1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας & Επικοινωνίας Π.Μ.Σ. Πολιτισμική Πληροφορική & Επικοινωνία Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Εργασίας: "Ψηφιακή Διαχείριση Οπτικοακουστικού Υλικού. Η περίπτωση του Ψηφιακού Αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου" Μυτιλήνη 2012\n2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Ψηφιακή Διαχείριση Οπτικοακουστικού Υλικού. Η περίπτωση του Ψηφιακού Αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Εργασία που υποβλήθηκε από την Κόζα Μαρία ως μερική εκπλήρωση των απαιτήσεων για την απόκτηση ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κόζα Μαρία Τριμελής επιτροπή αξιολόγησης: Καβακλή Ευαγγελία, Επιβλέπουσα Οικονόμου Μαρία, Συνεπιβλέπουσα Σαμπανίκου Ευαγγελία, Μέλος 2\n4 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 4 Εισαγωγή Σκοπός της εργασίας και αποτελέσματα Δομή της εργασίας... 7 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγικά Στοιχεία για τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου Παρεχόμενες υπηρεσίες πληροφόρησης της Βιβλιοθήκης Δημιουργία αποθετηρίου οπτικοακουστικού υλικού Κεφάλαιο 2 o : Ψηφιακή Διαχείριση Οπτικοακουστικού Υλικού Ιστορική αναδρομή στη διαχείριση οπτικοακουστικού υλικού Αναφορά καλών πρακτικών για τη διαδικασία της ψηφιοποίησης Ψηφιακή διατήρηση Τεκμηρίωση οπτικοακουστικού υλικού Ολοκληρωμένα Συστήματα Βιβλιοθηκών και οι λειτουργίες που παρέχουν Καταλογογράφηση Δανεισμός Προσκτήσεις Παρακολούθηση περιοδικών Πρόσβαση στον κατάλογο Αποθετήριο Παρουσίαση Αυτοματοποιημένων Συστημάτων DYNIX -Horizon Integrated Library System D-Space V-Smart Επιλογή βιβλιοθηκονομικού συστήματος Κεφάλαιο 3 ο : Μελέτη Περίπτωσης Δημιουργία Ψηφιακού Αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Συνοπτική παρουσίαση της μεθοδολογίας υλοποίησης Αντικείμενο της μελέτης Επιλογή συλλογής για ψηφιοποίηση Σχεδιασμός λειτουργίας ψηφιοποίησης Δημιουργία και παροχή πρόσβασης στη ψηφιακή συλλογή Αποθήκευση στο ψηφιακό αρχείο Δημιουργία πλαισίου εργασίας (framework) Συγκέντρωση της ψηφιακής συλλογής Πραγματοποίηση δοκιμών Δημοσίευση της συλλογής Ενημέρωση και διατήρηση της συλλογής Κεφάλαιο 4 ο : Συζήτηση Ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας Μελλοντικές εργασίες ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ\n5 Εισαγωγή Είναι γεγονός πως η εικόνα των Βιβλιοθηκών στην ψηφιακή εποχή έχει αλλάξει. Οι Βιβλιοθήκες δεν αποτελούν πλέον «αποθηκευτικούς χώρους» έντυπου υλικού, που οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συμβουλεύονται μόνο μετά από επίσκεψη στο φυσικό χώρο τους. Δίνεται πλέον στις Βιβλιοθήκες η δυνατότητα προσφοράς υπηρεσιών από απόσταση, επιτρέπεται η πρόσβαση των χρηστών σε περισσότερες πηγές, ενώ ψηφιακά τεκμήρια τίθενται στη διάθεση των χρηστών με μη αποκλειστικό τρόπο: δηλαδή η κατοχή από έναν χρήστη δεν αποκλείει άλλους από να τα χρησιμοποιήσουν ταυτόχρονα. Η εμφάνιση του Διαδικτύου σηματοδοτεί το γεγονός, ότι οι βιβλιοθήκες έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στα μέλη τους ηλεκτρονικές υπηρεσίες όπως online περιοδικά και ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων. Τα τελευταία χρόνια ο χρήστης, μέσω του Διαδικτύου και της ψηφιακής τεχνολογίας, έχει τη δυνατότητα να ερευνά για υλικό που σχετίζεται με συγκεκριμένο θέμα όχι μόνο στις συλλογές μίας βιβλιοθήκης αλλά σε ένα δίκτυο συνεργαζόμενων βιβλιοθηκών. Καινοτόμες εφαρμογές, λύσεις και υπηρεσίες όπως τα συστήματα διαχείρισης περιεχομένου (CMS) και οι τεχνολογίες Web 2.0 προσφέρονται προς όφελος του τελικού χρήστη. Οι συνεχείς εξελίξεις των τεχνολογιών πληροφόρησης δημιουργούν πρόσθετους ρόλους για τις Βιβλιοθήκες σε νεοεμφανιζόμενους τομείς δραστηριότητας. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται η ψηφιοποίηση συλλογών έντυπου υλικού και η ανάπτυξη ψηφιακών βιβλιοθηκών (Τσιμπόγλου, 2006). Μακροπρόθεσμα, οι Βιβλιοθήκες στρέφουν το ενδιαφέρον τους και στη διατήρηση του ψηφιακού υλικού, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος ότι εάν δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, τα δεδομένα να χαθούν για το μέλλον, να αλλοιωθούν ή να είναι απρόσιτα (Hunter, 2006). Ταυτόχρονα, το ψηφιακό οπτικοακουστικό υλικό κερδίζει ολοένα περισσότερο το ενδιαφέρον των Βιβλιοθηκών που αναγνωρίζοντας την αξία του ως πηγή πληροφόρησης το εντάσσουν στη συλλογή τους. Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσεται η δημιουργία ψηφιακών αποθετηρίων (e-repositories) οπτικοαουστικού υλικού, στοχεύοντας τόσο στη διαφύλαξη των οπτικοακουστικών τεκμηρίων, αλλά και στην παροχή συνεχούς πρόσβασης σε αυτά. Σύμφωνα με την ετήσια αναφορά (2007) του PrestoSpace project, το οποίο περιλαμβάνει μια μεγάλης κλίμακας έρευνα των οπτικοαουστικών αρχείων στην Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό οπτικοαουστικό υλικό θα χαθεί έως το 2045 εάν δεν εφαρμοστούν τα κατάλληλα μέτρα. Στην καλύτερη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη μόνο το πιο εύθραυστο υλικό, η μελέτη προβλέπει μια απώλεια της τάξεως του 40% έως το Ωστόσο 5\n6 το χειρότερο σενάριο προβλέπει ότι αν δοθεί προτεραιότητα μόνο στη διατήρηση του νέου οπτικοαουστικού υλικού το 70% του τρέχοντος αρχειακού υλικού θα χαθεί. Συνεπώς, η αναγκαιότητα δημιουργίας ψηφιακών αποθετηρίων οπτικοαουστικού υλικού είναι έντονη. Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή μελετά τα ζητήματα σχετικά με την ψηφιακή διαχείριση οπτικοακουστικού υλικού. Αρχικά, δίνεται ο ορισμός του οπτικοακουστικού υλικού και περιγράφονται οι πρακτικές που ακολουθούνται κατά την διαδικασία ψηφιοποίησης του. Στη συνέχεια εστιάζουμε στη διαδικασία της τεκμηρίωσης και στα μεταδεδομένα για το οπτικοακουστικό υλικό. Παράλληλα, επισημαίνεται η σημασία της διατήρησης του ψηφιακού αντιγράφου και περιγράφονται οι βασικότερες στρατηγικές, όπως προκύπτουν από τη μελέτη σχετικών πρακτικών. Η διαχείριση του οπτικοακουστικού υλικού θέτει επιπλέον απαιτήσεις στα πληροφοριακά συστήματα που στηρίζουν τη λειτουργία της Βιβλιοθήκης. Στην εργασία, γίνεται αναφορά σε γνωστά ολοκληρωμένα συστήματα βιβλιοθηκών (ILS Integrated Library Systems) και στις λειτουργίες που προσφέρουν με ειδικότερη αναφορά στο ψηφιακό αποθετήριο οπτικοακουστικού υλικού. Επίσης παρουσιάζονται κάποια ενδεικτικά κριτήρια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιλογή του καταλληλότερου συστήματος. Ακολουθεί η μελέτη περίπτωσης του ψηφιακού αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Περιγράφεται η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε και παρουσιάζονται ενδεικτικά αποτελέσματα κάθε σταδίου. Η εργασία ολοκληρώνεται με μια συζήτηση σχετικά με πρακτικά ζητήματα που αφορούν την ψηφιοποίηση του οπτικοακουστικού υλικού όπως προέκυψαν και μέσα από τη μελέτη περίπτωσης του ψηφιακού αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. 1.1 Σκοπός της εργασίας και αποτελέσματα Σκοπός της εργασίας είναι να διερευνήσει την ψηφιακή διαχείριση του οπτικοακουστικού υλικού στις Βιβλιοθήκες μελετώντας ειδικότερα το ψηφιακό αποθετήριο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Το οπτικοακουστικό υλικό αποτελεί μια πρόκληση στο χώρο της ψηφιακής διαχείρισης. Βασική επιδίωξη είναι να μελετηθούν και να παρουσιαστούν οι διαδικασίες, οι τεχνικές και τα συστήματα που σχετίζονται με την ψηφιακή τεκμηρίωση, διατήρηση και διαχείριση του ψηφιακού οπτικοακουστικού υλικού. Στο πλαίσιο αυτό, επιχειρείται μια πρώτη προσπάθεια δημιουργίας μιας συλλογής ψηφιοποιημένου οπτικοακουστικού υλικού για το ψηφιακό αποθετήριο της 6\n7 Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Αρχική φιλοδοξία ήταν να συμπεριληφθεί στο ψηφιακό αποθετήριο το σύνολο του οπτικοακουστικού υλικού του Πανεπιστημίου με κύριο στόχο την διατήρηση και την προβολή του. Χρονικοί κυρίως περιορισμοί, αλλά και αντικειμενικές δυνατότητες που θα παρουσιαστούν στην πορεία, δεν επέτρεψαν την ολοκληρωτική επίτευξη του στόχου. Το υλικό που συμπεριλήφθηκε στο ψηφιακό αποθετήριο αποτελεί το συνοδευτικό υλικό των πτυχιακών εργασιών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών διατριβών του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας. Μεγάλη βαρύτητα δόθηκε στην τεκμηρίωση του υλικού και στην επιλογή κατάλληλου σχήματος μεταδεδομένων, καθώς δεν υπάρχει ένα κοινά αποδεκτό πρότυπο μεταδεδομένων για το οπτικοακουστικό υλικό. 1.2 Δομή της εργασίας Η εργασία περιλαμβάνει τέσσερα κεφάλαια. Αρχικά, γίνεται μια αναφορά στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τους στόχους, την οργάνωση της, τις παρεχόμενες υπηρεσίες, και τη συλλογή. Επίσης, γίνεται αναφορά στο οπτικοακουστικό υλικό της συλλογής και αναλύονται οι λόγοι δημιουργίας του ψηφιακού αποθετηρίου. Στο δεύτερο κεφάλαιο, δίνεται ο ορισμός του οπτικοακουστικού υλικού και γίνεται μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην ιστορία των αυτοματοποιημένων συστημάτων διαχείρισης από τα συστήματα διαχείρισης βάσεων δεδομένων (Data Base Managegement Systems DBMS) στα συστήματα διαχείρισης ψηφιακού αποθέματος (Digital Assets Management Systems - DAMS). Στη συνέχεια αναλύονται οι πρακτικές ψηφιοποίησης οπτικοακουστικού υλικού με έμφαση στις τεχνικές διατήρησης ψηφιακού υλικού. Τέλος, παρουσιάζονται τα αυτοματοποιημένα συστήματα βιβλιοθηκών και οι λειτουργίες που προσφέρουν με έμφαση στη διαχείριση οπτικοακουστικού υλικού. Το τρίτο κεφάλαιο της εργασίας αφορά στη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε κατά τη δημιουργία του ψηφιακού αποθετηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Αρχικά, περιγράφονται τα βήματα της διαδικασίας ψηφιοποίησης του υλικού και στη συνέχεια παρουσιάζονται τα αντίστοιχα αποτελέσματα παραθέτοντας κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα εγγραφών. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο καταγράφονται τα συμπεράσματα που πηγάζουν από όλα τα παραπάνω θέματα και από τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε. Αναφέρονται τα πρακτικά ζητήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν και μέχρι σε ποιο βαθμό επιλύθηκαν τα προβλήματα που προέκυψαν κατά τη μεθοδολογία της εργασίας. Επίσης αναφέρονται κάποιες μελλοντικές προεκτάσεις 7\n8 που αφορούν στον εμπλουτισμό του ψηφιακού αποθετηρίου με διαφορετικής μορφής υλικό (τεχνικές εκθέσεις, ερευνητικές αναφορές, γεωγραφικά δεδομένα, χάρτες, αρχεία flash κ.ά.). 8\n9 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγικά Στοιχεία για τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου 1.1 Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αιγαίου ιδρύθηκε ταυτόχρονα με το Πανεπιστήμιο το Ως Υπηρεσία Πληροφόρησης προσφέρει πληροφορίες και πρόσβαση σε πολλαπλά επίπεδα. Η χωροθέτηση των Σχολών και των Τμημάτων σε έξι νησιά καθόρισε τη διάρθρωση και τη φυσιογνωμία της βιβλιοθήκης, η οποία και προσέλαβε τη μορφή δικτύου Βιβλιοθηκών, με παραρτήματα στα νησιά στα οποία λειτουργούν μονάδες του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από την έναρξη της λειτουργίας της το 1986, η Βιβλιοθήκη ανταποκρίθηκε με επιτυχία στην πρόκληση του συγκερασμού των αντίρροπων τάσεων, πρόκληση που επιβάλλει η γεωγραφική διασπορά των παραρτημάτων (ΠΤΔΕ, 2006). Η Συλλογή της Βιβλιοθήκης αποτελείται από τόμους βιβλίων και 518 συνδρομές επιστημονικών περιοδικών, συναφών με τα γνωστικά αντικείμενα των 6 Σχολών και των 17 Τμημάτων του Πανεπιστημίου (Aegean University Library, 2011). Στις βασικές αυτές κατηγορίες υλικού πρέπει να προστεθούν και οι εξής ειδικές συλλογές: Συλλογή οπτικοακουστικών μέσων Βάσεις δεδομένων Εκδόσεις της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Διπλωματικές Εργασίες Μεταπτυχιακές Διατριβές Διδακτορικές διατριβές Η Συλλογή παρακολουθεί την σύγχρονη βιβλιογραφία και περιλαμβάνει ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά βιβλία. Το υλικό, ταξινομείται με το δεκαδικό σύστημα ταξινόμησης DEWEY, καταλογογραφείται σύμφωνα με τους Αγγλοαμερικανικούς Κανόνες Κατολογογράφησης 2 (AACR2) και η θεματική ευρετηρίαση γίνεται βάσει των θεματικών επικεφαλίδων της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου. Η ταξιθέτησή του υλικού γίνεται σε βιβλιοστάσια ανοικτής πρόσβασης, ενώ η αναζήτησή του γίνεται από τον on line κατάλογο του συστήματος αυτοματοποίησης 9\n10 της Βιβλιοθήκης (Geac Advance), είτε στα ειδικά τερματικά που υπάρχουν για τον σκοπό αυτό μέσα στην Βιβλιοθήκη είτε από τον χώρο εργασίας κάθε χρήστη που έχει πρόσβαση στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου. Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστήμιου Αιγαίου αποτελεί την μοναδική Βιβλιοθήκη στην Ελλάδα που διατηρεί Παραρτήματα σε έξι νησιά: Λέσβο, Χίο, Σάμο, Ρόδο, Σύρο και Λήμνο. Παρά την γεωγραφική διασπορά των έξι Παραρτημάτων, αποτελεί μια ενιαία υπηρεσία με κοινή πολιτική τόσο σε θέματα βιβλιοθηκονομίας και επεξεργασίας του υλικού όσο και σε θέματα στρατηγικής, σχεδιασμού και ανάπτυξης. Η λειτουργία των έξι παραρτημάτων της Βιβλιοθήκης εποπτεύεται και συντονίζεται από την Κεντρική υπηρεσία στη Μυτιλήνη, η οποία έχει επίσης και την ευθύνη των επαφών με άλλους φορείς. Ένας από τους κύριους στόχους της Βιβλιοθήκης είναι η αναβάθμιση και η επέκταση των υπηρεσιών της με στόχο την αμεσότερη πρόσβαση των μελών της στην πνευματική παραγωγή του Ιδρύματος. 