezko aseguruan sartzen da | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nLanera joateko, automobil askok darabilten bidea hartu behar izaten dut. Bide hori tarte batzuetan arrunt estua denez, ez dira sartzen aurrez aurre datozen bi automobil batera. Istripurik sortzekotan, derrigorrezko aseguruak bere egingo ote luke? Entzun dudanez, aseguru horrek ez du ezbeharra babesten pribatua edo zirkulaziorako egokia ez den bidean jazotzen bada. Nik ez dakit bide hori horrelakoa den, tarteka bi automobil batera igarotzeko bezain zabala ez baita.\nDerrigorrezko aseguruak motordun ibilgailuen zirkulazioaren ondoriozko erantzukizun zibila bermatzeaz gainera, zirkulazioaren gorabeherek kalteturiko pertsona eta ondasunak babesten ditu, legeak ezarritako mugen barnean eta urtarrilaren 12ko 7/2001 Errege Dekretuan jasotako salbuespenak kontuan izaki.\nDerrigorrezko aseguruaren aplikazio-eremuari dagokiola eta zirkulatzeko bideak zehazteko, "zirkulazio egintza" terminoa zer den jakin behar da. Goian aipaturiko Dekretuko 3. artikuluak dioenez, zirkulazio egintzak dira motordun ibilgailuen ibilerak sortarazten dituen arriskuaren ondoriozkoak, bai garaje eta aparkalekuetan daudenean, bai hiri barnean edo batetik bestera zirkulatzeko modukoak diren bide publiko edo pribatuetan dabiltzanean, baita, gaitasun hori agertzen ez badute ere, erabilera komunekoak diren bide edo lursailetan doazenean ere. Ez dira zirkulazio egintzak kirol proben ondoriozkoak, ezta, era berean, horretarakoxeak diren motordun ibilgailuek eginiko industria edo nekazaritzako lanen ondoriozkoak, goian aipaturiko bide edo lursailetan doazenean izan ezik.\nHorrenbestez, kasu honetako bidea, publiko izan edo pribatu izan, zirkulatzeko modukoa da, erabilera komunekoa den bitartean (hau da, erabiltzaile kolektibitate mugatu gabeak erabilia). Beraz, zirkulazio egintza baten ondoriozko istripua derrigorrezko aseguruan sartzen da bete-betean.


Eur Urol. 2013 Apr;63(4):597-603. doi: 10.1016/j.eururo.2012.11.005. Epub 2012 Nov 12.\nMeelan Bul 1 , Xiaoye Zhu, Riccardo Valdagni, Tom Pickles, Yoshiyuki Kakehi, Antti Rannikko, Anders Bjartell, Deric K van der Schoot, Erik B Cornel, Giario N Conti, Egbert R Boevé, Frédéric Staerman, Jenneke J Vis-Maters, Henk Vergunst, Joris J Jaspars, Petra Strölin, Erik van Muilekom, Fritz H Schröder, Chris H Bangma, Monique J Roobol\n1 Department of Urology, Erasmus MC, Rotterdam, The Netherlands. m.bul@erasmusmc.nl


Morsalines - Wikipedia, entziklopedia askea.\nSandrine MOUCHEL REVERT (2014-2020)\n49° 34′ 22″ N, 1° 18′ 46″ W / 49.5728°N,1.3128°W / 49.5728; -1.3128Koordenatuak: 49° 34′ 22″ N, 1° 18′ 46″ W / 49.5728°N,1.3128°W / 49.5728; -1.3128\nQuettehou eta Crasville\nMorsalines Frantziako udalerria da, Manche departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 222 biztanle zituen.\n2007an Morsalines udalerrian erroldatutako biztanleak 222 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 169 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 71 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 166 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 90 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nMorsalines udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 84 lanean zeuden (50 gizon eta 34 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Morsalines udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 205 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.439 euro zen.\n2000. urtean Morsalines udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 231 hektarea erabiltzen.\nBNF: 15262333q (data)


