Κολομβία: Τέσσερις στρατιωτικοί νεκροί σε ενέδρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, kathimerini.com.cy\nO στρατός επιρρίπτει την ευθύνη στο καρτέλ των ναρκωτικών El Clan del Golfo, την ισχυρότερη συμμορία στη χώρα\n04 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2019 - 08:02\nΗ επίθεση έγινε σε αγροτική περιοχή στον δήμο Καουκάσια, στην περιφέρεια Αντιόκια, ενώ οι άνδρες του στρατού κινούνταν για να «προστατεύσουν τον άμαχο πληθυσμό» που έχει βρεθεί «εν μέσω διασταυρούμενων πυρών» μελών αυτής της συμμορίας και μιας δεύτερης, γνωστής με την ονομασία Los Caparrapos, εξήγησε το επιτελείο σε ανακοίνωση που δημοσιοποίησε. «Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, οι στρατιώτες δέχθηκαν επίθεση από μέλη της Clan del Golfo» που δρουν στον τομέα εν μέσω της «σύγκρουσης για τον έλεγχο των οδών διακίνησης των ναρκωτικών», σύμφωνα με την ανακοίνωση.\nΈπειτα από τέσσερις δεκαετίες πολέμου κατά των ναρκωτικών, η Κολομβία συνεχίζει να βρίσκεται στην πρώτη θέση ως προς την παραγωγή κοκαΐνης στον πλανήτη\nΟ απολογισμός του στρατού κάνει λόγο για τέσσερις νεκρούς και δύο τραυματίες, καθώς και έναν νεκρό στις τάξεις των κακοποιών στην ανταλλαγή πυρών. Όπως και σε πολλές άλλες περιοχές της Κολομβίας, στην Αντιόκια η Clan del Golfo συγκρούεται για να επιβληθεί με αντάρτες του Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN) και με αποστάτες των FARC, που απέρριψαν τη συμφωνία ειρήνης η οποία υπεγράφη στα τέλη του 2016.\nΗ συμμορία αυτή υπολογίζεται ότι διαθέτει σήμερα περίπου 1.500 μέλη, αφού είδε τις τάξεις της να αποδεκατίζονται σε επιχειρήσεις του στρατού. Στην πλειονότητά τους, πρόκειται για ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς που είχαν υποτίθεται αφοπλιστεί και εγκαταλείψει την ένοπλη δράση τους το 2006. Πρώην ηγετικά στελέχη των FARC, που βρέθηκαν στο περιθώριο της ειρηνευτικής διαδικασίας στην Κολομβία, ανακοίνωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι ξαναπαίρνουν τα όπλα, κατηγορώντας την κυβέρνηση του προέδρου Ιβάν Ντούκε ότι «πρόδωσε» την ιστορική συμφωνία ειρήνης.\nΚολομβία | Στρατιωτικοί | Νεκροί | Ενέδρα | El Clan del Golfo


Master Plan του λιμένα Καλαμάτας - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Online\nΤρίτη, 25 Ιανουαρίου 2022 21:03\nΤου Γιώργου Καραμπάτου, πρώην Προέδρου του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας\n"Όσο πιο πολύ πίσω πάμε στο παρελθόν, τόσο πιο μακριά στο μέλλον μπορούμε να δούμε"\nΜε την ευκαιρία της συνεδρίασης της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης με θέμα το Master Plan του λιμανιού Καλαμάτας και με την ιδιότητα του τέως Προέδρου του Επιμελητηρίου Μεσσηνίας (1998– 2011) και Γενικού Γραμματέα του Συντονιστικού Οργάνου Παραγωγικών Τάξεων Μεσσηνίας, αισθάνθηκα την ανάγκη να επαναφέρω τους προβληματισμούς και τα αιτήματα της εποχής που από θέση ευθύνης και σε συνεργασία με τους άλλους φορείς διαχειριστήκαμε.\nΞεκινώντας αυτό το οδοιπορικό στο χρόνο θα επαναφέρω τα αιτήματα όπως αυτά είχαν διαμορφωθεί μετά από σκληρές και πολύωρες συζητήσεις στις αίθουσες συνεδριάσεων φορέων (Επιμελητηρίου, Ομοσπονδίας Επαγγελματιών & Βιοτεχνών, Εμπορικών Συλλόγων, Εργατικού Κέντρου, Νομαρχίας, Οργανώσεων κ.α.), σε καφενεία, σε πλατείες, σε πλοιάρια, σε αίθουσες Δημοτικών Συμβουλίων γειτονικών δήμων της Καλαμάτας (Μεσσήνη, Καρδαμύλη, Κορώνη, Πύλος, Χώρα, Γαργαλιάνους, Κυπαρισσία) μέχρι και σε τραίνο εν κινήσει (Καλαμάτα – Πύργος), αλλά και στο πλοίο της γραμμής – πάλαι ποτέ - Καλαμάτα – Κύθηρα – Κρήτη.\nΤελικά, φτάσαμε τότε σε συμφωνία να διατηρήσουμε τα ίδια αιτήματα που είχαν διαμορφωθεί ομόφωνα από το ΣΟΠΤ την περίοδο των σεισμών της Καλαμάτας (1986) με κοινά αποδεκτό ότι τα σημαντικότερα έργα για την βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη της Μεσσηνίας είναι:\n1. Ολοκλήρωση της Εθνικής Οδού Τρίπολης-Καλαμάτας (ενιαία αντιμετώπιση του Περιμετρικού Δακτυλίου της Καλαμάτας).\n2. Κατασκευή της Ιόνιας Οδού αρχής γενομένης από την Καλαμάτα και σύνδεση με την Αδριατική οδό η οποία μέσω Τεργέστης διασυνδέεται με τα άλλα διευρωπαϊκά δίκτυα.\n3. Κατασκευή Περιφερειακού δακτυλίου γύρω από την Μεσσηνία και διασύνδεση του με την Ιόνια Οδό.\n5. Επέκταση και αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών της Καλαμάτας ώστε να επιτραπεί η ένταξή του σε χρηματοδοτικά ευρωπαϊκά προγράμματα, με στόχο να αποτελέσει κόμβο συνέχειας ως νοτιότερη πύλη στη Μεσόγειο της ΕΕ, των Βαλκανίων και της ηπειρωτικής Ελλάδας.\n6. Επέκταση – εκσυγχρονισμός – διασύνδεση του σιδηροδρομικού δικτύου με την ΒΙΠΕ Μελιγαλά & Σπερχογείας, το αεροδρόμιο, το Λιμάνι της Καλαμάτας και τον Δήμο Μεσσήνης για να αναδειχθεί ο ρόλος των συνδυασμένων μεταφορών, συγκριτικό πλεονέκτημα της Καλαμάτας μετά την Πάτρα στην Πελοπόννησο.\n8. Ένταξη του 7ου Εμπορευματικού Κέντρου της ΒΙΠΕ Μελιγαλά και του διαμετακομιστικού Σταθμού της ΒΙΠΕ Σπερχογείας στον Εθνικό Σχεδιασμό ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα να λειτουργούν συμπληρωματικά με τις υπόλοιπες υποδομές συνδυασμένων μεταφορών.\nΌταν διαβάσει κάποιος με προσοχή τα παραπάνω, θα διαπιστώσει ότι από τότε μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί μόνο το πρώτο. Εμείς, σήμερα θα περιοριστούμε στο θέμα της διαβούλευσης για το Master Plan του λιμένα της Καλαμάτας και, με δεδομένο ότι το Master Plan ενός λιμένα έχει την ίδια χρησιμότητα με το πολεοδομικό σχέδιο μιας πόλης, θέσαμε τα εξής καίρια ερωτήματα :\n1. Ποιοι λόγοι υποχρεώνουν να προχωρήσουμε σε ένα δεύτερο Master Plan την στιγμή που το προηγούμενο δεν είχε καν εφαρμοστεί, αν και είχε την σύμφωνη γνώμη όλων των τοπικών δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και την έγκριση του αρμόδιου υπουργείου;\n2. Το νέο σε διαβούλευση Master Plan αναδεικνύει το ρόλο του λιμένα της Καλαμάτας σε περιβάλλον συνδυασμένων μεταφορών ;\nΑυτό όμως που πρέπει να επισημάνουμε και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είναι το γεγονός ότι καλούνται σήμερα να συζητήσουν φορείς και πολίτες της πόλης για το Master Plan ενός λιμένα εθνικής σημασίας, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση για το ρόλο του και συγκεκριμένα χωρίς επαρκή ενημέρωση:\nγια το ρόλο ενός λιμένα σε σχέση με τις συνδυασμένες μεταφορές,\nγια τη σημασία των συνδυασμένων μεταφορών στην βιώσιμη ανάπτυξη\nγια το τι σημαίνει να αξιοποιηθεί και να παίξει τον ρόλο του ένα συγκριτικό πλεονέκτημα\nΔυστυχώς, η Καλαμάτα ήταν τυχερή επειδή μεγάλοι πολιτικοί, όπως ο Κουμουνδούρος και ο Τρικούπης την προίκισαν με λιμάνι και σιδηρόδρομο που αποτελούν τους δύο από τους τέσσερις βασικούς κρίκους στην αλυσίδα αξίας των συνδυασμένων μεταφορών, αλλά είχε την ατυχία να εμπιστευτεί την διαχείριση αυτών των βασικών υποδομών σε λάθος ανθρώπους.\nΚαι σήμερα καλούμε τους πολίτες να συμφωνήσουν σε κάτι που τους είναι αδιάφορο, επειδή κανείς δεν τους μίλησε για το ρόλο ενός λιμένα σε περιβάλλον συνδυασμένων μεταφορών και τις ευεργετικές θετικές επιπτώσεις στην βιώσιμη ανάπτυξη και στην ευημερία του τόπου. Γιατί κανείς δεν τους είπε ότι εάν λειτουργήσουν οι συνδυασμένες μεταφορές θα δυναμώσει η διαπραγματευτική ικανότητα της πόλης και θα μπορέσει να εντάξει όλα τα μεγάλα έργα υποδομής σε χρηματοδοτούμενα προγράμματα, ώστε σήμερα να έχουν ολοκληρωθεί όλα ή τουλάχιστον τα περισσότερα. Γιατί κανείς δεν τους είπε ότι οι συνδυασμένες μεταφορές είναι κλειδί για την εξωστρέφεια και την ισόρροπη ανάπτυξη και βασική προϋπόθεση για την οικονομική και την κοινωνική ευημερία ενός τόπου.\nΔυστυχώς το πρόβλημα ξεκινά από πολύ παλιά όταν δήμαρχος της Καλαμάτας ήταν ο κ. Σταύρος Μπένος ορκισμένος εχθρός του λιμένα και του ρόλου του ως κομμάτι των συνδυασμένων μεταφορών και ένθερμος υποστηρικτής του τουριστικού λιμένα & της Μαρίνας για Mega yachts. Στη συνέχεια , τις ίδιες αντιλήψεις και τακτικές ακολούθησε ο μετέπειτα Δήμαρχος της Καλαμάτας και νυν Περιφερειάρχης Πελοποννήσου κ. Παναγιώτης Νίκας και σήμερα καλείται ο νυν Δήμαρχος της Καλαμάτας κ. Αθανάσιος Βασιλόπουλος να βγάλει τα κάστανα από την φωτιά.


ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ. Μαθηματικά με γοητεία. Καινοτόμο πρόγραμμα κάνει τη διδασκαλία των αριθμών ενδιαφέρουσα και συναρπαστική – 2ο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Αθηνών\nΕίναι η ομάδα του προγράμματος «Λογοτεχνία και Μαθηματικά», που επί έκτη χρονιά προσπαθεί να κάνει την επιστήμη των αριθμών να δείχνει πιο γοητευτική και ενδιαφέρουσα απ’ όσο την προσδιορίζει το αναλυτικό πρόγραμμα.\nΗ συμμετοχή στην ομάδα είναι εθελοντική, αλλά αυτό δεν αποκλείει παιδιά που δεν τα πάνε και τόσο καλά με τα Μαθηματικά ή με άλλα μαθήματα. Αλλωστε, εκεί κανείς δεν βαθμολογείται.\nΦέτος, για δεύτερη φορά, όλα κινούνται γύρω από «Το θεώρημα του παπαγάλου» του Ντενί Γκετζ. Πέρσι ήταν το «Logicomix» και παλαιότερα «Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ» και τα «Πυθαγόρεια εγκλήματα». Ελληνες συγγραφείς όπως ο Τεύκρος Μιχαηλίδης, ο Απόστολος Δοξιάδης και μέλη της ομάδας «Θαλής και Φίλοι» (www.thalesandfriends.org) έχουν κάνει κατά καιρούς παρουσιάσεις στην ομάδα του σχολείου.\nΑυτό, όμως, που δίνει πραγματική αξία στο πρόγραμμα είναι η άμεση εμπλοκή των παιδιών, εκτιμά ο Ηλίας Ανδριανός, ένας από τους δύο μαθηματικούς που είναι εμπνευστές και υπεύθυνοι του προγράμματος. «Είναι πολύ σημαντικό γι’ αυτά να ψάχνουν, να βρίσκουν και να παρουσιάζουν μόνα τους δικές τους δουλειές. Επιπλέον βλέπουν τα Μαθηματικά από μια άλλη οπτική γωνία και έχει βελτιωθεί η στάση τους απέναντι σε αυτά».\n«Το “Λογοτεχνία και Μαθηματικά” είναι ένα από τα δέκα πολιτιστικά προγράμματα που λειτουργούν στο 2ο Λύκειο αλλά είναι το μόνο που βασίζεται τόσο στην άμεση συμμετοχή των παιδιών», εξηγεί ο καθηγητής. Το συγκεκριμένο σχολείο έχει παράδοση σε τέτοιες δράσεις, αν και αυτό προϋπήρχε του χαρακτηρισμού του ως ενός από τα ελάχιστα πειραματικά λύκεια της χώρας. «Για εμάς το “Λογοτεχνία και Μαθηματικά” είναι ένα πειραματικό εργαστήρι, όπου τα παιδιά βοηθούνται να προσεγγίσουν τα Μαθηματικά με διαφορετικό τρόπο, να τα διασυνδέσουν με την ιστορία τους, με την ιστορία, γενικότερα, τόπων, χωρών κ.λπ., με τη μουσική, την τέχνη αλλά και με άλλα σχολικά μαθήματα όπως η Φιλοσοφία».\nΗ ελευθερία με την οποία λειτουργεί το πρόγραμμα και με την οποία γίνονται οι συζητήσεις είναι ένα από τα πιο γοητευτικά του στοιχεία, πιστεύει ο έτερος μαθηματικός, Μιχάλης Πατσαλιάς. «Ημουν πάντα της άποψης ότι, αν θες να καταστρέψεις κάτι, κάν’ το μάθημα με τον κλασικό τρόπο: Βάλε αναλυτικό πρόγραμμα, βάλε απουσίες και κάνε διαγωνίσματα. Αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα εντασσόταν στο αναλυτικό πρόγραμμα όπως λειτουργεί στο πλαίσιο του ελληνικού γραφειοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος, θα χανόταν η ομορφιά του».\nΔιαβούλευση για τα Πειραματικά\nΠάει περίπου ένας μήνας αφότου ολοκληρώθηκε η δεκαήμερη δημόσια διαβούλευση στο www.opengov.gr σχετικά με την αναβάθμιση του ρόλου των πρότυπων-πειραματικών σχολείων.\nΚάποιοι από τους 333 που απάντησαν πιστεύουν ότι στα πειραματικά-πρότυπα σχολεία πρέπει να εισάγονται οι καλύτεροι μαθητές, έπειτα από διαγωνισμούς. Αλλοι ότι πρέπει να συνεχίσουν να εισάγονται με κλήρωση, ώστε να αντιπροσωπεύουν τον γενικότερο μαθητικό πληθυσμό.\nΣχετικά με τον καθορισμό περί «πρότυπου-πειραματικού» ορισμένοι σχολιαστές επισημαίνουν τον κίνδυνο δημιουργίας δύο ταχυτήτων στην εκπαίδευση, με επιλεγμένα σχολεία όπου εκπαιδευτικοί και μαθητές θα διαγκωνίζονται για το ποιοι θα πρωτομπούν. Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο φιλόλογος Β. Μπακούρος από το 3ο Πειραματικό Λύκειο Ιωνιδείου, «η αριστεία σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα “εξετασιοκεντρικό”, που λειτουργεί στο πλαίσιο μιας κοινωνίας, όπου η παιδεία συνιστά μοχλό ανέλιξης, πρέπει να έχει σχετικό και όχι απόλυτο χαρακτήρα, για να μην παράγει “μαθητές-κοινωνικά τέρατα” (…) Η αριστεία επιτυγχάνεται πολύ ουσιαστικότερα σε ένα σχολείο που κατορθώνει να καταστήσει έναν μαθητή του 12 μαθητή του 17, παρά σε ένα σχολείο, όπου ένας μαθητής του 17 καθίσταται μαθητής του 20». Δεν είναι λίγοι, όμως, κι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι πειραματισμοί πρέπει να γίνονται στα «πειραματικά», ενώ τα «πρότυπα» πρέπει να δουλεύουν με αυστηρά μοντέλα αριστείας όπου θα φοιτούν οι διάνοιες της χώρας.\nΑπό τη σκοπιά των μαθητών\n«Οι διαλέξεις, που σε καμιά περίπτωση δεν συγκρίνονται με το μάθημα, προσπαθούν να μεταφέρουν στους μαθητές μια γενική εικόνα του συναρπαστικού, αλλά αδικημένου απ’ τις σχολικές εντυπώσεις, κόσμου των επιστημών». Αλέξανδρος\n«Είναι μια προσπάθεια να ξεφύγουμε από το σχολικό πλαίσιο, την απόλυτα καθορισμένη ύλη και τη γενικότερη μιζέρια του σχολείου και να μην περιοριζόμαστε στις πληροφορίες του σχολικού βιβλίου, αλλά να διευρύνουμε λίγο τους ορίζοντές μας». Γρηγορία\n«Νιώθω ευγνώμων που μέσα στο πλαίσιο της σχολικής ζωής δημιουργούνται τέτοιου είδους προγράμματα από καθηγητές και ελπίζω και άλλοι συνομήλικοί μου να ζήσουν κάτι το τόσο ξεχωριστό». Δημήτρης\n«Το πρόγραμμα αποτέλεσε και αποτελεί γαλούχηση του μυαλού παιδιών, όπως εμένα που (…) πριν τη συμμετοχή μου ήμουν λίγο (ή μάλλον αρκετά) μονόπλευρος και απόλυτος στις απόψεις μου». Ιωάννης, φοιτητής ΕΜΠ.\n«Εχω δύο χρόνια που τέλειωσα το λύκειο, παρ’ όλ’ αυτά, πού και πού ξαναγυρνάω στα παλιά “λημέρια” και ξεγλιστράω στους “διαδρόμους” των Μαθηματικών, της Αστροφυσικής…» Σοφιρέλα, φοιτήτρια Ιατρικής.\nΟι βιβλιοφάγοι δίνουν ραντεβού στα… κλαμπ. Εκατοντάδες λέσχες για αναγνώστες με μεράκι το βιβλίο σε όλη την Ελλάδα ΦEΣTIBAΛ MAΘHTIKΩN TAINIΩN «ΠAME ΣINEMA;». Πεντάλεπτες «αλήθειες», με κάμερα στο χέρι «Διαλέξαμε δουλειά πριν το απολυτήριο». Πρωτότυπες μέθοδοι επαγγελματικού προσανατολισμού προετοιμάζουν τους μαθητές για να επιλέξουν καριέρα Έπαινοι σε μαθητικές ταινίες με μνήμη KAI ΣYNEΔPIΟ AΠΟ THN ETAIPEIA «ΘAΛHΣ KAI ΦIΛΟI». Λέσχες Aνάγνωσης για τα μαθηματικά και τη λογοτεχνία\nΕτικέτες:Λέσχες ανάγνωσηςΜαθηματικά και Λογοτεχνία


αγια γραφη | Page 2 | iEllada.gr\n23/06/2018 - 11:06\noμοιωση με το θεο\nΔιαβάστε περισσότερα για Πότε μοιάζεις με τον Θεό;\nΓιατί και πως να μελετάει κανείς την Αγία Γραφή καθημερινά\n26/05/2018 - 16:07\nΗ Αγία Γραφή είναι κατά κάποιον τρόπο η βιογραφία του Θεού στον κόσμο αυτό. Και μάλιστα από την Αγία Γραφή η Καινή Διαθήκη είναι η βιογραφία του σαρκωθέντος Θεού σ' αυτόν τον κόσμο. Μέσα σ' αυτήν περιγράφεται πώς ο Θεός, για να δείξει τον Εαυτό Του στους ανθρώπους, έστειλε τον Θεό Λόγο, ο οποίος σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος, και σαν άνθρωπος είπε στους ανθρώπους όλα όσα ο Θεός έχει, όλα όσα ο Θεός επιθυμεί για τον κόσμο αυτόν και για τους ανθρώπους που ζουν σ' αυτόν.\nΔιαβάστε περισσότερα για Γιατί και πως να μελετάει κανείς την Αγία Γραφή καθημερινά\nΤα σημεία του Χριστού και του Αντιχρίστου - Πώς θα τους ξεχωρίσει ο κόσμος\n20/05/2018 - 10:42\nΗ Αγία Γραφή μας πληροφορεί, ότι λίγο πριν από την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα γίνουν «σημεία» στον ήλιο, στην σελήνη, στα άστρα και στην θάλασσα. Παράλληλα μας λέγει, ότι και ο αντίχριστος θα κάμει σημεία στον ήλιο, στην σελήνη, στα άστρα και στον αέρα!\nΠως θα τα ξεχωρίσουμε τα σημεία αυτά; Πως θα ξεχωρίσουμε τα σημεία-έργα του αντιχρίστου, από τα σημεία που προείπε ο Χριστός;\nΔιαβάστε περισσότερα για Τα σημεία του Χριστού και του Αντιχρίστου - Πώς θα τους ξεχωρίσει ο κόσμος\nΣυγκλονιστικό θαύμα με μία Αγία Γραφή\nΔιαβάστε περισσότερα για Συγκλονιστικό θαύμα με μία Αγία Γραφή\nΜας μιλά ο Θεός σήμερα;\n06/03/2018 - 08:42\nΗ Αγία Γραφή καταγράφει τον Θεό να μιλά προφορικά σε ανθρώπους πολλές φορές (Έξοδος 3:14, Ιησούς του Ναυή 1:1, Κριτές 6:18, Α’ Σαμουήλ 3:11, Β’ Σαμουήλ 2:1, Ιώβ 40:1, Ησαϊας 7:3, Ιερεμίας 1:7, Πράξεις 8:26, 9:15 – και αυτά είναι απλά ένα μικρό δείγμα).\nΜΑΣ ΜΙΛΑ Ο ΘΕΟΣ\nΟ ΘΕΟΣ ΜΙΛΑ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ\nΔιαβάστε περισσότερα για Μας μιλά ο Θεός σήμερα;\n21/02/2018 - 07:28\nΘεωρούσα ότι η δουλειά μου είχε ολοκληρωθεί ουσιαστικά, επομένως δεν χρειαζόμουν άλλο υλικό για το βιβλίο.\nΔιαβάστε περισσότερα για Ο άθεος που έγινε ερημίτης\nΗ Άποψη της Αγίας Γραφής : Υπάρχει Ασυγχώρητη Αμαρτία;\n04/02/2018 - 22:43\nΥΠΑΡΧΕΙ ποινή χειρότερη από το θάνατο; Ναι, είναι ο θάνατος χωρίς ελπίδα ανάστασης επειδή κάποιος έχει διαπράξει ασυγχώρητη αμαρτία. Ο Ιησούς είπε ότι υπάρχει ένα είδος αμαρτίας η οποία «δεν θα συγχωρηθεί».—Ματθαίος 12:31.\nΔιαβάστε περισσότερα για Η Άποψη της Αγίας Γραφής : Υπάρχει Ασυγχώρητη Αμαρτία;\nΠοιος μας βεβαιώνει ότι οι ψυχές ζουν μετά τον θάνατο;\n20/12/2017 - 16:47\nΣτήν ῾Αγία Γραφή ἔχουμε πολλά χωρία πού μᾶς βεβαιώνουν ὅτι οἱ ψυχές ζοῦν μετά θάνατο.\nΔιαβάστε περισσότερα για Ποιος μας βεβαιώνει ότι οι ψυχές ζουν μετά τον θάνατο;\n20/12/2017 - 10:13\nΕίναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι ο άνθρωπος αναζητάει την λύτρωση.\nΣτην πορεία του ακούει ποικίλα καλέσματα σωτηρίας.\nΕνθουσιασμένος τρέχει ξωπίσω τους με προσδοκίες. Όμως οι νέες αλήθειες αποδεικνύονται ψεύτικες και η απογοήτευση γεμίζει την ψυχή του. Και η περιπλάνηση συνεχίζεται με νέες ελπίδες και νέες απογοητεύσεις.\nΔιαβάστε περισσότερα για Γιατί και πως πρέπει να διαβάζουμε την Αγία Γραφή


Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού\nΣπίτι > Προϊόντα > Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού(Σύνολο 20 Προϊόντα για Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού)\nΕσωτερικές περιοχές παιχνιδιού - κατασκευαστής, εργοστάσιο, προμηθευτής από την Κίνα\nΕίμαστε εξειδικευμένες Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού κατασκευαστές και προμηθευτές / εργοστάσιο από την Κίνα. Χονδρική Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού με υψηλή ποιότητα ως χαμηλή τιμή / φθηνή, μία από τις κορυφαίες μάρκες Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού από την Κίνα, Liben Group Corporation.\nΣε εσωτερικούς χώρους παιχνιδιού ορίζει σύστημα γης\nετικέτα: Σετ παιχνιδιού εσωτερικού χώρου , Εσωτερικό σύστημα αναπαραγωγής , Εσωτερική γη παιχνιδιού\nΣε εσωτερικούς χώρους παιχνιδιού ορίζει σύστημα γης Μετρήσεις (m): μπορούν να προσαρμοστούν Πιστοποιητικό: ISO14001, ISO18000, πιστοποιητικό ISO9001 και πιστοποιητικό GS από την εταιρεία TUV της Γερμανίας. Χρώμα: Διάφορα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις...\nΕσωτερικό εσωτερικό κέντρο παιχνιδιού\nετικέτα: Μέσα στο Play Center , Εσωτερικό σύστημα αναπαραγωγής , Εσωτερικό Κέντρο Αναπαραγωγής\nΜέσα στο εσωτερικό κέντρο διαδραστικών παιχνιδιών Μετρήσεις (m): μπορούν να προσαρμοστούν Πιστοποιητικό: ISO14001, ISO18000, πιστοποιητικό ISO9001 και πιστοποιητικό GS από την εταιρεία TUV της Γερμανίας. Χρώμα: Διάφορα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις σας...\nΕσωτερική περιοχή παιχνιδιού ενηλίκων\nετικέτα: Εσωτερική περιοχή παιχνιδιού για ενήλικες , Ενήλικα περιοχή παιχνιδιού , Εσωτερική αναπαραγωγή ενηλίκων\nΕσωτερική περιοχή παιχνιδιού ενηλίκων Μετρήσεις (m): μπορούν να προσαρμοστούν Πιστοποιητικό: ISO14001, ISO18000, πιστοποιητικό ISO9001 και πιστοποιητικό GS από την εταιρεία TUV της Γερμανίας. Χρώμα: Διάφορα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις σας Υλικά: Α....\nΣε εσωτερικούς χώρους παιχνιδιού ορίζει σύστημα γης Επικοινωνήστε τώρα\nΕσωτερικό εσωτερικό κέντρο παιχνιδιού Επικοινωνήστε τώρα\nΕσωτερική περιοχή παιχνιδιού ενηλίκων Επικοινωνήστε τώρα\nWholesale Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού from China, Need to find cheap Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού as low price but leading manufacturers. Just find high-quality brands on Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού produce factory, You can also feedback about what you want, start saving and explore our Εσωτερικές περιοχές παιχνιδιού, We'll reply you in fastest.


ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ O K E. Θεσσαλονίκη PDF\nΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ O K E. Θεσσαλονίκη 2014\nDownload "ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ O K E. Θεσσαλονίκη 2014"\n1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΟΦΙΑ ΑΔΑΜ O K E Δ Θεσσαλονίκη 2014\n2 Το εγχειρίδιο εκδόθηκε από το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας Αριστοτέλους 3, 54624, Θεσσαλονίκη Τηλ Fax Υπεύθυνη έκδοσης: Όλγα Δρόσου 1η έκδοση: Θεσσαλονίκη 2014 ISBN: Στην έκδοση αυτή συνεργάστηκαν: Συγγραφή κειμένου: Σοφία Αδάμ Συμβουλές σε λογιστικά θέματα: Αυγή Σμυρλή Επιμέλεια κειμένου: Χρύσανθος Βλάμης, Μπένης Λέβης, Αλέξανδρος Φιλιππίδης και Νίκος Χρυσόγελος Επιμέλεια εξωφύλλου: Κωνσταντίνα Κυρατζίδου Γλωσσική επιμέλεια Διορθώσεις: Στέλλα Ζούπα Γραφιστική επιμέλεια Σελιδοποίηση: Κωνσταντίνα Κυρατζίδου Εκτύπωση Παραγωγή: ΚΕΘΕΑ Σχήμα + Χρώμα Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν κείμενο είναι της συγγραφέως και δεν εκφράζουν κατ ανάγκη τις θέσεις του εκδότη. Άδεια Creative Commons Το έργο με τίτλο Οδηγός Δημιουργίας Κοινωνικών Επιχειρήσεων από τη δημιουργό Σοφία Αδάμ και με εκδότη το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας διατίθεται με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές. Διατίθεται ηλεκτρονικά στο Το έντυπο διανέμεται δωρεάν. Για παραγγελίες μπορείτε να απευθυνθείτε στο:\n4 4 Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ\n5 Περιεχόμενα Ακρωνύμια 7 Πρόλογος 9 1. Εισαγωγή Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες Χτίζοντας την ιδρυτική ομάδα Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Επιλέγοντας νομική μορφή Καταρτίζοντας ένα κοινωνικό επιχειρηματικό σχέδιο Αντιμετωπίζοντας φορολογικά και ασφαλιστικά θέματα Αναζητώντας πηγές χρηματοδότησης 75 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 91 Ι: Νομικές μορφές εκτός κοινωνικής οικονομίας 92 ΙΙ: Νομικές μορφές συνεταιρισμών 94 ΙΙΙ: Νομικές μορφές κοινωνικών επιχειρήσεων 96 ΙV: Eγκύκλιος ανάκλησης ΟΑΕΕ 98 V: Προϋπολογισμός Aποτελεσμάτων Xρήσης και Tαμειακής Pοής 100 Χρήσιμοι Σύνδεσμοι 103 Περιεχόμενα Βιβλιογραφία 107 5\n6 6 Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ\n7 Ακρωνύμια Ακρωνύμια ΑΕ ΑΚ ΑμεΑ ΑΜΚΕ ΑΠΕ ΓΕΜΗ ΓΣ ΔΕ ΔΟΥ ΔΣ ΕΓΤΑΑ ΕΕΔΕ ΕΕ EK ΕΚΕ ΕΚΤ ΕΠΕ ΕΣ ΕΣΕ ΕτΕ ΕΤΕ ΕΤΕΑΝ ΕΤΕπ ΕΤΠΑ ΕΥΚΕΚΟ ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ ΙΚΕ ΚΕΘΕΑ ΚΕΠΑ ΚΟΙΝΣΕΠ ΚΟΙΣΠΕ ΚΦΑΣ ΜΚΌ ΜΜΕ ΟΑΕΔ OAEE ΟΕ ΟΚΑΝΑ Ανώνυμη Εταιρεία Αστικός Κώδικας Ατομα με Αναπηρία Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Γενικό Εμπορικό Μητρώο Γενική Συνέλευση Διοικούσα Επιτροπή Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία Διοικητικό Συμβούλιο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης Ελληνική Εταιρεία Διοίκησης Επιχειρήσεων Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκός Κανονισμός Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης Εποπτικό Συμβούλιο Ευρωπαϊκή Συνεταιριστική Εταιρεία Ετερόρρυθμη Εταιρεία Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης Ειδική Υπηρεσία για την Κοινωνική Ένταξη και την Κοινωνική Όικονομία Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Ίδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων Κέντρο Επιχειρηματικής και Πολιτιστικής Ανάπτυξης Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Κοινωνικός Συνεταιρισμός Περιορισμένης Ευθύνης Κώδικας Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών Μη Κυβερνητική Οργάνωση Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Όργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού Όργανισμός Απασχόλησης Ελεύθερων Επαγγελματιών Όμόρρυθμη Εταιρεία Όργανισμός Καταπολέμησης Ναρκωτικών 7\n8 ΟΤΑ ΤΕΠΙΧ ΤΠΕ Όργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης Ταμείο Επιχειρηματικότητας Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών EaSI EMAS ICA JASMINE JEREMIE SROI European Employment and Social Innovation Eco-Management and Audit Scheme International Cooperative Alliance Joint Action to Support Microfinance Institutions Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises Social Return on Investment Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 8\n9 Πρόλογος Ο Οδηγός Δημιουργίας Κοινωνικών Επιχειρήσεων είναι αποτέλεσμα σύμπτωσης της επιθυμίας με την αναγκαιότητα. Κοινή επιθυμία όσων συνεργάστηκαν με το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας προκειμένου να πραγματοποιηθεί αυτό το εγχειρίδιο είναι να ενισχυθεί και να αναπτυχθεί η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα της κρίσης είναι μεγάλη ανάγκη να υποστηριχτούν εκείνες οι επιχειρηματικές πρακτικές που προωθούν την κοινωνική συμμετοχή και συνοχή, διευρύνουν τη δημοκρατία, δίνουν έμφαση στην τοπικοποίηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, έχουν οικολογικό προσανατολισμό και κυοφορούν κοινωνικές καινοτομίες. Στην παρούσα συγκυρία τα συσσωρευμένα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα αποκτούν πρωτοφανή δριμύτητα, που οδηγεί ολοένα και πιο πολλούς ανθρώπους να αναπτύσσουν νέες και δημιουργικές μορφές επιχειρηματικότητας και αυτενέργειας, δημιουργώντας έτσι ένα νέο κύμα συνεργατισμού με κοινωνικό αντίκτυπο. Σε αυτούς τους ανθρώπους απευθύνεται αυτή η έκδοση, στην οποία παρουσιάζονται τόσο το θεωρητικό όσο και το νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία κοινωνικών επιχειρήσεων, ενώ επιπλέον πρσφέρονται και αντίστοιχες πρακτικές συμβουλές. Ελπίζουμε ο Οδηγός να αποδειχτεί χρήσιμος σε ανθρώπους που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της ανεργίας συλλογικά, σε γυναίκες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά σε τομείς που προκύπτουν από επιτακτικές κοινωνικές ανάγκες, σε άτομα που αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες στην πρόσβαση στην αγορά εργασίας (π.χ. άτομα με αναπηρία), σε αγρότες που επανεφεύρουν νέα συνεταιριστικά πρότυπα, σε καταναλωτές που επιχειρούν να επανακτήσουν τον έλεγχο στην κάλυψη των βασικών αναγκών τους, σε επαγγελματίες που πλέον αδυνατούν να επιβιώσουν ατομικά και προσβλέπουν σε συλλογικές λύσεις ή που αγωνίζονται να διατηρήσουν την επιχείρησή τους δίνοντας νέα ώθηση σε μια κοινωνικά υπεύθυνη κατεύθυνση. Θέλω να ευχαριστήσω όλους και όλες όσοι συντέλεσαν στην πραγματοποίηση της παρούσας έκδοσης. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον ευρωβουλευτή Νίκο Χρυσόγελο για την πολύπλευρη συνεισφορά του στην ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας στην Ελλάδα και για την ουσιαστική συμβολή του στη σύνταξη αυτού του Οδηγού. Όλγα Δρόσου Διευθύντρια του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ Ελλάδας Γενάρης 2014 Πρόλογος 9\n10 10 Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ\n11 1 Εισαγωγή Ο Οδηγός Δημιουργίας Κοινωνικών Επιχειρήσεων επιχειρεί να καλύψει ένα κενό πληροφόρησης αναφορικά με πρακτικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν όσοι και όσες επιθυμούν να δημιουργήσουν μια κοινωνική επιχείρηση με συλλογική συνεταιριστική κατεύθυνση. Ως εκ τούτου, δεν υποκαθιστά, αλλά συμπληρώνει παρόμοιες προσπάθειες που έχουν γίνει (π.χ. Χτίζοντας Eνα Nέο Συνεταιριστικό Κίνημα. Βήμα Βήμα ο Δρόμος για τη Δημιουργία Συνεταιρισμών από την Αλληλεγγύη για Όλους). Η ανάγκη για τη συγκεκριμένη έκδοση πηγάζει από τα ερωτήματα που μας έχουν θέσει κατά καιρούς άνθρωποι που έχουν ήδη ιδρύσει ή σκέφτονται να ιδρύσουν μια κοινωνική επιχείρηση στο πλαίσιο σεμιναρίων, εργαστηρίων και συνεδρίων στα οποία συμμετείχαμε. Οι δυσκολίες που συναντά ένα τέτοιο εγχείρημα είναι αρκετές. Αναφέρουμε ενδεικτικά τις σημαντικότερες: Η αρνητική παρακαταθήκη που άφησε το συνεταιριστικό κίνημα στην Ελλάδα έλλειμμα εσωτερικής δημοκρατίας, κοινωνικού ελέγχου και συνεταιριστικής εκπαίδευσης δημιουργεί επιφυλάξεις για τη δυνατότητα ευόδωσης ανάλογων εγχειρημάτων στο μέλλον και δυσχεραίνει τις προσπάθειες αυτοργάνωσης και δικτύωσης από τα κάτω. Το πολύπλοκο θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα προβλέπει μια πληθώρα νομικών μορφών ανάλογα με το είδος του συνεταιρισμού και εισάγει διακρίσεις σε βάρος τους σε σχέση με τις τυπικές κερδοσκοπικές επιχειρήσεις ως προς την πρόσβαση σε χρηματοδοτικές ενισχύσεις. Επιπλέον, το θεσμικό πλαίσιο για τις κοινωνικές επιχειρήσεις (Ν. 4019/2011) είναι πρόσφατο και δεν έχει δοκιμαστεί αρκετά στην πράξη. Η ασυνεχής στάση της πολιτικής ηγεσίας ως προς την υποστήριξη του τομέα της κοινωνικής οικονομίας καθιστά το τοπίο ευμετάβλητο (κατάργηση φοροαπαλλαγών Ν. 4019/2011, προσωρινή αναστολή της αρμόδιας Ειδικής Υπηρεσίας για την Κοινωνική Ένταξη και την Κοινωνική Οικονομία). Η έλλειψη κατάλληλης τεχνογνωσίας γύρω από λογιστικά, ασφαλιστικά και φορολογικά ζητήματα λόγω της ιστορικής υπανάπτυξης της κοινωνικής οικονομίας στην Ελλάδα και της συνακόλουθης ανεπάρκειας της φορολογικής και της ασφαλιστικής νομοθεσίας. 