Życie i twórczość pisana\nTen wybitny pisarz i subtelny Znawca duszy ludzkiej dla jednych pozostał „okrutnym talentem”, dla innych apologetą cierpiętnictwa, natchnionym prorokiem animowanym wielką tradycją plastyczną, dla jeszcze innych – fanatykiem wolności, szowinistą, jeśli nie prekursorem faszyzmu.1 Zarówno dzieła Fiodora Dostojewskiego, jak i jego interesująca biografia – człowieka niezwykle wrażliwego, pró¬bującego szukać odpowiedzi na podstawowe pytania filozoficzne, a przy tym targanego wielkimi namiętnościami: miłością do żony An¬ny i pasją hazardzisty – prowokowały badaczy literatury do poszu¬kiwania informacji o tym nietuzinkowym pisarzu, którego twórczość wywarła wielki wpływ na literaturę współczesnych mu i żyjących później myślicieli oraz ludzi pióra.\nAutor Zbrodni i kary urodził się 30 października 1821 roku w Moskwie, w szpitalu dla ubogich, gdzie pracował jego ojciec, le¬karz. Według przekazu biografa pisarza, Leonida Grossmana, oraz córki, Lubow, ród Dostojewskich wywodził się ze szlachty litew¬skiej i wydał wielu ludzi światłych i wybitnych, ale także zabójców i grabieżców. Była to rodzina głęboko religijna, od pokoleń kultywu¬jąca tradycje prawosławne. Po śmierci matki pisarza (1837 r.) ojciec nadużywał alkoholu i spotykał się z młodymi córkami poddanych, których towarzystwo wymuszał siłą. Zginął dwa lata później zamor¬dowany przez pracujących na jego polach ludzi. Fiodor zetknął się więc z zabójstwem dosyć wcześnie i dotkliwie je odczuł – został o-sierocony.2 To obciążenie i chęć wyjaśnienia mechanizmów zbrodni wielokrotnie wróci w jego utworach, w różnych kontekstach i układach sytuacyjnych.\nWraz z bratem, z woli ojca, Fiodor studiował inżynierię woj¬skową, ale zupełnie nie był zainteresowany taką wiedzą. Chętnie czytywał literaturę, świetnie znał dzieła Aleksandra Puszkina, z pa¬sją oddawał się lekturze utworów M. Gogola, G. Sand, W. Hugo i H. Balzaka. Po ukończeniu studiów w 1843 r. jako podporucznik, in¬żynier robót polnych, pozostał przy sztabie w Petersburgu, gdzie powierzono mu kreślenie map i planów. Już wtedy często korzystał z lichwiarskich pożyczek lub prosił brata o pomoc. Często przyczyną je¬go kłopotów była chęć pomocy kolegom potrzebującym gotówki.\nPracę literacką Dostojewski rozpoczął udanym tłumaczeniem Eugenii Grandet Balzaka. Niedługo później powstała jego pierwsza powieść Biedni ludzie. Coraz częściej zaniedbywał swoje obowiązki zawodowe i ostatecznie zrezygnował z posady, gdy otrzymał od sa¬mego cesarza przykrą etykietę: „dureń”. W wieku 23 lat Fiodor roz¬stał się z wojskiem i rozpoczął odtąd aktywne życie literata. Powieść Biedni ludzie zdobyła autorowi uznanie w kręgu redaktorów „Otie¬czestwiennych zapisków” (Niekrasow, Grigorowicz, Bieliński) i uka¬zała się na łamach tego pisma w 1845 roku. Uskrzydlony powodze¬niem pisarz rozpoczął życie towarzyskie i zakochał się w żonie lite¬rata Iwana Panajewa, która po dwudziestu latach stała się prototy¬pem postaci o tym samym imieniu, Awdotii Raskolnikowej, w Zbrodni i karze. Kolejne utwory (Słabe serce, Cudza żona i mąż pod łóżkiem, nowela Gospodyni) nie sięgają kunsztu Biednych ludzi, gdzie poruszono najbardziej palący problem nierówności społecznej.\nDostojewski zdobył sobie sławę i uznanie dziełami odkrywają¬cymi tajniki duszy ludzkiej, zawiłości psychiki. W tym zakresie uprzedził rozważania Freuda o obsesjach i kompleksach ujawniają¬cych swoją siłę w podświadomości człowieka. Utwory te jednak spotykały się z krytyką i zarzutami, że młody pisarz nie umie jesz¬cze opanować żywiołu językowego i odpowiednio komponować swoich tekstów. Tak potraktowano nowelę Sobowtór.\nRewolucyjne wrzenie na zachodzie Europy (1848-1849) pobu¬dzało aktywność opozycji w Rosji. Dostojewski wraz z Bielińskim znalazł się w kręgu buntowników pozostających pod wpływem Mi¬chała Pietraszewskiego, wyznających zasadę furieryzmu (Charlesa Fouriera – utopijnego socjalisty) – „reforma społeczna bez rewolu¬cji”. Radykalni spiskowcy chcieli dokonać przewrotu w drodze walki zbrojnej. Dostojewski został aresztowany 23 kwietnia 1849 roku w swoim mieszkaniu, które poddano gruntownej rewizji. Po o¬śmiomiesięcznym śledztwie stwierdzono, że pisarz rozpowszechniał list Bielińskiego przeciwko religii i rządowi, pozbawiono go rangi po¬rucznika i praw majątkowych oraz skazano na karę śmierci. Mikołaj I chciał buntowników nastraszyć, ale nie pozbawić życia. Tuż przed kul¬minacyjnym momentem egzekucji (22 grudnia 1849 roku) Dostojewski i jego towarzysze dowiedzieli się o zmianie wyroku na zsyłkę na Sybir. Przeżycia te zaważyły w decydujący sposób na poglądach pisarza doty¬czących zadawania śmierci, skazywania człowieka na torturę oczekiwa¬nia na wykonanie wyroku. Katorgę syberyjską opisał we Wspomnieniach z domu umarłych – wymowny tytuł można pozostawić bez komentarza.\nPo odbyciu kary w styczniu 1854 roku Dostojewski rozpoczął o¬kres żołnierskiej niedoli w Siemipałatyńsku (dzisiejszy Kazachstan), blisko chińskiej granicy. Wtedy poznał trudne warunki życia „kobiet upadłych” (córki gospodyni, u której mieszkał pisarz, były prostytutkami), ukazywanych później w utworach literackich, por. Sonia. Podczas katorgi zaprzyjaźnił się z prawnikiem, baronem Aleksandrem Wranglem, który przywiózł mu listy i paczki od rodziny i niejednokrotnie ułatwiał egzystencję w tych szczególnych warunkach. Tam też pisarz poznał Marię Isajewę, wtedy żonę nauczyciela-pijaka o szlachetnych cechach (później stanie się on prototypem postaci Marmieładowa w Zbrodni i ka¬rze, zaś w cechy Marii autor wyposaży Katarzynę Marmieładową). Po śmierci pierwszego męża Maria wyszła za Dostojewskiego, jednak ich wspólne szczęście zakłóciła choroba – lekarz stwierdził u Fiodora pa¬daczkę, zaś jego żona nie potrafiła zaakceptować tego stanu rzeczy i stała się uciążliwą, histeryczną, zgorzkniałą kobietą.\nPo dziesięciu latach wygnania, w 1859 roku, Dostojewski wrócił do Petersburga. Borykał się z kłopotami finansowymi i rodzinnymi. Po powrocie z zesłania pisarz zaobserwował duże zmiany: coraz głośniej mówiło się o potrzebie uwłaszczenia, uaktywniło się nowe pokolenie protestujące przeciwko tradycji, obyczajom i powszechnie żoną wypełniało Dostojewskiemu coraz żywsze uczucie do Apoli¬arii Susłowej, młodej adeptki pióra. Podróżował z nią po Europie przeżywając perypetie miłosne i zdrady z j ej strony oraz oddając się zamiłowaniu do hazardu.\nW maju 1863 roku zamknięto założony przez Michała, zaś reda¬gowany przez Fiodora Dostojewskiego, miesięcznik „Wriemia”, pomawiając jego liderów o sympatie dla powstańców w Polsce. Była to wyjątkowa ironia losu – już podczas podróży po Europie pisarz nabrał wielkiej niechęci do Polaków, których powszechnie ceniono i popierano ich starania niepodległościowe. W 1864 roku zmarła Ma¬ria osierociwszy syna z poprzedniego małżeństwa. Niedługo potem umarł ukochany brat Fiodora, Michał, pozostawiając spore długi i liczną rodzinę. Pisarz musiał przerwać pracę twórczą (powieść Gracz) i ratować sytuację finansową bliskich.\nPrzed zsyłką na Sybir Dostojewski miał na swoim koncie kilka utworów, które stanowiły przedsmak jego twórczego geniuszu. Ujawnił się on dopiero po powrocie do Petersburga dziełami Sioło Stiepacz¬nikowo, Martwy dom i Zbrodnia i kara. Tę ostatnią powieść pisarz kończył będąc już na nowym etapie życia osobistego i literackiego (publikacja w 1866 r.). Zwrotnym punktem w życiu Dostojewskiego stało się poznanie inteligentnej i urodziwej stenografistki, Anny Snitkiny, zaangażowanej do pomocy nad powieścią Gracz, później drugiej żony i – jak sugerują biografowie pisarza – największej miło¬ści Fiodora. Poślubienie ukochanej kobiety (15 lutego 1867 r.) okazało się początkiem szczęścia i kłopotów rodzinnych, a przy tym rozpo¬częło okres obfitujący w wiele znakomitych dzieł literackich.\nDruga żona Dostojewśkiego była jego ostoją w najtrudniejszych chwilach. Potrafiła odpowiednio pokierować jego sprawami, by mógł spokojnie pisać, bez dramatycznych zmagań z wierzycielami, którzy nie dawali mu spokoju od czasu, gdy po śmierci brata opiekował się finanso¬wo jego rodziną a także swoim pasierbem. Pomagała mu zapisywać teksty, a przy tym była pierwszym czytelnikiem i krytykiem. Otaczała go mi¬łością, chętnie z nim i dziećmi podróżowała, cierpliwie znosiła jego padaczkę i skłonność do hipochondrii, tolerowała upodobanie do hazardu.\nJuż w 1867 r. Dostojewscy wyjechali w długą, czteroletnią po¬dróż po Europie (Szwajcaria, Niemcy, Włochy). Ostatni etap tej wy¬prawy owocował utworem Idiota (1869) ukazującym starcia namięt¬ności i instynktów zdolnych zdominować życie człowieka. Kolejne literackie osiągnięcia Dostojewskiego – dzieła powstałe już w Rosji – to: Biesy (1872 – autor ukazał tu efekty zaniku norm moralnych), Młodzik (1875 – zależność etyki od stanu posiadania), Bracia Kara¬mazow (1879-80 – tragizm losów postaci uwikłanych w namiętności, zbrodnię, obsesje; tu poprzez postać Zosimy Dostojewski wyraził swoje stanowisko, a zarazem postulat – miłości, przebaczenia, słu¬żenia drugiemu człowiekowi). Na łamach „Grażdanina”, w cyklu Dziennik pisarza, opublikował również cykl artykułów na aktualne tematy.\nW 1880 r. w Moskwie Dostojewski wygłosił swój słynny testa¬ment ideowy sformułowany w mowie napisanej z okazji odsłonięcia pomnika jego ukochanego poety, Aleksandra Puszkina. Potwierdził tam raz jeszcze ideały, które określiły jego życie i sposób myślenia.\nFiodor Dostojewski zmarł 28 stycznia 1881 r. Jego grób znajduje się na cmentarzu w Petersburgu, przy Aleksandro-Newskiej Ławrze. Warto dodać kilka słów o intrygującej Polaków postawie autora Zbrodni i kary wobec naszego narodu. To antypolskie nastawienie, którego Dostojewski wcale nie ukrywał, wiąże się z pojmowaniem roli rosyjskiego ludu – zdrowej moralnie warstwy narodu, zawsze wiernej religii prawosławnej, podstawowej wartości Słowian. Polacy zaś ze swoją skłonnością do jednoczenia się z zachodnią częścią Eu-ropy odeszli od prawosławia w stronę katolicyzmu, a więc zdradzili całą słowiańską rodzinę.3\nRanga twórczości Dostojewskiego polega przede wszystkim na stworzeniu w „wielogłosowej” formie nowego obrazu świata – zło¬żonego, pełnego namiętności i sprzeczności, różnych stanowisk i racji, konfliktów prowadzących do tragedii. Pisarz ujął więc w swo¬ich dziełach obraz współczesnego świata w całej jego złożoności i z przejawami rozdarcia: Stąd zapewne wzięła się popularność jego powieści również w końcu XX wieku.\nInformacje dotyczące powstania pomysłu, kolejne etapy two¬rzenia powieści oraz reakcje odbiorców przedstawia autor biografii i monografii twórczości Fiodora Dostojewskiego, Leonid Grossman.4 Z książki tej można się dowiedzieć, że wiele czasu upłynęło zanim zamiar napisania utworu przybrał kształty realne. Korzenie „Zbrodni i kary” sięgają początku dat pięćdziesiątych. Obraz głównego boha¬tera dojrzewał w duszy pisarza około piętnastu lat.\nJeszcze 9 października 1859 roku Dostojewski pisał do brata: „W grudniu zacznę powieść... Może pamiętasz, że wspominałem ci o powieści-spowiedzi, którą chciałem napisać jako ostatnią, bo mówiłem, że sam jeszcze muszę pewne rzeczy przeżyć. W tych dniach postanowiłem pisać ją niezwłocznie... Cała moja dusza i cała moja krew wejdzie w tę powieść. Obmyśliłem ją na katordze leżąc na pry¬czy w ciężkich chwilach smutku i wewnętrznej rozterki... Spowiedź ostatecznie ugruntuje moja sławę”.5\nDostojewski przywiązywał więc do tego utworu szczególne zna¬czenie. Pobyt na katordze pozwolił mu lepiej poznać psychikę człowieka. Obserwował tam zwłaszcza zachowanie jednego więźnia, Orłowa, odważnego, dumnie znoszącego wszelkie cierpienia, ema¬nującego wielką siłą wewnętrzną, marzącego o władzy i bogactwie, do których najszybciej może doprowadzić zbrodnia. W latach sześć¬dziesiątych Dostojewski zwrócił uwagę na dzieła Puszkina i jednego z bohaterów, zabójcę o udręczonej duszy – Aleka (Cyganie).6 W fascynacji zbrodnią i samotnością tej postaci badacze dzieła Dosto¬jewskiego upatrują inspirację do podobnego ukształtowania Ra¬skolnikowi. Tak oto w utworze, który miał być literackim studium pijaństwa, postać Marmieładowa stała się ośrodkiem istotnego, ale pobocznego wątku, zaś na plan pierwszy wysunęły się kwestie mo¬ralne dotyczące zbrodni, jej uzasadnienia i potrzeby odkupienia zro¬dzonej w duszy wrażliwego zabójcy.