1.2 Παρεχόμενες υπηρεσίες πληροφόρησης της Βιβλιοθήκης Αναγνωστήριο: Σε όλα τα παραρτήματα υπάρχει κατάλληλα διαμορφωμένος χώρος, όπου οι χρήστες μπορούν να έχουν πρόσβαση στις συλλογές. Δανεισμός: Δικαίωμα δανεισμού υλικού της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αιγαίου έχουν μόνο τα μέλη του Πανεπιστημίου Αιγαίου. (Aegean University Library 2011). Διαδανεισμός: Τα μέλη του Πανεπιστημίου μπορούν να δανείζονται υλικό και από τα παραρτήματα που βρίσκονται στα άλλα νησιά. Πρόσβαση στο διαδίκτυο - Διαθέσιμες τεχνολογίες: Σε όλα τα παραρτήματα υπάρχουν ηλεκτρονικοί υπολογιστές που διευκολύνουν την πρόσβαση στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης. Ιστοσελίδα: Υπάρχει ιστοσελίδα ειδικά για την Βιβλιοθήκη. Ψηφιακή Βιβλιοθήκη: Βάσεις Δεδομένων Ηλεκτρονικά Περιοδικά Ψηφιακές Συλλογές Αποθετήριο Γκρίζας βιβλιογραφίας Δημιουργία αποθετηρίου οπτικοακουστικού υλικού Η Βιβλιοθήκη έχει αναπτύξει ειδικό αποθετήριο για τα τεκμήρια της Γκρίζας Βιβλιογραφίας 1, τα οποία παράγονται στα πλαίσια της εκπαιδευτικής και 1 Με τον όρο «γκρίζα» εννοούμε το σύνολο της μη δημοσιευμένης βιβλιογραφίας, η οποία δεν είναι άμεσα διαθέσιμη στην αγορά διότι αφορά έργα που δεν δημοσιεύτηκαν ή εκδόθηκαν. Περιλαμβάνει τις 10\n11 ερευνητικής διαδικασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η εφαρμογή παρέχει σε κάθε ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα αυτόματης υποβολής του τεκμηρίου του, των χαρακτηριστικών του τεκμηρίου και των δικαιωμάτων πρόσβασης. Η υποβολή αυτή γίνεται μέσω διαδικτύου και προσφέρει υπηρεσία αναζήτησης και προβολής των τεκμηρίων μέσω Webopac (Κατάλογος Ανοιχτής Πρόσβασης). Στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής και ερευνητικής διαδικασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου παράγονται εκτός της Γκρίζας Βιβλιογραφίας και τεχνικές εκθέσεις, οπτικοακουστικό υλικό, ερευνητικές αναφορές, επιστημονικές δημοσιεύσεις, άρθρα, γεωγραφικά δεδομένα, τα οποία δεν είναι εύκολα προσβάσιμα από τα μέλη της Ακαδημαϊκής Κοινότητας. Ο κύριος λόγος είναι αφενός η έλλειψη αποθετηρίων και αφετέρου η γεωγραφική διασπορά των σημείων φύλαξης του υλικού είτε σε άλλο νησί είτε σε άλλο κτίριο εντός της ίδιας πόλης. Αντίστοιχο πρόβλημα υφίσταται και με τις συλλογές από πολύτιμο ή σπάνιο υλικό που φυλάσσονται τόσο στα Παραρτήματα της Βιβλιοθήκης όσο και στα Τμήματα, για τις οποίες πέρα από τις ίδιες δυσκολίες πρόσβασης, υπεισέρχονται και θέματα ευαισθησίας του υλικού τους. Παράλληλα διαπιστώνεται η αδυναμία αξιοποίησης τεκμηρίων της Βιβλιοθήκης λόγω της απαξίωσης των μέσων στα οποία είναι αποθηκευμένο το περιεχόμενο τους (κασέτες, δίσκοι κλπ.) και η ανάγκη διατήρησης τους μέσω της μεταφοράς τους σε άλλα μέσα. Βασική επιδίωξη είναι η συγκέντρωση και η διάχυση σε ψηφιακή μορφή της πνευματικής παραγωγής του Πανεπιστημίου Αιγαίου με απώτερο σκοπό την τεκμηρίωση και προβολή των εργασιών, εφόσον δεν υφίστανται περιορισμοί λόγω πνευματικών δικαιωμάτων. Η δημιουργία ενός αποθετηρίου οπτικοακουστικού υλικού αποτελεί ένα σημαντικό βήμα. Σκοπός της Βιβλιοθήκης είναι να συμπεριλάβει όλο το οπτικοακουστικό υλικό του ιδρύματος είτε αυτό προέρχεται από συνέδρια, γκρίζα βιβλιογραφία (πτυχιακές εργασίες, μεταπτυχιακές διατριβές και διδακτορικά), ομιλίες και εργασίες διδασκόντων και λοιπές ενέργειες που αφορούν τα τμήματα του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Το υλικό που θα περιληφθεί στο Αποθετήριο βρίσκεται σήμερα σε διάφορα σημεία του Πανεπιστημίου. Το πρόβλημα καθίσταται εντονότερο λόγω της γεωγραφικής διασποράς των Τμημάτων σε έξι νησιά, αλλά και της ύπαρξης πολλαπλών σημείων λειτουργίας πανεπιστημιακών μονάδων ακόμα και μέσα στις ίδιες τις πόλεις. Τα αναμενόμενα οφέλη από το προτεινόμενο έργο είναι ποικίλα και διαφοροποιούνται με βάση τις ανάγκες του εκάστοτε χρήστη της υπηρεσίας. Όλες οι κατηγορίες μελών της Ακαδημαϊκής Κοινότητας μεταπτυχιακές, διπλωματικές και διδακτορικές εργασίες, τις σημειώσεις διδασκαλίας, τις εσωτερικές (τεχνικές) αναφορές, τα παραδοτέα ερευνητικών έργων κ.λ.π. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. Online Dictionary for Library and Information Science, τελευταία επίσκεψη 06/09/\n12 (προπτυχιακοί φοιτητές, μεταπτυχιακοί φοιτητές, υποψήφιοι διδάκτορες, μέλη ΔΕΠ, εν γένει ερευνητές του Πανεπιστημίου, γραμματείες Τμημάτων, λοιπό διοικητικό προσωπικό) θα έχουν τη δυνατότητα εύκολης πρόσβασης (υπό όρους και προϋποθέσεις) στην πνευματική παραγωγή του Ιδρύματος, καθώς επίσης και την ευχέρεια του εκ μέρους τους εμπλουτισμού του Ιδρυματικού Αποθετηρίου με το υλικό που οι ίδιοι παράγουν, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα πρόσβασης που θα τεθούν και θα καθορίζουν. 12\n13 Κεφάλαιο 2 o : Ψηφιακή Διαχείριση Οπτικοακουστικού Υλικού 2.1 Ιστορική αναδρομή στη διαχείριση οπτικοακουστικού υλικού Στη σύγχρονη παραγωγή πληροφοριακών πηγών διαπιστώνεται ότι ένας σημαντικός αριθμός τεκμηρίων παρουσιάζεται και σε οπτικοακουστική μορφή. Η εξέλιξη της τεχνολογίας των υπολογιστών, της φωτογραφικής τέχνης, της επεξεργασίας της εικόνας και της ψηφιακής τεχνολογίας δημιούργησαν πλήθος τεκμηρίων και πληροφοριακών πηγών σε οπτικοακουστική μορφή (Σταυρόπουλος, 1998: 127). Σταδιακά η αξία της οπτικοακουστικής κληρονομιάς αναγνωρίζεται ως ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ γίνονται συνειδητές προσπάθειες για τη διατήρηση και διαφύλαξη της (Ongena et al., 2011). Στο πλαίσιο αυτό, οι βιβλιοθήκες που παραδοσιακά επικεντρώνονταν στην οργάνωση, προβολή και χρήση έντυπου υλικού, στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους στα σύγχρονα οπτικοακουστικά υλικά. Το υλικό που χαρακτηρίζεται ως οπτικοακουστικό εντάσσεται στη γενική ομάδα πολυμεσικού υλικού και μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες, όπως φαίνεται στο ακόλουθο διάγραμμα (ICCD, 2005): Πολιτιστικό αγαθό Πολυμεσικό υλικό Στατικό Δυναμικό Άλλες συνημμένες πληροφορίες Φωτογραφίες Αρχεία Διανυσματικά Ήχος Βίντεο Κειμένου Γραφικά Σχεδιάγραμμα 1. Πολυμεσικό υλικό Στατικό τεκμήριο. Με τον όρο «στατικό τεκμήριο» εννοούμε τα πάσης φύσεως χαρτώα τεκμήρια όπως τα διάφορα έγγραφα, γραπτές μαρτυρίες, αρχειακό υλικό, χάρτες, βιβλία, περιοδικά, άρθρα, αλλά και το στατικό οπτικό υλικό όπως οι φωτογραφίες καθώς και τα διανυσματικά γραφικά. Πρόκειται για τεκμήρια, τα οποία παραμένουν σταθερά και δεν επηρεάζονται από τη μεταβολή του χρόνου. 13\n14 Δυναμικό τεκμήριο: Με τον όρο «δυναμικό τεκμήριο» εννοούμε την κινούμενη εικόνα (βίντεο) και την ηχητική εγγραφή (ήχος). Πρόκειται για τεκμήρια, τα οποία περιλαμβάνουν τη διάσταση του χρόνου. Το περιεχόμενο τους μεταβάλλεται καθώς το αρχείο αναπαράγεται. Δυναμικά τεκμήρια μπορεί να είναι σταθερές εικόνες που χρησιμοποιούνται για προβολή (π.χ. ένα βίντεο φτιαγμένο με μια αλληλουχία από εικόνες), ήχος (π.χ. ραδιόφωνο, μαγνητόφωνο, δίσκοι βινυλίου, CD, DVD) ή κινούμενες εικόνες (animation, τηλεόραση, βίντεο). Το οπτικοακουστικό υλικό μπορεί να βρίσκεται στις παρακάτω μορφές: Φίλμ: μικροφίλμ, μικροφόρμα, μικροφίσα, σινέ φιλμ, slides. Μαγνητικές κασέτες: κασέτες ήχου, βιντεοκασέτες, μαγνητικοί δίσκοι Πλαστικό υλικό: διαφάνειες, δίσκοι βινυλίου, CD μουσικής, DVD. Τα ηχητικά και οπτικά τεκμήρια προσφέρουν μεταξύ των άλλων πλεονεκτημάτων δυνατότητες όσον αφορά στη μελέτη και τεκμηρίωση του περιεχομένου τους καθώς δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να αντιληφθεί πιο γρήγορα και με άμεσο τρόπο το περιεχόμενό τους. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των Βιβλιοθηκών δεν περιορίζεται στην αποθήκευση οπτικοακουστικών τεκμηρίων αλλά στη διαχείριση του περιεχομένου τους με τεχνικές μεθοδολογία και εργαλεία ειδικά για αυτές τις πηγές. (Civallero, 2005). Από το 1960 που ξεκίνησε η έννοια της «αυτοματοποίησης» στις βιβλιοθήκες έως σήμερα η εξέλιξη του τομέα είναι αλματώδης. Στη σύγχρονη εποχή η διαχείριση των συλλογών των βιβλιοθηκών επιτυγχάνεται με τα σύγχρονα πληροφοριακά συστήματα, τα οποία αυτοματοποιούν διαδικασίες όπως: Η παρακολούθηση και ο έλεγχος των διαχειριζόμενων πληροφοριών από την βιβλιοθήκη. Η προετοιμασία, η έκδοση και η διεκπεραίωση των υπηρεσιών που ζητά ο χρήστης. Η επεξεργασία και η ταξινόμηση των αρχείων και των δεδομένων με ηλεκτρονικό τρόπο προκειμένου να καταργηθεί σταδιακά η εκτύπωση και η ταξιθέτηση δελτίων. Η αυτόματη ηλεκτρονική κατάθεση ενός έντυπου ή ηλεκτρονικού υλικού από τον χρήστη και η παραλαβή του από το προσωπικό της Βιβλιοθήκης. Η τελευταία διαδικασία είναι από τις πιο σημαντικές λειτουργίες της αυτοματοποίησης. Ο χρήστης, κατά τη διαδικασία αυτή, καταθέτει ηλεκτρονικά το 14\n15 τεκμήριό του και έπειτα πραγματοποιείται ο έλεγχος από το προσωπικό της βιβλιοθήκης. (Χλωμούδης & Κωσταγιόλας, 2004). Τα ολοκληρωμένα πληροφοριακά συστήματα των βιβλιοθηκών αποτελούν σημαντικό πεδίο εφαρμογής των πληροφοριακών συστημάτων ήδη από τα πρώτα χρόνια εμφάνισης των πρώτων συστημάτων βάσεων δεδομένων. Ένας πολύ γενικός ορισμός της βάσης δεδομένων είναι «ότι αποτελεί μια οργανωμένη συλλογή δεδομένων που συγκροτήθηκε για έναν ή περισσότερους σκοπούς και που συνήθως βρίσκεται σε ψηφιακή μορφή». Σύμφωνα με έναν ακόμη ορισμό, η βάση δεδομένων είναι ένα σύστημα τήρησης εγγραφών με υπολογιστή, το οποίο έχει ως συστατικά του στοιχεία τα δεδομένα, το υλικό, το λογισμικό (ή σύστημα διαχείρισης βάσεων δεδομένων) και τους χρήστες (Date, 1996). Οι πρώτες βάσεις δεδομένων αναπτύχθηκαν με την εφεύρεση των μαγνητικών αποθηκευτικών μέσων όπως η μαγνητική κασέτα και ο μαγνητικός δίσκος. Αυτά τα μέσα επέτρεψαν τη μόνιμη αποθήκευση μεγάλης ποσότητας δεδομένων. Οι εγγραφές αποθηκεύονταν σε αρχεία και η διεκπεραίωση των ενεργειών συγκεντρώνονταν και εκτελούνταν σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Συνήθως, από τις διαδικασίες που διεκπεραιώνονταν στο αρχικό αρχείο, προέκυπτε ένα νέο αρχείο και την ίδια στιγμή παράγονταν μια αναφορά, η οποία έδειχνε την επιτυχία ή αποτυχία της κάθε ενέργειας. Τα πρώιμα αυτά συστήματα δεν έδιναν καθόλου περιγραφή των δεδομένων τους αλλά μπορούσαν να εντοπίζουν το αρχείο προς επεξεργασία. Έπειτα ο προγραμματιστής αναλάμβανε τη διαχείριση και αποθήκευσή του. Σύντομα, έγινε αντιληπτό ότι οι ίδιες διαδικασίες επαναλαμβάνονταν ξανά και ξανά. Ενώ λοιπόν η λογική κάθε συστήματος ήταν πανομοιότυπη και το μόνο που άλλαζε ήταν τα δεδομένα εισαγωγής και εξαγωγής από το σύστημα, οι διαδικασίες επαναλαμβάνονταν (Jackson, 1998). Προέκυψε έτσι η αναγκαιότητα δημιουργίας συστημάτων διαχείρισης βάσεων δεδομένων γενικού σκοπού, στα οποία η οργάνωση των δεδομένων διαχωρίζεται εννοιολογικά από τις διαδικασίες διαχείρισης. Ορισμένα γνωστά παραδείγματα συστημάτων διαχείρισης βάσεων δεδομένων είναι: Oracle, IBM DB2, MySQL, SQLite. Ταυτόχρονα εμφανίστηκε και το βασικό πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπίσει η τεχνολογία των βάσεων δεδομένων, που ήταν η απεικόνιση των σχέσεων που υπάρχουν στον πραγματικό κόσμο σε μια δομή δεδομένων. Ένα από τα πρώτα μοντέλα που επιχείρησε να βρει τη λύση ήταν το ιεραρχικό μοντέλο (hierarchy model). Το ιεραρχικό μοντέλο προτάθηκε / παρουσιάστηκε στις αρχές του 1970 από τον Edgar F. Codd (Σιδέρη, 1998). Σε αυτό, οι σχέσεις των εγγραφών απεικονίζονται σαν μια ιεραρχία π.χ. το μέρος A αποτελείται από τα μέρη Β και C, το μέρος Β αποτελείται από τα μέρη D, E και F κ.ο.κ. Αργότερα με τη δημιουργία 15\n16 του δικτυακού μοντέλου (network model), το οποίο αναφέρθηκε για πρώτη φορά το 1971 από τον Charles Bachman, επετράπησαν σχέσεις «πολλά προς πολλά» σε σχέση με το απλό ιεραρχικό που επέτρεπε μόνο τη σχέση «ένα προς πολλά». Τη δεκαετία του 70 δημιουργείται το σχεσιακό μοντέλο (relational model), με βασική δομή απεικόνισης δεδομένων τον πίνακα, το οποίο και επικράτησε. Το σχεσιακό μοντέλο εδραίωσε τη θέση του σαν το κυρίαρχο μοντέλο DBMS μέσα στη δεκαετία του 1980, οπότε τα συστήματα βάσεων δεδομένων συνέχισαν να επεκτείνονται με όλο και μεγαλύτερη χρήση στον κόσμο των εφαρμογών της πληροφορικής. Η γλώσσα αιτημάτων SQL, η οποία προέκυψε σαν εξέλιξη από το πρότυπο System R της IBM, καθιερώθηκε ως η πρότυπη γλώσσα ορισμού και διαχείρισης σχεσιακών βάσεων δεδομένων (Ramakrishnan & Gehrke, 2002: 33). Η ανάγκη διαχείρισης πολυμεσικών δεδομένων (ψηφιακά αρχεία ήχου, εικόνας, κινούμενης εικόνας) τα επόμενα χρόνια, οδήγησε στη δημιουργία νέων συστημάτων διαχείρισης βάσεων δεδομένων. Ο χώρος των πολυμεσικών βάσεων δεδομένων (multimedia database management systems - MDBMS) από το 1987 που αναπτύχθηκε η βάση δεδομένων ORION, έχει γνωρίσει απίστευτη εξέλιξη. Οι πρώτες πολυμεσικές βάσεις δεδομένων βασίζονταν κυρίως σε ένα σύστημα αναζήτησης και ανάκτησης αρχείων και λειτουργούσαν κυρίως ως αποθετήρια. Πολλές από τις προσπάθειες αυτές δεν γνώρισαν περαιτέρω εξέλιξη και έπαψαν να υφίστανται έπειτα από κάποια χρόνια, ενώ ελάχιστες συνέχισαν και προσαρμόστηκαν επιτυχώς στα νέα ανεπτυγμένα λογισμικά και τις αλλαγές των εφαρμογών. Μια από αυτές είναι η MediaWay 2, η οποία υποστηρίζει διαφορετικά είδη αρχείων, όπως εικόνες, βίντεο, αρχεία PowerPoint. Στη δεκαετία του 1990, προτείνονται νέα μοντέλα δεδομένων που ταιριάζουν περισσότερο στις ιδιαιτερότητες των νέων ψηφιακών μέσων (αντικειμενοστρεφή μοντέλα και υβριδικά μοντέλα δεδομένων) και οι σχεσιακές βάσεις επεκτάθηκαν δημιουργώντας τις ευρέως χρησιμοποιούμενες MMDBMSs, με πρώτη την Informix, η οποία λειτουργεί ακόμη από το 1996 (Kosch & Doller, 2005). Ίσως την πλέον σημαντική εξέλιξη να αποτελεί η είσοδος των DBMS στην εποχή του Διαδικτύου. Όλο και περισσότερο συμβαίνει τα δεδομένα τα οποία ανακτώνται μέσω του λογισμικού πλοήγησης στο διαδίκτυο να είναι καταχωρημένα σε μια Βάση Δεδομένων, παρά σε αρχεία του λειτουργικού συστήματος όπως συνέβαινε αρχικά. Οι ερωτήσεις προς τη ΒΔ προκύπτουν μέσα από φόρμες του διαδικτύου και τα αποτελέσματα της επεξεργασίας μορφοποιούνται με κάποια γλώσσα (π.χ. HTML), σε τρόπο ώστε να διευκολύνεται η προβολή τους μέσω του λογισμικού 2 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 14/10/\n17 πλοήγησης. Όλοι ανεξαιρέτως οι κατασκευαστές συστημάτων διαχείρισης ΒΔ φροντίζουν σήμερα στα προϊόντα τους δυνατότητες που να επιτρέπουν την παραγωγική τους εκμετάλλευση στο Διαδίκτυο. Τα σύγχρονα συστήματα διαχείρισης αναφέρονται σαν συστήματα διαχείρισης περιεχομένου (Content Management Systems CMS) και παρέχουν δυνατότητες από κοινού δημιουργίας, σχολιασμού και τροποποίησης δεδομένων τα οποία αποθηκεύονται σε διαφορετικού τύπου αρχεία (π.χ., ΒΔ, αρχεία κειμένου, σελίδες HTML, κ.ο.