1. Εισαγωγή Η δύσκολη ισορροπία που πρέπει να επιτευχθεί ανάμεσα στην παροχή πολύ συγκεκριμένων πληροφοριών και στη δημιουργία ενός Οδηγού με μια σημαντική διάρκεια ζωής. 11\n12 Με δεδομένους τους παραπάνω περιορισμούς, ο Οδηγός που κρατάτε στα χέρια σας περιλαμβάνει ενότητες θεωρητικές και άμεσα πρακτικές: Στη δεύτερη ενότητα, αποσαφηνίζουμε βασικές έννοιες γύρω από την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και τις κοινωνικές επιχειρήσεις. Στην τρίτη ενότητα, παρέχουμε πληροφορίες και χρήσιμα εργαλεία για τη συγκρότηση της ιδρυτικής ομάδας μιας κοινωνικής επιχείρησης, θεωρώντας πως αυτό το βήμα είναι καθοριστικό για την πορεία οποιουδήποτε εγχειρήματος. Στην τέταρτη ενότητα, παρέχουμε πληροφορίες και χρήσιμα εργαλεία για την επιλογή της οικονομικής δραστηριότητας καταδεικνύοντας τον πλούτο και την εμβέλεια συγκεκριμένων παραδειγμάτων κοινωνικών επιχειρήσεων. Στην πέμπτη ενότητα, ασχολούμαστε με το ζήτημα της επιλογής νομικής μορφής παρέχοντας συγκριτικές πληροφορίες για όλες τις νομικές μορφές που μπορούν να επιλεχθούν, με επίκεντρο αυτές που εντάσσονται ακραιφνώς στο πεδίο της κοινωνικής οικονομίας. Στην έκτη ενότητα, δίνουμε πρακτικές οδηγίες για τη δημιουργία ενός κοινωνικού επιχειρηματικού σχεδίου αναδεικνύοντας τη σημασία της οικονομικής αποτύπωσης κάθε ιδέας που φιλοδοξεί να γίνει βιώσιμη. Στην έβδομη ενότητα, συνοψίζουμε τα βασικότερα φορολογικά και ασφαλιστικά θέματα που αντιμετωπίζουν όσοι/ες θέλουν να δημιουργήσουν μια κοινωνική επιχείρηση στην Ελλάδα. Στην όγδοη ενότητα, παρουσιάζουμε το καλειδοσκόπιο των πηγών ενίσχυσηςχρηματοδότησης των κοινωνικών επιχειρήσεων. Στα Παραρτήματα, παρέχουμε με συνοπτικό τρόπο χρήσιμα εργαλεία για την περαιτέρω ενίσχυση των κοινωνικών επιχειρήσεων. Ο Οδηγός επιχειρεί να δώσει πληροφορίες που αφορούν οποιαδήποτε κοινωνική επιχείρηση ως εκ τούτου, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη αναζήτησης εξειδικευμένης νομικής συνδρομής και λογιστικής υποστήριξης για κάθε συγκεκριμένη κοινωνική επιχείρηση. Επίσης, παρόλο που οι επιμέρους ενότητες αποτυπώνουν διακριτά βήματα στην ίδρυση μιας κοινωνικής επιχείρησης, δεν πρέπει να τηρηθούν αυστηρά με όρους χρονικής ακολουθίας. Αυτό που έχει σημασία είναι να προετοιμαστείτε ως προς κάθε βήμα που περιλαμβάνεται στον παρόντα Οδηγό. Όπως πάντα, οι ευθύνες για λάθη ή παραλείψεις βαρύνουν τη συγγραφέα. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 12\n13 2 Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες Τι είναι η κοινωνική οικονομία; Οι ορισμοί που έχουν προταθεί για την κοινωνική οικονομία είναι τόσο ετερογενείς όσο και οι πρακτικές που αναπτύσσονται στο εσωτερικό της. Ένας σαφής και κατανοητός ορισμός είναι ο ακόλουθος: Η κοινωνική οικονομία περιλαμβάνει όλες τις οικονομικές δραστηριότητες που διεξάγονται από συλλογικές πρωτοβουλίες και εμφορούνται από τις εξής αρχές: Δίνουν προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των αναγκών των μελών τους, καθώς και της ευρύτερης κοινότητας, και όχι στο κέρδος. 2. Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες Έχουν αυτόνομη διοίκηση, δηλαδή αποφασίζουν αυτόνομα τον τρόπο λειτουργίας τους. Εφαρμόζουν δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων με βάση την αρχή «ένα μέλος-μία ψήφος» ανεξάρτητα από τη συνεισφορά του κάθε μέλους στο κεφάλαιο. Κατά τη διανομή των κερδών, προβάδισμα έχουν τα μέλη και οι εργαζόμενοι/ες έναντι του κεφαλαίου. Συνεπώς, θα λέγαμε ότι: Η κοινωνική οικονομία είναι μια μεγάλη οικογένεια που περιλαμβάνει μια πληθώρα πρακτικών, όπως οι συνεταιρισμοί, οι κοινωνίες αλ- 13\n14 ληλοβοήθειας, οι σύλλογοι/ενώσεις προσώπων, τα κοινωφελή ιδρύματα και οι κοινωνικές επιχειρήσεις. Μια προσπάθεια θεωρητικής θεμελίωσης της κοινωνικής οικονομίας βασίζεται στo έργο του Πολάνυι (2007). Σύμφωνα με αυτό, το σφάλμα της κυρίαρχης οικονομικής επιστήμης είναι ότι θεωρεί πως όλες οι οικονομίες βασίζονται στην απρόσωπη αγοραία συναλλαγή. Αυτή η συνθήκη επικράτησε σε μια συγκεκριμένη ιστορική εποχή των δυτικών κοινωνιών και σχετίζεται με τη μετατροπή της εργασίας, της γης και του χρήματος σε εμπορεύματα. Επίσης, ακόμα και σε κοινωνίες όπου υπάρχουν αγορές, αυτές συνυπάρχουν με άλλες λειτουργικές αρχές: την αναδιανομή και την αμοιβαιότητα. Η αναδιανομή προϋποθέτει την ύπαρξη μιας κεντρικής αρχής (κράτος) η οποία ορίζει δικαιώματα και υποχρεώσεις και διανέμει πόρους σε είδος και χρήμα. Η αμοιβαιότητα προϋποθέτει τη συμμετρικότητα, δηλαδή ότι κάθε πλευρά που λαμβάνει ένα δώρο έχει κίνητρο να ανταποκριθεί προσφέροντας ένα αντι-δώρο (κοινότητα). Με αυτό το σκεπτικό, η οικονομία διακρίνεται σε τρεις τομείς: την αγορά, το κράτος και την κοινότητα. Σε κάθε τομέα συνυπάρχουν όλες οι λειτουργικές αρχές, αλλά μία γίνεται κυρίαρχη, ενώ οι άλλες υποτάσσονται. Έτσι, το ειδοποιό χαρακτηριστικό της αγοράς είναι η κυριαρχία της αγοραίας χρηματικής συναλλαγής και, συνακόλουθα, η υποταγή σε αυτήν των μη αγοραίων και μη χρηματικών πράξεων. Επίσης, τυπικές και άτυπες πρακτικές συνυπάρχουν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό σε όλους τους τομείς (η κοινότητα χαρακτηρίζεται κατά κύριο λόγο από άτυπες οικονομικές σχέσεις τέτοιες σχέσεις όμως μπορούν να αναπτυχθούν και στην αγορά, όπως τα δώρα σε πελάτες). Επιπλέον, σε κάθε τομέα αναπτύσσονται κερδοσκοπικές και μη κερδοσκοπικές δραστηριότητες (π.χ. μια δημόσια επιχείρηση μπορεί να είναι κερδοσκοπική και ταυτόχρονα να λειτουργεί αναδιανεμητικά διαφοροποιώντας την τιμολογιακή πολιτική της με βάση τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του πελάτη). Τέλος, μια άλλη σημαντική διάκριση σχετίζεται με τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό χαρακτήρα των οικονομικών σχέσεων σε κάθε τομέα. Ακόμα και στην αγορά, μπορούμε να εντοπίσουμε οικονομικές σχέσεις που δεν εξυπηρετούν μόνο τα συμφέροντα των συναλλασσόμενων μερών, αλλά έχουν ευρύτερη κοινωνική λειτουργία (π.χ. εταιρική κοινωνική ευθύνη). Σχηματικά, η κοινωνική οικονομία βρίσκεται στο επίκεντρο της διάδρασης ανάμεσα στο κράτος, την αγορά και την κοινότητα και, αντίστοιχα, ανάμεσα στις κυρίαρχες λειτουργικές τους αρχές, δηλαδή την αγοραία, τη μη αγοραία και τη μη χρηματική οικονομία. Η θέση της στο επίκεντρο αυτής της διάδρασης εξηγεί τη μοναδικότητά της (δεν ανάγεται αποκλειστικά σε κανέναν από τους άλλους τομείς), τη δυσκολία της μονοσήμαντης πολιτικής της οριοθέτησης (μια κοινωνική επιχείρηση μπορεί να υποστηριχθεί από φιλελεύθερους ως απόπειρα επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων στο πλαίσιο της αγοράς αλλά και από αντικαπιταλιστές ως αυτόνομη παρέμβαση των από τα κάτω), καθώς και την πολλαπλότητα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει (ανταγωνισμός στην αγορά, τήρηση υποχρεώσεων απέναντι στο κράτος, διατήρηση κοινοτικών δεσμών και σχέσεων). Εν κατακλείδι, η θέση της κοινωνικής οικονομίας αποτελεί ταυτόχρονα τη δύναμη και την αδυναμία της. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 14\n15 Θεσμική ΑΝΑΔΙΑΝΟΜΗ Μη Κερδοσκοπική Ανεπίσημη Κράτος Κερδοσκοπική Κοινωνική Οικονομία Δημόσιο Ιδιωτικό Κοινότητα Αγορά ΑΜΟΙΒΑΙΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ Πηγή: Pestoff (2004) Τι είναι η αλληλέγγυα οικονομία; Ο όρος αλληλέγγυα οικονομία συνδέθηκε με την εμπειρία των ριζοσπαστικών κινημάτων στη Λατινική Αμερική, αλλά σταδιακά έγινε δημοφιλής και σε χώρες της Ευρώπης και πρόσφατα στην Ελλάδα της κρίσης. Η αλληλέγγυα οικονομία περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες που έχουν μια διπλή στόχευση: 2. Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες Οικονομική, διότι επιχειρούν να δημιουργήσουν οικονομικές σχέσεις με βάση την αμοιβαιότητα. Πολιτική, διότι επιχειρούν να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν αυτόνομους δημόσιους χώρους όπου συζητούνται σκοποί και μέσα. Τον τελευταίο καιρό η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πρακτικών που αναδύθηκαν εντός των ριζοσπαστικών κινημάτων της Λατινικής Αμερικής και εδραιωμένων παραδειγμάτων στην Ευρώπη (συνεταιρισμοί) είχαν ως αποτέλεσμα οι όροι κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία να χρησιμοποιούνται συχνά μαζί ή εναλλάξ χωρίς να σηματοδοτούν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. 15\n16 Τι είναι ο συνεταιρισμός; Ο συνεταιρισμός είναι μια αυτόνομη και εθελοντική ένωση προσώπων τα οποία έχουν σκοπό να εξυπηρετήσουν τις οικονομικές, τις κοινωνικές και τις πολιτισμικές ανάγκες και επιδιώξεις τους μέσω μιας συμμετοχικής και δημοκρατικά ελεγχόμενης επιχείρησης. Ένας συνεταιρισμός διέπεται από τις 7 ακόλουθες αρχές, όπως συμφωνήθηκαν από τη Διεθνή Συνεταιριστική Συμμαχία (International Cooperative Alliance ICA): 1 1. Εθελοντική και ανοιχτή συμμετοχή: Οι συνεταιρισμοί είναι εθελοντικές ενώσεις, ανοιχτές σε όλα τα πρόσωπα τα οποία είναι ικανά να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες τους και να αποδεχτούν με προθυμία τις ευθύνες που συνεπάγεται η ιδιότητα του μέλους, χωρίς έμφυλες, κοινωνικές, φυλετικές, πολιτικές και θρησκευτικές διακρίσεις. 2. Δημοκρατικός έλεγχος από τα μέλη: Οι συνεταιρισμοί είναι δημοκρατικές οργανώσεις οι οποίες ελέγχονται από τα μέλη τους, τα οποία συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση της στρατηγικής τους και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι άνδρες και οι γυναίκες που εκλέγονται ως αιρετοί αντιπρόσωποι λογοδοτούν στα μέλη. Στους πρωτοβάθμιους συνεταιρισμούς τα μέλη έχουν ίσα δικαιώματα ψήφου («ένα μέλος-μία ψήφος»). Οι συνεταιρισμοί σε ανώτερα επίπεδα (δευτεροβάθμιοι συνεταιρισμοί ομοσπονδίες) οργανώνονται επίσης με δημοκρατικό τρόπο. 