\nPowzięty pomysł fascynował Dostojewskiego tak bardzo, że in¬teresował się kronikami kryminalnymi. Wśród nich natrafił na arty¬kuł Proces Lacenaire'a, w którym ukazano sylwetkę zbrodniarza¬-filozofa, człowieka bardzo bystrego, uzdolnionego poety o szlachet¬nych rysach twarzy, który najpierw zabił przeciwnika w pojedynku, a po uwolnieniu z więzienia postanowił poświęcić się karierze lite¬rackiej wierząc w to, że jest człowiekiem wyjątkowym. Przestępczy świat bardzo go jednak pociągał, aż doszło do zabójstwa na tle ra¬bunkowym. Po osadzeniu w więzieniu wydał tom wierszy i zyskał sobie popularność jako morderca-filozof formułujący swoje spo¬strzeżenia niezwykle trafnie i oryginalnie, wypowiadający się w kwestiach moralnych, religijnych i politycznych, uważający, że jest ofiarą swojej epoki, zaś do zbrodni popchnęło go ubóstwo. Właśnie cechy Lacenaire' a uzupełniły charakterystykę Raskolnikowa.\nDostojewski ciągle borykał się z kłopotami finansowymi. Przed opublikowaniem Zbrodni i kary miał na utrzymaniu pasierba i wspierał finansowo rodzinę zmarłego brata Michała. Żeby zwrócić długi, zaciągał nowe. Jego życie wypełniało myślenie o wekslach, pożyczkach, sekwestratorach, lichwiarzach i pieniądzach, których nie mógł nastarczyć, by zaspokoić potrzeby własne i bliskich mu o¬sób. Opanowany przez pieniądze Petersburg lat 1864-1865, kiedy to pisarz przeżywał szczególne kłopoty materialne, stał się tłem zda¬rzeń i ich motorem. Podobne problemy przeżywał Raskolnikow u¬wikłany w kontakty ze starą lichwiarką Aloną Iwanowną. O pienią¬dzach, procentach i obligacjach mówią też inni bohaterowie powie¬ści. Kręcąc się w wirze finansowych problemów Dostojewski mógł dobrze poznać różnych ludzi, którzy parali się zdobywaniem mająt¬ku drogą lichwy lub pośrednictwa w wekslowych operacjach – nie¬których autor umieścił w utworze bez wielkiego retuszu, np. Piotr Łużyn ukształtowany został na wzór Pawła Łużyna (wierzyciela pi¬sarza), jako człowiek pośredniczący w finansowych załatwieniach i sporach.\nW 1865 r. Dostojewski przygotowywał się do podjęcia tematu uza¬leżnienia od alkoholu. Jego oferta złożona w redakcji „Otieczestwien¬nych Zapisków” nie została przyjęta ze względu na brak pieniędzy. Po¬mysł i zgromadzone informacje zostały jednak wykorzystane przy pre-zentacji problemów, z jakimi boryka się rodzina Marmieładowów.\nNękany coraz większymi trudnościami autor postanowił wyje¬chać za granicę. W Wiesbaden jednak problemy urosły do jeszcze większych rozmiarów. Przegrawszy w ruletkę wszystko co miał Dostojewski cierpiał głód, nie miał odpowiednich warunków, by pi¬sać. Właśnie wtedy zamysł Zbrodni i kary przybrał w pełni realne kształty. W listownej propozycji złożonej redaktorowi „Russkiego Wiestnika” pisarz określił powieść jako utwór psychologiczny, wyjawił zarys fabuły oraz problematykę i wyjaśnił decyzję bohatera o przyznaniu się do winy jako triumf natury i formacji religijnej. Przed napisaniem utworu autor zaplanował kolejne etapy akcji, charakterystykę głównego bohatera, doskonale wiedział jak i po co nakreśli tę postać w powieści odwołującej się do realiów lat sześćdziesiątych XIX wieku w Petersburgu. Kryzys ekonomiczny przybrał monstrualne rozmiary, kształtował losy ludzkie oplatając je wokół pieniędzy lub ich dotkliwego braku. Nędza zrodziła prostytucję i pijaństwo a także inne złe zjawiska, napędzała proceder złodziejski, powoływała do życia nihilistów i morderców, zamieniała małżeństwo w kontrakt majątkowy. Zbrodnię i karę odbierano również jako atak na utopijne wizje szczęśliwego społeczeń¬stwa nakreślone przez Czernyszewskiego w powieści Co robić? Postać Raskolnikowa, cierpiącego nihilisty, kojarzono z Bazarowem z dzieła Turgieniewa Ojcowie i dzieci.\nPowieść Dostojewskiego powstawała w Petersburgu i w Lublinie pod Moskwą, gdzie autor wynajął wiejską posiadłość. Będąc w co¬tygodniowym kontakcie z wydawcą utworu pisarz mógł walczyć o zachowanie możliwie niezmienionych rozdziałów. Często jednak musiał ustępować – m.in. uporządkował zagadnienia o podbudowie religijnej (długa wypowiedź Soni po lekturze Ewangelii została skrócona, bo zakwestionowano idealizację postaci prostytutki). Po¬wieść wielokrotnie była poddawana redakcyjnemu retuszowi, przy czym większe zmiany polecano autorowi. Szczególnie wiele uwag dotyczyło Soni. W pewnym stopniu prototypem tej postaci była dwudziestoletnia siostrzenica pisarza. Nie tylko jej imię, ale i szla¬chetność, ofiarność, pomoc i współczucie w cierpieniu, formacja moralna i jednoznaczne poglądy, a także niezwykła pracowitość to cechy, które odnajdujemy w literackiej kreacji.\nPo powrocie z Moskwy w końcu września 1866 r. Dostojewski miał bardzo mało czasu na dokończenie Zbrodni i kary, ciągle bory¬kał się przy tym z kłopotami finansowymi. Związany był również drakońskim kontraktem zobowiązującym do dostarczenia wydawcy Stellowskiemu nowej powieści przed początkiem grudnia (w prze¬ciwnym razie ten miałby prawo publikować wszystkie powieści Dostojewskiego w ciągu dziewięciu lat bez płacenia honorariów).7 Tak rozpoczęła się znajomość ze stenografistką Anną Snitkiną, wielką miłością pisarza. Dzięki jej pomocy pokonał wszystkie przeciwności i ukończył utwór Gracz oraz ostatnią część Zbrodni i kary.8\nRodion Romanowicz Raskolnikow, główny bohater powieści, mieszkający w ubogiej petersburskiej dzielnicy, w małym wynaję¬tym pokoiku, przeżywa poważne kłopoty finansowe. Od dawna za¬lega z opłatą za mieszkanie, więc postanawia zastawić zegarek u starej lichwiarki, Arony Iwanowny, osoby odrażającej swoim wyglą¬dem i wielką pazernością. Rodion korzystał wcześniej z takiej formy zdobywania pieniędzy, dotąd nie wykupił pierścionka siostry. Uzy-skawszy zaledwie rubla i piętnaście kopiejek Raskolnikow wychodzi, ale zapowiada powrót ze srebrną papierośnicą. Rozmyśla o nik¬czemności staruchy żerującej na ludzkiej nędzy, o tym, że gromadzi pieniądze bez potrzeby, nie wydaje ich. Na te rozmyślania nakładają się refleksje o biedzie, wiecznych problemach finansowych wielu ludzi. Pobyt w mieszkaniu Alony Iwanowny bohater wykorzystuje na rze¬telny zwiad – rozgląda się, próbuje zbadać, gdzie lichwiarka przechowuje kosztowności i pieniądze. Jego zachowanie zdradza, że przyszedł nie tyl¬ko po to, by zastawić zegarek ojca, ale ma jakiś tajemniczy plan, o wiele ważniejszy cel wizyty.\nPo wyjściu na ulicę Rodion wykrzyknął: Boże! Jakie to wszystko obmierzle! I czyż naprawdę, czy naprawdę ja... Nie, to nonsens, to niedorzeczność! – dorzucił stanowczo. – I czy rzeczywiście coś tak okropnego mogło mi przyjść do głowy? Tak czy owak, do jakiej podłości zdolne jest moje serce! Bo to przede wszystkim podłe, pa¬skudne, wstrętne, wstrętne!... A ja, przez cały miesiąc... (11).9 Dalsze jego zachowanie również dowodzi, że jest dręczony jakimiś kosz¬marnymi myślami. Zataczając się jak w obłędzie dociera do obskurnego szynku. Tam spotyka byłego radcę tytularnego Marmieładowa, człowie¬ka skłonnego do szczerych wynurzeń. Dowiaduje się o jego nałogu, wy¬jątkowo trudnej sytuacji finansowej rodziny i postawie córki z pierwsze¬go małżeństwa, Soni, która zdecydowała się zostać prostytutką, by utrzymać bliskich. Żona Marmieładowa, Katarzyna, wiecznie zaharowana, chora na suchoty, niedożywione dzieci, wiecznie pijany ojciec ciągle potrzebujący gotówki na alkohol – oto powody, dla których delikatna, subtelna Sonia wbrew własnym zasadom sprzedaje swoje ciało, poniża się i cierpi. Przychodzi do domu wieczorem, żeby jej nie widzia¬no, by pomóc chorej macosze, od której zaznała wiele przykrości.\nMarmieładow ma poczucie winy, ale nie umie wyzwolić się z nało¬gu. Znosi dotkliwe komentarze w szynku. Bardzo kocha Sonię i traktuje jej pracę jako wielką ofiarę na rzecz potrzebujących: pożałuje nas Ten, który ulitował się nad wszystkimi, który wszystkich i wszystko rozu¬miał, On też jeden jest sędzią. Nastanie dzień i On Zapyta: „A gdzie jest córa owa, która macosze zlej i suchotniczej, która dziatkom ob¬cym i nieletnim złożyła siebie w ofierze? Gdzie córa owa, która pożałowała rodzica swego ziemskiego, pijanicy nieużytecznego, nie brzydząc się jego zezwierzęceniem?” I powie: „Przyjdź! Już ci raz odpuściłem... Przebaczyłem ci raz... A i teraz odpuszczone ci są twoje mnogie grzechy, albowiem wieleś umiłowała...” I przebaczy mojej Soni, już wiem, że przebaczy... (24). Raskolnikow odprowadza pijaka do domu i wzruszony opowieścią. o postawie Soni zostawia na oknie kilka kopiejek.\nKolejnego dnia rano Anastazja, kucharka i służąca, budzi Ro¬diona i informuje, że gospodyni zamierza go zaskarżyć do policji (29), ponieważ nie płaci komornego. Przynosi mu list od matki, z którego bohater dowiaduje się o przykrym położeniu siostry, Duni, guwernantki zwolnionej z pracy za zalecanie się do pana domu, Swidrygajłowa. W rzeczywistości to pracodawca starał się uwieść młodą, ładną dziewczynę i wyjaśnił to żonie, a wtedy Marfa Pie-trowna wobec sąsiadów odwołała wszelkie zarzuty. O rękę Duni sta¬ra się bogaty stary kawaler – Łużyn. Matka wiąże z tym związkiem nadzieję na poprawę bytu materialnego rodziny. Z listu jednoznacznie wynika, że Dunia ma ponieść podobną ofiarę na rzecz bliskich jak Sonia. Pulcheria Aleksandrowna przesyła synowi 30 rubli i zapowiada swój przyjazd do Petersburga.\nList doprowadza Rodiona do rozpaczy, postanawia on za wszel¬ką cenę zdobyć pieniądze, by uchronić Dunię od małżeństwa z Łu¬żynem. Następnie zamierza udać się do kolegi, studenta Razumichi¬na, ale rezygnuje z tego planu. Po drodze pomaga pijanej dziew¬czynie, którą zaczepia jakiś mężczyzna (Raskolnikow nazywa go Swidrygajłowem, a więc sytuację kojarzy z losem Duni). Razumi¬chin – chłopiec nadzwyczaj wesoły i wylewny, poczciwy aż do pro¬stoduszności (50), powszechnie lubiany, ubogi, również zmuszony do przerwania studiów – to jedyna „bratnia dusza” Raskolnikowa. Idąc przed siebie Rodion rozmyśla o czymś, co ma zrobić, narrator ani bohater nie ujawniają na razie o co chodzi. Zmęczony zasypia w krzakach na Wyspie Pietrowskiej. Wstaje udręczony koszmarnym snem: przeniesiony w czasy dzieciństwa, obserwuje okropną scenę znęcania się pijanego Mikołki nad koniem aż do zakatowania go na śmierć. Podczas powrotu do domu przez plac Sienny spotyka siostrę lichwiarki, Lizawietę, rozmawiającą z handlarzami. Rodion przypadko¬wo dowiaduje się, że następnego dnia o godzinie siódmej będzie ona po¬za domem, a więc Alona Iwanowna będzie sama. Lizawieta, osoba ma¬łomówna, cicha i płochliwa (61), na polecenie lichwiarki pośredniczyła w różnych transakcjach.\nAdres Alony Raskolnikow otrzymał niegdyś od studenta Pokoriewa. Półtora miesiąca wcześniej zastawił u niej pierścionek Duni. Wtedy, w traktierni, przysłuchiwał się rozmowie studenta z oficerem o bezwzględ¬nym bogaceniu się starej na niedoli biedaków i całkowicie podporząd¬kowanej jej Lizawiecie, o testamencie, w którym cały majątek lichwiarka przeznaczyła na potrzeby klasztoru za spokój jej duszy. Ja bym tę prze¬klętą starą babę zabił i obrabował, i bądź pewien, że zrobiłbym to bez najmniejszych wyrzutów sumienia (62-63). Dalej student roztaczał wizję wielu uratowanych od nędzy dzięki tej grabieży. Zabij ją i weź jej pie-niądze, z tym że następnie z ich pomocą poświęcisz się służbie dla całej ludzkości, dla dobra powszechnego: jak sądzisz, czy tysiące dobrych czy¬nów nie zmażą jednej drobniuteńkiej zbrodni? Za jedno życie... tysiąc żywotów uratowanych od gnicia i rozkładu. Jedna śmierć w zamian za sto żywotów, przecież to prosty rachunek. Zresztą, co waży na ogólnej szali życie tego suchotniczego, głupiego i złego babsztyla? Nie więcej niźli życie wszy, karalucha, a nawet mniej, bo to sekutnica szkodliwa. Zżera cudze życie, to jędza; niedawno ze złości ugryzła Lizawietę w pa¬lec, już miano amputować. (63). Akceptacja tego stanowiska wyrażona przez oficera jeszcze bardziej wzmacnia wymowę owego swoistego „rachunku zbrodni”, który wcześniej zrodził się w głowie Rodiona. Bo¬hater traktuje tę rozmowę jak proroczą wskazówkę.\nDługi sen sprawia, że Raskolnikow wstaje pełen energii i rozpo¬czyna przygotowania: ze starej koszuli robi pętlę potrzebną do umo¬cowania pod płaszczem siekiery, starannie zawiązuje opakowaną atrapę papierośnicy. Po siódmej wychodzi z domu zabierając ze stróżówki siekierę. Okazuje się, że plan morderstwa został wcześniej w naj¬drobniejszych szczegółach przemyślany.