κ). Μια ιδιαίτερη κατηγορία CMS είναι τα συστήματα διαχείρισης ψηφιακών συλλογών (Digital Asset Management Systems DAMS) τα οποία αποθηκεύουν και ευρετηριάζουν ψηφιακά αντικείμενα με σκοπό να γίνεται εύκολη αναζήτηση, ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση τους. Επίσης, διαχειρίζονται τα πνευματικά δικαιώματα που σχετίζονται με αυτά τα τεκμήρια. Ως υποσύνολο των συστημάτων διαχείρισης περιεχομένου (CMS) τα DAMS υπερέχουν ως προς την αποθήκευση, την οργάνωση και την πρόσβαση στο ψηφιακό περιεχόμενο ενός πολυμεσικού τεκμηρίου. (Wagner & Gerber, 2011: 274). Ένα DAM διαχειρίζεται πολλούς διαφορετικούς τύπους αρχείων για παράδειγμα εικόνες, ήχο, βίντεο, 3D αρχεία, αρχεία Power Point, αρχεία κειμένου (Doc, rtf, txt), αρχεία σελιδοποίησης (Indisine, quark xpress), animation (flash, after effects), αρχεία διανυσματικών γραφικών (Illustrator) (Magan, 2005). Τα παραπάνω συστήματα ενισχύουν τις υπηρεσίες της Βιβλιοθήκης, αποτελώντας ένα σημαντικό εργαλείο για την περαιτέρω μελέτη, για τη διατήρηση και τη διάδοση των συλλογών τους. 2.2 Αναφορά καλών πρακτικών για τη διαδικασία της ψηφιοποίησης. Προϋπόθεση της ψηφιακής διαχείρισης του οπτικοακουστικού υλικού είναι αρχικά η ψηφιοποίηση του υλικού. Οι διαδικασίες που εμπλέκονται κατά την ψηφιοποίηση είναι πολυσύνθετες. Η ποιότητα του ψηφιακού αντιγράφου, η μορφή που χρησιμοποιείται για την αποθήκευση του, η περιγραφή, η χρήση για την οποία προορίζεται, η μακροχρόνια διατήρησή του, η μέθοδος διάθεσης του στους τελικούς αποδέκτες και η προστασία από την παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν (Calimera, 2005). Η ψηφιοποίηση του οπτικοακουστικού υλικού παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες σε σχέση με «παραδοσιακά» αντικείμενα, όπως βιβλία, αρχεία κ.ά. Ειδικότερα, το οπτικοακουστικό περιεχόμενο ξεχωρίζει από άλλες μορφές περιεχομένου τόσο για το μέγεθος όσο και για τη μορφή του. Επιπλέον, τα περισσότερα αρχεία είναι 17\n18 συμπιεσμένα και χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή δεδομένου ότι έχουν ακόμη μια διάσταση αυτής του χρόνου, ενώ συχνά πρόκειται για πολύπλοκα και σύνθετα αρχεία. Για παράδειγμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ήχος και βίντεο αρχειοθετούνται χωριστά (Hauttekeete et al., 2011). Λόγω της πολυπλοκότητας των αναγκών που προκύπτουν από τα ίδια τα αντικείμενα, υπάρχει, σήμερα μια πληθώρα μεθοδολογιών και τεχνολογιών. Σύμφωνα με τον οδηγό ψηφιοποίησης της κινούμενης εικόνας και ήχου του Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (2005) η διαδικασία μπορεί να χωριστεί σε τρία στάδια: 1) Προετοιμασία του υλικού: σημαντικό είναι να γίνεται μια προετοιμασία του υλικού δηλαδή πριν το υλικό τοποθετηθεί σε συσκευή ψηφιοποίησης πρέπει να προηγείται έλεγχος για τυχόν φθορές και να γίνεται αποκατάσταση τους, όπου είναι δυνατόν. 2) Ψηφιοποίηση: επιλογή κατάλληλου μορφοτύπου (format) του ψηφιακού προϊόντος και κατάλληλη ανάλυση της ψηφιοποίησης, η οποία περιγράφεται με τέσσερα χαρακτηριστικά: τη χωρική συχνότητα δειγματοληψίας κατά την κατακόρυφη και οριζόντια κατεύθυνση (μέτρηση σε pixels), τη δομή δειγματοληψίας, τον κβαντισμό του κάθε δείγματος και τη χρονική συχνότητα δειγματοληψίας (αριθμός frames/sec). 3) Κωδικοποίηση: η διαδικασία αυτή γίνεται με στόχο την μείωση του όγκου με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Τα πιο διαδεδομένα πρότυπα κωδικοποίησης και καλύπτουν αρκετές αναλύσεις ψηφιοποίησης είναι: MPEG-1 3, MPEG-2 4, MPEG-4 5, MPEG-7 6, MPEG-21 7, τα ασυμπίεστα frames, HD, MPEG-1 SIF, MPEG-1 QSIF Ψηφιακή διατήρηση Τη δεκαετία του 1990 κατέστη σαφές ότι το αναλογικό υλικό αποσυνθετόταν με μεγαλύτερη ταχύτητα από ό, τι αναμενόταν. Ταυτόχρονα, η νέα τεχνολογία με τη μορφή της ψηφιακής αποθήκευσης είχε αρκετά πλεονεκτήματα. Τα ψηφιακά αντίγραφα σε αντίθεση με το αναλογικά δημιουργούνται εξαιρετικά εύκολα και γρήγορα. Αυτό διευκολύνει από τη μια τη μετακίνηση του αντιγράφου εφόσον 3 ISO/IEC (MPEG-1), Coding of Moving Pictures and Associated Audio at up to about 1.5 Mbits/s, απευθύνεται κυρίως για ψηφιακή αποθήκευση CD-ROM. 4 ISO/IEC (MPEG-2), Generic Coding of Moving Pictures and Associated Audio, απευθύνεται κυρίως για την ψηφιακή τηλεόραση και την ψηφιακή αποθήκευση. 5 ISO/IEC (MPEG-4), Coding of Audio-Visual Objects, παρέχει νέα αντικείμενα, συνθετική και φυσική ολοκλήρωση, νέες μορφές αλληλεπίδρασης κ.ά. 6 ISO/IEC (MPEG-7), Multimedia Content Description Interface, παρέχει περιγραφή πολυμεσικού περιεχομένου. 7 ISO/IEC (MPEG-21), Multimedia Framework, 18\n19 τηρούνται τα διεθνή πρότυπα διαλειτουργικότητας και από την άλλη καθίσταται ένας οικονομικότερος τρόπος για τη διατήρηση οπτικοακουστικού υλικού (Ongena et al., 2011). Τα ψηφιακά τεκμήρια και κατά συνέπεια η ψηφιακή πληροφορία που περιέχεται σε αυτά, λόγω της φύσεώς τους μπορεί να διακινηθούν πολύ ευκολότερα από ότι ένα συμβατικό τεκμήριο του οποίου το υλικό υπόστρωμα αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην μετακίνηση και διάδοση της πληροφορίας. Στις ημέρες μας και λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της τεχνολογίας και του διαδικτύου, η πληροφορία και η γνώση που μπορεί να αποκτήσει άυλη μορφή (με απλά λόγια να μετατραπεί σε bits και bytes) μπορεί να διακινηθεί πάρα πολύ εύκολα μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των σχετικών βάσεων δεδομένων σε ολόκληρο τον κόσμο και μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Όλη αυτή η διαδικασία βέβαια δεν γίνεται αυθαίρετα αλλά ορίζεται μέσω διαφόρων διεθνών προτύπων, τα οποία υποδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει η κωδικοποίηση και μεταφορά της πληροφορίας. Υπάρχουν διάφορα είδη προτύπων για την περιγραφή, κωδικοποίηση και μεταφορά της πληροφορίας ανάλογα με τις ανάγκες και απαιτήσεις του υλικού και του αποτελέσματος που θέλει κανείς να επιτύχει. Έτσι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μεγάλη αύξηση των πληροφοριών που προσφέρονται σε ψηφιακή μορφή, η οποία αναμένεται να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου. Το γεγονός όμως ότι δημιουργήθηκε ένα ψηφιακό αντίγραφο δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα παραμείνει αναλλοίωτο για πάντα. Τα μέσα ψηφιακής αποθήκευσης έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής ακόμα και κάτω από τις καλύτερες συνθήκες. Αφενός, τα ψηφιακά μέσα είναι ιδιαίτερα εύθραυστα, αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι η διάρκεια ζωής τους είναι πολύ μικρότερη από εκείνη του χαρτιού. Αφετέρου νέες συσκευές, διαδικασίες και λογισμικό αντικαθιστούν τα προϊόντα και τις μεθόδους, που χρησιμοποιούνται για την καταγραφή, αποθήκευση και ανάκτηση της ψηφιακής πληροφορίας, κάθε 2-5 χρόνια. Για να διατηρηθούν τα ψηφιακά αντίγραφα στο πέρασμα του χρόνου πρέπει να εφαρμοστούν οι κατάλληλες τεχνικές που θα το διατηρήσουν για όσο το περισσότερο δυνατόν. Κατά συνέπεια, η ανάγκη να επινοηθεί μία στρατηγική για τη διατήρηση του ψηφιακού περιεχομένου είναι επείγουσα και άμεση. Η ψηφιοποίηση και η διατήρηση (preservation) του ψηφιακού υλικού είναι δύο διαδικασίες που συνδυάζονται, με κοινό στόχο την εξασφάλιση της συνεχούς και απρόσκοπτης πρόσβασης στις ψηφιακές πληροφορίες. Συγκεκριμένα, η ψηφιοποίηση αναφέρεται στον προσδιορισμό, τη συλλογή και την παροχή πρόσβασης στα ψηφιακά αρχεία, ενώ η διατήρηση είναι ένα σύνολο δραστηριοτήτων που στόχο έχουν να διασφαλίσουν τη συνεχή πρόσβαση στις 19\n20 ψηφιακές πληροφορίες, καθώς η τεχνολογία μεταβάλλεται (Evens & Hauttekeete, 2011). Την τελευταία δεκαετία, υλοποιήθηκαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη πληθώρα έργων με σκοπό τη διατήρηση της ψηφιακής πληροφορίας. Στη συνέχεια εστιάζουμε σε κάποια έργα διατήρησης της ψηφιακής πληροφορίας, τα οποία επιλέχθηκαν με βάση τη διεθνή τους δράση, το υλικό και τις στρατηγικές διατήρησης που χρησιμοποιούν. NDIIPP National Digital Information Infrastructure and Preservation Program 8 Το Δεκέμβριο του 2000, το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών, θέσπισε ειδική νομοθεσία (Public Law ), σύμφωνα με την οποία όριζε την ανάπτυξη του έργου, θέτοντας υπεύθυνη τη βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, η νομοθεσία όριζε ως μέλη του, τα: Department of Commerce, White House Office of Science and Technology Policy, National Archives and Records Administration, National Library of Medicine, National Agricultural Library, National Institute of Standards and Technology, Research Libraries Group, OCLC 10 και Council on Library Information Resources. Ο προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση του έργου από το Κογκρέσο ανέρχεται στα $100 εκατομμύρια. Σκοπός του έργου είναι, μέσα από αυτή τη συνεργασία των παραπάνω οργανισμών και φορέων, να αναπτυχθεί μία πανεθνική στρατηγική που θα έχει στόχο τη συλλογή, την οργάνωση, την αποθήκευση και τη διατήρηση σημαντικών πληροφοριών ψηφιακού περιεχομένου, ώστε να είναι διαθέσιμες στο κοινό μετά από πολλά χρόνια. California Digital Library Digital Preservation Program 11 Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Καλιφόρνιας, σε συνεργασία με τις υπόλοιπες βιβλιοθήκες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, ξεκίνησε το 2002 την υλοποίηση ενός προγράμματος για τη διατήρηση ψηφιακού περιεχομένου. Το πρόγραμμα έχει ως κύριο στόχο να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη διατήρηση της ψηφιακής πληροφορίας. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε, έτσι ώστε να είναι ανοιχτής πρόσβασης πηγή (open source) και να στηρίζεται σε διεθνή πρότυπα (λ.χ. MARC, EAD, OAIS), με σκοπό να εξασφαλίσει την ευελιξία και λειτουργικότητά της. Πρόκειται για ένα open source σύστημα και προσφέρει μεγάλη ευελιξία, στην περίπτωση που 8 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 7/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. Onlile Computer Library Center, τελευταία επίσκεψη 09/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 01/12/\n21 θέλουν να επεκτείνουν τον αποθηκευτικό τους χώρο. Τέλος, για την αποθήκευση της πληροφορίας σε χαμηλό επίπεδο χρησιμοποιήθηκε το σύστημα Storage Resource Broker (SRB) 12 που έχει αναπτυχθεί από το San Diego Supercomputer Cente (SDSC). National Library of Medicine Preservation Program 13 H Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιατρικής στις Ηνωμένες Πολιτείες (National Library of Medicine, United States of America), είναι υπεύθυνη για τη συντήρηση και μακρόχρονη διατήρηση των περιοδικών, βιβλίων και γενικά της λογοτεχνίας, που έχει σχέση με ιατρική, όχι μόνο αυτών που δημιουργεί η ίδια, αλλά και άλλων Ινστιτούτων στην Αμερική. Η προσπάθεια της Βιβλιοθήκης ξεκίνησε το 1986, με την ανάπτυξη ενός προγράμματος για τη μετατροπή των εύθραυστων βιβλίων και συλλογών της, σε μορφή μικροφίλμ. Το πρόγραμμα αναπτύχθηκε με τη συνεργασία όλων των παρόμοιων φορέων, αφού στην προσπάθειά της η Βιβλιοθήκη να αναπτύξει μία εθνική ολοκληρωμένη συλλογή μικροφίλμ, δανείστηκε από τις υπόλοιπες ότι υλικό σε θέματα ιατρικής δε διέθετε. Τα πρωτότυπα επέστρεψαν στα ράφια των βιβλιοθηκών, ενώ τα μικροφίλμ που δημιουργήθηκαν συντηρούνται σε κατάλληλο περιβάλλον (με σωστή θερμοκρασία και επίπεδα υγρασίας) για την αποφυγή της καταστροφής τους με την πάροδο του χρόνου, ενώ δε χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αντιγράφων για δημόσια χρήση. Stanford Library Preservation Department 14 Για την επίτευξη της μακρόχρονης διατήρησης των υλικών, οι βιβλιοθήκες και πηγές των ακαδημαϊκών πληροφοριών του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ (Stanford University Libraries and Academic Information Resources - SULAIR) έχουν δημιουργήσει ειδικό τμήμα, το οποίο χειρίζεται τα θέματα της διατήρησης. Το τμήμα ιδρύθηκε το 1980 και έχει οργανωθεί σε τέσσερις υπηρεσίες προγράμματα, τα οποία είναι τα εξής: Conservation (Διατήρηση), Media Preservation (Διατήρηση Μέσων), Binding & Finishing (Δέσιμο και Τελείωμα) και Preservation Information (Πληροφορίες Διατήρησης). Το τμήμα για τη «Διατήρηση Μέσων» ασχολείται με τη διατήρηση ψηφιακών πληροφοριών, όπως είναι αυτές του ήχου, ή βίντεο, ή εικόνων είτε ακόμα και συνδυασμός των παραπάνω. Το πρότυπο που χρησιμοποιείται για την αποθήκη διατήρησης είναι αυτό του ΟΑΙS, 12 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 01/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 02/12/\n22 ενώ η στρατηγική διατήρησης, που έχει επιλεγεί και χρησιμοποιείται κυρίως, είναι αυτή της μετανάστευσης (migration). British Library Digital Preservation Coalition 15 Ένας από τους στόχους της Βιβλιοθήκης της Βρετανίας είναι η εξασφάλιση μακροχρόνιας πρόσβασης σε ψηφιακές πληροφορίες ανεξαρτήτως, μορφοποίησης και προέλευσης. Προκειμένου να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, η Βρετανική Βιβλιοθήκη συμμετέχει και συνεργάζεται με παρόμοιους φορείς, τόσο σε διεθνές, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Συγκεκριμένα συμμετέχει στο πρόγραμμα Digital Preservation Coalition. Το Digital Preservation Coalition ιδρύθηκε το 2001, με σκοπό να εξασφαλίσει μία κοινή δράση για την εξασφάλιση της διατήρησης των ψηφιακών πόρων στο Ηνωμένο Βασίλειο και παράλληλα να αναπτυχθούν διεθνείς συμφωνίες, με παρόμοιους φορείς για μία κοινή παγκόσμια δράση. Σύμφωνα με τη βιβλιοθήκη, η στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί για τη ψηφιακή διατήρηση των υλικών θα πρέπει να λαμβάνεται στην αρχή της δημιουργίας του υλικού και να αναθεωρείται συνεχώς, προκειμένου να τροποποιείται όποτε είναι αναγκαίο, ενώ αυτή δε μπορεί να παραμείνει ίδια για όλους τους τύπους ψηφιακών υλικών. Επιπρόσθετα, οι στρατηγικές διατήρησης της βιβλιοθήκης στοχεύουν στην αποφυγή της απώλειας της ψηφιακής πληροφορίας, η οποία μπορεί να προκύψει είτε από την καταστροφή του μέσου αποθήκευσης, είτε από λόγους «τεχνολογικής αχρηστίας» του υλικού ή του λογισμικού. Οι στρατηγικές διατήρησης που θεωρεί η Βιβλιοθήκη ως τις καλύτερες και ιδανικότερες για μακρόχρονη συντήρηση είναι αυτή της μετανάστευσης, της εξομοίωσης και της αντιγραφής. Library of Australia PADI 16 Για τη διατήρηση του ψηφιακού περιεχομένου της, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστραλίας ίδρυσε το Preserving Access to Digital Information (PADI). Κύριος στόχος του ήταν η παροχή μηχανισμών για την εξασφάλιση της μελλοντικής πρόσβασης ψηφιακών υλικών. Οι τρεις στρατηγικές ψηφιακής διατήρησης που προτείνει είναι αυτές της μετανάστευσης, της εξομοίωσης και της ενθυλάκωσης. CEDARS Curl Exemplars in Digital Archives Project 17 Το πρόγραμμα CEDARS 18 ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1998, ως συνεργασία μεταξύ τριών οργανισμών, των Πανεπιστημίων Leeds, Oxford και Cambridge. Το 15 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/12/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/12/\n23 πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το JISC (Joint Information Systems Committee) το έργο ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του Βασικός στόχος του έργου ήταν η διεξαγωγή έρευνας, για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση των ψηφιακών πληροφοριών στις βιβλιοθήκες. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος αναπτύχθηκε ένα πρότυπο ψηφιακό σύστημα αρχειοθέτησης. Το πρότυπο αυτό δημιουργήθηκε, προκειμένου να εξετάσει τις διάφορες μεθοδολογικές προσεγγίσεις, για το θέμα της ψηφιακής διατήρησης και η αρχιτεκτονική του στηρίχτηκε στο πρότυπο OAIS. Το πρόγραμμα σύγκρινε τις δύο στρατηγικές διατήρησης, τη μετανάστευση και την εξομοίωση για ψηφιακά υλικά διαφορετικού τύπου. Το αποτέλεσμα της σύγκρισης ήταν ότι και οι δύο στρατηγικές είναι βιώσιμες για διαφορετικού τύπου δεδομένα. CAMiLEON Creative Archiving at Michigan and Leeds Emulation the Old on the New 19 Το πρόγραμμα CAMiLEON αναπτύσσει και αξιολογεί μία σειρά στρατηγικών για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του ψηφιακού υλικού. Ξεκίνησε το 1999, ως συνεργασία των Πανεπιστημίων Michigan (USA) και Leeds (UK), ενώ χρηματοδοτείται από τα Joint Information System Committee (JISC) και National Science Foundation (NSF). Το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα ερευνά τις ψηφιακές στρατηγικές διατήρησης, δίνοντας έμφαση σε αυτή της εξομοίωσης (emulation). Το πρόγραμμα εξετάζει τις δυνατότητες και την αποτελεσματικότητα της εξομοίωσης για τη ψηφιακή διατήρηση κάνοντας παράλληλα και μία ανάλυση κόστους για τη συγκεκριμένη μέθοδο. Παράλληλα, ερευνά και άλλες ψηφιακές στρατηγικές διατήρησης, με κύριο σκοπό την πραγματοποίηση συγκρίσεων μεταξύ τους. Από τη μελέτη των παραπάνω έργων προκύπτει ότι η διατήρηση είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ψηφιοποίησης. Επιπλέον, όπως φαίνεται και στον ακόλουθο πίνακα, τρεις είναι οι επικρατέστερες στρατηγικές ψηφιακής διατήρησης, συγκεκριμένα: η μετανάστευση (migration), η εξομοίωση (emulation) και η ενθυλάκωση (encapsulation). ΕΡΓΟ NDIIPP National Digital Information Infrastructure and Preservation Program ΥΛΙΚΟ Οπτικοακουστικό, ιστοσελίδες, κείμενο, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Μετανάστευση και εξομοίωση 18 Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 10/11/ Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τελευταία επίσκεψη 09/11/\n24 California Digital Library Digital Preservation Program National Library of Medicine Preservation Program Stanford Library Preservation Department British Library Digital Preservation Coalition Library of Australia PADI CEDARS Curl Exemplars in Digital Archives Project CAMiLEON Creative Archiving at Michigan and Leeds Emulation the Old on the New τηλεοπτικές παραγωγές Εικόνες, κείμενο, ιστοσελίδες Μικροφίλμ, ηλεκτρονικά περιοδικά, βίντεο, ήχος, εικόνα, ιστοσελίδες Ήχος, βίντεο, εικόνα Δίσκους, , βιντεοκασέτες, ιστοσελίδες, εικόνα, ήχος, γεωγραφικά δεδομένα (GIS) και υλικό σε μαγνητική μορφή (βιντεοκασέτες) Κείμενο, ιστοσελίδες, ήχος, εικόνα, βίντεο Πολυμεσικά τεκμήρια, εικόνες, διανυσματικά γραφικά Μετανάστευση, εξομοίωση, ενθυλάκωση Μετανάστευση Μετανάστευση Μετανάστευση, εξομοίωση, αντιγραφή Μετανάστευση, εξομοίωση, ενθυλάκωση Μετανάστευση εξομοίωση Μετανάστευση εξομοίωση και και Η μετανάστευση των ψηφιακών πληροφοριών σύμφωνα με το CPA/RLG (1996:6) αναφέρεται στην περιοδική μεταφορά των ψηφιακών υλικών, από τον ένα σχηματισμό υλικού και λογισμικού στον άλλο, ή από τη μία γενιά υπολογιστών στην άλλη. Είναι η διαδικασία μεταφοράς των δεδομένων από μια πλατφόρμα που υπάρχει κίνδυνος να ξεπεραστεί σε μια σύγχρονη πλατφόρμα. Σκοπός αυτής της στρατηγικής είναι να εξασφαλίσει την ακεραιότητα των ψηφιακών αντικειμένων και να διατηρήσει την ικανότητα της ανάκτησης και παρουσίασής τους, ανεξάρτητα από τις τεχνολογικές εξελίξεις (Hauttekee, 2011). Είναι η πιο δημοφιλής και πλέον, χρησιμοποιούμενη μέθοδος καθώς είναι απλή και κατανοητή. Η εξομοίωση είναι μια στρατηγική διατήρησης ψηφιακών αντικειμένων. Σύμφωνα με αυτήν αναδημιουργείται σε σύγχρονο λογισμικό το τεχνικό περιβάλλον που απαιτείται ώστε το αρχικό αντικείμενο ή η αντιγραφή του να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον. Ο σκοπός αυτής της τεχνικής είναι να συντηρεί τόσο την όψη, όσο και τη σημασία (look and feel) του ψηφιακού αντικειμένου, και τη λειτουργικότητά του (Hedstrom & Lampe, 2001:2). Κατά την εξομοίωση τα 24\n25 αυθεντικά αντικείμενα διατηρούνται και παραμένουν προσβάσιμα και είναι αποτελεσματική για πολύπλοκες ψηφιακές πηγές. Η ενθυλάκωση (Encapsulation) στοχεύει στο να ξεπεράσει το πρόβλημα της τεχνολογικής αχρηστίας (technological obsolescence), με το να συγκεντρώνει μαζί το ψηφιακό αντικείμενο και τα απαραίτητα μεταδεδομένα πρόσβασης για το συγκεκριμένο ψηφιακό αντικείμενο (μορφή, λειτουργικό σύστημα, αποθηκευτικό μέσο, κ.λπ.). Σε συνδυασμό και με άλλη μέθοδο διατήρησης αποδεικνύεται αποτελεσματικότερη (Sun Microsystems, 2002). Στη συνέχεια, ο πίνακας παρουσιάζει αντίστοιχα, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε μιας από τις παραπάνω στρατηγικές και το πότε ενδείκνυται να χρησιμοποιηθεί η κάθε μία. Μετανάστευση (Migration) Εξομοίωση (Emulation) Ενθυλάκωση (Encapsulation) Πλεονεκτήματα Είναι η πιο δημοφιλής και χρησιμοποιούμενη μέθοδος Είναι αποτελεσματική όταν το πρωτογενές αντικείμενο έχει παραχθεί με δυνατότητες μεταφοράς (portability) Είναι απλή και κατανοητή στο χρήστη Το αποτέλεσμα έχει format γνώριμο στο χρήστη Πλήρης πρόσβαση στα πρωτογενή ψηφιακά αντικείμενα Επιτρέπει τη διατήρηση της όψης και σημασίας του πρωτοτύπου (look and feel) Αποτελεσματικό για πολύπλοκες ψηφιακές πηγές Διατήρηση ψηφιακής πληροφορίας Μειονεκτήματα Υψηλό κόστος για μεγάλο χρόνο διατήρησης Πιθανή απώλεια δεδομένων Πιθανή αλλοίωση της λειτουργικότητας, όψης και σημασίας από το πρωτότυπο Αποδεικνύεται ανεπαρκής για πολύπλοκες ψηφιακές πηγές (π.χ. πολυμεσικά τεκμήρια) Απαιτεί πολύ χρόνο Μέρος μόνο της λειτουργικότητας, όψης και σημασίας του πρωτοτύπου μπορεί να προσομοιωθεί Υψηλό κόστος Προβλήματα πνευματικής ιδιοκτησίας Δύσκολη ενημέρωση των μεταδεδομένων Δε υπάρχει εγγύηση για το λογισμικό 2.3 Τεκμηρίωση οπτικοακουστικού υλικού Η τεκμηρίωση του ψηφιακού οπτικοακουστικού υλικού σε γενικές γραμμές αφορά στην προσθήκη μεταδεδομένων (metadata) στα ψηφιοποιημένα αρχεία. Τα 25\n26 μεταδεδομένα, είναι δομημένα πεδία με πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός του ψηφιακού τεκμηρίου και υπακούουν σε ένα σχήμα μεταδεδομένων ή σε ένα πρότυπο (Evens & Hauttekeete, 2011). Μια από τις πιο δημοφιλείς ταξινομήσεις είναι αυτή της Wendler (1999), στην οποία τα μεταδεδομένα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Descriptive Metadata (Περιγραφικά Μεταδεδομένα): περιγράφουν και ταυτοποιούν τα φυσικά ή ψηφιακά τεκμήρια για να διευκολύνουν την ευρετηρίαση, αναζήτηση, ανάκτηση και διαχείρισή τους. Ο τίτλος, ο συγγραφέας ή ο δημιουργός και η ημερομηνία δημιουργίας αλλά και πληροφορίες καταλόγου, όπως οι κωδικοί πρόσβασης και ταυτοποίησης καθώς και θεματική πληροφορία, όπως λέξεις κλειδιά είναι τα τυπικά περιγραφικά μεταδεδομένα. Η επιλογή τους είναι κρίσιμη αφού ακόμη και η μικρότερη σε μέγεθος ψηφιακή συλλογή καθίσταται άχρηστη χωρίς τη σοφή επιλογή ενός προσυμφωνημένου προτύπου και την πειθαρχημένη καταγραφή και αποθήκευση των κατάλληλων περιγραφικών μεταδεδομένων. Administrative Metadata (Διαχειριστικά Μεταδεδομένα): οι πληροφορίες που υποστηρίζουν τη διαχείριση, την πρόσβαση, τον εντοπισμό, τη μεταφορά και την επαναχρησιμοποίηση των αντικειμένων. Οι πληροφορίες που αφορούν τις προσκτήσεις, τους περιορισμούς πρόσβασης, τον έλεγχο ποιότητας και τη συντήρησή. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν μεταδεδομένα που σχετίζονται με τα τεχνικά χαρακτηριστικά πολυμεσικών αντικειμένων όπως η ανάλυση και οι διαστάσεις των pixels μιας εικόνας, η τεχνική συμπίεσης που εφαρμόστηκε καθώς και το μέγεθος ενός αρχείου ήχου, ο ρυθμός δειγματοληψίας ενός βίντεο, το υλικό / λογισμικό που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία ενός 3D αντικειμένου κτλ. Structural Metadata (Δομικά Μεταδεδομένα): περιγράφουν την εσωτερική δομή και τις σχέσεις των αντικειμένων με τα συστατικά που τα αποτελούν και χρησιμοποιούνται για να επιτρέψουν την πλοήγηση και την παρουσίασή τους. Για παράδειγμα, το να ανακατευθύνεσαι από κεφάλαιο σε σελίδα ή οι εναλλαγές εικόνων με κείμενο απαιτούν δομικά μεταδεδομένα. Με την ίδια λογική και ο διεθνής οργανισμός NISO το 2004 τα διέκρινε και αυτός στις παραπάνω τρεις κατηγορίες: περιγραφικά, δομικά και διαχειριστικά. Η πρώτη κατηγορία περιγράφει την ταυτοποίηση (ταύτιση, εξακρίβωση, αναγνώριση) π.χ. τίτλος ή συγγραφέας. Ενώ η δεύτερη κατηγορία, τα διαχειριστικά είναι απαραίτητα επειδή βοηθούν στη διαχείριση του τεκμηρίου (π.χ. μορφότυπος ή τα δικαιώματα 26


Έκτη οδηγία ΦΠΑ — Άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ — Παράδοση κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους — Παράδοση κτιρίου στο οποίο βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για τη μετατροπή του σε νέο κτίριο — Εξακολούθηση και περάτωση των εργασιών από τον αγοραστή μετά την παράδοση — Απαλλαγή από τον ΦΠΑ |\nΈκτη οδηγία ΦΠΑ — Άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ — Παράδοση κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους — Παράδοση κτιρίου στο οποίο βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για τη μετατροπή του σε νέο κτίριο — Εξακολούθηση και περάτωση των εργασιών από τον αγοραστή μετά την παράδοση — Απαλλαγή από τον ΦΠΑ\nΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα) της 12ης Ιουλίου 2012 (*) «Έκτη οδηγία ΦΠΑ — Άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ — Παράδοση κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους — Παράδοση κτιρίου στο οποίο βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για τη μετατροπή του σε νέο κτίριο — Εξακολούθηση και περάτωση των εργασιών από τον αγοραστή μετά την παράδοση — Απαλλαγή από τον ΦΠΑ»\nΣτην υπόθεση C-326/11,\nμε αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Hoge Raad der Nederlanden (Κάτω Χώρες) με απόφαση της 10ης Ιουνίου 2011, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Ιουνίου 2011, στο πλαίσιο της δίκης\nJ. Komen en Zonen Beheer Heerhugowaard BV\nσυγκείμενο από τους J.-C. Bonichot, πρόεδρο τμήματος, A. Prechal, L. Bay Larsen, C. Toader (εισηγήτρια) και E. Jarašiūnas, δικαστές,\n– η J. J. Komen en Zonen Beheer Heerhugowaard BV, εκπροσωπούμενη από τον B. Jongmans, advocaat,\n– η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τη C. M. Wissels και τον J. Langer,\n– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την L. Lozano Palacios καθώς και από τους P. Van Nuffel και W. Roels,\n1 Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 13, B, στοιχείο ζʹ, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49, στο εξής: έκτη οδηγία), σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ως άνω οδηγίας.\n2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της J. J. Komen en Zonen Beheer Heerhugowaard BV (στο εξής: J. J. Komen) και του Staatssecretaris van Financiën (Υφυπουργού Οικονομικών) με αντικείμενο την απαλλαγή της κτήσεως ακινήτου από τον φόρο μεταβιβάσεως, απαλλαγή η οποία εξαρτάται, κατά το ολλανδικό δίκαιο, από την υπαγωγή της εν λόγω κτήσεως στον φόρο προστιθεμένης αξίας (στο εξής: ΦΠΑ).\n3 Το άρθρο 2, σημείο 1, της έκτης οδηγίας υποβάλλει στον ΦΠΑ τις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας στο εσωτερικό της χώρας από υποκείμενο στον φόρο, που ενεργεί υπό την ιδιότητά του αυτήν.\n4 Το άρθρο 4, παράγραφος 3, της ως άνω οδηγίας ορίζει τα εξής:\nα) Παράδοση κτιρίων ή τμημάτων κτιρίων και του συνεχομένου εδάφους, που πραγματοποιείται προ της πρώτης εγκαταστάσεως σε αυτά· τα κράτη μέλη δύνανται να καθορίσουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής αυτού του κριτηρίου επί των μετατροπών ακινήτων καθώς και την έννοια του συνεχομένου εδάφους.\nΤα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να εφαρμόζουν άλλα κριτήρια, εκτός του κριτηρίου της πρώτης εγκαταστάσεως, όπως το κριτήριο του διαρρεύσαντος χρονικού διαστήματος μεταξύ του χρόνου αποπερατώσεως του ακινήτου και του χρόνου της πρώτης παραδόσεως ή το κριτήριο του διαρρεύσαντος χρονικού διαστήματος μεταξύ του χρόνου της πρώτης εγκαταστάσεως και του χρόνου της μεταγενέστερης παραδόσεως, εφ’ όσον τα χρονικά αυτά διαστήματα δεν υπερβαίνουν τα πέντε ή τα δύο έτη αντιστοίχως.\nΩς “κτίριο” νοείται κάθε κατασκευή που συνδέεται αρρήκτως με το έδαφος·\nβ) Παράδοση γηπέδων προς οικοδόμηση.\nΩς γήπεδο προς οικοδόμηση νοείται η ακάλυπτη ή διαρρυθμισμένη έκταση γης, όπως ορίζεται από τα κράτη μέλη.»\n5 Το άρθρο 13 της έκτης οδηγίας, που φέρει τον τίτλο «Απαλλαγές στο εσωτερικό της χώρας», προβλέπει υπό τον τίτλο του B, που επιγράφεται «Λοιπές απαλλαγές», μεταξύ άλλων, τα εξής:\nζ) τις παραδόσεις κτιρίων ή μέρους κτιρίων και του συνεχομένου με αυτά εδάφους, πλην των προβλεπομένων στο άρθρο 4, παράγραφος 3, [στοιχείο] αʹ·\nη) τις παραδόσεις μη οικοδομημένων γηπέδων, πλην των προβλεπομένων στο άρθρο 4, παράγραφος 3, [στοιχείο] βʹ, γηπέδων προς οικοδόμηση.»