3. Οικονομική συμμετοχή μελών: Τα μέλη συμμετέχουν ισότιμα και ελέγχουν δημοκρατικά το κεφάλαιο του συνεταιρισμού. Τουλάχιστον μέρος του κεφαλαίου αποτελεί κοινή ιδιοκτησία του συνεταιρισμού. Τα μέλη λαμβάνουν συνήθως περιορισμένη ή καθόλου απόδοση για το κεφάλαιο που καταβάλλουν ως προϋπόθεση για την εγγραφή τους (συνεταιριστική μερίδα). Τα μέλη κατανέμουν τα πλεονάσματα σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες χρήσεις: για την ανάπτυξη του συνεταιρισμού, πιθανώς με τη δημιουργία αποθεματικών εκ των οποίων τουλάχιστον ένα μέρος είναι αδιαίρετο, για την ωφέλεια των μελών ανάλογα με τις συναλλαγές τους με το συνεταιρισμό και για την υποστήριξη άλλων δραστηριοτήτων που εγκρίνονται από τα μέλη. 4. Αυτονομία και ανεξαρτησία: Οι συνεταιρισμοί είναι αυτόνομες οργανώσεις αυτοβοήθειας οι οποίες ελέγχονται από τα μέλη τους. Σε περίπτωση που συνάψουν συμφωνίες με άλλους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων, ή αν αυξήσουν το κεφάλαιό τους από εξωτερικές πηγές, το πράττουν με τρόπο που να διασφαλίζει τον δημοκρατικό έλεγχο των μελών και τη διατήρηση της αυτονομίας του συνεταιρισμού. 1. Επεξεργασία από τη μετάφραση του Δικτύου ΚΑΠΑ (www.diktio-kapa.dos.gr). Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 16\n17 5. Εκπαίδευση, κατάρτιση και πληροφόρηση: Οι συνεταιρισμοί παρέχουν εκπαίδευση και κατάρτιση στα μέλη τους τους αιρετούς αντιπροσώπους, τα διοικητικά στελέχη και τους/τις εργαζομένους/ες, ώστε να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη της επιχείρησης. Επίσης, ενημερώνουν το ευρύ κοινό, και ιδιαίτερα τους/τις νέους/ες και τα πρόσωπα που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, για τη φύση και τα οφέλη του συνεργατισμού. 6. Συνεργασία με άλλους συνεταιρισμούς: Οι συνεταιρισμοί υπηρετούν τα μέλη τους πιο αποτελεσματικά και ενδυναμώνουν το συνεταιριστικό κίνημα όταν συνεργάζονται σε τοπικά, περιφερειακά και διεθνή δίκτυα. 7. Ενδιαφέρον για την κοινότητα: Οι συνεταιρισμοί δραστηριοποιούνται με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη της κοινότητας στην οποία εδράζονται μέσα από στρατηγικές που εγκρίνονται από τα μέλη τους. Τι είναι η κοινωνική επιχείρηση; Το ερευνητικό δίκτυο EMES 2 έχει διαμορφώσει 9 κριτήρια για τον ορισμό των κοινωνικών επιχειρήσεων: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ Συνεχής οικονομική δραστηριότητα Στόχος το όφελος στην κοινότητα/ομάδα Υψηλός βαθμός αυτονομίας Συλλογική διάσταση Ανάληψη ρίσκου Αμειβόμενη εργασία Συμμετοχή στις αποφάσεις η οποία δεν καθορίζεται από τη συνεισφορά κεφαλαίου Πολυεταιρικότητα 2. Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες Πηγή: Defourny (2001) Ξεκινώντας από τα οικονομικά κριτήρια, παρατηρούμε ότι η έμφαση στη συνεχή οικονομική δραστηριότητα έχει ως στόχο να οριοθετήσει τις κοινωνικές επιχειρήσεις έναντι άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Το κριτήριο της αυτονομίας τονίζει 2. European Network on Social Economy (www.emes.net). Περιορισμένη διανομή κερδών 17\n18 ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις, ακόμα και αν δέχονται κρατικές επιχορηγήσεις, επιδιώκουν την αυτοτέλεια της διοίκησής τους. Η ανάληψη ρίσκου χαρακτηρίζει την επιχειρηματική πρωτοβουλία, ενώ το κριτήριο της αμειβόμενης εργασίας διαχωρίζει τις κοινωνικές επιχειρήσεις από τις εθελοντικές ομάδες. Σε ό,τι αφορά τα κοινωνικά κριτήρια, η κοινωνική αποστολή βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και δεν θεωρείται συμπληρωματική λειτουργία. Το κριτήριο της συλλογικής πρωτοβουλίας υπογραμμίζει ότι πρόκειται για εγχειρήματα που απαιτούν τη δημιουργία ομάδας. Επίσης, δίνεται σημασία στην αξία των συνεταιριστικών αρχών, και συγκεκριμένα στην αρχή «ένα μέλος-μία ψήφος», ενώ τίθενται και τα ζητήματα της συμμετοχικότητας και της δημοκρατικής διοίκησης διάσταση η οποία έχει ενσωματωθεί στις νομικές μορφές που έχουν θεσμοθετηθεί για τις κοινωνικές επιχειρήσεις σε διάφορες χώρες της ΕΕ. Τέλος, οι κοινωνικές επιχειρήσεις δεν απαγορεύουν τη διανομή των κερδών, αλλά θέτουν περιορισμούς, ώστε να μην καθορίσει η μεγιστοποίηση του κέρδους τη λειτουργία τους. Aυτά τα κριτήρια καθορίζουν εν πολλοίς και τον τρόπο με τον οποίο αρθρώνονται τα βήματά μας για τη δημιουργία μιας κοινωνικής επιχείρησης. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 18\n19 3 Χτίζοντας την ιδρυτική ομάδα Ο βασικότερος συντελεστής παραγωγής σε μια κοινωνική επιχείρηση είναι το ανθρώπινο δυναμικό της, ιδιαίτερα όταν, ως συνήθως, δημιουργείται σε συνθήκες έλλειψης κεφαλαίου. Συνεπώς, η συγκρότηση της ιδρυτικής ομάδας έχει κομβική σημασία για την πορεία του όλου εγχειρήματος. Σε αυτή την ενότητα, θα παρουσιάσουμε ορισμένα προαπαιτούμενα για τη συγκρότηση της ιδρυτικής ομάδας μιας κοινωνικής επιχείρησης σύμφωνα με την επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας και της εμπειρίας ανάλογων παραδειγμάτων στην Ελλάδα και διεθνώς. 3. Χτίζοντας την ιδρυτική ομάδα Κοινές αξίες Η κοινή ιδεολογία ή/και η φιλία δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που συνεπάγεται η λειτουργία μιας επιχείρησης, αν και αποτελούν μια καλή αρχή. Είναι σημαντικό κάθε μέλος να συγκεκριμενοποιήσει τις αξίες του αναφορικά με το υπό σύσταση εγχείρημα: Ποιες είναι οι ηθικές και οι πολιτικές αρχές που θα διέπουν την κοινωνική επιχείρηση; Για παράδειγμα, η αγορά πρώτων υλών θα γίνεται από συνεταιριστικές επιχειρήσεις και τοπικούς παραγωγούς ή από την ευρύτερη αγορά; Προσοχή: Η διατύπωση των προσωπικών ορίων συνεπάγεται και παραχωρήσεις στη διαδικασία της αλληλεπίδρασης. Δεν είναι ούτε σκόπιμο ούτε θεμιτό να θεωρούμε ότι 19\n20 θα τους πείσουμε όλους/ες με το λόγο μας ή να υποτιμήσουμε τη δυσκολία μας να λειτουργήσουμε με πολύ διαφορετικές αρχές από αυτές που πιστεύουμε. Κοινές προσδοκίες Είναι πιθανό να έχουμε διαφορετικές προσωπικές προσδοκίες από τη συμμετοχή σε μια κοινωνική επιχείρηση. Είναι προτιμότερο αυτές να διατυπωθούν με σαφήνεια από την αρχή: «Πόσες ώρες θέλω και μπορώ να εργάζομαι;», «Πόσα χρήματα χρειάζομαι για να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις της ζωής;». Αυτές οι ερωτήσεις πρέπει να απαντηθούν προσωπικά και να συμφωνηθούν συλλογικά, έτσι ώστε να αντιμετωπίσουμε πιο εύκολα δύσκολες καταστάσεις που είναι ιδιαίτερα πιθανές τα πρώτα χρόνια λειτουργίας (π.χ. υπερωρίες, χαμηλές αμοιβές κ.ο.κ.). Δέσμευση στο συνεταιριστικό πλαίσιο λειτουργίας Το συνεταιριστικό πλαίσιο λειτουργίας μπορεί να γίνει ταυτόχρονα ευχή και κατάρα. Οι περισσότεροι/ες από εμάς έχουμε συνηθίσει σε άλλες λογικές από αυτές που προωθεί το συνεταιριστικό πρόταγμα, όπως ο ανταγωνισμός και η ιεραρχία, με αποτέλεσμα να δυσκολευόμαστε να λειτουργήσουμε συλλογικά. Υπάρχουν άνθρωποι που «προτιμούν» το κατευθυντικό πλαίσιο της εργοδοσίας από την αυξημένη ευθύνη που συνεπάγεται η συμμετοχή σε μια συνεταιριστική επιχείρηση. Είναι λοιπόν σημαντικό να τεθούν από την αρχή οι βάσεις για μια συλλογική διαδικασία λήψης αποφάσεων και εύρεσης λύσεων. Θα συμμετέχουν ενεργά όλα τα μέλη; Με ποιον τρόπο θα λαμβάνονται οι αποφάσεις (με συναίνεση ή με ψηφοφορία); Η δέσμευση των ιδρυτικών μελών στο συλλογικό πλαίσιο λειτουργίας είναι πολύτιμη παρακαταθήκη, ακόμα και αν στη συνέχεια χρειαστεί να τροποποιηθεί λόγω των καθημερινών απαιτήσεων της επιχείρησης ή της αύξησης του αριθμού των μελών. Δεξιότητες/ικανότητες/γνώσεις Μια συνεταιριστική επιχείρηση απαιτεί ένα σύνολο δεξιοτήτων/ικανότητων/γνώσεων που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα που αναπτύσσεται. Ενώ τις περισσότερες φορές τα ιδρυτικά μέλη διαθέτουν τις απαιτούμενες για την κύρια δραστηριότητα ικανότητες και γνώσεις, υποτιμούν την αναγκαιότητα των λεγόμενων περιφερειακών αλλά εξίσου σημαντικών καθηκόντων (π.χ. λογιστική παρακολούθηση, οικονομική διαχείριση, συλλογική διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, καθαριότητα/συντήρηση χώρων και εξοπλισμού, τεχνική υποστήριξη). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα είτε να καλύπτονται πλημμελώς τα συγκεκριμένα καθήκοντα ή/και να τα επιφορτίζονται συστηματικά συγκεκριμένα μέλη. Είναι επομένως σημαντικό να σκιαγραφήσουμε όλες τις σχετικές απαιτήσεις και να αποφασίσουμε εγκαίρως ένα σύστημα κατανομής των καθηκόντων. Ενδεικτικά, μέλη που διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις μπορούν να αναλάβουν επιπλέον καθήκοντα με τον όρο να απαλλαχθούν από άλλες πτυχές της εργασιακής καθημερινότητας ή οι συγκεκριμένες εργασίες να ανατεθούν επ αμοιβή σε εξωτερικούς συνεργάτες. Είναι χρήσιμο σε αυτό το στάδιο να ζητήσουμε βοήθεια από άλλες κοινωνικές επιχειρή- Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 20\n21 σεις για τον τρόπο με τον οποίο ρύθμισαν την κατανομή των καθηκόντων ή/και να προσφύγουμε σε εκπαιδευτικά σεμινάρια με στόχο να αυξήσουμε τις γνώσεις/δεξιότητές μας για συγκεκριμένα καθήκοντα. Επίσης, η δικτύωση με άλλες κοινωνικές επιχειρήσεις μπορεί να καλύψει οριζόντια αυτές τις περιφερειακές ανάγκες μέσα από τη δημιουργία υποστηρικτικών δομών (π.χ. ένα δίκτυο κοινωνικών επιχειρήσεων μπορεί να αναλάβει τις δράσεις προώθησης των μελών μεμονωμένων κοινωνικών επιχειρήσεων). Είσοδος νέων μελών Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, είναι πιθανό μετά τις διαβουλεύσεις που περιγράφηκαν παραπάνω να συρρικνωθεί ο αρχικός πυρήνας των μελών. Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο να θέσουμε συγκεκριμένα κριτήρια και συγκεκριμένες διαδικασίες για την είσοδο νέων μελών. Για παράδειγμα, ορισμένοι συνεταιρισμοί επιλέγουν να εγκρίνουν την είσοδο νέων μελών μόνο στο βαθμό που προτείνονται από υπάρχοντα μέλη. Επιπλέον, σε εργατικούς συνεταιρισμούς (worker coοperatives) είθισται να τίθεται ως όρος η προσφορά ενός ελάχιστου αριθμού ωρών εργασίας ανά εβδομάδα από κάθε μέλος. Ως προς αυτό το ζήτημα, ενδέχεται επίσης να ανακύπτουν κωλύματα για τη συμμετοχή μελών που είναι ήδη μέλη ή/και εργαζόμενοι/ες σε άλλο συνεταιρισμό ή σε φορέα του δημόσιου τομέα. Ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα αφορά τις απαιτήσεις συνεισφοράς κεφαλαίου για την έγκριση νέων μελών (π.χ. ισάξιο με το αρχικό μερίδιο ή μεγαλύτερο από αυτό, άπαξ ή σταδιακή αποπληρωμή). Επιλογή εργαζομένων Αντιστοίχως, είναι αναγκαίο να τεθούν κριτήρια για την επιλογή των εργαζομένων. Ενδεικτικά, ένας συνεταιρισμός μπορεί να θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση την ιδιότητα του μέλους, ενώ ένας άλλος να επιτρέπει εργαζομένους/ες που δεν είναι μέλη στο βαθμό που εξυπηρετούν έκτακτες ανάγκες. Επίσης, σύμφωνα με το οργανόγραμμα της κοινωνικής επιχείρησης, είναι δυνατό να τεθούν κριτήρια με βάση τις δεξιότητες/ικανότητες/γνώσεις για την επιλογή των εργαζομένων. Παρόλο που φαντάζει άχαρο, είναι σημαντικό να τεθούν διαδικασίες αλληλοελέγχου (peer review) σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς και διαδικασίες αποχώρησης σε περίπτωση που υπάρχει συστηματική παραβίαση των κοινά αποδεκτών πλαισίων συνεργασίας. 3. Χτίζοντας την ιδρυτική ομάδα Εμπλοκή άλλων εταίρων ή της τοπικής κοινότητας Όπως προαναφέρθηκε, μια κοινωνική επιχείρηση διακρίνεται από την πολυεταιρικότητά της. Για παράδειγμα, μια κοινωνική επιχείρηση εντάσσει ως μέλη άτομα και φορείς που επιθυμούν να συνδράμουν στους στόχους της. Έτσι, επιτρέπει να εισακούεται η γνώμη όλων των μερών που εμπλέκονται στη λειτουργία της (π.χ. προμηθευτών, πελατών, χρηματοδοτών) και όχι μόνο των εργαζομένων. Αν το επιθυμούμε, μπορούμε να προβλέψουμε την εκπροσώπηση αυτών των μελών και στα διοικητικά όργανα. Ωστόσο, αυτό το άνοιγμα στην τοπική κοινότητα, παρ ότι δίνει βάρος στην εκπροσώπηση όλων των ενδιαφερόμενων μερών, μπορεί να λειτουργήσει σε βάρος της αποτελεσμα- 21\n22 τικότητας, που είναι ευκολότερη σε μικρά ομοιογενή σχήματα. Διαφορετικά, μια κοινωνική επιχείρηση μπορεί να προσκαλεί σε τακτά χρονικά διαστήματα όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη δίνοντας δικαίωμα λόγου, αλλά όχι απόφασης, για ζητήματα εσωτερικής λειτουργίας. Κατανομή εργασιών για την ίδρυση της επιχείρησης Εφόσον η ιδρυτική ομάδα έχει πλέον διαμορφωθεί και ζυμωθεί μέσα από τη διαβούλευση για τα προηγούμενα ζητήματα, είναι σε θέση να κατανείμει τις εργασίες που σχετίζονται με την ίδρυση της κοινωνικής επιχείρησης (κατάρτιση επιχειρηματικού σχεδίου, επιλογή νομικής μορφής, επιλογή έδρας, προετοιμασία χώρων, προμήθεια εξοπλισμού, άδειες και έναρξη κ.ο.κ.). Η κατανομή πρέπει να γίνει προσεκτικά, ώστε αφενός να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο ισότιμη και αφετέρου να αποφύγει τη δημιουργία πρωταγωνιστών και κομπάρσων από το στάδιο της ίδρυσης. Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορούν όλες οι εργασίες να γίνονται ταυτόχρονα και από κοινού, γιατί είναι αναποτελεσματικό και χρονοβόρο. Οι τακτικές συναντήσεις αποτελούν χρήσιμο εργαλείο ανατροφοδότησης για την πρόοδο των εργασιών που έχει αναλάβει η κάθε υποομάδα, αρκεί να είναι καλά οργανωμένες ως προς τη θεματική και να έχουν ορισμένη χρονική διάρκεια. Η ανάλυση αυτών των προαπαιτούμενων μπορεί να εγείρει την ακόλουθη ένσταση: «Αν αρχίσουμε τις συζητήσεις, δεν θα βγάλουμε ποτέ άκρη». Προφανώς, αυτός ο κίνδυνος ελλοχεύει σε κάθε συλλογικό εγχείρημα. Έχει λοιπόν σημασία να θυμόμαστε δύο πράγματα σε αυτή την κατεύθυνση: Οι διαφορετικές οπτικές είναι προτιμότερο να γνωστοποιούνται παρά να υποβόσκουν. Οι στοχεύσεις είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης και είναι δυναμικές στο χρόνο. Πολλές από τις προσδοκίες θα επανακαθοριστούν μετά την εξειδίκευση του επιχειρηματικού σχεδίου (Βλ. Ενότητα Καταρτίζοντας ένα κοινωνικό επιχειρηματικό σχέδιο), την αλληλεπίδραση με τα άλλα ιδρυτικά μέλη και την είσοδο νέων μελών. Και η πιο σημαντική συμβουλή: Μην εμπλέκετε στην κοινωνική επιχείρηση άτομα μόνο και μόνο για να καλύψετε τον απαιτούμενο αριθμό μελών ανάλογα με τη νομική της μορφή αν δεν ενδιαφέρονται πραγματικά, θα αποτελούν απλώς ένα βαρίδιο για το μέλλον. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 22\n23 Ερωτήσεις-κλειδιά Ποιοι/ες θα είναι τα μέλη; Ποιοι/ες θα είναι οι εργαζόμενοι/ες; Πώς θα αποφασίζουμε; Πώς θα εισέρχονται νέα μέλη; Πώς θα επιλέγονται νέοι/ες εργαζόμενοι/ες; Ποιος/α αναλαμβάνει τι; Τι πρέπει να έχουμε ετοιμάσει στο τέλος αυτού του βήματος Προσχέδιο εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας. Προσχέδιο οργανογράμματος. Συγκρότηση υποομάδων για την ίδρυση της επιχείρησης. Πιθανοί κίνδυνοι Οι συζητήσεις κρατούν σε μάκρος και δεν παράγουν αποτέλεσμα. Δημιουργούνται οι πρώτες εντάσεις/συγκρούσεις. Χρήσιμα εργαλεία 3. Χτίζοντας την ιδρυτική ομάδα Ορίζουμε τη μέγιστη διάρκεια και τον μέγιστο αριθμό συναντήσεων. Κρατάμε πρακτικά των συναντήσεων. Καλούμε «ειδικούς» να μας πουν τη γνώμη τους. Ερχόμαστε σε επαφή με μέλη και εργαζομένους/ες άλλων κοινωνικών επιχειρήσεων. 23\n24 4 Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Η οικονομική δραστηριότητα αποτελεί ένα από τα συστατικά στοιχεία που διαφοροποιούν τις κοινωνικές επιχειρήσεις από άλλες επιχειρήσεις του ιδιωτικού κερδοσκοπικού τομέα, της κοινωνικής/αλληλέγγυας οικονομίας (π.χ. συνεταιρισμός) ή άλλες δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης. Συνήθως, οι παραγωγικές δραστηριότητες των κοινωνικών επιχειρήσεων χαρακτηρίζονται μεμονωμένα ή σωρευτικά από τα ακόλουθα στοιχεία: Κοινωνική ωφέλεια, δηλαδή εξυπηρέτηση κοινωνικών αναγκών που συνήθως μένουν ακάλυπτες ή καλύπτονται πλημμελώς από τον ιδιωτικό κερδοσκοπικό τομέα ή/και το κράτος. Κοινωνική καινοτομία, δηλαδή εντοπισμός νέων κοινωνικών αναγκών ή παραγωγή αγαθών και παροχή υπηρεσιών με τρόπο ο οποίος εισάγει νέες λογικές παραγωγής/κατανάλωσης. Κοινωνική δικαιοσύνη, δηλαδή προσφορά αγαθών και υπηρεσιών σε χαμηλότερη τιμή, με στόχο να γίνει πιο εύκολη η πρόσβαση σε αυτά κοινωνικών στρωμάτων με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 24\n25 Εργασιακή αποκατάσταση, δηλαδή δημιουργία θέσεων εργασίας για κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εύρεση εργασίας. Αυτά τα χαρακτηριστικά αφενός συγκροτούν την ιδιαίτερη ταυτότητα των κοινωνικών επιχειρήσεων, αφετέρου θέτουν νέες προκλήσεις, καθώς απαιτούν προσήλωση σε πολλαπλές στοχεύσεις. Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου τα κριτήρια καθορισμού της κοινωνικής επιχείρησης που είδαμε στην Ενότητα Αποσαφηνίζοντας χρήσιμες έννοιες, διότι η συνεταιριστική λειτουργία δεν συνεπάγεται αυτόματα και τον κοινωνικό χαρακτήρα μιας επιχείρησης. Η ιδέα για την οικονομική δραστηριότητα μπορεί να προκύψει σε μια στιγμή έμπνευσης είτε γιατί κλείνει μια επιχείρηση στην τοπική κοινότητα είτε γιατί έχει ήδη αναπτυχθεί μια παρόμοια ιδέα σε άλλη περιοχή είτε γιατί έχει πετύχει σε έναν άλλο τομέα και μπορεί να μεταφερθεί. Σε όλες τις περιπτώσεις, η αρχή γίνεται με μια ιδέα που ανταποκρίνεται σε μια κοινωνική ανάγκη και έχει πιθανότητες να μετασχηματιστεί σε μια οικονομικά βιώσιμη επιχείρηση. Σε αυτό το στάδιο είναι χρήσιμο να «πέσουν» πολλές ιδέες στο τραπέζι και, αφού ορισμένες εγκαταλειφθούν ή τροποποιηθούν, οι τελικές να παρουσιαστούν σε φίλους/ες, προκειμένου να εντοπιστούν έγκαιρα λάθη και αστοχίες. 4. Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Τομείς στους οποίους παρατηρείται έντονη ανάπτυξη κοινωνικών επιχειρήσεων: Κοινωνική φροντίδα/αρωγή Στοχευμένες υγειονομικές υπηρεσίες Εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, ενισχυτική διδασκαλία Κοινωνική ένταξη Κοινωνική στέγαση Περιβαλλοντική προστασία (ανακύκλωση, εξοικονόμηση ενέργειας) Αγροτική παραγωγή, επεξεργασία/πώληση ειδών διατροφής Ηθικό ή/και αλληλέγγυο εμπόριο Συγκοινωνίες, μετακίνηση, κοινωνικός τουρισμός Προστασία πολιτισμικής κληρονομιάς Στη συνέχεια παραθέτουμε ορισμένα παραδείγματα κοινωνικών επιχειρήσεων τα οποία λειτουργούν κατά κανόνα με συνεταιριστική μορφή. Σε καμιά περίπτωση δεν τα παρουσιάζουμε ως υποδείγματα, διότι δεν έχουμε τη δυνατότητα να εξακριβώσουμε ούτε την εσωτερική τους δημοκρατία ούτε την οικονομική τους βιωσιμότητα, αλλά για να δείξουμε συγκεκριμένες ιδέες ως τροφή για σκέψη. 25\n26 Ονομασία Τοποθεσία Idea 90, κοινωνικός συνεταιρισμός φροντίδας Καλαβρία, Ιταλία Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε το 1990 από 9 άνεργες γυναίκες. Στοχεύσεις Φεμινιστική οπτική για την κοινωνικοποίηση της παιδικής φροντίδας και την επαγγελματική καταξίωση των υπηρεσιών φροντίδας. Υπηρεσίες Παιδική φροντίδα, φροντίδα ηλικιωμένων, ατόμων με αναπηρία, καθώς και νέων που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο του κοινωνικού αποκλεισμού. Πηγές εσόδων Συμβάσεις με την τοπική αυτοδιοίκηση και τοπικές επιχειρήσεις, πληρωμές ιδιωτών. Περισσότερες πληροφορίες Ονομασία Τοποθεσία POCA: Συνεταιρισμός για ένα προσιτό βελονισμό στην κοινότητα Πόρτλαντ, Ορεγκον, ΗΠΑ Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε το 2002 από 2 ειδικευμένους βελονιστές. Στοχεύσεις Υπηρεσίες Πηγές εσόδων Περισσότερες πληροφορίες Πρόσβαση των φτωχότερων κοινωνικών ομάδων στη θεραπευτική πρακτική του βελονισμού. Κοινοτική και οικονομικά προσιτή εκπαίδευση στο βελονισμό και συνεδρίες βελονισμού σε 200 κοινοτικά κέντρα. Πωλήσεις βιβλίων-αξεσουάρ, εισφορές μελών, πληρωμές ιδιωτών. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 26\n27 Ονομασία Τοποθεσία Mondragon University: Συνεταιριστικό πανεπιστήμιο Χώρα των Βάσκων, Ισπανία Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε το 1997 από 3 συνεταιρισμούς. Στοχεύσεις Υψηλής ποιότητας εκπαίδευση σε ένα συνεταιριστικό πλαίσιο συνδιαμόρφωσης από φοιτητές/τριες, καθηγητές/τριες, διοικητικούς υπαλλήλους. Υπηρεσίες Προπτυχιακά, μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα σπουδών σε 4 σχολές: Πολυτεχνική, Διοίκηση Επιχειρήσεων, Εκπαίδευση και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, Γαστρονομία. Πηγές εσόδων Πώληση καινοτόμων προϊόντων σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, κρατικές επιχορηγήσεις, δίδακτρα. Περισσότερες πληροφορίες Ονομασία Cauto: Κοινωνική επιχείρηση Ιταλίας Τοποθεσία Σύντομο ιστορικό Μπρέσια, Ιταλία Ιδρύθηκε το 1995 ως κοινωνικός συνεταιρισμός ένταξης (τύπου β ). 4. Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Στοχεύσεις Υπηρεσίες Πηγές εσόδων Περισσότερες πληροφορίες Ένταξη στην εργασία κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων (απεξαρτημένοι, άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας). Υπηρεσίες συλλογής, επεξεργασίας απορριμμάτων και ανακύκλωσης. Αμοιβές ιδιωτών, συμβάσεις με τοπική αυτοδιοίκηση. 27\n28 Bremer Höhe: Στεγαστικός συνεταιρισμός Τοποθεσία Βερολίνο, Γερμανία Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε το 2000 από 51 ενοίκους σε διαμερίσματα ιστορικών κτιρίων του ανατολικού Βερολίνου προκειμένου να εμποδίσουν την πώληση των κτιρίων σε ιδιώτες επενδυτές. Στοχεύσεις Ανακαίνιση και συντήρηση ιστορικών κτιρίων, προσιτή στέγαση, περιβαλλοντική και κοινοτική αναβάθμιση. Υπηρεσίες Στέγαση σε προσιτές τιμές, κοινωνικές δράσεις, πολιτιστικά δρώμενα, υποστήριξη άλλων στεγαστικών συνεταιρισμών. Πηγές εσόδων Συνεταιριστικές μερίδες και ενοίκιο. Περισσότερες πληροφορίες Ονομασία Ecopower: Συνεταιρισμός AΠΕ Τοποθεσία Φλάνδρα, Βέλγιο Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε το 1991 ως μικρός συνεταιρισμός υδροηλεκτρικής ενέργειας. Το 1999 κέρδισε μια σύμβαση με την τοπική αυτοδιοίκηση του Eeklo για τη συνεταιριστική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, φυτικά λάδια. Στοχεύσεις 28 Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση σχεδίων, μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Υπηρεσίες Παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και υλοποίηση καινοτόμων παρεμβάσεων. Προμηθεύει με ρεύμα πάνω από πελάτες, οι περισσότεροι μέλη του συνεταιρισμού. Πηγές εσόδων Συνεταιριστικές μερίδες και πωλήσεις. Περισσότερες πληροφορίες Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ονομασία\n29 Ονομασία Τοποθεσία Σύντομο ιστορικό Στοχεύσεις AMAP: Δίκτυο άμεσης σύνδεσης παραγωγών - καταναλωτών Γαλλία Ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 στην Ιαπωνία και σύντομα επεκτάθηκε σε πολλά μέρη του κόσμου. Πρόσβαση σε είδη αγροτικής παραγωγής (κυρίως βιολογικής γεωργίας) σε προσιτές τιμές, προώθηση του συστήματος της κοινοτικά υποστηριζόμενης γεωργίας, ευαισθητοποίηση και αλλαγή προτύπων διατροφής. Υπηρεσίες Παραγωγή, συλλογή και διανομή ειδών διατροφής, εκπαίδευση παραγωγών και καταναλωτών. Πηγές εσόδων Επιδοτήσεις, εισφορές μελών, πωλήσεις. Περισσότερες πληροφορίες Ονομασία Τοποθεσία Le Mat: Δίκτυο κοινωνικών τουριστικών επιχειρήσεων Ιταλία Σύντομο ιστορικό Ιδρύθηκε από 24 εταίρους (κοινωνικές επιχειρήσεις ένταξης και κοινωνικού τουρισμού) και επεκτάθηκε σε πολλά μέρη του κόσμου. 4. Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Στοχεύσεις Υπηρεσίες Πηγές εσόδων Περισσότερες πληροφορίες Προώθηση μιας εναλλακτικής αντίληψης για τον τουρισμό μέσα από τη γνωριμία με την τοπική κοινωνία και τη φιλοξενία σε συνεταιριστικές επιχειρήσεις. Δικαιόχρηση (franchising): διοργάνωση ταξιδιών σε προορισμούς όπου λειτουργούν ξενώνες-κοινωνικές επιχειρήσεις του Δικτύου. Επιδοτήσεις, πληρωμές ιδιωτών. 29\n30 Sinfonia Musicisti: Συνεταιριστική επαγγελματική ορχήστρα Τοποθεσία Νορθάμπτον, Ηνωμένο Βασίλειο Σύντομο ιστορικό Ο συνεταιρισμός δημιουργήθηκε από 4 επαγγελματίες μουσικούς και υποστηρίζεται από το συνεταιρισμό μουσικής παραγωγής ΑRC (Artists Recording Company) και το Πανεπιστήμιο του Νορθάμπτον. Στοχεύσεις Συλλογική αντιμετώπιση της κρίσης στον κλάδο των μουσικών και διάδοση κλασικής μουσικής υψηλής ποιότητας σε προσιτές τιμές. Υπηρεσίες Συναυλίες κλασικής μουσικής. Πηγές εσόδων Εισιτήρια, τεχνική και υλική υποστήριξη από το πανεπιστήμιο και το συνεταιρισμό παραγωγής. Περισσότερες πληροφορίες Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ονομασία 30\n31 Ερωτήσεις-κλειδιά Ποια είναι η κοινωνική ανάγκη που εξυπηρετώ; Ποιοι/ες θα μπορούσαν να αγοράσουν αυτό το προϊόν/αυτή την υπηρεσία; Υπάρχουν άλλες επιχειρήσεις που καλύπτουν αυτή την ανάγκη; Είναι ανταγωνιστές ή μπορούν να μας βοηθήσουν; Τι πρέπει να έχουμε ετοιμάσει στο τέλος αυτού του βήματος Περιγραφή της οικονομικής δραστηριότητας με καθαρές στοχεύσεις. Πιθανοί κίνδυνοι Η ιδέα μας δεν μπορεί να μετασχηματιστεί σε βιώσιμη επιχείρηση ταιριάζει περισσότερο σε λειτουργία κοινωνικού κέντρου 3 ή άτυπης δομής αλληλεγγύης. Βάζουμε περισσότερους στόχους από αυτούς που μπορούμε να πετύχουμε. Χρήσιμα εργαλεία Έρευνα στο διαδίκτυο (μήπως το κάνει ήδη κάποιος άλλος;). Συζητήσεις με φίλους/ες, κοινωνικούς χώρους και πρωτοβουλίες για τη χρησιμότητα της συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας. 4. Επιλέγοντας την οικονομική δραστηριότητα Επισκέψεις σε άλλες κοινωνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο ή σε παρεμφερή τομέα. Ανάλυση δυνατών και αδύναμων σημείων, ευκαιριών-απειλών (SWOT analysis). Τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία αποτελούν εσωτερικά ζητήματα της υπό δημιουργία κοινωνικής επιχείρησης, ενώ οι ευκαιρίες και οι απειλές σχετίζονται με το εξωτερικό της περιβάλλον. Η πιο συνηθισμένη μορφή μιας ανάλυσης SWOT είναι είναι ένας πίνακας που χωρίζεται σε 4 τμήματα. 3. Χώρος εκδηλώσεων και διαφόρων πολιτιστικών ή άλλων δραστηριοτήτων που λειτουργεί χάρη στις εισφορές των μελών και όχι με έσοδα από πωλήσεις. 31\n32 Προσπαθήστε να τον συμπληρώσετε απαντώντας ενδεικτικά στις ακόλουθες ερωτήσεις: Δυνατά σημεία Αδύναμα σημεία Ποιες είναι οι ιδιαίτερες ικανότητες της ιδρυτικής ομάδας; Πού έχετε ανάγκη βελτίωσης; Ποιοι είναι οι πόροι τους οποίους μπορείτε να αντλήσετε; Ποιοι πόροι σάς λείπουν και πώς μπορείτε να τους εξασφαλίσετε; Ποιο είναι το συγκριτικό σας πλεονέκτημα; Τι μπορεί να θεωρήσουν οι άλλοι/ες ως αδυναμία του εγχειρήματος; Απειλές Υπάρχουν ευκαιρίες στον κλάδο στο οποίο θέλετε να εισέλθετε; Ποια είναι η τάση στη συγκεκριμένη αγορά; Ποιες συγκεκριμένες απειλές γεννά η γενικότερη οικονομική κατάσταση για το υπό σύσταση εγχείρημα; Πώς μπορείτε να μετασχηματίσετε τα δυνατά σημεία σε ευκαιρίες; Ποια είναι η θέση των ανταγωνιστών σας; Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ευκαιρίες 32\n33 5 Επιλέγοντας νομική μορφή Κάθε επιχείρηση έχει μια νομική μορφή η οποία προσδιορίζει το είδος της απέναντι στο νόμο. Στην Ελλάδα έχει δημιουργηθεί με το Ν. 4019/2011 ειδική νομική μορφή με την ονομασία Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚΟΙΝΣΕΠ). Ωστόσο, η έννοια της κοινωνικής επιχείρησης υπερβαίνει μια συγκεκριμένη νομική μορφή. Για παράδειγμα, μια κοινωνική επιχείρηση μπορεί να επιλέξει τη νομική μορφή της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας (ΑΜΚΕ), επειδή αυτή ταιριάζει περισσότερο στις ανάγκες της. Σε αυτό τον Οδηγό κρίνουμε σκόπιμο να παρέχουμε μια πρώτη πληροφόρηση για τις νομικές μορφές των εταιρειών, προκειμένου να διευκολύνουμε τους ενδιαφερομένους στην τελική επιλογή. Επειδή η επιλογή της νομικής μορφής σχετίζεται με τις συγκεκριμένες κάθε φορά ανάγκες, απαιτεί εξοικείωση με τα σχετικά θέματα και βασίζεται σε δεδομένα που αλλάζουν συχνά, σας συμβουλεύουμε να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού (δικηγόρου) πριν πραγματοποιήσετε την τελική σας επιλογή. 