\nAlom Iwanowna nieufnie odnosi się do Rodiona, on zaś przez moment waha się, ale ostatecznie kilkoma ciosami siekiery zabija lichwiarkę. Niecierpliwymi, nieskoordynowanymi ruchami znajduje sakiewkę i skrzynkę z biżuterią. Zupełnie traci panowanie nad sobą. Tymczasem niespodziewanie do domu wraca Lizawieta i zauważa siostrę w kałuży krwi. Zaskoczony tą sytuacją Raskolnikow zabija również ją. Strach opanowywał go coraz gwałtowniej, szczególnie po tym drugim, zgoła nie przewidzianym morderstwie. Zapragnął co rychlej stąd uciec [...] i to nawet nie ze strachu o własną osobę, lecz z samej zgrozy i obrzydzenia do tego, co uczynił (76). Mimo wiel¬kiego napięcia myje ręce i siekierę, opanowuje go wielkie roztar¬gnienie. Słysząc zbliżające się kroki zamyka się w mieszkaniu. Dwaj mężczyźni, orientują się jednak, że ktoś jest w środku (drzwi za¬mknięte na skobel odstają) i zaniepokojeni nietypową sytuacją zbie¬gają na dół, by zawiadomić stróża. Wtedy Rodion wychodzi, ale zbacza w otwarte drzwi jakiegoś odnawianego, chwilowo pustego, mieszkania. Kiedy przybysze ze stróżem docierają na górę, Raskolnikow wymyka się z mieszkania, zbiega na dół i przez nikogo nie zauważony wychodzi z kamienicy. Doszedłszy do domu zostawia w stróżówce „pożyczoną” siekierę.\nBardzo osłabiony przeżyciami Rodion zapada w głęboki sen. Obudziwszy się nas ranem uświadamia sobie swój czyn i reaguje zupełnym roztrzęsieniem, traci spokój. W pierwszej chwili sądził, że zwariuje. Zrobiło mu się okropnie zimno; wprawdzie to zimno pochodziło i od gorączki, która zaczęła go trapić już dawno, we śnie. Teraz zdjęły go nagle takie dreszcze, że mu ząb na ząb nie trafiał i aż podrzucało go całego. Otworzył drzwi i jął nasłuchiwać: w domu jak makiem zasiał. Ze zdumieniem oglądał siebie samego, pokój i nie pojmował, jak mógł wczoraj, wszedłszy, nie zamknąć drzwi na ha¬czyk i rzucić się na kanapę nie tylko w ubraniu, ale i w kapeluszu (83). Raskolnikow ogląda swoje ubranie, sakiewkę a kosztowności ukrywa za odstającą tapetą. Na krótki czas znowu zapada w sen, ale szybko wstaje, by zniszczyć pętlę, w której przenosił siekierę. Zno¬wu zasypia, rozważając co zrobić z zakrwawionymi częściami ubra¬nia, gdy przybywa Anastazja ze stróżem. Doręczone wezwanie na policję zabójca natychmiast kojarzy z wczorajszą zbrodnią.\nRodion decyduje się zaraz wyjaśnić sprawę. Czuł w sobie okrop¬ny nieład. Bał się, że nie potrafi nad sobą zapanować (89). Okazało się, że gospodyni domaga się spłaty należności za pokój. Podczas pobytu w cyrkule Raskolnikow przypadkowo przysłuchuje się roz¬mowie o dwu zatrzymanych i wczorajszym morderstwie, robi mu się słabo i mdleje. Odzyskawszy świadomość wychodzi nękany upor¬czywymi myślami o możliwej rewizji, o tym, że nierozważnie zo¬stawił za tapetą rzeczy wyniesione od lichwiarki. Postanawia je wrzucić do Kanału Jekateryńskiego, zastanawia się też nad innymi sposobami pozbycia się pieniędzy (zapomina, że ukradł je, by zrobić z nich społeczny użytek), ostatecznie jednak chowa je pod kamie¬niem na jakimś podwórzu.\nRodion odwiedza Razumichina, który dostrzega jego niezdrowy wygląd i dziwaczne zachowanie. Odmawia współpracy przy tłuma¬czeniu tekstów z języka niemieckiego i przyjęcia zaliczki, którą ofe¬ruje mu przyjaciel – sam nie wie, czego chce. W domu zapada w tajemniczą chorobę, śpi, traci poczucie rzeczywistości. Opiekują się nim Anastazja i Razumichin oraz młody lekarz. Za pieniądze przy¬słane przez matkę Rodiona kupują mu żywność i ubranie. Koledzy opowiadaj ą sobie w obecności chorego Raskolnikowa nowiny o zbrodni i – nieświadomie – pogłębiają jego stan, narażają na ponowne rozpamię¬tywanie zdarzeń. Cierpienie chorego wzmaga się tym bardziej, że dowia¬duje się o uwięzieniu podejrzanego malarza pokojowego Mikołaja, który próbował sprzedać znalezione na schodach kolczyki. Choć alibi Mikołaja jest mocne, policja nie daje wiary jego wyjaśnieniom.\nW trakcie koleżeńskiej rozmowy przybywa Piotr Pietrowicz Łu¬żyn, którego Raskolnikow traktuje nieuprzejmie, bowiem znienawi¬dził go już podczas lektury listu od matki. Był to pan podeszłych już lat, sztywny, postawny, z twarzą o wyrazie powściągliwym i tetrycz¬nym (132). Wraca przerwany wątek rozmowy o morderstwie. Ro¬dion rozdrażniony obecnością wystrojonego jak do ślubu zarozumia¬łego Łużyna, który nie wyraża się z szacunkiem o jego matce i za¬mierza poślubić jego siostrę, zmuszoną do małżeństwa wyjątkowo trudną sytuacją finansową rodziny, po szybkiej wymianie przykrych uwag wyrzuca przyszłego szwagra za drzwi. Koledzy dostrzegają napięcie Raskolnikowa. Jego coś nęka. Jakiś ciężar!... Tego bardzo się boję, a tak jest na pewno! (143) – stwierdza Zosimow.\nPo wyjściu gości główny bohater opuszcza mieszkanie, by kupić dziennik i przeczytać wiadomości o zabójstwie. Podczas lektury orien¬tuje się, że zauważył go sekretarz cyrkułu, Zamiotow. Niemal przy¬znaje się do winy, cynicznie zachęcając do złożenia na niego dono¬su. Zamiotow traktuje go jednak jak psychicznie chorego. Po opusz¬czeniu restauracji Rodion spotyka Razumichina, od którego otrzy¬muje zaproszenie na nowosiedliny – spotkanie towarzyskie z okazji wynajęcia nowego pokoju. Uwolniwszy się od przyjaciela Raskolni¬kow udaje się na miejsce zbrodni, zachowuje się dziwnie, pyta stró¬ża o możliwość wynajęcia mieszkania i o kałużę krwi. Stróż prze¬pędza go rezygnując z odprowadzenia na policję.\nPrzed domem Raskolnikow dostrzega zbiegowisko. Okazuje się, że pod koła powozu wpadł Marmieładow. Były student wyjaśnia kim jest poszkodowany i gdzie mieszka. Pomaga go przenieść do domu i posyła po lekarza. Żona Marmieładowa, Katarzyna Iwanowna, wyprawia małą Polę po Sonię. Poszkodowany spowiada się, prosi o przebaczenie żonę, a potem Sonię i w objęciu córki kona. Raskolnikow zostawia rodzinie zmarłego pieniądze na pochówek – dwadzieścia rubli. Podaje Polum swoje nazwisko i adres (na prośbę Soni i Katarzyny Iwanowny) i prosi dziewczynkę, by modliła się „za grzesznego Rodiona” (175). Na moście, w miejscu, skąd rzuciła się do wody kobieta (obserwował to zdarzenie wcześniej) postanawia: – Precz z majakami, precz z urojonymi strachami, precz z upiorami!... Życie jest! Czyż ja przed chwili nie ży¬łem? Życie moje nie umarło razem z tą lichwiarką! Panie, świeć nad jej duszą i... dosyć! Pora ci, moja paniusiu na wieczne odpoczywanie! Te¬raz nastaje królestwo rozsądku i światła, i... woli, i siły... Jeszcze zobaczymy, kto silniejszy! (175).\nW pokoju Rodiona czekają matka i siostra. Razumichin obiecuje im, że zaopiekuje się chorym przyjacielem, więc mogą wrócić do wynajęte¬go mieszkania. Następnego dnia, w rodzinnym gronie, w obecności przy¬jaciela, Raskolnikow wyjaśnia, że traktuje zamążpójście Duni jako ofiarę dla niego, nigdy na to nie pozwoli i zamierza przepędzić intruza Łużyna. Razumichin zwraca uwagę na wdzięk, urodę i mądrość Duni.\nMatka Duni (Awdotii Romanowny) otrzymuje list obrażonego Łu¬żyna, który przesuwa termin spotkania z paniami i domaga się, by odby¬ło się bez Rodiona. Przy okazji donosi, że zostawił on pieniądze rodzinie pijaka. Dunia jednak Zaprasza na spotkanie brata i jego przyjaciela.\nDo Raskolnikowa przychodzi Zofia Siemionowna Marmieładow, żeby w imieniu Katarzyny Iwanowny zawiadomić go o pogrzebie ojca i zaprosić na stypę. Rodion zauważa jej delikatne rysy, chudą sylwetkę, urodę. Dziewczyna robi na nim wielkie wrażenie.\nRaskolnikow pragnie odzyskać pozostawione u lichwiarki przed¬mioty, więc z Razumichinem udaje się do sędziego śledczego, Porfi¬rego Pietrowicza. Chce przy tym wybadać czy zajmujący się sprawą zabójstwa Alony i Lizawiety wie o jego wizycie w ich domu. Sędzia śledczy sprawia wrażenie jakby wiedział, kto jest mordercą. Dopytu¬je się o artykuł Rodiona O Zbrodni opublikowany w „Słowie Perio¬dycznym”, a zwłaszcza o podział ludzi na „zwykłych” i „niezwykłych”. Autor stara się wyjaśnić, że uznaje prawo jednostek wybitnych do zbrodni w imię szczęścia ludzkości. Porfiry pyta rozmówcę o jego wiarę w Boga i wskrzeszenie Łazarza (otrzymuje odpowiedź twierdzącą) oraz o jego poglądy na temat sumienia, winy i kary, logiki zbrodni, bada również okoliczności jego ostatniej wizyty u lichwiarki. Razumichin przerywa rozmowę sądząc, że Raskolnikow znowu ulega własnym wi-zjom i zachowuje się jakby był tam tego dnia, gdy popełniono morder¬stwo.\nO Raskolnikowi dopytuje się jakiś tajemniczy jegomość, który zwraca się do niego dobitnym stwierdzeniem: Tyś morderca (250). Stropiony były student zastanawia się nad swoją sytuacją, dostrzega różnicę między sobą samym a Napoleonem: „Napoleon, piramidy, Waterloo... i chuda, plugawa wdowa po regestratorze, babsztyl, li¬chwiarka z czerwonym kuferkiem pod łóżkiem. Przebóg, jakże taki Porfiry ma to strawić!... To dla niego nie do strawienia! Na prze¬szkodzie stają względy estetyczne; ‘czyż Napoleon wlazłby pod łóżko staruchy!’ Tfu, do licha!...” (254). Pada znamienne stwierdzenie: nie zabiłem człowieka, zabiłem zasadę! (254). Teraz sam siebie nazywa wszą. Żałuje zwłaszcza tego, że zabił dobrą, niewinną Lizawietę. Pod względem łagodności, ofiarności, uległości kojarzy ją z Sonią.\nRaskolnikow znowu zapada w chorobliwy sen, z którego budzi go Arkadiusz Swidrygajłow, dawny uwodziciel Duni. Pragnie przekazać dziewczynie 10 tysięcy rubli, jednak Rodion w imieniu siostry odmawia przyjęcia pieniędzy. Przybyły zna plotki, jakoby on sam zabił żonę i nie dziwi się im, wie, że nie był dobrym mężem. Relacjonuje sen o Marfie widzianej we śnie w jedwabnej nowej sukni (wcześniej opowiadała o niej matka Raskolnikowa – ona też widziała zmarłą we śnie w eleganckiej sukni). Jest to wprowadzenie do rozmowy, podczas której Raskolnikow mówi; Nie wierzę w przyszłe życie (265). Swidrygajłow chce zobaczyć Dunię, by przekazać jej wolę żony, która zapisała dziewczynie 3 tysiące rubli.\nDochodzi do spotkania z Łużynem, które obnaża jego intencje i cha¬rakter. Ostatecznie Dunia zrywa zaręczyny. Razumichin Zauroczony piękną, subtelną panną zachęca ją i matkę do pozostania w Petersburgu oraz proponuje wspólny interes – założenie wydawnictwa. Rodion znowu dziwnie się zachowuje: podczas tak ważnych ustaleń chce gdzieś wyjść, prosi o pozostawienie go w spokoju. Pamiętam o was i kocham... Zo¬stawcie mnie! Dajcie mi pobyć samemu! Tak postanowiłem już przed¬tem... Postanowiłem nieodwołalnie... Cokolwiek się ze mną stanie, czy zginę, czy nie, chcę być sam. Zapomnijcie o mycie zupełnie. [...] Możliwe, że wszystko zmartwychwstanie!... Ale teraz, jeżeli mnie kochacie... zanie¬chajcie... W przeciwnym razie znienawidzę was, czuję to... żegnajcie! (287).\nRodion odwiedza Sonię, ogląda nędzny pokoik, obserwuje jej wy¬chudzoną postać. Ona z wyrozumiałością opowiada o Katarzynie, nieszczęśliwej, schorowanej macosze, której nie wini za brutalne trakto¬wanie, o dzieciach ubranych w łachmany, o Bogu, któremu tak ufa. Raskolnikow nagle schyla się i całuje ją w nogę – Nie tobie się pokłoniłem, pokłoniłem się całemu cierpieniu ludzkiemu (295). Na słowa o zaszczy¬cie, jakim było posadzenie koło niej siostry, Sonia odpowiada: Siedzieć koło mnie... Zaszczyt! Przecież ja jestem... bez czci, jestem wielka, wielka grzesznica! (295). Jest to dziewczyna bardzo skromna, żyjąca w poczu¬ciu winy, bezgranicznie ufająca Bogu. Na komodzie Rodion dostrzega Nowy Testament, prosi Sonię o przeczytanie fragmentu o wskrzeszeniu Łazarza. Dziewczyna opowiada mu o Lizawiecie, która przyniosła jej tę książkę. Raskolnikow oznajmia, że zerwał stosunki z rodziną i właśnie z nią postanowił iść przez życie – Obojeśmy przeklęci, wspólnie też pójdziemy! (302). Zapowiada, że wyjawi jej kto zabił Lizawietę.\nKolejnego dnia Raskolnikow udaje się do sędziego śledczego Porfirego Pietrowicza, by ostatecznie dowiedzieć się czy jest podej¬rzany o zabójstwo Alony i Lizawiety. Porfiry unika jednoznacznej odpowiedzi, ale daje przybyłemu do zrozumienia, że wiele wie – o nim, o jego próbach wynajęcia mieszkania obu kobiet, o zachowaniu w rozmowie ze stróżem itp. Rodion orientuje się, że śledczy jest prze¬konany o jego winie. Zaskoczeniem dla obu jest więc wtargnięcie do gabinetu Mikołaja oczekującego na przesłuchanie. Przyznaje się on do zabójstwa kobiet. Raskolnikow odzyskuje pewność siebie. Po opuszcze¬niu komisariatu spotyka tajemniczego mężczyznę, który kiedyś na ulicy nazwał go mordercą – to on był świadkiem starań o wynajem mieszkania i doniósł o tym Porfiremu. Teraz przeprasza go za posądzenie o zbrodnię.