\n6 Το άρθρο 11 του νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών (Wet op de omzetbelasting), της 28ης Ιουνίου 1968 (Staatsblad 1968, σ. 329), ορίζει τα εξής:\n«1. Υπό προϋποθέσεις που καθορίζονται με κανονιστική πράξη της διοικήσεως απαλλάσσονται του φόρου:\na) η παράδοση ακινήτων και η μεταβίβαση δικαιωμάτων επί των εν λόγω ακινήτων, με την εξαίρεση των ακόλουθων περιπτώσεων:\n1) της παραδόσεως κτιρίων ή τμημάτων κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους, οι οποίες πραγματοποιούνται πριν από την πρώτη εγκατάσταση σε αυτά ή εντός δύο ετών από την εν λόγω πρώτη εγκατάσταση καθώς και της παραδόσεως γηπέδου προς οικοδόμηση·\n2) των παραδόσεων, εκτός από εκείνες που προβλέπονται στο σημείο 1, σε πρόσωπα που χρησιμοποιούν το ακίνητο για σκοπούς οι οποίοι παρέχουν δικαίωμα σε ολική ή σχεδόν ολική έκπτωση του φόρου δυνάμει του άρθρου 15, υπό την προϋπόθεση ότι ο εργολάβος ο οποίος προβαίνει στην παράδοση και εκείνος προς τον οποίο γίνεται υπέβαλαν από κοινού σχετική αίτηση στον οικονομικό έφορο και επιπλέον τηρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται με υπουργική απόφαση·\nΓια την εφαρμογή της παραγράφου 1, στοιχείο a, σημείο 1:\na) ως κτίριο νοείται κάθε κατασκευή που συνδέεται αρρήκτως με το έδαφος·\nb) ως πρώτη εγκατάσταση νοείται η εγκατάσταση σε κτίριο κατόπιν της μετατροπής ή της ανακαινίσεως αυτού εφόσον από τις εργασίες μετατροπής ή ανακαινίσεως προκύπτει αναδιαμορφωμένο ακίνητο·\nc) ως συνεχόμενο έδαφος νοείται κάθε γήπεδο που κατά την κοινή αντίληψη λογίζεται ότι ανήκει στο κτίριο ή ότι το εξυπηρετεί.\nΓια την εφαρμογή της παραγράφου 1, στοιχείο a, σημείο 1, ως γήπεδο προς οικοδόμηση νοείται κάθε μη οικοδομημένο γήπεδο:\na) το οποίο υφίσταται ή υπέστη κατεργασία·\nb) επί του οποίου πραγματοποιούνται ή πραγματοποιήθηκαν διαρρυθμίσεις που εξυπηρετούν αποκλειστικά το γήπεδο·\nc) πέριξ του οποίου πραγματοποιούνται ή πραγματοποιήθηκαν διαρρυθμίσεις, ή\nd) για το οποίο χορηγήθηκε οικοδομική άδεια,\nενόψει της ανοικοδομήσεως αυτού.»\n7 Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του νόμου περί φορολογίας των πράξεων μεταβιβάσεως (Wet op belastingen van rechtsverkeer) ορίζει ότι «“φόρος μεταβιβάσεως” είναι φόρος που επιβάλλεται για την απόκτηση ακινήτων τα οποία ευρίσκονται στις Κάτω Χώρες ή δικαιωμάτων επί των ακινήτων αυτών».\n8 Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 1, στοιχείο a, του ως άνω νόμου, υπό προϋποθέσεις που καθορίζονται με κανονιστική πράξη της διοικήσεως, απαλλάσσεται από τον φόρο μεταβιβάσεως η απόκτηση «διά παραδόσεως κατά την έννοια του άρθρου 11, παράγραφος 1, στοιχείο a, σημείο 1, του [νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών] [...] για την οποία επιβάλλεται φόρος κύκλου εργασιών, εκτός αν το ακίνητο χρησιμοποιείται ως αγαθό προς εκμετάλλευση και ο αγοραστής δύναται να εκπέσει εν όλω ή εν μέρει τον φόρο κύκλου εργασιών σύμφωνα με το άρθρο 15 του [νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών]».\n9 Η J. J. Komen απέκτησε με συμβολαιογραφική πράξη της 6ης Φεβρουαρίου 2004 την κυριότητα οριζοντίου ιδιοκτησίας («appartementsrechten») που περιελάμβανε χώρους καταστημάτων εντός της εμπορικής στοάς De Blauwe Steen στο Hoorn. Η παράδοση του ως άνω ακινήτου θεωρήθηκε ότι έγινε κατά την ίδια ημερομηνία.\n10 Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, ενόψει της μετατροπής του επίμαχου ακινήτου σε νέο κτίριο, είχε πραγματοποιηθεί μια σειρά από εργασίες κατεδαφίσεως κατ’ εντολή και για λογαριασμό του πωλητή πριν την αγορά από τη J. J. Komen των χώρων καταστημάτων. Μετά την αγορά αυτή, η J. J. Komen εξακολούθησε τις εργασίες ανακαινίσεως και μετατροπής, οπότε το σύνολο των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν, τόσο για λογαριασμό του πωλητή όσο και για λογαριασμό της J. J. Komen, είχαν ως αποτέλεσμα την ανέγερση νέου κτιρίου. Ουδέποτε, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής μετατροπής του ακινήτου, προέκυψε λόγω των εργασιών ένα μη οικοδομημένο γήπεδο.\n11 Λόγω της παραδόσεως του ακινήτου, απεστάλη στη J. J. Komen διορθωτική πράξη βεβαιώσεως φόρου επί της συντελεσθείσας μεταβιβάσεως. Κατόπιν υποβολής διοικητικής ενστάσεως κατ’ αυτής ενώπιον του εφόρου, η εν λόγω πράξη επιβεβαιώθηκε με απόφασή του.\n12 Η προσφυγή την οποία άσκησε η J. J. Komen κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Rechtbank te Haarlem (πρωτοβάθμιο δικαστήριο του Haarlem) απορρίφθηκε ως αβάσιμη. Το ως άνω δικαστήριο έλαβε ιδίως υπόψη του ότι, κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως, η εμπορική στοά ήταν ακόμη σε χρήση και ότι οι εργασίες δεν είχαν προχωρήσει αρκετά ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί ότι υφίστατο νέο κτίριο.\n13 Η έφεση την οποία άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής η J. J. Komen ενώπιον του Gerechtshof Amsterdam (εφετείου Amsterdam) απορρίφθηκε με απόφαση της 19ης Μαΐου 2008, με την οποία επιβεβαιώθηκαν τα πραγματικά στοιχεία που είχαν γίνει δεκτά στον πρώτο βαθμό και κρίθηκε ότι η παράδοση του ακινήτου απαλλασσόταν από τον ΦΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, στοιχείο a, του νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών και επομένως υπόκειτο στον φόρο μεταβιβάσεως.\n14 Περαιτέρω, από τη δικογραφία που υποβλήθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι λόγω των φθορών που υπέστη το επίμαχο στην κύρια δίκη κτίριο εξαιτίας των εργασιών κατεδαφίσεως που είχαν αρχίσει τον Σεπτέμβριο του 2003, ένα από τα καταστήματα που ευρίσκονται σε αυτό έχει παύσει να καταβάλλει ενοίκιο από τον Νοέμβριο του 2003. Ειδικότερα, η πρόσβαση στο εν λόγω κτίριο είναι περιορισμένη και δεν υπάρχει πλέον φωτισμός.\n15 Εντούτοις, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τις εκθέσεις του αρμοδίου εφόρου, το Gerechtshof Amsterdam εκτίμησε ότι, κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως, το κοινό εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση στην εμπορική στοά και ότι ένα τουλάχιστον κατάστημα ήταν ικανό να λειτουργήσει, οπότε το υφιστάμενο κτίριο έπρεπε να εξακολουθήσει να θεωρείται ως κατάλληλο προς χρήση.\n16 Η J. J. Komen άσκησε αναίρεση κατά της εν λόγω αποφάσεως υποστηρίζοντας ότι η έκτη οδηγία, και ειδικότερα τα άρθρα 13, B, στοιχείο ζʹ, και 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, αυτής, είχε την έννοια ότι η παράδοση ακινήτου όπως το επίμαχο στην κύρια δίκη υπόκειται στον ΦΠΑ.\n17 Κατά τον γενικό εισαγγελέα ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή βάσει ιδίως των επιχειρημάτων που αντλούνται από την απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2009, C-461/08, Don Bosco Onroerend Goed (Συλλογή 2009, σ. I-11079), στην οποία το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ως κριτήριο για την εκτίμηση της πράξεως υπό το πρίσμα του ΦΠΑ και την πρόθεση την οποία είχαν τα συμβαλλόμενα μέρη. Σύμφωνα λοιπόν με τις προτάσεις του εν λόγω γενικού εισαγγελέα, εφόσον ο οικονομικός σκοπός που επιδιωκόταν με τις εργασίες κατεδαφίσεως οι οποίες είχαν αρχίσει πριν την πώληση του ακινήτου ήταν να δημιουργηθεί νέο κτίριο, η πρόοδος των εργασιών κατά το χρονικό σημείο της πωλήσεως δεν είχε πλέον σημασία, με αποτέλεσμα η πράξη να πρέπει να χαρακτηρισθεί ως υποκείμενη στον ΦΠΑ.\n18 Κατόπιν των εν λόγω προτάσεων και δεδομένης της πρόσφατης νομολογίας του Δικαστηρίου που απορρέει από την προπαρατεθείσα απόφαση Don Bosco Onroerend Goed, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η παράδοση κτιρίου το οποίο βρίσκεται υπό μετατροπή με σκοπό τη δημιουργία νέου κτιρίου μπορεί να θεωρηθεί ως παράδοση νέου κτιρίου πριν την πρώτη εγκατάσταση σε αυτό ή αν αποτελεί παράδοση του παλαιού κτιρίου η πρώτη εγκατάσταση στο οποίο έχει πραγματοποιηθεί κατά το παρελθόν. Το ως άνω δικαστήριο διερωτάται επίσης αν η απάντηση στο ως άνω ερώτημα επηρεάζεται από την πρόοδο των εργασιών μετατροπής κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως ή από το αν η πραγματοποίηση των εργασιών μετατροπής αποτελεί επιθυμία του πωλητή ή του αγοραστή και από το αν οι εν λόγω εργασίες πραγματοποιούνται κατ’ εντολή και για λογαριασμό του πωλητή, του αγοραστή, ή και των δύο.\n19 Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το Hoge Raad der Nederlanden αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:\n«Έχει το άρθρο 13, Β, στοιχείο ζʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της έκτης οδηγίας […] την έννοια ότι δεν απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ η παράδοση ενός κτιρίου, στο οποίο, πριν την παράδοσή του, πραγματοποιήθηκαν από τον πωλητή εργασίες μετατροπής με σκοπό τη δημιουργία νέου κτιρίου (εργασίες ανακαινίσεως), τις οποίες ο αγοραστής συνέχισε και ολοκλήρωσε μετά την παράδοση;»\n20 Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των απαλλαγών του άρθρου 13 της έκτης οδηγίας πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά, δεδομένου ότι οι ως άνω απαλλαγές αποτελούν παρεκκλίσεις από τη γενική αρχή ότι ο ΦΠΑ επιβάλλεται σε κάθε παράδοση αγαθών και παροχή υπηρεσιών που πραγματοποιείται εξ επαχθούς αιτίας από υποκείμενο στον φόρο. Πάντως, η ερμηνεία των όρων αυτών πρέπει να είναι σύμφωνη προς τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκουν οι εν λόγω απαλλαγές και να τηρεί τις απαιτήσεις της εγγενούς στο κοινό σύστημα του ΦΠΑ αρχής της φορολογικής ουδετερότητας. Έτσι, ο κανόνας αυτός της συσταλτικής ερμηνείας δεν σημαίνει ότι οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των απαλλαγών του εν λόγω άρθρου 13 πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο που θα τις καθιστούσε άνευ αποτελέσματος (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Don Bosco Onroerend Goed, σκέψη 25 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).\n21 Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ η οποία προβλέπεται στο άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, της έκτης οδηγίας ισχύει για τις παραδόσεις παλαιών κτιρίων ή τμημάτων παλαιών κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους. Αντιθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ως άνω οδηγίας, τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να υποβάλλουν στον ΦΠΑ την παράδοση κτιρίων ή τμημάτων κτιρίων και του συνεχόμενου εδάφους που πραγματοποιείται προ της πρώτης εγκαταστάσεως σε αυτά.\n22 Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, τα κράτη μέλη δύνανται να καθορίσουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής επί των μετατροπών ακινήτων του κριτηρίου της πρώτης εγκαταστάσεως, καθώς και την έννοια του συνεχόμενου εδάφους.\n23 Το άρθρο 11 του νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών προβλέπει ότι η παράδοση ακινήτων υποβάλλεται σε ΦΠΑ σε περίπτωση μετατροπής παλαιού κτιρίου «εφόσον από τις εργασίες μετατροπής ή ανακαινίσεως προκύπτει αναδιαμορφωμένο ακίνητο».\n24 Υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης, πρέπει να εξετασθεί πώς αντιμετωπίζεται από απόψεως ΦΠΑ η παράδοση που λαμβάνει χώρα κατά το διάστημα κατά το οποίο πραγματοποιείται η μετατροπή ενός παλαιού κτιρίου σε νέο κτίριο.\n25 Προς τούτο, πρέπει να κριθεί αν, από απόψεως ΦΠΑ, η παράδοση η οποία λαμβάνει χώρα ενώ έχουν πραγματοποιηθεί από τον πωλητή μόνο εργασίες μερικής κατεδαφίσεως, οι δε κατασκευαστικές εργασίες πραγματοποιούνται από τον αγοραστή μετά την εν λόγω παράδοση, απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, της έκτης οδηγίας ή αν, αντιθέτως, υπόκειται στον εν λόγω φόρο βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας.\n26 Επισημαίνεται, συναφώς, ότι οι περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης διαφέρουν από τις περιστάσεις εκείνες που έδωσαν αφορμή για την έκδοση της προπαρατεθείσας αποφάσεως Don Bosco Onroerend Goed. Ειδικότερα, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη, μολονότι ο πωλητής είχε παραδώσει οικόπεδο με κτίσμα, είχε μεταξύ άλλων δεσμευθεί έναντι του αγοραστή να προβεί στην κατεδάφιση του κτίσματος, με συνέπεια το Δικαστήριο να διαπιστώσει, στη σκέψη 39 της εν λόγω αποφάσεως, ότι η παράδοση αφορούσε στην πραγματικότητα γήπεδο προς οικοδόμηση και να αναθέσει, στη σκέψη 42 της ίδιας αποφάσεως, στο εθνικό δικαστήριο να ελέγξει αν μια τέτοια πράξη, η οποία δεν μπορούσε να εμπίπτει στο άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της έκτης οδηγίας, μπορούσε αντιθέτως να εμπίπτει στη διάταξη του άρθρου 4, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της ως άνω οδηγίας ως παράδοση γηπέδου προς οικοδόμηση.\n27 Κατά την Ολλανδική Κυβέρνηση, ενόσω δεν έχει γίνει η απομάκρυνση και του τελευταίου λίθου, η παράδοση ακινήτου το οποίο αποτελείται από γήπεδο και εν μέρει κατεδαφισθέν κτίριο πρέπει να θεωρείται ως παράδοση υφιστάμενου κτιρίου, η οποία απαλλάσσεται, ως τέτοια, από τον ΦΠΑ. Μόνο αφού τοποθετηθεί ο θεμέλιος λίθος αφορά η παράδοση νέο κτίριο.\n28 Υπό τις περιστάσεις όμως της υποθέσεως της κύριας δίκης, πριν την παράδοση πραγματοποιήθηκαν μόνο εργασίες μερικής κατεδαφίσεως του παλαιού κτιρίου, χωρίς να έχουν αρχίσει οι κατασκευαστικές εργασίες για το νέο κτίριο, οπότε, κατά την ως άνω κυβέρνηση, η επίμαχη πράξη απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ ως αφορώσα την παράδοση υφιστάμενου κτιρίου.\n29 Η J. J. Komen υποστηρίζει ότι, εφόσον οι εργασίες μετατροπής άρχισαν πριν την ημερομηνία της παραδόσεως, ο δε σκοπός της μετατροπής αυτής ήταν η δημιουργία νέου κτιρίου, η πρόοδος των εργασιών κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως δεν επηρεάζει την απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα.\n30 Η J. J. Komen υποστήριξε επίσης κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι η κοινή βούληση των συμβαλλομένων για τη δημιουργία ενός νέου κτιρίου προκύπτει ιδίως από το γεγονός ότι ο πωλητής έλαβε, πριν την παράδοση και για ίδιο λογαριασμό, οικοδομική άδεια βάσει της οποίας οι εργασίες συνεχίστηκαν από τον αγοραστή μετά την παράδοση. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται από τη συμβολαιογραφική πράξη παραδόσεως της 6ης Φεβρουαρίου 2004.\n31 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι περίπτωση παραδόσεως νέου κτιρίου θα συνέτρεχε μόνον εφόσον οι εργασίες μετατροπής είχαν ολοκληρωθεί ή τουλάχιστον είχαν προχωρήσει αρκετά ώστε να έχει προκύψει κτίριο ουσιωδώς διαφορετικό στο οποίο να υπάρχει δυνατότητα εγκαταστάσεως.\n32 Διαπιστώνεται όμως ότι οι εργασίες μετατροπής που καταλήγουν στη δημιουργία νέου κτιρίου, όταν αφορούν οικοδομημένο οικόπεδο, κανονικά περιλαμβάνουν και εργασίες κατεδαφίσεως.