5. Επιλέγοντας νομική μορφή Καθώς το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται στις κοινωνικές επιχειρήσεις, θα ασχοληθούμε περισσότερο με τις ειδικές νομικές μορφές που αφορούν την κοινωνική οικονομία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κοινωνικές επιχειρήσεις οι οποίες παραμένουν αφανείς υπό το μανδύα μιας ατομικής επιχείρησης ή υιοθετούν τη μορφή μιας προσωπικής ή κεφαλαιουχικής εταιρείας. Για παράδειγμα, δημιουργείται ένα συνεργατικό εγχείρημα με την τυπική έναρξη επαγγέλματος ενός (ατομική) ή περισσότερων μελών (Ομόρρυθμη Εταιρεία ΟΕ, Ετερόρρυθμη Εταιρεία ΕτΕ, Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης ΕΠΕ, Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία ΙΚΕ, Ανώνυμη Εται- 33\n34 ρεία ΑΕ) και την πρόσληψη των υπολοίπων ως εργαζομένων, παρόλο που οι μεταξύ τους σχέσεις είναι ισότιμες ως προς τις αμοιβές και τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Χωρίς να αξιολογούμε την αναγκαιότητα της συγκεκριμένης επιλογής, προκρίνουμε την υιοθέτηση των νομικών μορφών που εκφράζουν περισσότερο την κοινωνική οικονομία γιατί υπερτερούν στα ακόλουθα σημεία: Στις νομικές μορφές εκτός κοινωνικής οικονομίας είναι πιο δύσκολη η αλλαγή της σύνθεσης των εταίρων-μελών λόγω αναγκαστικής τροποποίησης του καταστατικού σε όλες τις περιπτώσεις πλην των ατομικών επιχειρήσεων (καθώς σε αυτή την περίπτωση δεν φαίνονται τα αφανή μέλη ως εταίροι). Ο ατομικός επιχειρηματίας και ο ομόρρυθμος εταίρος σε ΟΕ και ΕτΕ είναι προσωπικά υπεύθυνος απεριόριστα για τα χρέη της επιχείρησης, και όχι μόνο μέχρι το ποσό της εισφοράς του, όπως ισχύει στις νομικές μορφές της κοινωνικής οικονομίας. Στις περιπτώσεις των ΕΠΕ και των ΑΕ ορίζεται ως απαιτούμενο κεφάλαιο το ποσό των ευρώ και των ευρώ αντίστοιχα, ενώ στις νομικές μορφές της κοινωνικής οικονομίας δεν υπάρχει απαιτούμενο κεφάλαιο πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Απαιτούνται μεγαλύτερα επίπεδα εμπιστοσύνης στις περιπτώσεις στις οποίες δεν φαίνονται οι άλλοι εταίροι για την επίλυση ζητημάτων διοίκησης, διανομής πλεονασμάτων-κερδών, αποχώρησης μελών. Παρόλο που οι συμφωνίες μεταξύ των μελών μπορούν να ρυθμιστούν με ιδιωτικό συμφωνητικό και να χρησιμοποιηθούν στο δικαστήριο σε περίπτωση διένεξης, δημιουργείται εύλογα καθεστώς ανασφάλειας για τα μη εμφανή μέλη το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει σε κλονισμό των ισορροπιών ενός συλλογικού εγχειρήματος ή/και εντέλει να αποβεί σε βάρος της δημοκρατικής του λειτουργίας. Δεν υπάρχει ρητή δέσμευση στον δημοκρατικό χαρακτήρα της λήψης αποφάσεων, καθώς στις κεφαλαιουχικές εταιρείες οι αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία εταίρων και κεφαλαίου. Δεν ισχύει δηλαδή η συνεταιριστική αρχή: «ένα μέλος-μία ψήφος». Η κοινωνική επιχείρηση στερείται τη δυνατότητα να γνωστοποιήσει ευρέως τον κοινωνικό της σκοπό και με αυτό τον τρόπο να γίνει ανταγωνιστική στην αγορά, ιδιαιτέρως σε περιπτώσεις συνεργασίας με κοινωφελείς οργανισμούς, ιδιωτικούς και δημόσιους, οι οποίοι λόγω του χαρακτήρα τους θα προτιμούσαν τη συνεργασία με επιχειρήσεις που έχουν εμφανή συνεταιριστικό ή/και κοινωνικό χαρακτήρα. Τα προβληματικά σημεία του θεσμικού πλαισίου για την κοινωνική οικονομία στην Ελλάδα δεν γίνονται πάντοτε αντιληπτά σε επίπεδο νόμου, αλλά αναδεικνύονται στην πράξη της καθημερινής λειτουργίας. Επομένως, είναι σημαντικό να αποκτη- Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 34\n35 θεί η απαιτούμενη εμπειρία και μέσα από την αυτοργάνωση των εγχειρημάτων να προκύψει συλλογική διεκδίκηση για τις αναγκαίες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο. Είναι σημαντικό να καταγράφεται θεσμικά ο πλούτος των εγχειρημάτων της κοινωνικής και της αλληλέγγυας οικονομίας, ώστε να μην υποτιμάται συστηματικά το μέγεθός της. Παρ όλα αυτά, οι συγκεκριμένες νομικές μορφές είναι περισσότερο γνωστές, γεγονός που διευκολύνει τις συναλλαγές με τις δημόσιες υπηρεσίες (π.χ. ΔΟΥ) κατά το στάδιο της σύστασης. Για πληρέστερη σύγκριση των νομικών μορφών που δεν εντάσσονται στην κοινωνική οικονομία, μπορείτε να συμβουλευτείτε το Παράρτημα Ι. Νομικές μορφές κοινωνικής οικονομίας: Συνεταιρισμοί Το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα μέχρι πρόσφατα διαχώριζε τους συνεταιρισμούς με βάση το πεδίο εφαρμογής τους σε αγροτικούς (Ν. 2810/2000) και αστικούς (Ν. 1667/1986). Οι πρώτοι αφορούν όλους τους συνεταιρισμούς που εντάσσονται στην αγροτική οικονομία, ενώ οι δεύτεροι όλους τους υπολοίπους. Οι διαδοχικές τροποποιήσεις των νόμων έχουν δημιουργήσει προβλήματα κωδικοποίησης και παρακολούθησης των διαρκών αλλαγών. Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα ισχύουσες διατάξεις, το θεσμικό πλαίσιο για τους συνεταιρισμούς προβλέπει συγκεκριμένο αριθμό ιδρυτικών μελών σε ορισμένους τύπους συνεταιρισμού: 20 ιδρυτικά μέλη για τους αγροτικούς (εκτός από όσους εδρεύουν σε νησιωτικές περιοχές με πληθυσμό μικρότερο από άτομα, οι οποίοι μπορούν να αποτελούνται από 10 μέλη) και 15 για τους αστικούς συνεταιρισμούς (με εξαίρεση τους καταναλωτικούς, που πρέπει να αποτελούνται τουλάχιστον από 100 άτομα). Αναφορικά με τις κατηγορίες μελών (πολυεταιρικότητα), στους αγροτικούς συνεταιρισμούς επιτρέπεται η συμμετοχή φυσικών προσώπων και άλλων αγροτικών συνεταιρισμών υπό την προϋπόθεση ότι οι τελευταίοι δεν υπερβαίνουν το 3% των φυσικών προσώπων-μελών. Αντίστοιχα, στους αστικούς συνεταιρισμούς επιτρέπεται η συμμετοχή φυσικών και νομικών προσώπων σύμφωνα με τα όσα ορίζει το καταστατικό τους. 5. Επιλέγοντας νομική μορφή Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει απαιτούμενο κεφάλαιο ευρώ για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, ενώ για τους αστικούς γενικά δεν απαιτείται συγκεκριμένο ποσό. Σχετικά με τον τρόπο συγκέντρωσης του κεφαλαίου, αυτό μοιράζεται σε μία ή περισσότερες υποχρεωτικές και προαιρετικές μερίδες. Στους αγροτικούς συνεταιρισμούς, οι επιπλέον υποχρεωτικές μερίδες μπορούν να δώσουν μέχρι 3 επιπλέον δικαιώματα ψήφου, ενώ οι προαιρετικές δεν δίνουν επιπλέον δικαιώματα ψήφου. Στους αστικούς συνεταιρισμούς, προβλέπεται, εκτός από την υποχρεωτική μερίδα, η απόκτηση μέχρι 5 προαιρετικών μερίδων. Σε ορισμένους τύπους αστικών συνεταιρισμών, για τη λειτουργία των οποίων απαιτείται η ύπαρξη περισσότερων μελών ή η συγκέντρωση μεγάλου κεφαλαίου, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει την απόκτηση περισσότερων προαιρετικών μερίδων. Έτσι, στους καταναλωτικούς συνεταιρισμούς επιτρέπεται η απόκτηση μέχρι 100 προαιρετικών μερίδων, στους μεταφορικούς-ναυτιλιακούς συνεταιρισμούς δίνεται το δικαίωμα απόκτησης μέχρι 1% του συνόλου των συνεταιρι- 35\n36 στικών μερίδων, στους πιστωτικούς συνεταιρισμούς δίνεται το δικαίωμα απόκτησης μέχρι προαιρετικών μερίδων και στους πιστωτικούς συνεταιρισμούς που λειτουργούν ως πιστωτικά ιδρύματα δίνεται το δικαίωμα απόκτησης άνω των προαιρετικών μερίδων στο βαθμό που αυτές δεν υπερβαίνουν το 2% των συνολικών μερίδων. Οι προαιρετικές μερίδες των αστικών πιστωτικών συνεταιρισμών μπορούν να δώσουν μέχρι 5 δικαιώματα ψήφου ή 20% των συνολικών ψήφων (όποιο είναι χαμηλότερο). Η μεταβίβαση της μερίδας σε άλλο πρόσωπο γίνεται με τον όρο ότι αυτό πληροί τις προϋποθέσεις μέλους και εγκρίνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ). Αυτό που παρατηρούμε στο θεσμικό πλαίσιο των συνεταιρισμών είναι ότι προσπαθεί να ισορροπήσει τη δυνατότητα συγκέντρωσης κεφαλαίου με τη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων, ώστε το ύψος της συμμετοχής στο κεφάλαιο να μην αντανακλάται πλήρως στον έλεγχο των αποφάσεων. Τα μέλη των αγροτικών συνεταιρισμών έχουν περιορισμένη ευθύνη μέχρι το ύψος της συμμετοχής τους στο κεφάλαιο, ενώ τα μέλη των αστικών συνεταιρισμών μπορεί να έχουν απεριόριστη ή περιορισμένη ευθύνη σύμφωνα με το καταστατικό τους. Το διακριτικό γνώρισμα των συνεταιρισμών είναι ότι το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων είναι η Γενική Συνέλευση (ΓΣ). Το θεσμικό πλαίσιο των συνεταιρισμών προβλέπει την πραγματοποίηση μίας κατ ελάχιστον ΓΣ το χρόνο και ορίζει τις προϋποθέσεις για τη σύγκληση τακτικών και έκτακτων συνελεύσεων. Τη διοίκηση των συνεταιρισμών την ασκούν τα ΔΣ σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζει το θεσμικό πλαίσιο και το καταστατικό κάθε συνεταιρισμού. Στους αγροτικούς συνεταιρισμούς, το ΔΣ αποτελείται από τουλάχιστον 5 άτομα με θητεία έως 4 έτη. Στους αστικούς συνεταιρισμούς, το ΔΣ αποτελείται επίσης από τουλάχιστον 5 μέλη με θητεία από 2 έως 4 έτη. Αν σε έναν αστικό συνεταιρισμό εργάζονται ως τακτικό προσωπικό 20 και πλέον άτομα που δεν είναι μέλη, στο ΔΣ συμμετέχει υποχρεωτικά εκπρόσωπος των εργαζομένων. Στους πιστωτικούς συνεταιρισμούς που λειτουργούν ως πιστωτικά ιδρύματα, το ΔΣ έχει 7 μέλη. Στους αστικούς συνεταιρισμούς που αριθμούν πάνω από 25 μέλη προβλέπεται Εποπτικό Συμβούλιο (ΕΣ) το οποίο εκλέγεται από τη ΓΣ και αποτελείται από τουλάχιστον 3 μέλη. Αναφορικά με τους περιορισμούς στη διανομή των κερδών, το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει την κράτηση περίπου 10% των καθαρών κερδών ως τακτικό αποθεματικό. Το καταστατικό μπορεί επιπλέον να προβλέπει την τήρηση ειδικού αποθεματικού. Στους αγροτικούς συνεταιρισμούς, μετά την παρακράτηση του τακτικού αποθεματικού, επιτρέπεται η διανομή πλεονασμάτων στα μέλη τους ή η επανεπένδυσή τους στο συνεταιρισμό. Στους αστικούς συνεταιρισμούς, το υπόλοιπο των κερδών μετά την παρακράτηση για τα αποθεματικά διανέμεται στα μέλη, το μισό με βάση τις μερίδες και το άλλο μισό με βάση τις συναλλαγές. Στους καταναλωτικούς συνεταιρισμούς, απαγορεύεται διανομή μεγαλύτερη από τα ¾ των καθαρών κερδών. Συνεπώς, παρατηρούμε ότι δεν απαγορεύεται η διανομή των κερδών γενικά, αλλά υπόκειται σε συγκεκριμένους περιορισμούς, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των συνεταιρισμών και να αποτραπούν συμπεριφορές ατομικής κερδοσκοπικής συμπεριφοράς εντός τους. Οδηγός Δημιουργίας ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 36