\nPodczas przygotowań do stypy, Łużyn, który teraz jest sąsiadem rodziny Marmieładowów, wzywa do siebie Sonię i wręcza jej dzie¬sięciorublowy banknot, by przekazała go Katarzynie. Po pewnym czasie, kiedy przy stole siedzą już goście, przychodzi wzburzony, by oskarżyć dziewczynę o kradzież stu rubli. Poniżającą dla Soni scenę przerywa jednak wejście Liebieziatnikowa i wyjaśnienie, że widział, jak sam Piotr Pietrowicz wsunął do jej kieszeni banknot, sądził jed¬nak, że mato być dyskretne wsparcie finansowe. Łużyn chciał w ten sposób zrobić na złość Raskolnikowowi i dać do zrozumienia jego matce i Duni, że dziewczyna, którą się interesuje Rodion, to nie tyl¬ko prostytutka, ale i złodziejka. Sonia wybiega z mieszkania, tym¬czasem wpada z furią gospodyni – Niemka Amalia Iwanowna – i ka¬że wdowie wraz z dziećmi wyprowadzić się z mieszkania, rozrzuca rzeczy domowników nie bacząc na chorobę Katarzyny, płacz dzieci i dzień pochówku Marmieładowa – jej bezwzględne zachowanie to efekt poprzednich konfliktów.\nRaskolnikow podąża za Sonią, by wyznać jej swoją straszną tajemni¬cę. Dziewczyna obiecuje mu, że go nie opuści i wskazuje drogę na przy¬szłość: Przyjąć cierpienie i odkupić się przez nie, oto co trzeba (385). Zachęca go do przyznania się i odbycia kary. Nie potępia go, ale martwi się, jak będzie żył z takim obciążeniem. Jedyne wyjście widzi w oczysz¬czającej mocy cierpienia. Siedzieli obok siebie smutni i przybici, niby dwoje rozbitków wyrzuconych po burzy na pusty brzeg. Patrzył na Sonię i czuł, ile jej miłości skupiło się na nim – i rzecz dziwna, zrobiło mu się nagle ciężko i boleśnie, że ktoś go tak kocha. Tak, to było dziwne i okrop¬ne doznanie! Idąc do Soni czuł, że w niej cała jego nadzieja i cała u¬cieczka; pragnął zwalić bodaj część swej męczarni – a oto teraz, gdy całe jej serce zwróciło się do niego, uczuł naraz i uświadomił sobie, że jest nieporównanie bardziej nieszczęśliwy niż przedtem (386).\nDziewczyna daje Rodionowi cyprysowy krzyżyk, dla siebie zacho¬wując otrzymany od Lizawiety, miedziany. Weź .. przecie to mój, mój! ¬– błagała go. – Razem mamy cierpieć, razem tery krzyż poniesiemy... (386).\nSonię odwiedza Liebieziatnikow z wiadomością o dziwnym, gwałtownym zachowaniu Katarzyny Iwanowny, która od nawału nieszczęść wpadła w obłęd. Dania odwiedza brata, ale ten żegna się z nią jakby gdzieś na bardzo długo wyjeżdżał. Tymczasem Katarzy¬na zachowuje się jak oszalała, śpiewa i tańczy z dziwacznie ubranymi dziećmi starając się zwrócić uwagę na ich nędzę, w końcu z wycieńcze¬nia upada i kona. Zjawia się Swidrygajłow, który deklaruje opłacenie po¬grzebu i umieszczenie dzieci (Polani, Koli i Lenki) w odpowiednich sie¬rocińcach oraz obiecuje złożyć dla nich w banku po tysiąc pięćset rubli. W ten sposób chce pomóc Soni, doceniając jej poczciwość.\nTymczasem Rodion podejmuje ostateczną decyzję co do swojego lo¬su. Przed oddaniem się w ręce sprawiedliwości powierza Razumichinowi opiekę nad siostrą. Przychodzi do niego Porfiry Pietrowicz i wyjawia, iż ma pewność co do zabójcy – to nie Mikołaj, który nieoczekiwanie się przyznał, ale właśnie Rodion dokonał tego strasznego czynu.\nMając jeszcze trochę czasu na wolności Raskolnikow udaje się do Swidrygajłuwa. Chce się upewnić czy Duni nic już nie grozi ze strony tego lubieżnego bogatego nikczemnika. Po długiej rozmowie o losach Swidrygajłowa i jego planach na przyszłość Rodion orientuje się, że jego rozmówca gdzieś się spieszy i zależy mu na dyskrecji. Oka¬zuje się, że niedługo potem spotyka się z Dunią i opowiada jej co usły¬szał przez ścianę dzielącą jego mieszkanie z pokojem Soni w domu Ka¬pernaumowów. Proponuje Duni ocalenie brata-mordercy i wyjazd całej rodziny wraz z nim za granicę, zachęca, by porzuciła Razumichina. Aw¬dotia przewidziała, że spotkanie z dawnym natarczywym zalotnikiem może być dla niej niebezpieczne i wzięła z sobą rewolwer Mady, który kiedyś zabrała z jej domu. Dwukrotna próba strzału nie udaje się, jednak Swidrygajłow, usłyszawszy, że Dania go nie kocha, pozwala jej odejść. Następnie odwiedza Sonię, wręcza jej pokwitowania – umieścił jej przyrodnie rodzeństwo w sierocińcu i wpłacił do banku obiecaną dla dzieci Marmieładowa kwotę – jej zaś ofiarowuje obligacje na trzy tysiące rubli. Jeszcze tej nocy odwiedza swoją narzeczoną, wobec której podjął pewne zobowiązania, i zostawia jej obligacje na piętnaście tysięcy. Interesuje się małą opuszczoną dziewczynką, zabiera ją do siebie i kładzie do łóżka, potem przygląda się jej i przyłapuje się na lubieżnych myślach. Nad ra¬nem wychodzi w kierunku Małej Newy i wypala sobie w skroń z rewol¬weru pozostawionego przez Dunię.\nRaskolnikow odwiedza matkę, zapewnia ją o swojej synowskiej miłości, prosi, by zawsze go kochała i modliła się za niego. Oznajmia, że musi wyjechać. W rozmowie z Dunią hardo stwierdza, że przyzna się, by zmniejszyć karę i dlatego, że był to czyn nijaki, niezgodny z jego ideą. Potem udaje się do Soni po krzyżyk, który chciała mu ofiarować. Dziewczyna długo na niego czekała w obawie, że zamierza popełnić sa¬mobójstwo. Potem Rodion odchodzi rozmyślając o przyszłym życiu, po¬chyla się i całuje ziemię, przecież popełnił wobec niej grzech (interpre¬tacja Soni)). W biurze Procha dowiaduje się o samobójstwie Swidrygajłowa, czuje się słabo, a odzyskawszy siły przyznaje się do zabójstwa sta¬rej lichwiarki i jej siostry.\nAkcja Epilogu rozgrywa się na Syberii. Rodion jest tu od dzie¬więciu miesięcy, zaś od zbrodni minęło już półtora roku. Otrzymał łagodny wyrok, osiem lat katorgi, ponieważ uznano jego niepoczy¬talność w chwili popełnienia morderstwa. Dostrzeżono, że nie próbował się bronić, a nawet nie zrobił żadnego użytku z ukradzionych przedmiotów. Pulcheria Iwanowna, matka Rodiona, poważnie zachoro¬wała, stała się milcząca i posępna. W czasie procesu wyjechała z Peters¬burga, ale o nic nie pytała. Dunia wyszła za mąż za Razumichina, zaś Sonia podążyła za ukochanym na Syberię, by dzielić jego los.\nPo tym retrospektywnym dopowiedzeniu losów Rodiona (od mo¬mentu przyznania się do winy) narrator ukazuje etap przemiany bohatera. Raskolnikow ciężko pracuje, ale nie może przestać myśleć o swojej teo¬rii, która doprowadziła do takiego nieszczęścia. Sonia jest pomocą i po¬ciechą wszystkim więźniom – przynosi potrzebne rzeczy, wysyła listy. Pewnego dnia nie przychodzi, wtedy zatroskany o jej zdrowie Rodion u¬świadamia sobie jak bardzo ją kocha i jak mu jej brakuje. Odtąd nie jest już wobec niej szorstki. Oboje podejmują decyzję, że razem będą czekali na koniec kary i planują nowe wspólne życie. Od tego momentu rozpoczyna się nawa historia, historia stopniowej odnowy człowieka (502).\nAkcja powieści (bez Epilogu) rozgrywa się w ciągu dziewięciu i pół doby, w lipcu 1865 roku. Czytelnik obserwuje sceny z życia głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa, ukazane na tle petersburskich za¬ułków, ulic i traktierni oraz mrocznych ponurych wnętrz zamieszkiwanych przez biedotę. Podobnie jak w powieści H. Balzaka pt. Oj¬ciec Goriot miasto stanowi istotny element w kształtowaniu losów postaci. Jest bohaterem, cięgle wyłania się spoza sylwetek ludzi i swoim charakterem dopowiada, wyjaśnia motywację ich działań. Wyszynki, traktiernie, domy publiczne, spelunki, podrzędne hoteliki, urzędy policyjne, mansarda studencka, mieszkanie lichwiarki, ulice, zaułki, podwórze, plac Sienny i „rynsztok”, wszystko to jakby stwarza przestępczy zamysł Raskolnikowa i wykreśla kolejne etapy skomplikowanej walki wewnętrznej bohatera.10\nObraz Petersburga ukazany poprzez pryzmat warunków życia jego mieszkańców jest przytłaczający. Dzielnice nędzy – to obskur¬ne kamienice, których właściciele wynajmują pojedyncze pokoje i całe skromnie umeblowane mieszkania, odrażające podwórka z umorusanymi dziećmi i nieuprzejmymi stróżami, to także specyficzne zasady moralne, którymi kierują się ludzie zniszczeni przez biedę. w tak przedstawionych miejscach nie zaskakują pijacy, prostytutki i złodzieje. Tu może się zrodzić i urzeczywistnić pomysł zbrodni.\nPetersburg lat sześćdziesiątych XIX wieku jest więc miastem odpy¬chającym i prowokującym do przestępstwa. Ukazane tu okolice placu Siennego, dzielnica zamieszkała przez ludzi nisko sytuowanych, pozba¬wionych pracy (były radca Marmieładow), nie potrafiących udźwignąć kosztów kształcenia (były student Raskolnikow), zmuszonych do zdo¬bywania pieniędzy wszelkimi sposobami (prostytutka Sonia), szukają¬cych zapomnienia w alkoholu (Marmieładow), udręczonych chorobami (Katarzyna Marmieładowa). Rozmowy bohaterów często dotyczą kłopo¬tów finansowych, weksli, zastawów, lichwiarskich procentów, małżeń¬stwa dla pieniędzy. Takie problemy obserwował i przeżywał autor Zbrodni i kary właśnie w ukazanym tu czasie i miejscu.\nKonstrukcja przestrzeni i czasu\nKolejnym etapem rozważań o powieści Fiodora Dostojewskiego bę¬dzie ukazanie charakteru przestrzeni i jej funkcji w prezentacji losów i psychiki bohaterów. Warto zwrócić również uwagę na konstrukcję czasu, jego znaczenie i różne interpretacje na płaszczyźnie utworu.\nAutor powieści zadbał o przedstawienie niektórych przestrzeni zamkniętych, zwłaszcza tych, które określają stan majątkowy i cha¬rakter bohatera. Były student Raskolnikow zajmuje pomieszczenie o wyjątkowo niskim standardzie, a i tak od dawna zalega z opłatami. Była to maluteńka klitka, jakie sześć kroków długa, żałośnie wyglądająca ze swoją żółtawą, zakurzoną, poodlepianą tapet, a tak niska, że człowiek choć trochę słuszniejszy czul się tu nieswojo, co chwila cze¬kając, że zawadzi głową o sufit. Umeblowanie było odpowiednie: trzy stare, koślawe krzesła, zabejcowany stół, na którym leżało kilka zeszytów i książek – gruba warstwa kurzu świadczyła, że od dawna nie dotykała ich niczyja ręka – wreszcie pokraczna, duża sofa, zajmująca bez mata całą ścianę i połowę szerokości izdebki, niegdyś obita kretonem, teraz obdarta i zastępująca Raskolnikowowi łóżko. [...] Przed sofą stał stoliczek. Trudno było o większe zaniedbanie i niechlujstwo [...] (28). w ta¬kiej przestrzeni – wypełnionej tandetnymi meblami – nie można czuć się dobrze i być szczęśliwym. Kształty i jakość wykonania sprzętów nie wymuszają dbałości o pomieszczenie, są to ponure i odpychające prowizoryczne „graty”. Całość sprawia wrażenie ciasnej trumny, niemal wprawia w stan klaustrofobii. Zawsze jest tu duszno i nieprzyjemnie. Za poodklejoną tapetą Raskolnikow ukrywa zrabowane przedmioty – to jeszcze jeden dowód kojarzenia nędzy ze zbrodnią.\nW „kalekiej” przestrzeni mieszka i pracuje Sonia, szlachetna prosty¬tutka utrzymująca z haniebnego procederu rodzinę swojego ojca pijaka. Pokój Soni przypominał mansardę, miał kształt bardzo nieprawidłowego czworokąta, co sprawiało jakieś pokraczne wrażenie. Ściana o trzech oknach wychodzących na kanał przecinała pokój jakoś na ukos, skutkiem czego jeden kąt, niesamowicie ostry, umykał gdzieś w głąb, tak że przy li¬chym oświetleniu trudno go było dobrze widzieć; za to przeciwległy kąt był szkaradnie rozwarty. W całym tym dużym pokoju prawie nie było sprzętów. W kącie na prawo mieściło się łóżko; obok niego, bliżej drzwi krzesło (289) oraz kuchenny stół, dwa plecione fotele i komoda z suro¬wego drzewa. Żółtawe, odrapane i zasmolone tapety poczerniały we wszystkich załomkach; snadź w zimie bywało tu wilgotno i zimno. Bieda biła w oczy (289-290). Los bohaterki wykrzywiony przez nędzę i konie¬czność zarabiania własnym ciałem znajduje właściwe tło: koślawy, nę¬dzny pokój straszący kształtem i wystrojem, wiele mówiący o warunkach życia tej ubogiej dziewczyny. Liche, cienkie ściany ujawniają przed Swi¬drygajłowem tajemnicę Rodiona – dlatego wzmaga się jeszcze poczucie grozy i wzrasta obawa Soni o życie i przyszłość ukochanego człowieka.\nW podobnym stylu przedstawiono mieszkanie Marmieładowów ¬jest to przestrzeń wypełniona chaosem i bałaganem zwielokrotnionym po wtargnięciu gospodyni, która we wściekłości rozrzuca rzeczy Katarzyny i dzieci domagając się natychmiastowego opuszczenia mieszkania. Wła¬śnie tu Katarzyna krztusi się kaszlem (ostatnie stadium gruźlicy), w wielkim napięciu nerwowym bije dzieci i na koniec wpada w choroby psychiczną. W tym mieszkaniu-norze pogłębia się bieda rodziny, wege¬tują źle odżywiane dzieci, stąd Marmieładow ucieka do szynku, zaś Sonię konieczność zarabiania wypędza na ulicę.