\n33 Όσον αφορά το επιχείρημα ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η κοινή βούληση των συμβαλλομένων, η οποία ήταν να προχωρήσουν στη δημιουργία, μέσω μετατροπής, ενός νέου κτιρίου, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η δεδηλωμένη πρόθεση των συμβαλλομένων σε ό,τι αφορά την υπαγωγή μιας πράξεως στον ΦΠΑ πρέπει να ληφθεί υπόψη, κατά τη σφαιρική εκτίμηση των περιστάσεων της πράξεως αυτής, υπό την προϋπόθεση ότι επιβεβαιώνεται από αντικειμενικά στοιχεία (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 14ης Φεβρουαρίου 1985, 268/83, Rompelman, Συλλογή 1985, σ. 655, σκέψη 24, και της 10ης Νοεμβρίου 2011, C-444/10, Schriever, Συλλογή 2011, σ. I-11071, σκέψη 38).\n34 Μεταξύ των στοιχείων αυτών περιλαμβάνεται η πρόοδος που είχαν σημειώσει, κατά την ημερομηνία της παραδόσεως, οι πραγματοποιηθείσες από τον πωλητή εργασίες μετατροπής και, ενδεχομένως, η χρήση του επίμαχου ακινήτου κατά την ίδια ημερομηνία.\n35 Στο πλαίσιο αυτό, απόκειται, εφόσον συντρέχει ανάγκη, στα αρμόδια εθνικά δικαστήρια να βεβαιωθούν ότι η πράξη δεν αποτελεί καθαρά τεχνητό σχήμα, χωρίς πραγματική οικονομική υπόσταση, το οποίο μεθοδεύεται με μόνο σκοπό την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 2011, C-504/10, Tanoarch, Συλλογή 2011, σ. I-10853, σκέψη 51 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).\n36 Εν πάση περιπτώσει, από το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της έκτης οδηγίας συνάγεται ότι στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ εμπίπτει μόνο η παράδοση κτιρίου «πριν την πρώτη εγκατάσταση σε αυτό», κριτήριο του οποίου ο καθορισμός των λεπτομερειών εφαρμογής σε περίπτωση μετατροπής ακινήτων απόκειται στα κράτη μέλη.\n37 Εν προκειμένω, φαίνεται να προκύπτει, αφενός, από την απόφαση περί παραπομπής, ότι οι πραγματοποιηθείσες από τον πωλητή εργασίες αφορούσαν μόνο τη μερική κατεδάφιση του ακινήτου που ήταν αντικείμενο της παραδόσεως και, αφετέρου, από τις επισυναπτόμενες στην εν λόγω απόφαση αποφάσεις του Rechtbank te Haarlem και του Gerechtshof Amsterdam, ότι τα ως άνω δικαστήρια διαπίστωσαν, κατόπιν εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών για την οποία ήταν αποκλειστικώς αρμόδια, ότι το επίμαχο στην κύρια δίκη παλαιό κτίριο χρησιμοποιούνταν, εν μέρει τουλάχιστον, ως τέτοιο κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως, διότι το κοινό εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση στην επίμαχη εμπορική στοά, ενώ ένα τουλάχιστον κατάστημα ήταν ικανό να λειτουργήσει.\n38 Επισημαίνεται όμως συναφώς ότι στην περίπτωση που, κατά το χρονικό σημείο της παραδόσεως του ακινήτου, μόνον εργασίες μερικής κατεδαφίσεως έχουν πραγματοποιηθεί από τον πωλητή στο παλαιό ακίνητο, το οποίο επιπλέον παραμένει εν μέρει κατειλημμένο, ενώ οι κατασκευαστικές εργασίες που ήταν πρόσφορες να μετατρέψουν, ενδεχομένως, το εν λόγω ακίνητο σε νέο ακίνητο θα πραγματοποιηθούν εξ ολοκλήρου από τον αγοραστή αφού λάβει χώρα η εν λόγω παράδοση, η παράδοση αυτή δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται ως παράδοση κτιρίου και του συνεχόμενου εδάφους που πραγματοποιείται προ της πρώτης εγκαταστάσεως σε αυτό, στο πλαίσιο μετατροπής ακινήτου κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της έκτης οδηγίας.\n39 Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβαλλόμενο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, της έκτης οδηγίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ως άνω οδηγίας, έχει την έννοια ότι η προβλεπόμενη στην πρώτη διάταξη απαλλαγή από τον ΦΠΑ καλύπτει παράδοση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, ακινήτου αποτελούμενου από γήπεδο και παλαιό κτίριο το οποίο ευρισκόταν σε φάση μετατροπής σε νέο κτίριο, εφόσον, κατά το χρονικό σημείο της ως άνω παραδόσεως, είχαν πραγματοποιηθεί στο παλαιό κτίριο μόνο εργασίες μερικής κατεδαφίσεως και το κτίριο αυτό, εν μέρει τουλάχιστον, εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται ως τέτοιο.\nΤο άρθρο 13, B, στοιχείο ζʹ, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ως άνω οδηγίας, έχει την έννοια ότι η προβλεπόμενη στην πρώτη διάταξη απαλλαγή από τον φόρο προστιθεμένης αξίας καλύπτει παράδοση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, ακινήτου αποτελούμενου από γήπεδο και παλαιό κτίριο το οποίο ευρισκόταν σε φάση μετατροπής σε νέο κτίριο, εφόσον, κατά το χρονικό σημείο της ως άνω παραδόσεως, είχαν πραγματοποιηθεί στο παλαιό κτίριο μόνο εργασίες μερικής κατεδαφίσεως και το κτίριο αυτό, εν μέρει τουλάχιστον, εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται ως τέτοιο.


(Ανακατεύθυνση από Cosmote TV)\n09/2008 (ως Conn-x TV)\n10/2011 (ως OTE TV)\n3 Επιπρόσθετες υπηρεσίες\n4.2 Αθλητικό περιεχόμενο\nΤο 1999, εξεταζόταν συμφωνία με την ΕΡΤ, τον Alpha TV και τον ΟΤΕ, με σκοπό την δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας. Παρά την έγκριση των σχεδίων αυτών από τα διοικητικά συμβούλια των εταιριών αυτών τον Μάρτιο του 2000, εγκαταλείφθηκαν τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, αφού ο ΟΤΕ, υπεύθυνος για το δοκιμαστικό λανσάρισμα ενός πακέτου καναλιών στο Hot Bird, αποχώρησε από το πρότζεκτ. Το λεγόμενο πακέτο συνέχισε την εκπομπή του, περιλαμβάνοντας διεθνή θεματικά κανάλια, τα οποία σταδιακά αντικαταστάθηκαν με Ελληνικά περιφερειακά. Η ΕΡΤ προχώρησε στην δημιουργία του πάροχου επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης ΕΡΤ Ψηφιακή, και ο Alpha TV στην δημιουργία της συνδρομητικής υπηρεσίας Alpha Digital. Και οι δύο εξασθένησαν και διέκοψαν την λειτουργία τους, έπειτα χαμηλών αριθμών συνδρομητών και οικονομικών προβλημάτων.\nΤο 2011, ο ΟΤΕ μετονόμασε το Conn-x TV σε ΟΤΕ TV και ξεκίνησε την προσφορά της υπηρεσίας πανελλαδικά και μέσω δορυφόρου. Στα μέσα Οκτωβρίου του επόμενου έτους, ο ΟΤΕ TV ξεπέρασε τους 100.000 συνδρομητές ενώ πρόσθεσε νέα κανάλια, υπηρεσίες (OTE CINEMA ON DEMAND HD, 1, 2 και 3) και περιεχόμενο σε υψηλή ανάλυση (OTE CINEMA 1 HD). Το 2013, η συνδρομητική πλατφόρμα του ΟΤΕ ΤV, ξεπέρασε τους 250.000 συνδρομητές. Επίσης, προστέθηκε και το κανάλι ΟΤΕ SPORT 5 με παράλληλη αναβάθμιση του ΟΤΕ SPORT 3 σε HD. Ακόμη προστέθηκε το Disney XD (Οκτώβριος του 2013). Ωστόσο, άρχισαν το πρόγραμμα τους λίγο αργότερα και 4 περιφερειακά ελληνικά κανάλια (Channel 9 Αττικής, Best TV Μεσσηνίας, Corfu Channel Κέρκυρας και Αιγαίο TV Καλύμνου).\nΣτα τέλη του 2013 ξεπέρασε τους 280.000 συνδρομητές ενώ στα τέλη του 2014 τους 321.000 καταγράφοντας ανοδική πορεία. Το 2014 προστέθηκαν τα κανάλια E! HD και National Geographic HD/SD, Animal Planet HD και Mezzo. Τον Σεπτέμβριο του 2014, ο ΟΤΕ TV λάνσαρε το κανάλι OTE SPORT 6HD και μετέτρεψε τα OTE SPORT 4 και 5 σε υψηλής ευκρίνειας. Στις 15 Δεκεμβρίου 2014, το τότε νεοσύστατο πανελλαδικό τηλεοπτικό κανάλι Epsilon TV προστέθηκε και στην πλατφόρμα του OTE TV.\nΗ συνδρομητική πλατφόρμα OTE TV στο τέλος Ιουνίου 2015 είχε 377.548 συνδρομητές, ενώ τον Ιούνιο του 2016 είχε 458.920 συνδρομητές (αύξηση 21,6%).\nΣτα τέλη Αυγούστου 2016 η συνδρομητική πλατφόρμα του ΟΤΕ πέρασε για πρώτη φορά στην πρώτη θέση, ξεπερνώντας τον αριθμό συνδρομητών της ανταγωνιστικής πλατφόρμας Nova, αυξάνοντας τους συνδρομητές της σε 462.000.\nΤον Σεπτέμβριο του 2016, το OTE CINEMA 2 αναβαθμίστηκε σε υψηλή ευκρίνεια (HD). Τον επόμενο μήνα (7 Οκτωβρίου), προστέθηκε και το αθηναϊκό περιφερειακό κανάλι, παιδικού περιεχομένου Smile TV στη θέση 507 εμπλουτίζοντας παράλληλα το παιδικό του περιεχόμενο. Στις 14 Νοεμβρίου 2016 ο ΟΤΕ TV άλλαξε όνομα και έγινε COSMOTE TV. Τον Ιούλιο του 2017 έγινε γνωστό ότι η πλατφόρμα έχει φτάσει τους 510.000 συνδρομητές. Στις 1 Οκτωβρίου 2017 λόγω λήξης σύμβασης συμβολαίου αποχωρούν τα "Discovery HD Showcase, Discovery Channel, Discovery Science HD, IDX HD, Animal Planet HD, Eurosport 1HD, Eurosport 2 και TLC" και έρχονται τα: "BBC Earth, Viasat Explore, Viasat Nature, Food Network, Fine Living, FOX Sports, Nautical Channel, Outdoor Channel, Crime and Investigation και CBS Reality".\nΤον Νοέμβριο του 2017 ο όμιλος ανακοίνωσε ότι το τρίτο τρίμηνο της ίδιας χρονιάς συγκέντρωσε 517.155 συνδρομητές, σημειώνοντας αύξηση 8,2% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2016. Στις 20 Νοεμβρίου 2018 κατόπιν εντολής του ΕΣΡ, όλες οι συνδρομητικές πλατφόρμες, μεταξύ των οποίων και η COSMOTE TV που διέθεταν τον τηλεοπτικό σταθμό εθνικής εμβέλειας MEGA ήταν υποχρεωμένες, από τον νόμο, να αφαιρέσουν τον τηλεοπτικό σταθμό, από τις λίστες των καναλιών τους (βρισκόταν στην θέση 106, η οποία μέχρι τις 23 Μαΐου 2019, ήταν κενή), επειδή δεν συμμετείχε στον διαγωνισμό για τις τηλεοπτικές άδειες, και θεωρούνταν παράνομος.\nΣτις 25 Νοεμβρίου του 2018 λόγω λήξης σύμβασης συμβολαίου αποχωρούν τα 13 περιφερειακά ελληνικά κανάλια ΑΡΤ, Δέλτα Τηλεόραση Θράκης, TV 100, SBC, Alert TV Αττικής, TRT, Ionian Channel Ζακύνθου, Ήπειρος TV1 Ιωαννίνων, Channel 9, Best TV Μεσσηνίας, Corfu TV Κέρκυρας, TV Kosmos Ρόδου και Kontra Channel, ενώ στις αρχές Δεκεμβρίου αποχωρούν και άλλοι 2 σταθμοί (Δίκτυο Τηλεόραση Σερρών και Blue Sky). Ακόμη προστέθηκαν και 5 περιφερειακά ελληνικά κανάλια (Atlas TV Κεντρικής Μακεδονίας, Βεργίνα TV Θεσσαλονίκης, ΕΝΑ Channel Καβάλας, Center TV Καβάλας και Creta TV Ηρακλείου).\nΠαράλληλα έγιναν μικρές ανακατανομές στις θέσεις των περιφερειακών σταθμών, και το Μακεδονία TV, που είναι κανάλι εθνικής εμβέλειας, μετακόμισε από την θέση 650, στην θέση 112 (σε SD έκδοση).\nΣτα τέλη Δεκεμβρίου 2018 οι SD εκδόσεις των πέντε ιδιωτικών καναλιών εθνικής εμβέλειας γενικού περιεχομένου διαγράφτηκαν και αντικαταστάθηκαν από τις αντίστοιχες HD εκδόσεις των σταθμών (ΑΝΤ1 - θέση 107, ALPHA - θέση 108, STAR - θέση 109, ΣΚΑΪ - θέση 110 και OPEN BEYOND - θέση 111).\nΤο 2019 αντίστοιχα, λόγω λήξης σύμβασης συμβολαίου αποχωρεί, το περιφερειακό ελληνικό κανάλι Extra Channel Αττικής. Ακόμη επαναπροστέθηκε το κανάλι ΑΡΤ (στην Θέση 653), το οποίο μετά από κάποιους μήνες, αποχώρησε για δεύτερη φορά.\nΣτις 23 Μαΐου 2019 έγιναν μικρές ανακατανομές στις θέσεις των πέντε ιδιωτικών καναλιών εθνικής εμβέλειας γενικού περιεχομένου: (ΑΝΤ1 HD - θέση 106, ALPHA HD - θέση 107, STAR HD - θέση 108, ΣΚΑΪ HD - θέση 109 και OPEN BEYOND HD - θέση 110). Προστέθηκε επιπλέον στην θέση 111 και το νέο τηλεοπτικό κανάλι, One Channel, το οποίο εκπέμπει αποκλειστικά σε HD. Επίσης, και το μοναδικό κανάλι εθνικής εμβέλειας ψυχαγωγικού περιεχομένου, το Μακεδονία TV, μετακόμισε στην Θέση 113 (η Θέση 112 είναι πλέον κενή), το οποίο επίσης από τις 27 Ιουλίου του 2019, εκπέμπει σε HD. Με αυτήν την κίνηση, η COSMOTE TV, διαθέτει, όλα τα ιδιωτικά κανάλια, πανελλαδικής εμβέλειας αποκλειστικά σε υψηλή ευκρίνεια (HD). Η συνδρομητική υπηρεσία προσφέρει περισσότερα από 85 κανάλια, ελληνικά και ξένα, από τα οποία τα 25 μεταδίδονται σε υψηλή ευκρίνεια (HD). Η μετάδοση σε HD είναι διαθέσιμη στην COSMOTE TV μέσω δορυφόρου. Επιπλέον, 13 κανάλια βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα των COSMOTE SPORT και 8 κάτω από την ομπρέλα των COSMOTE CINEMA.\nΑπό το 2013 και μέχρι σήμερα ο ΟΤΕ εκπέμπει (δοκιμαστικά) κάποιους ελληνικούς τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, οι οποίοι είναι ο Αθήνα 9.84, η Πειραϊκή Εκκλησία και το Ράδιο Οιχαλία 106.2 της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής από τη Φαρκαδόνα και τη Λάρισα.\nΕπιπρόσθετες υπηρεσίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]\nCOSMOTE TV Go: Πρόσβαση σε μεγάλη συλλογή από τηλεοπτικές σειρές, κινούμενα σχέδια, παιδικά, ντοκιμαντέρ, ταινίες και μουσική.\nCOSMOTE Replay TV: Δυνατότητα να «γυρνάς» το χρόνο πίσω με την υπηρεσία και να βλέπεις επιλεγμένα προγράμματα των προηγούμενων 2 ημερών των μεγάλων ελληνικών καναλιών και όλων των αθλητικών καναλιών COSMOTE SPORT.\nΟι υπηρεσίες COSMOTE Replay TV & COSMOTE TV Go είναι διαθέσιμες στον COSMOTE TV Μέσω Δορυφόρου και Ευρυζωνικής Σύνδεσης.\nΟ ΟΤΕ έχει συνάψει τις συμφωνίες για την προβολή τηλεοπτικών σειρών και ταινιών με μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο και ανεξάρτητες εταιρείες διανομής (π.χ.: Walt Disney, 20th Century Fox, HBO, Miramax, Lions Gate, BBC, Sky Vision, Φίνος Φιλμ, Καραγιάννης - Καρατζόπουλος κ.ά.)\nΤα κανάλια COSMOTE Sport μεταδίδουν τους ποδοσφαιρικούς αγώνες του Κυπέλλου Ελλάδος μέχρι το 2019, της Αγγλικής Πρέμιερ Λιγκ μέχρι το 2022, του Τσάμπιονς Λιγκ, του Γιουρόπα Λιγκ, της Ισπανικής Λα Λίγκα, της Γερμανικής Μπούντεσλιγκα & Μπούντεσλιγκα 2 μέχρι το 2021 και της Πορτογαλικής Πριμέιρα Λίγκα ως το 2020. Επίσης, τους εντός έδρας καλαθοσφαιρικούς αγώνες του Παναθηναϊκού, του Ολυμπιακού και της ΑΕΚ για την Ελληνική Stoiximan.gr Basket League, επιλεγμένους αγώνες της Ισπανικής Πριμέρα Ντιβισιόν και της Τουρκικής Σούπερ Λιγκ καθώς και διεθνή πρωταθλήματα, ανάμεσά τους το Αμερικάνικο NBA μέχρι το 2020, και τέλος, σημαντικές διοργανώσεις τένις όπως το Ρολάν Γκαρός και δημοφιλείς διοργανώσεις μηχανοκίνητου αθλητισμού όπως το MotoGP και το WRC μέχρι το 2020.\n↑ «Lyngemark Satellite Chart». Lyngemark. 22 Αυγούστου 2000. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Αυγούστου 2000. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2019.\n↑ «Hot Bird 1/2/3/4/6 at 13.0°E». Lyngemark. 11 Αυγούστου 2005. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Αυγούστου 2005. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2019.\n↑ «Tο Conn-x TV του OTE επεκτείνεται». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2016.\n↑ «Νέα περιφερειακά κανάλια στον OTE TV».\n↑ «Το OTE CINEMA 2 αλλάζει και γίνεται HD». Digital TV.\n↑ «Η ΕΡΤ στήριγμα της κεντρικής διαχείρισης». Cnn Greece. 10 Ιουλίου 2017.\nΟΤΕ • Cosmote • COSMOTE TV • ΟΤΕGlobe • OTE Sat Maritel • Cosmote One • OTE Academy • OTE Plus • OTE Estate • ΟΤΕ Ασφάλιση • OTE PLC • Telekom Romania • Telekom Albania • Cosmote E-Value • Γερμανός ΑΒΕΕ • Conn-x@work\nAMC • Cosmofon • Cosmote Romania\nCosmote • ΟΤΕGlobe • OTE Sat Maritel • OTE Academy • OTE Plus • OTE Estate • ΟΤΕ Ασφάλιση • OTE PLC • Telekom Romania • Telekom Albania • Conn-x@work • Telemobil S.A. • Otenet • ΟΤΕ Rural North • ΟΤΕ Rural South\nΜέγαρο ΟΤΕ • Πύργος ΟΤΕ\nΑνακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=COSMOTE_TV&oldid=7887669"\nΤελευταία τροποποίηση 13:59, 19 Νοεμβρίου 2019.