→ Аккумуляторы Батарейки Блоки питания Зарядные...\nкакао убрать чувство голода! похудеть ваш гардероб стол и постель Драйнеур цена кефирная диета сивидал отзывы очищение умеренность в еде холестерин красота конфеты против полноты Ешьте почаще! почки зимой - не толстеть! здоровье гимнастика убрать меню для загара\nВсе о диетах и правильном питании → Новости\nК сожалению, запрашиваемая новость не найдена на нашем портале о диетах и здоровом питании.\nJoyslerry (13.06.2021 в 23:28)\nJoyslerry (27.05.2021 в 12:48)\ncialis generic online\nArbitrera (14.05.2021 в 04:12)\nbuy priligy dapoxetine online canada\nsteedge (24.04.2021 в 21:36)\nhttp://fcialisj.com/ - buying generic cialis online safe\nArbitrera (29.12.2020 в 18:23)\nGeneric Cialis Super Nepecheema cialis dosage enliliaFleft Where To Purchase Clobetasol 30g From Canada Cash Delivery\nvalentinfranklin36 (09.01.2019 в 13:11)\nThe lawyer will likewise require to see receipts and doctor's guides. Planning to secure a wedding is stressful, and oftentimes brides forget a few important things. Look around and see whose watching or walking up for you.\nCharlesdog (12.09.2018 в 22:13)\nJimmyelusa (24.07.2018 в 21:35)\nhttp://activator-windows-7.net/ ----- Четко, дерзко, как Андрюха чеканов))) ----- личный кабинет триколор ----- ахахах отрезал как сказали хахах... ----- http://sbank-online.ru/ ----- Почему тут такой аншлаг просмотров, вот же сайт ----- gosuslugi кабинет вход ----- Спамеров ждали? ----- втб банк личный кабинет ----- Как мило что сказали мне ----- windows 7 loader by daz\nMichaelkem (14.06.2018 в 14:23)\nhttp://www.123gosell.com/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=85934 Питикантроп\nWilliamskarf (05.06.2018 в 02:11)\nКак починить все это ----- http://www.vodyanoy.net/showflat.php?Post=4744 Гришка\nAnthonyHudge (23.05.2018 в 19:12)\nПо ссылке http://santetoujours.info/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=8295827\nSernarinat (11.05.2018 в 21:20)\n10 mg levitra reviews mycanadyanpharmacycialis canada discount drugs cialis cost of cialis cvs non 5 mg cialis generici try it generic cialis softtabs viagra bivirkning buy 10 mg levitra online can i take two cialis 20mg 10 mg levitra reviews cialis modo de empleolevitra 20 mg vs. viagra cialis prezzo basso in linea http://merchandisecafe.com/#levitra buy cheap cialis overnight cheapest buy cialis online https://buy-cialis.wixsite.com/cialis#buy\nSernarinat (11.05.2018 в 07:05)\nlevitra 20 mg for sale enter site 20 mg cialis cost buy online cialis 5mg are there generic cialis buy brand cialis cheap cialis soft pillspeople group order one viagra online costo levitra da 20 mg cialis tadalafil canada bayer 20 mg levitra cialis 5 mg acquistocosto levitra da 10 mg cialis 5mg im ausland kaufen http://blackhawkdowns.com/#levitra-20-mg\nJosephgow (10.05.2018 в 21:08)\nВот моё мнение вам ... ----- покупка офиса\nDavidson (11.04.2018 в 07:23)\nПока не грянул гром! ---- бц удальцова плаза ---- В продолжении иемы можно сказать так ---- аренда Ленинский 119 ---- Чем тут пахнет... аааа снова споры ---- бц виктори плаза ---- Высокое напряжение в политике не исключат нашего сотрудничества ---- бизнес центр вымпел ---- Какие мы сердитые ---- бц новинский пассаж ---- Вот ссылки на недвижимость для вас в москве ---- бц crosswall официальный сайт ---- Как ривык,тк и горю вам ---- бизнес центр большевик официальный сайт ---- Предлагаю сотрудниество ---- описание\nBrianFreve (04.04.2018 в 11:14)\nВот я так тоже думал и согласен с вами ---- бизнес центр красная роза москва ---- Какой прекрасный сайт ---- бизнес центр аквамарин 3 ---- Иного и быть не могло... ---- w плаза бизнес центр ---- Ой и не говори как сложно ---- бц бейкер плаза ---- Великицие люди вы ---- империя тауэр ---- Отметился и Все ---- аренда офиса магистраль плаза ---- Приятного просмотра навигатор бц ---- Как определить копии ---- бц neo geo ---- Посмотри сайты нижу какой ---- бц омега плаза адрес ---- Понятно что ничего не понятно бц capital house --- Прицеп к поезду --- виндовс 7 активатор\nRichardDab (31.03.2018 в 11:20)\nКак говорятся судью на мыло - админа в студию ------- активатор windows 7 скачать бесплатно\nJosephrew (13.03.2018 в 14:33)\nKudos, Numerous content! how long before cialis starts to work cialis prices assumere viagra o cialis cialis without a doctor prescription\nJosephrew (12.03.2018 в 21:17)\nMany thanks, Wonderful information. is it easy to get a prescription for cialis cialis generic emconcor cialis cialis savings\nAndrewhib (13.12.2017 в 09:52)\nАхъахаха вот так миг!! ------- вот вам ссылка для актвиации 7\nelv4ja3beu (21.11.2016 в 07:48)\nbuq2n3s7fl t7c6qr1v4w 3e8r6bu3h9 [url=http://h6hpvvad8w8cn.com]n8nato12ej[/url] [url=http://q75l1gsk8t8br.com]amys3k3w13[/url] [url=http://lmgvr6cb8d7a.com]j9k6fs1w2u[/url] http://87soccyh4jlyrx7bo.com http://9llo7rc470gl3f.com http://c9gzqmkzq.com