\nRównie mocny związek pomiędzy losem bohaterów a przestrzenią, w jakiej zostali ukazani, jawi się w Epilogu. Sonia pisaka [do Duni], że w więzieniu mieszka on wspólnie ze wszystkimi; wnętrza nie widziana, ale wnioskuje, że jest tam ciasno, ohydnie i niezdrowo; Raskolnikowi śpi na pryczy, podściela wojłok, nic innego urządzić sobie nie chce (494). Choroba Rodiona, jego przemyślenia i odrodzenie moralne korespondują z surowością więziennej celi, z atmosferą życia na katordze.\nPowieść Fiodora Dostojewskiego charakteryzuje się precyzyj¬nym powiązaniem różnych elementów formalnych, ich „funkcjonal¬nością” w zakresie przedstawiania zagadnień, postaci itp. Taką kate¬gorią jest również czas. Akcja toczy się latem, w upalnym lipcowym słońcu Rodion Raskolnikowi planuje jakieś działanie, jeszcze nie u¬jawnione czytelnikowi, tajemnicze i intrygujące. Atmosfera pierw¬szego rozdziału zagęszcza się. Tok akcji biegnie spokojnie, bez za¬burzeń czasu. Przyspieszenia i spowolnienia następują dopiero, gdy Rodion przystępuje do realizacji planu zbrodni. Duży udział w takiej manipulacji czasem mają wyjątkowo długie okresy chorobliwego snu bohatera. Przykładem pozornego wydłużenia czasu są zdarzenia, kiedy bohater znajduje się w stanie szczególnego napięcia psychicz¬nego – od zabójstwa Alony do powrotu do swojego pokoju lub pod¬czas finezyjnej, pełnej podejrzeń rozmowy z sędzią śledczym. Zapa¬danie i budzenie się ze snu, ucieczka „w siebie”, jaką stosuje Ra¬skolnikowi nie mogąc unieść ciężaru własnych myśli, również powo¬dują naruszenie płynności czasu. Bohater jakby wycina ze swej świadomości pewne okresy, ale niekiedy wykorzystuje je po to, by znaleźć się w innym czasie – np. powrót we śnie do dzieciństwa i przypomnienie krwawej sceny katowania konia przez Mikołkę będącej jakby ostrzeżeniem, zapowiedzią strasznych zdarzeń.\nSposób kształtowania czasu jest więc uzależniony od potrzeb akcji, od aktualnego stanu głównego bohatera powieści. Warto zwrócić uwagę, że zasadniczo tok akcji rozpięty jest pomiędzy krótkim okresem przygo¬towań do zbrodni i jej wykonaniem a karą katorgi na Sybirze. Najdłuższą partię utworu stanowi czas wewnętrznych zmagań i dojrzewania Rodiona do przyjęcia odpowiedzialności za morderstwo, wypełniony rozważania¬mi natury moralnej, filozoficznej i społecznej.\nIstotnym fragmentem, jeśli chodzi o czas, jest Epilog, w którym bo¬hater przebywa w więzieniu i zarazem miejscu przymusowej pracy. Uka¬rany jest tu zaledwie wycinek z okresu kary. Na uwagę zasługuje relacja co moralnej i religijnej odnowie Rodiona, która zachodzi podczas cier¬pienia fizycznego – choroby, wysokiej temperatury; pobytu w szpitalu. Wtedy, w znamiennym okresie wielkiego postu, a zwłaszcza Wielkiego Tygodnia, Raskolnikowi odnajduje na nowo siebie samego jako człowie¬ka zdolnego do uczuć, religijnych wzruszeń, nadziei. Pokornie schyla się do kolan Soni, sięga po Ewangelię, razem z nią, z nowymi planami i ma¬rzeniami postanawia czekać do końca kary – tylko siedem lat! (502). Ów przełom dokonał się właśnie w okresie rozważania zbawczej męki Chrystusa. Dlatego też narzuca się refleksja, że postawy bohaterów uzy¬skują pełny obraz dopiero w perspektywie wieczności. Nie tyle o kon¬kretny czas tu chodzi, co o zrozumienie jakie ma on znacznie, czym o¬wocuje w dalszym życiu postaci i ich kondycji moralnej.\nJak możemy zauważyć, czas w powieści Fiodora Dostojewskie¬go ma niebagatelne znaczenie dla budowania nastroju i wzmacniania interpretacji zdarzeń. Również czas historyczny, w którym została osadzona akcja, ma zasadniczy wpływ na losy i postępowanie boha¬terów. Są one uzależnione od realiów życia – od biedy, ciągłych kłopotów materialnych, jakie przeżywali mieszkańcy Petersburga lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku.\nZbrodnia i kara jest powieścią jednotomową podzieloną na sześć części i Epilog. W pierwszej z nich czytelnik zapoznaje się z obrazem Petersburga, dowiaduje się o planach Rodiona z jego monologu we¬wnętrznego, ma okazję poznać los rodziny Marmieladowów, a zwłaszcza Soni, z relacji pijaka, ojca rodziny. Tu pokazane są motywy zbrodni ¬wypowiedź studenta o lichwiarce, którą pożytecznie byłoby zabić – oraz koszmarny sen głównego bohatera o zakatowaniu konia (wspomnienie z dzieciństwa, zapowiedź przeżyć po dokonaniu zaplanowanego czynu). Kulminacyjny moment tej części stanowi scena podwójnego morderstwa i opuszczenie miejsca zbrodni przez Raskolnikowa.11\nKolejne cztery części (II-V) wypełniają spiętrzenia dramaturgiczne, wśród których na pierwszy plan wysuwają się zdarzenia: wezwanie Ra¬skolnikowa na policję, rozmowa z sędzią śledczym o zbrodni i artykule Rodiona jako psychologiczna próba sił, skojarzenie własnej postawy bo¬hatera z osobą Swidrygajłowa – zabójcy i podrywacza, ujawnienie gry Łużyna przez Liebieziatnikowa (obrona Soni przed oskarżeniem o kra¬dzież), konfrontacja życiowych programów Soni i Rodiona.


Tworzenie i funkcjonowanie partnerstwa społecznego stawia przed jego członkami wyzwania nie tylko organizacyjne, czy intelektualne, ale również psychologiczne. Partnerstwo ma bowiem szansę osiągnięcia dojrzałości o tyle, o ile właściwie ułożone zostanie kultura relacji międzyludzkich i postaw. Właściwie, czyli w taki sposób, aby znalazło się tam miejsce na konfrontowanie wzajemnych poglądów i idei.\nPartnerstwa grupują osoby z różnych środowisk społecznych i ekonomicznych, dlatego naturalne jest, że dochodzi w nich do prezentacji odmiennych postaw, poglądów, interesów itp. Członkowie muszą pracować nad doskonaleniem krytycznego podejścia do rozważanych na wspólnym forum koncepcji i propozycji. Janusz Hryniewicz, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego pisze, że „dopiero indywidualne analizy krytyczne i zbiorowa umiejętność syntezy i osiągania kompromisu czynią społeczności demokratyczne nowatorskimi i podatnymi na rozwój” (1). Niezmiernie ważna jest umiejętność osiągania kompromisu w ramach partnerstwa, a wcześniej jeszcze umiejętne rozpoznanie pola wspólnych interesów, które łączą wszystkich członków i lokalne środowiska w budowaniu programów działania.\nKluczowe dla partnerstw wydaje się zbudowanie forum dyskusji i wymiany opinii. W istocie chodzi tu o uformowanie lokalnej sfery publicznej. Szczególne znaczenie ma to, jaki będzie dostęp do niej, jak silne będą ograniczenia przed wypowiadaniem się i prezentowaniem różnych punktów widzenia i różnych interesów. J. Hryniewicz formułuje kilka wymogów:\nkażdy uczestnik grupy, włączając w to przywódców, ma takie same uprawnienia do przedkładania własnych propozycji działania wobec pojawiających się szans i zagrożeń;\nmiędzy uczestnikami a przywódcami istnieje pewien poziom zaufania niezbędny do tego, aby uczestnicy byli przekonani, że przywódcy w dobrej wierze biorą udział w zbiorowym podejmowaniu decyzji i że faktycznie realizują działania uznane za najlepsze;\nuczestnicy czują się zobowiązani do przedkładania własnych propozycji i faktycznie to robią.\nNie powinny istnieć żadne ograniczenia nakładane na przeprowadzanie analiz krytycznych. Wówczas istnieje szansa na wyzwolenie pełnego potencjału intelektualnego lokalnej grupy, a ona sama może stać się typem „organizacji uczącej się”. Według Immanuela Kanta społeczeństwo rozwija się poprzez konfrontację z odmiennymi ideami i poglądami. Brak dążenia do doskonalenia i dyskusji Kant określił mianem „skandalu rozumu”.\nKluczową zdolnością partnerstw wydaje się umiejętność zbudowania grupowego procesu decyzyjnego, a także wdrażania jego efektów. Rzecz w tym, aby upodmiotowić wszystkie grupy uczestniczące w partnerstwie. Zdaniem J. Hryniewicza, grupowy sposób decydowania ma szczególnie duże znaczenie w organizacjach dobrowolnych, a takimi są przecież partnerstwa. Taki sposób decydowania sprzyja integracji lokalnej społeczności wokół wspólnych celów, po drugie przeciwdziała rozpadowi grupy, a także zwiększa poziom zadowolenia z grupowego uczestnictwa. Partnerstwa powinny pamiętać, że szalenie istotny jest sposób mobilizowania energii społecznej.\nCo przeszkadza partnerstwom?\nSocjologowie kultury wskazują na wiele cech społecznych występujących w Polsce, które mają pozytywny, jak i negatywny wpływ na tworzenie lokalnych grup społecznych, w tym partnerstw, a także na przebieg procesów rozwojowych.\nHryniewicz twierdzi, że znaczną przeszkodą jest to, że członkowie organizacji politycznych i społecznych mają niekiedy oczekiwanie, że w ich strukturach formalnych należy budować bliskie, emocjonalne relacje na wzór relacji rodzinnych, co sprawia, że oczekują podobieństwa poglądów, postaw i aspiracji jak w rodzinie. Wiąże się z tym także niska odporność na odmienne poglądy i interesy oraz nieumiejętność zbiorowego dyskutowania nad rozbieżnymi celami.\nW efekcie organizacje społeczne mają trudności ze zbudowaniem bezstronnych - w pewnym sensie bezosobowych - relacji między członkami. W tej sytuacji na podrzędne miejsce schodzą cel działania, umowy, efektywność. Wyższy priorytet zyskuje oczekiwanie „podobieństwa poglądów i konformizmu grupowego” (1).\nKolejnym czynnikiem utrudniającym jest niska odporność na dysonans poznawczy, co oznacza, że dana jednostka przeżywa trudności, gdy napotyka na wiedzę, postawy, informacje niezgodne z jego dotychczasowymi poglądami, postawami, czy stanem wiedzy. Człowiek z takimi problemami odczuwa frustrację i wiele przykrych napięć psychicznych oraz lęków. Sprawia to, że rodzi się tendencja do unikania nowej wiedzy, zapoznawania się z nowymi poglądami. Czasami może to przybierać nawet postać unikania dyskusji. Tymczasem właściwy proces decyzyjny wymaga ducha analizy krytycznej wobec omawianych propozycji. Innowacyjność lokalnych grup i partnerstw opiera się na zdolność do weryfikowania dotychczasowej wiedzy i postaw.\nPrzeszkodą wydaje się także dogmatyzm poznawczy. Wyraża się on w postawie, czy skłonności do poszukiwania „jednej przyczyny wszystkiego” Wiąże się z tym emocjonalne przeżywanie własnych postaw, poglądów, czy decyzji, a także do upatrywania przyczyn dziejących się wydarzeń w spiskach, złowrogich działaniach konkurencyjnych grup, itp. W takiej sytuacji „logiczna analiza rzeczywistości i intencji, czy sugestii zostaje zastąpiona myśleniem skojarzeniowym. Intelektualny przymus usilnego poszukiwania „jednej przyczyny” nieuchronnie spycha tory myślenia zespołowego w kierunku poszukiwania przyczyn niemożliwych do wykrycia, albo skłania do konstruowania rozbudowanych do nieskończoności schematów skojarzeniowych. W obu przypadkach nie można znaleźć logicznego przejścia od analizy do zaleceń co do sposobów postępowania.\nNiektórzy badacze podkreślają, że w Polsce jest trudno budować rozwiązania oparte na konsensusie, ponieważ posiadamy cechy społeczeństwa opartego na konflikcie. Zdaniem Dariusza Zalewskiego, taka też jest nasza historia. „Rozwijaliśmy się częściej w rozmaitych formach starcia, aniżeli w formach negocjacji. I to jest pewna historyczna spuścizna, która ma wpływ na to, co dzieje się współcześnie z dialogiem społecznym” (3).\nZalewski wskazał także na głębsze problemy uznając, że polskie życie społeczne nie jest organizowane wedle reguł konsensusu. „W rzeczywistości jest ono regulowane wedle zasad, które - jak pisał przed laty świętej pamięci prof. Podgórecki - konstytuowały tzw. brudne wspólnoty. I mamy do czynienia w zasadzie z takim instytucjonalnym pęknięciem, to znaczy z jednej strony z oficjalnymi instytucjami dialogu, które coś tam próbują robić, a z drugiej strony z lokalnie kształtowaną rzeczywistością wedle kompletnie odmiennych zasad gry, raczej rywalizacji i prób oszukiwania, przechytrzenia jeden drugiego aniżeli właśnie dialogu i konsensusu”.