ΣΔ, σιδί, Σύμπυκνος Δίσκος, Ψηφιακός Δίσκος\nΜεγάλη υπόθεση... και πώς αποδίδεται; Η Sony και η Philips το 1979 δημιούργησαν μια κοινή ομάδα ηλ-μηχανικών και να ο Σύμπυκνος Δίσκος με τις γούβες και τούμπες ως ψηφία. Είναι Σύμπυκνος γιατί είναι μικρός και χωρεί πολλά και Δίσκος επειδή είναι δίσκος. Μπορεί άνεα να αποδοθεί ως Συμπαγής Δίσκος.\nΈνα σημείο πρέπει να προσεχτεί. Ο Σύμπυκνος Δίσκος (ΣΔ, CD) και ο Οπτικός Σύμπυκνος Δίσκος (ΟΣΔ, DVD) τεχνικά χαρακτηρίζονται και οι δυο ως «οπτικοί δίσκοι» έστω και αν φέρουν μόνο ήχο. Ο λόγος είναι ο «οπτικός» τρόπος εγγραφής, ανάγνωσης των ψηφίων που φέρουν οι δίσκοι.\nΤα ψηφία, είναι διαρρυθμισμένα σε σπειροειδή τροχιά πάνω στη μεταλλική επιφάνεια του δίσκου σε γούβες (εσοχές) και τούμπες (εξοχές). Όταν πέσει στην τούμπα, δεν αντανακλάται. Γράψε 0. Τη στιγμή που βγαίνει από τη γούβα για να πιάσει τούμπα, ανιχνεύεται, Γράψε 1. Όταν ταξιδεύει σε τούμπα διασκορπίζεται γράψε 0. Ανάλογα με το μέγεθος της γούβας ή τούμπας παίρνεις και αντίστοιχο αριθμό από 1 και 0.\nΕκατομμύρια 1 και 0 περνούν από ψηφιαοαναλογικούς μετατροπείς, ενισχυτές, ισοσταθμιστές, μεγάφωνα και οθόνες για να πάρουμε ήχο και εικόνα. Παρ’ όλον ότι οι δίσκοι είναι όλοι τεχνικά «οπτικοί» λόγω της φεακτίνας (λέιζερ), εν τούτοις μια χρηστική διαφοροποίηση στα ελληνικά είναι ΣΔ (CD) για δίσκο ήχου και δδμνων, και ΟΣΔ (DVD) για Οπτικό Σύμπυκνο Δίσκο.\nΜια λεπτομέρεια. Οι δίσκοι διαβάζονται σπειροειδώς από μέσα προς τα έξω. Γιατί; Λένε ότι επέμενε ο γιαπωνέζος που καθόταν στη γωνιά του τραπεζιού.\n-Eίχε δίκαιο ο γιαπωνέζος. Ξεκινώντας από μέσα προς τα έξω μπορείς να διαβάσεις χωρίς καθυστέρηση δίσκους οποιουδήποτε μεγέθους, με διάμετρο πιο μικρή από τα 120 χιλιοστόμετρα της αρχικής τυποποίησης. Κάτι που θα ήταν χρονοβόρο αν η ανάγνωση γινόταν από έξω προς τα μέσα. Έξυπνο το γιαπονεζάκι που κθόταν στη γωνιά.


ΤΕΠΑΚ ΚΑΙ ΙΔΡΥΜΑ ΤΣΑΒΛΙΡΗ ΕΝΩΝΟΥΝ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ - ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ\nΤΕΠΑΚ ΚΑΙ ΙΔΡΥΜΑ ΤΣΑΒΛΙΡΗ ΕΝΩΝΟΥΝ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ\nΣε μία κλειστή τελετή στο ξενοδοχείο Four Seasons στη Λεμεσό, πραγματοποιήθηκε στις 13 Νοεμβρίου, η τελετή απονομής Υποτροφίας «Μάστερ στα Ναυτιλιακά και Χρηματοοικονομικά». Η υποτροφία παραχωρείται από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τσαβλίρη και η χρηματοδότησή της γίνεται από τις χορηγίες που προέκυψαν από την Έκθεση Έργων Τέχνης με θέμα «Θάλασσα και Ναυτιλία». Η υποτροφία θα καλύψει πλήρως τα δίδακτρα φοίτησης της φοιτήτριας του Τμήματος Εμπορίου, Χρηματοοικονομικών και Ναυτιλίας του ΤΕΠΑΚ, Ελένης Καρνάου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, πραγματοποιήθηκε επίσης απονομή τιμητικών διπλωμάτων στους χορηγούς της έκθεσης «Θάλασσα και Ναυτιλία», από τον Επίτιμο Πρόεδρο του Ιδρύματος, κύριο Γιώργο Τσαβλίρη. Κατά το χαιρετισμό τους, οι εκπρόσωποι του Ιδρύματος αλλά και του Πανεπιστημίου, ανήγγειλαν τη θέληση τους να δοθεί υποτροφία και το επόμενο ακαδημαϊκό έτος με στόχο, αν είναι εφικτό, να θεσμοθετηθεί, αλλά και τη θέληση τους να αναπτύξουν περισσότερες συνέργειες στο άμεσο μέλλον.\nΕκ μέρους του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, χαιρέτησε ο Κοσμήτορας της Σχολής Διοίκησης, Καθηγητής Φώτης Παναγίδης, ο οποίος εξέφρασε τις ευχαριστίες του Πανεπιστημίου προς το Πολιτιστικό Ίδρυμα Τσαβλίρη για την ευγενή χορηγία, ενώ σημείωσε πως η συγκεκριμένη ενέργεια εκτός του ότι αποτελεί παράδειγμα κοινωνικής ευαισθησίας, ενισχύει την ακαδημαϊκή και φοιτητική κοινότητα παρέχοντας σημαντικό κίνητρο για αριστεία. Σημείωσε πως η υποτροφία αυτή αποτελεί ακόμη μία αναγνώριση των προσπαθειών του Τμήματος Χρηματοοικονομικών και Ναυτιλίας του ΤΕΠΑΚ για ανάπτυξη των μεταπτυχιακών του προγραμμάτων:\n«Το Τμήμα κατάφερε να αποτελεί αιχμή του δόρατος, τόσο όσο αφορά στη μεταλαμπάδευση της γνώσης, τη μοντέρνα εκπαίδευση, την έρευνα, όσο και στη διάδραση με την κοινωνία και τον άμεσο αντίκτυπο που έχει το έργο μας στους τομείς με τους οποίους καταπιάνεται—στη Ναυτιλία και στα Χρηματοοικονομικά. Τα μεταπτυχιακά μας προγράμματα, αποτελούν ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα επιτυχημένα μοντέλα μεταπτυχιακών προγραμμάτων της χώρας. Οι αιτήσεις εισδοχής, η επανατροφοδότηση που λαμβάνουμε από τους αρμόδιους φορείς, τους διεθνείς οργανισμούς αξιολόγησης, τις αγορές, αλλά και τους ίδιους τους απόφοιτους μας, αποτελούν την καλύτερη απόδειξη του υψηλού ακαδημαϊκού έργου που επιτελείται. Είναι με μεγάλη ικανοποίηση που πληροφορούμαστε ότι οι απόφοιτοι μας εργοδοτούνται σε εγχώριους και διεθνείς αναγνωρισμένους οργανισμούς».\nΣτην εκδήλωση παρευρέθηκε επίσης και ο Γενικός Διευθυντής Υφυπουργείου Ναυτιλίας, κ. Κώστας Ιακώβου, ο οποίος συνεχάρη τη φοιτήτρια Ελένη Καρνάου για τις προσπάθειες της, αλλά και αμφοτέρους τους εκπρόσωπους του Πανεπιστημίου και του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τσαβλίρη για τις συνέργειες τους. «Οι προσπάθειες επένδυσης στα ναυτιλιακά θέματα αλλά και στην εκπαίδευση είναι καίριας σημασίας για τη χώρα μας. Και η δική μας πλευρά θέλησε και προσπαθεί να ωθήσει τους νέους προς τα ναυτιλιακά επαγγέλματα με υποτροφίες και άλλες επιδοτήσεις και θα συνεχίσει να το κάνει».\nΤέλος, ο συντονιστής της εκδήλωσης, κ. Μιχάλης Ιερείδης, τόνισε τη σημασία του να συνεχιστούν και να επεκταθούν οι συνέργειες αυτές με απώτερο στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη της Ναυτιλίας, της Εκπαίδευσης και της ‘Ερευνας στη χώρα μας.\nErgodotisi – Transfer Pricing Associate\nLEMISSOLER Vacancy for Software Developer\n‘Εναρξη Β’ Κύκλου Αιτήσεων για Σπουδές Μάστερ, 2020-21\nΠροηγούμενα ΝΕΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2020 – 2021\nΕπόμενα Τελετή Απονομής Υποτροφίας Πολιτιστικού Ιδρύματος Τσαβλίρη


Η αποκάλυψη του Viziv Performance STI - subaru\nΗ αποκάλυψη του Viziv Performance STI\nH ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία προχώρησε στην επίσημη αποκάλυψη του μοντέλου.\nKατά την παρουσίαση του μοντέλου στο Τόκιο Auto Salon, υπήρξε η πλήρης εμφάνιση του concept του Viziv Performance STI.\nΟι δυναμικές γραμμές οι οποίες βρίσκονται σε όλο τη μήκος και πλάτος του αυτοκινήτου.\nMέσω του συγκεκριμένου πρωτότυπου η Subaru, μας δείχνει πως περίπου θα είναι το επόμενο μοντέλο που θα φέρει το λογότυπου «WRX STI».\nΔιαβάστηκε από 1220 αναγνώστες - Ημερομηνία δημοσίευσης: 12/1/2018\nΜετά τις πρώτες teaser εικόνες του concept του Viziv Performance STI που έδωσε στο φως της δημοσιότητας η Subaru, η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία προχώρησε στην επίσημη αποκάλυψη του μοντέλου.\nΜπορεί μέχρι στιγμής να μην έχουν γίνει γνωστές περισσότερες πληροφορίες, ωστόσο κατά την παρουσίαση του μοντέλου στο Τόκιο Auto Salon, υπήρξε η πλήρης εμφάνιση του concept του Viziv Performance STI, η οποία μπορούμε να πούμε πως είναι αρκετά εντυπωσιακή.\nΣυγκεκριμένα γίνεται λόγος πως κάτω από το καπό δεν θα υπάρχει ο 2.5 λίτρων κινητήρας και το νέο μοντέλο θα είναι υβριδικό συνδυάζοντας ένα 2λιτρο τούρμπο κινητήρα, που θα δίνει ισχύ στους μπροστά τροχούς, ενώ για τον πίσω άξονα υπεύθυνο θα είναι ένα ηλεκτρικό μοτέρ, καθιστώντας έτσι το αυτοκίνητο τετρακίνητο.