\nPrzeszkodą wydaje się być także język i sposoby komunikowania się. Partnerstwo wymaga określonego wspólnego kodu komunikacyjnego. Wielu ekspertów dostrzega, że w Polsce strony dialogu nie mówią jednym językiem i nie posługują się wspólnym systemem znaków. Posługują się swoistymi idiomami, znanymi tylko wtajemniczonym z własnej grupy. Brakuje zatem dyskursu opartego na powszechnie zaakceptowanych zasadach. Kazimierz Krzysztofek zauważył, że w Polsce cierpimy na chorobę komunikacyjną. Przeważa bowiem język dominacji, a nie język dyskursu. „Każdy może każdego w każdej chwili obrazić i następuje taka negatywna spirala behawioralna, że ten obrażony obraża z kolei obrażającego i to się pogłębia, co widzimy na co dzień w języku polityki. Wiąże się z tym problem również kapitału społecznego. Jego ogólny poziom jest niski i to w sytuacji, kiedy 80-90 procent Polaków, według różnych badań, nie ufa sobie nawzajem poza oczywiście gronami najbliższych. Dominują podejrzenia, że w każdej chwili bliźni podstawi nogę, że wykorzysta słabość itd. Klimat ten musi przenosić się na taką a nie inną postać dialogu”(4).\nWiele negatywnych cech życia zbiorowego w Polsce ma niewątpliwie źródło w niskim poziomie wzajemnego zaufania. Badania pokazują, że zaledwie 14 proc. Polaków uważa, że można zaufać innym ludziom. 82 procent twierdzi, że z ludźmi należy być ostrożnym. Odsetek z takim przekonaniem wzrastał w ostatnich latach. Jeszcze w 2002 roku takiego zdania było 73 procent Polaków. Dla porównania w Danii 72 procent twierdzi, że innym ludziom można zaufać (5).\nKonsekwencją powyższego stanu rzeczy jest to, że 87 proc. Polaków nie należy dobrowolnie do żadnej organizacji. W przypadku Danii w 2002 r. 23 proc. obywateli było zrzeszonych w jakiejś organizacji. Gazeta Wyborcza omawiając wyniki badan przytacza opinię prof. Leny Kolarskiej-Bobińskiej, socjologa i dyrektora Instytutu Spraw Publicznych: Wszystkie badania pokazują, że uczestnictwo Polaków w organizacjach pozarządowych jest bardzo niskie. Nie tylko w porównaniu z Europą Zachodnią, ale też z wieloma krajami postkomunistycznymi. Polacy sobie nie ufają, są przekonani, że inni dbają tylko o swoje interesy. Brakuje poczucia, że trzeba troszczyć się o dobro wspólne. Rodzina i krewni to właściwie jedyna wspólnota, o którą należy się troszczyć. Towarzyszy temu zadawniona niechęć do instytucji, organizacji. Również politycy od początku przemian robili bardzo mało, żeby to zmienić. Lekceważą bądź krytykują organizacje pozarządowe. Winne są też organizacje pozarządowe, które nie nauczyły się pozyskiwać członków i sympatyków (6).\nOdrębnym zagadnieniem wpływającym potencjalnie na szanse efektywnego funkcjonowania partnerstw jest nasze dziedzictwo w zakresie kultury organizacyjnej. Dotyczy to sposobów działania formalnych struktur organizacyjnych i postaw ludzkich w ich obrębie. J. Hryniewicz za kulturę organizacyjną uznaje wartości i wzory regulujące współdziałanie ludzi w trakcie pracy (7). Hryniewicz twierdzi, że jest ona głęboko zakorzeniona historycznie. Jego zdaniem, w Polsce mamy do czynienia wciąż z tym samym typem kultury organizacyjnej, jaki istniał w okresie I Rzeczpospolitej - wciąż tkwimy bardzo głęboko w feudalizmie pod względem kultury organizacyjnej(8) , która została ukształtowana na przełomie XV i XVI jako. model folwarczny\nKultura organizacyjna folwarku wykształciła swoiste typy zachowań i postaw, zarówno wśród ich warstwy kierowniczej i jego pracowników. Kierownicy (panowie) dysponowali nieskrępowaną władzą, a ich decyzje nie znajdowały żadnych formalnych ograniczeń w postaci obowiązujących regulacji. Z kolei pracownicy (chłopi) zobowiązani byli do daleko idącego posłuszeństwa w zakresie wykonywania obowiązków formalnych i nie tylko. Ich reakcją na taki stan rzeczy było pozbycie się odpowiedzialności. Wykonywali obowiązki według odgórnego instruowania, nie okazywali własnej inicjatywy. Podobne postawy przetrwały do dziś, co pokazują badania socjologiczne. Z jednej strony menedżerowie skłonni są do kumulowania znacznej władzy i wykonywania decyzji bez odwoływania się do mechanizmu konsultacji, a z drugiej pracownicy okazują skłonność do bierności bez własnej inicjatywy i innowacyjności w działaniu. Hryniewicz mówi wprost: „kadra menedżerska reprezentuje mentalność folwarczną. W zarządzaniu brakuje stylu demokratycznego, angażującego pracowników w analizę problemów i podejmowanie decyzji. Zaledwie co piąty pracownik spotyka się z takim stylem. Menedżerowie demonstrują postawy wodzowskie, autorytarne lub – w najlepszym przypadku – biurokratyczne. Kierowanie wodzowskie odwołuje się do dyskrecjonalności, jest emocjonalne i mało przewidywalne. Co gorsza, pracownikom generalnie odpowiada taki styl kierowania. Przypomina to opowieści z dawnych folwarków, gdzie pan lub ekonom był despotą, często nieprzewidywalnym, ale można go było udobruchać podejmując pod kolana”.\nBadania pokazują, że „ok. 80 proc. osób z wykształceniem zasadniczym i podstawowym najbardziej ceni sobie w pracy spokój i kierownika, który nie skłania do ujawniania własnych opinii. Jeszcze gorzej, że podobne deklaracje składa blisko połowa pracowników z wyższym wykształceniem. To ludzie praktycznie straceni dla gospodarki opartej na wiedzy, w której liczy się innowacyjność i własna inwencja.\nInnowacyjność w pracy i działaniu nie jest często spotykaną cechą. „Polscy pracownicy cenią sobie najbardziej pewność pracy, dobrą organizację, dobre stosunki ze współpracownikami i kierownikami, szacunek. Oczekują ciepłych emocjonalnie relacji koleżeńsko-rodzinnych, nisko natomiast cenią osiągnięcia indywidualne – są one akceptowane tylko pod warunkiem, że nie naruszają nieformalnych hierarchii, prestiżu, utartych opinii. W takim środowisku innowacje są tępione.\nCiekawe są różnice między firmami państwowymi a prywatnymi. O ile nie zaskakuje, że firmy prywatne są efektywniejsze, to na pewno zdumiewa, że efektywność tę uzyskują mniejszymi inwestycjami w kapitał ludzki. W firmach prywatnych, podobnie jak w państwowych, nie stymuluje się innowacyjności, na dodatek jeszcze nie inwestuje się w szkolenia pracowników i nie wykorzystuje w pełni ich kwalifikacji. Pracowników firm prywatnych charakteryzuje jednak akceptacja takiej sytuacji, ich aspiracje wobec pracy są relatywnie zaniżone. Mniej oczekują i są bardziej zadowoleni, mimo że mniej otrzymują”.\n(1)J. Hryniewicz, Endo- i egzogenne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów, Studia Regionalne i Lokalne Nr 2(2)/2000, s. 67.\n(2)J. Hryniewicz, Endo- i egzogenne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów, Studia Regionalne i Lokalne Nr 2(2)/2000, s. 68.\n(3)Dialog. Pismo Dialogu Społecznego, 3/2006, s. 9.\n(4)Dialog. Pismo Dialogu Społecznego, 3/2006, s. 10.\n(5)Badanie przeprowadziło TNS OBOP, 5-9 stycznia 2007, na próbie reprezentatywnej 1005 osób w wieku powyżej 15. roku życia) źródło: Gazeta.Wyborcza\n(6)Martin Raiser, Christian Haerpfer, Thomas Nowotny and Claire Wallace Social capital in transition: a first look at the evidence, Working Paper No. 61, February 2001, EBRD.\n(7)J. Hryniewicz, Stosunki pracy w polskich organizacjach, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2007, s. 19. Czyt. „Kultura organizacyjna jest najważniejszym elementem kultury ekonomicznej. Dość często te terminy używane są zamiennie” (s. 19-20).\n(8)Wywiad z J. Hryniewiczem, Polityka


Witamina C buforowana co to znaczy\n22 lipca 2021 19 kwietnia 2022 No Comments\nWitamina C buforowana co to znaczy – kwas askorbinowy nie jest syntetyzowany w organizmie człowieka, dlatego musi być dostarczany z pożywieniem, ponieważ jest regulatorem wielu reakcji biochemicznych i mechanizmów obronnych. Jej niedobór może być uzupełniany poprzez spożywanie pokarmów bogatych w kwas askorbinowy lub w postaci suplementów diety. Osoby z problemami żołądkowymi powinni przyjmować buforowaną postać witaminy C, ponieważ zapewnia ona stabilne uwalnianie askorbinianu wapnia w formie biodostępnej i nieutlenionej.\nBezpieczne dla organizmu formy kwasu askorbinowego\nWitamina C jest znana wszystkim, jako najlepszy pomocnik w zimnych porach roku, bojownik przeciwko procesom oksydacyjnym, a więc destrukcyjnym procesom zachodzącym w organizmie. Poprawia wchłanianie żelaza i wzmacnia odporność. Obecnie jest chętnie stosowana w postaci buforowanej. Witamina C buforowana, co to znaczy? Ta forma posiada neutralne pH, dzięki czemu nie wykazuje obciążenia dla żołądka – występuje w postaci askorbinianu sodu farmaceutycznego. Co więcej zabezpiecza ten organ i pomaga wprowadzać wapń a także pierwiastki takie jak sód i potas. A wszystko dla prawidłowej gospodarki elektrolitowej.\nDla kogo zalecany jest askorbinian sodu?\nWitamina C jest kwaśna, a ta kwasowość może źle wpływać na osoby z chorobami układu pokarmowego (np. wrzód trawienny, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka), często osoby z takimi chorobami nie mogą uzyskać wystarczającej ilości witaminy C z pożywienia. Kiwi, cytrusy, porzeczki, owoce dzikiej róży, wszystko to ma kwaśny smak i podrażnia chore narządy, ale nie jest to powód, aby pozostać bez suplementów witaminy C. Pomoc kwasu askorbinowego dla organizmu jest nieoceniona. Buforowana witamina C jest najlepszym rozwiązaniem dla osób z takimi problemami. Po dodaniu do soli mineralnych kwasu askorbinowego – wapnia, sodu oraz zbuforowanej witaminy C powstają askorbiniany mineralne, które nie podrażniają błony śluzowej przewodu pokarmowego.\nDziałanie lecznicze askorbinian sodu\nWitamina C buforowana ma wiele właściwości leczniczych:\nJest stosowana przy anemii i niskim poziomie hemoglobiny wraz z preparatami żelaza, ponieważ pomaga poprawić wchłanianie żelaza\nZapobiega rozwojowi zaćmy\nOdgrywa ważną rolę w tworzeniu kolagenu, co oznacza, że ma pozytywny wpływ na skórę, zęby i kości\nDieta bogata w witaminę C jest dobra dla układu sercowo-naczyniowego, ponieważ pomaga zapobiegać zatykaniu tętnic.\nJak wiadomo witamina C jest przeciwutleniaczem i chroni komórki organizmu przed szkodliwym działaniem czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Zbuforowana forma witaminy C jest dobrze przyswajalna przez organizm. Która forma buforowanej witaminy C jest najlepsza? Witamina C w postaci zbuforowanej, czyli askorbinianu sodu jest szybciej wchłaniana z proszków, płynów, pastylek do ssania, a wolniej z tabletek i drażetek.\nUsprawnienie pracy całego organizmu człowieka\nWitamina C reguluje funkcje układu odpornościowego, nerwowego, stymuluje pracę gruczołów dokrewnych, zwłaszcza nadnerczy, poprawia pracę wątroby. Konieczne jest, aby organizm chronił się przed infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi. Jednak to nie wszystko buforowana witamina C uczestniczy w przekształcaniu przychodzącego kwasu foliowego w folian. Co to zapewnia?\nPrawidłowe funkcjonowanie mózgu\nKontrolowanie syntezy hormonów steroidowych, syntezy kwasu żółciowego z cholesterolu i regulacji poziomu cholesterolu we krwi\nZwiększenie wchłaniania żelaza niehemowego (tj. z pokarmów roślinnych). Zwiększa stabilność witamin B1, B2, A, E, kwasu pantotenowego.\nChroni ściany naczyń krwionośnych przed odkładaniem się utlenionych form cholesterolu\nPomaga w produkcji hormonów antystresowych.\nDlaczego wartości askorbinianu sodu mogą ulec szybkiej degradacji?\nWitamina C staje się buforowana, gdy do kwasu askorbinowego dodaje się sole mineralne. W efekcie uzyskuje się substancję odporną na zmiany pH, którą korzystniej jest przyjmować dla osób, które mają nadmiernie wrażliwy przewód pokarmowy. Co niszczy witaminę C? Jest ona niezwykle niestabilna w środowisku zewnętrznym i szybko ulega degradacji po podgrzaniu. Na przykład podczas gotowania warzyw lub owoców, gotowania zup, jest prawie całkowicie niszczona w ciągu zaledwie 2-3 minut. Ponadto niszczeniu witaminy C sprzyja metalowa powierzchnia naczyń i sprzętu AGD.\nPomimo tego, że zamrażanie nie wpływa znacząco na ilość kwasu askorbinowego w żywności, jego zachowanie będzie zależało od warunków dalszego rozmrażania i obróbki kulinarnej. Wniosek najlepiej spożywać surowe owoce bez dalszego przetwarzania i wspomagać się suplementami diety. Jak przyjmować buforowaną witaminę C? Dobrze jest zażywać ją zarówno w celu pobudzenia układu odpornościowego, jak i bezpośredniego wspomagania organizmu w chorobie. W czasie choroby optymalnie jest zażywać 100-200 mg 4-5 razy dziennie, dużo pić.\nKwas askorbinowy jest dobrze wchłaniany w jelicie cienkim, a stamtąd dostaje się do krwiobiegu, gdzie swobodnie krąży i jest rozprowadzany we wszystkich narządach i tkankach. Buforowana witamina C zapewnia funkcjonalność i stabilność naczyń krwionośnych, kości, ścięgien. Ponadto stanowi bezpośrednią ochronę białek, tłuszczów, DNA i RNA komórek przed niszczącym działaniem wolnych rodników, które często powstają w komórkach. Dodatkowo witamina C ma znaczący wpływ na metabolizm innych mikroelementów i witamin.\nOCP - co to jest?\nOCP - co to jest? Wszyscy wiemy na czym polega OC - czyli ubezpieczenie odpowiedzialności…\nVersace 1969 co to za marka\nVersace 1969 co to za marka - marzysz o ubraniach najlepszej jakości? Chcesz, by Twoje…\nWitamina B - gdzie jest jej najwięcej? Zdecydowana większość z nas zdaje sobie sprawę z…\nHow to create an alternative to boring walls?\nHow to create an alternative to boring walls? When arranging the space of our houses,…\nWrastające paznokcie - co jest potrzebne do zabiegu?\nWrastające paznokcie - co jest potrzebne do zabiegu? Wrastające paznokcie to problem coraz większej liczby…\nPrevious: Gdzie promować noclegi?\nNext: Jaki akumulator do autolawety?\nJak mierzyć rolety w oknie?\nWszystko, co trzeba wiedzieć wybierając oświetlenie do domu


Szef MSZ Jacek Czaputowicz: Polska widzi szansę we współpracy z Chinami - tvp.info\nłz, ak 19.03.2019, 06:57\nSzef MSZ Jacek Czaputowicz (z prawej) wziął udział w spotkaniu ministrów spraw zagranicznych krajów Unii (fot. PAP/EPA/STEPHANIE LECOCQ)\nWszyscy członkowie Unii Europejskiej we współpracy gospodarczej z Chinami widzą pewną szansę. Polska oczywiście także – oświadczył szef polskiej dyplomacji Jacek Czaputowicz, który uczestniczył w Brukseli w spotkaniu ministrów spraw zagranicznych krajów Unii.\nSzef MSZ: Z perspektywy USA Polska ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego\nZ perspektywy Stanów Zjednoczonych Polska ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, a Amerykanie doceniają nasz wkład w obronę...\nJednym z omawianych tematów była współpraca gospodarcza z Chinami. Jak powiedział Czaputowicz, Polska znacznie więcej importuje z Chin niż eksportuje na tamten rynek. – Chcielibyśmy pewnych zmian strukturalnych, żeby wpuścić pewne towary na rynek chiński. To dotyczy może w mniejszym zakresie całej Unii Europejskiej. Chodzi o zrównoważanie relacji handlowych, o wspólną reformę systemu Światowej Organizacji Handlu. O tym była mowa – wskazał.\nDodał, że z drugiej strony jest też kontekst bezpieczeństwa dotyczący nowych technologii. – To musimy badać i w sposób zorganizowany, zjednoczony w ramach Unii Europejskiej reagować, jeżeli byłyby jakieś zagrożenia dla bezpieczeństwa w tym zakresie, bezpieczeństwa cyfrowego – oświadczył.\nMinister wyjaśnił również powody, dla których w miniony piątek musiał odwołać zapowiedzianą w radiu RMF FM rozmowę na temat polskiej polityki zagranicznej. Wskazał, że miał rozmawiać o swoim exposé.\n– Chcemy mieć kontakty ze wszystkimi radiostacjami. Rzeczywiście, przyjąłem zaproszenie z przyjemnością. Natomiast po przyjściu do studia redaktor poprosił mnie jeszcze przed rozmową - bo oczywiście do rozmowy nie doszło, nie to, że została przerwana (...) – o komentarz dotyczący polskiego wątku zamachu w Nowej Zelandii – wyjaśnił.\nOświadczenie MSZ ws. wywiadu min. Czaputowicza. „Tytuł nie oddaje treści rozmowy”\nMinisterstwo Spraw Zagranicznych „zdecydowanie” zaprzeczyło, by w wywiadzie udzielonym redakcji niemieckiego tygodnika „Der Spiegel” minister Jacek...\n– Wówczas dziennikarze przedstawili mi wydruk depeszy prasowej, z czego wynikało, że kilkadziesiąt minut wcześniej pojawił się ten polski wątek. Jeden z dziennikarzy RMF chciał zbadać, uzyskać informacje, że w jakimś kontekście się ten polski wątek pojawił. Więc wówczas stwierdziłem, że trudno mi tak na żywo bez znajomości tej kwestii komentować. Zasugerowałem zwrócenie się do rzecznika, ale oczywiście byłem gotowy przeprowadzić rozmowę zgodnie z tematem, czyli na temat polityki zagranicznej, exposé – kontynuował.\nJak relacjonował, dziennikarze jednak domagali się, żeby zacząć rozmowę od zamachu. – Uznałem, że trudno ryzykować komentarz w sprawie, której nie znam. (...) Powiedziałem, że raczej nie będę tego komentował, i w ten sposób zakończyliśmy tę kwestię. Przykro mi, że dziennikarze RMF nie mogli uzyskać ode mnie opinii na temat polskiej polityki zagranicznej, na co się rzeczywiście umawialiśmy. To wynikało z tego, że ja nie mogłem narazić resortu czy państwa polskiego – brzmi bardzo poważnie „polski wątek”, kto za tym stoi, czy Polacy, czy nie Polacy – na jakieś interpretacje – zaznaczył.\n– Skontaktowałem się od razu z rzecznik MSZ, przedstawiłem, jak wygląda sprawa. Rzecznik zadzwoniła po kilkunastu minutach do dziennikarzy, uzyskała od nich też pytania, czy mamy jakieś nazwiska osób (...) z Polski, z którymi się ten terrorysta kontaktował. Powiedziała, że nie ma takich informacji, trudno nam to komentować, są właściwe służby do tego – wskazał.\nDodał, że dziennikarz RMF FM „mniej więcej to przedstawił, chociaż niezbyt precyzyjnie, że ja oczywiście nie czułem się na siłach komentować na świeżo polskiego wątku w tej sprawie”. Jak zaznaczył, MSZ później wystosował komunikat, że resort nie jest władny komentować, bo to jest kwestia służb.\n#polska #chiny #unia europejska #msz #jacek czaputowicz #media


Sprawdź 1 warsztatów zajmujących się katalizatorami i filtrami DPF w samochodach marki Jaguar w Dojazdowie. - filtry-dpf-fap.pl\nStrona główna > Jaguar > Dojazdów\nRegeneracja filtrów DPF / FAP i czyszczenie katalizatorów - Jaguar, Dojazdów\nCzyszczenie FAP/DPF i regeneracja katalizatorów (naprawa SCR) do samochodów Jaguar w Dojazdowie\nW Dojazdowie znajduje się sposobność naprawy katalizatorów samochodowych do aut osobowych i ciężarowych Jaguar z przyczyny funkcjonowania laboratorium warsztatu samochodowego z Dojazdowa. Główną usterką, na jaką narażone są osobowe i ciężarowe diesle znanego koncernu Jaguar, zwykle, gdy w konstrukcji jest silnik samozapłonowy, jest zapchany filtr cząstek stałych DPF FAP. Jaguar to osobowe i ciężarowe diesle, jakie są słynne na terenie całej Polski, jednakże borykają się z problemami z filtrami DPF. Pojazdy osobowe i ciężarowe firmy Jaguar wyróżniają się nadzwyczajnymi możliwościami w sprawie zredukowania ilości produkowanych zanieczyszczeń. Często źródłem zaczopowania filtra FAP, korporacji Jaguar, staje się inny defekt, doskonałym przykładem jest: niesprawna pompa Common Rail. FAP-y zbudowane są z ceramicznego wnętrza, jak również metalowego korpusu, co sprawia, że FAP-y zapychają się i wymagają czyszczenia, rekomendujemy warsztat z Dojazdowa. Duża część aut w Dojazdowie to samochody z turbosprężarką wyposażone w katalizator SCR, który musi się oddawać do odnawiania elementów. Dojazdów należy do centrów, które spotyka problem mający związek, z dużym odsetkiem smogu w atmosferze miasta, czemu marka Jaguar stara się, prewencyjnie zapobiegać, korzystając z filtrów DPF. Wybierz mechanika, którego specjalnością jest Jaguar w Dojazdowie, dzięki usłudze wyszukiwania po prawej stronie. Odtworzenie efektywności elementów katalizatorów w Dojazdowie dla aut marki Jaguar jest bezproblemowe, ponieważ regeneracja hydrochemiczna zdołała dotrzeć do Dojazdowa.\nCennik czyszczenia i regeneracji filtrów DPF/FAP i katalizatorów Jaguar w Dojazdowie\nCzyszczenie filtra DPF Jaguar w Dojazdowie 320\nRegeneracja filtra FAP Jaguar w Dojazdowie 320\nMycie katalizatora Jaguar w Dojazdowie 320\nPłukanie katalizatora SCR Jaguar w Dojazdowie 320\nNaprawa filtra cząstek stałych Jaguar w Dojazdowie 320\nCzyszczenie, płukanie DPF/FAP i katalizatorów do samochodów ciężarowych Jaguar w Dojazdowie 1490\nWycinanie filtra FAP Jaguar, usuwanie filtra FAP Jaguar w Dojazdowie 0 *\nSerwisowe wypalanie katalizatora SCR Jaguar w Dojazdowie 250\nZarezerwuj termin regeneracji filtra DPF/FAP lub katalizatora Jaguar w Dojazdowie\nWybierz typ usługi Czyszczenie filtra DPF Jaguar w Dojazdowie Regeneracja filtra FAP Jaguar w Dojazdowie Mycie katalizatora Jaguar w Dojazdowie Płukanie katalizatora SCR Jaguar w Dojazdowie Naprawa filtra cząstek stałych Jaguar w Dojazdowie Czyszczenie, płukanie DPF/FAP i katalizatorów do samochodów ciężarowych Jaguar w Dojazdowie Wycinanie filtra FAP Jaguar, usuwanie filtra FAP Jaguar w Dojazdowie Serwisowe wypalanie katalizatora SCR Jaguar w Dojazdowie Inne (opisz problem w komentarzu zgłoszenia)\nWybierz punkt w Dojazdowie z którego możesz nadać filtr DPF lub katalizator do samochodu Jaguar\nAby zregenerować filtr DPF lub katalizator Jaguar w Dojazdowie wykorzystaj wygodne punkty odbioru wyszczególnione poniżej:\nKamaz w Dojazdowie\nASO Tatra pod Dojazdowem\nSerwisy Citroen z Świniarska\nKamaz w Parcelach\nWycinanie Katalizatorów w Koszycach Wielkich\nOczyszczanie DPF z Lubrzy


LG V60 ThinQ 5G pojawia się w Geekbench - TELEPOLIS.PL\nLG V60 ThinQ 5G pojawia się w Geekbench\nW bazie benchmarków Geekbench zagościł kolejny flagowiec koreańskiego LG. Jest to LG V60 ThinQ 5G. Wszystko wskazuje na to, że producent dotrzyma swojej obietnicy dotyczącej terminu premiery tego urządzenia.\nZgodnie z pierwotnymi planami LG chciał pokazać model LG V60 ThinQ 5G pod koniec marca na targach MWC w Barcelonie. Niestety... tegoroczne targi przez epidemię koronawirusa skończyły się zanim się jeszcze na dobrą sprawę zaczęły. Teraz jednak LG V60 ThinQ 5G pojawił się w bazie benchmarków Geekbench. Trafił tam z nazwą kodową kona i numerem LM-V600N. To jednoznacznie wskazuje na V60. Jego poprzednik, czyli V50 miał bowiem numer V500N.\nModel będzie miał 8 GB RAM, Snapdragona 865, akumulator 5000 mAh oraz jacka 3,5 mm. W testach Geekbench 5.1.0 smartfon uzyskał 898 punktów w teście jednego rdzenia oraz 3266 w teście wielu rdzeni. Telefon ten będzie miał oczywiście Androida 10 i może pojawić się...w każdej chwili.\nZobacz LG V60 ThinQ ma coraz mniej tajemnic\nTagi: lg 5g lg v60 thinq


Migrena – w poszukiwaniu przyczyn - ForumGinekologiczne.pl\nNowe technologie mogą być przyczyną częstszych bólów głowy.\nPostęp nauki i techniki, oprócz niewątpliwych korzyści, prowadzić może do częstszego wysterowani niektórych chorób. Knut Hagen i współpracownicy z Norweskiego Instytutu Nauki i Technologii w Trondheim porównali niedawno wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w połowie lat dziewięćdziesiątych z danymi otrzymanymi w latach 2006-2008.\nZgodnie z publikacją w kwietniowym numerze czasopisma „Cephalalgia” w omawianym okresie doszło do zwiększenia liczby chorych na migrenę o 1 procent. W liczbach bezwzględnych oznacza to 45 tysięcy nowych przypadków tej choroby w samej Norwegii.\nPrzyczyna tego wzrostu pozostaje nieznana. Badacze przypuszczają, że może nią być częstsze narażenie podatnych na występowanie ataków migreny na migające światło telewizorów i monitorów komputerów. Poprzednie badania przeprowadzone w Norweskim Instytucie Nauki i Technologii wskazują, że stosowanie telefonów komórkowych nie stanowi powodu częstszego odczuwania bólu głowy.\nCephalalgia April 2011 vol. 31 no. 5 585-596\nkiedy powinno sie wykonywac badanie usg? dzisiaj jestem w 40 dniu cyklu, w ostatnich 6 miesiacach najkrotszy moj cykl trwal 22 a...\nJak to Jest? Witam serdecznie Dzisiaj kochalem sie z Kobieta w zabezpieczeniu oczywiscie tylko gumka nam sie...\nCzy to mozliwe ze to ciaza ? Witam,Zauwazylam ostatnio ze okres spoznia mi sie o kolo 4-5 dni (zawsze mialam nie regularny...\nJEANINE - mam wrażenie że mi szkodzą poza podstawowym problemem, jakim jest brak ochoty na sex, zauważyłam...


NEXT GENERATION FIREWALL – Clico - autoryzowany dystrybutor nowoczesnych technologii IT NEXT GENERATION FIREWALL — Clico - autoryzowany dystrybutor nowoczesnych technologii IT\nJesteś w: Start → Rozwiązania → Producenci → Check Point → NEXT GENERATION FIREWALL\nPozwala na precyzyjne budowanie polityki bezpieczeństwa w oparciu o aplikacje używane przez użytkowników. Dzięki URL Filtering możemy monitorować z jakich stron internetowych korzystają pracownicy, natomiast moduł DLP pozwoli na zabezpieczenie przedsiębiorstwa przed wyciekiem poufnych danych. Funkcjonalności te dostępne są na wszystkich urządzeniach CHECK POINT w związku z czym mogą być wykorzystywane przez wszystkie firmy niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa. CHECK POINT NGFW zdobył zaufanie milionów użytkowników na całym świecie. Przez 5 kolejnych lat rekomendowany przez NSS LABS w ramach testów NSS NGFW TEST.