Παράθυρο της Κομισιόν για ελεύθερα ταξίδια – Πρόταση για μείωση των περιορισμών - ΤΟΜΗ στην ενημέρωση\nΤετάρτη, 26/01/2022 | 19:49\nΠαράθυρο της Κομισιόν για ελεύθερα ταξίδια – Πρόταση για μείωση των περιορισμών\nΣπύρος Πλέουρας | 03/05/2021, 2:31 μμ | 0 σχόλια\nΝα χαλαρώσουν οι περιορισμοί που υπάρχουν τώρα στα μη απαραίτητα ταξίδια εντός της Ε.Ε. προτείνει η Κομισιόν στα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των εκστρατειών εμβολιασμού και τις εξελίξεις στην επιδημιολογική κατάσταση παγκοσμίως.\nΗ Κομισιόν προτείνει να επιτραπεί η είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μη ουσιώδεις λόγους όχι μόνο για εκείνους που προέρχονται από χώρες με καλή επιδημιολογική κατάσταση, αλλά και για όλα τα άτομα που έχουν λάβει την τελευταία δόση εμβολίου εγκεκριμένου από την ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να επεκταθεί σε εμβόλια που έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία καταχώρισης έκτακτης ανάγκης του ΠΟΥ.\nΦρένο» για τις μεταλλάξεις\nΕπίσης, εάν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να παραιτηθούν από τις απαιτήσεις για αρνητικό τεστ PCR ή / και υποβολής σε καραντίνα για εμβολιασμένα άτομα στην επικράτειά τους, θα πρέπει επίσης να παραιτηθούν από αυτές τις απαιτήσεις για ταξιδιώτες που έχουν εμβολιαστεί από χώρες εκτός της ΕΕ.\nΜόλις τεθεί σε λειτουργία το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό, σύμφωνα με τους κανόνες που πρότεινε η Επιτροπή στις 17 Μαρτίου, οι ταξιδιώτες θα πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν την κατάσταση εμβολιασμού τους με το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό που εκδίδεται από τις Αρχές των κρατών μελών σε ατομική βάση ή με άλλο πιστοποιητικό που αναγνωρίζεται ως ισοδύναμο βάσει απόφασης της Επιτροπής.\nΜέχρι να τεθεί σε λειτουργία το Ψηφιακό Πράσινο Πιστοποιητικό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να δέχονται πιστοποιητικά από χώρες εκτός ΕΕ βάσει της εθνικής νομοθεσίας, λαμβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα επαλήθευσης της γνησιότητας, της εγκυρότητας και της ακεραιότητας του πιστοποιητικού και εάν περιέχει όλα τα σχετικά δεδομένα.\nΤα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας πύλης που θα επιτρέπει στους ταξιδιώτες να ζητήσουν την αναγνώριση πιστοποιητικού εμβολιασμού που εκδίδεται από χώρα εκτός ΕΕ ως αξιόπιστη απόδειξη εμβολιασμού και / ή για την έκδοση ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού.\nΤα μη απαραίτητα ταξίδια ανεξάρτητα από την ατομική κατάσταση εμβολιασμού επιτρέπονται επί του παρόντος από 7 χώρες με καλή επιδημιολογική κατάσταση. Ο κατάλογος αυτός αποφασίζεται από το Συμβούλιο βάσει επιδημιολογικών κριτηρίων που περιέχονται στην παρούσα σύσταση.\nΗ Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση των κριτηρίων, ώστε να ληφθούν υπόψη τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τον θετικό αντίκτυπο των εκστρατειών εμβολιασμού. Η πρόταση είναι να αυξηθεί το κατώτατο όριο του 14-ημερών αθροιστικού ποσοστού ειδοποίησης περιστατικών COVID-19 από 25 σε 100. Αυτό παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τον τρέχοντα μέσο όρο της ΕΕ, που είναι πάνω από 420.\nΤο προσαρμοσμένο κατώτατο όριο θα πρέπει να επιτρέπει στο Συμβούλιο να επεκτείνει τον κατάλογο των χωρών από τις οποίες επιτρέπονται τα μη απαραίτητα ταξίδια ανεξάρτητα από το καθεστώς εμβολιασμού, με την επιφύλαξη μέτρων που σχετίζονται με την υγεία, όπως τεστ ή / και καραντίνα. Όπως τώρα, το Συμβούλιο θα πρέπει να επανεξετάζει αυτόν τον κατάλογο τουλάχιστον κάθε 2 εβδομάδες.\nΕτικέτες: «ελεύθερα», Κομισιόν, μείωση, παράθυρο, Περιορισμών, πρόταση, ταξίδια


zoornalistas: Ο χαλαρός εκδότης...\nπαραθαλάσσιου χωριού, ειδικά όταν αναφέρονται στο διακριτικό τρόπο με τον οποίο βοηθά όπου υπάρχει ανάγκη! Μια παράδοση που ξεκίνησε ο αείμνηστος Νίκος Κακαουνάκης, για τον οποίο οι ντόπιοι μιλούν με όρους εθνικού ευεργέτη όταν αναφέρονται στο όνομα του!\nΒεβαίως ο Γιάννης Κουρτάκης ως γνωστός ποδοσφαιρόφιλος και φίλαθλος, έχει τις αδυναμίες του… Και στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι άλλος από τον θρυλικό Π.Γ.Σ Κισσαμικού που στο πρόσωπο τού εκδότη έχει βρει απεριόριστη στήριξη!\nΥΓ(z): Οπως ίσως καταλάβατε ξεκινήσαμε (κι εμείς) συνεργασία με τον όμιλο των Παραπολιτικών...


Καλογηρος Gk Μεταλλικος Αλουμινιου 10 Θεσεων - Καλογηροι (ANA.GKA0096)\nΑρχική > Είδη γραφείου > Οργάνωση > ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ GK ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ 10 ΘΕΣΕΩΝ\nΚΑΛΟΓΗΡΟΣ GK ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ 10 ΘΕΣΕΩΝ\nΚΑΛΟΓΗΡΟΣ GK ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ 10 ΘΕΣΕΩΝ (ANA.GKA0096)\n• OEM: 3634Α\nΚΑΛΟΓΗΡΟΣ GK ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ 10 ΘΕΣΕΩΝ ANA.GKA0096 ANA.GKA0096 GK GK ΚΑΛΟΓΗΡΟΙ Κατηγορία: ΚΑΛΟΓΗΡΟΙ •GK στην κατηγορία ΚΑΛΟΓΗΡΟΙ Καλόγηρος ρούχων για τον επαγγελματικό σας χώρο ή για το σπίτι. Μεταλλικής κατασκευής για μεγάλη αντοχή αλλά πολύ εύκολος στην συναρμολόγηση. Είναι 10 θέσεων και διαθέτει ομπρελοθήκη. Το ύψος του είναι 1, 80μ και ταιριάζει παντού χάρη στον εξαιρετικό σχεδιασμό του.• OEM: 3634Α ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ GK ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ 10 ΘΕΣΕΩΝ


24η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ & ΠΡΟ'Ι'ΟΝΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΕΤΡΑΣ\nΤουρκία » ΣΜΥΡΝΗ\nΗμ/νία: 28-31 Μαρτίου 2018\nΤοποθεσία: Izmir International Fair Center/ΣΜΥΡΝΗ-ΤΟΥΡΚΙΑ\nΗ Έκθεση MARBLE 2018 είναι έτοιμη να ανοίξει τις πύλες της. Στις 28-31 Μαρτίου, η MARBLE – 24η ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ & ΠΡΟ'Ι'ΟΝΤΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΕΤΡΑΣ - ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τον κλάδο στο μεγαλύτερο εκθεσιακό κέντρο της Τουρκίας “Fuarizmir”!\nΗ MARBLE, που είναι μία από τις τρεις μεγαλύτερες εκθέσεις μαρμάρου στον κόσμο, είναι το σωστό μέρος για την προβολή νέων προϊόντων, για συναντήσεις με αγοραστές από όλο τον κόσμο και για την παρακολούθηση των νέων τάσεων του κλάδου.\nΗ MARBLE, ως εμπορική γέφυρα μεταξύ των χωρών της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, αναλαμβάνει και επεκτείνει την αποστολή της να βρει νέες εξαγωγικές αγορές και να αυξήσει τον αριθμό των χωρών επισκεπτών και των ξένων αγοραστών. Η MARBLE, στην οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά νέα δείγματα προϊόντων φυσικής πέτρας, νέα τεχνολογικά προϊόντα και οι νέοι εκπρόσωποί τους, είναι ανοιχτή μόνο σε επαγγελματίες επισκέπτες.\nΟι φυσικές πέτρες όπως το μάρμαρο, η τραβερτίνη, ο ασβεστόλιθος, ο όνυχας, ο diabaz, ο ανδεσίτης, ο βασάλτης, ο γρανίτης, τα διακοσμητικά και τα προϊόντα τέχνης εκτίθενται στη MARBLE - Διεθνή Έκθεση Τεχνολογιών και Προϊόντων Φυσικής Πέτρας. Επιπλέον, παρουσιάζονται στην Έκθεση τεχνολογικοί εξοπλισμοί όπως μηχανές εξόρυξης, μηχανήματα εργοστασίων και εγκαταστάσεων, μηχανήματα προστασίας του περιβάλλοντος, συστήματα ανακύκλωσης και ανάκτησης καθώς επίσης αναλώσιμα και βαρύς εξοπλισμός.\nΜεταξύ των επισκεπτών της Έκθεσης Marble - Natural Stone and Technologies Fair συγκαταλέγονται: κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες διαχείρισης έργων και συμβούλων, εταιρείες ελέγχου κτιρίων, αρχιτεκτονικά γραφεία, χονδρέμποροι, έμποροι και διανομείς δομικών υλικών .\nΜε τη συμμετοχή σας στη Marble - 24η Διεθνή Έκθεση Τεχνολογιών και Προϊόντων Φυσικής Πέτρας μπορείτε επίσης να επωφεληθείτε από την παρακολούθηση των ανταγωνιστών σας κάνοντας συναντήσεις με κορυφαίες εταιρείες του κλάδου και το σημαντικότερο είναι ότι μπορείτε να επεκτείνετε τον όγκο των εμπορικών σας συναλλαγών.\nizfas.basin@izmirfair.com.tr Να στείλετε μήνυμα


Ολύμπιο Βήμα» Ελλάδα» Η Τουρκία παρά τις απειλές δεν θα προχωρήσει σε πολεμική ενέργεια κατά της Ελλάδας\nΤην εκτίμηση πως η Τουρκία δεν θα προχωρήσει σε πολεμική ενέργεια κατά της Ελλάδας, εξέφρασαν σε δηλώσεις τους στο ΚΥΠΕ ο Αντιστράτηγος ε.α. Ανδρέας Πενταράς και ο υποναύαρχος ε.α. Δημήτριος Τσαϊλάς, καλώντας ταυτόχρονα σε εγρήγορση τόσο την ελληνική, όσο και την κυπριακή κυβέρνηση.\nΕτικέτες: «θερμό» καλοκαίριΑιγαίοπολεμική ενέργειαΤουρκία


ΤΑΨΙ ΑΝΟΞΕΙΔΩΤΟ ΑΝΤΙΚΟΛΛΗΤΙΚΟ PATENTED 18/10 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ 26ΕΚ. – E-Carousel\nΤΑΨΙ ΑΝΟΞΕΙΔΩΤΟ ΑΝΤΙΚΟΛΛΗΤΙΚΟ PATENTED 18/10 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ 26ΕΚ.\nSKU: 10159P. Διαθεσιμότητα: 3 σε απόθεμα Size: Μ/Δ Κατηγορίες: Κουζίνα, Ταψιά. Tags: ταψί, ταψί ανοξείδωτο, ταψί αντικολλητικό.\nΔώστε πρώτος μία αξιολόγηση “ΤΑΨΙ ΑΝΟΞΕΙΔΩΤΟ ΑΝΤΙΚΟΛΛΗΤΙΚΟ PATENTED 18/10 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ 26ΕΚ.” Ακύρωση απάντησης\nΚΟΥΠΑΤ ΣΕΤ 4ΤΕΜ ΓΑΜΟΣ €6.90\nFiesta Γαντόκουκλα σετ Γοργόνα €32.90\nΠΛΑΣΤΗΣ ΑΝΤΙΚΟΛΛΗΤΙΚΟΣ 40cm SILIKOMART €29.50


Διακόπηκε για αύριο η δίκη Φιλιππίδη, κατέρρευσε η καταγγέλλουσα με τα όσα περιέγραψε | Ειδήσεις\n16/05 / 2022 16:47\nΑύριο θα συνεχιστεί η κατάθεση της ηθοποιού που καταγγέλλει απόπειρα βιασμού της από τον Πέτρο Φιλιππίδη. Η μάρτυρας κατέρρευσε από έντονη φόρτιση.\nΗ γυναίκα με μεγάλη δυσκολία και κλαίγοντας περίγραψε την ημέρα που, όπως ισχυρίζεται, ο ηθοποιός -Πέτρος Φιλιππίδης- επιχείρησε να την βιάσει μέσα στο καμαρίνι του όπου την είχε καλέσει, σε ώρα πολύ νωρίτερα από την έναρξη της παράστασης «Μπακαλόγατος» για να συζητήσουν τη συμμετοχή της σε πολύ δημοφιλές σίριαλ όπου πρωταγωνιστούσε ο κατηγορούμενος.\nΉδη η μάρτυρας έχει εξηγήσει ότι η αρχικές συναντήσεις τους αφορούσαν ρόλο στην θεατρική παράσταση που ανέβαζε το 2010.\nΑναφερόμενη στα επίμαχη μέρα η μάρτυρας είπε:\n«Με ρώτησε αν θέλω να πιω κάτι. Βλέποντας ένα ποτήρι διάφανο με διάφανο υγρό μέσα, θεώρησα ότι είναι ποτό, αλλά θα μπορούσε να είναι και νερό. Του είπα ότι κρυώνω και ότι θέλω να κρατήσω το παλτό μου. Ύστερα από λίγο μου λέει να βγάλω το παλτό για να μου δείξει κάτι. Τότε ένιωσα το χέρι του να με αγκαλιάζει.\nΑστραπιαία σηκώθηκα και πήγα πίσω στον καναπέ και είπα ότι με πήρε τηλέφωνο η μητέρα μου. Έκανα ότι μιλάω μαζί της και είπα ότι πρέπει να φύγω γιατί δήθεν κάτι της συνέβη. Μου λέει "καλά, καλά κάθισε λίγο να τελειώσουμε". Κάθισα στον καναπέ με σκοπό να φύγω. Ήρθε δίπλα μου στον καναπέ και από εκεί ξεκίνησε ένας εφιάλτης».\nΝωρίτερα είχε γίνει γνωστό πώς η γυναίκα που, τρέμοντας, καταθέτει δημόσια, περιέγραψε στο δικαστήριο πως μέσω οικογενειακού γνωστού της, ήρθε σε επαφή με τον κατηγορούμενο προκειμένου να πάρει ρόλο στην παράστατη «Μπακαλόγατος» που ανέβαζε τότε ο επιφανής καλλιτέχνης.\nΗ κατάθεση της:\n«Μου είπε ότι με θέλει για αντικατάσταση άλλου ηθοποιού στο έργο. Χάρηκα τόσο πολύ. Με κάλεσε στο θέατρο. Πήγα στο θέατρο, υπήρχε πρόσκληση για μένα στο ταμείο. Πριν χτυπήσει το τρίτο κουδούνι μου έστειλε μήνυμα και μου έλεγε: "Έμαθα ότι ήρθες, ελπίζω να περάσεις καλά".\nΗ παράσταση ξεκίνησε και κατά τη διάρκεια της μου απηύθυνε κάποια ατάκα. Αυτό συμβαίνει στο θέατρο. Φτιάχνουν οι ηθοποιοί ένα κλίμα. Μου έστειλε ξανά μήνυμα στο διάλειμμα και με ρώτησε αν περνάω καλά και ότι όταν τελειώσει η παράσταση με περιμένει στο καμαρίνι του. Κατευθύνθηκα, μετά το τέλος στο καμαρίνι του, υπήρχε ουρά από θεατές\nΌταν τέλειωσε η ουρά, μπήκα στο καμαρίνι. Ήταν πολύ εγκάρδιος, πριν καθίσω μου ζήτησε να με δει να βγάλω το παλτό μου να κάνω μια στροφή, το οποίο θεώρησα πολύ φυσιολογικό, αφού θα έκανα αντικατάσταση ρόλου».


Διείσδυση στον ποιητικό βίο της Έμιλυ Ντίκινσον επιχειρεί η έκθεση της Ελένης Θεοφυλάκτου\n03 Απριλίου 2021 με 0 Σχόλια 1360 Views\n14 Μαρτίου 2021 με 0 Σχόλια 2888 Views\nΣΕΗ κατά Γιατρομανωλάκη για Νικολάου: Αποσιωπά την πλήρη αλήθεια\n13 Μαρτίου 2021 με 0 Σχόλια 1555 Views\nΕνώ ο Νίκος Νικολάου τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών «άνοιξε μέτωπο» με τον αρμόδιο υφυπουργό Νικόλα Γιατρομανωλάκη.\n12 Μαρτίου 2021 με 0 Σχόλια 3645 Views\n12 Μαρτίου 2021 με 0 Σχόλια 5073 Views\n11 Μαρτίου 2021 με 0 Σχόλια 8690 Views\nΗ «Βερβερίτσα» του Νίκου Μουτσινά στο διαδίκτυο.\n16 Δεκεμβρίου 2020 με 0 Σχόλια 1640 Views\nΗ «Βερβερίτσα», η φαρσοκωμωδία σε κείμενο και σκηνοθεσία Νίκου Μουτσινά που έσπασε ταμεία, επιστρέφει δριμύτερη μέσω διαδικτύου.\n24 Ιουλίου 2020 με 0 Σχόλια 1362 Views\n23 Ιουλίου 2020 με 0 Σχόλια 1588 Views\n27 Ιουνίου 2020 με 0 Σχόλια 1532 Views\n24 Ιουνίου 2020 με 0 Σχόλια 2485 Views\n19 Ιουνίου 2020 με 0 Σχόλια 849 Views\n04 Ιουνίου 2020 με 0 Σχόλια 1197 Views\n24 Μαρτίου 2020 με 0 Σχόλια 2608 Views\n04 Μαρτίου 2020 1503 Views\n14 Φεβρουαρίου 2020 2728 Views\n09 Φεβρουαρίου 2020 5387 Views\n07 Φεβρουαρίου 2020 2860 Views\n01 Φεβρουαρίου 2020 5124 Views\n26 Ιανουαρίου 2020 751 Views\n21 Ιανουαρίου 2020 με 0 Σχόλια 1558 Views\n03 Δεκεμβρίου 2019 με 0 Σχόλια 4346 Views\n02 Δεκεμβρίου 2019 με 0 Σχόλια 3236 Views\n23 Σεπτεμβρίου 2019 με 0 Σχόλια 1134 Views\n14 Σεπτεμβρίου 2019 με 0 Σχόλια 3272 Views\n31 Αυγούστου 2019 με 0 Σχόλια 3801 Views\n26 Αυγούστου 2019 με 0 Σχόλια 1597 Views\n24 Αυγούστου 2019 με 0 Σχόλια 1731 Views\n26 Ιουλίου 2019 με 0 Σχόλια 6248 Views\n07 Ιουλίου 2019 με 0 Σχόλια 1455 Views\n02 Ιουλίου 2019 με 0 Σχόλια 1114 Views\n31 Μαίου 2019 με 0 Σχόλια 2032 Views\n31 Μαίου 2019 με 0 Σχόλια 3131 Views\n26 Μαίου 2019 με 0 Σχόλια 1957 Views\n03 Μαίου 2019 με 0 Σχόλια 754 Views\n07 Απριλίου 2019 με 0 Σχόλια 2977 Views\n18 Φεβρουαρίου 2019 με 0 Σχόλια 2263 Views