Farsz do tortilli | Kafeteria.pl\nSztuka kulinarna Hiszpanii cechuje się produktami charakterystycznymi dla dań kuchni śródziemnomorskich. Można w niej zatem znaleźć owoce morza, ale także warzywa oraz pikantne wędliny. Specjałem, który coraz częściej pojawia się w naszych rodzimych punktach gastronomicznych typu fast food jest tortilla, czyli pszenny placek z dodatkami. Jaki rodzaj farszu można do niej zastosować?\nAby przygotować takie nadzienie należy zaopatrzyć się w następujące produkty: opakowanie mięsa mielonego wieprzowego, 1 cebula, 4 ząbki czosnku, 2 pomidory, 1 papryczka chili, 2 ogórki kiszone, pół szklanki czerwonego wina, kukurydza i czerwona fasolka z puszki, oliwa z oliwek, szczypta curry, słodka papryka, sól i pieprz. Mięso, wraz z cebulką oraz ząbkami czosnku, należy podsmażyć na oliwie z oliwek, a pod koniec tego procesu wrzucić do nich również pokrojone pomidory i papryczkę chili oraz dodać czerwone wino. Całość należy dokładnie wymieszać i doprawić szczyptą curry, słodką papryką, solą i pieprzem. Na koniec dodaje się kukurydzę i czerwoną fasolkę. Do takiego dania pasować będzie jako dodatek sos czosnkowy.\nWegetariański farsz do tortilli\nTakie danie wegetariańskie nie wymaga dużego wysiłku, bo jest przygotowane z surowych warzyw. Można więc wykorzystać takie produkty jak: kapusta pekińska, czerwona papryka, pomidory, ogórki kiszone, cebula oraz żółty ser. Wszystkie składniki należy pokroić w małe kawałki, wymieszać ze sobą i polać sosem czosnkowym. Taki farsz do tortilli ma tę zaletę, że idealnie nadaje się jako letnia przekąska lub nawet danie obiadowe. Aby potrawa była nieco mniej kaloryczna, sos można także zastąpić jogurtem naturalnym wymieszanym ze sproszkowaną słodką papryką. Po nałożeniu nadzienia na pszenne placki należy je zwinąć w rulonik i zawiązać szczypiorkiem, by się nie rozpadły.\nOwoce morza w tortilli\nZwolennikom morskich specjałów warto polecić wykonanie tortilli z owocami morza. Takie danie na obiad będzie idealnym pomysłem dla smakoszy morskich specjałów. Składniki nie tylko spotęgują podniebienne doznania, ale także dobroczynnie wpłyną na zdrowie. Owoce morza są źródłem wysokowartościowego białka, a do tego działają jak afrodyzjak! Przygotowując farsz do placków pszennych można wykorzystać następujące składniki: kilka krewetek koktajlowych, 1 jajko na twardo, 1 pomidor, 1 ząbek czosnku, sałata rukola, natka pietruszki, 30 dag sera żółtego, zioła prowansalskie, majonez oraz przyprawy (sól i pieprz). Przystępując do działania, należy w pierwszej kolejności usmażyć lub upiec na grillu krewetki. Następnie trzeba je wymieszać z pokrojonymi w kostkę pomidorem, jajkiem oraz posiekanym ząbkiem czosnku, a całość doprawić ziołami prowansalskimi solą oraz pieprzem. Do takiej kompozycji dodaje się starty ser żółty, listki rukoli, posiekaną natkę pietruszki, a następnie wszystkie składniki miesza się z majonezem. Danie to należy podawać na zimno, ale można także pokusić się o lekkie podgrzanie tortilli na grillu. Potrawę tę najlepiej podawać z ostrym sosem pomidorowym z dodatkiem papryczki chili.\nJak przyrządzić tortilleFarsz do tortilliCo do tortilliJak sie robi tortilleKuchnie ŚwiataKUCHNIA HISZPAŃSKA\nMorskie cuda na talerzu Upiecz chleb w domu Placki ziemniaczane Hummus jest libański? No niekoniecznie... Pieczona wołowina Pieczona kaczka z jabłkami Pyszne placki ziemniaczane Desery z bananami Jajka po wiedeńsku Surówka z marchewki z sosem miodowym Stwórz idealną sałatkę owocową! Zupa z soczewicy - przepis znakomity


Czy łatwo ulegamy stereotypom, kiedy stykamy się z drugim człowiekiem? Do czego to prowadzi? Czy komukolwiek to służy czy raczej szkodzi? Na te i podobne pytania poznamy odpowiedzi grając w antydyskryminacyjną grę opracowaną przez częstochowski magistrat.\nGra, której koncepcję opracował zespół skupiony wokół pełnomocniczki prezydenta Częstochowy ds. równych szans Agaty Wierny, jest kolejnym z działań częstochowskiego samorządu prowadzonych w ramach edukacji antydyskryminacyjnej. Gra – korzystająca z bardzo prostych rekwizytów – wpisuje się w nurt tzw. serious games, których celem jest nie tylko wspólna zabawa, ale także namysł nad swoimi postawami, poglądami, interakcjami z ludźmi, a także rozwiązywanie problemów, a przez to zdobywanie, rozwijanie i utrwalanie rozmaitych społecznych kompetencji.\n– Uczestniczki i uczestnicy gry zostają podzieleni na mniejsze zespoły. Każdy zespół otrzymuje wizerunki osób, z którymi wiąże się pewna kryminalna zagadka do rozwiązania – mówi Marcin Breczko z biura prasowego magistratu. – Na początku grający bazują jedynie na wizerunkach, ale potem otrzymują od prowadzących grę nowe wskazówki – muszą je wspólnie trafnie zinterpretować, aby zagadkę rozwikłać. Gdy tylko gra się zaczyna, natychmiast okazuje się, że stereotypy, klisze, obiegowe opinie, wyobrażenia odgrywają ogromną rolę w ocenie osób i faktów. Uczestniczki i uczestnicy uświadamiają sobie wszechobecność stereotypów i uprzedzeń, a otrzymując informacje zwrotne o swoich błędach i postępach, przekonują się, że stereotypowe myślenie prowadzi na manowce – uniemożliwia uzyskanie rzetelnego obrazu sytuacji i tworzenie skutecznych rozwiązań. Przy okazji grający dowiadują się, skąd biorą się stereotypy i jak można sobie z nimi radzić. Doświadczenia przyswojone podczas gry, w grupowej interakcji i w konfrontacji z problemem, stają się źródłem wiedzy, z której można później korzystać w realnych życiowych sytuacjach – z pożytkiem dla siebie i innych – opowiada Marcin Breczko.\nGra stworzona w Urzędzie Miasta Częstochowy sprawdziła się już wielokrotnie podczas warsztatów prowadzonych z rozmaitymi grupami – przedsiębiorcami, kadrą pedagogiczną i urzędniczą, a także z młodzieżą. – Za każdym razem spełnia swoje zadanie – zwraca uwagę na istnienie uprzedzeń, związane z nimi pułapki i niebezpieczeństwa, a także szkody, jakie ponoszą osoby, które tak usilnie chcemy wtłoczyć w ciasne ramy stereotypów – podsumowuje.


Boni: Nawałnice uszkodziły ponad 850 budynków - RMF 24\nBoni: Nawałnice uszkodziły ponad 850 budynków\nPoniedziałek, 16 lipca 2012 (16:34)\nAktualizacja: Poniedziałek, 16 lipca 2012 (17:33)\nNawałnice i trąby powietrzne uszkodziły ponad 100 budynków mieszkalnych i ponad 750 gospodarczych w całym kraju. Takie dane podał minister administracji i cyfryzacji Michał Boni po wideokonferencji z wojewodami. Przez cały czas trwa szacowanie szkód.\nRuszają wypłaty dla poszkodowanych przez żywioł\nNawałnice nad Polską. Trąba powietrzna zabiła człowieka\nTematem wideokonferencji było między innymi usuwanie skutków nawałnic i trąb powietrznych, które przeszły nad Polską w miniony weekend. Jak poinformował Boni, ruszyły już pierwsze wypłaty w ramach pomocy doraźnej. Wojewodowie w porozumieniu z samorządami uruchamiają środki - do 6 tys. złotych. Procedury maksymalnie uproszczono; gdy lokalna pomoc społeczna stwierdzi, że pieniądze są potrzebne, mają od razu trafiać do danej rodziny.\nPoszkodowani mogą też starać się o środki na odbudowę domów. Bez orzeczenia komisji można dostać do 20 tysięcy złotych. Ci, u których komisja stwierdzi większe straty, mogą dostać pomoc sięgającą nawet kilkuset tysięcy złotych.\nNajpierw będziemy chcieli pomagać ludziom, którzy tej pomocy potrzebują. W województwie kujawsko-pomorskim już przeszło 50 rodzin taką pomoc otrzymało. W województwie pomorskim wszystkie osoby taką pomoc otrzymały - to jest przeszło 100 tys. złotych - powiedział Boni. Jak dodał, trwa szacowanie szkód. Około 1000 kilometrów dróg może wymagać remontów - podkreślił minister.\nBoni powiedział także, że wypłacono już prawie 2,7 mln zł zasiłków związanych z pomocą dla poszkodowanych w wyniku nawałnic i trąb powietrznych, które w lipcu przeszły nad Polską. Minister podziękował strażakom i policjantom za pomoc w usuwaniu skutków kataklizmu i pomoc potrzebującym. Prognozy (pogody) mówią, że cały lipiec możemy mieć takie zdarzenia - podsumował minister.\nUcierpiały także lasy\nPodczas weekendowych nawałnic ucierpiały nie tylko budynki. Lasy Państwowe będą musiały wydać 20 milionów zł na pokrycie strat w samym województwie kujawsko-pomorskim.\nŻywioł był najbardziej niszczycielski w Borach Tucholskich, gdzie trąba powietrzna powaliła drzewa na powierzchni ok. 550 ha. Zniszczony został między innymi liczący 40-100 lat las sosnowy z domieszką dębów, brzóz, olsz. Drzewa zostały powyrywane z korzeniami lub przecięte na pół. Przewróconych i połamanych zostało ok. 80-100 tysięcy metrów sześciennych drzew.\nSprzątanie po nawałnicy w Borach Tucholskich (7 zdjęć)\nTagi:Michał Boni, nawałnice, straty, uszkodzenia\nFotoSprzątanie po nawałnicy w Borach Tucholskich\nFotoGorąca Linia RMF FM: Trąba powietrzna nad Starym Targiem\nFotoGorąca Linia RMF FM: Trąba powietrzna w Sztumie


Płock: Nowe mieszkania w zabytkowej kamienicy - INWESTYCJE\nFirma Wix-Bud ze Słupna zakończyła remont zabytkowej kamienicy przy ul. Kwiatka 3 w Płocku. Koszt inwestycji to około 4,5 mln zł. Obiekt należy do Miejskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego.\nAutor: Tygodnik Płocki 24 listopada 2015 16:56\nW tym tygodniu nowi lokatorzy mają otrzymać klucze do mieszkań. Budynek frontowy przy ul. Kwiatka 3 został przebudowany. Powstało w nim 11 mieszkań oraz dwa lokale użytkowe – informuje „Tygodnik Płocki”.\nWyburzona została oficyna, którą zastąpił trzykondygnacyjny budynek, także z 11 mieszkaniami. Roboty rozpoczęły się od badań archeologicznych. Koszty inwestycji były tak wysokie, ponieważ obiekt jest objęty nadzorem konserwatorskim, który wymusza między innymi odrestaurowanie balustrad czy odzyskiwanie oryginalnych materiałów.\nNa remont kamienicy przy ul. Kwiatka 3 miasto pozyskało bezzwrotne dofinansowanie z Banku Gospodarstwa Krajowego.


Odzyskaj swoje życie (opr. miękka) - porównaj zanim kupisz\nHobby i poradniki eSPe\nOdzyskaj swoje życie (opr. miękka)\nJeśli Twoja samoocena zależy od tego, co myślą i mówią o Tobie inni, a Ty sam czujesz, iż zaspokajasz czyjeś zapotrzebowania i pragnienia; jeśli nieustannie kontrolujesz otoczenie albo, przeciwnie, starasz się ulegać i ustępować – ta książka pozostała napisana właśnie dla Ciebie!\nJej autorzy na przykładach z życia swojego i innych osób pokazują, że ukrycie prawdziwego „ja" i rozwijanie fałszywej tożsamości jest reakcją na zranienia z dzieciństwa i wieku młodzieńczego. Radzą, jak odzyskać swoje życie, swoje emocje, swoje prawdziwe „ja". Uczą kontroli nad przeszłością i aktualnymi okolicznościami.\nKsiążka, którą właśnie trzymasz w ręce, jest jedną z tych pozycji, której lektura może wpłynąć na Twoje dalsze życie, sposoby postrzegania relacji i sięgania po bliskość i wsparcie. Dotyka spraw skomplikowanych: użycia, odrzucenia, zaniedbania i ich wpływu na postrzeganie siebie samego. Pokazuje, jak konflikt i napięcie pomiędzy tym, kim jestem, a tym, kim chcę, by widział mnie świat, ma wpływ na to, jak żyjemy. Pozwala nam odróżnić prawdziwe „ja" od fałszywego. A wszystko to w biblijnym ujęciu! Ta książka stawia nas przed niezmiernie ważnym pytaniem: Czy moja przeszłość jest powodem, aby unikać życia, czy jest okazją i nową szansą, aby spojrzeć w przyszłość z zaufaniem i wiarą? Gorąco polecam!\nW świecie po grzechu pierworodnym każdy człowiek podatny jest na zranienia. Część z nich bywa tak głęboka, iż wpływa na nasz sposób funkcjonowania w pracy i relacjach. Po skomplikowanych doświadczeniach w życiu rodzinnym wiem, jak ważne jest przepracowanie tych wszystkich sytuacji. Autorzy tej książki zapraszają do wejścia na drogę uzdrowienia wewnętrznego z najlepszym Lekarzem – Jezusem. Nie czekaj, zacznij już dziś. Jest świeże, ulepszone życie!\n29,90zł Odzyskaj swoje życie. Jak uwolnić się od przeszłości i nie pozwolić innym ludziom sobą sterować\n25,13zł Odzyskaj swoje życie\nŻyj twórczo - chase jarvis (opr. miękka)\nJak pomóc nastolatkom w walce ze stresem, lękiem i depresją - Petifils Roy - książka (opr. broszurowa)\nMinistranci Poradnik dla opiekunów Liturgicznej Sł- bezpłatny odbiór zamówień w Krakowie (płatność gotówką lub kartą). (opr. broszurowa)\nTańsze Marki eSPe\nKochaj i stawiaj granice - MacPherson Erin, Schuknecht Ellen (opr. miękka)\nBoże pomóż mi! Ci ludzie doprowadzają mnie do szału! (opr. miękka)\nDroższe Marki eSPe\nIle znaczy tata (opr. broszurowa)\nBoski tata - Popcak Gregory K. (opr. miękka)\nDroga wojownika (opr. miękka)